मैने गांधीको नही मारा | ऐसीअक्षरे

मैने गांधीको नही मारा
'मैने गांधीको नही मारा' अशा शीर्षकाचा एक चित्रपट नुकताच नेट्फ्लिक्सवर पाहिला.
अनुपम खेर आणि उर्मिला माताँडकर ह्यांच्या मुख्य भूमिका असलेल्या ह्या चित्रपटात डिमेन्शिया झालेल्या व्यक्तीला त्यातून बाहेर काढण्यासाठी खोटे नाटक रचले जाते अशी कथा आहे. हा एक वेगळाच चित्रपट फार प्रकाशात कसा आला नाही ह्याचे आश्चर्य वाटले. हा चित्रपट पाहिला नसल्यास अवश्य पाहावा अशी सूचना करीत आहे. यूट्यूबवर http://www.youtube.com/watchv=T_RT_AnN61w येथे अल्प दरात तो उपलब्ध आहे.
अशाच प्रकारचे कथानक असलेले एक मराठी नाटक पूर्वी पाहण्यात आले होते. ९५-९६च्या सुमारास दूरदर्शन चॅनल सर्वांना खुले झाले असता 'प्रभात' नावाचा एक चॅनल एक-दोन वर्षे दिसत असे. (तो चॅनल लवकरच बंद झाला.) त्यांच्याकडे थोडाच मालमसाला होता आणि तोच फिरूनफिरून दाखविला जात असे असे आठवते. त्यामध्ये दोन नाटके मला खूप आवडली होती.
त्यांपैकी एकात अशी कथा होती की एका व्यक्तीला आपण नाना फडणीस आहोत असा भ्रम झाला होता. त्या भ्रमातून त्याला बाहेर काढण्यासाठी त्याच्या आसपास पेशवाईचे वातावरण आणि पात्रे निर्माण केली जातात. पेशवाईत वावरणारी ही पात्रे त्यातून बाहेर पडली की सर्वसामान्य माणसे होतात आणि त्यातून मजेदार घटना निर्माण होतात.
हे नाटक कोणते होते हे जाणून घेण्याची आणि यूट्यूबसारख्या जागी हे दिसत असल्यास पुन: पाहण्याची मला फार इच्छा आहे.
दुसरे नाटकहि विनोदी होते आणि त्यात विजय कदम ह्यांचे अप्रतिम काम होते असेहि आठवते.
ह्याविषयी कोणास काही माहिती असल्यास प्रतिसादातून अवश्य कळवावे अशी विनंति करण्यासाठी हे लिहिले आहे.
मध्यंतरी अश्याच प्रकारच्या एका चित्रपटाची ओळख कुणीतरी करून दिल्याचे आठवते. त्यात कम्युनिझमच्या पाडावापूर्वी कोमात गेलेली म्हातारी नंतर शुद्धीवर येते आणि तिला कम्युनिझम नाही याचा धक्का बसू नये म्हणून कम्युनिझम अजून असल्याचे नाटक कुटुंबीय वठवतात असे कथानक होते.
ऐसीव‌रील ग‌म‌भ‌न इत‌रांपेक्षा वेग‌ळे आहे.
प्रमाणित करण्यात येते की हा आयडी एमसीपी आहे.
तो चित्रपट आहे Good Bye
तो चित्रपट आहे Good Bye Lenin. अधिक माहिती खालील दुव्यावर मिळेल. माझा एक आवडता चित्रपट.
वर अतिवास यांनी चित्रपटाचं
वर अतिवास यांनी चित्रपटाचं नाव दिलंच आहे. मागे मीच त्याची ओळख करून दिली होती आता कुठे ते आठवत नाहिये आणि दुवाही मिळत नाहिये.
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह
चित्रपट - फिफ्टी फस्ट डेट्स
50 First Dates या चित्रपटातही अशाच प्रकारच्या स्मृतिभ्रंशाविषयी मांडणी केली होती. सुंदर चित्रपट
50 First Dates चा मराठी रिमेकही बरा जमलाय म्हणतात(बहुतेक "गोजिरी" हे नाव त्याचं.)
संगति जयाच्या खेळलो मी सदाहि | हाकेस तो आता ओ देत नाही
हे नाटक कोणते होते हे जाणून घेण्याची आणि यूट्यूबसारख्या जागी हे दिसत असल्यास पुन: पाहण्याची मला फार इच्छा आहे. >>
सदर नाटकाचे नाव मीच एक शहाणा असे होते. उदय टिकेकर व अंशुमाला पाटील यांनी त्यात अभिनय केला होता.
बाय द वे, मैने गांधी को नही मारा मी पाहिलाय आणि बोमन ईराणी, प्रेम चोप्रा, वहिदा रेहमान व परवीन डब्बास यांच्या भूमिका आवडल्या. या चित्रपटात एकही खलनायक नाही तरी मोठा संघर्ष आहे.
हा एक वेगळाच चित्रपट फार प्रकाशात कसा आला नाही ह्याचे आश्चर्य वाटले.
याउलट मला मुळीच आश्चर्य वाटले नाही. हिंदी चित्रपटांचा साचा नि प्रेक्षकवर्ग ठरलेला आहे. गुंडगिरी नि पोरकट प्रेमकथेच्या बाहेरची कोणतीही कथा असलेला चित्रपट टिकत नाही. त्यामुळे 'या चित्रपटात माझी भूमिका फार चॅलेंजिंग आहे' असं एखादी हिरविण म्हणते तेव्हा मी पूर्वी खो: खो: हसायचो, आता हसूही येत नाही. हिंदी चित्रपटात हिरविणीला 'रोल' असतो 'भूमिका' नसतेच. तरीही समाजात ५०%च्या आसपास असलेल्या स्त्रिया असले चित्रपट पाहतात त्यांना यात काही खटकत नाही हे दुर्दैव म्हणायचे, आत्मविस्मृती की आणखी काही अलिकडचे विद्या बालनचे चित्रपट अपवाद ठरावेत. अर्थात त्यातील इश्किया हा गुंडगिरीच्या पार्श्वभूमीवरचाच होता नि डर्टी पिक्चर तिचा अभिनय वगळला तर उघड मसाला चित्रपट होता. कहानी अजून पाहिला नाही.
हे 'वेगळ्या वाटेवरचे' चित्रपट पेलण्याची ताकद जशी निर्मात्यांमधे नाही तसेच प्रेक्षकांमध्येही. हिंदी चित्रपट हा 'धंदा' आहे हे विसरू नका. मेलेल्या चित्रपटकलेचे कातडे बसवून त्यांचा ढोल जोराजोरात वाजतो इतकेच.
असाच एक चित्रपट आठवला. नाव आठवत नाही. सचिन खेडेकर नि नेहा धुपिया होते. एका डोंगरावरील फार्महाऊस मधे घडलेले नाट्य (घटना जवळजवळ नाहीच म्हणाव्यात अशा)आहे. बंदिस्त अवकाशात एखाद्या नाटकासारखा आहे चित्रपट. फाळणीच्या वेळी ट्रान्सिट कॅम्पमधे डॉक्टरनेच बलात्कार केलेली स्त्री, केवळ त्याच्या देहगंधावरून त्याला ओळखते नि अखेर आपला सूड पूर्णत्वाला नेते. ज्याला बॅटल ऑफ नर्वज् म्हणतात तसा प्रकार आहे. कोणत्याही घटनांशिवाय दोन तास तुम्हाला पूर्ण खिळवून ठेवणारा चित्रपट. चक्क नेहा धुपियादेखील सुसह्य वाटली होती त्यात, ती भूमिकाच इतकी सशक्त होती.
तुम्हाला २००५ चा सिसकियां म्हणायचे आहे काय
तुम्हाला २००५ चा सिसकियां म्हणायचे आहे काय सोनु सूदने नेहाबरोबर त्याच वर्षी पुन्हा शीशा नावाच्या अजुन एका थ्रिलर मध्येही काम केले होते. अशा चित्रपटांकडे कोणी फारसे लक्ष देत नाही कारण हे विदेशी चित्रपटांची नक्कल असतात.
अशा चित्रपटांकडे कोणी फारसे लक्ष देत नाही कारण हे विदेशी चित्रपटांची नक्कल असतात.
मग कोणता हिंदी चित्रपट विदेशी चित्रपटांची नक्कल नसतो हो आणि ही नक्कल असेल तर निदान अस्सल नक्कल तरी म्हणावी लागेल. नाहीतर एका सेवन सामुराईच्या इतक्या भ्रष्ट नकला पाहिल्यात की त्या करणार्‍याला निदान एकदा मूळ चित्रपट नीट समजावून का घेत नाहीस रे बाबा आणि ही नक्कल असेल तर निदान अस्सल नक्कल तरी म्हणावी लागेल. नाहीतर एका सेवन सामुराईच्या इतक्या भ्रष्ट नकला पाहिल्यात की त्या करणार्‍याला निदान एकदा मूळ चित्रपट नीट समजावून का घेत नाहीस रे बाबा असे विचारायची तीव्र इच्छा होते. (अनावृत पत्र लिहावे काय असे विचारायची तीव्र इच्छा होते. (अनावृत पत्र लिहावे काय ) असल्या भिकार नकला चालतातच ना
अवांतर: दाक्षिणात्य चित्रपट अधिक दर्जेदार असतात असे एक मत मध्यंतरी ऐकण्यात आले होते
संगति जयाच्या खेळलो मी सदाहि | हाकेस तो आता ओ देत नाही
<< तरीही समाजात ५०%च्या आसपास
ही अपेक्षा फक्त स्त्रियांकडून असण्याच काही विशेष कारण आहे का
हाच प्रश्न पुरुषांच्या बाबतीतही विचारता येईल.
काही लोक (स्त्रिया आणि पुरुष) असे चित्रपट का पाहतात, आवडीने का पाहतात - असा मूळ प्रश्न आहे का
मी दिलेल्या उदाहरणात चित्रपटातील स्त्रियांचे दुय्यम स्थान हा मुद्दा होता. तो पुरुषांपेक्षा स्त्रियांना अधिक खटकायला हवा असे मला वाटते. तुमचे मत तुमच्यापाशी माझे माझ्यापाशी.
पुढचा संभाव्य प्रश्न नि आगाऊ उत्तरः चित्रपटाबद्दल बोलताना स्त्रियांचेच उदाहरण का घेतले (अन्य एखादे का घेतले नाही) तर याचे उत्तर तो प्रतिसाद लिहिला त्याच दिवशी एका दुय्यम नटीचे अतिशय टुकार अशा मसाला चित्रपटातील भूमिकेबद्दल ती फार चॅलेंजिग असल्याचे विधान वाचले (आणि जे एकाहुन अधिक नट्यांनी याआधी केलेले वाचण्यात आल्याने आणिवास्तवातील चित्रपटात स्त्रियांना काहीही चॅलेंजिंग भूमिका नसतात हे माझ्यापुरते विदारक सत्य (तशा असतात असे तुम्हाला वाटत असल्यास तुमचे मत तुमच्यापाशी) ठाऊक असल्याने मला ते हास्यास्पद वाटले, डोक्यात ताजे होते म्हणून. तुम्ही मुद्दा लिहिताना पुरूषांबद्दल असा मुद्दा घेतला (जसे वारंवार गुंडांच्या भूमिका करून स्वतःला अभिनेता म्हणवणे वगैरे) तर त्यात मी तरी स्त्री-पुरूष वाद आणणार नाही. कारण माझ्या दृष्टीने मुद्दे महत्त्वाचे असतात. तपशीलावर, उदाहरणांवर निष्कारण वाद घालण्याची माझी तरी सवय नाही. इत्यलम्.
<< तरीही समाजात ५०%च्या आसपास
हाच प्रश्न पुरुषांच्या बाबतीतही विचारता येईल>>
खरे आहे. मी श्री. रमताराम यांच्या वतीने उत्तर देत नाही परंतु वरील वाक्याच्या आधीच त्यांनी > हे वाक्य टाकले आहे.
पुरुष सिनेमे का बघतात हे मी सांगु शकत नाही ( मी स्त्री आहे) पण त्यांच्या एकंदर रिअ‍ॅक्शन वरून सहज अटकळ बांधता येते. श्री. रमताराम यांनी जे सिनेमे निर्देशित केले आहेत, अशा सिनेमांमध्ये जे घाऊक प्रमाणात स्त्री शरिराचे शोषण चालते ते ( समाजाच्या जवळपास ५०% वारी असलेल्या ) स्त्रियांना खटकत नाही असे त्यांना म्हणायचे असावे असे वाटते ( किमान मी तसा अर्थ घेतला ). पुरुषांना खटकावे / नये हा प्रश्न सुद्धा आहेच.
हा विषय सदर धाग्याला अवांतर असावा.. म्हणून येथे अधिक चर्चा करत नाही ......
दिलेली लिंक चालत नाही
तुम्ही दिलेली लिंक चालत नाही पण तो चित्रपट येथे ही उपलब्ध आहे
तरीही समाजात ५०%च्या आसपास
तरीही समाजात ५०%च्या आसपास असलेल्या स्त्रिया असले चित्रपट पाहतात त्यांना यात काही खटकत नाही हे दुर्दैव म्हणायचे, आत्मविस्मृती की आणखी काही
रमताराम यांच्या वरील मुद्याशी प्रचंड सहमत. ( आणि त्याबद्दल काही करत नाही म्हणून स्वतः बद्दलही खरेतर एकाच वेळी चीड आणि शरम ही वाटते.... )
अशा चित्रपटांकडे कोणी फारसे लक्ष देत नाही कारण हे विदेशी चित्रपटांची नक्कल असतात.
मग कोणता हिंदी चित्रपट विदेशी चित्रपटांची नक्कल नसतो हो
ह्या मुद्द्याशी देखील सहमत.
या धाग्यातला मूळ व ज्यांचा उल्लेख आला आहे असे काही बघण्याच्या यादीत टाकले आहेत.
मी हा चित्रपट काही
मी हा चित्रपट काही वर्षांपूर्वीच पाहिला होता आणि प्रचंड आवडला होता. अनुपम खेर आणि उर्मिला दोघांनीही या चित्रपटात सुरेख काम केलं आहे. उर्मिलाने झकास काम केलेला एक चांगला थरारपट म्हणजे 'एक हसीना थी'. सर्वसामान्य घरातली, परिस्थितीची मुलगी फसवली जाते, पोलिस कोठडीची हवा खाते आणि हसीना प्रतिशोध घेणारी व्यक्ती बनते. अशा प्रकारचे चित्रपट आवडत असतील तर 'एक हसीना थी' आणि 'The girl who lives down the lane' हा जोडी फोस्टर अभिनीत चित्रपट जरूर पहा. उर्मिला आणि जोडी फॉस्टर यांनी अनुक्रमे या दोन्ही चित्रपटांत फार सुरेख कामं केलेली आहेत.
असे चित्रपट फार प्रसिद्ध होत नाहीत या बद्दल मलाही आश्चर्य वाटत नाही. आणि असे चित्रपट पहाणारे स्त्री-पुरूष दोन्ही प्रकारचे लोक आहेत याचा खेद वाटतो.
तुम्ही विचारलेलं नाटक म्हणजे बहुदा "मी तर बुवा अर्धाच शहाणा" असावं. स्वतःला नाना फडणवीस समजणार्‍या पात्राचं काम करणार्‍याचा चेहेरा डोळ्यासमोर येतो आहे, पण नाव प्रमोद पवार (बहुतेक).
त्यातला एक विनोद आठवतो. नाटकात एका स्त्रीला हा रमाबाई (माधवरावांची पत्नी) समजतो. ती मधल्या वेळात चहा बिस्कीटांचा आस्वाद घेत बसलेली असते. पतीनिधनांनंतर तिला शिळ्या भाकरीचे तुकडे मचूळ पाण्यात बुडवून खावे लागतात याचं त्याला फार दु:ख होतं. एकेकाळी प्रभात नामक चॅनलवर हे नाटक अनेकदा लागत असे.
सांगोवांगीच्या गोष्टी म्हणजे विदा नव्हे.
आह एक हसीना थी माझा आवडता
एक हसीना थी माझा आवडता चित्रपट
ऊर्मिलाचा एक कसदार चित्रपट
ऊर्मिलान प्रचंड मेहनत घेतली होती
शेवटच्या सीनसाठी ऊर्मिलाला हँटस आँफ
हो. मी तर बुवा अर्धाच शहाणा. आणि प्रमोद पवार. दोन्हीही अचूक उत्तरे. *च्यायला आमचा करेक्ट माहिती देउन भाव खायचा चान्स गेला*
त्याच नाटकातील इंग्रज वकीलाचे (शेखर नवरे) व राघोबादादाचे पात्र आवडले होते.
हे कथेतील पात्र्-पात्र बनण्याचा खेळ दिलीप प्रभावळक्र ह्यांची प्रमुख भूमिका असलेला "रात्र आरंभ" ह्या चित्रपटातही दाखवला होता. पण तिथे स्किझोफ्रेनिया झालेला रुग्ण होता. कथा शेवटी कारुण्यमय अन भल्तीच सेंटी बनवली होती.
संगति जयाच्या खेळलो मी सदाहि | हाकेस तो आता ओ देत नाही
'अस्पृश्य' मानल्या जाणार्‍या विषयावरील अजून एक अलीकडे पाहिलेला उत्तम चित्रपट 'मेमरीज ऑफ मार्च'. भारतात निर्माण झालेला हा चित्रपट इंग्रजी भाषेत आहे आणि दीप्ति नवल आणि ऋतुपर्ण घोष ह्यांची त्यात कामे आहेत.
अपघातात वारलेल्या मुलाच्या वस्तु गोळा करण्यासाठी आई कलकत्त्याला पोहोचते. तेथे तिला आपल्या मुलाच्या समलिंगी आयुष्याची प्रथम कल्पना येते. ह्या गोष्टीचा धक्का येथपासून तिचा स्वीकार असा तिचा भावनिक प्रवास हा चित्रपट दर्शवितो.
नितांतसुंदर चित्रपट. मागच्या वर्षी पिफ्फ मधे पाहिला होता. ऋतुपर्णो घोष यांची पटकथा नि संजोय नाग यांचे दिग्दर्शन असलेला. दुर्दैवाने बहुसंख्य प्रेक्षक चित्रपटाचा बाज जाणून न घेता - समलिंगी संबंधाबाबत आहे म्हणजे कॉमेडीच असणार या गृहितकातून बहुधा - अस्थानी हसत होते त्याने रसभंग झाला. दीप्ती नवल नि स्वतः ऋतुपर्णो यांचा अभिनय अप्रतिम. अतिशय नाजूक विषयाचा तरीही तोल ढळू न देता प्रेक्षकांपर्यंत यशस्वीपणे पोचवलेला चित्रपट.
'प्रभात' वरील कार्यक्रम तेच तेच असले तरी रंजक असत. श्री. कोल्हटकर यांनी उल्लेख केलेले दुसरे नाटक म्हणजे विजय कदम आणि रसिका जोशी यांचा अप्रतिम अभिनय असलेले - बहुदा गंमत जंमत या नावाचे असावे.
'मैने गांधी को नही मारा' पाहिल्याचे आणि आवडल्याचे आठवते. त्या निमित्ताने आवडलेले पण फारसे न गाजलेले इतर चित्रपट आठवले. सेहर, कुछ मीठा हो जाये, हनिमून ट्रॅव्हल्स प्रा. लि., खोसला का घोसला ही अलीकडची उदाहरणे. एक रुका हुवा फैसला, मैं आजाद हूं, एक डॉक्टर की मौत वगैरे पूर्वीची उदाहरणे.
उसके दुष्मन है बहुत, आदमी अच्छा होगा
सन्जोप रावांनी सेहर सारख्या सुंदर चित्रपटाची आठवण काढली म्हणून. ह्या चित्रपटातील अर्शद वारसी, सुशांत अशा सगळ्यांचाच अभिनय अतिशय सुरेख होता आणि चित्रपट देखील वेगळ्याच धाटणीचा होता.
असेच आणखी काही आवडलेले चित्रपट म्हणजे मनोरमा सिक्स फिट अंडर*, उडान, शोर इन द सिटी,मकबुल, कॅरम इ.
* हा चित्रपट दिल्याबद्दल अदितीचे धन्यवाद.
 इस रात की सुबह नही, आमिर हे चित्रपटही बर्‍यापैकी चांगले असताना अल्पपरिचितच आहेत.
सगळ्यांना ठाउक असायला तो काय रब ने बना दी जोडी,राजा हिंदुस्तानी,कुछ कुछ होता है आहे की काय
संगति जयाच्या खेळलो मी सदाहि | हाकेस तो आता ओ देत नाही
'इस रात की सुबह नही' हा
'इस रात की सुबह नही' हा माझाही आवडता चित्रपट आहे. त्या चित्रपटात गुंडांच्या, स्टीरिओटीपिकल, करवादणारी बायकोची भूमिका करणार्‍यांनी (आणि इतरही कलाकारांनी) उत्तम काम केलं आहे. सुधीर मिश्रा हे याचे दिग्दर्शक. त्यांचा 'हजारों ख्वाईशें ऐसी'ही अतिशय सुरेख चित्रपट आहे. त्यांचे इतर दोन 'धारावी' आणि 'चमेली' अजून पाहिलेले नाहीत. पण इच्छा आहे.
सांगोवांगीच्या गोष्टी म्हणजे विदा नव्हे.
"हजारों ख्वा़हिशें ऐसी" फारच
"हजारों ख्वा़हिशें ऐसी" फारच सुरेख चित्रपट केके मेननच्या तेव्हापासून प्रेमात... शाइनी अहूजाने सुद्धा मस्त अभिनय केला होता त्यात. "इस रात की सुबह नहीं" पाहिलेला, आणि आवडलेला तेवढा आठवतो, पण कथानक वगैरे नाही लक्षात - निर्मल पांडे आणि तारा देशपांडे (का स्मृती मिश्र केके मेननच्या तेव्हापासून प्रेमात... शाइनी अहूजाने सुद्धा मस्त अभिनय केला होता त्यात. "इस रात की सुबह नहीं" पाहिलेला, आणि आवडलेला तेवढा आठवतो, पण कथानक वगैरे नाही लक्षात - निर्मल पांडे आणि तारा देशपांडे (का स्मृती मिश्र) होते नं त्यात) होते नं त्यात मिश्र चा "येह साली जि़ंदगी" नाही पाहिला अजून.
त्यातल कुछ तुम कहो कुछ हम कहे
त्यातल कुछ तुम कहो कुछ हम कहे हे चित्राच्या आवाजातल गाण सुंदर आहे
त्यातल चुप तुम रहो चूप हम रहे
त्यातल चुप तुम रहो चूप हम रहे हे चित्राच्या आवाजातल गाण सुंदर आहे
"इस रात की सुबह नहीं"
"इस रात की सुबह नहीं" या सिनेमाचं १९९७ सालात वाचलेलं परीक्षण आठवतंय :
निर्मल पांडे अँड तारा देशपांडे मेकिंग पांडेमोनियम ऑन स्क्रीन....
नो आयडियाज् बट इन थिंग्ज.
आता अगदीच रहावत नाहीये.
आता अगदीच रहावत नाहीये. म्हणून थोडक्यात काय होतं ते लिहून टाकते. पण यात माझ्या मते काहीही स्पॉयलर नाही. खुशाल वाचा.
बर्‍यापैकी सांपत्तिक स्थिती असणार्‍या निर्मल पांडेच्या बायकोला, तारा देशपांडेला त्याचं स्मृती मिश्राबरोबर असलेलं प्रेमप्रकरण समजतं. दोघांचं भांडण होतं. निर्मल पांडे घरातून संध्याकाळी उशीरा बाहेर पडतो. एका बारमधे बसलेला असताना तिथे त्याचं भांडण आशिष विद्यार्थी या लोकल दादाशी होतं, दादाचे दोन गुंड, (आपले) संदीप कुलकर्णी, उपेंद्र लिमये आणि इतरही त्याच्या मागे लागतात. सौरभ शुक्लाला (दुसरा लोकल दादा) आशिष विद्यार्थीचा त्याच संध्याकाळी झालेल्या एका घटनेमुळे प्रतिशोध घ्यायचा असतो. आशिष विद्यार्थीला काही प्रमाणात चूक मान्य असल्यामुळे तो भांडण टाळण्यासाठी तिथून सटकलेला असतो. पुढे काय होतं हे मी दोन वाक्यांत सांगू शकते, पण त्यात मजा नाही. एकाची तंगडी दुसर्‍याच्या पायात अडकून संध्याकाळी अंधार पडताना सुरू झालेली गोष्ट सकाळी सूर्योदयाला थांबते. अगदी गाण्यांचाही उपयोग करून घेत गोष्ट पटापट सरकत रहाते. अगदी फुटकळ भूमिकांमधल्या लोकांनीही उत्तम काम केलेलं आहे. सुधीर मिश्रा लाजबाबच.
मिश्रांचा 'ये साली जिंदगी' विसरलेच होते. तो ही यादीत आहे.
अलिकडेच आलेला 'जॉनी गद्दार'ही मस्त आहे. 'एक हसीना थी' आणि या चित्रपटाचा दिग्दर्शक एकच, श्रीराम राघवन. जॉनी गद्दारचं रहस्य पहिल्या काही फ्रेममधेच उघड झालेलं असलं तरीही चित्रपट खिळवून ठेवणारा थ्रिलरपट आहे.
सांगोवांगीच्या गोष्टी म्हणजे विदा नव्हे.
इस रात की सुबह नही
हा चित्रपट अशाच जालीय गप्पांतून समजला होता. विषय निघालाच आहे तर अजून एक अनवट चित्रपट सापडालाय, तो अवश्य बघावा असे सुचवतो.
"हल्ला" अगदि हल्का फुल्का, लो बजेट्,नर्मविनोदी असा कुठल्याही मध्यमवर्गीय भारतीयानं पाहिलाच पाहिजे असा.
कलाकर आहेत प्रशांत्,रजत कपूर व इतरांची नावे मला ठाउक नाहित, पण तेही भन्नाटच आहेत.
संगति जयाच्या खेळलो मी सदाहि | हाकेस तो आता ओ देत नाही
छान चर्चा चालू आहे. काहि नवे
छान चर्चा चालू आहे. काहि नवे चित्रपट समजले.. डाऊनलोडवले पाहिजेत
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह
'मैने गांधी को नही मारा' या चित्रपटाचे दिग्दर्शक जाहनू बारुआ हे आसाममधले अत्यंत प्रतिष्ठित दिग्दर्शक आहेत. त्यांना यापूर्वी अनेकदा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळालेले आहेत. अधिक माहिती इथे मिळेल.
"ही जीवांची इतकी गरदी जगात आहे का रास्त |
भरती मूर्खांचीच होत ना" "एक तूच होसी ज्यास्त" ||
बरुआंचा "हागोरोलोई बोहु दूर" (समुद्र खूप लांब आहे) चित्रपट खूप वर्षांपूर्वी दिल्लीतल्या फेस्टिवल मध्ये पाहिला होता - तेव्हाच कुठलेतरी पारितोषिक मिळाले होते त्याला. तेव्हा खूप आवडला होता, पण आता आठवला तर थोडा फार सेंटिमेंटल वाटतो. तेव्हाच ऋतुपर्ण घोषचा "उनिशे एप्रिल" ही पाहिला होता.
"खागोरोलोई / हागोरोलोई" शब्दावरून पिकलेला पोरकट हशा पण आठवला(हे अवांतर झालं, आणि ते वयही होतं तशाच विनोदाचं....)
मागे मीच त्याची ओळख करून दिली
मागे मीच त्याची ओळख करून दिली होती आता कुठे ते आठवत नाहिये आणि दुवाही मिळत नाहिये.
या ऋषिकेशच्या प्रतिसादाला उप-प्रतिसाद देता येत नाही, म्हणुन ईथे लिहितो.
तुझ परिक्षण वाचल नाही पण गुडबाय लेनिन या चित्रपटाची ओळख बिपिनने करुन दिली होती मिसळपाववर*.
*दुसर्‍या संस्थळाची लिंक चालत नसल्यास संपादकांनी लिंक उडवली तरी हरकत नाही.
- माझी खादाडी : खा रे खा
हो.. बिकाच्या लेखामुळेच हा
हो.. बिकाच्या लेखामुळेच हा चित्रपट मी पाहिला होता.
त्यावर मी लिहिलेही होते.. अरेच्या बहुतेक कुठे टाकलेच नाहि की काय.. ऑफलाईन फायली चाळायला हव्यात
लव्ह अ‍ॅड लेट लव्ह
स्मिता पाटील (जन्म : १७ ऑक्टोबर १९५५)
जन्मदिवस : तत्त्वज्ञ व नोबेलविजेता लेखक हेन्री बर्गसन (१८५९), 'दुर्दैवी रंगू' कादंबरीचे लेखक भारताचार्य चिं. वि. वैद्य (१८६१), अभिनेत्री मेलिना मर्क्यूरी (१९२०), अभिनेता क्लाउस किन्स्की (१९२६), अभिनेता ओम पुरी (१९५०), टेनिसपटू मार्टिना नवरातिलोवा (१९५६).
मृत्युदिवस : गणितज्ज्ञ चार्ल्स बॅबेज (१८७१), शास्त्रज्ञ थॉमस अल्वा एडिसन (१९३१), मराठीतील आद्य महिला नाटककार हिराबाई पेडणेकर (१९५१), ज्ञानपीठविजेते तेलुगू कवी विश्वनाथ सत्यनारायणन (१९७६), लेखक शंकर पाटील (१९९८), संतसाहित्यिक डॉ. गं. बा. ग्रामोपाध्ये (२००२)
१३८६ : हाईडेलबर्ग विद्यापीठाची स्थापना.
१८५१ : हर्मन मेलव्हिललिखित 'मोबी डिक' कादंबरीची प्रथमावृत्ती प्रकाशित.
१९०६ : महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे ह्यांनी मुंबईत 'डिप्रेस्ड क्लास मिशन'ची स्थापना केली.
१९२२ : 'बीबीसी'ची स्थापना.
१९५४ : टेक्सस इन्स्ट्रुमेंट्सने पहिल्या ट्रान्झिस्टर रेडिओची घोषणा केली.
१९६७ : रशियन अंतराळयान व्हेनेरा-४ शुक्रावर उतरले. परग्रहावर उतरणारे ते पहिले यान होते.
१९७७ : 'रेड आर्मी फॅक्शन' (उर्फ बादर-माइनहॉफ गट) ह्या कडव्या डाव्या संघटनेचे तीन सदस्य आंद्रिआस बादर, गुड्रुन एन्स्लिन, यान-कार्ल रास्प ह्यांची तुरुंगात आत्महत्या.
२००४ : कुख्यात चंदनतस्कर वीरप्पन पोलीसहल्ल्यात ठार.
२००७ : माजी पंतप्रधान बेनझीर भुत्तो पाकिस्तानात परतल्यावर त्यांच्या मोटार ताफ्यावर आत्मघातकी हल्ला. भुत्तो सुखरूप, पण १३९ मृत आणि ४५० जखमी.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 0 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


