इंटरनेट चे गुलाम | काय वाटेल ते……..

महेंद्र कुलकर्णीचा मराठी ब्लॉग……..
जुने लेख – या ब्लॉग वरचे
← २ लक्ष आभार…
कॉस्ट ऑफ अपॉर्चुनिटी →
लहान वयात मुलांना इंटरनेट हाताळू देणं हे हल्ली एक फॅड झालंय. आजच्या बदलत्या युगात मुलांना इंटरनेट आलंच पाहिजे ( त्यात काय यायचं आहे ) पण हा पालकांचा एक अट्टाहास असतो. मग मुलांना सातवी आठवी मधेच नेट वापरण्यासाठी परवानगी दिली जाते. बरेचदा जर मुलगा इंटरेस्टेड नसेल तरीही नेट वापरण्यासाठी एनकरेज केले जाते.
१८ वर्ष वय असे पर्यंत मुलाचे गुगल मधे किंवा याहू मधे अकाउंट उघडता येत नाही. मग आई वडीलच स्वतः खोटं वय घालुन मुलाचा इ मेल अकाउंट उघडुन देतात बरेचदा. या खोटे पणाची काही आवश्यकता आहे का मुलांना नेट वर जाउ द्यायचं, इ मेल अकाउंट उघडून द्यायचे – मग मुलाने सगळ्यांसमोर आपला इ मेल पत्ता दिला की कौतुकाने त्याची पाठ थोपटायची- आमचा ’बाळू’ किनाई खुपच फास्ट आहे, त्याला इंटरनेट सगळं कळतं.. असंही म्हणणारे पालक मला भेटले आहेत.
एकदा अकाउंट उघडला की मग मेल मधे स्पॅम मधे कुठल्या गोष्टी येतात हे इथे जास्त इलॅबोरेट करून सांगत नाही- कारण सगळ्यांनाच ते माहिती आहे. आपण मॅच्युअर्ड लोकं ते डिलिट करतो, मुलं ते पहातात अर्थात त्या साठी मी मात्र मुलांना दोष कधीच देणार नाही, कारण त्यांचं ते वयच असतं अशा गोष्टींकडे अट्रॅक्ट होण्याचे .एकदा इ मेल अकाउंट उघडला की मुलं बाहेरच्या जगाला गरज नसतांना एक्स्पोझ होतात. बरेच ईंटरनेट शार्क्स फिरत असतातच अशा मुलांना जाळ्यात पकडायला.
एवढ्या कोवळ्या वयात मुला मुलींना नेट वर एक्स्पोझ करण्याचे काहीच कारण नाही. १३- १४ वय असतं मुलांचं. या वयात ’त्या’ गोष्टी पहाव्याशा वाटणं साहजीकच आहे, आणि चान्स मिळाला की ते पहाणारच. मग शाळेतला एखादा फ्रेंड त्या साईटची लिंक देतो आणि मुलगा एकदम गरज नसतांना ’मोठा’ होतो. पालकांनी एकदा नेट असेस दिला की संपलं सगळं. सुरुवातीला वडीलधारी माणसं समोर असतात, तेंव्हाच नेट लावायचं, हा दंडक असतो, पण लवकरच मग मुलं एकटॆ असतांना पण नेट लाउन टाइम पास (
१३- १४ वर्षांची मुलं ऑर्कुट ,फेस बुक वगैरे सोशल साईट्स वर रजिस्टर करतात . कितपत योग्य वाटतं हे प्रत्येक लॅप टॉप ला कॅमेरा असतोच, थोडं स्पष्टच लिहितोय, कॅमेरा सुरु करून स्ट्रिपिंग करणे आणि सायबर सेक्स चे अट्रॅक्शन मुलांना ऍडीक्ट बनवते इंटरनेटचे . इंटरनेट जंकी प्रत्येक लॅप टॉप ला कॅमेरा असतोच, थोडं स्पष्टच लिहितोय, कॅमेरा सुरु करून स्ट्रिपिंग करणे आणि सायबर सेक्स चे अट्रॅक्शन मुलांना ऍडीक्ट बनवते इंटरनेटचे . इंटरनेट जंकी दुर्दैवाने ही गोष्ट घरच्या लोकांच्या लक्षात येत नाही- आणि जेंव्हा येते तेंव्हा वेळ गेलेली असते .ही काल्पनिक गोष्ट नाही, कृपया नोंद घ्या- माझ्या परिचितांच्या मुलाच्या बाबतीत झालंय हे, आणि म्हणूनच हे पोस्ट लिहायला घेतलंय .
बरेच पालक हे मुलांना इंटरनेटची सवय () व्हावी म्हणून ऑनलाइन खेळ खेळू देतात. त्याच सोबत कधी मुलगा खेळणं बंद करुन चॅटींग आणि सोशल साईट्सच्या आहारी जातो हे घरच्यांच्या लक्षात पण येत नाही.काही पालक मोठी इंटरेस्टींग कारणं सांगतात, मुलांना नेट वर जाऊ द्यायची, त्यातली काही खाली देतोय बघा :-
१)जसे होमवर्क दिलंय शाळेत ( ७ वीचं) त्यामधे खूप काही माहिती हवी आहे, त्या साठी नेट आवश्यक असतेच. हे इतके तकलादू कारण आहे की यावर काय बोलावे हे समजत नाही. घरी एनसायक्लोपेडीयाची सिडी घेउन दिली, किंवा हार्ड कॉपी आणून दिली मुलांना तरीही काम होऊ शकतं, नेट वर जायची गरज नाही
२)दुसरे कारण, की मुलाला आयटी द्यायचंय, तेंव्हा आतापासूनच कॉम्प्युटरची सवय असलेली बरी.
३) अरे आम्हाला काही फारसं येत नाही कॉंप्युटरचं, पण आता पासून हातात दिलं, तर त्याची भीड चेपेल. अशी अनंत कारणे देता येतात. मी स्वतः मुलींना १२वी होई पर्यंत नेट वर जाऊ दिले नव्हते, आणि तिचे काहीही अडले नाही.नेट न वापरल्यामुळे इतर मुलांच्या तुलनेत ती कमी पडली नाही कधीच. इथे फक्त तीनच कारणं देतोय पण अशी अनंत कारणॆ लोकं सांगतात.
मित्राशी गप्पा मारतांना तो म्हणाला की त्याच्या घरी इंटरनेट एक्स्प्लोरर वर सेफ्टी ऑन केलेली आहे, त्यामुळे मुलाला इतर ( म्हणजे सेक्स रिलेटेड) काही पहाता येणार नाही. इंटरनेट एक्स्प्लोरर वर सेफ्टी लेव्हल सेट करता येते. मी त्याचं कॉंप्युटर चेक केलं, तर त्या मधे गुगल क्रोम पण दिसलं- त्याच्या १४ वर्षाच्या मुलाने डाउन लोड केलेले दिसले. आयई तर तो मुलगा वापरत नव्हता.क्रोमची हिस्टरी चेक केली तर नको ते सगळं सापडलं- अगदी पोर्न ट्युब डॉट कॉम साईट पण नेहेमी व्हिजीट करायचा तो. आता या मधे त्या १४ वर्षाच्या मुलाला दोष द्यायचा की त्याच्या आईवडिलांना
या वयात लागलेली इंटरनेटची सवय ही नंतर सुटणे अवघड जाते. मी पाहिले आहे, बरेच लोकं तर ट्विटींग वगैरे मधे इतके गुंतलेले असतात की जर कॉम्प्युटर वर नसतील तर ते सेल फोन वरुन पण ट्विट करतात. बरं ते असू द्या, इंटरनेट मुलांच्या रोगामधे कधी परावर्तीत झालाय हे पण पालकांच्या लक्षात येत नाही.
जसे मुलं रात्री टॉयलेटला जायला चार वाजता उठले तरीही नेट वर जाउन आधी इ मेल्स चेक करतात पुन्हा झोपण्या पुर्वी .सकाळी उठल्याबरोबर आधी नेट वर जाउन मित्रांना स्टेटस अपडॆट करतात. सेल फोन वर मेसेंजर असतो आणि चोविस तास नेट वर ऑन लाइन असतात. नेट बंद झाले तर सायबर कॅफेत जाउन वेळ घालवतात. बरेचदा ही इंटरनेटवर खूप जास्त वेळ घालवायची सवय आईच्या लक्षात येते पण मुलांना काही म्हंटले तर स्वतःच्या इंटरनेट खऱ्या वापराबद्दल लपवाछपवी करतात मुलं . आणि ही अशी टेंडन्सी दिसली की समजा मुलगा ऍडीक्ट झालाय नेटचा.
चायना मधे अठरा वर्षाखालील दहा टक्के मुलं इंटरनेट ऍडीक्ट झालेले आहेत. यावर उपाय म्हणजे इलेक्ट्रिक शॉक वगैरे दिले तरीही मुलांमधे काही सुधारणा नाही असेही वाचण्यात आलेले आहे.
इतकं घाबरायचं कारण नाही, पण जर टीनएजर मुलांचे तुम्ही पालक असाल, तर थोडं लक्ष अवश्य द्या मुलांच्या नेट च्या वापराकडे. फेसबुक वरचे वर वर हार्मलेस दिसणारे खेळ जसे फार्म व्हिले, पोकर वगैरे खूप ऍडीक्टीव्ह आहेत- फार्म व्हिले वर तर मुलं तास अन तास आपलं शेत सजवत बसतात. तेंव्हा सांभाळा
This entry was posted in कम्प्युटर रिलेटेड and tagged इंटरनेट, इंटरनेटचे गुलाम, ऍडीक्शन, गुलाम, जंकी, नशा, नेट, नेट जंकी. Bookmark the permalink.
← २ लक्ष आभार…
कॉस्ट ऑफ अपॉर्चुनिटी →
89 Responses to इंटरनेट चे गुलाम
एकदम सही पोस्ट लिहीली आहे काका… खरी तर ही मला टार्गेट करते… ट्विटरला मी कितीही नाही म्हटलं तरी ऍडिक्ट झालोय… पालकांनी फॉलो करण्यासारख्या सर्व गोष्टी अगदी सगळ्यांना समजतील अशा भाषेत दिलंय
(खरे तर मी “या” पोस्टवर कमेंटच का देतोय, हेच मला कळत नाही…
(ह्म्म, मी इंजिनिअरिंग लागल्यानंतर सेकंड सेमिस्टर पासून, म्हणजे वर्षभरापूर्वीपासून रेग्युलर नेट वापरतोय, त्याअगोदर क्वचितच माझा संबंध येत होता
काळजी घेणं आवश्यक आहे. अरे इंटरनेटच्या आहारी न जाणं कधीही चांगलं. काहीच मिळत नाही यामुळे. अभ्यास सोडून याच्या मागे आपण कसे लागतो ते समजत पण नाही. थोडा वेळ कंट्रोल करत जा. अरे ट्विटर वर अपडेट दिले नाही तर काहीही होत नाही. कोणी तुला मिस करणार नाही, की का अपडेट दिले नाहीस म्हणून. आता एक प्रयत्न म्हणुन अपडेट करणं कमी कर.. बघ जमेल
ट्विटरवर अपडेट केल्याने/न केल्याने तसं काहीच फलित प्राप्त होणार नाही, याची मला आपणहून जाणीव आहे… पण आता अशी मानसिकताच बनलिय की ट्विटरवर आपल्या अतिशय आवड असलेल्या गोष्टी/क्षेत्राबद्दल मी इतर कुठल्याही ठिकाणापेक्षा त्वरित अपडेट राहू शकतो उदा. नासा, इएसए, क्लेटन, सोहिची, जस्टीन बीबर, व इतर अनेक टेक्निकल साइट्सचे बॉट क्लाएन्ट्स/व्यक्तींना मी फॉलो करतो… इन्स्टंटलि अपडेट राहता येतं, ऑर्कुट नाही म्हणून आहे, डिलीट करण्यापेक्षा चालू राहावं म्हणून ठेवलंय, फेसबुकच्या साईटचा तर मला अजुन लेआउटच कळलेला नाहिये, फक्त माझं ट्विटर जोडून दिलंय तिकडं, आपोआप अपडेट करून घेतं फेसबूक
बाकी निरर्थक* गोष्टींबद्दल सांगायचेच झाले, तर मी डायल-अप वरून नेट जोडतो, कसले युट्यूब अन कसले काय (ह्म्म, ज्याची तुम्ही भिती वर्तवली आहे, त्यापासून क्वचितच कोणी अनुभव घेतला नसेल, मीही यातून मुळीच विलग नाही.)
मला तर नेटचा बराचसा फायदाच झाला आहे आतापर्यंत तरी (पुढेही होईलच
माझी स्ट्रीम आयटीची… वेब डिझायनिंग, सीएसएस (तुमच्या ब्लॉगचे टेम्प्लेट याद्वारेच बनवलेले आहे), ओपन सोर्स सॉफ्टवेअर टेक्नॉलॉजी व रिलेटेड इश्युज, बग्ज शोधणे/दुरूस्त करणे (ह्म्म, ओपन सोर्स असलेल्या सर्वच प्रोग्रॅम्समधले नव-नविन बग्ज शोधता/ दुरूस्त करता येतात, कोणालाही… मला जमते, त्यामुळे मी ट्विटरशिवाय तिकडेच पडलेलो असतो, लाँचपॅड वर अन IRC वर)
उलट अशा कामांमुळे मला माझी लायकी तर कळतेच, पण बाहेरील तज्ञ लोकं नेमकं काय शिकतात, कशावर जास्त भर देतात, त्यांचे सल्ले, व त्यांच्याशी संवाद साधल्याने वाढणारे संवाद-कौशल्य मला कधीतरी नक्कीच फायदेशीर ठरेल.
गुगल रीडरला मी तुम्हा निवडक लोकांचे ब्लॉग्ज जोडलेले आहेत, त्यामुळे कधी-मधी वाचतो, आवश्यक वाटल्यास प्रतिक्रिया नोंदवतो… यामुळे माझे नॉलेज वाढले नाही तर नवलच
मला इतर गोष्टींपेक्षा नेटवरूनच जास्त मिळालीय… जास्त करूनच चांगलीच… नेट म्हणजे प्रत्येक गोष्टीबद्दलचे ज्ञान मिळवण्यासाठी असलेली अफाट आकाशगंगाच आहे… ह्म्म, काही बेचव* गोष्टींचा विचार सोडला, तर सगळं काही लहान वयापासून सगळ्यांनी घेण्यासारखंच आहे नेटवर… जे जग टिव्हीवर/पेपरवर/पुस्तकांमध्ये कळत नाही ते इथे कळते… विकिपेडिया, परदेशी नावाजलेल्या युनिवर्सिटीज च्या अधिकृत साईट्स, झालेच तर मनोगत, उपक्रम इत्यादी बरीच मोठी लांबलचक यादी आहे… फक्त येथे ब्राउज करणार्‍याच्या हातात असतं, की कुठला मार्ग निवडायचा ते…
तुमच्या एका मताशी मी पक्का सहमत… “वय” ही एक अतिशय विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे.
~ तुमच्यासारख्या अनुभवी अडल्ट लोकांना (/पालकांना) नेटवर कसलिही बंधने असो/नसो, माझ्यामते तरी, काहीच हरकत नसते, व परिणाम/दुष्परिणाम यांबद्दल आधीच कल्पना असते, त्यामुळे अशा वयोवृद्ध कॅटेगरीच्या लोकांचा कल जास्त वैचारिक माहिती शोधण्याकडेच किंवा स्वतःकडील अनुभव लोकांपर्यंत पोहोचवण्याकडे जास्त असतो. (उदा. तुम्ही)
~ आता जरा माझ्या वयाचे मुलं/मुली, साधारणतः १७-२१ वर्षे वयाच्या मुलांची ही कॅटेगरी ऍडोलेसन्ट असते… ह्या काळातच मुलांना नाही त्या गोष्टींना झेलावे/पचवावे लागते. जर अलिप्त राहण्याचा अशा मुलाने प्रयत्न केलाच तर त्याचे सह-मित्र/मैत्रिणी ते हाणून पाडण्यात क्रियाशील व नेहमी सक्रिय असतात, किंवा ३र्ड पर्सन म्हणून डिवचण्याची अनेकांची खोड असते… एकदा का असे झाले, की मग जरा तो मुलगा/मुलगी तारूण्यात आल्यासारखे स्वत:ला वाटून घेतात.. पुढली स्वप्ने रंगवतात… ही झाली या कालमर्यादेतली वाईट बाजू.. नाण्याच्या कधीही दोन बाजू असतात, तुम्ही कितीही नकार दिलात तरी ते एक कठोर सत्य आहे… ही वाईट बाजू अनुभवणारे माझ्यामते ९९ टक्क्यांच्या वर असावेत, बाकीचे आध्यात्म वगैरे पवित्र गोष्टींनी बांधले गेल्यामुळे याचा उपभोग(चुकीच्या जागी चुकीचा शब्द*) घेण्यास असमर्थ असतात. असो… चांगली बाजू पाहिली तर, याच वेळेस अशा मुलांमध्ये एक नविन शक्ती संचारत असते, जी त्यांच्या इच्छा-आकांक्षा, स्वप्ने इत्यादींना पुर्ण करण्यासाठी त्याचे/तिचे मनोबल उंचावण्यास मदत करते. याच काळात (आवडत्या किंवा सर्वच क्षेत्रांशी निगडित) ज्ञान मिळवण्याची धडपड, दुसर्‍यांचे अनुभव जाणण्याची तिव्र उत्सुकता इत्यादी प्रकार (नॅचरल आहे शेवटी) तुम्हीही नक्कीच अनुभवले असणार “जे नाही करायला सांगितलं ते पहिले करून पाहण्याची लालसा” हे सुद्धा एक कटू सत्य प्रत्येकाच्या (माणुस सोडून इतर जनावरांमध्ये असे कमीच दिसून येते म्हणा “जे नाही करायला सांगितलं ते पहिले करून पाहण्याची लालसा” हे सुद्धा एक कटू सत्य प्रत्येकाच्या (माणुस सोडून इतर जनावरांमध्ये असे कमीच दिसून येते म्हणा) बाबतीत घडते, संयमी लोकं फारच विरळ आहेत, बोटांवर मोजण्याइतके असतील कदाचित) बाबतीत घडते, संयमी लोकं फारच विरळ आहेत, बोटांवर मोजण्याइतके असतील कदाचित नेट हा ह्या बाबतीत, या मार्गातील एक पॉईंट आहे, ज्याचा दुष्परिणाम अशा मुला/मुलींच्या हाताळण्यावर अवलंबून असतो… याबद्दल तुम्ही, इतरांनी, मी आधीच भाष्य केलेले आहे… पण नेट नसले तरी समाज आपणहून अशा गोष्टी आपोआप (नॅचरलिच म्हणता येईल नेट हा ह्या बाबतीत, या मार्गातील एक पॉईंट आहे, ज्याचा दुष्परिणाम अशा मुला/मुलींच्या हाताळण्यावर अवलंबून असतो… याबद्दल तुम्ही, इतरांनी, मी आधीच भाष्य केलेले आहे… पण नेट नसले तरी समाज आपणहून अशा गोष्टी आपोआप (नॅचरलिच म्हणता येईल) एक्पोज करत असतो या वयातील मुलांच्या नजरेसमोर… कसे, मुलगा/मुलगी मध्ये काही शारिरिक फरक आहेत ना, उघड डोळ्यांनी ते जाणवतात ना… आता ज्याने “समाजरचना” यावर केवढा विचार केला असेल, किती कॉम्प्लेक्स विषय आहे हा… शेवटी दोन सेक्सच्या बॉडीज मध्ये ऍट्रॅक्शन नसेल, तर त्याबद्दल बोलणंच नको) एक्पोज करत असतो या वयातील मुलांच्या नजरेसमोर… कसे, मुलगा/मुलगी मध्ये काही शारिरिक फरक आहेत ना, उघड डोळ्यांनी ते जाणवतात ना… आता ज्याने “समाजरचना” यावर केवढा विचार केला असेल, किती कॉम्प्लेक्स विषय आहे हा… शेवटी दोन सेक्सच्या बॉडीज मध्ये ऍट्रॅक्शन नसेल, तर त्याबद्दल बोलणंच नको सगळं काही नॅचरल आहे (येथे इंटरनेटचा विचार डोक्यात आणू नका, मी अवांतर विषयाशी निगडित विषयाकडे वळलो आहे…), एखाद्या मानसशास्त्रातील तज्ञलाच याबद्दल अधिक खोलवर विचारणे योग्य ठरेल, जर तुम्ही कधी विचारलेच, तर इथे त्याबद्दल नक्की पोस्टा… सगळं काही नॅचरल आहे (येथे इंटरनेटचा विचार डोक्यात आणू नका, मी अवांतर विषयाशी निगडित विषयाकडे वळलो आहे…), एखाद्या मानसशास्त्रातील तज्ञलाच याबद्दल अधिक खोलवर विचारणे योग्य ठरेल, जर तुम्ही कधी विचारलेच, तर इथे त्याबद्दल नक्की पोस्टा… नाण्याच्या या दोन्ही बाजू हे मुलं/मुली (इन्क्ल्युडिंग मी टू..) अनुभवतात, त्यांच्यावरील बालपणीचे संस्कार त्यांना यावेळी निश्चितच मदत करू शकतात, पण रोखू मात्र निश्चित्च शकत नाही, तुम्ही कितीही जरी प्रयत्न केला तरी…
~ टीनएजर्स, ८-१५ वयोवर्गातील मुलं… अतिशय गोड व नाजुक, कोमल… अगदी देवाघरची फुलंच वाटतात… याच काळात पालकांची खरी कसोटी असते, असे मला वाटते… जे काय तुम्ही करू शकता, ते याच काळात आपली संस्कृती, आपली परंपरा, निती-मुल्ये, मातृभाषा, मातृभूमी, स्वभावनिर्मिती असे अनेक संस्कार करणे पालकांनी याच काळात करणे अत्यावश्यक आहे… अपशब्द, द्वेष, मत्सर, घरगुती भांडणे, त्यांच्यासमोर नको ते करणे, दम, धाक आदी अशा गोष्टींवर पालकांचा संयम असणे अत्यावश्यक आहे… आपल्या याच पाल्याच्या हातात आपल्या पुढील पिढीची धुरा आपण देणार आहोत, त्यादृष्टीने योग्य ती पावले उचलणे गरजेचे आहे… समाज, निरनिराळे विषय, कला, विज्ञान, संगीत, खेळ इत्यादींमध्ये त्याला रस आणुन द्यावा, जेणेकरून या आणि अशांपैकीच एखाद्या चांगल्या गोष्टीमध्ये त्याला आपोआप आवड निर्माण होते, आपसूकच तुम्हाला कधी हात उगारावा लागेल… कॉम्प्युटर, नेट वगैरे मला १२वीत जाईपर्यंत तोडओळखीपुरते माहित होते, थेट संबंध येऊन फक्त १ वर्ष लोटलंय (सध्या मला १९ वं वर्ष चाली आहे, मार्चमध्ये मी १८ चा पुर्ण झालो होतो)…. आता या वयातील मुलांच्या बाबतीत नेटबद्दल कसे हाताळायचे, यासाठी निश्चितच तुम्ही अनुभवी पालक लोक समर्थ असाल
काका, एक राहिलंच, माझा ब्लॉग, मराठी मंडळी, टेक मराठी इत्यादी ठिकाणांसाठी लिहिण्यातच माझा वेळ (लाँचपॅड व IRC सोडून) जातो… आता तुम्ही म्हणाल हे सुद्धा लिहिण्याचं काय कारण बरोबर आहे, पण मला आतापर्यंत कधीच अभ्यासक्रमाशी संबंधित असलेले पुस्तके वाचण्यात रस आला नाही आणि निश्चितच येणारही नाही… उलट आम्हाला जे काही आता आहे, ते मी आधीच शिकून बसलोय, आता नुसतं कॉलेजला येणं-जाणं एवढंच… इतरांसारखं न समजणं सारख्या गोष्टी माझ्यासोबत काही वेळाच घडतात… शिवाय मला एकदा वाचलेले पुस्तक पुन्हा वाचण्याची सवय मुळीच नाही (परिक्षेच्या काळातच/PL मध्येच मी सगळी वाचून काढत असतो बरोबर आहे, पण मला आतापर्यंत कधीच अभ्यासक्रमाशी संबंधित असलेले पुस्तके वाचण्यात रस आला नाही आणि निश्चितच येणारही नाही… उलट आम्हाला जे काही आता आहे, ते मी आधीच शिकून बसलोय, आता नुसतं कॉलेजला येणं-जाणं एवढंच… इतरांसारखं न समजणं सारख्या गोष्टी माझ्यासोबत काही वेळाच घडतात… शिवाय मला एकदा वाचलेले पुस्तक पुन्हा वाचण्याची सवय मुळीच नाही (परिक्षेच्या काळातच/PL मध्येच मी सगळी वाचून काढत असतो 😛 ) त्यामुळे रिकामं बसण्यापेक्षा इकडे नेटवर काहीतरी काड्या-कुड्या करणं मला निश्चितच खूप आवडतं…
(अरेरेऽऽ, कमेंट आहे का काय आहे हे
तू अगदी माझ्या म्हणण्याला दुजोरा दिलास बघ. एकदा १७-१८ झाले की मग काहीच हरकत नाही, फक्त उपयोगी कामासाठीच नेट चा वापर केला जातो या वयानंतर , कारण थोडी जाणीव आलेली असते .
आयटी स्ट्रिम असल्याने अर्थातच नेटची उपयोगीता असतेच. पण हा लेख जो लिहिलाय तो एका मित्राच्या मुलाच्या अनूभवामुळे. तसंही झालेलं मी स्वतः पाहिलेलं आहेच. याच वयात थोडं काळजी घ्यावी लागते इतकंच मला म्हणायचं होतं. एकदा १७-१८ झाले की बराच चांगल्या वाईटात्ला फरक समजलेला असतो.
मी तुमच्या पोस्ट्स सबस्क्राइब केल्या आहेत, त्यामुळे नवीन पोस्ट लगेचच वाचतो, आत्तापर्यंत comment टाकण्याचा योग आला नव्हता. ह्या post मधली माहिती अगदी योग्य आणि छान दिलीये. इंटरनेट चा दुरुपयोग टाळण्यासाठी अधिक चांगले उपाय हवेत.
प्रतिक्रियेकरता आभार. उपाय तर हवेच, आणि म्हणूनच हे पोस्ट लिहिलं..
मी माझ्या मुलींना अजूनही नेट पासून दूरच ठेवले आहे. मोठ्या मुलीला इंजिनिअरींगला ऍडमिशन मिळे पर्यंत इ मेल ऍड्रेसपण उघडून दिला नव्हता.. तिने पण कधी हट्ट धरला नाही ही गोष्ट पण खरी. दुसरी मुलगी दहावीत आहे, तिला पण नेट पासून अजूनही दूरच ठेवले आहे. म्हंटलं १२वी नंतर नेट.. टच वुड , आता नेट अलाउ केलं तरीही मोठी मुलगी नेट वर नसतेच कधी. फक्त मेल चेक करते दोन तिन दिवसातुन एकदा.
ब्रिटानिका एन्साय्क्लोपिडीया २४०० रुपयांचा आणला होता. खूप सुंदर आहे तो. पुर्ण पैसे वसुल झाले चार वर्षात. 🙂
प्रत्येकाने जमेल तेवढे आणि तसे कंट्रोल करावे बस्स.. पालकांनी डॊळे बंद करुन विश्वास ठेउ नये मुलांच्यावर इतकंच
मी थोडा विचार करुन उत्तर लिहितो नंतर
मी विचार हाच करीत होतो की पुर्ण बंद केल्याने काय नुकसान झाले मला काही नुकसान झाल्यासारखे वाटत नाही. मुलगी बिई आयटी मधे आहे, पण इंटरनेटचा अनुभव नसल्याने काही फारसे परीणाम झालेले नाहीत. फर्स्ट क्लास मिळालाच.
राहिली उत्सुकतेची गोष्ट, ती तर योग्य वेळी पुर्ण होईलच त्याच्या साठी आता पासुन इतक्या इझिली ते सगळं कशाला उपलब्ध करुन द्यायचं त्याच्या साठी आता पासुन इतक्या इझिली ते सगळं कशाला उपलब्ध करुन द्यायचं मला वाटतं की जी गोष्ट ज्य वयात करायची त्याच वयात केलेली योग्य. इतक्य लवकर काही आवश्यकता नाही त्या गोष्टीची. मी जी गोष्ट लिहिली आहे मित्राच्या मुलाची ती सत्य घटना आहे, आणि म्हणूनच हा लेख लिहायला घेतला. पण अशा गोष्टी पाहिल्यावर त्या गोष्टींच्या बद्दल आकर्षण जास्त वाढलं तर मला वाटतं की जी गोष्ट ज्य वयात करायची त्याच वयात केलेली योग्य. इतक्य लवकर काही आवश्यकता नाही त्या गोष्टीची. मी जी गोष्ट लिहिली आहे मित्राच्या मुलाची ती सत्य घटना आहे, आणि म्हणूनच हा लेख लिहायला घेतला. पण अशा गोष्टी पाहिल्यावर त्या गोष्टींच्या बद्दल आकर्षण जास्त वाढलं तर त्यावर समजा मुलांचा ताबा राहू शकला नाही तर त्यावर समजा मुलांचा ताबा राहू शकला नाही तर शेवटी ते कोवळं वय असतं. बरं इतर नेट वर असणारे शार्क्स.. त्यांचं काय
त्या वयात या गोष्टींचे आकर्षण हे सगळ्यांनाच असते, पण ते तसेच राहिले बरेच वर्ष. फक्त कधी तरी एखादं पुस्तक हाती पडायचं मित्राकडुन तेवढंच. माझ्या लहानपणी टीव्ही पण नव्हता 😦
एखादं प्ले बॉय कोणीतरी मित्र आणायचा, तेवढंच त्या पेक्षा जास्त माहिती काही मिळाली नव्हती. बंदी जी घातली आहे, ती पण सांगुन , की हे वय फक्त अभ्यासाचं, एकदा डॉक्टर झाली, इंजिनिअर झाली की हवे तेवढा वेळ घालव नेट वर. आणि एकदा समज आली , की मग सेफ असतं तसं.. फक्त योग्य वयात फ्री सोडावं मुलांना- एवढंच म्हणणं आहे माझं
नचिकेतच्या मताशी थोडासा सहमत. मुलांना ज्या गोष्टीची माहिती लपून मिळवायची ते ती मिळवतीलच, पण आपणहून ते दरवाजे सताड उघडे करून देणे नक्कीच योग्य नाही. आपल्या वयात आपण जे केले ते आपल्या आणि आपल्या मित्रान्पर्यन्त मर्यादित होते, त्याचे जास्त वाईट परिणाम शक्य नव्हते, पण इंटरनेट च्या युगात त्याचे परिणाम फार भयंकर आहेत. कोणी पाहणार नाही म्हणून वेब कॅम वर केलेले स्ट्रिपटीज़ इंटरनेट वर पूर्ण जगाला पाहण्यासाठी उपलब्ध होऊ शकते. माझ्या मते मुलांचा कंप्यूटरशी संबध येऊ द्यावा (प्रोग्रँमिंग, डाउनलोड केलेले गेम्स, हार्डवेर एक्स्पोजर इ.) पण जोपर्यंत ते मेच्यूर होत नाहीत तोवर शक्यतो इंटरनेट पासून दूरच ठेवावे.
बाकी तुमचे २००००० चा टप्पा गाठल्याबद्दल अभिनंदन 🙂
तुमची पोस्ट वाचली. नेटवरचे शार्क्स घातक आहेत, शंकाच नाही पण नचिकेतच्या मुद्द्याला मीही सहमत आहे. मुलांना इंटरनेटपासून दूर ठेवणं घराच्या हद्दीत शक्य असेल पण त्या भिंतींबाहेरही आता सर्वत्र नेट पसरलं आहे.
नेटपासून मुलांना दूर ठेवण्याचा प्रयत्न केल्यानं फॉर्बिडन फ्रूट इफेक्ट मुळे ती इंटरनेटकडे अधिकच आकर्शित होण्याची किंवा कुतूहल अवास्तव वाढण्याचीही शक्यता वाढते.
सगळ्यात जवळचं म्हणदे माझं स्वतःचंच उदाहरण, थोडं वाईट आहे तरीही सांगतो. नववीत असल्यापासून मी इंटरनेटवर वावरतोय. कॉलेजची जवळजवळ सर्व वर्षं सायबर कॅफेत गेम्स खेळत काढली आहेत. धक्कादायक गोष्ट अशी की मी कॅफेत असतो याचा नव्वद टक्के वेळा घरच्यांना पत्ताही नसायचा. अन् ही फक्त माझीच गोष्ट नाही तर त्या कॅफेत खेळणाऱ्यांपैकी जवळजवळ सगळ्यां मुलांची तीच गत. (अर्थात, सगळे दहावी पास… त्या कॅफेत शाळकरी मुलांना परवानगी नव्हती) पण असे कॅफेज कमीच असतात. चांगल्या कॅफेत फिरकू न दिल्यावर मुलंही नाईलाजानं नको त्या कॅफेत जातात. त्या कॅफेजचा उद्देशही “तसलाच” असल्यानं तिथं काय चाललं असेल याचा नेम नाही.
ईमेल, सोशल नेटवर्किंग मुलांवर “लादणं” केव्हाही अयोग्यच. (पण झपाट्यानं वाढणाऱ्या या आभासी सत्याच्या दुनियेची किमान जाणीव तरी नव्या पिढीला लवकर झालेली बरी असं माझं वैयक्तिक मत आहे) हल्ली घरच्या संगणकावर, इंटरनेटवर नियंत्रण ठेवणं सहजशक्य असतं. कोणकोणत्या साईट्स बघितल्या गेल्यात , कोणती अॅप्लिकेशन्स वापरून इंटरनेटशी संपर्क साधला गेलाय हे सहज कळू शकतं. थोडक्यात, नियंत्रित वातावरणात मुलांना नेट वापरू देणं शक्य आहे.
पालकांना धोक्यांची जाणीव असणं मात्र अत्यावश्यक आहे.
आजूनही बरंच काही सांगावसं वाटतंय पण शब्दात नीट मांडता येत नाहीये. जमलंच तर परत प्रतिसाद नक्कीच देईन.
हा एक वेगळा अ‍ॅंगल आहे.
मुला-मुलींच्या मधे तेवढा फरक पडतोच.. 🙂 मुलं जात्याच थोडी जास्त चंचल असतात .
“प्रत्येक लॅप टॉप ला कॅमेरा असतोच, थोडं स्पष्टच लिहितोय, कॅमेरा सुरु करून स्ट्रिपिंग करणे आणि सायबर सेक्स चे अट्रॅक्शन मुलांना ऍडीक्ट बनवते इंटरनेटचे”
माझ्या होस्टेल मध्ये माझ्या रूम शेजारी राहणार्‍या मुलीच्या बाबतीत ही गोष्ट घडली…आख्या कॉलेज ने पहिल…. समजदार लोंकाच्या बाबतीत असे घडते तर लहान मुलांच्या बाबतीत बोलायला नकोच…
एक अतिशय सुंदर विडिओ आहे यावर पण आत्ता लिंक सापडत नाहीये…. मिळाल्यवर नक्की देईन
सागर . लवकर पोस्ट कर म्हणजे इतरांना पण पहाता येईल.
आपल्याला न मिळालेली साधने(त्यामुळे आपल्या प्रगतीच्या संधी हुकल्या असे वाटणारे पालक)आपल्या मुलांना मीळवून देण्याच्या हट्टाग्रहापाई मुलांच नुकसान करतात.साधन आणि साध्य यातला फरकच कळत नाही.
तुम्ही अगदी बरोबर सायकोलॉजिकल अनॅलिसिस केलंय प्रॉब्लेमचं. अगदी हेच होत असावं, आपल्याला मिळालं नाही, मग द्या मुलांना- अगदी कॅडबरी पासून तर कॉंप्युटर पर्यंतसाधन आणि साध्य यातला फरकच कळत नाही.
मला यावर काही सुचतय .स्वतंत्र पोस्ट टाकलीय प्रतिक्रीया द्या…..
अतिशय उत्तम लेख आहे. मी देखील अशी अनेक मुलं पाहिली आहेत. फार गंभीर बाब आहे ही. मुळात पालक जागृत होणे गरजेचे आहे.
नमस्कार आणि ब्लॉग वर स्वागत, आणि प्रतिक्रियेकरता आभार. मी पण एकदम घाबरलो होतो त्या गुगल क्रोमची हिस्ट्री बघुन. सगळीकडे तो मुलगा जायचा, फेसबुक, ऑर्कुट , वगैरे आणि सगळ्या पोर्न साईट्स.. पालकांचे लक्ष हवे हेच महत्वाचे.
विनय अनिल बावडेकर says:
काका, केवळ इंटरनेटच नव्हे, तर टी. व्ही. चा पण लहान वयात नाद लागणे म्हणजे सुद्धा धोकादायक आहे. हल्ली अनेक चॅनेल्स वर कसल्या प्रकारची गाणी लागतात हे तुम्हाला माहितच आहे. आणि तसले अंग विक्षेप तरुण मुलांच्या मनात नाही त्या इच्छा आणि लालसा जागृत करतात आणि त्याचे परिणाम आपण पेपर मधे वाचतच आहोत. तरुण मुलांनी मुलींची अब्रु लुटणे, हे प्रकार हल्ली वाचायला मिळतात. ह्याला कारण म्हणजे नको त्या वयात आधुनिकतेच्या नावा खाली मुलांना नको तेवढी मोकळीक देणे.
खरंय, योग्य वयात मोकळीक द्यावी, म्हणजे थोडं समजायला लागल्यावर, तो पर्यंत लक्ष हवंच
विनय, हे अगदी बरोबर. इंटरनेटच्या सोबतीने केबल टी.व्ही. मुळे नको ती दृश्य लहान मुलांना पहावी लागतात. एखाद दुसरं चॅनेल बंद करता येईल पण हल्ली सर्वच चॅनल्सवर हे प्रकार सुरू आहेत.
किती सुक्ष्म निरीक्षण आहे महेंद्रजी तुमचं. या गोष्टीकडे आजकाल आपण सर्रास दुर्लक्ष करतो. मग नंतर पश्चाताप करायची सुद्धा संधी मिळत नाही. सुरेख लेख. आवडला.
विशाल, तुमच्या सगळ्या पोस्ट मेल मधे येतातच, आणि वाचतो पण. प्रतिक्रियेकरता आभार.. 🙂 तुम्ही स्वतः लिहिणे सुरु केलेत हे फार छान
मला असं वाट्तं की १३-१५ हे वय अभ्यासाचं आहे, करियरच्या दृष्टीने प्रयत्न करण्याचे. दहावी पासूनच जर अभ्यासाची सवय लागली तर १२वीत चांगले मार्क पडतात. टाइम पास करायला मुलांना टिव्ही आहे , थोडा वेळ टिव्ही जरी पाहिला, तरीही फ्रेश होतो मुड. नेट चाच आग्रह कशाला हवा नेट जर चांगल्या कामासाठी वापरला, मुलांचे लक्ष डायव्हर्ट होणार नाही चॅट, पोर्न साईट्स मधे इन्वहाल होणार नाही याची खात्री असेल तर मग नेट वर टाइम पास करु द्यायला काहीच हरकत नाही असे वाटते.
शेवटी मुलांची मानसिक सेफ्टी महत्वाची- त्यांनी ऍडीक्ट होऊ नये हे पण महत्वाचे नाहीतर अभ्यास सोडून सगळं करत बसतिल.. .
Pingback: संस्कृती,प्रकृती आणि विकृती | कळविण्यास कारण कि……
खरं आहे तुमचं. जग बदलतंय
जर शाळांमधेच जर कम्प्लसरी केलं तर मग काय करु शकतो आपण तरी फक्त एकदमच मोकळं सोडून द्यायचं असं केलं नाही की झालं.
मी स्वत : नुकताच बारावी झालो.
मी नेट ऍडिक्ट नसलो तरी नेट सेव्ही आहे..
माझा बराचसा वेळ नेट आणि संगणकावर जातो,
मात्र आजही माझे ऑर्कुट वर अकाऊंट नाही वा पी सी वर एकही गेम नाही..
रंगकर्मी .कॉम चालवणे एवढे एकच काम मी करत असतो( आणि लिखाण)
ही आत्मस्तुती नाही ,स्वतःवर आपण कंट्रोल ठेवु शकतो नाही ठेवला पाहिजे याचे उदाहरण आहे
पण मीही थोडासा ऍडिक्ट नेस कडे झुकत आहे असे वाटत आहे ,सध्या स्वतः वर बंधने घातली आहेत,फायदा होईल असे वाटते.
दुर्दैवाने माझे अनेक मित्र यात फसलेले आहेत ,काही जण तर क्लास चुकवुन नेट वर असतात ….
पोर्न हा एक भाग आहेच ,पण मुलींशी चॅट करण हा दुसरा महत्त्वाचा पॉइंट त्याना आकर्षित करतो…
या सगळ्यात मुलगा आणि पालक दोघानीही योग्य भुमिका आणि काळजी घेतली पाहिजे.
हे सेफ्टी गार्डस वैगैरे सगळे झुट असते आणि ते कोणालाही तोडता येते..
आपण हे लिहिलेत ते बरे झाले,
असे एकदा काउंटर स्ट्राईक बद्दलही लिहा
तुझ्या वयाची मुलं थोडी मॅच्युअर असतात. पण अगदीच ८ वी ते १०वी म्हणजे अजिबात मॅचुरिटी नसते. आणि नेमकी तिथेच भिती असते सगळी. काउंटर स्ट्राइक बद्दल काय लिहावं प्रत्येकाचा इंडीव्हिज्युअल प्रश्न आहे हा. जसे समजेल तसे प्रत्येकाने आपापल्या आप्तांना सांभाळावे बस्स एवढंच.
आपल्या मतांशी मी सहमत आहे.
काका, एक न एक मत पटलं.
चॅटींग आणि तत्सम गोष्टींमुळे बोलण्याची लय आणि शिष्टाचार हरवुन गेलेले बरेच जण आहेत.
इंटरनेटचा चांगला वापर करणारे सुद्धा आहेत, पण खुप थोडे…
पालकांची जवाबदारी चांगलीच वाढली आहे, इंटरनेटचा ऍक्सेस मुलांना देणं तर आवश्यकच आहे, पण त्यावर नियंत्रण ठेवणं अवघड आहे….
मी पण इंटरनेट वर असेस नसावा हे म्हणत नाही. फक्त पालकांनीच ठरवावे की आपल्या मुलांना कधी पासुन त्या विश्वात जाउ द्यायचे..
महेंद्र, खूप काही लिहिता येईल पण माझी टिपणी तुझ्या पोस्टपेक्षा मोठी होईल…. 🙂 आपणा सगळ्यांचे हेच मत असणार परंतु ते सगळेच व्यवहारात आणणे शक्य नाही.
शाळांमध्येच ज्या गोष्टी कंपलसरी /रेकमेंड केल्या जातात तिथे पर्याय नसतो. इंटरनेटचा वापर करायला द्यायला लागणार. निदान १५ च्या पुढे तर इलाजच नाहीये आणि त्या आधीही कदाचित द्यावे लागेल. तेव्हां पालकांनी अतिशय जागरूक राहायला हवे. सतत मुलांशी संवाद साधायला हवा. काय वाईट काय चांगले, या वयात हे का करू नये, अमूक एक गोष्ट आयुष्यात होणारच आहे तेव्हां त्याची आज घाई का नको, अभ्यास किती व कसा महत्वाचा आहे…. एक ना दोन…. अनेकविध अंगानी चर्चा सतत घडायला हवी. जितकी मुले ओपन होतील, मनातले सांगतील तितका जास्त उपयोग होईल आणि त्यांना पालकांची भीती हिटलरशाही न वाटता विश्वास-आधार वाटला पाहिजे. नाहितर जग खुलेच आहे नं… कोंबडे झाकून ठेवले म्हणून उगवायचे थोडेच न राहते. आणि मग परिणाम भयावहही होऊ शकतात.
एखादी गोष्ट नको करू म्हटले की ती करायचा मोह होणे यातून कोणी तरी सुटलेय का अगदी तू आणि मीही नाहिच तेव्हां मुलांकडून भलत्याच अपेक्षा ठेवल्या तर उद्या काही भलतेच अघटित समोर यायचे.
आपण सगळे घरात सिनेमा पाहात बसलो असलो तर अगदी लहान मुलेही लव्हसिन्स/बेडसिन्स येण्याआधी डोळ्यावर हात ठेवतात….. कधी कधी तर यापुढे असा कुठला शॉट येणार आहे हे आपल्यालाही माहित नसते. मग त्यांना कसे बरे कळलेय ती तर इतकी लहान आहेत की इंटरनेट स्वत:हून वापरतच नाहीत. कॉम्पुटरवर फक्त कार्टून्स किंवा त्यांच्या छोट्या गेम्सच्या सीडीज फक्त लावतात.
खरे तर इंटरनेटचा नुसता एवढाच धोका नाहीये…. वाचन संपूर्ण बंद पडलेयं, खाली जाऊन खेळणे, मैदानी खेळ जवळपास संपलेत. सतत उठून अतिशय व्हायोलंट व हाणामारीचे गेम्स खेळत राहायचे. फार मोठ्या प्रमाणावर फसवाफसवी…. मुलगा असून मुलगी/मुलगी असून मुलगा असल्याचे भासवणे, वर तू लिहिलेस ते सारे काही आलेच पाठोपाठ….. पण तरिही इंटरनेट बंदी घालण्यापेक्षा उपलब्ध असलेली अनेक अतिशय उपयुक्त सॉफ्टवेअर्स मुलाला/मुलीला सांगून लोड करावीत. अगदी मेलमध्ये येणा~या आक्षेपार्ह चित्रांपासून ते साईट्सपर्यंत सारे काही कंट्रोल करता येते. टाईप केलेली एक न एक की शोधता येते. बाकी मटासारख्या पेपराच्या डाव्या व उजव्या कोप~यात रोजच्यारोज येणारे मटेरियल पाहता हसावे का रडावे हेच समजत नाही.
तू खरंच एक पोस्ट लिही या विषयावर. विषय घे , कितव्या वर्षी मुलांना इंटरनेट वर जाउ द्यावे या विषयावर. मला वाटतं की कमीत कमी १७-१८ योग्य वय आहे. त्या आधी जर काही गरज नसेल तर कशाला उगिच त्या विश्वाला एक्स्पोझ करायचं मुलांना अर्थात प्रत्येकाचा व्ह्यु वेगळा असेल या बाबत, पण एक मात्र आहे की मुलांवर लक्ष ठेवावेच लागेल त्या पासून काही सुटका नाही.