फेसबुकवर पर्रीकरांच्या मृत्यूची अफवा पसरवणारास गोव्यात अटक | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

फेसबुकवर पर्रीकरांच्या मृत्यूची अफवा पसरवणारास गोव्यात अटक
पणजी (गोवा) -गोव्याचे मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर यांच्या मृत्यूची फेसबुकवर खोटी माहिती देणाऱ्यास गोवा पोलीसांनी अटक केल्याची माहिती देण्यात आली आहे. पर्रीकर यांना कॅन्सर झाल्याची खोटी माहिती देणाऱ्या एका पत्रकारास दोन महिन्यांपूर्वी गोवा पोलीसांनी अटक केली होती. पोटाच्या विकारामुळे पर्रीकर यांनी गोव्याव्या हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले होते. नंतर मुंबईतील लिलावती हॉस्पिटल आणि अमेरिकेत उपचारासाठी नेण्यात आले. त्यांना प्लीहेचा विकार आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार वास्कोमधील केनेथ सिल्व्हेरा यांनी पर्रीकर यांच्या मृत्यूची खोटी माहिती फेसबुकवर टाकली होती. पर्रीकर यांचे निधन झाल्याचे मला समजले आहे. असे त्यांनी फेसबुकवर शेयर केले होते. त्यानंतर ताबडतोब गोवा पोलीसांनी त्यांना अटक करून मॅजिस्ट्रेटृासमोर हजर केले. त्यांच्यावर कलम 505 अन्वये गुन्हा नोंदविण्यात आला आहे. केनेथ सिल्व्हेरा यांनी मागील वर्षी मनोहर पर्रीकर यांच्या विरोधात पणजी विधानसभेची पोटनिवडणूक लढवली होती. निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला होता.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleआंबेडकरांनी ‘आरपीआय’ ऐक्याचे नेतृत्त्व स्वीकारावे- आठवले
Next articleपुणे: महापालिकेत आजपासून “झिरो पेन्डन्सी’
, अमित शहा यांच्याकडून तीन नावांवर चर्चा
उत्तराखंड आणि उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री ‘नारायण दत्त तिवारी’ यांचे निधन
पंचतारांकित हाॅटेलमध्ये बंदूक काढणाऱ्या ‘आशिष पांडेचं’ आत्मसमर्पण
मायावतींच्या बंगल्यात शिवपाल यादव यांचा गृहप्रवेश
मोदीजी, संसदेतील पहिले भाषण आठवा
श्रीनगरातील चकमकीत 3 गनिम ठार ; एक पोलिसही शहीद


शीत युद्ध - विकिपीडिया

शीतयुद्ध (१९४५ - १९९१) हा शब्द विसाव्या शतकातील लोकशाहीवादी पश्चिमात्य राष्ट्रांचा गट व सोव्हियत संघाच्या नेतृत्वाखालील कम्युनिस्ट राष्ट्रांचा गट ह्यांदरम्यानच्या राजकीय व आर्थिक संघर्षाचा उल्लेख करण्याकरिता वापरला जातो. ह्या दोन गटांदरम्यान वास्तविक युद्ध कधीही झाले नाही तरी शीतयुद्धामधील मोठ्या काळासाठी जगातील ह्या महासत्तांमध्ये राजकीय व लष्करी तणावाचे वातावरण होते.
दुसर्‍या महायुद्धादरम्यान अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व सोव्हियत संघामधील वाढते मतभेद हे शीतयुद्धाचे मोठे कारण मानले जाते. दुसर्‍या महायुद्धानंतर सोव्हियत संघाने पूर्व व मध्य युरोपातील अनेक राष्टांवर कब्जा केला व तेथे कम्युनिस्ट राजवटी स्थापन केल्या तसेच ह्या सर्व राष्ट्रांचा ईस्टर्न ब्लॉक हा समूह तयार केला. अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, युनायटेड किंग्डम व फ्रान्स ह्या पश्चिमी व खुल्या अर्थव्यवस्था असलेल्या देशांनी साम्यवादी चळवळ हाणुन पाडण्याचे प्रयत्न केले.
१९९१ मधील घडलेल्या सोव्हियत संघाच्या विघटनाबरोबरच शीतयुद्धाची देखील समाप्ती झाली.
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ७ एप्रिल २०१३ रोजी ०७:२८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Arun Jaitley on Economy of India | पुन्हा समेवर येणे.. | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
एखाद्या सांगीतिक घराण्याचा अगदी खलिफा नव्हे
अर्थमंत्री अरुण जेटली ( संग्रहीत छायाचित्र )
एखाद्या सांगीतिक घराण्याचा अगदी खलिफा नव्हे, पण तरबेज गायक जसा शांत असतो, तसेच अरुणजी जेटली मंगळवारी भासत होते. ‘यापेक्षा काही चांगली योजना असल्यास जरूर सुचवावी. तोवर हीच लागू राहील’ असे शब्द सभागृहात खासदारांना आणि सभागृहाबाहेर पत्रकारांना अरुणजींनी सुनावले, तेव्हा ते ऐकणाऱ्यांची स्थितीसुद्धा जणू एखादा पट्टीच्या गवय्या समेवर आल्यानंतर होते, तशी झाली होती.
जेटलींनी पेश केलेली ही ‘चीज’ खरोखरीच अनवट होती.. आरोह-अवरोह सांभाळून ताना, पलटे, बोलताना, बंद तोंडाच्या ताना यांची आतषबाजी करून पुन्हा सम गाठण्याचे कसब ते किती ही अखेरची समच ऐकली तरी, आधीचे ताना-पलटे किती अवघड असतील याचा अचंबा पुन्हापुन्हा वाटत होता. हे अवघड ताना-पलटे वाचकांच्या माहितीकरिता सुलभ मराठी गद्यात देणे अवघडच. पण गोषवारा असा की, राजकीय पक्षांचा निधी स्वच्छ असावा, म्हणून सरकारने यंदाच्या अर्थसंकल्पात दिलेल्या आश्वासनाप्रमाणे ‘पक्षनिधी रोख्यां’ची योजना आखली आहे. सामान्यजन बँकेत जाऊन कुणाच्या तरी नावे डिमांड ड्राफ्ट काढतात, त्याहून हे रोखे भारी ही अखेरची समच ऐकली तरी, आधीचे ताना-पलटे किती अवघड असतील याचा अचंबा पुन्हापुन्हा वाटत होता. हे अवघड ताना-पलटे वाचकांच्या माहितीकरिता सुलभ मराठी गद्यात देणे अवघडच. पण गोषवारा असा की, राजकीय पक्षांचा निधी स्वच्छ असावा, म्हणून सरकारने यंदाच्या अर्थसंकल्पात दिलेल्या आश्वासनाप्रमाणे ‘पक्षनिधी रोख्यां’ची योजना आखली आहे. सामान्यजन बँकेत जाऊन कुणाच्या तरी नावे डिमांड ड्राफ्ट काढतात, त्याहून हे रोखे भारी म्हणजे भारतात स्थापना-नोंदणी झालेल्या कंपन्या किंवा संस्था, गेलाबाजार अगदी कोणी व्यक्तीसुद्धा स्टेट बँकेच्या शाखेत जाऊन राजकीय पक्षांना देणग्या देताना पारदर्शकतेचे समाधान आता मिळवू शकतात. स्टेट बँक दर तिमाहीच्या सुरुवातीला- म्हणजे एप्रिल, जुलै, ऑक्टोबर आणि जानेवारी महिन्यांत- कोणतेही दहा दिवस ठरवून देणार. या दहा दिवसांत देणगीदारांनी स्टेट बँकेत जायचे, एक हजार रु. किंवा दहा हजार, एक लाख किंवा एक कोटी रुपये अशा मूल्याचे हवे तेवढे रोखे विकत घ्यायचे आणि आपापल्या आवडीच्या राजकीय पक्षाला- किंवा एकापेक्षा जास्त पक्षांना-हे रोखे चटकन वाटून टाकायचे. चटकन एवढय़ाचसाठी की, रोखे मिळाल्यानंतर पुढल्या १५ दिवसांत ते वठवले नाहीत, तर ते फुकटच जाणार आहेत.
पण ‘स्वच्छ’ घराण्याच्या घरंदाज गायकीचा जेटलींनी पेश केलेला खरा शाहकार पुढेच आहे. तो असा की, या रोख्यांचा लाभ कुणाला होणार, हे मात्र स्टेट बँकही विचारणार नाही. रोख्यांच्या कागदी प्रमाणपत्रावर फक्त दात्याचे नाव असेल, घेणाऱ्याचे नाही. मग एक हजारापासून ते एक कोटीमोलाचे हे रोखे बिहार-उत्तर प्रदेशातच कसेबसे अस्तित्व असलेल्या ‘सुहेलदेव भारतीय समाज पार्टी’ला मिळोत, की तब्बल केंद्र सरकारखेरीज तब्बल १९ राज्यांत सत्ताधारी असलेल्या, १४ राज्यांत मुख्यमंत्रीपदी साध्यासुध्या कार्यकर्त्यांनाच बसवणाऱ्या आणि १५ वे भावी मुख्यमंत्री म्हणूनही येडियुरप्पांसारख्या साध्या कार्यकर्त्यांचाच बोलबाला सुरू ठेवणाऱ्या भाजपसारख्या पारदर्शक पक्षाला मिळोत. देणगी कुणाला मिळाली हे कोणीही कुणाला सांगणार नाही. ‘लोकप्रतिनिधित्व कायदा’ आजही सांगतोच आहे की, २० हजार रुपयांपेक्षा अधिक निधी देणाऱ्यांची नावे राजकीय पक्षांनी स्वयंप्रेरणेने जाहीर करून स्वयंशिस्त पाळावी ते बंधन भाजपसह कुणीच पाळत नाही हे सोडा, पण जेटलींनी ‘तोवर हीच योजना’ या अखेरच्या बोलांसह ‘स्वयंशिस्ती’ची सम जी काही गाठली तिला दादच द्यायला हवी
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
‘जग’ते रहो : लक्झ्मबर्ग.. नाम तो सुना होगा
प्रणयक्रिडेदरम्यान बेड तुटला, महिलेने कंपनीला खेचले कोर्टात
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
तुम्हाला जमत नसेल, तर राममंदिर आम्हीच बांधू - उद्धव
आजचे राशीभविष्य, शुक्रवार, १९ आक्टोबर २०१८
Dasara Melava 2018 : पीडित महिलांनी मीटू करण्याऐवजी शिवसेनेकडं यावं - उद्धव ठाकरे
अजित पवारांच्या सहभागाविषयी सरकारला ठोस भूमिका घ्यावी लागणार
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