मला वाटतं, की जर आपण त्यांना अशा लोकांपासून प्रोटेक्ट करु शकत असू तर करण्यात काय हरकत आहे
अतिशय योग्य लिहील आहे तुम्ही काका. आजकाल इंटरनेट, तव, videos हि सगळी आकर्षण इतक्या सहजासहजी उपलब्ध असतात कि वयात येणाऱ्या मुलांना आयती संधी मिळते. त्यांना पण दोष देऊ नाही शकत. पालकांनी जागरूक राहून लक्ष दिल नाही तर ह्या मुलांच्या भविष्याकडे कोण पाहील सगळ्यात आधी सुरुवात होते ती gaming zone वरून, आज काल चौकाचौकात असे zone असतात, अन एका तासाला १० १५ रुपये लागतात फक्त, अश्या ठिकाणी उधारी पण चालू असते. पालकांनी फक्त घरीच नाही तर अश्या गोष्टींकडेहि लक्ष द्याव.
जे माझ्या मित्राच्या मुलाच्या बाबतीत १४ व्या वर्षी घडलं, ते बघुन थोडी कॉशन नोट म्हणून हे पोस्ट लिहिलं. उद्देश , केवळ या प्रॉब्लेम च्या सिव्हिअरीटी कडे दुर्लक्ष न करणे..
महेंद्रजी आपल्या ह्या पोस्त मुळे माझ्यातल्या आईला नक्कीच अंतर्मुख केले आहे. पण काही शाळा मात्र अश्या आहेत कि मुलांना अभ्यास ऑन लाईन देतात, फार दूर नाही आमच्या ठाण्यातली एक प्रसिद्ध वस्त्र कंपनीच्या मालकाच्या नावे असलेली शाळा तर शिशु वर्गाच्या वर्कशिट्स पालकांना डाउनलोड करावयास सांगते ज्यांना नाही जमत त्यांनी विकत घ्यावात वाट्टेल त्या किमतीला. आता बोला. एवढ करून जरा मोठ्या मुलांना प्रोजेक्ट्स, क्लासवर्क इ. देखील नेटचाच वापर करून कराव्या लागतात.
 पालकांची जागरुकता, आपला पाल्य काय करतोय नेट वर , त्याच्या फुटप्रिंट्स कडे लक्ष ठेवणे महत्वाचे.
ते प्रोजेक्ट्स वगैरे नुसता खेळ असतो
महेंद्रकाका, इथे अमेरिकेत शाळांपासुन मुलांना इंटरनेट वापरताना पाहातेय..त्यांचा अभ्यासक्रम इ. माहिती मला नाही आहे पण सारखं नेटवर जात असतात आणि मग टीनएज मध्ये जे व्हायचं ते होतंच..अर्थात त्यांच्या संस्कृतीत बसण्यासारख्या गोष्टी आपल्याला झेपणारही नाहीत…असो…विषय काय आणि मी कुठे भरकटलेय..
पण मुलांवर फ़क्त नेट नाही तर कंप्युटर गेम्स, एक्स-बॉक्स आणि सध्या इथे फ़ॉर्मात असलेले वी(Wii) सारखे गेम्स यासगळ्यावर नियंत्रण ठेवायची गरज निर्माण झाली आहे..त्याला येतं कळतं यात पालक कसे काय फ़ुशारकी दाखवु शकतात हेच माझ्या डोक्याच्या पलीकडचं आहे…मग पालकच मुलांना चढवतात…..
यामुळे मुल-पालक संवाद कमी होतोय हे कुणीच लक्षात घेत नाहीत…बघावं तेव्हा पोरं आपली गॅजेट्स मध्ये…थोडं बाहेर खेळणं इ.पण हवं ना
मला पण तेच म्हणायचं होतं. इंटरनेट म्हणजेच सगळं जग नाही. नेट वर नाही म्हणजे मागासलेला अशी प्रतिमा तयार केली जाते.
मैदानी खेळ तर बंदच झाले आहेत. संध्याकाळी मुलं फक्त पीएस २ च्या सिडीज एक्स्चेंज करतांना दिसतात. खेळणे म्हणजे पीएस २.
पालक मुलांमधला संवाद कमी होतोय , दुर्दैवाने ते खरे आहे..
खरोखर अतिशय सुंदर आणि विचार करायला लावणारा लेख. नेट हा प्रकार किती addictive आहे हे दिसतंच. नेटची आवड असणं वेगळं आणि त्याचं व्यसन लागणं वेगळं. मला वाटतं वयात आलेल्या मुलामुलींच्या पालकांची परीक्षा घेणारा काळ.
या गोष्टीकडे इतक्या कॅज्युअली पाहू नये इतकंच. परिक्षेचा काळ आहे हे नक्कीच, परीक्षा पण पास होणे गरजेच
मुलांचे नेट वापरणे हि समस्या खरीच आहे, आणि बिकटही आहे. मात्र माझे विचार तुमच्यापेक्षा थोडे भिन्न आहेत. मनुष्यस्वभाव असा आहे की ज्या गोष्टींची बंदी घातली जाते त्या गोष्टींचे आकर्षण जास्त वाटू लागते. आपण लाख नेट बंद करू. पण मित्र, नेट काफे इत्यादी मार्ग आहेतच की. कुठे कुठे निर्बंध घालणार माझे असे मत आहे की कुठल्याही गोष्टींचे निर्बंध घालण्यापेक्षा ज्या गोष्टी वाईट त्यांची खुल्या दिलाने मुलांशी चर्चा करून त्यांच्या वाईट परिणामांची जाणीव करून देणे जास्त परिणामकारक आहे. आमच्या मुलांना आम्ही मुक्तपणे नेट वापरू देतो, पण आमच्या अपरोक्ष नाही. माझी मुलं आपणहून म्हणतात की आम्हाला ओर्कुट फेसबुक पहायचे पण नाही. कारण आम्ही त्यांना ओर्कुटचे दुष्परिणाम (लहान मुलांवर होणारे) सांगितले होते. अगदी मागच्या आठवड्यातली गोष्ट, मावशीकडे गेले फोटे तिकडे मावशीने त्यांना फार्मविले दाखवले. आणि त्यांना खेळता यावे म्हणून त्यांचा फेसबुक आयडी उघडला. पण लगेच मुलांनी मला सांगितले की असे असे झाले आहे आणि आम्हाला तो आयडी नको. तुमच्या आयडी वर फक्त फार्म विले खेळतो. मुलाला एकदा ह्युटूब बद्दल कळले. तेव्हा त्याने आपणहून विचारले की हे सेफ आहे का.
माझे एक पूर्वीचे बॉस आहेत त्यांचा मंत्र आहे की “Trust but verify” हा मंत्र ऑफिस बरोबर घरी पण लागू पडतो असा आमचा तरी अनुभव आहे. तेव्हा सरसकट बंदी ह्यावर मी तरी सहमत नाही. 🙂
अर्थात व्यक्ती परत्वे आपल्या मुलांचे संरक्षण करण्याच्या प्रत्येकाच्या पध्दती वेगळ्या असतात.
कदाचित मी अतीशय एक्स्ट्रीम स्टेप घेतली असेल हे पण शक्य आहे. पण त्या मूळे काही बिघडले नाही ,हे पण तितकेच खरे.
मुलांचं मन खूप स्वच्छ असतं, त्याला आपण तसंच निर्मळ ठेवण्यास थोडी मदत केली तर त्यांचं स्वप्निल आयुष्य थोड्ं जास्त जगतील ते असे वाटते..
मुलींना नेहेमी सांगतो, आपल्याला कुठलेच आरक्षण नाही, तेंव्हा मार्क्स मिळवाल तरच पुढे काही स्कोप आहे, चांगल्या कॉलेज मधे ऍडमिशन वगैरे मिळेल, नाहीतर कुठली तरी फालतूकोर्सला ऍडमिशन घ्यावी लागेल.
आणि १३-१५ हे वय अभ्यासाचे असते असे माझे मत आहे. जर मुलांना अगदी फारच अट्रॅक्शन असेल नेट चे तर ठिक आहे, पण त्यांना पालकांनीच तो मार्ग दाखवणे काही योग्य वाटत नाही. मुलांना पण शाळेत थोड्ंफार समजतही असेल , पण …
मी पण नेट वर बंदी घालावी असे म्हंटले नाही, फक्त कुठल्या वयात त्यांना नेट ऍसेस द्यायचा यावर माझे मत आहे १७-१८ च्या पुढे, थोडी मॅच्युरिटी , चांगल्या- वाईटाची जाण आल्यावर
काका, आपला उपाय जरा कठिन वाटतो. माझ्या मते मुळ प्रश्न हा आई वडील मुलाला अश्या गोष्टी कश्या वापरायला शिकवतात ते आहे.मुलाना जर पालाकानी नीट संस्कार , पुरेसा वेळ आणि योग्य माहिती दिली तर अश्या सर्व गोष्टींचा मुले योग्य पद्धतीने सामना करू शकतील, आणि हा उपाय कायमस्वरूपी असेल .
(आणि हो, gmail मधे अकाउंट उघडन्यासाठी आता १८ वर्षांची अट नाही )
१८ वर्ष वय लागत नाही मला वाटतं ही नविन डेव्हलपमेंट आहे.
आपले निरीक्षण चांगले आहे, आपली मताशी सहमत आहे, ,,,,,,,,
ब्लॉग वर स्वागत. माझ्या लेखाचा अर्थ इंटरनेट पासून मुलांना दूर ठेवावा असा नव्हता, फक्त पालकांनी स्वतःच योग्य वय काय असावे ते ठरवून मग मुलांना परमिशन द्यावी एवढंच म्हणणं होतं माझं.
तुमच्या मताशी 100% सहमत आहे.नेट मूलाना लहान वयात देणे धोक्याचे आहे ते फक्त बिघडतील म्हणून नाही.तर अनेक कारणे आहेत.बालपण करपणे,खेळ खेळण्यापेक्षा बघण्याकडे कल वाढणे,गेम खेळताना ऐकाग्रता वाढते पण अतिरेक म्हणजे व्यसन …मूलाना घडवणे आपल्या मोठ्यांच्या हातात आहे.
त्याना जे देतो तेच त्याना आवडू लागते ..त्याना सवय कसली लावायची ते त्यांच्या लहानपणीच ठरवून त्याच वस्तू देणे उदा…
आपल्याला वाटते त्याने वाचण करावे मग वाचायला लागायच्या आधीच पुस्तके त्याच्या पुढयात टाकून ठेवायची.गाड्या घेऊन दिल्यात तर ते नव्या गाडीचा हट्ट करतील..चांगलेकाय वाईएत काय याची जाणीव त्या गोष्टी माहीत होण्याआधीच कल्पना दिलेली असली पाहिजे म्हणजे उद्या मोठी ज़ल्यावर आपला विश्वास असतो आपले मूळ जगाच्या पाठीवर कुठेही जाओ ते चुकणार नाही.
आपल्या कृतीतूनच आपला विश्वास निर्माण होतो.आणि त्याची जाणीव पाल्याला वाईएत मारगा पासून रोखातेच असे माज़े मत आहे
मला केवळ इतकीच इच्छा होती की या विषयावर प्रत्येकाने थोडा तरी विचार करावा. हा लेख अजुन जास्त लोकांपर्यंत पोहोचावा अशी इच्छा होती. पण असो..
महेंद्रजी तुमच्या मतांशी सहमत…स्वातंत्र्य द्याव पण ते ठराविक वयानंतर..खरच काही फ़ार बिघडत नाही असल्या समन्वयाने घातलेल्या बंधनाने…मी तर वयाची विशी ओलांडल्यावरच आलो हया आंतरजालात…बाकी अतिशिस्तपण काही ठिकाणी मारक ठरते हे ही तेवढच सत्य…माझा एक जवळचा मित्र आहे.त्याला शाळा-कॉलेजात असतांना आमच्या बरोबर सिनेमाला ही कधी पाठवले नाही त्याच्या आईवडिलांनी, पण पुढे जाउन त्यांनी काय काय दिवे लावले ते काय सांगु तुम्हाला…माझ्या आईवडिलांनी आम्हाला कधीच हे करुन नको ते करु नको सांगीतल नाही पण त्यांनी माझ्यावर दाखवलेला विश्वासच मला बर्याच वाईट गोष्टींपासुन दुर ठेवण्यासाठी कारणीभुत ठरला…बाकी हया इंटरनेटच्या युगात त्या ’शार्क्स ’ पासुन मुलांना वाचवण्यासाठी थोडीफ़ार बंधने हवीतच…
कमांडींग मोड मधे सांगितलं तर कदचित ऐकणार नाहीत. पण मला असं वाटतं की तू १२वी पास होइ पर्यंत नेट पासून दूर रहावं. या पुढे तुझी इच्छा.. असं म्हंटलं तर मुलं दूर रहातात हा माझा अनूभव आहे.
नेहेमीच हे सांगत असतो की अभ्यासात मागे पडु नका, नेट वर जाल तर अभ्यासाकडे दुर्लक्ष होऊ शकेल.. 🙂 बस्स . तेवढंच पुरेसं आहे.
प्रतिक्रियेकरता आभार. सभोवतालचा प्रभाव जास्त भितीदायक असतो. त्यापासूनच सांभाळायचं असते. त्या साठी घरचे संस्कार दृढ असले की पुरेसे असते.
दादा, तुम्ही दोन मुलींचे वडील आहात त्यामुळे एक वडील म्हणुन तुम्ही योग्य काळजी घेतलीत. शिवाय तुम्ही स्वत: रोजच्या रोज इंटरनेट वापरता त्यामुळे मुलांनी इंटरनेट वापरण्याचा योग्य काळ तुम्हाला चटकन लक्षात आला. खरंच नसतं हो काही लहान मुलांनी नेटवर जावं असं. मी ब-याच साईट्स चेक करते. लहान मुलांसाठी व्हिडीओ असलेली kideos.com सुद्धा पाहिली पण त्यात काही विशेष सापडलं नाही. उलट वेबसाईटवर नको ती जाहिरात लावलेली होती. मुलांनी १८ वर्ष पूर्ण होईपर्यंत नेट न पाहिलेलंच बरं, त्याने काहीच फरक पडत नाही.
मी स्वत:चा इंटरनेटचा पहिल्या दिवसाचा अनुभव तर लिहिलाच आहे पण त्यानंतर मी इंटरनेट वापरायला लागले आणि फार चटकन गोष्टी कळू लागल्या. भिड चेपावी म्हणुन सुरूवातीपासून सवय असायला हवी होती वगैरे असं कधीच काही वाटलं नाही. नेटवर मिळणारं साहित्य बाजारात विकतदेखील उपलब्ध असतं. मुलाला चांगलं वळण लागावं आणि त्याने लहान वयात नको त्या गोष्टींच्या आहारी जाऊ नये म्हणून पालकांनी अभ्यासाच्या सी.डी. विकत आणाव्या असंच मी म्हणेन. ब-याच पालकांना वाटतं की आपल्याला जे कळत नाही, ते आपल्याला मुलाला तरी कळावं म्हणून ते कॉम्प्युटर आणुन देतात. पण मुलगा/मुलगी त्याचा काय वापर करतात हे त्यांना माहित नसतं, चेक करणं तर खूप लांबची गोष्ट झाली. तुमचा हा लेख खूप चांगला आहे. प्रत्येक आईवडीलांनी वाचावा असा. मी सुद्धा हे सर्व लक्षात ठेवेन.
ही बाब फारच नाजूक आहे. आणि या बाबतचे आपले धोरण प्रत्येक आई वडिलांनीच आपल्या मुलासाठी ठरवायचे आहे.
इन्सायक्लोपेडीयाची सिडी घेतली की सगळं काम होतं. 🙂
मी स्वतः अकरावीत असताना नेट वापरायला सुरूवात केली, पण डायल-अप असल्याकारणे मेल बघण्यापलीकडे काही करता यायचं नाही तेव्हा…टेलीफोनची बिलं(
आता नेट अगदी स्वस्तात उपलब्ध असल्याकारणे मुलांच्या हाती सहज पडतं आणि हल्ली कशाच्याही आहारी जाण्यासाठी अनेक गोष्टी उपलब्ध आहेत काळजी घेणं गरजेचं वाटतं…
पण वरती एकाने उत्तम शब्द वापरलाय…नेट सॅव्ही असावंच…ऍडीक्ट नव्हे
निरंजन म्हणतात तोच मार्ग
त्या काळात डायल अप होतं आणि प्रोसेसर ची स्पिड पण कमी होती, पण आता तसं नाही. ब्रॉड बॅंड आणि हायस्पिड प्रोसेसर मुळे खूप काही करता येतं.
नेट सॅव्ही असावं, या गोष्टीशी मी पण सहमत आहेच. फक्त नेट कुठल्या वयात मुलांना फ्री असेस द्यायचा ते पालकांनी निर्णय घ्यायचा.
आपण लिहिलेला शब्द न शब्द खरा आहे. मी सुद्धा असाच एक अपराधी पालक आहे. mail ID बनवून देणं किंवा internet ची ओळख करून देणं या गोष्टी मी मुलाला सातवी आठवीतच करून दिल्या. कारणं अशीच तू वर सांगितलेली. पण मी एक शहाणपणा केला कि broadband internet connection कधीच घेतलं नाही. नेहमी mobile वरून नेट access केलं. त्याचा फायदा असा झाला कि मी घरी असल्या शिवाय नेट access बंद झाला. जे काही करायचं ते मी किंवा बायको समोर असताना. त्यामुळे माझा मुलगा ‘तश्या’ sites पासून लांब राहिला. arkut वगैरे जरी पाहिलं तरी त्याचा फारसा त्रास झाला नाही.
आता मुलगा दहावीत गेला म्हणून broadband internet connection घेण्याचा विचार चालला होता (मुलाने मागितले नसताना). तुझा ब्लोग वरील हा लेख वाचला आणि डोळे उघडले. धन्यवाद.
प्रसाद रोकडे, पनवेल. नवी मुंबई.
प्रतिक्रियेकरता आभार. मेल पाठवलाय.
मी विनायक सोमण, तुमच्या ब्लॉगचा प्रचंड मोठ फॅन आहे. काय सही लिहिता बॉस्स
हा बाकी एक मोठा अवघड प्रश्न आहे. जर गावाकडे पालकांना इंग्रजी येत नसेल् तेंव्हा तर ते थोडे जास्तच कठीण आहे मुलांना कंट्रोल करणे.मुलांना आपल्याला जे येत नाही ते यावं म्हणून बरेच पालक खूप पैसे वगैरे खर्च करण्यासाठी तयार असतात, पण मुळात फारसे काही समजत नसेल कॉम्प्युटर बद्दल तर कठीण होतं.
तू त्या सगळ्या दुष्टचक्रातून बाहेर पडलीस ते फार बरे झाले. नाहीतर खूप कठीण झालं असतं. माझं स्पष्ट मत आहे की १८+ हे इंटरनेट साठी योग्य वय आहे.. 🙂
मराठी मधे लिहायचे असेल तर http://baraha.com वर जाऊन सॉफ्टवेअर डाऊन लोड करून घे. अगदी सोपं आहे लिहिणं.
त्यात जी घटना लिहिलेली आहे, ती माझ्या मित्राच्या मुलाच्या बाबतीत घडलेली आहे, आणि म्हणूनच हा लेख लिहायल उद्युकत झालो होतो.
प्र. के. फडणीस says:
आज अचानक हा ब्लॉग समोर आला. माझे वय ७८ आहे व माझी नातवंडे अमेरिकेत त्यामुळे हे प्रष्न मला कधी जाणवलेच नव्हते नवतरुणांपासून प्रौढांपर्यंत सर्व वयाच्या वाचकांच्या प्रतिक्रिया वाचनीय आहेत. अशा प्रष्नांना एकचएक असे उत्तर नसतेच. प्रष्न आहे याची जाणीव झाली कीं ज्यालात्याला स्वत:चे उत्तर शोधावे लागते.
सर्व तरुण मंडळीना माझी नम्र विनंति आहे कीं तुम्ही रोमन लिपीचा वापर सोडून द्या एक काळ होता जेव्हां मला फार दु:ख होई कीं संगणकावर मराठीचा वापर सुलभ नाही. तेव्हांहि Loksatta Font Freedom चा उपयोग मी मुक्तपणे करत होतो.युनिकोडचा जमाना आला. आता नागरी लिपीचा वापर सुलभ आहे मग आम्ही मराठी माणसे रोमन लिपीचा वापर कां करतों एक काळ होता जेव्हां मला फार दु:ख होई कीं संगणकावर मराठीचा वापर सुलभ नाही. तेव्हांहि Loksatta Font Freedom चा उपयोग मी मुक्तपणे करत होतो.युनिकोडचा जमाना आला. आता नागरी लिपीचा वापर सुलभ आहे मग आम्ही मराठी माणसे रोमन लिपीचा वापर कां करतों तेव्हढ्याच keystrokes लागतात ना तेव्हढ्याच keystrokes लागतात ना आपण नागरी लिपी वापरणार नाही तर कोण वापरणार आपण नागरी लिपी वापरणार नाही तर कोण वापरणार पाकिस्तानी, चिनी कीं युरोपिअन
हे विषयाला सोडून झाले
आवर्जुन प्रतिक्रिया दिल्याबद्दल आभार.
गुगल ट्रान्सलेट वर मराठी टाईप करणं पण फार सोपं आहे. एक विंडॊ उघडली की सहज टाइप करता येतं.
Pingback: छंद, विरंगुळा की व्यसन | काय वाटेल ते……..
या ब्लॉग वर शोध घेण्यासाठी …..
सध्या उपस्थित असलेले …
इ मेल मधे काय वाटेल ते.....
"काय वाटेल ते" वरील नवीन लेखाबद्दल माहीती साठी आपला इ मेल नोंदवा.
रॅंडम पोस्ट् -डायस वर क्लिक करा.
जी एस टी – नेमकं काय आहे
केरळ – कॉंग्रेस – आणि गोहत्या.
इंटरनेट वर तुम्ही काय करता ते ट्रॅक केलं जातंय. तुमचा क्लाउड वर सेव्ह केलेला डेटा कितपत सुरक्षित आहे
म्हातारा नवरा अन, कुंकवाला आधार.
खरंच आपण लोकशाहीसाठी लायक आहोत
द्वेष नसलेला त्वेष, विष नसलेला विनोद
नरेंद्र मोदींचे गुजरात मॉडेल…
लोकं लग्न का करतात
सिक्रेट मेसेज कसा पाठवायचा
व्यक्ती आणि वल्ली (16)
‘काय वाटेल ते’ तुमच्या ब्लॉग वर
खाली दिलेला कोड तुमच्या ब्लॉगवर पेस्ट करा
या ब्लॉग वरील लिखाण कॉ्पीराईट प्रोटेक्टेड आहे, कुठेही पब्लिश करण्यापूर्वी लेखकाची परवानगी घेणे आवश्यक आहे.