Business and Enterprise Programme in Pune College | ‘शब्द आमचे’ उपक्रमातून नव्या व्यवसायाची पायाभरणी | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
‘शब्द आमचे’ उपक्रमातून नव्या व्यवसायाची पायाभरणी
‘शब्द आमचे’ उपक्रमातून नव्या व्यवसायाची पायाभरणी
व्यवसायाची पायाभरणी करण्याची प्रेरणा
‘भावना तुमच्या.. शब्द आमचे’ असा एक छोटासा उपक्रम गेले तीन दिवस एका महाविद्यालयाने भरवलेल्या महोत्सवात करण्यात आला आणि या छोटय़ा उपक्रमाला लाभलेल्या यशातून हा उपक्रम सुरू करणाऱ्या तरुणाईला एका नव्या व्यवसायाची पायाभरणी करण्याची प्रेरणा मिळाली आहे.
मॉडर्न कला, वाणिज्य आणि विज्ञान महाविद्यालयातर्फे (गणेश खिंड) दरवर्षी महाविद्यालयातील युवक-युवतींच्या कलागुणांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि त्यांना उद्योजकतेचे धडे मिळावेत यासाठी विविधा महोत्सव आयोजित केला जातो. युवक-युवतींनी स्वत: तयार केलेली अनेक प्रकारची उत्पादने, वस्तू, खाद्यपदार्थ आदी या महोत्सवात विक्रीसाठी ठेवले जातात. त्यासाठी प्रदर्शन भरवले जाते आणि स्टॉल्स लावले जातात. या महोत्सवाला दरवर्षी मोठा प्रतिसाद मिळतो. यंदाचा विविधा महोत्सव गुरुवारपासून शनिवापर्यंत भरवण्यात आला होता. कला शाखेच्या तिसऱ्या वर्षांत शिकत असलेल्या श्याम दाताळ, चेतन झडपे, शुभम कथले आणि शास्त्र शाखेच्या तिसऱ्या वर्षांत शिकत असलेल्या भाग्यश्री गायकवाड या चौघांनी मिळून या महोत्सवात लावलेला ‘भावना तुमच्या.. शब्द आमचे’ हा स्टॉल लक्षवेधी ठरला.
श्याम, चेतन आणि शुभम यांना साहित्याची आणि लेखनाची आवड आहे तर भाग्यश्री इंग्रजीतून उत्तम लिहू शकते. शुभम सुलेखनकारही आहे. त्यातूनच त्यांना हा स्टॉल लावण्याची कल्पना सुचली. कोणाला आपल्या मित्राविषयी, कोणाला शिक्षकांविषयी, कोणाला आई-वडिलांविषयी काही ना काही भावना शब्दांमधून व्यक्त कराव्या असे वाटत असते. मात्र त्यासाठी योग्य शब्द सुचत नाहीत. कोणाला आपल्या मित्रांच्या ग्रुपवर एखादी कविता वा एखादी चारोळी लिहावी असे वाटते. मात्र ते प्रत्येकालाच शक्य होते असे नाही. त्यातून शब्द आमचे ही कल्पना या चौघांना सुचली आणि चौघांनी या कल्पनेवर आधारित महोत्सवात जो स्टॉल लावला त्याला उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला.
ज्या कोणाला काही मजकूर लिहून हवा असेल तो कविता, चारोळी, पत्र वा मुक्तछंद अशा प्रकारात श्याम, चेतन, शुभम आणि भाग्यश्री लिहून देत होते. ज्याला मजकूर हवा असेल त्याच्याकडून आधी कोणाविषयी मजकूर हवा आहे, त्यांच्याशी नाते काय वगैरे सविस्तर माहिती घेतली जायची. त्यानंतर प्रत्यक्ष मजकूर तयार करण्याचे काम सुरू व्हायचे. हा मजकूर एकदा तयार झाला की मग तो सुंदर अक्षरात भेटकार्डच्या स्वरुपात अगदी अल्प शुल्कात लिहून दिला जायचा. तो वाचून आणि पाहून आमच्या स्टॉलवर येणारा प्रत्येक जण खूश होत होता, असा अनुभव चेतनने सांगितला.
या आमच्या उपक्रमाचे कौतुक सर्वानी केलेच, शिवाय तुम्ही हे काम थांबवू नका. पुढेही असेच काही ना काही करत राहा, असेही सांगितले. आम्हाला काही ना काही मजकूर हवा असेल तेव्हाही आम्ही तुम्हाला सांगू असेही आम्हाला सांगितले गेले. महोत्सवात हा उपक्रम आम्ही हौसेने केला. त्यावर आलेल्या प्रतिक्रिया व सूचना ऐकून व्यवसाय म्हणूनही आम्ही हे काम पुढे करू शकतो, हा विश्वास आम्हाला मिळाला, असे श्याम, चेतन, शुभम आणि भाग्यश्रीने सांगितले. ही सेवा ऑनलाईन देता येणे शक्य असल्यामुळे तसाही विचार करत आहोत, असे चेतन म्हणाला.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
‘जग’ते रहो : लक्झ्मबर्ग.. नाम तो सुना होगा
...तर राम मंदिर शिवसेना बांधेल, 25 नोव्हेंबरला अयोध्येला जाणार : उद्धव ठाकरे
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
तुम्हाला जमत नसेल, तर राममंदिर आम्हीच बांधू - उद्धव
आजचे राशीभविष्य, शुक्रवार, १९ आक्टोबर २०१८
अजित पवारांच्या सहभागाविषयी सरकारला ठोस भूमिका घ्यावी लागणार
Dasara Melava 2018 : पीडित महिलांनी मीटू करण्याऐवजी शिवसेनेकडं यावं - उद्धव ठाकरे
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


फ्लेक्सी समर व्हेकेशन

Home › Blog › फ्लेक्सी समर व्हेकेशन
आता भारतात आणि परदेशात पर्यटक मोठ्या संख्येने पर्यटन करताहेत. आपली भारतीयांची उन्हाळ्याची सुट्टी म्हणजे सर्वच पर्यटनस्थळी सुपरपीक सीझन. तरीही अजून भारतातले फक्त एक टक्का पर्यटकच प्रवास करताहेत. हे प्रमाण दहा टक्के किंवा वीस टक्के झालं तर त्यावर उपाय असणार आहे फ्लेक्सी समर व्हेकेशन…
सध्या आमच्याकडे वीणा वर्ल्डमध्ये ‘फ्लेक्सी ऑफिस टाईम’ ह्या विषयावर चर्चा, सुसंवाद, विसंवाद थोडक्यात तू-तू, मै-मै सुरू आहे. त्याचं झालं असं की जसा मार्च संपतो, दिवस मोठे व्हायला लागतात तसं दहा ते सहा हे ऑफिस टायमिंग खूप उशिराचं वाटायला लागतं. दहा वाजता ऑफिसला जायचं म्हणजे जणू अर्धा दिवस वाया गेल्यासारखा वाटतो बर्‍याच जणांना, म्हणजे सकाळी काम करण्याचा जो उत्साह असतो तो बर्‍यापैकी निघून गेल्यावर कामाला सुरूवात होते असा एक सूर. ते अ‍ॅक्च्युअली खरंही आहे कारण आपण दिवस लवकर उजाडण्याचा, सूर्योदय लवकर होण्याचा फायदा घेत नाही आहोत इतर देेशांसारखा. मार्च ते ऑगस्ट ह्या कालावधीत जर आपण संपूर्ण भारताचं घड्याळ म्हणजे टाईम जर एक तास पुढे केलं तर सर्वांचा एक उत्साही तास भारताच्या एकूणच उद्योगधंदयांमधली एफिशियन्सी आणि इफेक्टिव्हनेस वाढवू शकेल. ‘डे लाइट सेव्हिंग टाईम’ म्हणतात ह्याला हे सर्वश्रृत आहेच. पुन्हा सप्टेंबरमध्ये हे घड्याळ एक तास मागे करायचं, ओरिजिनल टाईम आणून ठेवायचं. आता देशाचं घड्याळ बदलणं ही गोष्ट आपल्या हातात नाही पण आपण जर आपल्या कामात, उद्योगात ह्या लवकर उजाडण्याचा फायदा घेऊ शकलो तर नथिंग लाईक इट. आणि दुसरी गोष्ट अशीही आहे की आमच्या कॉर्पोरेट ऑफिस किंवा बॅक ऑफिसमध्ये आम्ही पाचशे साडेपाचशे मंडळी जी काम करतो त्यात कुणी लवकर उठणारे आहेत तर कुणी उशीरा. कुणाला लवकर कामाला सुरूवात करावी वाटते तर कुणाला रात्री उशिरापर्यंत काम करायला आवडतं. बरं आमचं जगाशी जडलेलं नातंही असं आहे की आमच्या टीमला ऑस्ट्रेलियाशी काम करायचं असतं तेव्हा त्या टीमसाठी कामाचा हा सकाळी वाढलेला एक तास पूर्वेकडच्या देशांशी कम्युनिकेशन करण्यासाठी उपयोगी येईल तर संध्याकाळी उशिरा काम करायला आवडणार्‍यांसाठी युरोप अमेरिकेसाठी चांगला राहिल. पूर्वेकडचे देश साडेपाच-सहा तास पुढे असतात आपल्यापेक्षा तर पश्‍चिमेकडचे साडेपाच- सहा तासांपासून अगदी बारा-तेरा तासांपर्यत मागे आहेत. त्यामुळे फ्लेक्सी टाईम केल्यावर इतर देशांशी डील करणंही सोप्पं जाईल. तसं सेल्स ऑफिसेस दहा ते सात सुरू असतात तेव्हा नियमानुसार आठ तास काम करण्याच्या पध्दतीप्रमाणे ऑलरेडी दहा ते सहा आणि अकरा ते सात ह्या वेळा फ्लेक्सी केलेल्याच आहेत. आता कॉर्पोरेट ऑफिसलाही फ्लेक्सी टाईम आणण्यासाठी आमचा विचार सुरू आहे. आणि जनरली अर्ली रायजर्ससाठी किंवा संध्याकाळी ज्यांना लवकर जायला हवंय आणि त्यांचं काम दहा ते सहा ऐवजी नऊ ते पाच मध्येही होऊ शकतंय त्यांना ही पहिली शिफ्ट द्यायची. ज्यांना सकाळ संध्याकाळ काहीच फरक पडत नाही त्यांना रेग्यूलर दहा ते सहा ही शिफ्ट द्यायची आणि ज्यांना सकाळी वेळ हवाय, कुणाला क्लासेस करायचेत, कुणाला मुलांना शाळेत पोहोचवायचंय अशांसाठी अकरा ते सात ही एक बॅच आणायची असा विचार आहे. ह्यामुळे ऐन गर्दीची वेळ काहींना टाळता येईल. वर्क लाईफ बॅलन्स राखण्यात मदत होईल, आणि थोड्या प्रमाणात का होईना ज्याला जसं हवं तसं टायमिंग मिळेल. अर्थात अकरा ते पाच ह्या वेळात मात्र संपूर्ण टीम ऑफिसमध्ये असेल कारण सर्व डीपार्टमेंट्स इंटर रीलेटेड आहेत. आणि सेल्स ऑफिसेस सुरू असताना सर्वांचीच गरज लागते. तसंच प्रत्येक डीपार्टमेंटचं ह्या तीन शिफ्टचं वर्गीकरणही समसमान झालं पाहिजे. सध्या आम्ही ह्याबाबतीत प्रत्येक डीपार्टमेंटचं पोलिंग घेतोय. पण असं दिसतंय की सर्वसाधारणपणे येत्या जून-जुलैपासून आम्ही ह्या फ्लेक्सी टायमिंगचा अवलंब करू.
जसं एका वेळी सगळी ऑफिसेस सुरू होत असल्याने गर्दीच्या महापूराला सामोरं जायची, आयुष्य दावणीला बांधायची एक सामाजिक समस्या मुंबई-पुणे-दिल्ली-बंगळुरू सारख्या मोठ्या शहरांना भेडसावतेय आणि बर्‍याच संस्था त्यावर तोडगा काढण्यासाठी फ्लेक्सी टायमिंगचा किंवा वेळ बदलण्याचा विचार करताहेत किंवा आचरणात आणताहेत.
त्याचप्रमाणे मला आमच्या पर्यटनक्षेत्राशी निगडीत समस्या दिसतेय ती उन्हाळ्याच्या सुट्टीची, दिवाळीच्या सुट्टीची किंवा ख्रिसमसच्या सुट्टीची. एकाचवेळी जेव्हा प्रचंड संख्येने लोक पर्यटनाला निघतात तेव्हा एकूणच संपूर्ण देशाच्या,
शहरांच्या, एअरपोर्टसच्या, ट्रेन्सच्या, हॉटेल्सच्या, एअरलाईन्सच्या प्रशासनावर त्याचा भार पडतो. किमती अव्वाच्यासव्वा वाढतात. आता मे महिन्यात लेह लडाखला जायचं म्हटलं तर विमानाचं भाडं पन्नास हजाराला जाऊन पोहोचलंय. भूतानचं साठ हजाराला तर युरोपचं एक लाखापर्यंत. तिच गोष्ट हॉटेल्सची. एव्हरीथिंग इज ऑन द राईज आणि मग प्रश्‍न पडतो, नक्की एवढे जास्त पैसे मोजायचे का बरं पर्यटनस्थळी उसळणारी गर्दी, त्याचं तर काही विचारूच नका. आयफेल टॉवरचं उदाहरणच बघानं. तीन-तीन, चार-चार तास लागतात. सगळ्या स्थलदर्शनाच्या रांगा वाढलेल्या असतात. त्यामुळे मी नेहमी म्हणत असते की शक्य आहे त्यांनी सुट्ट्या वगळून पर्यटन करा शांत आणि निवांतपणे, आणि ज्यांना सुट्टीतच जावं लागतं त्यांनी ह्या सगळ्याची मानसिक तयारी ठेवा, म्हणजे त्रास होत नाही. असो, आज भारतातील लोकसंख्येचा फक्त एक टक्का आणि चायनाच्या लोकसंख्येच्या फक्त दहा टक्के लोक प्रवास करताहेत तेव्हा ही अवस्था आहे. आपले दहा टक्के झाले आणि चायनाचे वीस टक्के तर काय होईल ह्याची कल्पनाच केलेली बरी. साधारणपणे एप्रिलपासून ऑगस्टपर्यंत जगभराची समर व्हेकेशन पसरलेली आहे. जर दोन महिन्यांची क्लीअरकट सुट्टी द्यायची असेल तर एप्रिल-मे, मे-जून, जून-जुलै आणि जुलै-ऑगस्ट असं जर काही आपण करू शकलो तर पर्यटनस्थळांच्या गर्दीवर तो उतारा होईल. मुंबईला उन्हाळा एप्रिल-मे मध्ये त्रस्त करतो तर दिल्लीला जून-जुलै मध्ये, एकतर सुट्ट्या अशा डिस्ट्रीब्यूट कराव्या किंवा शाळांच्या सिलॅबसप्रमाणे करावं. खूप विचार करावा लागेल, बरीच परम्यूटेशन्स कॉम्बिनेशन्स करावी लागतील. पण भविष्यात ही समस्या भेडसावणार असेल आणि पाच किंवा दहा वर्षांनी ती उग्र स्वरूप धारण करणार असेल तर त्यावर उपाययोजनेची सुरूवात आजच करावी लागेल. कोणताही बदल हा एवढा सहजासहजी पटकन नाही करता येत. ह्याबाबतीत हाँगकाँगचं उदाहरण चांगलं आहे. हाँगकाँग जरी चायनाच्या अधिपत्याखाली असलं तरी चायनाच्या लोकांना हाँगकाँगमध्ये यायला परमिट घ्यावं लागतं. हाँगकाँगची लोकप्रियता बघता चायनामधून खूप संख्येने टूरिस्ट हाँगकाँगमध्ये येतात, पण जेव्हा जेव्हा हाँगकाँगमध्ये वर्ल्ड इव्हेंट्स असतात सगळं हाँगकाँग चोको ब्लॉक व्हायची चिन्ह दिसतात त्या त्या वेळी चायनीज टूरिस्टना परमिट रेस्ट्रिक्टेड स्वरूपात दिलं जातं किंवा त्यासाठी जास्त फी आकारली जाते. त्यामुळे ऑटोमॅटिकली टूरिस्ट फ्लो कमी होतो आणि सार्‍या जगातून आलेल्या पर्यटकांना आणि आमंत्रितांना गर्दीचा त्रास होत नाही. माझं तर प्रत्येक देशाच्या कॉन्स्युलेटला, एअरलाईनला सांगणं आहे की जेव्हा तुमच्याकडे लो टूरिस्ट ट्रॅफिक आहे तेव्हा व्हिसा फी मध्ये आणि एअरफेअरमध्ये सवलत द्या. निश्‍चितपणे टूरिस्ट फ्लो वाढेल आणि ज्यांना शक्य आहे ती मंडळी अशा वेळी प्रवास करतील. देशाला फायदा होईल, एअरलाईन इंडस्ट्री अदरवाईज जी कायम लॉसमध्ये असते तिला फायदा होईल, हॉटेल्स रिकामी राहाणार नाहीत. संपूर्ण विन-विन सिच्यूएशन. आणि सगळ्यात महत्वाचं म्हणजे कॉन्स्युलेटवर येणारं लोड कमी करता येईल. जो व्हिसा अदरवाईज आठ दिवसात मिळतो तो व्हिसा मिळायला महिना लागतो ह्या समर व्हेकेशनमध्ये. म्हणून तर आम्ही आठ आठ महिने आधी बुकिंग ओपन करतो युरोप अमेरिका ऑस्ट्रेलियाचं, व्हिसाच्या डॉक्यूमेंटस्ची तयारी करणं सोप्पं जातं आणि जिथे जिथे कॉन्स्युलेट स्विकारतात तिथे तिथे पीक सीझन रश सुरू व्हायच्या आत व्हिसा करून घेण्याचा प्रयत्न केला जातो. अर्थात काही कॉन्स्युलेट्स एक वा दोन महिने आधीच व्हिसा अ‍ॅप्लीकेशन घेतात किंवा काही तुमच्या ट्र्रॅव्हलिंग डेटप्रमाणे व्हिसा देतात. ह्या गोष्टी आपल्या कुणाच्याही कंट्रोलमध्ये नसल्या तरी त्रास हा होतोच आणि त्याला उपाय आहे तो डेफर्ड समर व्हेकेशनचा. क्राऊड मॅनेजमेंट फ्रॉम ऑल अँगल्स. भविष्याच्या दृष्टीने रुट कॉज शोधून त्याला फ्युचरिस्टिक सोल्युशन काढणं ही काळाची गरज आहे.
सो मंडळी, आता तुम्ही सर्वजण देशात किंवा परदेशात पर्यटन करण्याच्या तयारीत असाल. तुम्हाला मनापासून शुभेच्छा हॅप्पी जर्नी बॉन व्होयाज


कृषीमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांचं निधनANN News

कृषीमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांचं निधन...
कृषीमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांचं निधन
राज्याचे कृषीमंत्री आणि भाजपचे ज्येष्ठ नेते पांडुरंग फुंडकर याचं आज पहाटे ४ वाजून ३५ मिनिटांनी हृदयविकाराच्या झटक्यानं निधन झालं. ते ६७ वर्षांचे होते. मुंबईतील सोमय्या रुग्णालयात त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पश्चात पत्नी आणि दोन मुले आहेत. फुुंडकर यांच्या पार्थिवावर खामगाव येथे अंतिम संस्कार करण्यात येणार आहेत.
श्वसनाचा त्रास जाणवत असल्याने त्यांना बुधवारी रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. पहाटे हृदयविकाराचा झटका आल्याने त्यांची प्राणज्योत मालवली. फुंडकर यांच्या निधनामुळे शेती प्रश्नाची जाण असलेला नेता हरपल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
पांडुरंग फुंडकर यांनी सलग तीन वेळेस अकोला लोकसभा मतदारसंघाचं प्रतिनिधित्व केले होतं. १९८९ मध्ये पहिल्यांदा त्यांनी लोकसभा निवडणूक जिंकली होती. वर्ष १९९१ ते १९९६ या दरम्यानच्या काळात त्यांनी भाजपच्या महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्षपदाची जबाबदारी सांभाळली होती. महाराष्ट्र विधानसभेवर १९७८ आणि १९८० साली निवडून गेले होते. महाराष्ट्राच्या मंत्रिमंडळात २०१६ मध्ये त्यांचा समावेश करण्यात आला. राज्यात भाजप वाढवण्यासाठी फुंडकर यांनी गोपीनाथ मुंडे यांच्यासह मोठे प्रयत्न केले. ग्रामीण भागात भाजपला जनाधार मिळवून देण्यात फुंडकर यांचा मोठा वाटा होता.
बारावी पेपरफुटीचे सत्र सुरूच
ओबामांनी माझे फोन टॅप केले: डोनाल्ड ट्रम्प
सीबीएसई’ बोर्ड परीक्षा पुन्हा सुरू होणार
पाकिस्तानमधील मंदिरांच्या सुरक्षेत वाढ
या शुभ मुहूर्तावर करा ‘करवा चौथ’ची पूजा
तामिळनाडूत दुसऱ्या दिवशीही रेल्वे रोको आंदोलन
सोशल मिडीयावर भारताच्या ‘मिसाईल मॅन’च्या आठवणींना उजाळा
केजरीवाल यांना हार्दिक पटेलांचा पाठिंबा


OEM: 809750 - चीन OEM: 809750 पुरवठादार, फॅक्टरी -हुंगशॅन फेयिंग

हांगझोई फेयिंग ऑटोप्टर्समध्ये आपले स्वागत आहे
घर » उत्पादने » ब्रेक अलाईनिंग » जपानी वाहने
उत्पादन क्षमता: प्रत्येक महिन्यासाठी 300,000 तुकड्या
वैशिष्ट्ये: किमान आवाज, चांगले उष्णता प्रतिकार
ड्रम बरोबर कोणतेही नुकसान नाही
पॅकेजिंग: प्रति सील बंद प्लानबॅगचे एक्सएएनजीएन तुकडे, प्रत्येक सेटसाठी 4 तुकडे, प्रत्येक इनबॉक्समध्ये 8 सेट, एका निर्यात दांडासाठी दोन बॉक्स.
पुठ्ठा डिझाइन आवश्यकता सानुकूलित.
डिलिव्हरी वेळ: प्रत्येक क्रियेसाठी 25 दिवस.
वितरण पोर्ट: निंगबो, चीन
Huangshan Feiying Autoparts नेहमी आमच्या ग्राहकांना सर्वोत्तम दर्जाचे ब्रेक अस्तर प्रदान करते, आम्ही 24 तासांमध्ये आपल्या चौकशीस उत्तर देऊ आणि आपल्याला आवश्यक असल्यास विनामूल्य नमूना प्रदान करू.
युरोपियन वाहन, अमेरिकन वाहने, कोरिया वाहन आणि चायनीज वाहनासारख्या वाहन उत्पादनांसह सर्व प्रकारची वाहन उत्पादनांसह संपूर्ण उत्पाद श्रेणीची श्रेणी.
डिलीव्हरीनंतर आम्ही आपल्याला दर दोन दिवसांची मार्जिन स्थिती तपासत असतो .आपण माल मिळविल्यावर, त्यांची चाचणी घ्या आणि आम्हाला अभिप्राय द्या. उत्पादनाबद्दल आपल्याला कोणताही प्रश्न असल्यास, कृपया आमच्याशी संपर्क साधा, आम्ही प्रदान करु. एक उपाय
आम्ही 20 वर्षांपेक्षा अधिक प्रगत उत्पादन लाइनसह ब्रेकच्या अस्तरांच्या निर्मितीमध्ये विशेष आहोत.
2. हुआंगशन फेयिंगचा सर्वात मोठा फायदा काय आहे
स्थिर उच्च गुणवत्ता आणि वेळेवर प्रसन्नपणे आणि मोठे उत्पादन क्षमता ही आमची मजबूत ताकद आहे.
3. Huangshan Feiying सह सहकार्य करण्याची आशा काय आहे
मागील 20 वर्षात, आमच्या डीलर्सची संख्या आम्ही जलद विकसीत करीत आहोत तसंच, डीलरचे व्यवसाय तसेच वाढत आहेत.
आमच्या कंपनीसोबत काम करत असल्यास आम्ही आपली बाजारपेठ शेअर वाढवून आपला व्यवसाय वाढवू शकतो.
ट्रक ब्रेक अस्तर नवीन 153 F
व्यक्तीशी संपर्क साधा: शेल्फ्यूंस शॉ
मोबाइल फोन:+ 86-159 8848 3714(व्हाट्सएप)
पत्ता: 22 # Longquan RD, कँगकियन आर्थिक विकास क्षेत्र, हांगझोऊ शहर, झेजियांग प्रांत, चीन.
व्यक्तीशी संपर्क साधा: शेल्फ्यूंस शॉ
मोबाइल फोन:+ 86-159 8848 3714(व्हाट्सएप)
पत्ता: 22 # Longquan RD, कँगकियन आर्थिक विकास क्षेत्र, हांगझोऊ शहर, झेजियांग प्रांत, चीन.


संत, पंत, आणि तंत | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
संत, पंत, आणि तंत
संत, पंत आणि तंत
मराठीच्या इतिहासात,म्हणजे १८५० च्या पूर्वी , गद्य फ़ार कमी लिहले गेले. कवडेच जास्त. या अनंत कवीवर्यांची विभागणी एका मजेदार पद्धतीने केली जात असे. संत,पंत आणि तंत.
संत ..... ज्ञानेश्वर, नामदेव, एकनाथ, तुकाराम इत्यादि.महानुभाव लेखकांना आपण याच कप्प्यात टाकू.
पंत ...... मोरोपंत, वामन पंडित, रघुनाथ पंडित इत्यादि.
तंत ...... पोवाडे, लावण्या लिहणारे... राम जोशी, होनाजी, अनंत फ़ंदी इत्यादि.
संतांच्या लेखनाचे प्रयोजन एकच. बुडणारय़ा लोकाना वाचवणे. आता ही चांगली प्रतिभावंत माणसे हो. जागतिक साहित्यात प्रथम श्रेणीत बसणारी. पण हे " वाचवण्याचे ’ भूत मानगुटीवर बसलेले  मोठ्या मिनतवारीने, पंच पक्वांनानी भरलेल्या ताटात, एका कडेला थोडीशी चटणी वाढावी, तसे त्यांनी ललित लेखन केले. त्याचा थोडासा आस्वाद आपण मागे घेतला आहेच.
पंत ही व्युत्पन्न जात. संस्कृतचा, काव्य शास्त्राचा अभ्यास केलेली. छंद माहितेचे. ललित लेखनाचे हौस असलेले. पण तरीही धार्मिक बंधन पाळणारे. सर्व सामान्य लोकांची मनोरंजनाची गरज तर भागवयाची पण बायका-मुलांना ऐकावयास संकोच वाटू नये ही लक्ष्मणरेषाही ओलांडवयाची नाही. त्यांनी महाभारत-पुराणातील आख्याने निवडली व त्यावर रसाळ काव्य केले. रसाळ  एका विशेषणात त्यांच्या काव्यातील नवरसांची ओळख पटावी. आणि परत हे सर्व सोपे-सुलभ.जरा प्रयत्न करा. शाळेत किती सहजपणाने मोरोपंत- वामन पंडित पाठ झाले होते, केले होते म्हणत नाही, हे आठवेल. धडाधडा म्हणतांना मजा यावयाची. " देवी दयावती दवडसी दासाची दु:खदुर्दशा दूर पापाते पळवितसे परमपवित्रे तुझा पय; पूर ." आठवले की परत शाळेतला वर्ग, ठणठणीत आवाजात केलेले कोरडे घसे [माफ़ करा, यना सर ] याद येतात. तर असे हे पंत आणि पंडित.
तंत ...... हे निराळेच. यांची ओळख शाळेतली नव्हेच. आता अनंत फ़ंदीचा " बिकट वाट वहिवाट नसावी धोपट मार्गा सोडू नको " हा फ़टका वा होनाजीची " घनश्याम सुंदरा " शाळेतच शिकलो पण ते झाले अपवाद. यांचे क्षेत्र ग्रामिण महाराष्ट्र. ऐकणारे तरुण [also not so young } रस दोनच. वीर व शृंगार.भाषा जरा ओबड धोबडच. पण विषयाचा वेध अचूक घेणारी.पोवाडा असो वा लावणी असो हृदयाला भिडलीच समजा. रोखठोक मामला. पोवाडे आता कमी झाले तरी लावणी तर अजूनही लिहली जात आहेच.
तर आता आपणास आता या दोन दालनात प्रवेश करावयाचा आहे. मी माझी आवड सादर करणार आहेच पss ण [ हा पंडित बाईंचा परिणाम ] या वेळी थोडासा बदल करीन म्हणतो.
मीच सुरवात करण्याची गरज काय  हे सदर " आपली आवड " म्हणून सुरु करू. तुम्ही तुमची आवड कळवा.संपूर्ण कविता दिल्यास उतमच.नाहीतर ती मिळवावयाचा प्रयत्न करू.
सर्वानी रसास्वाद घेऊ. तर चेंडू तुमच्या कोर्टात.
उपक्रम कवितांकरता नाही हे मान्य, पण माझा उद्देश जुन्या काव्याचा अभ्यास व्हावा असा आहे. संपादक मंडळाला पटले नाही तर छुट्टी
उपक्रम चांगला आहे, तुमच्या आणि इतर जाणकारांच्या आवडीच्या उदाहरणांची वाट पाहतो. आता लगेच आठवणारी दोन उदाहरणे म्हणजे -
मोरोपंतांचे 'सुसंगति सदा घडो'
सुसंगति सदा घडो, सुजनवाक्य कानी पडो | कलंक मतीचा झडो, विषय सर्वथा नावडो
सदंघ्रिकमळी दडो, मुरडिता हटाने अडो | वियोग घडता रडो, मन भवच्चरित्रीं जडो
न निश्चय कधी ढळो, कुजनविघ्नबाधा टळो | न चित्त भजनी चळो मति सदुक्तमार्गी वळो
स्वतत्त्व हृदया कळो दुरभिमान सारा गळो | पुन्हा न मन हे मळो दुरित आत्मबोध जळो
याचा अर्थ श्री. वालावलकरांनी मागे एका प्रतिसादात दिलाच आहे.
आणि वामनपंडितांनी भर्तृहरिच्या वैराग्यशतकाचे केलेले समश्लोकी भाषांतर -
गेला तो नृप, ते प्रधान अवघे, ती पंडितांची सभा
गेली ती नगरी, तशा शशिमुखी, त्या तप्तहेमप्रभा॥
गेला तो नृपपुत्र, त्या शुभकथा, म्या देखिलें सर्व जें
तें जेणें स्मरणास योग्य रचिले, काळास त्या वंदिजे॥
मला वाटते, मागे सुभाषितांच्या चर्चेत वाचक्नवींनी याचा उल्लेख केला होता.
तंत म्हणजेच शाहीर कातंत हा शब्द नव्याने कळला. लेख आवडला हे वेगळे सांगणे न लगे. यावर होणारी चर्चा वाचनीय ठरावी.
उपक्रम कवितांकरता नाही हे मान्य, पण माझा उद्देश जुन्या काव्याचा अभ्यास व्हावा असा आहे.
उपक्रमावर स्वलिखीत किंवा इतरांच्या कविता, ललित लेखन जसेच्या तसे छापण्यास मनाई आहे असे वाटते. साहित्यिकांच्या लेखनाचे रसग्रहण, त्यातून उलगडणारे अर्थ, शास्त्र इ. यांसाठी तर साहित्य आणि साहित्यिक असा काहीसा समुदायही आहे.
जय महाराष्ट्र जय महाराष्ट्र हा गर्जा जयजयकार
जय महाराष्ट्र जय महाराष्ट्र हा गर्जा जयजयकार
ह्या गाण्यात 'जय संतकवी, जय पंतकवी, जय तंतकवी रसदार' अशी एक ओळ आहे. त्यामुळे हा शब्द ओळखीचा असला तरी अर्थ पुरेसा कळलेला नाही.
("तंत" म्हणजे तंतुवाद्य - संगीतबद्ध गाते रचणारे कवी असा अर्थ आहे काय
चित्रपटातले होनाजी बाळांच्या एका गीताचे पालुपद काय ते आठवते -
लटपट लटपट तुझे चालणे गं
(नारि गंऽऽ, नारि गंऽऽ)
(बाकी कडवी येथे सापडली)
कांती नवनवतीची, दिसे चंद्राची, प्रभा ढवळी
जाईची रे वेल कवळी
दिसे नार, सुकुमार, नरम गाल, व्हट पवळी
जशी चवळीची शेंग कवळी
"चंद्राची प्रभा ढवळी", हे चांदण्याच्या रंगाच्या छटेचे वर्णन मला फार नेमके वाटते.
लाल ओठांपेक्षा पवळ्या रंगाचे ओठ... ही वास्तवात दिसणारी एक रंगछटा आहे, तरी या नाजूक वर्णनात अलंकार आहे - ते रत्नही डोळ्यासमोर येते - पुढे "सगुण गहिना" म्हणणार आहे, त्याचे पूर्वसाद येथे येतात.
बिरुटेसरांनीही मनावर घ्यावे, आणि शाहीर-लावणी काव्याबद्दल उदाहरणे देतदेत रसग्रहण सांगावे. या काव्याचे माझे लेखन नगण्य आहे. या धाग्यातून मला "तंत" कवींच्या काव्याची थोडी तरी ओळख झाली, तर आवडेल.
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [29 Jan 2009 रोजी 02:14 वा.]
शरद यांचा मराठी साहित्याचा चांगला परिचय / अभ्यास दिसतो. ती एक चांगलीच गोष्ट आहे. मराठी साहित्याचे अभ्यासक संत,पंत, आणि तंत...ते अगदी बखरी पर्यंतच्या साहित्यप्रवाहांच्या काळाला 'मध्ययुगीन मराठी वाड;मयाचा काळ, म्हणून संबोधतात.
चर्चा खूप पुढे गेली आहे. पण धनंजय, एक किस्सा मला सांगायचा मोह आवरेना. मराठ्यांची खरी गाणी म्हणून शाहिरांच्या कविता ओळखल्या जातात. त्याची सुरुवात यादवकाळात काही उल्लेख येतात म्हणून तेव्हापासून मानले पाहिजे. पण शाहिरी वाड;मयाचे अभ्यासक श्री. म. ना. सहस्त्रबुद्धे यांनी शाहिरीवाडःमयाचे मूळ वैदिक वाड्;मयापर्यंत भिडवले आहे. इंद्राचा सम्राट म्हणून जेव्हा जयघोष झाला तेव्हा विश्वदेवांनी ऐतरेय ब्राह्मणात त्याचे गूण गायले ते इंद्राचा पोवाडाच होय अशी एक व्युत्पत्तीच्या आधारे त्याचे प्राचिनत्व ठासवण्याचा प्रयत्न केला आहे. असो,..
("तंत" म्हणजे तंतुवाद्य - संगीतबद्ध गाते रचणारे कवी असा अर्थ आहे काय
हो, असाच अर्थ आहे. बाकी, प्रभाकर,रामजोशी,होनाजीबाळा, परशराम,सगनभाऊ,अनंतफंदी, यांच्या काही लावण्या शोधून टाकतो.
त्यांच्या लावण्यामधून येणार्‍या स्त्री सौंदर्याची वर्णने वाचण्यासारखी आहेत.
लोकसत्तेतील एका पत्रव्यवहारात काव्याचे विविध प्रकार वाचायला मिळाले.
काव्यप्रकारांचे आकृतीबंध खालील प्रमाणेः-
१) अभंग, २) आरती, ३) धावा, ४) स्तोत्र, ५) आर्या, ६) कीर्तन, ७) भजन, ८) प्रार्थना, ९) श्लोक, १०) करुणाष्टक, ११) मंगलाष्टक, १२) महाकाव्य, १३) पोवाडा, १४) विडा, १५) लावणी, १६) गौळण, १७) भारुड, १८) गोंधळ, १९) भूपाळी, २०) कटाव, २१) चंपू, २२) फटका, २३) झगडा, २४) धवळे, २५) लळित, २६) ओवी, २७) पाळणा, २८) कविता २९) सुनीत, ३०) विराणी, ३१) गझल, ३२) शास्त्रीयगीत , ३३) भावगीत, ३४) लोकगीत, ३५) नाट्यगीत, ३६) सिनेगीत, ३७) समरगीत, ३८) बालगीत, ३९) अंगाईगीत, ४०) क्रीडागीत.
यात पंत-तंत-संत असे वर्गीकरण करता येईल का  यात चंपू, झगडा, धवळे, लळित हे काय प्रकार आहेत.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
मुक्तसुनीत [24 Jan 2009 रोजी 19:33 वा.]
चंपू म्हणजे काय ते माहिती नाही पण राजवाड्यांनी जयराम पिंडे या शहाजीकालीन लेखकाच्या "राधामाधवविलासचंपु" नावाच्या ग्रंथाचे संपादन/पुनरुज्जीवन केले असे अंधुक आठवते. तत्कालीन कर्नाटक इतिहासाबद्दल यात माहिती आहे.
"धवळे" हा प्रकार चक्रधरकालीन साहित्याशी संबंधित असावा. "लळित" हे सुद्धा तत्कालीनच , असे अंधुकसे आठवते. (लीळाचरित्र या ग्रंथाचे नाव "लळित" या शब्दाशी संबंधित असावे काय
चम्पूकाव्य म्हणजे गद्य व पद्याचे मिश्रण असणारे काव्य. भोजराजाचे चम्पुरामायण हे एक प्रसिद्ध उदाहरण.
मागे सकाळमध्ये अणुकराराचे लळित असा शब्दप्रयोग वाचल्याचे आठवते. आता हे लळित अजून कुठले भिजत पडलेले घोंगडे असा काही अर्थ
अणुकराराचे लळित हे अणुकराराचे कवित्त्व अशा अर्थाने वापरले असावे घोंगडे हा अर्थ नसावा.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
मुक्तसुनीत [25 Jan 2009 रोजी 17:16 वा.]
"लळत-लोंबत पडलेले प्रकरण" या वाक्प्रयोगाशी साधर्म्य असणारे काहीतरी असाही एक अर्थ असू शकतो.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.
विषय आणि चर्चा छान आहे जसे आठवते तसे लिहीत जात आहे...
तंत मधे जर लावण्या येत असतील तर अर्थात शाहीर राम जोशींची "सुंदरा मना मधे भरली" आणि होनाजी बाळामधील वर धनंजयने सांगितलेली "लटपट लटपट" आहेतच. तशाच पिंजर्‍यातील लावण्या एकापेक्षा एक आहेत (तंत जर तंतुवाद्यामुळे आले असेल, तर तुनतुन्याचा सूड उगवण्यासाठी केलेली प्रतिज्ञा देखील लक्षात ठेवण्यासारखी आहे). (जगदीश खेबुडकर
माडगुळकरांनी लिहीलेल्या लावण्या तशाच छान आहेत - जाळी मंदी पिकली (मल्हारी), स्त्री थोर की पुरूष यावरील सवालजवाब (चित्रपट आठवत नाही) आणि सांगते ऐकामधील "पदरावरती जरतारीचा मोर नाचरा हवा" या लक्षात ठेवण्यासारख्या लावण्या तात्काळ आठवतात.
अधुनिक लावण्यांत शहरी भागात पण प्रसिद्ध (पॉप्युलराइझ्ड) करणारे असे विसरता न येणारे नाव म्हणजे - सुलोचना चव्हाण - त्यांच्या ठसक्यातील अनेक लावण्या प्रसिद्ध आहेतच. पण त्यातल्या त्यात सरळ :-) लावणी म्हणजे - येऊ कशी कशी मी नांदायला...आठवली.
सरते शेवटी न विसरता येणारे अजून एक नाव म्हणजे दादा कोंडके - त्यांच्या सोंगाड्या आणि सुरवातीच्या चित्रपटातील लावण्या या लोकगीतांच्या जवळ जाणार्‍या होत्या. नंतरच्या अर्थातच निव्वळ कोंडकेगीत ठरल्या :-)
पठ्ठे बापूरावांचं गाणं आठवलं 'नटरंगी नार मारी काळजात वार'. कोणाला संपूर्ण माहित आहे का
नटरंगी नार, मारी काळजात वार
पाडी कासोट्याला पार, चापुनिया पट्टी
पाटलाला घातला गळा, कुलकर्ण्याला घालते डोळा
मास्तरानं सोडली शाळा हिच्यासाठी...
अशा ओळी पुलंच्या वटवटमध्ये ऐकल्या आहेत
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
**तंत म्हणजे तंतुवाद्य असे श्री. धनंजय लिहितात ते खरेच आहे.पोवाडे आणि लावणी गायनाचा एक अविभाज्य भाग म्हणजे तुणतुणे.म्हणून अशा रचना लिहिणार्‍यांना तंत कवी असे नाव दिले. संत,पंत या शब्दांशी प्रास साधण्यासाठी तंत हा शब्द योजला हे स्पष्टच आहे.
**श्री.आजानुकर्ण यांनी जी नामावली दिली आहे ती पद्यलेखनाच्या प्रकारांची.संतकवी,पंतकवी ,तंतकवी आणि आधुनिक कवी अशी कवींची ढोबळमानाने केलेली विभागणी आहे.
**१ संतकवी:--आरत्या,स्तोत्रे,श्लोक, अभंग ,ओव्या, अशा देवस्तुती आणि देवभक्तिपर रचना लिहिणारे कवी. ज्ञानेश्वर, नामदेव, तुकाराम,रामदास, एकनाथ आदि.
...२पंतकवी:--विशेषतः गणवृत्तांत, तसेच आर्या,गीती अशा मात्रावृत्तांत संस्कृतप्रचुर भाषेत रचना करणारे.वामन पंडित, रघुनाथ पंडित, मुक्तेश्वर,श्रीधर, मोरोपंत इ.
...३ तंतकवी: पोवाडे(वीररस) आणि लावण्या(शृंगाररस) लिहिणारे कवी.रामजोशी, होनाजी बाळा, प्रभाकर, सगनभाऊ, इ. (श्री.शरद यांनी हे लिहिलेच आहे. श्री. विकास यांनी आधुनिक लावण्यांविषयींही लिहिले आहे)
....४.आधुनिक कवी:केशवसुत आणि त्यांच्या नंतरचे कवी.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
मोरोपंतांनी निरोष्ठ रामायण लिहिले आहे असे कुठेतरी ऐकले/वाचलेले स्मरते.यांत 'प' वर्गातील सर्व अक्षरे गाळली आहेत. म्हणजे तोंडात चघळता विडा असला( अथवा ओष्ठशलाका लावली असली) तरी कोणतीही अडचण न येता हे पद्य स्पष्टोच्चार करीत म्हणता येते. निरोष्ठ रामायण उपलब्ध असल्यास त्यांतील काही भाग वानगी म्हणून इथे द्यावा.
वा अतिशय रोचक माहिती
गुगलून निरोष्ठ रामायण मिळाले नाहि मात्र् पुढे दिलेली रोचक माहिती कळली: (युनिकोडीत नसल्याने टंकत आहे चुभुद्याघ्या)
मोरोपंतांचे निरोष्ठ रामायण आपल्याला ज्ञात आहे. हे रामायण म्हणताना ओठ एकमेकांना स्पर्श करत नाहित. या रामायणात 'राम" हा शब्द नाहि. तर 'रघुनाथ' हा शब्द आहे कारण हे निरोष्ठ रामायण आहे.
काव्याचा असा अद्भुत प्रकार दैवज्ञ सूर्य कवीने "रामकृष्ण काव्य पिलोम" या काव्य रचनेत केला आहे. या श्लोकांचे वैशिष्ट्य असे आहे की नेहेमीप्रमाणे वाचताना त्यात रामाचे वर्णन येते व तीच ओळ उलट्या क्रमाने वाचल्यास त्यात कृष्णाचे वर्णन येते
संपूर्ण लेख इथे वाचता येईल
आयुष्य हे चुलीवरल्या कढईतले कांदेपोऽहे
सुरवात तर छान झाली. प्रथम गुणिजनांनी विचारलेल्या काही गोष्टींचा विचार करू.
हा एक प्राचीन मराठी नाट्यप्रकार आहे. विष्णुदास भाव्यांची नाटके यापासून उचलली आहेत म्हणावयास हरकत नाही. ग्रामिण भागातल्या ह्या नाटयाला गरजा फ़ार कमी होत्या.
१-१/२ फ़ूट उंचीचा बाकांवर फ़ळ्या टाकून १२ x १८ फ़ूटाचा रंगमंच तयार करण्यात येई. पडदे वगैरे नसत.एका बाजूला साथवाले व सूर देणारी मुले बसत. दुसरी बाजू पात्रांना येण्या-जाण्या
साठी.मशालींच्या उझेडात लळित सादर केले जाई. लळिताचा मुख्य भाग म्हणजे सोंगे.भालदार, चोपदार, वासुदेव, गोंधळी, वाघ्या-मुरली, बहिरा मुका, आंधळा इत्यादींची सोंगे आणत रावण वध हा बहुतेक वेळी शेवटचा प्रवेश असे.धार्मिक उपदेश व मनोरंजन हा उद्देश.कर्नाटकची भागवत नाटके, बंगालची कृष्णलीला,मथुरेची व्रजविहार परंपरा ही महाराष्ट्रातील लळिताशी साम्य दाखवितात. लिखित संहिता नसल्याने गोंधळ घालावयास भरपूर वाव. म्हणून तर वर्तमान पत्रात सळित शब्द वापरला असावा.
हेमाडपंतांच्या नावावर असलेल्या " हेमाद्रिकृत लेखन कल्पतरु " या पुस्तकातील एक प्रकरण पाहू. पत्र लिहताना " मायने " काय लिहावेत याचे मार्गदर्शन
श्रीमंत स्वप्रभूला,श्रीया मंडित दिवाणलोकांस
श्रीया विराजित असे प्रभुच्या सर्वाही बंधुवर्गास
यजमानास.त्याचे दिवाणास व बांधवांकरिताचे मायने हे असे.
स्वपित्यास तीर्थरूप हे, स्वरूप गुरुमातुलासि चुलत्यास
स्वाग्रज वृद्ध्जना याहूनि लिहणे कदा न भलत्यास
" चरणारविंदि मस्तक ठेवुन विज्ञप्ति " पत्निने लिहावी
" अशिर्वाद उपरि " हे भर्त्याने योग्य रीति जाणावी
हे पुरेसे वाटले नाही तर
माझ्या पूज्यसुरा,सदा प्रियकरा भर्तार प्राणेश्वरा
मला वाटते, आज आय.टी.त काम करणारी पत्नी आपल्या पतीला असे पत्र लिहेल तर नवरा फ़ीट येऊनच आडवा होईल, नुसता मायना वाचूनच
पण खरी खोंच पुढेच आहे,
पत्नीला " आशिर्वाद " लिहावयाचा. पण रखेलीला नाही. कवीची सूचना
" " आज्ञा करितो की " हे प्रारंभी तूं लिही स्वरक्षेला "


छायाचित्र टिका | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
चित्राना मिळणारा प्रतिसाद पाहून नवीन छायाचित्रे काढण्याचा उत्साह वाढत आहे.
आजच काढलेले हे चित्र कसे वाटले सांगावे.
एका तळ्यात होती.... :))
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
या चित्रात सॉफ्ट फोकस चांगला दिसतो आहे.
तुम्हाला इतक्या जवळून चित्रे मिळाली असतानाही फोकस शार्प नाही हे कसे.
फोकस अजून शार्प असता तर नक्कीच मजा आली असती.


loksatta readers letter part 168 | निधर्मीपणाचे तत्त्वही न्यायालयानेच विस्तारावे | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
निधर्मीपणाचे तत्त्वही न्यायालयानेच विस्तारावे
निधर्मीपणाचे तत्त्वही न्यायालयानेच विस्तारावे
‘पुढचे पाऊल’ (२८ मार्च) या संपादकीयात काँग्रेस व डावे पक्ष यांना केलेला उपदेश योग्य आहे.
‘पुढचे पाऊल’ (२८ मार्च) या संपादकीयात काँग्रेस व डावे पक्ष यांना केलेला उपदेश योग्य आहे. बहुपत्नीत्व आणि निकाह हलाला यांसारख्या पद्धतींची घटनात्मक सुसंगतता तपासून पाहण्याची गरज घटना अस्तित्वात आल्यापासून इतक्या प्रदीर्घ काळानंतर का निर्माण झाली किंवा त्या प्रश्नास आताच चालना का मिळाली या मुद्दय़ावर थोडे विवेचन होणे आवश्यक वाटते. याच संदर्भात, भारतीय घटनेस लावलेल्या ‘निधर्मी’ या विशेषणात अभिप्रेत असलेला निश्चित अर्थ कोणता या विषयावर निदान आता तरी सर्वोच्च न्यायालयात सविस्तर ऊहापोह व्हावा अशी अपेक्षा ठेवावयास हरकत नसावी. कोणत्या विषयातील कायदे सर्व धर्मीयांना समान असावेत आणि कोणत्या विषयात धार्मिक तत्त्वांवर आधारित भिन्न कायदे अस्तित्वात असू द्यावेत, यावर सखोल मार्गदर्शक सूचना घटनेत नसल्यामुळे आणि नंतरच्या काळात कायद्यातील त्या भिन्नतेला मतपेटीवर डोळा ठेवून प्रोत्साहन मिळाल्यामुळे मुस्लीम स्त्रियांवरील अन्याय स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतरही दीर्घकाल चालू राहिला आणि आताही त्याच्या निराकरणास विरोधच होईल.
कोणत्याही धर्मातील विवाह आणि सांपत्तिक वारसाविषयक कायदे हे मानवाधिकार आणि अर्थ या मानवी जीवनातील दोन सर्वात महत्त्वाच्या हक्कांवर थेट परिणाम करणारे असल्यामुळे हे कायदे खरे पाहता धर्मसापेक्ष व त्यातही लिंगसापेक्ष असू नयेत हे अंतिम उद्दिष्ट देशाने नक्की किती कालावधीत गाठावे याचा स्पष्ट उल्लेख घटनेत असणे फार आवश्यक होते. याउलट हे कायदे धर्मानुसार भिन्न ठेवण्याचे धोरण ब्रिटिशांनी पूर्वीपासून अबाधित ठेवले होते हे घटना बनवताना ज्ञात होते. तरीही त्या धोरणानुसार त्यांनी केलेले अनेक कालबाह्य़ कायदे व न्यायालयीन प्रथा आपण आजही श्रद्धेने पाळत आहोत. धार्मिक विरोध ओढवून न घेता राज्य टिकवावे आणि स्वत:च्या देशाचा लाभ अबाधित ठेवावा हे ब्रिटिशांचे व्यावहारिक शहाणपणाचे धोरण होते हे स्पष्ट दिसते. स्वातंत्र्यानंतर आपण ते चालू ठेवण्याची आवश्यकता नव्हती; परंतु काँग्रेसच्या दीर्घकालीन प्रशासनात याच धोरणाची सत्तासातत्यासाठी केवळ पाठराखणच करण्यात आली असे नव्हे, तर त्यात अनुनयाची भरदेखील पडली. त्यामुळे इस्लामविषयक धोरण हे वहिवाटीच्या हक्कासारखे पक्के झाल्यासारखी आताची परिस्थिती नाकारता येणार नाही. हिंदू कोड बिल ज्या तत्परतेने मान्य करण्यात आले किंवा त्यात वेळोवेळी स्त्रियांच्या हक्कांबाबत सुधारणा ज्या सहजतेने व बिनविरोध होत गेल्या तितक्या सहजतेने मुस्लीम व्यक्तिगत कायद्यात सुधारणा करणे शक्य होईल असे वाटत नाही, तेही या वहिवाटीमुळेच. तसेच आतापर्यंतच्या अनुभवानुसार अशा सुधारणा हिंदूंनी ज्या सहजतेने स्वीकारल्या तशा प्रकारे स्वीकारण्याची प्रवृत्ती मुस्लीम समाजातील बहुसंख्य नागरिकांची नसल्यामुळे कायद्यांच्या धर्मनिरपेक्ष समानतेबाबत प्रथम घटनादुरुस्ती केली तरच अपेक्षित सुधारणा प्रत्यक्षात राबविता येतील असे वाटते. या प्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयाला प्रचलित कायद्यांच्या चौकटीत राहूनच निर्णय द्यावा लागेल. फार तर घटनेचा अर्थ लावताना सर्वोच्च न्यायालयाकडून काही महत्त्वाचे मुद्दे हाती येतील, परंतु त्यांचा वापर करून कायद्यांची चौकट बदलण्याची इच्छाशक्ती आणि धमक संसदेकडून अपेक्षित असेल.
– विवेक शिरवळकर, ठाणे
फतवे काढायचे; रद्द करण्याचे श्रेय घ्यायचे
येत्या १ मे रोजी महाराष्ट्र दिन साजरा करून मगच उन्हाळ्याची सुट्टी लागू करावी हे धोरण राज्य विद्या प्राधिकरणाने जर सध्याचे शैक्षणिक वर्ष सुरू होताना जाहीर केले असते; तर संबंधित विभागाच्या दूरदृष्टीचे स्वागतच झाले असते, पण सुट्टीतील उपक्रमांची यादी ऐन वेळी जाहीर करायची आणि शिक्षकांकरवी ते उपक्रम जबरदस्तीने राबवून घ्यायचे, हे कुठले धोरण त्याऐवजी त्या उपक्रमाअंतर्गातील अध्ययन जर शैक्षणिक अभ्यासक्रमांबरोबर शालेय वर्षांत राबविले तर शिक्षकही आपल्या अध्यापनाचा एक भाग समजून ते मुलांपर्यंत जास्त निष्ठेने पोहोचवतील. त्यामुळेच असे उपक्रम यशस्वीदेखील होतील.
तसेच भौगोलिक परिस्थितीचा आढावा घेऊनच राज्यात एवढी वष्रे एप्रिल/मे महिन्यात सुट्टी दिली जाते याचा विचार (अशा प्रकारचे निर्णय घेण्याअगोदर) सध्याचे प्रशासकीय अधिकारी करीत नव्हते, हेच सिद्ध होते.
आधी अशा प्रकारचे फतवे काढायचे आणि जनतेतून फारच तीव्र प्रतिक्रिया आल्यावर मंत्री महोदयांनी ते रद्द करायचे.. आणि आपण त्याचे श्रेय घ्यायचे.. याच धोरणांची पुनरावृत्ती हेही सरकार करीत आहे, दुसरे काय
– राजन पांजरी, जोगेश्वरी
‘ग्रामस्वराज’ गांधींचे नसून डॉ. आंबेडकरांचे
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या जयंतीपासून ‘ग्राम स्वराज्य अभियान’ सुरू करणार, अशी घोषणा पंतप्रधानांनी ‘मन की बात’मध्ये केल्याची बातमी (लोकसत्ता, २६ मार्च) वाचली. याचा अर्थ पंतप्रधानांना डॉ. आंबेडकर यांच्याविषयी पूर्ण माहिती नाही. बाबासाहेबांनी खेडय़ांतील दलितांना संदेश दिला होता की, शहराकडे चला. याचे कारण असे होते की, गावगाडय़ामध्ये लोकशाही व्यवस्था नांदत नाही. गावचे सरपंच, पाटील म्हणतील तेच सर्वाना ऐकावे लागते, अन्यथा लोकांना त्रास होतो. महिला सरपंच, दलित उपसरपंच अशा अनेक योजना आल्या; परंतु सरपंचपदी बायको व खरा कारभार पुढाऱ्याच्या हाती अशी स्थिती असते. यासाठी ग्रामस्वराज्यसारख्या घोषणा करण्यापेक्षा ग्रामीण भागात खरीखुरी लोकशाही कशी नांदेल हे पाहिले पाहिजे.
पंतप्रधानांनी ही ‘ग्रामस्वराज्या’ची घोषणा गांधी जयंती दिनी करायला हवी होती, कारण ग्रामस्वराज्य आदी कल्पना गांधीजींच्या होत्या. याचा अर्थ पंतप्रधानांना गांधी व आंबेडकर दोन्हीही माहीत नाहीत असा होतो.
– दिनकर र. जाधव, मीरा-भाईंदर
शेतीतही योजनांचे नवपरिवर्तन व्हावे
खासदार विनय सहस्रबुद्धे यांच्या ‘विकासाचे राजकारण’ या सदरातील ‘हॅकथॉन : नवपरिवर्तनाची नांदी’ (२८ मार्च) हा लेख वाचला. सरकार चांगल्या योजना आखते, त्याचा प्रचारही चांगल्या प्रकारे करते; पण ज्या देशातील निम्म्याहून अधिक लोकसंख्या शेतीवर अवलंबून आहे, तिथे शेतकऱ्यांसाठी एक एकात्मिक योजना तयार करणे ही जबाबदारी कोणाची आहे जगातील मोठे लागवडीखालील क्षेत्र आणि शेतीवर अवलंबून असणारी सर्वाधिक लोकसंख्या भारतात असताना पिझ्झा-बर्गरसारख्या परदेशी उत्पादनांनी आमच्या बाजारपेठा काबीज कराव्यात
एक उद्योग चालू करण्यासाठी जमीन-कामगार-उद्योजकता आणि भांडवल या सर्व गोष्टी सरकार उद्योजकांना सवलतीच्या दरात उपलब्ध करून देते. आमच्या बळीराजाला यातील भांडवल म्हणून थोडे कर्ज, संशोधन व शेतकरीभिमुख बाजार उपलब्ध करून द्या. मग पाहू, भारत जगाचे फूड प्रोसेसिंग तसेच इनोव्हेशन हब कसे बनत नाही ते.
– सूरज बनकर, फलटण (सातारा)
तरुणांची जातीय दिशाभूल करणारे मृगजळ
शासकीय चौकशी चालू असताना मुंबईत परवानगी नसताना प्रकाश आंबेडकरांनी मोर्चा काढणे त्याला प्रतिउत्तर म्हणून मनोहर भिडे समर्थकांनी सांगलीत मोर्चाची घोषणा करणे.. दोघेही लाखभर लोक जमवण्याची भाषा करतात, कायदा व सुव्यवस्था हातात घेतात आणि लोकांची दिशाभूल करतात.
हे दोघेही, जातीने व धर्माच्या नावाने पोसलेली बांडगुळे आहेत; कारण शेतकरी आत्महत्या, युवक रोजगार, महागडे शिक्षण, घसरता आíथक वृद्धिदर यांची झळ देश सोसत असताना ही मंडळी मात्र जातीच्या आणि धर्माच्या नावाखाली देशातील तरुणांना कट्टरवादाकडे घेऊन चालली आहेत. तरुणांचा देश मानल्या जाणाऱ्या देशात उपयुक्त तरुण यांच्यामागे फिरत राहिले तर मार्क्‍सने म्हटल्याप्रमाणे ‘धर्म ही अफूची गोळी’च. तिचा गंध घेतला तरी नशा येणार आणि भान हरपून दुष्कृत्य घडणार. त्यामुळे तरुणांनी देशाला दिशा देणारे नेतृत्व स्वीकारावे. दिशाभूल करणारे नव्हे. नाही तर, कलामांनी पाहिलेले २०२० पर्यंत भारत जागतिक महासत्ता होण्याचे स्वप्न सध्या तर धुळीला मिळाले आहेच; ते २०४५ पर्यंतही अशक्य होऊन जाईल.
– रितेश उषा भाऊसाहेब पोपळघट, आंधळगाव (ता. शिरूर, जि. पुणे)
लक्तरे वेशीवर टांगली जात आहेत..
‘अहंमन्यांची अगतिकता’ (२७ मार्च) हा अग्रलेख मनातील एका अत्यंत महत्त्वाच्या विचारप्रवाहाला वाट करून देणारा आहे आपल्या जीवनाच्या आणि समाजकारणाच्या सर्व अंगातली ही कीड उघडय़ावर येत आहे असे वाटते.
सर्व (तथाकथित) पुढारलेल्या देशांमधून / संस्थांमधून अक्षरश: अनैतिकतेचा आणि स्वार्थाचा उद्रेक समोर प्रकट होत आहे. कोणतेही क्षेत्र घ्या – राजकारण (सध्याचे वेगवेगळ्या देशांचे सर्वेसर्वा), अर्थकारण (वेगवेगळ्या जागतिक आणि भारतीय बँकांची बाहेर येत असलेली प्रकरणे), क्रीडाक्षेत्र (क्रिकेट, फुटबॉल, टेनिस..), उद्योगक्षेत्र (फोक्सवॅगन) शिक्षणक्षेत्र, आरोग्यक्षेत्र, संरक्षणक्षेत्र, तंत्रज्ञानक्षेत्र, पायाभूत क्षेत्रे – खोटेपणा, निव्वळ स्वार्थ, पूर्णपणे ‘साधनअशुचिता’, हपापलेपणा हे ‘गुण’ सर्वदूर दिसायला लागले आहेत.
एका अर्थाने वाटते – बरे झाले, या सर्व हस्तिदंती मनोऱ्यातल्या पढत ‘शहाण्यां’ची घाणेरडी लक्तरे वेशीवर टांगली जात आहेत. इतरांना (विशेषत: आíथकदृष्टय़ा मागासलेल्या समाजांना) नैतिकतेचा, उत्तमतेचा, गुणवत्तेचा, मानवाधिकारांचा धडा शिकवणाऱ्याचे अंतरंग किती दूषित आहे हे वरचेवर आता उघड होत आहे. ही कीड अशीच होती – फक्त आत्ता बाहेर येत आहे एवढेच. हे सर्व निश्चितपणे क्लेशदायक आहे. या उद्रेकांमुळे थोडासा का होईना, पण सकारात्मक बदल घडेल ही आशा
– डॉ. प्रवीण मुळ्ये, पुणे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
‘जग’ते रहो : लक्झ्मबर्ग.. नाम तो सुना होगा
...तर राम मंदिर शिवसेना बांधेल, 25 नोव्हेंबरला अयोध्येला जाणार : उद्धव ठाकरे
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
तुम्हाला जमत नसेल, तर राममंदिर आम्हीच बांधू - उद्धव
आजचे राशीभविष्य, शुक्रवार, १९ आक्टोबर २०१८
अजित पवारांच्या सहभागाविषयी सरकारला ठोस भूमिका घ्यावी लागणार
Dasara Melava 2018 : पीडित महिलांनी मीटू करण्याऐवजी शिवसेनेकडं यावं - उद्धव ठाकरे
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