साचा:लपविलेला वर्गला जोडलेली पाने - विकिपीडिया

साचा:लपविलेला वर्गला जोडलेली पाने
येथे काय जोडले आहे पान: नामविश्व: सर्व (मुख्य) चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा विभाग विभाग चर्चा Gadget Gadget talk Gadget definition Gadget definition talk निवडीचा क्रम उलटा करा
गाळण्या लपवा आंतर्न्यास | लपवा दुवे | लपवा पुनर्निर्देशने
खालील लेख साचा:लपविलेला वर्ग या निर्देशित पानाशी जोडले आहेत.
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:तुटलेल्या संचिका दुव्यांसह असलेली पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:संदर्भांना शीर्षक नसलेली पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:संदर्भ त्रुटी असणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:मृत दुवे असणारे लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
साचा:विकिपीडिया वर्ग  (← दुवे | संपादन)
साचा:विकिपीडिया वर्ग/doc  (← दुवे | संपादन)
साचा:लपविलेला वर्ग/doc  (← दुवे | संपादन)
साचा:Hidden category (पुनर्निर्देशित पान)  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:संदर्भांना शीर्षक नसलेली पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:माहितीचौकट टाकण्याची विनंती असणारे सर्व विकिपीडिया लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles without EBI source (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:स्टाईल्स वापरणारे लपविलेले साचे (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:देश अथवा प्रांताचा अस्पष्ट संकेत असणारी विकिपीडिया पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:देशाचा अस्पष्ट संकेत असणारी विकिपीडिया पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles with Wayback Machine links (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Pages using Timeline (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles without InChI source (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles with Internet Archive links (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Tivenbot (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:छापतांना वगळा (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Files with no machine-readable author (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Files with no machine-readable source (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:All dead-end pages (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles that need to be wikified from जानेवारी २०११ (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Dead-end pages from जानेवारी २०११ (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:All articles that need to be wikified (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Taxoboxes with an invalid color (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:इ.स. २०१३ मध्ये दुव्यांना निःसंदिग्धीकरण आवश्यक असलेले लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:लेखन त्रुटी असणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:विकिडाटाशी कलम जोडण्यात समस्या असणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:माहितीचौकटीत त्रुटी असणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:संदर्भ हवा साचा चुकीच्या पद्धतीने वापरणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Emoji असलेले लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
साचा:स्त्री चरित्रलेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:१२ जानेवारी मंत्रालय कार्यशाळा (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Infobox holiday with missing field (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:कारटोग्राफर नकाशे असलेली पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:विकिडाटा वापरणारे माहितीचौकट साचे (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:विकिडाटा माहितीचौकट वापरणारी पण चित्र नसलेली पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:विकिडाटा माहितीचौकट वापरणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Uses of Wikidata Infobox for taxons (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:नकाशासह विकिडाटा माहितीचौकट वापरणारी पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:विकिपीडियावर अर्ध सुरक्षित पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:माहितीचौकट टाकण्याची विनंती असणारे सर्व विकिपीडिया लेख (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles without EBI source (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:स्टाईल्स वापरणारे लपविलेले साचे (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:देश अथवा प्रांताचा अस्पष्ट संकेत असणारी विकिपीडिया पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:देशाचा अस्पष्ट संकेत असणारी विकिपीडिया पाने (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
वर्ग:Articles with Wayback Machine links (आंतर्न्यास (ट्रांसक्लूजन))  (← दुवे | संपादन)
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).


विपरितकर्णी आसन | Webdunia Marathi

शुक्रवार, 19 ऑक्टोबर 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
या आसनाच्या शेवटच्या अवस्थेत शरीर संपूर्ण उलटे होते. म्हणूनच याला विपरितकर्णी आसन असे म्हणतात.
कृती - या आसनात पाठीवर झोपून दोन्ही पाय जवळजवळ घ्यावे. हातांची बोटे जमिनीवर आणि मान सरळ ठेवावी. हळू हळू दोन्ही पायांना 30 अंशात आणावे. त्यानंतर काही सेकंद थांबावे. नंतर पायांना 45 डिग्री अंशांत वाकवावे. तिथे काही क्षण थांबावे.
त्यानंतर पायांचा 90 अंशाचा कोन केल्यानंतर दोन्ही हात जमिनीवर ठेवून नितंब हळूहळू उंच करावे. दोन्ही हात नितंबावर ठेवावे आणि पाय सरळ करावे.
डिग्री अंशावर पोहचल्यानंतर पायाला झटका देऊन उचलू नये. पाय उचलताना गुडघ्यात वाकवू नये. नितंब उचलताना उजव्या व डाव्या बाजूला पाय झाल्यास मान आखडण्याची शक्यता असते. पाय नितंबाच्या रेषेत असावेत. ज्यांना उच्च रक्तदाब, ह्रदयरोग, कमरेचे किंवा मानेचे दुखणे असेल त्यांनी हे आसन करु नये.
फायदा - या आसनाने पोट, यकृत, किडनी, मूत्राशय आदींना चांगला व्यायाम होतो. यासंदर्भातील आजारावरही हे आसन प्रभावी आहे. रक्तशुद्धी होण्यास मदत होते.
योगा केल्यानं जीवनात आनंद
... योगा की जीम लावू मी
यावर अधिक वाचा :
स्मशानात भयाण शांतता पसरली होती. अर्थात ती तर नेहमीच असते. पण यावेळी मात्र स्मशानातील ...
राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांचा गुजरात राज्यातील साबरमती आश्रम जगप्रसिद्ध आहे. त्याचबरोबर ...
या जगातल्या सर्व महान धर्मांच्या मुलभूत सत्यावर माझा विश्वास आहे. ही सगळी देवाचीच देणगी ...
इम्रान यांनी शरीफ यांच्या म्हशीहून कमावले किमान 14 लाख
पाकिस्तान सरकार यांनी माजी पंतप्रतधान नवाझ शरीफ यांच्या पाळीव आठ म्हशींचा लिलाव करून ...
लिंगायत समाजने केल्या २० मागण्या, मुख्यमंत्री यांच्या सोबत ...
मराठा समाज आणि इतर समाजाने आपल्या मागण्या जोरदार पद्धतीने आणि आंदोलन करत सरकार समोर ...
प्रत्येक आजारांवर सोपे उपाय
कैरीच्या कोयीचे चूर्ण दही किंवा पाण्यासोबत सकाळ-संध्याकाळ घेतल्याने कृमी रोगात आराम ...
रोजच्या पेहरावाला नवरात्रीचा साज
भरजरी चनिया चोली, आरशांनी सजिवलेला घागरा, त्याला साजेसे अलंकार असा शृंगार करून नवरात्रीत ...
पनीरच्या सेवनामुळे हृदयविकाराच्या झटक्या धोका कमी होतो
दररोज 40 ग्रॅम पनीर खाल्ल्यामुळे हृदयविकाराच्या झटक्याचा धोका कमी होतो. चीनमधील सूचो ...
काय आपल्याला माहीत आहे हात धुण्याची योग्य पद्धत
लहानपणापासून स्वच्छ हात धुऊन मग जेवायला बस असे ऐकले आहे. दिवसभर कित्येक वस्तूंना हात लागत ...
फेशियल करताना घेण्यात येणारी काळजी
व्यवस्थित देखरेख नाही केली तर पुरळ (पिंपल) उठू शकतात. नॉर्मल त्वचा असल्यास सॉफ्ट साबणाने ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


एका वर्षात ३ ग्रहणे | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
एका वर्षात ३ ग्रहणे
सध्या काही हिंदी वाहिन्यांवर एका वर्षात ३ ग्रहणे आली तर जगात कश्या वाईट घटना घटतात, या विषयावर चर्चा झाल्याचे बघीतले.
- महाभारत काळात व्दारका बुडाली
- अमेरीकेने जपानवर केलेला अणुबाँब हल्ला
२००९ सालची भारता दिसणारी ३ मोठी ग्रहणे आहेत.
१) २६/०१/२००९ - सूर्य ग्रहण
२) २२/०७/२००९ - सूर्य ग्रहण
३) ३१/१२/२००९ - चंद्र ग्रहण
उपक्रमावरच्या ज्योतिषशास्त्र अभ्यासकांनी ह्या ग्रहणांचा भारतातल्या जनतेवर काय परीणाम होणार आहे, याचा काही अभ्यास केला आहे का असल्यास काय परीणाम होणार आहे
महाभारत काळात व्दारका बुडाली
महाभारत काळात इसवीसन नव्हते व यंदाची ग्रहणे एकाच वर्षात म्हणजे एकाच इसवी सनात आहेत.. तेव्हा याचा काहीही संबंध असावा असे वाटत नाही. बाकी ज्योतिषीच जाणोत
बाकी कोणी ग्रहण बघायला जातंय का मला तिकीटेच नाहि मिळाली :(
समाजातली सामाजिक जाणीवही अगदी नसल्यातच जमा आहे. सुस्त, मद्दड जनता गोळाभर अन्न गिळून, टीव्हीवरच्या मालिका बघून झोपी जात आहे - सन्जोप राव
'एकाच वर्षात'चा नेमका अर्थ
पर्स्पेक्टिव [29 Jun 2009 रोजी 15:32 वा.]
महाभारत काळात इसवीसन नव्हते व यंदाची ग्रहणे एकाच वर्षात म्हणजे एकाच इसवी सनात आहेत.. तेव्हा याचा काहीही संबंध असावा असे वाटत नाही. बाकी ज्योतिषीच जाणोत
'एकाच वर्षात'चा नेमका अर्थ कसा घ्यावा यावर बरेच अवलंबून आहे.
'एका पंचांगवर्षात' (calendar year अशा अर्थी - मग ते पंचांग हिंदू चांद्र, ग्रेगोरियन, हिजरी अथवा भारतीय सौर, कोणतेही असो) असा अर्थ घेतल्यास, कोणते पंचांग प्रमाण मानावे याने फरक पडू शकेल.
मात्र 'लागोपाठ येणार्‍या तीन ग्रहणांपैकी पहिले ग्रहण आणि तिसरे (शेवटचे) ग्रहण यांच्यात एका वर्षाहून अधिक काळ लोटलेला नाही' असा अर्थ घेतल्यास प्रमाण पंचांगाचा फारसा संबंध येत नसल्याने त्याने फरक पडू नये, असे वाटते. ('एक वर्ष' म्हणजे तीनशे पासष्ट दिवस, की बारा चांद्रमास, या व्याख्येच्या निश्चितीसाठी आणि किमानपक्षी दुसर्‍या व्याख्येच्या बाबतीत बारा चांद्रमासांचा कालावधी नेमका कसा निश्चित करावा यासाठी 'कोणते पंचांग प्रमाण' याचा किंचित संबंध येऊ शकेल, एवढ्याच कारणासाठी 'प्रमाण पंचांगाचा फारसा संबंध न येण्या'विषयीच्या शब्दप्रयोगाचे प्रयोजन. म्हणजे केवळ scale ठरवण्यापुरता 'कोणते पंचांग ग्राह्य' याचा संबंध; point of origin ठरवण्यासाठी नव्हे.)
(थोडक्यात, 'सरकलेल्या संदर्भचौकटीचा फंडा'
विनायक गोरे [29 Jun 2009 रोजी 13:16 वा.]
एकाच महिन्यात तीने ग्रहणे वाईट अशा आशयाचा लेख "सकाळ"मध्ये वाचल्याचे आठवते. त्यात महाभारत युद्धाआधी एका महिन्यात तीन ग्रहणे झाल्याचे लिहिले होते. काळ बहुधा इ. स. पू. ३०२९ असा काहीसा होता.
पर्स्पेक्टिव [29 Jun 2009 रोजी 14:56 वा.]
सूर्यग्रहण हे केवळ अमावास्येच्या दिवशी तर चंद्रग्रहण हे केवळ पौर्णिमेच्या दिवशी घडू शकते, असे काहीसे कधीतरी वाचल्याचे आठवते. (यामागील शास्त्रीय कारणमीमांसा नीटशी कळली नाही आणि आता आठवतही नाही. कदाचित श्री. आनंद घारे किंवा श्री. धनंजय किंवा अन्य कोणी यावर प्रकाश पाडू शकतील असे वाटते.)
मात्र या कारणास्तव, एका महिन्यात खगोलशास्त्रीयदृष्ट्या केवळ एकच पौर्णिमा आणि एकच अमावास्या येणे शक्य असल्यामुळे, एका महिन्यात तीन ग्रहणे होणे अशक्य आहे असे वाटते. (चूभूद्याघ्या.)
अवांतर: आपल्या हिंदू चांद्रपंचांगात कोणत्याही दिवशी तिथी नेमकी कोणती मानावी याबद्दलचे संकेत इतर कालगणनापद्धतींपेक्षा थोडे वेगळे असल्याने तिथीचा क्षय (म्हणजे मधली एखादी तिथी गायब होणे) आणि तिथीची वृद्धी (म्हणजे एकच तिथी लागोपाठ दोन दिवस येणे) असे प्रकार घडू शकतात, आणि म्हणून एखाद्या महिन्यात तिथीच्या वृद्धीने एकापेक्षा अधिक पौर्णिमा अथवा अमावास्या येणे शक्य आहे. (अधिक सखोल माहितीअभावी यावर अधिक प्रकाश पाडण्यास मी असमर्थ आहे. या विषयात ज्यांचा सखोल अभ्यास आहे अशा व्यक्ती अधिक माहिती देऊ शकतील असे वाटते.) परंतु अशा पद्धतीने केवळ कालगणनापद्धतीच्या चमत्कृतीमुळे येणार्‍या एकाहून अधिक पौर्णिमा अथवा अमावास्या या खगोलशास्त्रीयदृष्ट्या एकाहून अधिक पौर्णिमा अथवा अमावास्या मानता येणार नाहीत असे वाटते. (पुन्हा चूभूद्याघ्या.)
पर्स्पेक्टिव [29 Jun 2009 रोजी 15:40 वा.]
मात्र या कारणास्तव, एका महिन्यात खगोलशास्त्रीयदृष्ट्या केवळ एकच पौर्णिमा आणि एकच अमावास्या येणे शक्य असल्यामुळे, एका महिन्यात तीन ग्रहणे होणे अशक्य आहे असे वाटते. (चूभूद्याघ्या.)
१. एका पौर्णिमेला चंद्रग्रहण, त्यापुढील अमावास्येला सूर्यग्रहण आणि त्यापुढील पौर्णिमेला पुन्हा चंद्रग्रहण
२. एका अमावास्येला सूर्यग्रहण, त्यापुढील पौर्णिमेला चंद्रग्रहण आणि त्यापुढील अमावास्येला पुन्हा सूर्यग्रहण
असे होणे खगोलशास्त्रीयदृष्ट्या शक्य आहे का माहीतगारांनी कृपया प्रकाश पाडावा.
कारण, तसे शक्य असल्यास, वरील एका प्रतिसादात (मीच) मांडलेल्या 'सरकत्या संदर्भचौकटीच्या फंड्या'प्रमाणे 'एका महिन्यात तीन ग्रहणे होणे शक्य आहे' ('एका महिन्याच्या कालावधीत' अशा अर्थाने) असे कदाचित मानता येईल. (तरीही लागोपाठच्या दोन कालावधींमधला अंत्यबिंदू नेमक्या कोणत्या कालावधीचा भाग मानावा या मुद्द्यावरून याबद्दल थोडा साशंक आहेच.) त्यामुळे या प्रश्नाच्या उत्तरावर बरेच अवलंबून आहे.
कित्येकदा दोन चंद्रग्रहणे होतात, असे मला वाटते. (मागे आनंद घारे यांनी चंद्राच्या गतींबद्दल लेख लिहिला होता. त्यातून याविषयी काही ढोबळ विचार करता येऊ शकेल.)
एका चांद्र महिन्यात जास्तीतजास्त दोन ग्रहणे होऊ शकतात. एक अमावास्येला आणि एक पूर्णिमेला.
तिथीचा क्षय किंवा वृद्धी
तिथीचा क्षय: आजच्या सूर्योदयाच्यावेळी जर प्रथमा असेल, आणि जर त्या दिवसभराच्या काळात द्वितीया लागून संपली आणि उद्याच्या सूर्योदयाला तृतीया लागलेली असली, तर द्वितीयेचा क्षय झाला असे समजतात.
वृद्धी: नुकतीच सुरू झालेली प्रथमा जेव्हा पुढच्या सूर्योदयालाही शिल्लक असते तेव्हा लागोपाठ दोन दिवस सूर्योदयाला प्रथमा असल्याने, तिची वृद्धी झाली असे समजण्यात येते. प्रत्यकात कुठलीही तिथी गाळली जात नाही किंवा दोनदा येत नाही.
एका इंग्रजी महिन्यात कदाचित दोन चंद्रगहणे आणि एक सूर्यग्रहण येऊ शकेल, एका चान्द्रमासात शक्यच नाही.--वाचक्‍नवी
पर्स्पेक्टिव [29 Jun 2009 रोजी 17:24 वा.]
सूर्योदयाच्या वेळची तिथी ती त्या दिवसाची तिथी, एवढे अंधुकसे (ऐकीव माहितीच्या आधारावर) माहीत होते. परंतु एखाद्या वेळची तिथी ही कशी ठरवायची, त्यामागील नेमका आधार काय, याची कल्पना नाही. त्यावर नेमका प्रकाश टाकता आल्यास चांगले होईल.
आजच्या सूर्योदयाच्यावेळी जर प्रथमा असेल, आणि जर त्या दिवसभराच्या काळात द्वितीया लागून संपली आणि उद्याच्या सूर्योदयाला तृतीया लागलेली असली, तर द्वितीयेचा क्षय झाला असे समजतात.
'दिवसभराच्या काळात द्वितीया लागून संपली' म्हणजे नेमके काय
(थोडक्यात, एखादी तिथी संपून दुसरी तिथी नेमक्या कोणत्या क्षणी सुरू झाली, हे कशाच्या आधारावर ठरते
कृपया अधिक प्रकाश पाडावा.
चंद्राची चंचल व स्थिरगती आणि तिथी.
तिथीचा क्षय वा वृद्धी होण्याचे मुख्य कारण चंद्राची चंचल वा स्थिरगती. चंद्र २४ तासात कमीतकमी साडेअकरा अंश तर जास्तीतजास्त सव्वापंधरा अंश चालतो. जेव्हा चंद्राची गती अत्यंत जलद असेल तेव्हा तिथीचा(आणि नक्षत्राचाही) क्षय होतो आणि अतिशय मंद असेल तेव्हा वृद्धी. रवीपासून चंद्राचे १२ अंश अंतर पूर्ण झाले की एक तिथी पूर्ण झाली. एकूण अंश ३६०, म्हणून महिन्यात ३० तिथ्या असतात.
सूर्य कोणत्याही राशीत असो, त्यापासून चंद्र जितक्या अंश अंतरावर असेल त्या अंतरावरून तिथी ठरते. अमावास्येला सूर्य-चंद्र एकत्र असतात. चंद्र सूर्याच्या १२ अंश पुढे गेला की एक तिथी संपते. सूर्यास्ताच्या वेळी चंद्र डोक्यावर आला की त्या क्षणी सप्तमी संपून अष्टमी लागली असे समजावे. पूर्वेपासून पश्चिमेपर्यंत आकाशाचे १५ भाग करावेत. बरोब्बर सूर्यास्ताला चंद्र ज्या क्रमांकाच्या भागात असेल ती (शुक्लपक्षातली) तिथी. कृष्णपक्षात सूर्योदयाच्या वेळी चंद्र ज्या क्रमांकाच्या भागात असेल तो क्रमांक ३० मधून वजा केला की त्यावेळची तिथी मिळते.
किचकट आहे, पण याहून कुणी सोपे करून सांगितले तर बरे होईल.--वाचक्‍नवी
विनायक गोरे [29 Jun 2009 रोजी 17:31 वा.]
हा दुवा बघा. इथे ३० दिवसात तीन ग्रहणे म्हटले आहे. सकाळात एका महिन्यात तीन असे म्हटले होते.
पर्स्पेक्टिव [29 Jun 2009 रोजी 17:44 वा.]
...'एका महिन्याच्या कालावधीत' असा अर्थ योग्य आहे तर
(तरीही अंत्यबिंदू हे कोणत्या कालावधीत मानायचे यावरून थोडा साशंक आहेच. म्हणजे मध्यरात्र-ते-मध्यरात्र (किंवा मध्यान्ह-ते-मध्यान्ह किंवा सकाळी दहा वाजता-ते-चोवीस तासांनंतर सकाळी दहा वाजता) असा एक दिवस मानल्यास त्यातील सुरुवातीची मध्यरात्र (अथवा जो असेल तो उगमबिंदू) हा त्या दिवसाचा भाग तर शेवटची मध्यरात्र (अथवा जो असेल तो अंत्यबिंदू) हा पुढील दिवसाचा उगमबिंदू म्हणून त्या दिवसाचा भाग न मानला जाता पुढील दिवसाचा भाग मानला जातो, तसेच काहीसे. पण लागोपाठ येणार्‍या पौर्णिमा-अमावास्यांना ग्रहण-ग्रहण-ग्रहण असे एकंदरीत शक्य आहे तर
हे असे होते. (म्हणजे चंद्रग्रहण-सूर्यग्रहण-चंद्रग्रहण अशी तीन ग्रहणे.) पण सूर्यग्रहण जगात थोड्या भागात दिसते, चंद्रग्रहण त्या मानाने थोड्या मोठ्या भागात दिसते. ज्या ठिकाणी त्या वर्षी सूर्यग्रहण दिसते, त्या ठिकाणी आधी मागे चंद्रग्रहणे दिसतात.
(माझ्या एका मित्राने सांगितले की शनि जन्माच्या कुंडलीतल्या घरात परत आला की जीवनात महत्त्वाच्या घटना घडतात. नोकरी लागत/जाते, लग्न होते, मूल होते, वगैरे. आता शनि प्रत्येकाच्या पत्रिकेत साधारण जन्मानंतर ३० वर्षांनी जातो. तिथे अडीच वर्षे राहातो. आता "तीस वर्षांच्या आसपास अडीच वर्षांत आयुष्यातली कुठलीतरी महत्त्वाची घटना घडते," असे कोणी म्हटल्यास कोण खंडन करायला धजावेल मी तरी नाही धजावणार.)
पर्स्पेक्टिव [29 Jun 2009 रोजी 18:11 वा.]
(माझ्या एका मित्राने सांगितले की शनि जन्माच्या कुंडलीतल्या घरात परत आला की जीवनात महत्त्वाच्या घटना घडतात. नोकरी लागत/जाते, लग्न होते, मूल होते, वगैरे. आता शनि प्रत्येकाच्या पत्रिकेत साधारण जन्मानंतर ३० वर्षांनी जातो. तिथे अडीच वर्षे राहातो. आता "तीस वर्षांच्या आसपास अडीच वर्षांत आयुष्यातली कुठलीतरी महत्त्वाची घटना घडते," असे कोणी म्हटल्यास कोण खंडन करायला धजावेल मी तरी नाही धजावणार.)
शनीच्या साडेसातीच्या फंड्याशी याचा संबंध आहे काय (म्हणजे ती अडीच वर्षे अधिक त्याच्या लगेचच आधीची आणि लगेचच नंतरची प्रत्येकी अडीच वर्षे अशी एकूण साडेसात वर्षे (म्हणजे ती अडीच वर्षे अधिक त्याच्या लगेचच आधीची आणि लगेचच नंतरची प्रत्येकी अडीच वर्षे अशी एकूण साडेसात वर्षे
पण 'शनी पत्रिकेत जाणे' म्हणजे नेमके काय (साडेसाती हा प्रकार आयुष्यात दोनदा तीस वर्षांच्या अंतराने लागतो असे ऐकले होते, असे वाटते. जन्मानंतर तीस वर्षांनी नसावा, असे वाटते. चूभूद्याघ्या.)
वर माझ्या मित्राने सांगितलेली कल्पना त्याने कुठल्यातरी पाश्चिमात्य मासिकात वाचली.
शनी पत्रिकेत कुठल्यातरी घरात असतो. (म्हणजे जन्माच्या वेळी कुठल्यातरी राशीत असतो.) पुन्हा त्या घरात कधी येणार
"साडेसाती"मध्ये शनी चंद्रराशीत किंवा त्याच्या आजूबाजूच्या दोन राशींमध्ये असतो. प्रत्येक राशीत २.५ वर्षे=३*२.५=७.५ वर्षे. (चंद्र)रास म्हणजे जन्माच्या वेळेला चंद्र जीत असतो ती रास. जर जन्मताना शनी चंद्राच्या राशीत नसला तर तो तिथे काही वर्षांनी पोचतो. मग पुन्हा तीस वर्षांनी घिरटी मारून तिथे पोचतो. वरील स्थितीपेक्षा हे थोडे वेगळे आहे - तिथे शनी त्याच्या जन्माच्या वेळच्या स्थानावर परततो.
शनीचा परिभ्रमणकाळ (रेव्होल्यूशन पीरियड) ~३० वर्षे आहे. इतकेच म्हणायचे आहे.
तुम्हाला ठाऊक होते का जगातली साधारण २५% मुले शनीच्या साडेसातीतच जन्मतात जगातली साधारण २५% मुले शनीच्या साडेसातीतच जन्मतात कारण चंद्र महिन्यातील ३/१२अंश काळ शनीच्या आसपास असतो. या मुलांची पुढची साडेसाती ~३० वर्षाच्या वयातच येते. योगायोगाने वरील दोन वर्णने अशा मुलांसाठी पटतात.
एका महिन्याचा कालावधी म्हणजे-- उदाहरणार्थ, आज सकाळी दहा वाजल्यापासून पुढच्या महिन्यात आजच्याच तारखेला सकाळी दहा वाजेपर्य़ंत. अशा काळादरम्यान तीन ग्रहणे होऊ शकतील. --वाचक्‍नवी
उपक्रमावरच्या ज्योतिषशास्त्र अभ्यासकांनी ह्या ग्रहणांचा भारतातल्या जनतेवर काय परीणाम होणार आहे, याचा काही अभ्यास केला आहे का असल्यास काय परीणाम होणार आहे
 असा काही अभ्यास मी तरी केलेला नाही. आणि जैमिनिय प्रकाराचा अभ्यास करण्या इतका वेळही मजपाशी नाही.
तीन चार जन्म मिळून मग मला सगळ्या शाखांचा अभ्यास करणे जमेल असे वाटते.
सूर्य मालिकेतील, सूर्य, एक ग्रह आणि त्याचा उपग्रह हे त्यांच्या भ्रमणकक्षेत फिरत असताना ते अशा स्थानांवर पोचतात जेंव्हा एकाची सावली दुसर्‍यावर पडते किंवा एक दुसर्‍या दोघांच्या मधे येतो. या काळात जे अतिभव्य आणि कल्पनेच्यापेक्षाही सुंदर असे अवकाश दृष्य आपल्या नजरेस पडते त्याचा रसास्वाद घेण्याचे सोडून काहीतरी खुळचट कल्पनांवर आधारित गोष्टींचा कीस काढत बसणे मला तरी रुचत नाही आणि योग्यही वाटत नाही.
अरे वा बरीच रोचक माहिती मिळाली.. धन्यवाद
मात्र, तूर्तास माझ्या दृष्टीने महत्त्वाची माहिती म्हणजे तुमच्या ओळखीत कोणी पटणा/त्याभागात ग्रहण बघणे अरेंज करतेय का (म्हणजे करताहेत बरेच मात्र एवाना जागा फुल्ल झालेल्या आहेत :( )
मला रेल्वेचे आरक्षण नाहि मिळाले :( तेव्हा अश्या एखाद्या संस्थेतर्फे जाईन म्हणतो.. कोणाच्या महितीत जागा शिल्लक असेल तर खरड/व्यनीने कळावा.
समाजातली सामाजिक जाणीवही अगदी नसल्यातच जमा आहे. सुस्त, मद्दड जनता गोळाभर अन्न गिळून, टीव्हीवरच्या मालिका बघून झोपी जात आहे - सन्जोप राव
ऐका वर्षात की ऐका चांद्र महीन्यात
एका वर्षात होणार्‍या ३ पेक्षा अधीक ग्रहणांबद्दल बरीच वेगवेगळी माहित वाचायला मिळते. उदाहरणादाखल हा दुवा पाहा.
टिव्हीवर ज्या पद्धतीने ही माहिती दाखवतात त्यामुळे खुप मनोरंजन होते.
मला पडलेला प्रश्न, ऐका वर्षात की ऐका चांद्र महीन्यात ह्याचे अजुनतरी मला काही उत्तर मिळाले नाही.
एका चान्द्रमासात साडे एकोणतीस दिवस असतात. त्यात दोन पोर्णिमा किंवा दोन अमावास्या असणे शक्य नाही. तेव्हा एका चान्द्रमासात तीन ग्रहणे शक्य नाहीत. ३१ दिवसांच्या काळात तीन ग्रहणे शक्य आहेत. --वाचक्‍नवी
नितिन थत्ते [30 Jun 2009 रोजी 08:29 वा.]
मी पूर्वी केव्हातरी वाचल्याने सामान्यत: वर्षात ७ ग्रहणे होतात. त्यातील चंद्रग्रहणे सर्वत्र (ग्रहणकाळात चंद्र दिसत असलेल्या सर्व ठिकाणी) दिसतात. सूर्य ग्रहणे मात्र सर्वत्र दिसत नाहीत. त्यामुळे ३ ग्रहणांचे एवढे काय कौतुक ते कळत नाही.
वरील वाक्य विकिपिडियातील आहे. किमान संख्याच ४ आहे. तीन ग्रहणे म्हणजे काहीच नाही. सगळी चर्चा म्हणजे वाहिन्यांचा टाइमपास आणि अंधश्रद्धा प्रसार वाटतो.
विसोबा खेचर [30 Jun 2009 रोजी 10:14 वा.]
काही वाईट घटना -
२) लादेनने जुळे मनोरे पाडले
३) तमिळनाडूला बसलेला सुनामीचा फटका
४) मुंबैवरील दहशतवादी हल्ला..
वरील घटना घडल्या त्या त्या वर्षी तीन ग्रहणे लागली होती का
अ) लागली असतील तर तीन ग्रहणे आणि वाईट घटना यांचा संबंध असून तो एक अभ्यासनीय विषय आहे असे म्हणावयास हरकत नाही,
ब) लागली नसतील तर, 'एका वर्षी तीन ग्रहणे लागोत वा न लागोत, वाईट घटना या घडतच असतात. सबब तीन ग्रहणांचा आणि वाईट घटनांचा काडीमात्र संबंध नाही' असे म्हणावयास जागा आहे..
- महाभारत काळात व्दारका बुडाली
- अमेरीकेने जपानवर केलेला अणुबाँब हल्ला
या घटना घडल्या त्या वर्षी काही चांगल्या गोष्टीही घडल्या असण्याची शक्यता आहे. सबब, 'एकाच वर्षी तीन ग्रहणे आणि चांगल्या गोष्टी' यांचा आपसात काही संबंध आहे किंवा कसे, हादेखील एक अभ्यासनीय विषय होऊ शकतो..
(नियतीवर श्रद्धा असलेला) तात्या.
न लगे मुक्ति आणि संपदा, मिसळसंग देई सदा
सृष्टीलावण्या [30 Jun 2009 रोजी 15:02 वा.]
सध्या काही हिंदी वाहिन्यांवर एका वर्षात ३ ग्रहणे आली तर जगात कश्या वाईट घटना घटतात, या विषयावर चर्चा झाल्याचे बघीतले.
त्या 'काही वाहिन्या' म्हणजे फक्त इंडिया टिव्ही असेल. भिकार आणि अंधश्रद्धेने बुजबुजलेल्या बातम्या देण्यात त्यांचा कोणीही हात धरू शकत नाही.
गडद जांभळं, भरलं आभाळ,
मृगातल्या सावल्यांना, बिलोरी भोवळ
खोलवरी चिंब बाई, मातीला दरवळ ||
इंडिया टिव्ही आणि आईबीएन-7
काल ७/७/ २००९ चंद्र ग्रहण झाले. भारतात ते दिसणार नसल्यामुळे काही वाइट प्रकार घडल्याचे ऐकण्यात आले नाही.
दा.कॄ. सोमणांनी लोकांना टिव्हीवर दाखवल्या जाणार्‍या भितीदायक चर्चेकडे जास्त लक्ष देऊ नये असा सल्ला दिलेला आहे.
दोन ग्रहणांचा आपण सगळ्यांनीच अनुभव घेतला. काही वाईट घटना न घडल्याने आधी दाखवलेल्या घटनांशी तुलना करायला मिडीयाला एकही "ब्रेकिंग न्यूज" मिळाली नाही. हे एक बरे झाले.


इतिहास कालीन पुणे. | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
पुण्यात साहित्य संमेलन नुकतेच होउन गेले. त्यानिमीत्ताने काही इतिहास कालिन पुस्तके विशेष करुन य ना केळकरांचे मिळाल्यास घ्यावे या हेतुने मी दुपारी गेलो होतो. त्या दिवशी अमिताभ बच्चन येणार होते त्यामुळे गर्दीचे आधी जाउन आलो. "मराठे शाहीतील वेचक वेधक" व अजुन दोन पुस्तके मी घेतली. सर्वसामान्यांना नसणारी बरिच माहिती त्यात आहे. आपल्या वाचकांना त्याचा आनंद मिळावा या हेतुने त्यातील एक प्रकरणातील माहिती खाली देत आहे. इतिहासप्रेमी वाचकांनी हे पुस्तक जरुर संग्रही बाळगावे.
आता पुणे खुपच बदललय. पण आताच्या इमारतींच्या जागी पुर्वी म्हणजे दोनशे वर्षापुर्वी किवा पेशव्यांच्या काळात काय होते हे ऐकुन त्याचे चित्र मनःचक्षूंसमोर आणण्यात एक वेगळाच आनंद मिळतो.
शनिवार वाडा आणि आजूबाजूच्या परिसरात त्या काळापासुन् ऐतिहासिक द्रुष्ट्या महत्वाच्या आणि लक्षणीय अशा इमारती अजुनही आपली नामोनिशाणी टिकवून आहेत.
आपण आता शनिवारवाडा पुलावर वाड्याकडे तोंड करुन उभे आहोत . आता पुलाच्या उजव्या हाताला बारामतीकर-जोशी आणि काळे यांचे जुने ऐतिहासिक वाडे. बारामतीकर जोशी हे पेशव्यांचे व्याहीच. त्यांचा वाडा शनिवारवाड्यासमोरच. आणि काळे हे पेशव्यांचे परराष्ट्रीय वकील. खर्ड्यांच्या लढाईत जोशीनी मोठाच पराक्रम गाजवला होता.
आता थोडे पुढे जाऊ या. रस्ता वळतो आणी तिथेच पेशवाईतले प्रसिध्द सावकार सरदार ओंकारांचा वाडा. त्याकाळी मोठमोठी कर्जे सरकारला लागत. सरदार ओंकार हे काही प्रमुख सावकारांपैकी एक. चिमाजी अप्पांची मुलगी या ओंकारांकडे दिली होती.
आता जेथे दै.सकाळ आहे त्या चौकात अण्णासाहेब पटवर्धनांचा मोठा वाडा होता. आणि जिथे सकाळ कचेरी आहे तिथे पानिपत लढाईत शौर्य गाजविणार्या सरदार विसाजीपंत बिनिवाल्यांचा वाडा. तिथेच शेजारी घोरपडेंचा वाडा. आता दक्षिणमुखी मारुतीच्या जवळच पेशव्यांचे प्रसिध्द सरदार हसबनीस यांचा वाडा होता. थोडे पुढे आले की गांधर्व संगीत महाविद्यालयाची इमारत आहे तिथेच मेहुणपुरा भाग आहे. हे नाव का पडले याबद्दलही बर्‍याच आख्यायिका आहेत. पेशव्यांचे बरेच मेव्हणे तिथे राहात असत म्हणुन त्याला मेहुणपुरा म्हणतात वगैरे पण खरं तर थोरल्या माधवरावांच्या काळातही मेहुणपुरा अस्तित्वात होता असा उल्लेख सापडतो.
आता जिथे प्रभात चित्रपट गृह दिसते तिथे पेशवाईतले प्रसिध्द् सावकार किबे राहात्. इंदुरकर, होळकर यांचेही किबे हे सावकार होते. नंतरच्या काळात तिथे नुतन मराठी विद्यालय भरत असे. या वाड्यातला आरसे महाल मोठा प्रेक्षणीय होता. त्याच्या समोरच मोरोबादादांचा सहा चौकी मोठाच्या मोठा दोन-तीन मजली वाडा.
नू.म.वि. किबे वाड्यात दुसर्‍या मजल्यावर शाळेची घंटा असे. त्यावेळी शाळा एका ठीकाणी भरत नसे. म्हणुन सर्वांना ऐकु जाईल अशा रितीने घंटेची योजना केलेली होती.
प्रभातच्या थोडे अलीकडे घोड्याची पागा होती. तिथे आता एक बोळ आहे. या बोळाच्या आंत एक प्रचंड चौक होता आणि तिथंच एक अंधारी अशी 'तेल्याची तालीम' होती. आसपास तेल्यांची दुकानं असल्यामुळे बहुतेक हे नाव पडले असावे.
प्रभातच्या उजव्या हाताला पेशव्यांचे मामा सरदार बळवंत मेहदळे यांचे निवासस्थान. बळवंत मेहेंदळे पानपतच्या लढाईत मृत्युमुखी पडले. पुढे त्यांचे चिरंजीव अप्पा बळवंत मेहेंदळे दरबारी सरदार झाले. त्यांचेच नाव आता त्या चौकाला दिले गेले. मधे मी असाच शनिवार पेठेत फिरत असतांना एका परराज्यीय तरुणानी मला "ए.बी चौक कहां है" असे विचारले तेव्हा अर्थबोध झाला नाही पण नंतर कळल्यावर खुप वाईट वाटले.
असो तिथेच जवळ पुण्यातले पहिले थिएटर 'आनंदत्सोव'. तिथे पुर्वी सर्कस, नाटकं, कुस्त्या, जादूचे प्रयोग होत असत नंतर त्याचे रुपांतर थिएटरमध्ये करण्यात आले. त्याकाळी ते एकमेव असल्यामुळे भलतेच लोकप्रिय झाले होते.
आता सतार मेकर मेहेंदळेंचे जे जुने दुकान आहे तिथे पुर्वी गवत्या मारुती चौक होता. पिंपळाचा पार असलेल्या या चौकात गवताचा व्यवसाय चालत असे. आता पारही नाही आणि काहीच नाही. टार रोड झालेत.
पण त्याच्या लगोलगच आनंदाश्रम ही अजुनही तशीच असलेली इमारत. महादेव चिमणाजी आपटे हे एक मोठे विद्वान आणि वकील गृहस्थ होते. वासुदेव बळवंतांच्या खटल्यात् या आपटेंनी वकिली केली. त्यांनी आनंदाश्रमात अनेक जुन्या, पुराण्या पोथ्या मूळ स्वरुपात संग्रहीत केल्या होत्या. या पोथ्या पुन्हा छापावयाच्या अशी त्यांची इच्छा होती. याचसाठी आश्रमात छापखानाही टाकला होता. महादेव चिमणाजींनी पुढे संन्यास घेतला. त्यांची समाधीही आनंदाश्रमात आहे. या आपटेंचे पुतणे म्हणजे मराठी साहित्यातील प्रख्यात कादंबरीकार हरी नारायण आपटे. ह.ना. आपटे तिथेच रहात असत. मराठी साहित्याला मिळालेली अमोल देणगी या आनंदाश्रमातुन मिळालेली आहे.
आनंदाश्रमाच्या शेजारीच आत्ताची नुतन मराठी विद्यालय प्रशाला. ज्यावेळी किबेंच्या वाड्यात शाळा भरत असे त्यावेळी इथे न्यू पूना कॉलेज होतं आणी त्याहि आधी खाजगीवाल्यांचा वाडा या जागेत होता. हा वाडा पाडून त्याठिकाणी आता नूमवीची इमारत उभी आहे.
माहिती. फोटो जरूर पाठवा.


मुनस्यारीतली महिला होळीची गोड गाणी

मुनस्यारीतली महिला होळीची गोड गाणी
उत्तराखंडच्या कुमाऊँ प्रदेशात, होळी विविध प्रकारे साजरी केली जाते आणि ती अनेक दिवस चालते. . या काळात गावोगावी महिला उत्सव साजरा करतात, आनदाने नाचतात, गातात. त्याची गाणी डोंगररांगांमध्ये दुमदुमतात. आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या निमित्ताने मार्चमध्ये सादर होणाऱ्या मालिकेसाठी ही छायाचित्र कथा
'चंद्र बदनी खोलो द्वार / तिहारे मनमोहन ठाढ़े हैं होली खेलन को' (‘चंद्र तनु दार उघड /तुझा मनमोहन होळी खेळण्यासाठी बाहेर खोळंबला आहे. )
मार्चच्या थंडीत एका दुपारी, पंचाचुली शिखरांच्या पायथ्याशी महिलांचा आवाज घुमत होता. सकाळी पाऊस होऊन गेलेला, आणि नभ अजूनही दाटलेले होते. मी पिथौरागढ जिल्ह्याच्या मुनस्यारी विभागात होते. तेथील सरमोली गावातल्या पंचायतीच्या कार्यालयाजवळ पोचता पोचताच, ढोलकीची थाप मोठी होत गेली. डोंगराचे वळण पार करताच विस्तीर्ण मोकळ्या आकाशाखाली, हिमालयाच्या छायेत दहा-बारा महिला फेर धरून गाणी गात होत्या, नाचत होत्या.
उत्तराखंडच्या कुमाऊँ प्रदेशात, या वर्षी होळी ८ मार्चला सुरू झाली. इथे होळी केवळ रंगांपुरती मर्यादित नसून, तो संगीत, ताल आणि सुमधुर गाण्यांचा उत्सव असतो. या प्रदेशात होळी विविध प्रकारे आणि अनेक रूपात साजरी केली जाते आणि त्या सगळ्याचा गाभा आहे संगीत. वर्षाच्या या वेळी केवळ महिलाच नाही तर पुरूषदेखील सुरेल होलियार - होळी गायक बनतात.
कुमाऊँच्या गावांमध्ये आणि शहरांमध्ये बराच काळ चालणारी ‘बैठकी होळी’ लोकप्रिय आहे. महिलांच्या बैठका त्यांच्या घरी होतात. त्या बाजाची पेटी, तबला आणि ढोलाच्या तालावर हिंदी, ब्रजभाषा, अवधी आणि कुमाऊँनी या भाषांमधली गाणी गातात.
"आमच्यासाठी हसण्याची, मजा करण्याची, मोठ्याने गायची आणि नाचायची फक्त हीच वेळ आहे. इतर वेळी आमचा सगळा वेळ शेती, मुले आणि गुरांमध्ये जातो. गाण्यांतून आम्ही एकमेकींची थट्टा-मस्करी करतो किंवा गावातील लफडी आवडीने चघळतो. तुम्ही त्यांना नाचताना पाहिलं नाहीत तर डोंगररांगांमध्ये गुपचूप मान खाली घालून अपार मेहनत करणाऱ्या याच त्या स्त्रिया आहेत यावर तुमचा विश्वास बसणार नाही," सरमोलीच्या सुंदरी लचपाल सांगतात.
बैठकी होळी १९व्या शतकाच्या मध्यावर . उत्तर प्रदेशातील रामपूर जिल्ह्याचे प्रख्यात संगीतकार उस्ताद अमानुल्लाह खान यांनी अल्मोरात सर्वप्रथम बैठकी होळी सादर केली होती. "असे म्हणतात की १८५०च्या सुमारास, खान यांनी अल्मोरात येऊन शास्त्रीय संगीताची सुरुवात केली," अल्मोराचे होळी गायक नवीन बिश्त सांगतात. "असे असले तरी हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचे काहीही ज्ञान नसलेले लोक देखील होळीची गाणी शिकू शकतात आणि गाऊ शकतात. म्हणूनच होळी गायकांची परंपरा अजूनही येथे टिकून आहे."
हिंदू कालगणनेनुसार, कुमाऊँत होळी डिसेंबरमध्ये, पौष महिन्याच्या पहिल्या दिवशी सुरु होते. पण उत्सवात खरा रंग भरतो तो मार्चमध्ये धुळवडीच्या एक आठवडा आधी. याच सुमारास, बैठकी असणारी होळी खडी होते. आता सर्व उभं राहून, नाचून वसंताच्या आगमनाचा उत्सव साजरा करतात. काही गावांमध्ये, महिला घरोघरी जाऊन होळीच्या गाण्यांवर नाचतात.
याशिवाय महिला होळीदेखील साजरी केली जाते. होळीच्या एक आठवडा आधी केवळ महिला घरांमध्ये आणि देवळांमध्ये ही होळी साजरी करतात. एकत्र येऊन, नृत्य करून त्या राधा-कृष्ण, गणेश आणि शंकरासाठी गाणी गातात.
मार्चच्या सुरुवातीला, मी पिथौरागढ जिल्ह्याच्या मुनस्यारी विभागातील गावांमध्ये तीन महिला होळी उत्सवांमध्ये सहभागी झाले. समुद्रसपाटीपासून २,२७० मीटर उंचीवर वसलेल्या कथेत थंडगार मुनस्यारीतील (‘बर्फाळ स्थान’) उत्सव या छायाचित्र कथेत रेखाटले आहेत. यात कुमाऊँ महिलांनी गायलेली गाणीदेखील रेकोर्ड केलेली आहेत.
सुंदरी लचपाल ढोलकी वाजवतायत आणि त्या तालावर सरमोलीच्या पंचायतीच्या कार्यालयाबाहेर महिला गाणी गात फेर धरून नाचतायत. ढोलकीला बांधलेल्या फिती इष्ट देवतेला प्रसन्न करण्यासाठी आहेत.
पंचायतीच्या कार्यालयाजवळ महिला पोहचताच, इतर जणी त्यांच्या कपाळाला गुलाल लावतात - जसा जसा उत्सव रंगत जातो, तसतशी हवेतली गुलालाची उधळणही वाढत जाते.
व्हिडिओ पहा: फेर धरून नाचत होळीचे गीत गाताना सरमोली गावातल्या महिला . डोंगररांगांमध्ये अजूनही थंडी आहे, आणि फेर धरून नाचणाऱ्या महिलांच्या मधोमध पेटविलेला विस्तव उत्सवात अजूनच ऊब आणत आहे
सुंदरी लचपालकडून हिरा देवी ढोलकी घेताना. महिला आळीपाळीने नाचतायत, तर ८ वर्षांचा भावेश सिंग उत्साहाने टाळ वाजवित आहे. सरमोलीत महिला होळी पाच दिवस चालते
चुलीवर जवळजवळ ५० जणींसाठी वाफाळता चहा तयार होतोय. भजी, हलवा, चिप्स आणि चहा सर्वांना दिला जातो. महिला हळूहळू सगळ्या पाड्यांवर वस्तीत उत्सव साजरा करत जातात, प्रत्येक पाड्यावर तिथले गट या महिलांसाठी खाण्यापिण्याची व्यवस्था करतात. "महिला एका दिवशी गावातल्या एका भागात तर दुसऱ्या दिवशी दुसऱ्या भागात उत्सवाचे आयोजन करतातजेणेकरून प्रत्येकालाच होळीचं आयोजन करण्याची संधी मिळेल. यासाठी येणारा खर्च सर्व जण वाटून घेतात. ," घोरपट्टा मल्ला गावाच्या मंजु त्रिपाठी सांगतात
व्हिडिओ पहा: घोरपट्टा मल्ला गावाच्या रजनी जोशी मथुरेत होळीच्या गीतावर नृत्य करत आहेत
९ मार्चला घोरपट्टा मल्लाच्या महिला बैठकी होळी साजरी करताना. होळी गीतांच्या पुस्तकातून त्या राधा-कृष्ण, शिव आणि गणेश यांची गाणी गातायत
ढोलकी आणि डफ हे कुमाऊँनी होळीचे अत्यावश्यक घटक आहेत ढोलकी आणि डफ असल्याशिवाय कुमाऊँनी होळी साजरीच होऊ शकत नाही.
बैठकीच्या होळी नंतर खडी(उभी) होळी येते – येथे आजच्या यजमान, मंजु त्रिपाठी आणि सात वर्षांची चेतना सिंग होळीच्या गीतांवर नाचत आहेत
सरमोलीत, माटी संगठनच्या एका-खोलीच्या कार्यालयात, दारकोट, नानसेम, नया बस्ती, सरमोली आणि संकधुरा येथून आलेल्या महिला बसल्या आहेत. ही संघटना महिला होळी चा उत्सव साजरा करण्यासाठी गावकऱ्यांच्या घरांमध्ये राहण्याची सोय उपलब्ध करून देते. बाहेर नुकतीच बर्फ पडायला सुरुवात झाली आहे.
महिला एकमेकींना गुलाल लावताना, पाऊस आणि बर्फवृष्टी असतानाही कितीतरी जणी उत्साहाने होळीसाठी येऊ लागल्या आहेत
व्हिडिओ पहा: हे गीत आहे: 'जोहार आणि मुनस्यारी ही रंगीबेरंगीआणि प्रसन्न ठिकाणे आहेत. माझे हृदय जोहार आणि मुनस्यारीत वसले आहे. मी नाचते आणि मी गाते...'
१० मार्चला, मुनस्यारीची गावे बर्फाने आच्छादलेली आहेत. डोंगररांगांमध्ये उत्सवाची गाणी निनादत असताना पंचाचुलीची हस्तिदंती शिखरे उत्सव पाहण्यात मग्न आहेत.
Medha Kale मेधा काळे यांना स्त्रिया आणि आरोग्याच्या क्षेत्रात कामाचा अनुभव आहे. कुणाच्या गणतीत नसणाऱ्या लोकांची आयुष्यं आणि कहाण्या हा त्यांचा जिव्हाळ्याचा विषय आहे.
पिथोरागढच्या पर्वतराजीतील ‘सोन्याची खाण’
सेरा बडोलीला मिळालं डाकघर
जैतीचे अखेरचे रिंगल विणकर
कीडा जडीने झाला पिथोरागढच्या कुटुंबांचा कायापालट


शब्द, शब्द.... | Maayboli

मायबोलीचे मोबाईल अ‍ॅप (अँड्रोईड + आयओएस) सर्वांसाठी उपलब्ध आहे.
You are here: मुख्यपृष्ठ /शब्द, शब्द....
इकडून तिकडे नेती वाहून
नाही कधीही हमाल रे
शब्द मोकळे खुशाल रे
शब्द नेमके अर्था दाविती
कधी ना लावी गुर्‍हाळ रे
कुणीही करु दे अर्थ अनर्थी
लाऊ न घेती किटाळ रे
कितीही मोठा अर्थ बांधिती
शब्द केवढे विशाल रे
उलगडून तो दावित असता
होती आपण रुमाल रे
कधीही ना बेताल रे
आपण अपुल्या जागी र्‍हाती
हे मुलखाचे खट्याळ रे
रंगत आणिती जीवनात या
शब्द नुसती धमाल रे
रंग न अंगा लावून घेती
शब्दरत्न अन् शब्दशस्त्र ही
शुद्धस्वरुप हे निश्चळ योगी
यांना कसला विटाळ रे ......
व्वा ... शब्दांचा शब्दांतून
व्वा ... शब्दांचा शब्दांतून मांडलेला महिमा .... छान
शेवटचे कडवे अधिक आवडले.
नवीन खाते उघडून मायबोलीकर व्हा
नवीन परवलीचा शब्द मागवा
स्थापना : गणेश चतुर्थी, सप्टेंबर १६, १९९६. प्रताधिकार १९९६-२०१८ मायबोली. सर्व हक्क स्वाधीन. वापराचे/वावराचे नियम


ऐतिहासीक पुणे | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
नूमविच्या समोर असलेली हुजूरपागा ही पेशव्यांच्या काळात एक मोठी घोड्यांची पागाच होती. शे दोनशे घोडी तिथे असत. एक मोठा चौकही तिथे होता.
नूमविला लागुनच पूर्वी प्रसिध्द असलेला जॉन स्मॉल मेमोरियल हॉल होता. त्याकाळी शे दोनशे श्रोत्यांची सभा म्हणजे भरगच्च सभा समजली जात असे. अनेक मोठमोठ्या वक्त्यांची भाषणे या हॉलमध्ये झालेली आहेत.ख्रीश्चन मिशनर्‍यांचे ते एक कार्यालयही होते. काळाच्या ओघात सगळंच बदलले. सध्या इथे संतोष भुवन हे उपहारगृह् आहे.
लक्ष्मी रोड ओलांडला की लागलीच उजव्या हाताला मराठे दीक्षितांचा वाडा. हा जप्तीतील वाडा इंग्रजांनी त्यांना बक्षीस दिलेला होता.
त्याला लागुनच नाना फडणिसांचे निवासस्थान. विश्रामबाग वाडा हा वाडा आजही आपली खुण जपून उभा आहे. तिथे आता जन्म=मृत्यू नोंदणी कार्यालय असले तरीही विश्रामबाग वाड्याचे त्यावेळचे वैभव त्याचा दरारा त्याकाळी वेगळाच होता. विश्रामबाग वाड्यासमोरच 'पुष्करणीचा हौद" हा प्रसिध्द हौद होता. पेशवाईतील एक न्यायाधीश टोकेकर जोशी यांनी हा हौद बांधला. हौदाला सुंदरशी नक्षी व कारंजीही होती. या हौदाला सदाशिव हौदातुन पाणी पुरवीण्यात येत असे.
नंतर ठोसरांचा वाडा लागतो. ठोसर हे दुसर्‍या बाजीरावांचे शिक्षक होते. त्यांना हा वाडा नाना फडणिसांनी बक्षीस दिला होता. नंतर दिवाणबहादुर गोडबोले यांचा वाडा- या गोडबोलेंच्या वंशजांनी 'पूना गैझेटर' या जुन्या वृत्तपत्रातुन पुण्याचा इतिहास लिहिला आहे. हे गोडबोले बंधु त्यावेळी फार प्रसिध्द होते.
आताची नातूबाग ही नाना फडणिसांची बागच होती. त्याला 'काळेवावर' म्हणत. या बागेत वाडाही होता. पण नाना मोठे हौशी आणि दर्दी. ही बाग म्हणजे त्यांच्या रसिकतेचे एक मुर्तिमंत प्रतीक होती. यापुढे एकदम पर्वती ही एकच ऐतिहासीक दृष्ट्या महत्वाची जागा. आता वाटेत हौसिंग सोसायट्या वगैरे झाल्यात. पण पुर्वी तिथे गवताशिवाय काहीच नव्हते.
पेशवे आणि त्यानंतरच्या काळातील काही लक्षणीय वास्तुंची ही आठवण पुणेकरांना या सर्व आता पहायलाही मिळणार नाहीत. प्रत्येक वास्तुने आता नवं आधुनीक स्वरूप प्राप्त केलंय. पण तरीही या भागात पेशव्यांच्या काळात बड्या व्यक्ती राहात, वावरत होत्या या गोष्टीला आजही एक वेगळे महत्त्व आहे.
हे वाडे होते/ आहेत ते सध्या वापरांत आहेत काय (जी यादी दिली आहे त्यावरून इतकी विस्तिर्ण जागा ऐतिहासिक म्हणून मोकळी नसावी असे वाटते.) आपण दिलेल्या माहिती सोबत वाड्यांची सद्यस्थिती, त्यांचा आता होणारा वापर आणि फोटो मिळाले असते तर आणखी बहार आली असती.
आता येथे प्रेते पुरण्याची जागा आहे. हा बदल कधी आणि कसा झाला असावा
इलाही ये तूफान है किस बला का
के हाथोंसे छूटा है दामन हया का
विकीपीडियावरून फोटो साभार येथे. विश्रामबाग वाड्याचा खाली जो भाग दिसतो आहे त्याच्या प्रवेशद्वाराच्या दोन्ही बाजूला असलेल्या खोल्यांमध्ये महिला किंवा ग्रामीण उद्योगातून तयार केलेल्या वस्तू विकतात. काही भाग सरकारी कार्यालयांसाठी वापरला जातो असेही वाटते.
नातूबाग मला वाटते पूर्वीच्या काळची खूप मोठी जागा असावी. सध्या राजा केळकर संग्रहालयाचा पत्ता नातूबाग म्हणून दिला जातो.


जैन साहित्यातील विश्वाकार - भाग २ | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
जैन साहित्यातील विश्वाकार - भाग २
आता जैन दर्शनाऐवजी "झेन" दर्शनाचा विचार करणार आहोत. दोघांचा संबंध काय खूप दाट संबंध नसेल. पण दोन्हींचा जन्म एकाच संस्कृतीतला आहे.
झेन ही गोष्ट भारतीय आहे, ह्यावर चटकन विश्वास बसत नाही. पण बुद्धधर्माच्या ह्या शाखेचा उगम भारतातच झाला. चीनमध्ये नाही आणि जपानातही नाही. विमलकीर्तिनिर्देश ह्या नावाचे प्रसिद्ध आणि प्राचीन बौद्ध सूत्र आहे. त्यात झेन तत्त्वज्ञान प्रथम प्रकाशित झाले असे मान्य झालेले आहे.
ह्या झेनच्या उपासनेत कोअन (koan) म्हणून प्रकार असतो. एक लघुतमकथा, असे तिचे रूप असते. प्रयोजन आध्यात्मिक असते. अनभिज्ञ माणसाला ती गोष्ट बहुतेकदा बुचकळ्यात पाडते. ब-याचदा ती विनोदीही असते. कथांचे प्रकार असंख्य आहेत. पण एक ठरलेले कथानक असे:
एक शिष्य आपल्या गुरूकडे जातो. त्याचे शिक्षण बरेचसे पूर्ण झालेले असते. पण अजून काही प्रश्न त्याच्या मनात उरलेले असतात. त्यांपैकी एक ब-यापैकी जड प्रश्न तो गुरूला विचारतो. म्हणजे जीवनाचा अर्थ काय, मनाला लगाम कसा घालावा, अस्तित्व म्हणजे तरी काय, इत्यादि.
ह्यावर गुरू विचित्र उत्तर देतो. त्याचा प्रश्नाशी काहीही संबंध नसतो. कधीकधी तो निरर्थक बोलतो, तर कधी बोलतच नाही. कधी कानठळ्या बसतील इतक्या जोरात ओरडतो, तर कधी अासनावरून उठून चक्क शिष्याच्या थोबाडीत देतो
पण गंमत अशी की त्याच्या ह्या "उत्तराला" अर्थ असतो. त्याने वेळ बघूनच हे केलेले असते. तोवेळपर्यंत मेहनत करून त्याने आपल्या चेल्याला असा काही तयार केलेला असतो की त्याच्या विक्षिप्त उत्तराने चेल्याच्या डोक्यात प्रकाश पडतो. आणि तत्क्षणी तो "पोचतो". त्यानंतर त्याचा लागलेला दिवा कधीच विझत नाही.
विमलकीर्तिनिर्देशसूत्रात असे प्रसंग जवळपास प्रत्येक प्रकरणात आहेत. जग ज्यांना "झेन" म्हणते अशी कूट उत्तरे ऐकून त्या एकाच कथासूत्रात सहस्रशः लोकांना बोधी प्राप्त झाली आहे.
हे इथे सांगण्याचा हेतू काय, तर आपल्या आध्यात्मिक साहित्यातही असल्या उत्तरांना स्थान आहे. सरळ उत्तर शक्य नसते तेव्हा असे वाकड्यातले उत्तर दिले जाते. विश्व मानवाच्या आकाराचे आहे, हे असेच कूट विधान आहे का, ह्यावर पुढील भागात चर्चा . . .
 झेन चे विवेचन आवडले
मात्र 'पोचणे' हा विभाग सतत घडतच असतो... एकदा दिवा लागला आता परत काही बघायला नको, असे काही प्रत्यक्षात घडत असेल असे वाटत नाही.
मात्र परत परत 'पोचणे' हा सर्वांचा अनुभव असतो. वेगवेगळ्या स्वरूपात तो सर्वांनाच येत असतो.
मात्र काहीवेळा झेन गुरुंचे अतर्क्य (क्सिझोफ्रेनिक) वागणेही असेल का) वागणेही असेल का त्याचा अर्थ बिचारे शिष्य मात्र एन्लायटन्मेट असाच घेत असणार... असो
एक साधा माणूस. गुरु कडे जातो.ध्यान करतो नि 'पोचतो'. आता 'पोचलो', पुढे साधी राहणी असावी म्हणून आश्रम घर सोडून डोंगरावर रहायला जातो. एका छोट्या चौकोनात स्वतः पुरते शेत लावतो बाकी वेळ ध्यानात घालवतो.
असे बरेच दिवस जातात.
एक दिवस दुसराच झेन गुरु तेथे जाता जात डोकावतो. रात्र काढायचे ठरवतो. हा 'पोचलेला' माणूस सायंकाळी ध्यानाहून परत आल्यावर स्वागत करतो खायला भात करतो नि सांगतो की उद्या पुरता तांदुळ या रांजणात आहे तो घेऊन तुम्ही उद्याचा भात करून घ्या. मी पहाटेच ध्यानाला जाईन.
दुसर्‍या दिवशी ध्यान संपवून तो घरी येतो तेव्हा पाहतो की, गुरु तर् गेले पण जातांना रांजण फोडले आहेत, झोपडी मोडून टाकली आहे.
तो पाहून क्षणभर आवाक् होतो आणी मग आनंदाने नाचायला लागतो.
आता माझे प्रश्न -
साधा माणूस '३ वेळा' कसा काय पोचतो.
आता कशावरून गुरु चे वागणे हे त्याला 'पोचवण्याचेच होते'
कशावरून गुरु गांजा पिऊन गोंधळ घालत नव्हते
आपले दोन्ही लेख वाचण्यासारखे आणि अजून उत्सुकता वाढवणारे आहेत. तरी खालील प्रतिक्रीया ही केवळ गंमत म्हणून केलेली घ्या:
या लेखातील शिष्याचे प्रश्न आणि गुरूची उत्तरे वाचताना, आपण "दारूचा तांब्या" या चर्चाप्रस्तावात जे काही प्रश्न विचारत आहात त्यावर उपक्रमावरील "गुरू माणसांना" त्या प्रश्नांना उत्तरे कशी द्यावीत याची आगळी वेगळी कल्पना दिली आहेत तेंव्हा आता उपक्रमावर आपल्याला वर उल्लेखलेल्या गुरू ने दिलेल्या प्रकारातील उत्तरे मिळू शकतील, म्हणून म्हणतो, अमंळ सावध रहा
आणि आधी म्हणल्याप्रमाणे वरील प्रतिक्रीया ह.घ्या. :-)
असे नाही वाटते की जास्त शेखी मिरवायची म्हणजे म्हणजे शब्दांचे खेळ करायचे. पांढर्‍यावर काळे करायचे. पुर्वीच्या काळी जास्त वेळ असलेले आणी बाकी काही काम येत नसलेले लोक असे बळचकर लिहीत बसायाचे आणी ते असे साहीत्य प्रकाशीत करायचे. आजकाल कसे अभिनय येत असेल नसेल तरी काही अभिनेते आपल्या पोरांना घेऊन सिनेमे काढतात. तसे काही लेखक, प्रकाशक आपला पिढीजात धंदा असले साहीत्य घेऊन चालवायचे. नाही म्हणले तरी फिलोसॉफी कायम फॅशनमधे. मार्केटींगमधे तरबेज असतील कारण हे असले खपवायचे म्हणजे ...
पण काही म्हणा विक्षिप्त प्रकार करणार्‍या गुरूंचे चेले मात्र स्मार्ट , काहीतरी मस्त अर्थ लावुन जायचे. ईग्रंजीत पब्लीक रिलेशंन्स मधे ज्याला स्पिन डॉक्टर , डॅमेज कंट्रोल् म्हणतात. हा प्रकार तेव्हा पासुन सुरू झाला म्हणायचा.
अस तर नसेल ना कि गुरू बिचारा सांगुन सांगुन थकला अन मुस्काटात भडकवायला लागला मग घाबरुन इतर लोक बरोबर वागायला लागली. झाले,... किर्ती झाली.. मठाचा धंदा वाढला, कामाचा व्याप. मग तीच गोष्ट अजुन लोकांना सांगण्यापेक्षा डाव्या थोबाड फोडले कि हा अर्थ, उजवे कि..मडके फोडले की मडके बदला दुषित पाण्यापासुन् विकार होतील्, झोपडी मोडली की नॉट् अर्कॉडींग टू वास्तूशात्र, प्लीज रिबील्ट असे शॉर्ट ऍन्ड ईझी पॉकेट बुक्स सुरु झाले असतील.
माझ्यामते कॉन्सपीरसी थेअरी पण अशीच सुरु झाली अन टीकाकार पण तेव्हाच उदयास आले.
तुम्ही गुरुला नावे ठेवणे सोडा पाहू, एका थोबाडीत गुरुंनी केवढे कार्य केले, किती नवीन क्षेत्र निर्माण केली, केवढ्या लोकांचा पोटापाण्याचा प्रश्ण सोडवला.
वरील सर्व मुद्दे कमीअधिक प्रमाणात बरोबर अाहेत. "गुरू" ह्या प्रकारात शतकानुशतके जितका भ्रष्टाचार झाला आहे तितका आणखी कुठेच नसेल. स्वतःला गुरू म्हणवून घेतलं आणि थोडंफार विचित्र वागलं की खंडीभर लोक गोळा करता येतात आणि पैसा करता येतो हा अनुभव आहे. कारण हा विषयच कठिण आहे. लोक फसतात. संसाराला जितके घाबरलेले आहेत तितक्या प्रमाणात जास्त फसतात. मलाही तो विषय कठिण पडतो. मी त्याच्यावर बोलणार नाही. मी जे लिहितो आहे ते त्याचा आवाका फार मर्यादित आहे. त्यात जैन धर्माबद्दल काही नाही. जैन धर्माचा मी अभ्यास केलेला नाही. झेनबद्दल काही नाही, कारण तेही माहीत नाही. ह्यात फक्त एका चमकदार कल्पनेचा विचार आहे. तो विचार करण्यास उपयोगी पडेल म्हणून गुरू-शिष्यांचे आणि सूत्रांतले प्रसंग मी "रिपोर्टिंग" म्हणून देत आहे. बाकी सर्व वैयक्तिक कल्पनाविलास आहे. ह्या सर्व साहित्यिक कृती आहेत असं समजा, म्हणजे हे एक रसग्रहण आहे हे लक्षात येईल. पण श्रेष्ठ साहित्यकृती आपली दृष्टी बदलू शकते. आणि दृष्टी बदलण्यात "भौतिक" काहीच नाही. म्हणून एक सोय म्हणून आत्मिक म्हणायचं. बाकी काही नाही.
व्यक्तिगत विचाराल तर मला गुरू म्हणून कोण माहीत नाही. इकडे भारताच्या तोंडात मारतील इतके गुरू झाले आहेत. शिवाय अमुक माई आणि तमुक श्रीश्री येऊन जात असतातच. माझा विश्वास नाही. तथाकथित शिष्यांवर तर मुळीच नाही. यमनियम न पाळणारे लोक ध्यान-प्राणायामाच्या बाता मारतात त्यावर विश्वास ठेवण्याइतका मी पेंद्या झालेलो नाही. विश्वास दोन गोष्टींवर आहे. एक म्हणजे आपण ज्याला सायन्स म्हणतो ते, की ज्याच्यात कष्ट-कष्ट करून लोक सत्य शोधत असतात. पण शास्त्रकाटा म्हणजे निव्वळ सायन्स नाही, ह्याही गोष्टीवर माझा विश्वास आहे. सायन्स हा एक भाग झाला. उत्तम कविता, किंवा बंदिश, किंवा नाटक, किंवा शिल्प, ह्यांच्यात फक्त रंजकता आहे हे कुणाला पटेल त्याच्यातही सत्यशोधन आहे. इतकी साधी भूमिका आहे.
आता राहिली गोष्ट दारूच्या तांब्याची. मला मीच लिहिलेला प्रस्ताव दिसत नाही आहे. काटला की काय मधल्यामधे काय यार. जरा सैल सोडा. मला खरोखर उत्सुकता होती, "तांब्या" म्हणजे काय ह्याची.
झेन ची ओळख आवडली.
झेन हा शब्द 'ध्यान' वरुन आला आहे असे वा´चले होते.
या झेन गुरुंच्या कथा मस्तच असतात. ओशोंच्या व्याख्यानांत अनेकदा त्यांचा समावेश असतो.
 कष्ट करा ... कष्ट करा
'ध्यान' वरूनच आला आहे. सुंदर ते zen, उभे wit वरी . . .
झेन नक्की वाचा. छान विरंगुळा.


जीवनरसदायी आवळा | Abstract India

डॉ. श्री बालाजी तांबे
केवळ आवळ्याच्या फळातच रसायनाचे गुण आहेत असे नव्हे, तर आवळ्याच्या झाडाच्या वातावरणातही हा गुण आलेला दिसतो. त्यामुळे आवळ्याच्या झाडाच्या सान्निध्यात राहिल्यानेही पित्तशमन, रक्‍तसंवर्धन, रक्‍ताभिसरण वाढून शरीराला “रसायनाचे’ असे फायदे मिळतात.
वाजीकरण व रसायन हा आयुर्वेदाचा महत्त्वाचा विषय. सळसळते तारुण्य हे सप्तधातू-रसांवर व विशेषकरून वीर्यधातूवर अवलंबून असते. अर्थात जगण्यात व जीवनात रस असावा लागतो, हे निश्‍चितच. च्यवनप्राशसारखी काही रसायने आहेतच, पण मोठ्या प्रमाणात हिरडा व आवळा हीच महत्त्वाची रसायनद्रव्ये. योग्य योजनेद्वारा रसायनाने वीर्यवृद्धी होते. शरीरातील संपूर्ण चलनवलन व पेशीपेशीमधील किंवा सर्व अंतर्गत अवयवरचनेतील संदेश देवाणघेवाणसुद्धा रसायनामुळेच व्यवस्थित चालते. जगण्यातील रस हाही व्यक्‍ती-व्यक्‍तीतील संपर्क व संवाद यामुळेच वाढतो व त्यासाठी आवश्‍यकता असते ताकदवान व निरोगी चेतासंस्थेची. या सर्व कार्यासाठी उत्तम पर्याय आहे “आवळा’.
आवळ्याचे अनेक प्रकार असतात. डोंगरी आवळ्यात बी मोठी असते, गर त्यामानाने कमी असतो व गरात धागे अधिक असतात. हे आवळे चवीला अधिक तुरट असतात. काही प्रकारचे आवळे मोठे रसरसशीत, अधिक गर व अधिक रस असणारे असतात. अपरिपक्‍व म्हणजे नीट न वाढलेले आवळे व झाडावरून गळून खाली पडून वाळलेले आवळे औषधाच्या दृष्टीने तेवढेसे उपयोगी नसतात. असे आवळे वाळवून आवळकाठी वा आवळकाठीचे चूर्ण म्हणून विकले जाते किंवा त्यांना भिजत घालून च्यवनप्राशसारख्या रसायनात वापरलेले दिसते. असे कमी दर्जाचे आवळे वापरल्यामुळे अशा वस्तूंचा प्रभाव खूपच कमी झाला असल्याचे दिसते. त्यामुळे अशी उत्पादने स्वस्त वाटली तरी त्यांची उपयोगिता व गुण खूपच कमी असतात.
त्यामुळे औषधांचे उत्पादन करतेवेळी आवळे रसरसशीत व ताजे हवेत. अशा रसरसशीत, ताज्या आवळ्यांचा रस साखरेबरोबर वा मधाबरोबर घेण्याने उपयोग होतो. मीठ लावून आवळे खाण्यात कसा आनंद होतो, हे चार तरुण मुलींना विचारायला हरकत नाही. आवळ्याचे लोणचे हा एक पचनासाठी मदत करणारा अप्रतिम पदार्थ आहे. त्याहीपेक्षा उपयोगी व महत्त्वाचा पदार्थ आहे मोरावळा. साखरेच्या पाकात मुरलेला आवळा म्हणजे मोरावळा. पूर्ण आवळे टोचे मारून गरम पाण्यात किंचित वाफवून साखरेच्या पाकात टाकून किंवा किसून साखरेच्या पाकात टाकून मोरावळा केला जातो. मोरावळा करण्याची कृती कोणतीही असली तरी मोरावळा मुरू देणे म्हणजेच जुना होऊ देणे खूप महत्त्वाचे असते. म्हणून जुना मोरावळा गुणांमध्ये श्रेष्ठ असतो. पित्तशामक म्हणून मोरावळ्याचा खूप उपयोग होतो. वाढलेले पित्त- मग ते उन्हाळ्यातील असो वा इतर ऋतूतील- नेहमीच त्रास देते व ते मेंदूचे व डोळ्यांचे अधिक नुकसान करते. अशा वेळी मोरावळ्याचा खूप उपयोग होतो. यकृत व्यवस्थित काम करत नसल्यास किंवा यकृताचा आकार वाढत असल्यास मोरावळ्याचा चांगला उपयोग होतो. अशा वेळी दिवसातून दोनदा मोरावळा खाण्याने खूप उपयोग होताना दिसतो. गुलाबाची फुले साखरेत टाकून तयार झालेला गुलकंद सेवन केल्यासही शरीरात शीतता व शांतता उत्पन्न होते, परंतु ज्यांना गुलकंदाची गोड चव फारशी आवडत नाही, मोरावळ्याची आंबटगोड चव आवडते व ज्यांना पित्तशमनाची अधिक गरज आहे व मुख्य म्हणजे ज्यांना रसायनाचा फायदा हवा आहे त्यांनी मोरावळा सेवन करणे अधिक योग्य ठरते.
केवळ आवळ्याच्या फळातच रसायनाचे गुण आहेत असे नव्हे, तर आवळ्याच्या झाडाच्या वातावरणातही हा गुण आलेला दिसतो. त्यामुळे आवळ्याच्या झाडाच्या सान्निध्यात राहिल्यानेही पित्तशमन, रक्‍तसंवर्धन, रक्‍ताभिसरण वाढून शरीराला “रसायनाचे’ असे फायदे मिळतात. म्हणूनच कार्तिक महिन्यात एकादशी ते पौर्णिमा या काळात आवळी भोजन, आवळीपूजन वगैरे करण्याची परंपरा असल्याचे दिसते. या दिवशी आवळ्याच्या झाडाखाली बसावे, विश्रांती घ्यावी, तेथे बसून काही खावे- जेणेकरून झाडाच्या आजूबाजूला असलेल्या प्राणशक्‍तीचा उपयोग होईल, अशी प्रथा असलेली दिसते. भगवान विष्णूंना जशी तुळशी प्रिय आहे तसा त्यांना आवळाही प्रिय आहे. म्हणून आवळ्याच्या झाडाखाली बसून विष्णुपूजन केल्याने पुण्य मिळते असे म्हणतात.
“आवळा देऊन कोहळा काढणे’ अशी एक म्हण आहे. याचा अर्थ असा, की बारीकशी वस्तू देऊन त्याच्या मोबदल्यात मोठा मोबदला मिळविणे. कोहळा हेसुद्धा रसायनच आहे, पण त्यात सर्व सहा रस नसतात, तर पाच रस असतात. कोहळ्याचाही वीर्यवर्धनासाठी उपयोग होतो. म्हणून आकाराने लहान असलेल्या आवळ्याची तुलना आकाराने मोठ्या असलेल्या कोहळ्याशी करून अशी म्हण व्यवहारात आली असावी.
असा हा बहुगुणी, रसायनी, तारुण्य देणारा, नवजीवन देणारा आवळा. आवळ्यापासून बनविलेला मोरावळा व पूर्ण रसायनात रूपांतर केलेले “संतुलन च्यवनप्राश’, “संतुलन अमरप्राश’, “संतुलन आत्मप्राश’, “संतुलन सुहृद्‌प्राश’ असे अनेक प्रकारचे प्राश मनुष्याला आयुष्यवृद्धी व शांती देण्यासाठी खूपच उपयोगी पडताना दिसतात.
from → आवळा, च्यवनप्राश, पित्तशमन, रक्‍तसंवर्धन
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
आर्चिव्ह्ज महिना निवडा जून 2016 मार्च 2016 फेब्रुवारी 2016 जुलै 2015 नोव्हेंबर 2014 एप्रिल 2014 मार्च 2014 जानेवारी 2014 जानेवारी 2013 डिसेंबर 2012 नोव्हेंबर 2012 सप्टेंबर 2012 फेब्रुवारी 2012 जानेवारी 2012 डिसेंबर 2011 नोव्हेंबर 2011 ऑक्टोबर 2011 सप्टेंबर 2011 ऑगस्ट 2011 जुलै 2011 जून 2011 मे 2011 एप्रिल 2011 मार्च 2011 फेब्रुवारी 2011 जानेवारी 2011 डिसेंबर 2010 नोव्हेंबर 2010 ऑक्टोबर 2010 सप्टेंबर 2010 ऑगस्ट 2010 जुलै 2010 जून 2010 मे 2010 एप्रिल 2010 मार्च 2010 फेब्रुवारी 2010 जानेवारी 2010 डिसेंबर 2009 नोव्हेंबर 2009 ऑक्टोबर 2009 सप्टेंबर 2009 ऑगस्ट 2009 जुलै 2009 जून 2009 मे 2009 एप्रिल 2009 मार्च 2009 फेब्रुवारी 2009 जानेवारी 2009 डिसेंबर 2008 नोव्हेंबर 2008 ऑक्टोबर 2008 सप्टेंबर 2008 ऑगस्ट 2008 जून 2008 मे 2008 एप्रिल 2008 मार्च 2008
अन्नयोग : सुका मेवा
उत्तरे तुमच्या प्रश्‍नांची ayurveda
जापान वीसा कागद पत्र
डॉ. श्री बालाजी तांबे
मूतखड्याला करणीभूत मेटॅबोलिक सिन्ड्रोम


'ब्र' कविता महाजन | Maayboli

मायबोलीचे मोबाईल अ‍ॅप (अँड्रोईड + आयओएस) सर्वांसाठी उपलब्ध आहे.
You are here: मुख्यपृष्ठ /रंगीबेरंगी /हर्ट यांचे रंगीबेरंगी पान /'ब्र' कविता महाजन
'ब्र'च्या उत्कृष्ट हिंदी अनुवादासाठी अनुवादक स्मिता दात्ये यांना महाराष्ट्र राष्ट्रभाषा सभेचा एम. एम. जगताप पुरस्कार जाहीर. अभिनंदन स्मिताताई. अभिनंदन कविता महाजन.
हर्ट यांचे रंगीबेरंगी पान
नवीन खाते उघडून मायबोलीकर व्हा
नवीन परवलीचा शब्द मागवा
स्थापना : गणेश चतुर्थी, सप्टेंबर १६, १९९६. प्रताधिकार १९९६-२०१८ मायबोली. सर्व हक्क स्वाधीन. वापराचे/वावराचे नियम


सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक सह India मध्ये किंमतऑफर & पूर्णतपशील | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
भारतातील टॉप 10 मोबाईल
मागचा कॅमेरा [13 MP]
मोबाईल प्रकरणे आणि कव्हर
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
ज्युसर मिक्सर आणि धार लावणारा
ओ डी टॉयलेट (EDT)
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप फ्लॉप्स
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक किंमतIndiaयादी
वरील टेबल मध्ये सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक किंमत ## आहे.
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक नवीनतम किंमत Sep 17, 2018वर प्राप्त होते
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅकइन्फिबीएम उपलब्ध आहे.
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक सर्वात कमी किंमत आहे, , जे इन्फिबीएम ( 2,26,671)
किंमत Mumbai, New Delhi, Bangalore, Chennai, Pune, Kolkata, Hyderabad, Jaipur, Chandigarh, Ahmedabad, NCRसमावेश India सर्व प्रमुख शहरांमध्ये वैध आहे. कृपया कोणत्याही विचलन विशिष्ट स्टोअरमध्ये सूचना वाचा.
PriceDekhoवरील विक्रेते कोणत्याही विक्री माल जबाबदार नाही.
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक दर नियमितपणे बदलते. कृपया सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक नवीनतम दर शोधण्यासाठी आमच्या साइटवर तपासणी ठेवा.
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक - वापरकर्तापुनरावलोकने
चांगले , 1 रेटिंग्ज वर आधारित
आपलाअनुभवसामायिक करा एक पुनरावलोकनलिहा
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक वैशिष्ट्य
सोनी दशकं र्क्स१र्म२ 43 6 पं ब्लॅक
3/5 (1 रेटिंग )
Quick links आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा T&C गोपनीयता धोरण FAQ's


प्रतिसादानुसार लेखन | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
खगोलशास्त्र आणि अवकाशविज्ञान सागर 06/27/2007 - 09:13 06/27/2007 - 09:13
माहितीच्या अधिकाराविषयी माहिती हवी आहे. योगेश 06/17/2007 - 15:22 26 06/26/2007 - 11:11
अंतस्थ हेतू - निव्वळ अर्थार्जन
डेन्मार्क बद्दल माहिती हवी आहे लिखाळ 06/22/2007 - 14:06 3 06/25/2007 - 10:54
मुलांसाठी मराठी संकेतस्थळ -२ गुंडोपंत 06/22/2007 - 06:35 18 06/24/2007 - 18:02
शिक्षण काय फक्त पोट भरण्यासाठीच
कसा वाटतो आपला महाराष्ट्र


इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
मीटू ते राममंदिर,उद्धव ठाकरे यांच्या भाषणातील १० प्रमुख मुद्दे
२५ नोव्हेंबरला अयोध्येला जाणार, उद्धव ठाकरेंची घोषणा
तनुश्रीच्या तक्रारीवर CINTAAनं पाठवलेल्या नोटिशीला नानानं दिलं हे सविस्तर उत्तर
VIDEO : पतीच्या मृत्यूनं खचून न जाता ती चालवतेय संसाराची 'टॅक्सी'
सेंद्रीय शेतीत सिक्कीम जगात ठरलं अव्वल
VIDEO : CCTVमध्ये कैद झालेल्या या लाईव्ह सुसाईडनं खळबळ; विद्यार्थ्याची ९व्या मजल्यावरून उडी
वाढदिवसाच्या दिवशीच एन. डी. तिवारी यांनी घेतला जगाचा निरोप
मुलाला मारण्यासाठी खेळण्यातील गाडीत ठेवली स्फोटकं
ऐश्वर्या नारकरनं आपल्या 'लाडक्या लेकी'ला काय दिला सल्ला
तनुश्रीच्या तक्रारीवर CINTAAनं पाठवलेल्या नोटिशीला नानानं दिलं हे सविस्तर उत्तर
जान्हवी कपूर बहिणींसोबत आली भावाचा सिनेमा पाहायला
दुर्गामातेच्या दर्शनाला पोचला वरुण धवन
स्वस्तात सोनं खरेदी करण्याची संधी, फक्त उद्याचा एक दिवस आहे ही ऑफर
मुलाला मारण्यासाठी खेळण्यातील गाडीत ठेवली स्फोटकं
दुष्काळग्रस्त मराठवाड्यातच धरणातलं लाखो लीटर पाणी चोरीला, पोलिसांत गुन्हा दाखल
शरीरसंबंध ठेवण्यास नकार दिल्यामुळे डोक्यात स्टूल घालून केली मॉडेलची हत्या
क्रिकेटमध्ये पुन्हा वादळ, अफगाणिस्तानच्या खेळाडूने ठोकले ६ चेंडूंत ६ षटकार
उमेश यादवने घडवला इतिहास, 19 वर्षानंतर केली 'ही' कामगिरी
भारताने वेस्ट इंडिजला 10 विकेट्सने लोळवलं, 2-0 ने मालिकाही जिंकली
IND vs WI : वेस्ट इंडिजच्या दुसऱ्या डावात 127 धावा, भारतासमोर 72 धावांचं लक्ष्य
#MeToo तेव्हाच का नाही बोलली
मतभेदानंतरही गांधीजी म्हणाले जवाहरलाल हाच माझा वारस
पुण्याजवळ सामूहिक बलात्कार : ...पण आज इथे मेणबत्या पेटल्या नाहीत
VIDEO : ड्रोन कॅमेऱ्यातून 'शिवतीर्था'वरील भगवे वादळ
VIDEO : भगवानगडावर शुकशुकाट
VIDEO : CCTVमध्ये कैद झालेल्या या लाईव्ह सुसाईडनं खळबळ; विद्यार्थ्याची ९व्या मजल्यावरून उडी
VIDEO : पतीच्या मृत्यूनं खचून न जाता ती चालवतेय संसाराची 'टॅक्सी'
सोलापुरात नामांतराच्या वादामुळे शिवा संघटनेने पुकारला बंद
विद्यापीठाला ग्रामदैवत श्री सिध्देश्वरांचे नाव न दिल्याने शिवा संघटनेने आज सोलापूर बंदची हाक दिलीय.
सोलापूर, 13 नोव्हेंबर: मुख्यमंत्र्यांनी सोलापूर विद्यापीठाला अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव जाहीर केल्याने सोलापुरात मोठा वाद निर्माण झालाय.विद्यापीठाला ग्रामदैवत श्री सिध्देश्वरांचे नाव न दिल्याने शिवा संघटनेने आज सोलापूर बंदची हाक दिलीय.
२००४ साली विद्यापीठाची घोषणा करण्यात आली होती. त्यानंतर सोलापुरचे ग्रामदैवत श्री सिध्देश्वरांचे नाव देण्याची मागणी आम्ही केली होती असा दावा शिवा संघटनेने केलाय. पण आता सोलापुर विद्यापीठाला अहिल्याबाई होळकरांचे नाव दिल्याने शिवा संघटनेकडून निषेध व्यक्त केला जातो आहे. जर का सोलापूर विद्यापीठाला सिध्देश्वरांचे नाव दिले नाही तर आम्ही आमच्या पद्धतीने आंदोलन करु असा इशारा शिवा संघटनेने दिलाय. त्यामुळे सोलापुरात सुरक्षा वाढवण्यात आलीय. दरम्यान शहर पोलिसांनी शिवा संघटना आणि लिंगायत समाजाला मोर्चा सोलापूर बंद करु नये असे आवाहन केलं आहे. मात्र शिवा संघटना बंद करण्याबाबत ठाम आहे.
त्यामुळे नामांतराचा वाद कसा सुटतो हे पाहणं महत्त्वाचं ठरणार आहे.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
स्वबळाच्या नारा कायम, हिंदुत्वावरून उद्धव ठाकरेंनी केलं मोदींना लक्ष्य
मुंबईत विजांच्या कडकडाटासह पाऊस; मराठवाडा आणि विदर्भ मात्र कोरडाच
इंदू मिलवरच्या बाबासाहेबांच्या स्मारकाचं 2020 मध्ये लोकापर्ण - मुख्यमंत्री
नरभक्षक वाघिणीने फस्त केला गोऱ्हा; आता वन विभागाच्या ट्रॅपवर
डॉक्टरांनी चक्क स्वत:चीच केली एनडोस्कोपी; वैद्यकीय क्षेत्रात नवा विक्रम
तातडीनं दुष्काळ जाहीर करा, नाहीतर शिवसेना रस्त्यावर उतरणार - उद्धव ठाकरे
स्वबळाच्या नारा कायम, हिंदुत्वावरून उद्धव ठाकरेंनी केलं मोदींना लक्ष्य
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


रुचकर जेवण: गोड शिरा (सत्यनारायण प्रसाद)- God Shira

गोड शिरा (सत्यनारायण प्रसाद)- God Shira
सर्व्हिंग: ३ ते ४ माणसांसाठी
१/२ कप बारीक रवा
१/४ कप पिकलेलं केळं, चिरून
१ १/२ कप दुध
१/२ कपापेक्षा किंचिंत कमी साजूक तूप
१ टीस्पून बदामाचे कप
१. कढईत तूप गरम करा. त्यात रवा घालून गोल्डन ब्राऊन होई पर्यंत भाजून घ्या.
२. रव्याचा छान वास सुटला कि, त्यात केळं घाला आणि परता.
३. एकीकडे दुध आणि पाणी एकत्र करून उकळायला ठेवा.
४. रव्यात बदामाचे कप,बेदाणे,वेलची पूड आणि केशर घालून परता.
५. उकळते दुध-पाणी घाला आणि ५ मिनिटे झाकून ठेवा. रवा शिजून फुलून येईल.
६. गॅस बंद करा. त्यात साखर घालून नीट मिक्स करा. झाकण ठेवा. वाफेवर साखर विरघळली कि, थोड्यावेळानी शिरा सर्व्ह करा.
क्या बात.. क्या बात.. हा शिरा अप्रतिम असतो. आणि तो फार थोड़ा देतात. म्हणून या शि-यासाठी मी निर्लज्जपणे सत्यनारायणाच्या ठिकाणी पुन्हा पुन्हा हात पुढे करतो. आणि पुडीत दिला तर खिशात घालतो..मस्त पाककृति..
हा शिरा माझा पण एकदम फेवरीट आहे :) लहानपणी मी पण पुन्हा पुन्हा मागून खायचे :)
कल्याणी ,असा जर रोज रोज चं मस्त मस्त खात गेली तर वजन कस कमी होईल
मी आज 1st time तुमच्या site वर visit केला आणि तुमच्या recipe इतक्या सुंदर आहेत कि त्यांना कॉपी करण्याचा मोह आवरू शकले नाही.
पण इकडे कॉपी करण्याचा option नाहीये मी तुमच्या recipe कश्या कॉपी करू .
तुमच्या प्रतिक्रिया नक्की कळ्वा
उपवासाचे पदार्थ/ Fasting recipes
How to make vegetable stock (व्हेजिटेबल स्टॉक कसा बनवाल


Amit Karpe: Website Development for Social Organization and NGOs | सामाजिक संस्थासाठी विषय वेब साईट बांधणी

मागील आठवड्यात मी रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधनी मध्ये (सामाजिक) संस्था बांधणी मदत योजनेच्या (Institution Building Support Scheme) एका दिवसभरच्या सत्रात भाग घेतला. या सत्राचा मुख्य विषय वेब साईट बांधणी आणि तिचा वापर असा होता. दहा सामाजिक संस्था (न्गोस) महाराष्ट्रभरातून तिथे आल्या होत्या. त्या वेळी माधव शिरवळकर यांनी Internet हे मध्यम किती प्रभावी आहे आणि त्याचा जगभर कसा उपयोग होतोय, हे सांगितले. माधव शिरवळकर हे Pujasoft Technology Pvt., Ltd. या माहिती तंत्रज्ञान (Information Technology ) क्षेत्रात काम करणाऱ्या कंपनीचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी ( Founder & CEO ) आहेत. यांनी अनेक मराठी आणि इंग्लिश भाषेत संगणक आणि इंटरनेट या वर आधारित पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांच्या माग्रदर्शन पर भाषणात त्यांनी अनेक Company, सरकारी , सामाजिक संस्था इंटरनेट आणि वेब साईट चा वापर प्रचारासाठी किवां प्रसिद्धीसाठी करण्याची विविध उदाहरणे सांगितली. आणि नव्याने उदयास आलेल्या Social Networking & Web 2.0 ची बरीच उदाहरणे सांगितली.
नंतरच्या सत्रात मजकूर ( Content ) यावर चर्चा झाली. यात जयेश जोशी यांनी मार्ग्रदर्शन केले. हे मध्यम आणि प्रकाशन (Media and Publishing ) क्षेत्रात लेखक ( Content Writer ) म्हणून काम करतात. तसेच सेवा योग या वेब साईट च्या माध्यमातून अनेक सरकारी योजनांची माहिती सामाजिक संस्थान पर्यंत पोहचवतात. या चर्चेत मजकूर हा साधा असला तरी चालेल, पण तो केंद्रित ( Focus ) असला पाहिजे. वेब साईट मध्ये जास्तीत जास्त माहिती हि चित्र, आलेख या स्वरुपात असावी (Image, Presentation, Facts & Figure, Graph). एक चित्र हे हजार शब्दांची मांडणी करू शकते. तसेच इंटरनेट वापरणारे हे प्रत्येक मजकूर किवां प्रत्येक ओळ वाचत नाही. त्यामुळे चित्र, चित्रफिती, ध्वनिफिती चा जास्तीत जास्त वापर करावा. छोटा, साधा आणि सोपा मजकूर सुद्धा खूप महत्वाचा असतो. मांडणीचा, सजावटीचा कल्पकतेने विचार करावा. वेब साईट प्रसिद्ध व्हावी म्हणून काही उपाय सुचविले. 1. Link Exchange 2. Google Analytics 3. Google Rank or SEO 4. Social Network. वेब साईट हि लक्ष वेधक असली पाहिजे. बघणाऱ्याला गुंतवता आले पाहिजे. काही वेगळ्या आणि कल्पक साईट ची उदाहरणे पुढे दिली : http://www.refdesk.com/ http://lifehacker.com/ http://www.gimmeabuck.com/. blogging आणि twitting चा उपयोग सर्वांनी करावा.
समारोपाचे सत्र हे विनय प्रभाकर सहस्रबुद्धे यांनी घेतले. या योजनेचा (संस्था बांधणी मदत प्रकल्पाच्या) सर्व संस्थांनी जास्तीत जास्त लाभ घ्यावा. तसेच वेब साईट मार्फत देणगी आणि नवीन नवीन कार्यकर्ते, हितचिंतक मिळावे आणि संस्थेची माहिती आणि कीर्ती सर्वदूर पसरावी. यात तांत्रिक आणि आशय यावर लक्ष असावे. जगातील सर्वात खतरनाक दहशदवादी, लादेन कडे जगातील सर्वात उत्तम अशा तंत्रन्यान संच ( team ) आहे. हि सर्व मंडळी इंटरनेट आणि संगणक यात अतिशय हुशार आहेत. जर वाईट वृत्तीची लोक याचा वापर, एवढे महत्व देऊन करत असतील तर आपणही चांगल्या कामासाठी याचा वापर केलाच पाहिजे. आणि मुख म्हणजे सर्वांनी माध्यमाशी मैत्री केली पाहिजे. तसेच पुघील काळातील काही निरोप त्यांनी सांगितले. पुढील काळात अश्या सर्व संस्थासाठी Nation First Forum या नावाचे सोशल नेटवर्क उपलब्ध होणार आहे. तसेच १७-१८ डिसेंबर २०१० रोजी दिल्ली इथे संमेलन होणार आहे. ज्यात पर्यावरण हा मुख मुद्दा असणार आहे.
समुत्कर्ष इन्फोटेक ( Samutkarsha Infotech ) या कंपनीने ५ वेब साईट तयार केल्या.
आणि पाथेय ( Patheya Consultancy Services ) या कंपनीने ५ वेब साईट तयार केल्या.
भारता पुढील समस्या आणि संघाची भूमिका
संघाचे राष्ट्रीय चारित्र निर्माण हे एकमेव काम आहे
विचारप्रवाह ~ विक्रम वालावलकर
अनामवीरा ६ - शचीन्द्रनाथ सान्याल
आणि स्पेनने वर्ल्ड कप जिंकला :)
गेले दोन आठवडे आम्ही मित्र फुटबॉलच्या आजाराने ग्रस्त होतो. घरच्यांना फुटबॉल काय आणि क्रिकेट काय त्यांच्या टीवी वरील मालिकांना अडचण म्हणजे अश...
संघाचे राष्ट्रीय चारित्र निर्माण हे एकमेव काम आहे
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि सिमी या दोन संघटनेची तुलना राहुल गांधी यांनी केली. एक स्वयंसेवक म्हणून मला वाईट वाटले. पण ते राजकीय वक्तव्य होत...
अखेरचे आठ दिवस -- संत एकनाथ