fruit salad recipe salad special recipe | सॅलड सदाबहार : फ्रूट सॅलड | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
सॅलड सदाबहार : फ्रूट सॅलड
सॅलड सदाबहार : फ्रूट सॅलड
पुदिन्याच्या पानांनी सजावट करा.
पिकलेल्या केशरी आंब्याचे चौकोनी काप २ कप भरून , ब्लू-ब्लॅक बेरीज १ कप, स्ट्रॉबेरीज १, स्वीट कॉर्न १ कप, कीवी फळाचे चौकोनी काप १ कप, १ इंच बटर क्यूब, २ चमचे साखर, ४ चमचे संत्र्याचा रस, दीड कप ताजी साय
प्रथम नॉनस्टिक पॅनमध्ये मंद आचेवर बटर व साखर एकत्रित विरघळू द्या. साखरेचे कॅरॅमल झाले की त्यात संत्र्याचा रस घालून ते एकत्र करा आणि गॅस बंद करा. त्यावर कीवीचे तुकडे हलके परतून घ्या.
एका काचेच्या पसरट भांडय़ात आंब्याचे काप, ब्लू बेरीज, स्ट्रॉबेरीजचे काप, स्वीट कॉर्न, कॅरॅमलमध्ये हलकेसे परतून घेतलेले कीवीचे काप व ताजी साय हे सगळे एकत्र करा. पुदिन्याच्या पानांनी सजावट करा.
पाककृतीसाठी लागणारा वेळ :
पूर्वतयारीसाठी लागणारा वेळ : 1
एकूण वेळ : 1
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
‘जग’ते रहो : लक्झ्मबर्ग.. नाम तो सुना होगा
...तर राम मंदिर शिवसेना बांधेल, 25 नोव्हेंबरला अयोध्येला जाणार : उद्धव ठाकरे
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
तुम्हाला जमत नसेल, तर राममंदिर आम्हीच बांधू - उद्धव
आजचे राशीभविष्य, शुक्रवार, १९ आक्टोबर २०१८
अजित पवारांच्या सहभागाविषयी सरकारला ठोस भूमिका घ्यावी लागणार
Dasara Melava 2018 : पीडित महिलांनी मीटू करण्याऐवजी शिवसेनेकडं यावं - उद्धव ठाकरे
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


छायाचित्र : घर थकलेले सन्यासी.. | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
छायाचित्र : घर थकलेले सन्यासी..
बरेच दिवस ह्या १९व्या शतकातल्या व्हिक्टोरीयन शैलीत बांधलेल्या घराचा फोटो काढायचे मनात होते.
शेवटी आज जाऊन काढून आलो...
कसा वाटला ते जरूर कळवा.
फारच सुंदर. नकळत गाणे गुणगुणले गेले...
दिव्याचा तारा मस्तच वाटतोय. त्यासाठी काही विषेश प्रयत्न फोटो संध्याकाळ होताना काढला आहे का
हो फोटो सुर्यास्तानंतर काढला आहे.
एक्स्पोजर थोडे लांबले की दिव्याचे आपोआप तारे होतात.
विशेष काही करायला लागत नाही फक्त स्लो शटर स्पीड ठेवायचा.
थंडीतील संध्याकाळ चांगली पकडली गेली आहे.
घर थकलेले संन्यासी या शीर्षकाचा अर्थ काय
असेच खूप जुने आणि भव्य घर आहे म्हणून ती ओळ टाकली.. विशेष काही नाही
ओह..मला वाटलं तुम्हाला कविता माहित आहे, पण मी त्या ओळी का वापरल्या असं विचारत आहात..
ही घ्या पूर्ण कविता :
घर थकलेले संन्यासी, हळू हळू भिंतही खचते
आईच्या डोळ्यामधले नक्षत्र मला आठवते
ती नव्हती संध्या मधुरा, रखरखते ऊनच होते
ढग ओढून संध्येवाणी, आभाळ घसरले होते
पक्षांची घरटी होती, ते झाड तोडले कोणी
एकेक ओंजळी मागे, असतेच झऱ्याचे पाणी
मी भीऊन अंधाराला, अडगळीत लपुनी जाई
ये हलके हलके मागे, त्या दरीतली वनराई
संगीत - पं. हृदयनाथ मंगेशकर
स्वर - पं. हृदयनाथ मंगेशकर
चित्रपट - निवडुंग (१९८९)
ओह..मला वाटलं तुम्हाला कविता माहित आहे, पण मी त्या ओळी का वापरल्या असं विचारत आहात..
किती गैरसमज असतात लोकांचे ;-) ह. घ्या. (मला वाटतं आता तरी विश्वास ठेवावा सर्वांनी की कवितेशी दूर दूर संबंध नसणारे लोक अस्तित्वात असतात.:-))
संपूर्ण कविता इथे दिल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद. (साधे धन्यवाद म्हणायलाही याआधी वेळ झाला नाही त्याबद्दल क्षमस्व
विषयांतराबद्दल क्षमस्व. पण या निमित्ताने 'घर थकलेले सन्यासी'चे रसग्रहण झाले तर फारच छान.
'थकलेले सन्यासी' हे शब्द ग्रेसांना का वापरावेसे वाटले असतील आणी शेवटच्या ओळीतील 'आईच्या डोळ्यामधले नक्षत्र' अंगावर काटा आणते.
थंडीतील संध्याकाळ चांगली पकडली गेली आहे.
अगदी. फोटो सुरेख. हे विक्टोरियन घर सन्यस्त दिसते आहे खरे; पण थकलेले वाटत नाही.
फारच छान फोटो. आतला दिवा जास्त चमकत आहे.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
नेहमीप्रमाणे चित्र छान. ताराही छान आला आहे. दोन घरे एकत्र घेण्याचे काही खास कारण अर्थात ते एक बरे आहे. मोठ्या घराचाच फोटो घेतला तर एकदम एकाकीपणाचा भास होईल. दोन घरे एकत्र असल्याने मोठ्या घरातल्यांना कधीच्याकाळी थोडाफार शेजार असू शकेल असे वाटते.
मोठ्या घराचा समोरचा मनोरा दडपण आणणारा आहे. अशा घरात रहायचे तर चिक्कार लोक पाहिजेत. हॅलोवीनच्या रात्री इथे जाऊन चॉकलेटे आणायची म्हणजे कठीण आहे.
म्हणतो. चित्र छान आले आहे.
अवांतर : मला हे चित्र पाहून 'पथ्थर की हवेली को, शीशे के घरोंदों में' हे गाणे आठवले.
ग्रीन गॉबलिन [25 Jan 2009 रोजी 21:44 वा.]
मूळ चित्रात काही बदल केले का रंगसंगती बदलली वगैरे का की जसेच्या तसे आहे
मला तर त्या दिव्याबरोबरच उजवीकडची पाटीसुध्दा मस्त वाटली
फोटो अप्रतिम आलाय. आता सरत्या हिवाळ्याच्या दिवसांत, सूर्यास्तानंतरच्या प्रकाशाची वेळही अचूक टिपलेली आहे.
[अवांतर - मेम्फिसमधल्या इतर ऐतिहासिक घरांबद्दल गूगलल्यावर ही माहिती मिळाली.]
लांब उघडकाळामुळे एका प्रकारचा मुलायमपणा आलेला आहे. खिडक्यांच्या तावदानावर परावर्तित झालेले संध्यारंग विशेष आहेत.
हे चित्र मॅसी हाऊसने त्यांच्या पर्यटक-पत्रिकेसाठी वापरावे झाडांनी नैसर्गिक चौकट दिली आहे, नावाचा फलकही दिसतो आहे.
मी स्वतः (आणि वर दिलेल्या काही दुव्यांवरच्या छायाचित्रकारांनी सुद्धा) जवळ जाऊन वाईड अँगल भिंग वापरून घर "अंगावर आणले" असते, नाट्यमय केले असते. पण इथे घर चौकटीच्या अर्ध्याच भागात ठेवून, झाडाच्या मानाने लहान करून उत्कृष्ट संयम दाखवला आहे.
ग्रेस यांच्या कवितेच्या ओळी सांगितल्याबद्दल सर्किट यांचे आभार.
आवर्जुन मत नोंदवणार्‍या सर्वांचे अनेक आभार
मस्त चित्र आहे. कोलबेरपंतांच्या इतर चित्रांसारखेच.
सुंदर प्रकाशचित्र आहे.. खूप आवडले.
आयुष्य हे चुलीवरल्या कढईतले कांदेपोऽहे
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [29 Jan 2009 रोजी 02:08 वा.]
काय सुंदर फोटो आलाय
अवांतर : कोलबेरा कॅमेरा पाठव मला सेकंड हँड ( गीफ्ट म्हणून )
दश्त को देख के घर याद आया
फ्लिकरवर फिरता-फिरता लागलेली काही घरे..
कैसी वीरानीसी वीरानी है
दश्त को देख के घर याद आया
ये हम जो हिज्र में दीवारो-दर को देखते हैं
कभी सबा को, कभी नामाबर को देखते हैं
हमारे घर की दीवारों पे "नासिर"
उदासी बाल खोले सो रही है
दुसर्‍या क्रमांकाचे घर पाहून हा शेर आठवला
गिरिया चाहे है ख़राबी मेरे काशाने की
दर-ओ-दीवार से टपके है बयाबां होना


आपले धर्मग्रंथ कधी लिहिले गेले ? - भाग 2 | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
आपले धर्मग्रंथ कधी लिहिले गेले
गंगा नदीच्या खोर्‍यात असणार्‍या कोसल या राज्याचा राजा श्रीराम याची कथा किंवा रामायण ही भारतीय संस्कृतीचा मानबिंदू आहे असे म्हटले तरी चालेल. आपल्या संस्कृतीत जे जे उत्तम, उदात्त आणि आदर्श म्हणून मानले जाते ते सर्व या राम या व्यक्तीरेखेत एकवटले आहे यात शंकाच नाही. ज्या काली रामायणाची मूळ कथा घडली असावी त्या कालातील समाजापुढे काय आदर्श होते हे रामचरित्रावरून समजू शकते. पित्याच्या आज्ञेवरून, या राजपुत्राने राज्यत्याग करून वनवास पत्करला. स्वत:च्या पित्याला तीन राण्या होत्या तरी रामाने एकपत्नीव्रत अंगिकारलेले आहे. तो कुशल योद्धा, सेनानी आणि राज्यकर्ता आहे. आलेल्या परिस्थितीपुढे अगतिक न होता त्या परिस्थितीचा सामना तो करत राहतो व शेवटी यश मिळवतो. या सगळ्या गोष्टींमुळेच रामकथेला भारतीय जनमानसात अनन्यसाधारण महत्व मिळालेले आहे.
रामायण ही एक अगदी साधी व सरळ कथा आहे.कोसल राज्याचा राजपुत्र असलेल्या रामाचा विदेह राज्याची राजकन्या सीता हिच्याशी विवाह होतो. रामाच्या सावत्र आईची तिच्या मुलाला राज्य मिळावे अशी इच्छा असल्याने ती कारस्थानाने रामाला चौदा वर्षे वनवासाला पाठवते.भारतीय द्वीपकल्पाच्या (Peninsula) मध्यवर्ती भागात असलेल्या, विंध्य पर्वताजवळच्या, दाट जंगलांच्यात राम, सीता व त्याचा धाकटा भाऊ लक्ष्मण हे अरण्यवासी जनांसारखे राहू लागतात.लंकेचा राक्षस राजा रावण हा सीतेचे हरण करतो. राम एक सैन्य उभे करतो. त्यासाठी तो वानरांचा एक नेता हनुमान याची मदत घेतो. रामाचे रावणाबरोबर तुंबळ युद्ध होते. त्यात रावण व त्याचे सैन्य हे मारले जातात. चौदा वर्षाचा वनवास संपल्याने राम, सीता व लक्ष्मण कोसल राज्यात परततात. त्यांचे तेथे स्वागत होते. व शेवटी रामाचे राज्यारोहण होते. कथेच्या या आराखड्यावरून हे लक्षात येते की ही कथा एखाद्या लोक कथेसारखीच आहे. यातल्या नायकाला अडचणी येतात तो त्यावर मात करण्यासाठी असिम शौर्य गाजवतो व आपल्यापुढच्या सर्व अडचणी सोडवतो.
प्रसिद्ध इतिहासतज्ञ श्रीमती रोमिला थापर यांच्या मताप्रमाणे वाल्मिकी या कवीने, मौखिक परंपरेने चालत आलेल्या, रामाबद्दलच्या निरनिराळ्या लोककथा व लोकगीते यांच्या आधाराने, इ.स.पूर्व 500 या कालखंडाच्या आसपास वाल्मिकी रामायण हे महाकाव्य रचले असावे (संदर्भ1). श्रीमती थापर यांच्याच शब्दात सांगायचे तर " रामायण हे महाकाव्य, महाभारताच्या आधीच्या कालखंडात रचले गेले असावे असा सर्व साधारण समज आहे. तरीही त्याची भाषाशैली अतिशय Polished आहे. नंतरच्या कोणत्याही कालखंडातल्या समाजाच्या, नीतिमत्तेच्या कल्पनांशी ते एकरूप होऊ शकते. हे महाकाव्य म्हणजे जाणीवपूर्वक रचलेली अशी संस्कृतमधील पहिली साहित्यिक कलाकृती आहे." श्रीमती थापर पुढे म्हणतात की "राम आणि रावण यांच्यातील युद्ध हे गंगेच्या खोर्‍यातील एक राज्य व भारतीय द्वीपकल्पाच्या मध्यवर्ती भागात असलेल्या, विंध्य पर्वताच्या परिसरातल्या, अरण्यवासी गिरीजनांचे राज्य, यांच्यामधल्या स्थानिक स्वरूपाच्या झगड्याचे अतिरंजित स्वरूप वाटते. कोसल राज्य, गंगेच्या खोर्‍यात उदयास येणार्‍या नवीन राज्यांचे प्रतिनिधी आहे तर रावणाचे राक्षस राज्य हे जंगलांच्यात रहाणार्‍या गिरीजनांच्या टोळ्यांचे अवास्तव व अतिरंजित स्वरूप आहे. मूळ स्वरूपात, गावात वसाहत करून रहाणारे नगरवासी व जंगलात वास्तव करणार्‍या गिरीजन टोळ्या यातला हा संघर्ष आहे." "पुढच्या कालात, भारतीय द्वीपकल्पात मानवी वसाहती जसजशा वाढत गेल्या तसतशी रामायणाची भौगोलिक व्याप्तीही वाढत गेली. व याचाच परिणाम म्हणून लंका व तिथली अमाप श्रीमंती यांचा या महाकाव्यात समावेश झाला.”
रामायण, ऋग्वेद व महाभारत या तिन्ही ग्रंथावर अगदी धावती नजर टाकली तरी ऋग्वेद व महाभारत या दोन्ही ग्रंथांपेक्षा, रामायणाची नैतिक व सामाजिक मूल्ये वेगळी असल्याचे लगेच लक्षात येते. रामायणात राम आणि त्याचे तीन भाऊ यांच्यात प्रेम आहे. वडीलांची आज्ञा राम शिरसावंद्य मानतो तर दुर्योधन वडिलांच्या आज्ञेला झुगारून देतो. भावाचे राज्य स्वीकारण्यास भरत नकार देतो तर पांडव व कौरव राज्यासाठी भांडत रहातात. रामायणातला राम मर्यादा पुरुषोत्तम आहे. नीतिमूल्यांची बंधने तो पाळतो. ऋग्वेदातला इंद्र नीतिमत्तेचे कोणतेच बंधन पाळत नाही.रामायणात लैंगिक संबंधाबद्दलचे उल्लेख किंवा चर्चा नाही. ऋग्वेदात(संदर्भ 2) ते अनेक ठिकाणी आहेत. (उदा.10.86, 10.95) राज्यकर्ता निष्कलंकच असला पाहिजे प्रसंगी त्याने त्याची गर्भवती पत्नी व राज्याचा वारस गमावला तरी चालेल अशा विचारांचा रामायणातला राम हा आहे. महाभारतातील राजे पुत्रप्राप्ती होत नाही म्हणून पत्नीला परपुरुषासाठी संबंध ठेवायला सांगतात. रामायणात कोणतीही व्यक्ती दिवास्वप्ने (Hallucinations) दाखवणारी पेये पीत नाहीत. ऋग्वेद ज्या वनस्पतीपासून हे पेय तयार केले जाते त्या वनस्पतीलाच देवरूप देतो(संदर्भ 2) त्याची प्रार्थना करतो(8.79).
श्रीमती रोमिला थापर यांची वर निर्देश केलेली मते मान्य केली तर रामायणातील काही विसंगतींचा (apparent contradictions) उलगडा होऊ शकतो. रामायणाच्या मूळ कथेशी संबंध नसणारी वसिष्ठ किंवा विश्वामित्र ही पात्रे राम कथेत कशी आली अयोध्या नगरीची निर्मिती, मनु या वेदकालीन व्यक्तीने कशी केली अयोध्या नगरीची निर्मिती, मनु या वेदकालीन व्यक्तीने कशी केली किंवा भटक्या टोळीवाल्यांचा (Pagan) अश्वमेध यज्ञ हा विधी रामायणात कसा आला किंवा भटक्या टोळीवाल्यांचा (Pagan) अश्वमेध यज्ञ हा विधी रामायणात कसा आला ही पात्रे किंवा हे विधी इ.स.पूर्व 500 या शतकानंतर रामकथेत आले असावेत असा अंदाज करता येतो.
थोडक्यात सांगायचे म्हणजे रामायण हा नागरीकरण होणारा समाज व जंगलात रहाणार्‍या, शिकारीवर जगणार्‍या जंगली टोळ्या यांच्यातला कलह किंवा संघर्ष आहे. रामकथेला, वाल्मिकीने इ.स.पूर्व 500 च्या सुमारास महाकाव्याचे स्वरूप दिले. त्याच्या आधी ही कथा, लोक कथा किंवा लोक गीते या स्वरूपात होती.या मूळ कथेच्या कालाचा काही अंदाज करता येतो का हे पुढच्या भागात बघू.
हा लेख खरच छान वाटला वाचायला.
मूळ स्वरूपात, गावात वसाहत करून रहाणारे नगरवासी व जंगलात वास्तव करणार्‍या गिरीजन टोळ्या यातला हा संघर्ष आहे.
हे मत इंटरेष्टींग आहे.
(प.वि. वर्तक वास्तव रामायण या पुस्तकात असेच मत मांडतात... असे आठवले)
वाल्मिकीने इ.स.पूर्व 500 च्या सुमारास महाकाव्याचे स्वरूप दिले.
वाल्मिकीची कालनिश्चिती श्रीमती थापर यांनी कशी केली या विषयी काही सांगू शकाल का
Early India मी कुठे मिळते का तेही पाहीनच.
श्रावण मोडक [22 Nov 2009 रोजी 12:05 वा.]
वाचतो आहे. पुढच्या भागाच्या प्रतीक्षेत
वाचल्यानंतर सहज मनात आलेला एक प्रश्न - नगरवासी आणि गिरीजन असा एक भेद या विषयांवरील चर्चेत सातत्याने होत आला आहे. याकरीता वापरता येणारे सारेच संदर्भ नगरजनांच्याकडून लिहिले गेले आहेत की, असे काही संदर्भ या गिरीजनांकडूनही लिहिले, मांडले (म्हणजे लेखी व मौखीक) गेले आहेत नगरवासींनी त्यांना गिरीजनांपासून वेगळे कसे, कोणत्या निकषांच्या आधारे व का ठरवले असावे नगरवासींनी त्यांना गिरीजनांपासून वेगळे कसे, कोणत्या निकषांच्या आधारे व का ठरवले असावे त्यांच्यातील हा भेद उच्च-नीच असाही होता का
वाली घायळ झाल्यावर रामाने त्याला केलेला उपदेश यावरून नगरवासी आणि गिरीजन यांच्यात उच्च-नीच असा भेद असावा असे वाटते.
अधिक माहितीसाठी वाली आणि रामातील प्रश्नोत्तरांचा हा उतारा वाचावा. माझ्या आठवणीप्रमाणे येथे अधिक प्रश्न हवेत (सुमारे ५-६) परंतु विकीवर तीन दिसतात. असो, ते तीन प्रश्न योग्य आहेत असे आठवते आणि त्यानंतर रामायणात येणारी -वालीचे समाधान झाले आणि त्याने प्राण सोडला ही टिप्पणीही. (या टिप्पणीबद्दल काही न बोलणे उत्तम)
काही इतर प्रश्न असे -
प्रश्नः मी तुझ्या राज्याला, शहराला, लोकांना कोणत्याही प्रकारची हानी पोहोचवली नाही तरी माझ्याशी असे वर्तन का
उत्तरः ही संपूर्ण भूमी इक्श्वाकु वंशाची आहे. (हे उत्तर मला शिक्षिताने अडाण्याला मारलेली सरळ सरळ थाप वाटते.)
प्रश्नः निरपराध्याला का मारण्यात आले (मी तुमचा अपराधी नव्हतो अशा प्रकारे घ्यावे)
उत्तरः तू राजाप्रमाणे वागला नाहीस हाच तुझा अपराध आहे आणि यानंतर राम वालीला नागरी राजाचे नितीनियम सांगतो. :-)
किष्किंधाकांडातील सदर प्रश्नोत्तरे सामान्य स्वरुपात दिली आहेत. शब्दशः भाषांतर नव्हे.
इंग्रजीमधे एक म्हण आहे. 'विनर टेक्स ऑल" एखाद्या बर्‍याच काल चाललेल्या संघर्षात, जिंकणार्‍या बाजूचा इतिहास असतो व हरणार्‍यांच्या दंतकथा. या बाबतीत इंग्रज-मराठे यांच्या युद्धाचा इतिहास हे ताजे उदाहरण आहे. नगरवासी व गिरीजन यांच्या संघर्षाच्या बाबतीत असेच घडले असावे.
रामायण त्रेतायुगात घडले आणि महाभारत द्वापारयुगात. यावरूनही रामायण हे महाभारताच्या आधी घडले असे म्हटले जाते. रामायणातील आदर्शवाद मात्र प्राचीन जमातींच्या राहणीशी संबंधीत वाटत नाही. एखाद्या आधुनिक कथानायकाची गोष्ट असावी (अगदी हिंदी सिनेमा) तसे रामायण घडते.
रामायण इ. स. पूर्व ५०० च्या सुमारास रचले गेले किंवा संकलित केले गेले असे म्हणणे मी देखील पूर्वी वाचले आहे.
रामायणात कोणतीही व्यक्ती दिवास्वप्ने (Hallucinations) दाखवणारी पेये पीत नाहीत.
हे मात्र योग्य नाही. रामायणात सुरेचे उल्लेख आहेत. एक प्रसिद्ध उल्लेख जो या आधीही दिलेला आहे तो असा की गंगा नदी ओलांडताना सीता नदीला नवस बोलते की अरण्यातील ही वर्षे संपवून आम्ही सुखरुप आलो तर तुला सहस्त्र घडे दारू, मांस आणि भाताचा प्रसाद दाखवेन. (अयोध्याकांड, सर्ग ५२, श्लोक ८९) गंगा ही देवीस्वरुप. तिला असे नवस बोलणार्‍या व्यक्ती स्वतः दारु पित असण्याची शक्यताही आहेच.
परंतु, रामायणात या पेयांचे उदात्तीकरण नाही. किंवा महाभारतासारखे स्त्रिया-पुरुष दारू पिऊन ऐशोआराम करत असण्याचे संदर्भ नसावेत.
रामायण हे महाकाव्य, महाभारताच्या आधीच्या कालखंडात रचले गेले असावे असा सर्व साधारण समज आहे. तरीही त्याची भाषाशैली अतिशय Polished आहे.
भाषाशैली पॉलिश्ड आहे यावर थापर अधिक काही लिहितात का यासंबंधी अधिक लिहावे किंवा प्रतिसादातून माहिती द्यावी.
दारू व सोमरस यात बराच फरक आहे असे वाटते. सुरा पान अगदी सर्वत्र आढळते तेंव्हा ते रामायणात असणारच. सोमरस हा 'एल.एस.डी' प्रकारात मोडणारा असावा. काही संशोधकांच्या मते सायबेरिया या प्रदेशात आढळणार्‍या एका कुत्र्याच्या छत्रीचा (मश्रूम) हा रस असावा. या संबंधी जास्ती माहिती पुढच्या लेखात देण्याचा प्रयत्न करीन.
ऋग्वेदाचे भाषांतर जरी बघितले तरी त्यातली भाषा रामायणाच्या मानाने किती 'अनसॉफिस्टिकेटेड' आहे हे लगेच लक्षात येते. लावणी आणि भावगीत यांचा भावार्थ जरी एक असला तरी सादर करण्याच्या पद्धतीत जसा जमीन अस्मानाचा फरक वाटतो तसाच या दोन ग्रंथातील भाषाशैलीत वाटतो.
प्रकाश घाटपांडे [23 Nov 2009 रोजी 10:12 वा.]
सोमरसावर यापुर्वीची चर्चा वारुणी या गुंडोपंतानी चालु केलेल्या धाग्यात पहायला मिळेल. http://mr.upakram.org/node/1134 देवांनी प्याला तर तो सोमरस आन राक्षसांनी प्याली तर ती दारु काय
लेख आणि प्रतिसादांतून चांगली माहिती मिळत आहे. लेखमाला सुरू केल्याबद्दल धन्यवाद.
असेच म्हणतो. मनात काही शंका आणि प्रश्न आहेत पण ते पुढच्या भागात सुटतील असे वाटत् असल्याने नंतरच् विचारेन.
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [22 Nov 2009 रोजी 14:33 वा.]
रामायणाबद्दलची माहिती काळजीपूर्वक वाचतोय. महाभारताप्रमाणे रामायणाच्याही तीन आवृत्त्या होत्या असे म्हणतात.आता प्रमाण रामायण कोणते या बद्दल काही माहिती सांगू शकाल का
महाभारताप्रमाणेच रामायणाच्या मूळ विषयातही भर टाकण्यात आली असे म्हणतात. सीतेवरून झालेल्या राम-रावणाची युद्धाची कथा म्हणजे रामायण होती. दुसर्‍या आवृत्तीत उपदेशांची भर घालण्यात आली. सामाजिक नैतिक व धार्मिक आचारसंहितेचा समावेश करण्यात आला. तिसर्‍या आवृत्तीत कथा,दंतकथा,ज्ञान,तत्वज्ञान, असे सर्वसमावेशक त्याचे स्वरुप करण्यात आले म्हणतात.
रामायणाच्या कथा, महाभारतातील काही कथा एकाच काळातील होत्या असेही म्हणतात. हे असेच कुठेतरी वाचलेले, संदर्भ वगैरे काही नाहीत. की केवळ बुद्धीभेद करण्यासाठी असे सांगण्यात आले. काही माहिती मिळेल का
डज्झड सक्कयकव्वं सक्कयकंव्वच निम्मियं जेण |
वंसहरम्मि पलित्ते तडयडतट्टत्तणं कुणइ ||
नितिन थत्ते [22 Nov 2009 रोजी 15:06 वा.]
रामायणाच्या विषयी सोप्या भाषेतील अधिक माहिती साठी इरावती कर्वे यांचे संस्कृती हे पुस्तक वाचावे. (त्यात प्रा. कुरुंदकरांनी लिहिलेला 'श्रद्धांजली' हा भागही वाचनीय आहे).
इरावती बाईंनीही रामायणातील आधुनिक आदर्शवाद आणि भाषेविषयी लिहिले आहे.
श्री चंद्रशेखर, लेख मागील लेखाप्रमाणेच उत्तम झाला आहे.
मागे एकदा ग्रॅहॅम हॅन्कॉक यांच्या 'अंडरवर्ल्ड: द मिस्टेरियस ओरिजिन्स ऑफ सिविलायझेशन' या पुस्तकात काही भारतीय संस्कृतीच्या कार्यकालासंदर्भात काही अविश्वसनीय दावे वाचनात आले होते. (हे पुस्तक मी विकत घेतले नव्हते, भेट मिळाले होते.) त्या पार्श्वभुमीवर तुमच्या लेखातील माहितीतील काटेकोरपणा भावतो.
वर प्रियाली यांनी रोमिला थापर यांच्या विधानासंदर्भात अधिक माहिती विचारली आहे. मी त्यांच्या मताशी सहमत आहे. थापर यांना संस्कृत भाषेची ओळख नाही असा आरोप बर्‍याचदा ऐकण्यात आला आहे (उदाहरण). त्यांना संस्कृत भाषेचे ज्ञान नसल्यास भाषशैलीविषयी त्यांची विधाने विश्वासार्ह वाटणार नाहीत.
थापर यांना संस्कृत भाषेची ओळख नाही असा आरोप बर्‍याचदा ऐकण्यात आला आहे.
वरील स्रोताशिवाय कुठेकुठे आरोप केले, ऐकले आहेत ते सांगाल काय हिंदुत्ववाद्यांकडून रोमिला थापर ह्यांच्यावर होत असणारे इंटरनेटीय हल्ले (विशेषतः अमेरिकेतल्या काही हिंदुत्ववादी दीडशहाण्यांकडून होत असणारे हल्ले) काही नवे नाहीत. ह्या आरोपांत काहीच दम नाही.
संस्कृत भाषेचे पुरेसे ज्ञान असूनही काही जण किती अचाट निष्कर्ष काढतात हे सूज्ञांना माहीत आहेच. त्यामुळे रोमिला थापर ह्यांना संस्कृत येत नसल्यास उत्तमच
रोमिला थापर ह्यांच्या समर्थनार्थ नामवतं प्राध्यापकांनी, इतिहासकारांनी दिलेले निवेदन
रोमिला थापर ह्यांच्या समर्थनार्थ लिहिलेले पत्र
सनातन.ओरजीची शिकली सवरली बहीण (मजेदार)
संस्कृत भाषेतील जवळ जवळ सर्व ग्रंथांची इतर भाषांत कधीच दर्जेदार भाषांतरे झाली आहेत तेव्हा भारतीय इतिहास समजण्यास संस्कृत भाषेची ओळख हवी हा दावा फुटकळ वाटतो. (भाषेची ओळख असणे किंवा तिचा उपयोग अधिक संशोधनासाठी करणे यात काहीच गैर नाही. बहुधा, फायदाच असावा.) धम्मकलाडू यांनी म्हटल्याप्रमाणे संस्कृत भाषेचे आपल्या मतलबानुसार किंवा आपल्या (अ)ज्ञानानुसार भाषांतर करणारे अनेक तज्ज्ञ दिसून येतात. त्यांत रोमिला थापर यांचा समावेश नाही ही गोष्ट उत्तम आहे.
श्री धम्मकलाडू, संस्कृत भाषेच्या अज्ञानासंदर्भातील आरोप मूख्यत: हिंदुत्ववादी विचारसरणीच्या लोकांकडूनच ऐकले आहे. आपण दिलेल्या दुव्यांमध्ये त्या आरोपाचे खंडन आढळले नाही. रोमिला थापर यांच्या संशोधनाविषयी आदरच आहे. त्यांना संस्कृतचे ज्ञान नसल्याने त्यांचे भारतीय इतिहासाविषयी संशोधन विश्वासार्ह नाही असे अजिबात नाही. तुम्ही व प्रियाली यांनी यासंदर्भात मांडलेल्या मतांशी मी सहमत आहे. परंतु लेखात उदधृत केलेले विधान हे रोमिला थापर यांचे आहे. त्यांनी त्या विधानाच्या पुष्ट्यर्थ संस्कृततज्ज्ञांचे दाखले दिले असल्यास उत्तमच आहे. लेखात ते जसे आले आहे त्यावरून रोमिला थापर यांनी 'फर्स्ट हँड' या पुस्तकातील संस्कृत भाषाशैलीचा अभ्यास केला आहे असा माझा समज झाला आहे.
यासंदर्भात माझे वैयक्तिक मत मात्र त्यांनी संस्कृत भाषेशी परिचय करून घेतला असता तर अशा आरोपांना जागाच उरली नसती, असे आहे. एका प्रथम श्रेणीच्या संशोधकाकडून (ज्यांचे संशोधन मूख्यत: प्राचीन भारतीय संस्कृती आहे.) अशी अपेक्षा असणे हे स्वाभाविकच आहे.
शेवटचे दोन दुवे खरोखरच मजेशीर आहेत.
उपक्रमावर काही चांगले संस्कृततज्ज्ञ आहेत. तुम्ही रोमिला थापर ह्यांचा उतारा इथे द्यावा. (थापर ह्यांच्या पुस्तकाआधी प्रकाशित झालेल्या"केंब्रिज शॉर्टर हिस्टरी ऑफ इंडिया"मध्येही थापर ह्यांच्यासारखेच मत दिले आहे. रोमिला थापर ह्यांचे 'अज्ञान' उघडे पाडायला फक्त काही हिंदुत्ववादीच पुढे आलेले दिसतात. गंभीर इतिहासकारांनी तुटून पडायला हवे होते. असो.) तज्ज्ञांची मते घेता येतील. ऋग्वेदातले 'मृग हस्तिन' म्हणजे नक्की काय ह्याबद्दल आपले मत ते मांडतील. आर्यांना हत्ती हा प्राणी नवा नव्हता, ते इथूनच जगभर पसरले असे संशोधनअंती सिद्ध झाल्यास प्रश्नच मिटला. त्यानंतर ज्यांना 'गॉच्या, गॉच्या' करायचे आहे ते 'गॉच्या गॉच्या' करत फिरतील.
तुम्ही रोमिला थापर ह्यांचा उतारा इथे द्यावा.
मी रोमिला थापर यांचे पुस्तक वाचलेले नाही आणि ते पुस्तक माझ्या संग्रही नाही. माझे मत या लेखातील त्यांच्या विधानासंदर्भात आहे. श्री चंद्रशेखर यांच्याकडे पुस्तक असल्यास तेच अधिक प्रकाश टाकू शकतील.
रोमिला थापर ह्यांचे 'अज्ञान' उघडे पाडायला फक्त काही हिंदुत्ववादीच पुढे आलेले दिसतात.
हा आरोप मूख्यत्वे हिंदुत्ववाद्यांनीच केलेला आढळतो.
तेच विधान इकडे टाकावे
मी रोमिला थापर यांचे पुस्तक वाचलेले नाही आणि ते पुस्तक माझ्या संग्रही नाही. माझे मत या लेखातील त्यांच्या विधानासंदर्भात आ
तेच विधान इकडे टाकावे व चर्चा घडवून आणावी. म
श्री धम्मकलाडू, इकडे म्हणजे कोठे हे न समजल्याने खाली डकवत आहे.
रामायण हे महाकाव्य, महाभारताच्या आधीच्या कालखंडात रचले गेले असावे असा सर्व साधारण समज आहे. तरीही त्याची भाषाशैली अतिशय Polished आहे. नंतरच्या कोणत्याही कालखंडातल्या समाजाच्या, नीतिमत्तेच्या कल्पनांशी ते एकरूप होऊ शकते. हे महाकाव्य म्हणजे जाणीवपूर्वक रचलेली अशी संस्कृतमधील पहिली साहित्यिक कलाकृती आहे.
तुम्ही आधी दिलेल्या पानावर वरील मजकूर दिसला नाही. दुवादेखील द्यावा, ही विनंती.
तुम्ही दिलेल्या पानावर 'मृग हस्तिन'बाबत लेखकाने घेतलेला आक्षेप पटण्यासारखा नाही. एकंदरच तो दुवा मजेशीर आहे. वेद सर्व ज्ञानांचे आगर आहे असे अजूनही अनेकांना वाटते.
अधोरेखित वाक्यात 'संस्कृतविषयी अज्ञान' हा ऐकीव आरोप दिसतो. हे वाक्य वर दिलेल्या दुव्यातील लेखातच आहे. इतर आणखी काही दुवे आहेत पण ते या दुव्यापेक्षा हास्यास्पद वाटण्याची शक्यता आहे. तुम्ही श्री चंद्रशेखर यांच्या लेखातील वाक्य किंवा रोमिला थापर यांच्या पुस्तकातील परिच्छेद विचारत आहात असा माझा गैरसमज झाला होता.
प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.
प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत. प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.
प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत. प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत. प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत. प्रतिसाद लिहिताना १०% हून अधिक रोमन अक्षरे वापरू नयेत.
या लेखात रामायणाचा लेखन काल इ.स.पूर्व ५०० असा दिला आहे व त्याला आधार श्री.थापर यांचा दिला आहे.काळ बरोबर असेल, पण आधार फारसा विश्वसनीय नाही. डावी विचारसरणी असलेल्या लेखकांची मते पारखून घेणे गरजेचे असते कारण आपली मार्क्सवादी विचारसारणी पुढे ढकलण्यास ते बर्‍याच गोष्टींचा विपर्यास करतात. उदा. सगळ्या इतिहासात त्यांना वर्गकलह दाखवावयाचा असतो. अस्तु. बौद्ध-जैन वाङ्मय, पुराणे यांचा उपयोग करणे जास्त उचित वाटते.
"थोडक्यात सांगावयाचे म्हणजे रामायण हा नागरीकरण होणारा समाज व जंगलात रहाणार्‍या, शिकारीवर जगणार्‍या जंगली टोळ्या यांच्यातला कलह किंवा संघर्ष आहे."
 प्रथम राम-लक्ष्मण म्हणजे "समाजीकरण होणारा समाज" नव्हे. अयोध्या व तत्सम राज्यांची सैन्ये लढाईला गेली असती तर एकवेळ असे म्हणावयास जागा झाली असती.
इ.स.पूर्व ३००० मध्ये किंवा पूर्वीच हिन्दुस्थानात नागरीकरण झालेले होते. (पहा: सिन्धुसंस्कृति).तेंव्हा "नागरीकरण होणारा" हे बरोबर वाटत नाही. दुसरे किष्किंधा व लंका ही मोठी शहरे होती. तसेच दंडकारण्यात खराकडे १४००० सैनीक होते म्हणजे तिथेही नगर असणारच. द्राविड संस्कृति ही सिन्धुसंस्कृतीच्या आधीपसून होती असे मानले जाते.तेंव्हा नागरी-अनागरी (किंवा जंगली) यातील कलह वा संघर्ष हे वर्णन चुकीचे वाटते.
रामाने खर, वाली व लंकेत रावण व त्याचे सैन्य यांच्याशी युद्ध केले. यात "जंगली टोळ्या" कोठून आल्या  पहिल्यांदी १४००० सैनीक, दुसर्‍यांदी एक व्यक्ती व तिसर्‍यांदी लाखो सैनीक: यांना जंगली टोळ्या गणू नये.( या तर्‍हेच्या वर्गकलह ओढूनताणून आणणार्‍या विचारसरणीला मी साम्यवादी विचारसरणी म्हणतो )
साम्यवादी नसेल तर हिंदुत्ववादी
ग्रीन गॉबलिन [23 Nov 2009 रोजी 10:45 वा.]
साम्यवादी नसेल तर हिंदुत्ववादी विचारसरणी घ्यावी का हो शरदकाका हिंदुत्ववादी विचारसरणी ओढूनताणून आणलेली नसते. ती बळजबरीने तोंडात/ डोक्यात कोंबली जाते.
पटत नसेल तर सनातन.ओआरजी ला भेट द्या.
अरे हो, मार्क्सवादी विचारसारणी हा मुद्दा माझ्या लक्षात आलाच नव्हता पण विकि चे त्यांचे पान चाळलेतासता तसे काही दिसले नाही....
आणि दुसरे, किष्किंधा व लंका ही मोठी शहरे होती. या संदर्भात प. वि वर्तक त्यांच्या वास्तव रामायण या पुस्तकात म्हणतात आपण ज्यांना राक्षस म्हणतो ते तत्कालीन इतर जमातींपेक्षा खरे तर अधिक प्रगत होते. या साठी त्यांनी अनेक उदाहरणेही दिली आहेत.
(पुस्तक हाताशी नाही अन्यथा अवतरणे आणि पान क्रमांक देवू शकलो असतो.)
मार्क्सवादी विचारसारणी हा मुद्दा माझ्या लक्षात आलाच नव्हता पण विकि चे त्यांचे पान चाळलेतासता तसे काही दिसले नाही....
 तिथे भाजपाने इतिहासाची पाठ्यपुस्तके बदलून काही ऐतिहासिक संदर्भांना चाट दिल्याच्या गदारोळाबद्दल लिहिले होते ना. मागे वाचले होते. विकिपानावर हिंदुत्ववाद्यांचा फेरा पडला नसेल तर अद्यापही तेथे असावे. :-)
रामायणावरील लेख आवडला. रामायण हा नक्की कोणा मधील संघर्ष आहे त्याबद्दल अनेक मते वाचली आहेत् त्याततीलच हे एक. काहि आठवतात ती अशी:
१. मानव वि. आदीमानव
२. परकीय वि. स्थानिक
३. सुधारणावादी (एकपत्नीव्रत वगैरे) वि. परंपरावादी
४. आर्य वि. द्रविड
५. नागर वि. जंगली
.. (ऐकीव असला तरी रोचक आहे)...
६. होमो इरेक्टस(वानर सदृश) व होमो सेपियन(प्रगत मानव) यां प्रांण्यांची युती वि. एक वेगळ्याच ब्रीडचे स्थानिक मानव (ज्यांचे नाव होमो काहितरी ऐकले होते.. आता आठवत नाहि.. ) मात्र वरील दोन अशक्तांच्या युतीने त्या ओरीजीनल मानवांना हरवले :)
याशिवाय सोमरसावरून डिस्कवर इंडीया या मालिकेचा भाग-१ आठवला
भ्रष्टाचार संपविण्याचा सर्वोत्तम आणि सर्वात सोपा() उपाय म्हणजे त्यात स्वतः सहभागी न होणे
हे मिनि रामायण ऐकले आहे का


हिंदू विवाह कायद्याला पाक संसदेची मंजुरीANN News

हिंदू विवाह कायद्याला पाक संसदेची मंजुरी...
हिंदू विवाह कायद्याला पाक संसदेची मंजुरी
पाकिस्तानाच्या संसदेने अनेक वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर अखेर हिंदू विवाह विधेयकाला संमती दिली आहे. यामुळे अल्पसंख्य हिंदू महिलांच्या अधिकारांचे रक्षण होऊ शकणार आहे. पाकिस्तानच्या संसदेत मानवाधिकार मंत्री कामरान मायकेल यांनी या विधेयकाचा प्रस्ताव सादर केला होता. मानवाधिकार आयोगाच्या प्रमुख जोहरा युसूफ यांनी हिंदू विवाह नोंदणी कायद्यामुळे हिंदू महिलांना अनेक सुरक्षा अधिकार प्राप्त होणार असल्याचे सांगितले.या नव्या कायद्यामुळे हिंदू महिलांना विवाहाचा कागदोपत्री पुरावा उपलब्ध होणार आहे कारण विवाहांची नोंदणी येथे केली जाणार आहे. तसेच हिंदू विधवांनाही कायद्यानुसार मिळणार्‍या सुविधा मिळू शकणार आहेत.
घरात उपेक्षा, नवर्‍याचे परस्त्रीशी संबंध अथवा १८ वर्षांपूर्वी विवाह या संदर्भात हिंदू महिलांना घटस्फोटाचा अधिकारही यामुळे मिळणार आहे. भारताप्रमाणेच पहिली बायको जिवंत असताना दुसरे लग्न करणे हा पाकिस्तानातही गुन्हा आहे. सध्या पाकिस्तानात १.६ टक्के हिंदू आहेत. त्यांना विवाहाची नोंदणी १५ दिवसांत करावी लागेल. तसेच विवाह करण्यासाठी १८ वर्षे पूर्ण असावी लागतील. १ वर्ष नवराबायको वेगळे राहात असतील व पुढे एकत्र राहण्याची इच्छा नसेल तर त्यांना घटस्फोट घेता येणार आहे. तसेच विधवा महिलांना पतीच्या निधनानंतर ६ महिन्यांनी इच्छा असल्यास पुनर्विवाह करता येणार आहे.
बारावी पेपरफुटीचे सत्र सुरूच
ओबामांनी माझे फोन टॅप केले: डोनाल्ड ट्रम्प
सीबीएसई’ बोर्ड परीक्षा पुन्हा सुरू होणार
पाकिस्तानमधील मंदिरांच्या सुरक्षेत वाढ
या शुभ मुहूर्तावर करा ‘करवा चौथ’ची पूजा
तामिळनाडूत दुसऱ्या दिवशीही रेल्वे रोको आंदोलन
सोशल मिडीयावर भारताच्या ‘मिसाईल मॅन’च्या आठवणींना उजाळा
केजरीवाल यांना हार्दिक पटेलांचा पाठिंबा


लहरी: रविवार सकाळ

मी म्हणालो सायकल ला, बरेच दिवसात आपण फ़िरायला गेलो नाही
तशी ती फणका~याने म्हणाली, इतक्या वर्षांत कधी विचारणंच झालं नाही.
मग मी म्हणालो चपले ला, काय म्हणतेस, कशी आहेस
तर हसली आणि म्हणाली, इतक्या दिवसांनी आठवण बरी झाली.
मग मी म्हणालो पुस्तकाला, काय रे बाबा, काय चाललंय
मिश्किलपणे म्हणाला, काही नाही, धुळीवर रेघोट्या ओढतोय.
मग मी म्हणालो बॅट ला, का गं, काय म्हणतेयस्
खोकत खोकत म्हणाली, आता पुर्वीसारखी तब्येत नाही राहिली.
तेवढ्यात सीसीडीतून मित्राचा फोन आला,
अरे लवकर ये, इथे येउन पुढे जायचंय १ च्या शो ला.
अरे बापरे, उशीर झाला की काय,
शी, सकाळपासुन उगाचच रेंगाळलो.
शुज घातले, बाईक वर टांग टाकली,
आणि थेट तिस~या गिअर मध्ये निघालो.
मी म्हणालो अभ्यासाला, तयार करायचं लेक्चरला,
लॅपटॉप हळूच म्हणाला, ईमेजेस शोधून ठेव एल्सीडीवर दाखवायला,
ऊद्याचा दिवस सांगतोय, टेस्टचे पेपर्स तपासून द्यायचेत,
पण मराठीब्लॉग्ज.नेट वर, रत्नदीपचा ब्लॉग वाचला,
सर्व कामे फ़ेकून देऊन, एक "बिघडलेला" प्रोफ़ेसर, उत्तर द्यायला बसला.
हेमंत पाटील - सुरत
शैलेश श. खांडेकर said...


इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
मीटू ते राममंदिर,उद्धव ठाकरे यांच्या भाषणातील १० प्रमुख मुद्दे
२५ नोव्हेंबरला अयोध्येला जाणार, उद्धव ठाकरेंची घोषणा
तनुश्रीच्या तक्रारीवर CINTAAनं पाठवलेल्या नोटिशीला नानानं दिलं हे सविस्तर उत्तर
VIDEO : पतीच्या मृत्यूनं खचून न जाता ती चालवतेय संसाराची 'टॅक्सी'
सेंद्रीय शेतीत सिक्कीम जगात ठरलं अव्वल
VIDEO : CCTVमध्ये कैद झालेल्या या लाईव्ह सुसाईडनं खळबळ; विद्यार्थ्याची ९व्या मजल्यावरून उडी
वाढदिवसाच्या दिवशीच एन. डी. तिवारी यांनी घेतला जगाचा निरोप
मुलाला मारण्यासाठी खेळण्यातील गाडीत ठेवली स्फोटकं
ऐश्वर्या नारकरनं आपल्या 'लाडक्या लेकी'ला काय दिला सल्ला
तनुश्रीच्या तक्रारीवर CINTAAनं पाठवलेल्या नोटिशीला नानानं दिलं हे सविस्तर उत्तर
जान्हवी कपूर बहिणींसोबत आली भावाचा सिनेमा पाहायला
दुर्गामातेच्या दर्शनाला पोचला वरुण धवन
स्वस्तात सोनं खरेदी करण्याची संधी, फक्त उद्याचा एक दिवस आहे ही ऑफर
मुलाला मारण्यासाठी खेळण्यातील गाडीत ठेवली स्फोटकं
दुष्काळग्रस्त मराठवाड्यातच धरणातलं लाखो लीटर पाणी चोरीला, पोलिसांत गुन्हा दाखल
शरीरसंबंध ठेवण्यास नकार दिल्यामुळे डोक्यात स्टूल घालून केली मॉडेलची हत्या
क्रिकेटमध्ये पुन्हा वादळ, अफगाणिस्तानच्या खेळाडूने ठोकले ६ चेंडूंत ६ षटकार
उमेश यादवने घडवला इतिहास, 19 वर्षानंतर केली 'ही' कामगिरी
भारताने वेस्ट इंडिजला 10 विकेट्सने लोळवलं, 2-0 ने मालिकाही जिंकली
IND vs WI : वेस्ट इंडिजच्या दुसऱ्या डावात 127 धावा, भारतासमोर 72 धावांचं लक्ष्य
#MeToo तेव्हाच का नाही बोलली
मतभेदानंतरही गांधीजी म्हणाले जवाहरलाल हाच माझा वारस
पुण्याजवळ सामूहिक बलात्कार : ...पण आज इथे मेणबत्या पेटल्या नाहीत
VIDEO : ड्रोन कॅमेऱ्यातून 'शिवतीर्था'वरील भगवे वादळ
VIDEO : भगवानगडावर शुकशुकाट
VIDEO : CCTVमध्ये कैद झालेल्या या लाईव्ह सुसाईडनं खळबळ; विद्यार्थ्याची ९व्या मजल्यावरून उडी
VIDEO : पतीच्या मृत्यूनं खचून न जाता ती चालवतेय संसाराची 'टॅक्सी'
कर्जमुक्ती शिवसेनेमुळे मिळाली - उद्धव ठाकरे
यापुढेही सरकारच्या बोकांडी बसून मागण्या मान्य करून घ्यायच्या म्हणजे घ्यायच्या.पिंपळगावातल्या शेतकऱ्यांशी बोलताना उद्धव ठाकरे म्हणाले.
प्रशांत बाग, 25 जून : कर्जमुक्ती शिवसेनेमुळे मिळाली.यापुढेही सरकारच्या बोकांडी बसून मागण्या मान्य करून घ्यायच्या म्हणजे घ्यायच्या.पिंपळगावातल्या शेतकऱ्यांशी बोलताना उद्धव ठाकरे म्हणाले.
शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आज नाशिक आणि नगर जिल्ह्याच्या दौऱ्यावर आहेत.नाशिक जिल्ह्यातील पिंपळगाव बहुलापासून नगर जिल्ह्यातील पुणतांबे दरम्यान ते अनेक भागातील शेतकऱ्यांशी संवाद साधला. राज्य सरकारने राज्यातील शेतकऱ्यांचे दीड लाखांपर्यंतचे कर्जमाफीची घोषणा केली असली तरी शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर शिवसेनेची आक्रमकता कायम राहणार असल्याचा इशारा देण्यासाठी हा दौरा असल्याचं मानलं जातंय.
कर्जमाफीच्या घोषणेनंतर शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांचा हा पूर्वनियोजित दौरा रद्द होईल अशी चर्चा होती. या दौऱ्यात उद्धव ठाकरे जिल्ह्यातील समृद्धी महामार्गावरील बाधित शेतकऱ्यांची भेट घेणार असून, जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांशी संवाद साधणार आहेत.
कर्जमाफीच्या घोषणेनंतरही राज्यातील शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडवण्यासह त्यांचा सातबारा कोरा करण्यासाठी शिवसेना आक्रमक असल्याची संधी या दौऱ्यामुळे सेनेला आहे. भाजपकडून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या आणि कर्जमाफीवरून सरकार दरबारी खेळल्या जात असलेल्या राजकारणाला शह देण्यासाठी शिवेसना रस्त्यावर उतरली होती. उद्धव ठाकरे हे २५ जूनपासून राज्यातील शेतकऱ्यांशी संवाद साधण्यासाठी दौऱ्यावर निघणार होते.
त्या पार्श्वभूमीवर भाजपने उद्धव ठाकरेंच्या दौऱ्यापूर्वीच दीड लाखापर्यंत सरसकट कर्जमाफीची घोषणा करून या दौऱ्यातील हवा काढून घेण्याचा प्रयत्न केला. कर्जमाफीच्या घोषणेमुळे उद्धव ठाकरेंना दौरा रद्द करावा लागेल अशी भाजपच्या गोटात अपेक्षा होती. परंतु उद्धव ठाकरेंचा नियोजित दौरा होत असल्यानं युतीतील या दोघा प्रमुख पक्षातील कुरघोडीची राजकीय चढाओढ येत्या दिवसात शेतकऱ्यांना दिलासा देणारी असेल का  की स्वतःचं राजकारण जिवंत ठेवणारी असेल  की स्वतःचं राजकारण जिवंत ठेवणारी असेल  हेही या दौऱ्यानं स्पष्ट होईल.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
Tags: loanuddhav thakreउद्धव ठाकरेशेतकरी
इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
स्वबळाच्या नारा कायम, हिंदुत्वावरून उद्धव ठाकरेंनी केलं मोदींना लक्ष्य
मुंबईत विजांच्या कडकडाटासह पाऊस; मराठवाडा आणि विदर्भ मात्र कोरडाच
इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
स्वबळाच्या नारा कायम, हिंदुत्वावरून उद्धव ठाकरेंनी केलं मोदींना लक्ष्य
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv