Sakal Saptahik Cover Sory Kaustubh Kelkar Marathi Article | Saptahik Sakal

बॅंकिंग क्षेत्र कसे सुधारेल
बॅंकिंग क्षेत्र कसे सुधारेल
कौस्तुभ मो. केळकर, आर्थिक घडामोडींचे अभ्यासक
गुरुवार, 22 मार्च 2018
पंजाब नॅशनल बॅंकेतील घोटाळ्याची व्याप्ती दिवसेंदिवस वाढतच आहे. फेब्रुवारी महिन्यातील मध्यास उघडकीस आलेला हा सुमारे १३ हजार कोटींचा घोटाळा अचंबित करणारा आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बॅंकेमधील अलीकडच्या काळातील हा एक मोठा घोटाळा आहे. परंतु, आता परिस्थिती एका घोटाळ्यापुरती सीमित नसून घोटाळ्यांचे सांगाडे बाहेर पडण्याची अहमहमिका लागली आहे. आज संपूर्ण सरकारी बॅंकिंग क्षेत्र संशयाच्या भोवऱ्यात सापडले आहे.
नीरव मोदीने बॅंकेतील काही अधिकाऱ्यांबरोबर संधान साधून पंजाब नॅशनल बॅंकेला हजारो कोटींचा चुना लावला म्हणजे आपल्याकडे शहाणपण आले नसल्याचेच द्योतक आहे. देशाच्या सरकारी बॅंकांत पंजाब नॅशनल बॅंकेचा दुसरा क्रमांक लागतो. या बॅंकेला नीरव मोदी या हिरे व्यापाऱ्याने पद्धतशीरपणे चुना लावला. या घोटाळ्यातील त्याचा साथीदार नातेवाईक गीतांजली डायमंड्‌सचा मालक मेहुल चोक्‍सी आणि नीरव देशाबाहेर बेमालूमपणे पळून गेले. इतकेच काय तर नीरव मोदी या वर्षी दावोस येथे झालेल्या ‘वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम’मध्ये सहभागी झाला आणि त्याने पंतप्रधान मोदी यांच्याबरोबर ग्रुप फोटोमध्ये सहभागी झाला होता. या अगोदरच त्याची एका प्रकरणात चौकशी सुरू झाली होती. यावरून हे गुन्हेगार किती निर्ढावले आहे हे लक्षात येते.
नीरव मोदी आपल्या व्यवसायासाठी पंजाब नॅशनल बॅंकेच्या मुंबईतील हार्निमन सर्कल भागातील शाखेतून गैरव्यवहार करत होता. तो नियमितपणे लेटर ऑफ अंडरटेकिंग घेत होता. मुळात तसे करणे हे गैर नसते, उलट उद्योगाचा भाग म्हणूनच तसे करण्याची पद्धत आहे. हे पात्रता पत्र होते, पण ते हमी देणारे पत्र असल्याचे दाखवून त्या आधारे पैसे काढले गेले. नेहमीच्या रीतीने बॅंकेच्या ग्राहकाला त्याच्या ग्राहकांकडून व्यवसायाद्वारे पैसे मिळताच ते परत केले जातात. दोन ग्राहकांमधील आर्थिक व्यवहारांसाठी बॅंक सहकार्य म्हणून असे पत्र दिले जाते. मात्र यातील घोटाळ्याचा मुद्दा म्हणजे नॅशनल बॅंकेच्या काही अधिकाऱ्यांनी पात्रता पत्रच हमी पत्रे म्हणून दिली, पण बॅंकेच्या सिस्टिममध्ये त्याची मुद्दाम नोंद केली नाही. यातूनच पुढील सर्व गैरव्यवहार घडले. या हमीपत्राच्या आधारे अन्य तीन सार्वजनिक बॅंकांकडून पैसे उभारण्यात आले. त्यावेळी त्या बॅंकांनी मूळ पत्र जारी करणाऱ्या पंजाब नॅशनल बॅंकेकडे त्याची शहानिशा करायला हवी, हे संबंधितांना कसे काय कळले नाही की ते जाणीवपूर्वक टाळले गेले तसेच हे पैसे ज्या परदेशी पुरवठादारांना दिले गेल्याचे म्हटले जाते ते आहेत तरी कोण तसेच हे पैसे ज्या परदेशी पुरवठादारांना दिले गेल्याचे म्हटले जाते ते आहेत तरी कोण त्याची शहानिशा कोणालाही करावीशी वाटली नाही त्याची शहानिशा कोणालाही करावीशी वाटली नाही की हे सगळे अजून मोठ्या पातळीवर संगनमताने ठरवून घडलेले आहे की हे सगळे अजून मोठ्या पातळीवर संगनमताने ठरवून घडलेले आहे हा प्रकार २०११ पासून म्हणजे सुमारे सात वर्षे सुरू होता.
बॅंक गेली सात वर्षे दर तिमाहीला आर्थिक निकाल जाहीर करत आली आहे. या सर्व आर्थिक निकालांची इंटर्नल ऑडिटर, एक्‍स्टर्नल ऑडिटर, रिझर्व्ह बॅंक ऑडिटर तपासणी करत होते. बॅंकेच्या संचालक मंडळाने हे आर्थिक निकाल संमत केले आहेत. या सर्व नियंत्रण, तपासणी करणाऱ्या घटकांना हे लक्षात आले नाही यावर कोणीही विश्‍वास ठेवणार नाही. त्यामुळे यामधील सर्व संबंधितांची सखोल चौकशी करून त्यांना त्वरेने जबर शिक्षा करणे आवश्‍यक आहे. तसेच नीरव मोदी, चोक्‍सी हे उजळमाथ्याने उघडपणे परदेशात फिरत आहेत, यांना लवकरात लवकर अटक करून देशातील न्यायासनासमोर उभे केले पाहिजे. नाहीतर जनतेचा सरकारवरील उरलासुरला विश्‍वास संपेल आणि सरकारला हे फार जड जाईल.
नीरव मोदी घोटाळ्याच्या तडाख्यातून खासगी क्षेत्रातील बॅंकासुद्धा सुटल्या नाहीत. काही दिवसांपूर्वी आयसीआयसीआय बॅंक आणि ॲक्‍सिस बॅंकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची, अर्थ मंत्रालयाच्या चौकशी विभागाने काही दिवसांपूर्वी समन्स पाठवून चौकशी केली होती. यावरून या प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात येते. आता या घोटाळ्यावरून अर्थ मंत्रालय आणि रिझर्व्ह बॅंक यांच्यामध्ये जुंपली असून एकमेकांवर दोषारोप आणि ढकलाढकली सुरू आहे. अलीकडेच रिझर्व्ह बॅंकेचे गव्हर्नर उर्जित पटेल यांनी नमूद केले, की सरकारी क्षेत्रातील बॅंकांतून होणारे घोटाळे व गैरव्यवहार थांबवण्यासाठी तसेच यातील दोषी व्यक्तींना शिक्षा करण्यासाठी रिझर्व्ह बॅंकेला आणखी अधिकार मिळणे गरजेचे आहे. गैरव्यवहार करणाऱ्यांना पकडण्यासाठी सध्या कार्यरत असलेल्या यंत्रणा कुचकामी आहेत. रिझर्व्ह बॅंक स्वतःहून कोणतीही सरकारी बॅंक दुसऱ्या सरकारी बॅंकेत विलीन करू शकत नाही किंवा एखाद्या सरकारी बॅंकेचे अवसायनही (लिक्विडेशन) करू शकत नाही. रिझर्व्ह बॅंकेला खासगी बॅंकांच्या बाबतीत सरकारी बॅंकांपेक्षा बरे अधिकार आहेत. यावर अर्थ मंत्रालयाने नापसंती दर्शवली आहे. रिझर्व्ह बॅंकेकडे योग्य ते अधिकार आहेत. बॅंक नियंत्रण कायद्यातील १३ कलमांद्वारे रिझर्व्ह बॅंक सरकारी बॅंकांवर पुरेसे नियंत्रण ठेवू शकते. या कायद्यातील कलम ३६ च्या आधारे रिझर्व्ह बॅंक एखाद्या सरकारी बॅंकेतील व्यवस्थापन बदली करू शकते, तर कलम ३० द्वारे एखाद्या सरकारी बॅंकेचे खास ऑडिट करून घेऊ शकते. अर्थ मंत्रालय आणि रिझर्व्ह बॅंक यांच्यातील ही साठमारी देशाच्या अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने अतिशय घातक असून यातून कर्जबुडवे, घोटाळेबाज यांना बॅंकिंग क्षेत्रात सुंदोपसुंदी असल्याचा संदेश जाऊ शकतो. नीरव मोदी प्रकरणाच्या आसपास अनेक घोटाळे बाहेर आले. त्यामध्ये रोटोमॅक, द्वारकादास सेठ इंटरनॅशनल, सिमभोली शुगर्स, आर. पी. इन्फोसिस्टिम, चंद्री पेपर्स इत्यादींचा समावेश आहे. या सगळ्यांची मिळून आकडेवारी किरकोळ वाटावी असे अनेक घोटाळे अनेक वर्षे सुरू आहेत. एक संस्थेने माहिती अधिकारामध्ये रिझर्व्ह बॅंकेकडून मिळवलेली आकडेवारी धक्कादायक आहे. गेल्या पाच आर्थिक वर्षांमध्ये सरकारी बॅंकांमध्ये ८६७० कर्जघोटाळे झाले असून एकूण ६१२६० कोटी रुपयांना बॅंकांना चुना लावण्यात आला आहे. यामध्ये वर नमूद केलेल्या घोटाळ्यांचा अंतर्भाव नाही.
आपल्या देशातील संपूर्ण बॅंकिंग क्षेत्र आज अनुत्पादित आणि पुनर्रचित कर्जांच्या गंभीर समस्येत अडकले आहे. डिसेंबर २०१३ अखेर ढोबळ अनुत्पादित कर्जे २ लाख ५२ हजार कोटी रुपये होती, तर सप्टेंबर २०१७ अखेर ती ८ लाख ४० हजार कोटी रुपयांपर्यंत पोचली आहेत. यावरून समस्येचा आवाका आणि यातील वास्तव लक्षात येते. या भीषण समस्येने सरकारी आणि खासगी क्षेत्रातील बॅंकांनासुद्धा ग्रासले आहे. आजमितीस खासगी क्षेत्रातील बॅंकांची अनुत्पादित कर्जांनी १ लाख ६ हजार कोटी रुपयांची पातळी पार केली आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बॅंकांची अनुत्पादित कर्जे ७ लाख ३३ हजार कोटी रुपयांपर्यंत पोचली आहेत. हे पुढील तक्‍त्यामध्ये दिले आहे..
अनुत्पादित, थकीत, पुनर्रचित कर्जे आणि घोटाळे यांचा हा राक्षस बाटलीबंद करणे आवाक्‍याबाहेर आहे हे रिझर्व्ह बॅंकेच्या लक्षात आले आहे. यावर निर्णायक घाव घालण्यासाठी सध्या असलेल्या यंत्रणेत पूर्णपणे फेररचना करत रिझर्व्ह बॅंकेने काही दिवसांपूर्वी नवीन निकषांसह सुधारित आकृतिबंध जाहीर केला. यातून ‘नादारी आणि दिवाळखोरी संहिते’चा वापर करून कर्जथकिताची प्रकरणे वेगाने निकाली निघून, बॅंकांच्या ताळेबंदाच्या स्वच्छतेला लागण्याची अपेक्षा आहे. नादारी आणि दिवाळखोरी संहिता लागू झाल्याने त्याच्याशी पूरक असे धोरण जाहीर करताना ‘कर्ज पुनर्रचना योजना’ आणि ‘धोरणात्मक कर्ज पुनर्रचना योजना’ अशा या प्रश्‍नांशी निगडित उपाययोजना रद्द करीत असल्याचे रिझर्व्ह बॅंकेने नमूद केले आहे.
सरकारी बॅंकांची ढोबळ अनुत्पादित कर्जे
महिना ढोबळ अनुत्पादित कर्ज रक्कम रुपये कोटी
(संदर्भ - कॅपिटललाईन प्लस)
खासगी क्षेत्रातील बॅंकांची ढोबळ अनुत्पादित कर्जे
महिना ढोबळ अनुत्पादित कर्ज रक्कम रुपये कोटी
या सगळ्यामुळे सरकारची नाचक्की झाली आहे. यातून सरकार पूर्णपणे बिथरले असून सरकारचा भर अतिघाईच्या उपाययोजना आणि तात्पुरती मलमपट्टी करण्यावर दिसतो. परंतु यातून मूळ समस्येवर मात करता येणार नाही. बॅंकांची कोट्यवधी रुपयांची कर्जे बुडवून देशाबाहेर पळून गेलेल्यांच्या पार्श्‍वभूमीवर कर्जबुडव्यांना देशाबाहेर पळून जाण्यास प्रतिबंध करण्याच्या प्रयत्नात सरकार आहे.
पन्नास कोटी रुपयांहून अधिक रकमेचे कर्ज थकविणाऱ्या कर्जदारांच्या पारपत्राविषयीची सखोल माहिती यापूर्वीच तपास यंत्रणांनी बॅंकांकडे मागितली आहे. ही ९१ नावे या यादीतूनच निश्‍चित केली गेली असून त्यांचा भारताबाहेर जाण्याचा मार्ग सर्वप्रकारे रोखण्यात यावा असे निर्देश देण्यात आले आहेत. असे प्रकार पुन्हा घडू नयेत म्हणून रिझर्व्ह बॅंकेने अलीकडेच हमीपत्रांचा आयातीसाठी होणारा वापर तातडीने बंद करण्याचे आदेश दिले आहेत. परंतु सुक्‍याबरोबर बरोबर ओलेही जळते यानुसार यातून प्रामाणिकपणे निर्यात आणि त्यासाठी लागणारी आयात करणाऱ्या व्यक्ती, कंपन्या यांची पंचाईत झाली आहे. कारण खेळते भांडवल कमी व्याजदरात मिळण्याचा ही हमीपत्रे एक चांगला पर्याय होता. या खेरीज बॅंकांना ५० कोटी रुपये आणि त्यावरील सर्व कर्ज प्रकरणांची छाननी करून यामध्ये कोणताही गैरव्यवहार, घोटाळा नाही ना याची खबरदारी घेण्यास सांगितले आहे.
कॉर्पोरेट्‌स, कंपन्या यांच्या अनुत्पादित कर्जाची एकूण अनुत्पादित
कर्जाशी केलेली तुलना (आर्थिक वर्ष २०१६-१७)
बॅंकेचे नाव एकूण अनुत्पादित कॉर्पोरेट्‌स, कंपन्या यांची कॉर्पोरेट्‌स, कंपन्या
कर्जे रुपये कोटी अनुत्पादित कर्जे रुपये कोटी यांच्या अनुत्पादित कर्जाचे एकूण अनुत्पादित कर्जाशी असलेले प्रमाण %
अलाहाबाद बॅंक २०६८८ १७१९८ ८३.१३
बॅंक ऑफ बडोदा ४२७१९ २११५३ ४९.५२
आंध्र बॅंक १७६७० १४२३७ ८०.५७
बॅंक ऑफ इंडिया ५२०४५ ३२७८६ ६३.००
बॅंक ऑफ महाराष्ट्र १७१८९ ११९०४ ६९.२५
कॅनरा बॅंक ३४२०२ २२४१८ ६५.५५
सेंट्रल बॅंक ऑफ इंडिया २७२५१ १९३२३ ७०.९१
आयडीबीआय बॅंक ४४७५३ ३३०७० ७३.८९
सरासरी प्रमाण % ६९
(संदर्भ - रिझर्व्ह बॅंक ऑफ इंडिया)
आपल्या देशाला वेगाने आणि सर्वसमावेशक आर्थिक विकास करावयाचा असेल, तर देशातील बॅंकिंग क्षेत्र सशक्त आणि दर्जेदार सेवा देणारे असणे निकडीचे आहे. परंतु आज सरकारी बॅंकांची परिस्थिती पाहिल्यास ती अतिशय गंभीर आहे. नावीन्यपूर्ण आणि प्रतिबंधात्मक उपायांची गरज आहे. त्याचा ऊहापोह पुढे केला आहे.
सरकारी बॅंकांची सप्टेंबर २०१७ अखेर अनुत्पादित कर्जे ७ लाख ३३ हजार कोटी या धोकादायक पातळीवर पोचली आहेत. परंतु याला सर्वसामान्य माणसाला दिलेली कर्जे जबाबदार नसून बडे उद्योगपती, कंपन्या जबाबदार आहेत. यांना कर्जे घेऊन खुशाल बुडवण्याची सवय असते. एकूण अनुत्पादित कर्जांमध्ये बडे उद्योगपती, कंपन्यांना दिलेल्या कर्जाचे प्रमाण सुमारे ६९ टक्के आहे. हे पुढील तक्‍त्यावरून लक्षात येते. २००४-०५ ते सप्टेंबर २०१७ अखेर सुमारे ३ लाख ८१ हजार कोटी रुपयांची कर्जे बुडीत झाली आहेत. यावर उपाय म्हणजे सरकारी क्षेत्रातील केवळ मोठ्या बॅंकांनी कॉर्पोरेट्‌स, कंपन्या यांना कर्जे द्यावीत आणि इतर सरकारी बॅंकांनी रिटेल क्षेत्र म्हणजे वैयक्तिक कर्जे, गृह कर्जे, वाहन कर्जे इत्यादीवर लक्ष केंद्रित करावे.
कॉर्पोरेट बाँड मार्केटची गरज
आज कॉर्पोरेट्‌स आणि कंपनी जगत यांच्या कर्जाची बहुतांश गरज विशेषतः सरकारी बॅंकांकडून भागवली जात आहे. पायाभूत सुविधांच्या कर्जासाठी प्रामुख्याने सरकारी बॅंकांवरच अवलंबून राहावे लागत आहे. साहजिकच आज सरकारी बॅंकांना अनुत्पादित कर्जाच्या समस्येने ग्रासले आहे. खासगी क्षेत्रातील बॅंका रिटेल कर्जे, कंपन्यांना लागणारी अल्प मुदतीची कर्जे, खेळते भांडवल यासाठी लागणारी कर्जे यावर भर देत आहेत. सरकारी बॅंकांच्या तुलनेत यांची अनुत्पादित कर्जे आटोक्‍यात आहेत. परंतु आजही देशातील एकूण बॅंकिंगमध्ये सरकारी बॅंकांचा वाटा सुमारे ७० टक्के आहे. यावरून आपल्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेमधील सरकारी बॅंकांचे अनन्यसाधारण महत्त्व लक्षात येते. हे पाहता सरकारी बॅंक सशक्त असणे गरजेचे आहे. सरकारी बॅंकांना यातून मुक्त करण्यासाठी आपल्या देशामध्ये कॉर्पोरेट बाँड मार्केटची गरज आहे. यातून कंपन्यांना ‘बाँड्‌स’मधून (कर्जरोखे) कर्जउभारणी करता येईल. तसेच या बाँड्‌सचे पतमूल्यांकन होत असल्याने कंपन्यांचा दर्जा आपोआप स्पष्ट होईल. बॅंकांना कर्जे देताना हे अवघड होते. यातून अनुत्पादित कर्जे वाढत जातात. परंतु कॉर्पोरेट बाँड मार्केट सजग असणे, यामध्ये वित्तीय तरलता असणे आणि यावर ‘सेबी’चे नियंत्रण असणे आवश्‍यक आहे.
बॅंकिंग कायद्यात बदल हवा
रिझर्व्ह बॅंकेचे माजी गव्हर्नर वाय. व्ही. रेड्डी यांनी नमूद केले, की आज आपल्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेला जागतिक पातळीवर स्पर्धा करावयाची असेल तर आपले बॅंकिंग क्षेत्र जोखडमुक्त करून बॅंकिंग कायद्यामध्ये काळानुरूप बदल करणे गरजेचे आहे. बॅंकांना एकूण कर्जापैकी ४० टक्के कर्जे प्राधान्य क्षेत्राला देण्याची अट मागे घेऊन ही टक्केवारी कमी केली पाहिजे. तसेच कमी आकाराची मुद्रा कर्जे, जनधन बॅंक खाती यांचा भार हलका केला पाहिजे. हे स्मॉल फायनान्स बॅंक, मायक्रो फायनान्स इन्स्टिट्यूशन्स यांच्याकडे सोपवले पाहिजे. थोडक्‍यात, बॅंकांवरील समाजसेवेची सक्ती लक्षणीय प्रमाणात कमी करणे गरजेचे आहे. यासाठी अर्थ मंत्रालय, रिझर्व्ह बॅंक यांनी एकत्र विचारविनिमय करून याबाबतीत कालबद्ध आराखडा तयार करणे अपेक्षित आहे. यामध्ये संसदेला विश्‍वासात घ्यावे लागेल.
सरकारी बॅंकांच्या संचालक मंडळावर जोखीम व्यवस्थापन, तंत्रज्ञान, मनुष्यबळ व्यवस्थापन, धोरणात्मक व्यवस्थापन अशा विविध क्षेत्रातील तज्ज्ञ असले पाहिजेत. यातून बॅंकेच्या व्यवसायाच्या, पुढील काळातील वाटचालीच्या, प्रगतीच्या दृष्टीने नव्या आणि विविध दृष्टिकोनातून विचार करता येईल असे नेतृत्व मिळेल. तसेच बॅंकेतील सर्वोच्च पदांवर शक्‍यतो बाहेरील व्यक्ती आणून बसवणे टाळावे. बॅंकेतील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना यामध्ये संधी दिली पाहिजे. कारण या अधिकाऱ्यांना बॅंकांची कार्यपद्धती, धोरणे, बॅंकेची बलस्थाने याबाबत माहिती असते आणि ते बॅंकेला सर्वार्थाने फायदेशीर ठरते. मध्यम पातळीवरील व्यवस्थापक यांना जोखीम व्यवस्थापन, डिजिटल बॅंकिंग, कॉर्पोरेट बॅंकिंग याबाबत विशेष प्रशिक्षण देणे गरजेचे आहे. विशेषतः कर्ज प्रस्तावावर विचार विनिमय करताना यातील जोखीम, कंपनीने दिलेला प्रकल्पाचा अहवाल, यामधील नमूद केलेला भविष्यातील कॅश फ्लो बरोबर आहे का याचे योग्य ते विश्‍लेषण करू शकणारे कर्मचारी असले पाहिजेत. आज सरकारी बॅंकांतील जोखीम व्यवस्थापन हे एखादी परिस्थिती निर्माण झाल्यावर त्यावर उपाय योजनांचे काम करते. ते २४ तास सुरू असणारे आणि प्रतिबंधात्मक उपाय योजणारे असावे. देशातील, तसेच जागतिक पातळीवर विविध माध्यमांतून प्रचंड माहिती सत्ता उपलब्ध होत असते. याचे पृथक्करण करून आपल्या व्यवसायाला उपयुक्त असलेली माहिती गोळा करणे आणि त्याचा वापर करून पावले टाकणे हे अपेक्षित आहे. आयसीआयसीआय बॅंकेने क्रॉलर इंजिन हे सॉफ्टवेअर तयार केले असून ते बॅंकेच्या ग्राहकांची, कर्जदाराची माहिती इंटरनेटवर सतत शोधत असते आणि ती आपल्या अधिकाऱ्यांना उपलब्ध करून देते. काही महिन्यांपूर्वी बॅंकांवर सायबर हल्ले झाले होते आणि यातून अनेक समस्या उद्‌भवल्या होत्या. असे हल्ले भविष्यात परत होऊ शकतात, यांचा सामना कसा करता येईल याचे व्यवस्थापन केले पाहिजे. आज सरकारी बॅंकांमध्ये माहितीची गोपनीयता हा चिंतेचा विषय आहे. पंजाब नॅशनल बॅंकेत एकमेकांचे कॉम्प्युटर पासवर्ड सर्रास दिले जात होते आणि गैरव्यवहार केला जात होता. यावर कडक नजर ठेवायला हवी, उपाययोजना केल्या पाहिजेत. खासगी बॅंकांमध्ये पासवर्डबाबत मोठी खबरदारी बाळगली जाते. बॅंकेत कोणी कर्मचाऱ्याने आपला पासवर्ड दुसऱ्या कर्मचाऱ्याला गैरपणे दिला आणि हे उघडकीस आले तर त्या कर्मचाऱ्यांना ताबडतोब नोकरीवरून काढून टाकले जाते. सरकारी बॅंका अशी निर्णायक पावले टाकू शकतील का थोडक्‍यात, जोखीम व्यवस्थापनामध्ये आमूलाग्र बदल तातडीने हवा आहे.
वर नमूद केलेल्या उपायांखेरीज अनेक उपाय आहेत. आपल्या देशाला ९ ते १० टक्के दराने आर्थिक विकास करावयाचा असेल, तर बॅंकिंग क्षेत्र सशक्त, सतर्क, अद्ययावत यंत्रणा असलेले आणि भविष्यातील संकटे आणि संधी यांचा वेध घेणारे असले पाहिजे.
सरकार नीरव मोदी गैरव्यवहार
स्पर्धा परिक्षांचा गेटवे : करंट अफेअर्स
राष्ट्रीय लाल किल्ला दत्तक दिल्लीतील ऐतिहासिक लाल किल्ला केंद्र सरकारने...
आडवे शब्द १. पैदास, उत्पन्न, ३. शंका, संशय...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


Sakal Saptahik Cover Story Radhika Behere Marathi Article | Saptahik Sakal

गुरुवार, 10 मे 2018
माळरानावरचा बहरलेला गुलमोहर असो, रस्त्याच्या कडेचा पळस किंवा शहराच्या मध्यभागात फुललेला ताम्हण, स्वत:च्या लाल, पिवळ्या, निळ्या, केशरी रंगांनी उन्हाळ्यासारख्या तप्त ऋतूत रंग भरणाऱ्या वृक्षांविषयी...
वैशाख महिना. उन्हाळ्याचा कहर. तळपता सूर्य, वाढते तापमान, शुष्क गरम हवा आणि पाण्याचे दुर्भिक्ष्य या प्रतिकूल वातावरणातही काही वृक्ष-वेली फुलल्या आहेत. खोल जमिनीतून मिळालेलं पाणी नेटकेपणाने वापरून काही वृक्ष नखशिखांत बहरले आहेत. काहींनी त्यांचं ‘फुलणं’ चैत्रातच आटोपून, हिरवीगार सावली निर्माण केली आहे. काहींवर फळं पिकतात तर काहींनी जमिनीवर सुक्‍या पानांचे जाजम अंथरले आहे.
ज्या रखरखीत उन्हात आपण जाणं टाळतो त्या उन्हात हे वृक्ष पाय रोवून उभे असतात. एवढंच नाही तर पशू-पक्षी, किडा-मुंगी आणि सूक्ष्म जीवांसाठी ते निवारा आणि अन्न तयार करतात. आपल्या संस्कृतीत वृक्षांचा आदर, पूजा आहे ते काही उगीच नाही. साऱ्या जीवसृष्टीचे हे आधारस्तंभ आहेत.
लिंबकांती बहावा फुलतो तो आताच. बहावा मूळचा भारतीय वृक्ष आहे. फक्त सुंदरच नाही तर औषधीदेखील आहे. भारतीय भाषांमध्ये याला वेगवेगळी समर्पक नावं आहेत. स्वर्णभूषणा, राजतरू, आरोग्याशिंबी, अमलताश अशी अनेक नावे असलेला इंडियन लॅबर्नम म्हणजेच बहावा खऱ्या पाश्‍चात्त लॅबर्नमपेक्षा अधिक सुंदर तर आहेच पण सुवासिकही आहे.
याचे शास्त्रीय नाव कॅशिया फिस्टुला शंकासूर, टाकळा वगैरेच्या कुलातला हा वृक्ष इतर वेळी अगदी सुमार दिसतो. याची संयुक्त पानं इतर कॅशियांसारखी नाजूक टिकल्यांची नाहीत. फांद्यांची ठेवणही बाकदार आकर्षक नाही. शिवाय लांब नळीसारख्या बंगळूर शेंगा यावर लटकत असतात. पानगळ झालेल्या बहाव्याकडे तर पहावत नाही. पण उन्हाळा जसा वाढतो तसं या कुरूप वेड्याचं राजहंसात रूपांतर होतं.
मोठे मोठे फुल झेले यावरून झुंबरासारखे झुलू लागतात. फुलकळ्यांचे हे लोंबते घोस पाहात राहावे असे असतात. पोपटी आणि पिवळ्या रंगाची सुंदर रंगसंगती गोल गरगरीत कळ्या आणि गळून पडलेल्या पाकळ्या, केसरांचा सडा, केसर तरी कसे
दृष्टी निवेल असा शांत हिरवा - पिवळा रंग, आणि नितांत सुंदर लोंबती पुष्परचना, यामुळे बहावा एक अतिशय सुंदर भारतीय वृक्ष ठरला आहे.
बहाव्याची फुलं वन्यजीव खातात. आपणही या फुलांचा गुलकंद करू शकतो. हा औषधी गुलकंद तापनाशक आणि थंडावा देणारा आहे. शेंगा, बिया, पानं, मूळ, खोड अशा सर्व भागांचे औषधी उपयोग आहेत. हा पानगळीचा वृक्ष जंगलातही आढळतो. पण त्याच्या रुपवान बहरामुळे शहरातही त्याची लागवड होते. बियांपासून रोपे करता येतात. रोपवाटिकांमध्ये तयार रोपे मिळतात.
वाढत्या उन्हाच्या या रखरखीत दिवसात सोनेरी पिवळ्या फुलांचा कॉपरपॉडही भरभरून फुलतो. बहाव्याच्याच शिंबा कुळातला हा वृक्ष मूळ श्रीलंकेचा म्हणूनच की काय सुवर्णफुलांचा हा वसा त्याला माहेरघरातूनच मिळाला आहे.
निष्पर्ण होऊन फुलणं याला पसंत नाही. आज या वृक्षांवर पानाफुलांची दुहेरी शोभा आहे. शिंबा कुळाची खूण म्हणून नाजूक संयुक्त पानं आणि सोन्याच्या लंकेची खास सुवर्णकांती फुलं. या फुलांचा रंग हळदी पिवळा आहे आणि त्याला ताम्रवर्णाची डूब आहे. पानांचे देठ, फुलांचा तळभाग आणि शेंगा अगदी तांब्याच्या रंगाच्या आहेत, म्हणूनच याचं नाव आहे कॉपरपॉड.
गडद हिरव्या रंगाच्या पानांनी याच्या फांद्या सजल्या आहेत. कडुनिंब, करंज यासारखे नसले तरी विरळ सावलीचे छत्र या पाहुण्या वृक्षानेही उभारले आहे.
फांदीच्या टोका-टोकावर तांबूस पिवळ्या फुलांचे अगणित तुरे आहेत. रोज असंख्य फुले फुलतात आणि दुसऱ्या दिवशी गळून पडतात. वृक्षाखाली या फुलांचे गालिचे अंथरले जातात. या गळत्या फुलांचा पसारा कितीही आवरला तरी पुन्हा पखरण होतच राहते. डाळिंबाच्या पाकळ्या किंवा तामण फुलांच्या पाकळ्यांसारखी नाजूक झालर किंवा चूर्ण या सोनफुलांनाही असते.
फुले गळतात असे आपण म्हणतो. पण ते तितकेसे खरे नाही. गळतात ते फुलांचे अनावश्‍यक भाग. फलधारणा झालेले स्त्रीकेसर वृक्षावरच वाढत असतात. यथावकाश फांदीच्या टोकावर ताम्रवर्णी फळे उभी राहतात. कॉपरपॉडच्या फुलांचे तुरे आणि अगदी आटोपशीर आकाराची फळे दोन्हीही मान उंचावून ताठ उभे असतात, ढाल घेतलेल्या सैनिकासारखे  कॉपरपॉडचे शास्त्रीय नाव आहे पेल्टोफोरम या ग्रीक शब्दाचा अर्थ आहे शील्ड धारण करणारा. या वृक्षाच्या बिया लवकर रुजतात व रोपे होतात. रस्त्याच्या कडेने असे बरेच वृक्ष आज दिसतात कारण सुंदर फुलांचा हा पाहुणा सावलीही देतो.
उन्हाळ्याच्या ऐन कहरात वृक्षांचे किती वेगवेगळे आविष्कार दिसतात काही पूर्ण निष्पर्ण होऊन सोशिकपणे पावसाळ्याची वाट पाहतात. काहींची चैत्र पालवी आता गडद हिरवी होते. पांतस्थांना सावली देण्याचं काम हे जबाबदारीनं करतात. काहींची फळे उकलून बिया उधळण्याचा कार्यक्रम चालतो. काही वृक्ष मात्र आताच बहरतात. स्वतःच्या फुलण्यात दंग झालेल्या अशा वृक्षांना जणू उन्हाळा जाणवतच नाही. ‘प्राइड ऑफ इंडिया’ किंवा ’तामण’ किंवा ‘जारुल’ हा असाच एक देखणा वृक्ष. याचे शास्त्रीय नाव लॅंगरस्ट्रोमिया. शास्त्रज्ञ लिनायसने कामात मदत करणाऱ्या मित्राचे नाव या वृक्षाला दिले आहे. डाळिंब आणि मेंदीच्या लिथ्रॅसी कुलातला हा छोटेखानी वृक्ष आहे.
एप्रिलमध्ये याला पाने आणि कळ्यांचे गुच्छ एकदमच येतात. पानं गडद होत जातात आणि कळ्या उमलायला लागतात. अगदी तेजस्वी जांभळ्या रंगाचे हे फुलझेले हिरव्या पानांच्या महिरपीत फार सुंदर दिसतात. फुलांची रचना अगदी डाळिंब फुलासारखी असते. नाजूक देठांच्या विलग पाकळ्यांच्या मध्यात पुष्पकोषाची ठळक चांदणी असते. त्यात बऱ्याच पुंकेसरांच्या मध्यभागी दिसतो स्त्रीकेसराचा शेंडा. पाकळ्या अगदी झिरमिरीत शिफॉन पोताच्या असतात. फुलांनंतर येणारी फळे लहानशा करंड्यासारखी दिसतात. हे करंडे पुढे खूप दिवस वृक्षावर असतात. करंडे उघडतात आणि त्यातून लहान चपट्या पंखाच्या बिया वाऱ्यावर तरंगत जातात. नेत्रसुखद बहर, अनेक औषधी उपयोग आणि टणक टिकाऊ लाकूड देणारा असा हा त्रिगुणी वृक्ष आहे. लॅंगरस्ट्रोमिया हे महाराष्ट्राचे प्रतीक पुष्प आहे. बोटॅनिकल सर्व्हे ऑफ इंडियाची योजकता पहा; अगदी महाराष्ट्र दिनाच्या सुमारासच याचा बहर पूर्णत्वास जातो.
जकारंदा हा पाहुणा वृक्ष आता इथलाच झाला आहे. तसा तो मूळचा ब्राझीलचा. तिथल्या लोकांनी दिलेले नावच शास्त्रीय नाव म्हणून मान्यता पावले. अनेक रंगारंग फुले असणारे बिगनोनियासी हे याचे कुल. उन्हाळ्यात फुलणाऱ्या या वृक्षांचा बांधा अगदी सडपातळ. याच्या फांद्या सरळ उंच - उंच वाढतात. नाजूक संयुक्त पानांच्या पर्णिका इवल्याशा. त्यामुळे वृक्षाखाली नक्षीदार कवडशांची जाळी असते.
चढत्या उन्हाळ्यात प्रत्येक फांदीच्या शेंड्याला फूट - दोन फूट लांबीचे मोठ्ठाले फुलांचे घोस येतात. फुलांचा रंग जांभळा. पण आपुलकीने याला नीलमोहर असं म्हणतात. निखळ निळा रंग असलेली फुले तशी कमीच असतात. एकतर गुलाबीसर जांभळा किंवा निळसर जांभळा असे रंग असतात. पण चक्क काळ्या रंगालाही मेघश्‍याम, सावळा असं म्हणणारे आपण याला प्रेमाने नीलमोहर म्हणतो.
फुलांच्या झेल्यात असंख्य पेलेदार फुलं असतात. शेंड्याला आणखी कळ्याही असतात. परागीभवनानंतर फुलांचे पेले गळून पडतात आणि या शेलाट्या वृक्षाखाली त्यांची रांगोळी उमटते.
बत्ताशाच्या आकाराची पण लाकडी पोताची तुरळक फळे याला येतात. ही फुगीर तबकडीसारखी फुले वाळल्यावर उकलतात आणि आतून पातळ पंख असलेल्या बिया वाऱ्यावर तरंगत प्रवासाला निघतात.
जकारंदाची रोपे बिया रुजवूनही करता येतात पण फांदी रोवून वृक्ष वाढविणे अधिक सोयीचे. यांच्या रंगीत फुलांना गंध नाही. पण याचे लाकूड काहीसे सुगंधी असते व त्यावर फिकट जांभळ्या रेषाही असतात. हा सुंदर वृक्ष सावली देत नाही. पण मोठ्या रस्त्यांच्यामध्ये डिव्हायडरवर लावला तर वाहतुकीला अडथळा येणार नाही. दिवसभर आग ओकणारा सूर्य मवाळ होऊन क्षितिजापाशी पोहोचला असावा. पक्षी उत्साहाने किलबिल करून दिवसाची सांगता करत असावेत. ऊन नाही पण उजेड आहे असा हा संधिकाल. रंगीत फुले हळुवार मिटत असताना आणि शुभ्र सुगंधी फुलांच्या पाकळ्या उमलत असताना दिसावा जकारंदाचा फुलोरा जणू नितळ जलाशयाचा, निरभ्र आकाशाचा रंग या फुलांत सामावला आहे, असं वाटतं आणि आपले डोळे निवतात.
हा एक प्राचीन सदाहरित भारतीय वृक्ष आहे. शास्त्रीय नाव आहे ‘सराका इंडिका’ आणि ‘कुलआहे शिंबा’ म्हणजेच ‘फॅबॅसी’. बहावा, शंकासूर, चिंच, गुलमोहर हे सगळे याच कुलातले वृक्ष. मध्यम आकाराचा हा वृक्ष आपल्या घनदाट पालवीने वर्षभर छाया देतो. याची संयुक्त पाने चांगली फूटभर लांबीची असतात व त्यात पर्णिकांच्या चार-सहा जोड्या असतात. अशोकाची कोवळी पालवी फार सुंदर असते. ही ताम्रवर्णी पालवी लोंबती असते. जणू रेशमाची लड उलगडावी तशी ही पालवी हिरव्यागार पर्णराजीवर ठिकठिकाणी झुलत असते. त्यामुळे या वृक्षाला ताम्रपणी असेही नाव आहे.
सीतेच्या अशोकाला वर्षभर तुरळक फुले येतात पण मोठा बहर येतो तो उन्हाळ्यातच  लाल-केशरी फुलांचे याचे सुगंधी गुच्छ काहीसे इक्‍झोराच्या फुलांसारखे दिसतात. पण अशोकाच्या फुलांचा विशेष म्हणजे यांना पाकळ्याच नसतात. पाकळ्यांचे काम करण्यासाठी फुलाचा पुष्पकोश सिद्ध होतो. चार दलांचा हा पुष्पकोश रंगीत होतो आणि परागीभवनास मदत करतो. तंतूसारखे रंगीत पुंकेसर फुलातून बाहेर झेपावतात. फुले सुरवातीला केशरी व नंतर गडद लाल होतात. अशोकाच्या शेंगाही आधी लालसर असतात. जाड सालीच्या शेंगेत चार-सहा बिया असतात. बिया पडून वृक्षाच्या पायाशीच नवीन रोपे उगवून दाटी होताना दिसते. निसर्गात असेच आपोआप अशोक-वन होत असणार
सीतेच्या अशोकाचे विशेषतः सालीचे व फुलांचे औषधी उपयोग आहेत. पण त्यापेक्षाही या वृक्षाच्या कथा व आख्यायिका खूप आहेत. हा वृक्ष आदरणीय, पूजनीय आहे. चैत्रात याची पूजा करावी असा संकेत आहे. लंकेत रावणाच्या बंदिवासात सीतेला आश्रय देणारा; म्हणून हा सीतेचा अशोक त्यामुळेच बहुधा हा पावित्र्य राखणारा वृक्ष मानला जातो. गौतमबुद्धाचा जन्म या वृक्षाखाली झाला असंही काही ग्रंथामध्ये नमूद केलं आहे. संस्कृत काव्यात याला एक अतिशय संवेदनशील वृक्ष मानतात. सुंदर युवतीच्या स्पर्शाने (लत्ता प्रहासने) हा वृक्ष बहरतो असेही उल्लेख आहेत. हा सुंदर, सुगंधी अनोखा वृक्ष सध्या फुलला आहे.
कडू करंज हा मूळचा इथलाच रहिवासी. आशिया खंडातील बऱ्याच देशांत हा आपोआप रुजतो व वाढतो. याचे शास्त्रीय नाव मिल्लोशिया पिन्नाटा किंवा पोंगॅमिया असं आहे. मटार, घेवडा, पळस, हादगा यांच्या कुळातला हा वृक्ष अतिशय गुणी आहे. करंजाच्या फांद्या सर्व दिशांनी पसरतात आणि गच्च, हिरव्यागार सावलीची छत्रीच तयार करतात. ग्रीष्म ऋतूत उष्मा शिगेला पोहोचला असताना या वृक्षाची सावली फार मोलाची असते. करंजाची पाने गडद हिरवी आणि संयुक्त असतात. मोठ्या पर्णिकांच्या आडून लहान लहान फुलांचे घोस डोकावताना दिसतात. वृक्षाखाली या फुलांची बरसात होतच असते. या फुलांचा सुगंधदेखील काही वेगळाच  हा गंध किंचित कडू, थोडा औषधी आणि तरीही हवासा वाटणारा असा आहे. पोंगमियाची फुले अगदी लहान. पांढरा गुलाबी आणि किंचित जांभळा छटा यावर असते. पुष्पकोषाची चिमुकली कुपी आणि त्यावर इवलेसे पाकळ्यांचे फुलपाखरू. कळीसारखी बंद असणारी ही फुलं गळतात तेव्हा मोतीच टपटपत आहेत, असं वाटतं. शिंबा कुलातल्या करंजाची शेंगही अगदी लहान, भातुकलीतल्या करंजीसारखी असते. त्यात एकच ठसठशीत बी असते.
करंजाची मुळे जमिनीत सर्वत्र जाऊन मिळेल तेथून पाणी शोषून घेतात. त्यामुळे कमी पावसाच्या दुष्काळी भागातही करंज वाढू शकतो. ही मुळे साधी नाहीत तर गाठीची मुळे आहेत. त्यामुळे जमिनीतील नत्र वाढते, कस वाढतो. ही मुळे माती घट्ट धरून ठेवतात. जमिनीची धूप होऊ देत नाहीत. विशेष म्हणजे दुष्काळातही यशस्वी असणारा करंज, पाण्यात बुडाला (काही महिने) तरीही वेळ निभावून नेतो आणि पाणी ओसरले की पुन्हा याचे सावली देण्याचे आणि फुलण्याचे कार्य सुरू होते. करंजाचे तेल औषधी असते. यात जंतुनाशक गुण असतात. अनेक त्वचारोगांवर हे तेल गुणकारी आहे. जैवइंधन म्हणूनही या तेलाचा उपयोग होतो. आयुर्वेदात करंजाचे औषधी उपयोग दिले आहेत. करंजामध्ये इतके गुण सामावले आहेत की हा निसर्गाचा एक चमत्कारच वाटतो. पु. ल. देशपांडेंच्या ‘नारायण’सारखे करंज अंगावर पडेल ते काम करतो. माती - जमीन धरून ठेवायची आहे करंजाला सांगा. जमिनीची सुपीकता वाढवायची आहे करंजाला सांगा. जमिनीची सुपीकता वाढवायची आहे करंज वाढवेल. दिवलीसाठी तेल हवंय करंज वाढवेल. दिवलीसाठी तेल हवंय करंजाकडे आहे. उपद्रवी कीटकांचा बंदोबस्त, करंज करेल. काही काळ पाणी साठून राहातंय करंजाकडे आहे. उपद्रवी कीटकांचा बंदोबस्त, करंज करेल. काही काळ पाणी साठून राहातंय करंजाला चालेल. औषध हवंय करंजाला चालेल. औषध हवंय करंज देईल. रखरखीत उन्हाळ्यात आसरा हवाय का माणसांना, जनावरांना, पक्ष्यांना हिरवागार सुगंधी मांडव घालत सावली देण्यासाठी करंज सज्ज आहे.
वृक्ष परिसराचे नेपथ्य करतात. त्यांना स्वतःचे एक व्यक्तिमत्त्व असते. पानगळती. वाऱ्याबरोबर होणारा गळत्या पानांचा शिडकावा. निष्पर्ण, स्तब्ध, ध्यानस्थ वृक्ष. कळ्यांनी डंवरलेले हसरे वृक्ष. नवी पालवी धारण केलेल्या वृक्षाची कोवळीक. फुलणाऱ्या वृक्षांचा उन्मेष. टपटपणाऱ्या फुलांचा प्रसन्न गालिचा. फळभारानं लवलेल्या वृक्षांची समृद्धी. एखाद्या परिसराची शांतता, गांभीर्य, सुखसमृद्धी, वैराग्य हे सगळं जाणवतं ते सभोवतालच्या वृक्षांमुळेच. गुलमोहर जेव्हा फुलतो तेव्हा सारा परिसर श्रीमंत होऊन जातो. फुलतो तरी कधी तर उन्हाळ्याच्या शेवटी शेवटी आणि अशा दिमाखात फुलतो की त्यापुढे सारे वृक्ष फुकट-पुसट होऊन जातात.
गुल म्हणजे फूल. मयुरासारख्या लवचिक बाकदार फांद्यांचा पिसारा असणारा म्हणून हा गुलमोर - गुलमोहर. पिकॉक फ्लॉवर, मयूरम अशी सार्थ नावं असणारा गुलमोहर मूळ बहुधा मादागास्करचा. पण तिथेही आता निसर्गात, जंगलात गुलमोहर सापडत नाही म्हणे. याचे शास्त्रीय नाव डेलोनिक्‍स रेजिया आहे.
पिसासारखी सुंदर, नाजूक टिकल्यांची संयुक्त पानं आणि विरळ लवचिक फांद्यांची पसरट छत्री असते गुलमोहराची. बुंध्याच्या तळात जास्तीचा आधार देण्यासाठी खास पाखे असतात. मुळांची वाढ ही जमिनीत पसरच असते. ही मुळे फार खोल जात नाहीत.
वसंतात जेव्हा पळस, पांगारा फुलतात आणि शेवटी लाल टपोरी फुल लेवून पक्ष्यांसाठी अन्नछत्र उघडते तेव्हा गुलमोहर निष्पर्ण असतो. बेढब काळपट शेंगा याच्या किडकिडीत फांद्यांवर लोंबत असतात. पण सगळ्या लाल केशरी वृक्षांचं बहरणं ओसरल्यावर मे महिन्यात ऐन ग्रीष्मात, चटकदार लाल रंगाच्या फुलांनी गुलमोहर असा बहरतो की या सम हाच.
तबकात फुलं लावावीत तसा पसरता गुच्छ असतो गुलमोहराचा. त्यात लहान हिरव्या कळ्या, टपोरलेल्या, आता फुलणारच अशा कळ्या आणि पूर्ण उमललेल्या फुलांची ऐसपैस मांडणी असते. आतून लाल आणि बाहेरून हिरवा असा पुष्पकोश, लांब देठाच्या पाच पाकल्या. त्यातही एक पांढऱ्या - पिवळ्या ठिपक्‍यांची दळदार राजा पाकळी. लालेलाल रंगाचे फुलातून उसळी घेणारे केसर आणि मध्यभागी सूक्ष्म शेंगेसारखा स्त्रीकेसर. अगदी खास शिंबा (फॅगॅसी) कुलातल्या फुलाचीच रचना.
तसा हा मुलांचा आवडता वृक्ष. चिंच फुलांसारख्या याच्याही पाकळ्या लांबट चवीच्या असतात. शिवाय याच्या मोठ्या शेंगा लुटूपुटूच्या लढाईत वापरता येतात. बुंध्याच्या पारंब्यांना छान टेकून बसता येतं. मुलं रमतात गुलमोहराखाली. मोठ्यांना तर याच्या रूपाची भूलच पडते. अंगणात एखादा गुलमोहर लावून शिवाय घरालाही याचंच नाव देतात. असे कितीतरी गुलमोहर (नावाची घरं, इमारती) प्रत्येक शहरात सापडतात. या पाहुण्या वृक्षाला सुवास नाही. म्हणावी अशी सावलीही नाही. याच्या खाली जमिनीत इतर काही वाढत नाही. हे सगळं मान्य करूनही हा एक सुंदर वृक्ष आहे.
नुकता फुलू लागलेला निष्पर्ण वृक्ष, पूर्ण बहरातील दिमाखदार वृक्ष, प्रखर उन्हात झळाळणारा आणि ढगाआड हवेत दिसणारं याचं मोहक रूप. सारंच सुंदर असतं.
पावसाच्या आगमनानं याची फुलं विझत जातात आणि वृक्ष पोपटी हिरव्या पानांनी भरून जातो. उन्हाळ्यातील बहरांची ही आरास आणखी कितीतरी वृक्ष वेलींवर आहे. सोनचाफा फुललाय. उत्सवी सुगंधाचा दरवळ वृक्षाला वेढून आहे. सुवासिक पाकळ्यांच्या सड्यामुळे अंगण सुशोभित झालं आहे. कैलाशपतीच्या दणकट खोडावर लाल पिवळ्या फुलांचे गेंद आहेत. तीव्र सुवासाचे निःश्‍वास त्यातून निसटत आहेत. लहान - लहान बकुळ फुलांचा वर्षाव सुरू आहे. दीर्घकाळ टिकणाऱ्या या सुगंधाने आसमंत भरला आहे. लाल-पांढरा-जांभळ्या रंगांचा साज लेवून साधी बोगनवेलही नखशिखांत नटली आहे. फुलांचे गालिचे, सुगंधाची पाखरण, रंगांची आतषबाजी कितीही पाहिले आणि वर्णन केले तरी कमीच आहे.
काजू ः विलायती आंबा
मित्रांनो, सुक्‍यामेव्यामध्ये सर्वांत आवडता असतो काजू. अननस, कोको, बटाटा, टोमॅटो,...
माझ्या ऑफिसच्या वाटेवर एक ताम्हण उभी आहे. दरवर्षी त्या झाडाचं अस्तित्व मला नव्याने...
मित्रांनो, बाजारात मिळणाऱ्या फळांपैकी तुमच्या सर्वाधिक आवडत्या फळात अननस नक्की असेल...
वन्यप्राणी, पशू, पक्षी यांच्या अभ्यासाची आवड खूप पूर्वीच निर्माण झाली. त्यामुळे...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


स्त्रीमन जाणणे कठीण ; तिला काय म्हणायचे असते?

राष्‍ट्रीय उद्याने आणि अभयारण्‍ये
ठाणे - भिवंडीत भंगाराच्या गोदामाला आग, जीवितहानी नाही
पुणे - बेकायदेशीर वास्तव्य करणाऱ्या ३६ बांगलादेशींना दौंड, बारामतीतून अटक
भंडारा - वादळी वारे, विजांच्या कटकडाटासह मुसळधार पाऊस
नागपूर - शहरात पावसाची हजेरी, खासदार क्रीडा महोत्सव पावसामुळे ढकलला पुढे
पुणे - इंजिनिअरिंग पेपरफुटीच्या अफवेप्रकरणी एक विद्यार्थी ताब्यात, अफवेची कबुली
सांगली - महापालिकेच्या ड्रेनेजमध्ये अडकून २ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू
नाशिक - पालिकेच्या नगररचना विभागातील कनिष्ठ अभियंता रवींद्र पाटील बेपत्ता
पिपरी चिंचवड - तरुणीचे अपहरण करुन लावला विवाह, गुन्हा दाखल
मुंबई - वादग्रस्त क्लिप प्रकरणी मुख्यमंत्र्यांनी राजिनामा द्यावा - अशोक चव्हाण
रायगड - मांडवा ते गेट वे ऑफ इंडिया बोटसेवा बंद, बसने करावा लागणार प्रवास
नांदेड - धर्मजागृती सभेची जय्यत तयारी,हैदराबादचे आ. ठाकूर उपस्थित राहणार
रायगड - अलिबागच्या नागाव समुद्र किनारी ३ जण बुडाले, शोधकार्य सुरू
अकोला - प्रत्येक शुक्रवार हा दिवस ‘शेतकरी कर्ज सहायता दिन’म्हणून पाळणार
मुंबई - महाराष्ट्र समुद्रकिनारपट्टीला 'मेकुनु' वादळाचा धोका, सावधानतेचा इशारा
पालघर - भाजपकडून साम वगळता दाम, दंड, भेदाचाच वापर - हितेंद्र ठाकुर
चंद्रपूर - तुकुम परिसरात आईची निर्घृण हत्या करणाऱ्याला मरेपर्यंत फाशीची शिक्षा
मुख्‍य पान मैत्रिण नातीगोती
स्त्रीमन जाणणे कठीण ; तिला काय म्हणायचे असते
आंतरराष्ट्रीय महिला दिनानिमित्त करण्यात आलेल्या एका सोशल मीडिया स्टडी अंतर्गत 'स्त्रीला जाणून घेताना' या विषयावर अध्ययन करण्यात आले. दोन तासात १९०० प्रतिक्रिया मिळालेल्या भारत मॅट्रीमोनीच्या या प्रयत्नात पुरुषांविषयी महिलांना काय वाटते किंवा काय म्हणायचे असते हे सांगितले.
पहिल्यांदा सेक्स करण्याअगोदर या ५ गोष्टींची...
पहिल्यांदा सेक्स करताना प्रत्येक स्त्री-पुरुषाला काही
...म्हणून मुले मुलींच्या ओठांना न्याहळत असतात
सामान्यपणे मुलगा जेव्हा मुलीला पाहतो, तेव्हा तो तिच्यामध्ये
वैद्यकीय दृष्टीने हस्तमैथुनाचे फायदे-तोटे
आपल्याकडे मुलांना लैंगिक शिक्षण दिले जात नसल्याने याविषयी
मुली सर्वांसमोर कधीच दाखवत नाहीत त्यांच्यातील...
‘मुलींना समजून घेणे’ वास्तविक मुलांसाठी एक आव्हान असते.
जाणून घ्या, राशीवरून तुमच्या रोमँटिक...
लग्न आयुष्यातील एक महत्वाचा निर्णय असतो. लग्नानंतर आपले
...म्हणून तुमची गर्लफ्रेंड 'या' पाच...
एकमेकांशी प्रामाणिकपणे नाते निभावणारे जोडपे मिळणे आजकाल विरळ
मुली सर्वांसमोर कधीच दाखवत नाहीत त्यांच्यातील 'या' आठ गोष्टी ‘मुलींना समजून घेणे’
सतत मोबाईलमध्ये डोकं घालणाऱ्यांसाठी 'धोक्याची घंटा' लंडन - मोबाईलमध्ये डोकं घालून व्यस्त
वैद्यकीय दृष्टीने हस्तमैथुनाचे फायदे-तोटे आपल्याकडे मुलांना लैंगिक शिक्षण दिले जात
जाणून घ्या, राशीवरून तुमच्या रोमँटिक आयुष्याविषयी लग्न आयुष्यातील एक महत्वाचा निर्णय
...म्हणून तुमची गर्लफ्रेंड 'या' पाच कारणांसाठी साधते इतर मुलांशी जवळीक एकमेकांशी प्रामाणिकपणे
विवाह संस्थेच्या संकेत स्थळावर जोडीदार शोधताना 'ही' खबरदारी घ्याच सध्याच्या घडीला बहुतांश
मुलांसोबत वेळ घालवून सलमानच्या चेहऱ्यावर परत...
या प्रसिद्ध कॉमेडियनची आहे ही मुलगी, लवकरच...
नैराश्याची शिकार झाली होती कलयुगची अभिनेत्री,...
राजकारणापासून खेळाडूपर्यंतच आयुष्य दाखवणार या...
अगदी वेगळ्या शैलीमध्ये झाला चित्रपट 'फेमस' चा...
'संजू'चा टीजर झाला लॉन्च, सतरंगी अवतारात...
अशा काही अंदाजमध्ये परिणीती करतीये...
भेटा पाकिस्तानच्या प्रियंका चोप्राला
लिंगबदल करून ललिता झाली ललित साळवे.. नव्या ओळखीबद्दल समाधान
बीड - ललिता असलेली माजलगाव
बँक खात्यात १५ लाख जमा करण्याचे आश्वासन मोदींनी दिलेच नव्हते - साबळे पुणे - देशातील
#4YearsofModiGovt: केवळ ४ वर्षात पंतप्रधान मोदींचे तब्बल ८१ परदेश दौरे
#4YearsofModiGovt: कठोर निर्णय घेताना 'कंफ्यूजन' नाही 'कमिटमेंट' - मोदी कटक - पंतप्रधान


धर्मसिंधु - नक्षत्रशान्ति

शंखनादाविषयी कांही माहिती पाहिजे.
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|अनुवादीत साहित्य|धर्मसिंधु|तृतीयपरिच्छेद : पूर्वार्ध १|
तृतीयपरिच्छेद : पूर्वार्ध १
दत्तकाचें गोत्र व सपिण्ड
पांचवी व सहावी पूजन
सिनीवाली व कुहू जननशान्ति
हिंदूंचे ऐहिक, धार्मिक, नैतिक अशा विषयात नियंत्रण करावे आणि त्यांना इह-परलोकी सुखाची प्राप्ती व्हावी ह्याच अत्यंत उदात्त हेतूने प्रेरित होउन श्री. काशीनाथशास्त्री उपाध्याय यांनी ’धर्मसिंधु’ हा ग्रंथ रचला आहे.
Tags : dharmasindhukashinathashastri upadhyayकाशीनाथशास्त्री उपाध्यायधर्मसिंधु
येथें प्रथम मूळ नक्षत्राचें फळ सांगतों. मूळनक्षत्राचा पहिल्या चरणीं पुत्र झाला तर बाप मरतो; दुसर्‍या चरणी झाल्यास आई मरते; तिसर्‍या चरणीं धननाश होतो; आणि चौथ्या चरणी कुलनाश होतो; म्हणून शान्ति अवश्य करावी. चौथा चरण शुभ असल्याचें क्वचित् ग्रंथांत सांगितलें आहे. मूळ नक्षत्रावर मुलगी झाल्यास त्याचेंहि फळ असेंच असतें, असें ज्ञाते म्हणतात. मूळ नक्षत्रीं झालेली मुलगी आईबापांना मारक न होतां सासर्‍याला मारते. आश्र्लेषा नक्षत्रावर झालेली कन्या सासूला मारते. ज्येष्ठावरची ज्येष्ठ दिराला मारते. विशाखांतील धाकटया दिराला मारते. पुष्कळ शान्ती केल्यानें दोष जातो, असें कांहीं ग्रंथकार सांगतात. अभुक्त मूळ नक्षत्रावर जन्मलेलें मूल आठ वर्षेंपर्यंत टाकावें, किंवा आठ वर्षें पित्यानें त्याचें तोंड पाहूं नये. ज्येष्ठा नक्षत्राची अखेरची एक घटका व मूळ नक्षत्राच्या सुरुवातीच्या दोन घटका यांचें नांव अभुक्त मूळ किंवा ज्येष्ठानक्षत्राच्या शेवटच्या दोन घटका व मूळ नक्षत्राच्या सुरवातीच्या पहिल्या दोन घटका अशा ज्या चार घटका तें अभुक्त मूळ जाणावें. वृषभ, वृश्चिक, सिंह व कुंभ या लग्नीं मूळनक्षत्र स्वर्गलोकीं असतें. मिथुन, तूळ, कनय व मीन या लग्नीं तें पाताळांत असतें. मेष, धनु कर्क व मकर या लग्नीं मनुष्यलोकांत असतें. या लग्नांचें फळ येणेंप्रमाणें:-स्वर्गस्थ लग्न असतां जर मूळ नक्षत्र असेल जर राज्यप्राप्ति, पातालस्थ असतां धनप्राप्ति आणि मनुष्यलोकीं असतां शून्य फळ. आश्लेषा नक्षत्राचा दोष नऊ महिने असतो, मूळनक्षत्राचा आठ वर्षे असतो व ज्येष्ठा नक्षत्राचा पंधरा महिने असतो; यास्तव तितका कालपर्यंत मुलाचें दर्शन वर्ज्य करावें. व्यतिपातांत जन्म झाल्यास अंगहानि, परिघावर स्वतःचा मृत्यु व वैधृतीवर पितृहानि होतात. अमावास्येला जन्म झाल्यास अंधळेपणा, मूळावर समूळ नाश, धृतियोगावर कुलनाश, दोन संधिकालांत विकृताङ्‌ग व हीनांग असें होतें. याचप्रमाणें दांत असलेल्या अवस्थेंत मूल जन्मणें व पायाळू जन्माला येणें या गोष्टी अरिष्टकारक असल्यानें क्रूर ग्रहांची शान्ति करावी. व्यतिपात वगैरेवर जन्मलेल्यांकरितां त्या त्या अरिष्टांप्रीत्यर्थ ग्रहमखांसहित अवश्य शान्ति करावी. इतर शान्तींत ग्रहमख आवश्यक नाहीं. शान्तीच्या होमाचा काल येणेंप्रमाणें :- जन्माच्या बाराव्या दिवशीं जन्मनक्षत्रीं, किंवा शुभ दिवशीं शान्ति करावी. जन्माच्या बाराव्या दिवशीं जर शान्ति करावयाची असेल, तर त्यासाठीं सांगितलेलीं नक्षत्रें, अग्निचक्र वगैरे पाहण्याची जरुरी नाहीं. इतर वेळीं शान्ति करणें असल्यास अवश्य पाहावींत. इतर शान्तीविषयींही हेंच जाणावें.
हिंदू धर्मात स्त्रियांना उपनयनाचा धर्मसंमत अधिकार का नाही


Sakal Saptahik Bookshelf Nayana Nirgun Marathi Article | Saptahik Sakal

गुरुवार, 26 एप्रिल 2018
डॉ. बानू कोयाजी... वैद्यकीय आणि सामाजिक क्षेत्रात प्रचंड दबदबा असलेले नाव  पद्मभूषण, रॅमन मॅगसेसे यासह अनेक राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित केलेले आणि त्याहीपेक्षा अनेक खेड्यापाड्यांमध्ये डॉक्‍टर म्हणून सर्वसामान्यांच्या हृदयात अढळ पद मिळविलेले व्यक्तिमत्त्व. ‘मूर्ती लहान पण कीर्ती महान’ या उक्तीचा शब्दशः प्रत्यय ज्यांच्याबाबतीत येतो, अशा डॉ. बानूबाई यांची जडणघडण आणि कार्यकर्तृत्वाचा परिचय त्यांच्याच बरोबर काही काळ काम केलेल्या, त्यांचा प्रत्यक्ष सहवास अनुभवलेल्या, डॉ. प्रतिभा कुलकर्णी यांनी ‘बानूबाई’ या पुस्तकात करून दिला आहे.
बानूबाई केवळ डॉक्‍टर, स्त्रीरोगतज्ज्ञ नव्हत्या, तर त्या उत्तम व्यवस्थापक होत्या, समोरच्या व्यक्तींमधील गुणवत्ता ओळखून त्याचा पुरेपूर वापर करण्याचे कसब त्यांच्यात होते. पुण्यातील केईएम रुग्णालयाचा विस्तार करत असताना त्यांनी ज्या ज्या व्यक्तींवर जबाबदारी टाकली, त्यांनी त्या संधीचे सोने केले. म्हणूनच पूर्वी भट्टी दवाखाना म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या केईएम या चाळीस खाटांच्या मॅटर्निटी होमचे मोठ्या जनरल हॉस्पिटलमध्ये रूपांतर झाले. बानूबाईंचे द्रष्टेपण, व्यवस्थापन कौशल्य, नेतृत्वगुण, कामाचा ध्यास आणि समाजाविषयीचा कळवळा यामुळेच वैद्यकीय क्षेत्रात अनेक गोष्टी प्रथम करण्याचा मान केईएम रुग्णालयाला मिळाला. या रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांचा संप हाताळण्यापासून, सरकारी मदत बंद झाल्यानंतरही गरीब रुग्णांना सवलतीच्या दरातच सेवा मिळावी, यासाठी देणग्यांच्या माध्यमातून निधी उभारण्यापर्यंत साऱ्या प्रसंगांत बानूबाईंचे व्यवस्थापन कौशल्य आणि नेतृत्व गुण दिसून येतो. सन १९४४ मध्ये बानूबाई केईएममध्ये दाखल झाल्या. १९९९ मध्ये त्या जेव्हा निवृत्त झाल्या, तेव्हा केईएम हे ५५० खाटांचे मल्टीस्पेशलिटी हॉस्पिटल होते.
केईएम हे त्यांचे पहिले मूल होते, असे म्हणत, इतके त्यांचे या रुग्णालयाविषयी ममत्व होते. हॉस्पिटलमध्ये ‘राउंड’ घेताना त्या केवळ स्वतःच्याच नाही तर सर्व पेशंटची भेट घ्यायच्या, तेही तिन्ही मजल्यांचे जिने चढून जात... कारण त्यांचा ‘राउंड’ हा केवळ रुग्णतपासणीसाठी नसे तर हॉस्पिटलमधील स्वच्छता, व्यवस्थितपणे, तसेच इतर बारीकसारीक गोष्टींकडेही त्यांचे लक्ष असे.
केईएममध्ये पुण्याच्या आजूबाजूच्या खेड्यांतून रुग्ण येत. वाहतूक सुविधांअभावी येईपर्यंतच त्यांची विशेषतः प्रसूतीसाठी येणाऱ्या महिलांची परिस्थिती गंभीर असे. हे पाहून ‘केईएम’ची सेवाच खेड्यापाड्यांत नेण्याचा विचार बानूबाईंनी केला आणि ग्रामीण आरोग्य योजनेचा जन्म झाला. त्यासाठी वढू परिसराची निवड केली. केईएममध्ये प्रशिक्षण देऊन प्रत्येक गावात ग्रामीण आरोग्य मार्गदर्शक नेमले. त्यांच्या माध्यमातून खेडोपाडी आरोग्यविषयक जनजागृती केली. ग्रामीण भागातील स्त्रियांना त्यांची स्वतःची ओळख करून देऊन नवीन गोष्टी शिकवणे, त्यांच्या आरोग्याची काळजी आणि मुलींना स्वावलंबी बनविणे, या तीन गोष्टींवर बानूबाईंचा भर होता. आरोग्य, स्वच्छता याविषयी त्या महिला, मुलींशी चर्चा करत, त्याचबरोबर मुलींना व्यावसायिक प्रशिक्षण देऊन पायावर उभे करण्याचाही प्रयत्न त्यांनी या योजनेच्या माध्यमातून केला. त्यासाठी कन्या मंडळांची स्थापना केली. वढू, केंदूर, पाबळ या परिसरातील ग्रामस्थ, महिला, मुलींशी त्या इतक्‍या समरस झाल्या होत्या की, तेथे प्रत्येक जण त्यांचे नाव आदराने, आपुलकीने घेई. इतके की तेथील एकाने आपल्या मुलाचे नाव बानूकोयाजी विठ्ठल गायकवाड ठेवले.
बानूबाईंच्या जडणघडणीत लहानपणी त्यांच्या आईवडिलांबरोबरच मोठा वाटा होता त्यांच्या आजीचा. त्यांची आजी कडक शिस्तीची होती. पहाटे पाचला उठण्याचा तसेच घरात नोकर असले तरी स्वतःचे काम स्वतः करण्याचा त्यांचा दंडक होता. नीटनेटके राहण्याची शिस्तही आजीचीच. आजीप्रमाणेच बानूबाईंच्या जडणघडणीवर, कामावर आणि एकूणच आयुष्यावर आणखी एका व्यक्तीचा फार मोठा प्रभाव होता. ते म्हणजे त्यांचे गुरू आणि नात्याने दीर असलेले डॉ. एदलजी कोयाजी. त्यांच्याच सल्ल्याने त्यांनी वैद्यकीय शिक्षण घेतले, गायनाकॉलॉजी विषयात पदव्युत्तर पदवी घेतली आणि त्यांच्याच सूचनेनुसार त्यांनी ‘केईएम’मध्ये काम करायला सुरवात केली. एदलजींची कामाची पद्धत, रुग्ण हा माणूस हा विचार, त्यांचे निदान कौशल्य, ज्ञान, निरलस सेवा, निरिच्छ, साधे वागणे या साऱ्यांचा बानूबाईंच्या व्यक्तिमत्त्वावर मोठा प्रभाव होता.
कल्पना मांडणे, त्याचा पाठपुरावा करणे आणि ती प्रत्यक्षात आणण्यासाठी योग्य त्या माणसाच्या हाती देणे, हे बानूबाईंचे वैशिष्ट्य होते. त्यांच्या याच वैशिष्ट्यामुळे ‘केईएम’ची भरभराट झाली, ग्रामीण भागात आरोग्यसेवा रुजली, त्याचबरोबर ‘सकाळ’चे संस्थापक- संपादक डॉ. नानासाहेब परुळेकर यांच्या निधनानंतर ‘सकाळ’ पुन्हा ताकदीने उभा राहिला. डॉ. परुळेकर ‘केईएम’च्या संचालक मंडळात होते. सहा आठवड्यांकरिता त्यांना परदेशात जायचे होते. त्या काळात ‘सकाळ’ची जबाबदारी सांभाळण्याचे बानूबाईंनी कबूल केले. या सहा आठवड्यांत त्यांनी वृत्तपत्राची कार्यपद्धती जाणून घेतली, त्या त्यामध्ये इतक्‍या गुंतल्या की पुढे सुमारे चाळीस वर्षे त्या ‘सकाळ’शी जोडलेल्या राहिल्या. परुळेकर यांच्या निधनानंतर सुमारे बारा वर्षे त्यांनी अन्य संचालकांच्या मदतीने ‘सकाळ’ सांभाळला. तेथील व्यवस्थापनापासून कर्मचाऱ्यांपर्यंत साऱ्यांशी त्या आपुलकीच्या नात्याने जोडल्या गेल्या. या काळात अनेक संघर्षांना, खटल्यांनाही त्यांना सामोरे जावे लागले. ‘सकाळ’ पवार कुटुंबीयांकडे आल्यानंतर इतर सर्व संचालकांनी राजीनामे दिले. पण नानासाहेबांवरची निष्ठा आणि ‘सकाळ’वरील प्रेमापोटी बानूबाई मात्र ‘सकाळ’शी जोडलेल्याच राहिल्या.
बानूबाईंबरोबर काम केलेले वैद्यकीय, सामाजिक आणि वृत्तपत्र क्षेत्रांतील दिग्गज तसेच कर्मचारी, कार्यकर्ते, बानूबाईंचे कुटुंबीय, त्यांचे विद्यार्थी, स्नेही, ड्रायव्हर, परिचारिका अशा विविध स्तरांतील व्यक्तींनी सांगितलेल्या आठवणींमधून बानूबाईंचे बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व उलगडत गेले आहे. छोट्या, छोट्या प्रसंगातून त्यांच्या स्वभावाचे, विचारांचे आणि गुणांचे दर्शन घडले आहे. यशाच्या उत्तुंग शिखरावर असतानाही जमिनीवर पाय घट्ट रोवून असणाऱ्या आणि उच्चभ्रू समाजात सहज वावरत असतानाही तळागाळातल्या जनतेचा कायम विचार करत त्यांच्यासाठी धडपडणाऱ्या बानूबाईंसारख्या व्यक्ती विरळाच... त्यांचे हे चरित्र वैद्यकीय, व्यवस्थापन आणि सामाजिक क्षेत्रात काम करू पाहणाऱ्यांसाठी निश्‍चितच प्रेरणादायी ठरेल.
माणदेश आणि माणदेशी माणूस याचं प्रभावी वर्णन व्यंकटेश माडगूळकर यांनी त्यांच्या...
दैनिक सकाळच्या सप्तरंग पुरवणीतून ज्येष्ठ पत्रकार व संपादक श्रीराम पवार यांनी...
‘सावरखेड एक गाव’ या चित्रपटात भिकाऱ्याच्या भूमिकेसाठी एक कलाकार निवडला होता. त्याने...
ग्रंथ हेच गुरू’ मानणाऱ्या आपल्या संस्कृतीमध्ये पुस्तकांविषयी प्रचंड आस्था आहे....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


बालगीत - टप टप टप थेंब वाजती ,...

मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|बालसाहित्य|बाल गीते|संग्रह १|
टप टप टप थेंब वाजती ,...
सांग मला रे सांग मला आई...
आई व्हावी मुलगी माझी ,...
आईसारखे दैवत सा र्‍या ज...
आणायचा, माझ्या ताईला नवर...
रुसु बाई रुसु कोपर्‍यात ब...
आला आला पाउस आला बघ...
आली बघ गाई गाई शेजारच्या ...
आवडती भारी मला माझे आजोबा...
लहान सुद्धा महान असते ...
इवल्या इवल्या वाळूचं , ...
उगी उगी गे उगी आभाळ...
एक कोल्हा , बहु भुकेला ...
उठा उठा चिऊताई सारीक...
एक झोका चुके काळजाचा ठो...
एक होता काऊ , तो चिमणी...
एका तळ्यात होती बदके ...
कर आता गाई गाई तुला...
किलबिल किलबिल प क्षी बो...
कोण येणार ग पाहुणे ...
गमाडि गंमत जमाडि जंमत ...
गोड गोजरी , लाज लाजरी ...
चंदाराणी , चंदाराणी , का ...
चांदोबा चांदोबा भागलास ...
छम् छम् छम् ..... छ...
ओळखणार ना बरोबर , ओळखा ...
झुक झुक झुक झुक अगीनग...
टप टप टप काय बाहेर व...
टप् टप् पडती अंगावरत...
टप टप टप टप टाकित टा...
टप टप टप थेंब वाजती ,...
ठाऊक नाही मज काही
ताईबाई , ताईबाई ग , अत...
तुझ्या गळा, माझ्या ग...
तुझी नी माझी गंमत वहि...
दिवसभर पावसात असून , सा...
देवा तुझे किती सुंदर ...
हासरा, नाचरा जरासा लाजर...
हिरवी झाडी , पिवळा डोंगर ...
करा रे हाकारा पिटा रे डां...
उन्हामध्ये पावसाला रुपडं ...
पिंपळगावी एक पोरगा मुलगा ...
गाढवापुढे कोडे एकदा पडले ...
किर्र रात्री सुन्न रात्र...
एक होता राजा आणि एक होती ...
कावळ्यांची शाळा रंग त्...
सरळ नाक , गोरी पान , लाल ...
झुंईऽऽ करीत विमान कसं ...
धाड् धाड् खाड् खाड् च...
विदूषकाचे हे डोळे किती...
वाटी ठेविली चांदीची जेव्ह...
दाणेदार शुभ्र मीठ दिसतं क...
बालगीत - टप टप टप थेंब वाजती ,...
बालगीत हे लहान मुलांचे शब्दभांडार समृद्ध करण्यासाठी रचलेले गद्य अथवा पद्यात्मक काव्य होय.
टप टप टप थेंब वाजती, गाणे गातो वारा
विसरा आता पाटी-पुस्तक, मजेत झेला धारा
पाऊस आला रे पाऊस आला
घराघरावर, कौलारावर, आले झिमझिम पाणी
गुणगुणती झाडांची पाने हिरवी-हिरवी गाणी
अवती-भवती भिजून माती, सुगंध भरला सारा
काळ्याभोर ढगांना झाली कोसळण्याची घाई
इवले इवले पंख फुलवुनी गाते ही चिऊताई
आनंदे हंबरते गाई समोर विसरून चारा
गीत - श्रीनिवास खळे
स्त्री. Cyt. 'द्विक द्विअधिक द्विगुणतता'
’ श्रीदुर्गासप्तशती’ ग्रंथातील कांही मंत्र जीवनातील संकटे दूर करतात काय असे कोणते मंत्र आहेत
सारस्वत चम्पू - स्तवन
सारस्वत चम्पू - सर्ग १२
सारस्वत चम्पू - सर्ग ११
सारस्वत चम्पू - सर्ग १०
सारस्वत चम्पू - सर्ग ९
सारस्वत चम्पू - सर्ग ८
सारस्वत चम्पू - सर्ग ७
सारस्वत चम्पू - सर्ग ६
सारस्वत चम्पू - सर्ग ५
सारस्वत चम्पू - सर्ग ४


Sakal Saptahik Gammat Goshti Mrunalini Vanarase | Saptahik Sakal

शुक्रवार, 16 मार्च 2018
 कुत्रा, मधमाश्‍या आणि फुलपाखरू पाळण्यात काही फरक आहे आणि फुलपाखराला बोलवायचं तर काय काय करता येईल
एक दिवस चिकू संध्याकाळी बाल्कनीत झाडांना पाणी घालत होती. अचानक तिला दिसलं, की कुंडीत ओल्या मातीवर चक्क एक पिवळं फुलपाखरू बसलं होतं. आपली सोंड चिखलात खुपसून ते कुणास ठाऊक काय करत होतं. चिकूनं हातातला तांब्या खाली ठेवला आणि आपला हात तिनं सावकाश फुलपाखराजवळ नेला. दोन्ही बोटांची चिमूट करून ती त्या फुलपाखराचे पंख धरणार तेवढ्यात ते उडालं आणि तिच्या डोळ्यासमोरून क्षणार्धात नाहीसं झालं. ‘ही फुलपाखरं नेहमी अश्‍शीच करतात. कध्धीसुद्धा माझ्या मुठीत येत नाहीत.’ ती मनाशी म्हणाली. मी त्यांना मध दिला तर तर ती माझ्यापाशी येतील का तर ती माझ्यापाशी येतील का.. तिला ही कल्पना आवडली. मध द्यायचा आणि फुलपाखरू पाळायचं. त्या लांडग्याच्या गोष्टीत कसं, माणूस हळूहळू लांडग्याला अन्न देऊ लागला आणि लांडगा माणसाजवळ राहू लागला आणि त्याचा कुत्रा झाला, तसं काहीतरी होऊ दे
तसंही लांडगे आणि कुत्रे पाळण्यापेक्षा फुलपाखरू कितीतरी छान.. चिकूला स्वतःकडं बघून वाटलं. कुत्रे जवळपास तिच्या उंचीचे दिसायचे. फुलपाखरू तिच्या बोटावर किती छान बसलं असतं आणि छान दिसलं असतं. तिचं स्वतःचं फुलपाखरू. काय बरं नाव ठेवेल ती त्याचं पिवळं असलं तर म्हणेल लेलो. ती लहानपणी ‘यलो’ला ‘लेलो’ म्हणायची. घरातले सगळेच मग पिवळ्या रंगाला लेलो म्हणू लागली. निळं असेल तर नीलम.. आणि रंगीबेरंगी असेल तर पिवळं असलं तर म्हणेल लेलो. ती लहानपणी ‘यलो’ला ‘लेलो’ म्हणायची. घरातले सगळेच मग पिवळ्या रंगाला लेलो म्हणू लागली. निळं असेल तर नीलम.. आणि रंगीबेरंगी असेल तर चिकू विचार करत स्वयंपाकघरात गेली. तिथं बाबा चहा करत होता. त्याच्यापाशी जाऊन ती म्हणाली, ‘मला जरा वाटीत मध दे, मला फुलपाखरू पाळायचंय..’ तिची अजब मागणी ऐकून बाबा हातातलं गाळण खाली ठेवून म्हणाला, ‘तू बरी आहेस का चिकू विचार करत स्वयंपाकघरात गेली. तिथं बाबा चहा करत होता. त्याच्यापाशी जाऊन ती म्हणाली, ‘मला जरा वाटीत मध दे, मला फुलपाखरू पाळायचंय..’ तिची अजब मागणी ऐकून बाबा हातातलं गाळण खाली ठेवून म्हणाला, ‘तू बरी आहेस का फुलपाखरू कोण पाळतं का फुलपाखरू कोण पाळतं का
 का नाही पाळू शकणार मधमाश्‍या पाळता येतात, मी पाहिलंय. तर मग फुलपाखरू का नाही पाळता येणार मधमाश्‍या पाळता येतात, मी पाहिलंय. तर मग फुलपाखरू का नाही पाळता येणार’ चिकूनं सडेतोड प्रश्‍न विचारला. तिच्या बाणेदार आविर्भावाकडं बाबा बघतच बसला. ‘तरी मी काय कुत्र्याचं पिल्लू मागतेय का’ चिकूनं सडेतोड प्रश्‍न विचारला. तिच्या बाणेदार आविर्भावाकडं बाबा बघतच बसला. ‘तरी मी काय कुत्र्याचं पिल्लू मागतेय का’ चिकू पुढं म्हणाली. तशी बाबा हसू लागला. ‘हसण्यासारखं काय आहे त्यात’ चिकू पुढं म्हणाली. तशी बाबा हसू लागला. ‘हसण्यासारखं काय आहे त्यात’ चिकू फुरंगटून म्हणाली.. ‘कुत्रा, मधमाश्‍या आणि फुलपाखरू यांच्या पुढं पाळू जोडलं तर एक अर्थपूर्ण वाक्‍य जरूर तयार होतं. पण त्यानं फुलपाखरू पाळता नाही येणार..’ बाबा काय बोलला ते चिकूला ढिम्म कळालं नाही. ‘..कारण कुत्रा पाळणं आणि मधमाश्‍या पाळणं यात फरक आहे. फुलपाखरू तर या दोन्हींहून वेगळं आहे,’ बाबा म्हणाला.
‘तू मला मध दे, मग फुलपाखरू येईल माझ्याकडं,’ चिकूनं तिची आयडिया पुढं रेटली.
‘तुला फुलपाखराला बोलवायचंय ना मग आपण अजूनही गमतीजमती ठेवू शकतो. एखादं सडत आलेलं केळं सगळ्यात छान,’ बाबा म्हणाला.
’ बाबा हसून म्हणाला.
जगातलं पहिलं चित्र (भाग २)
... मार्सेल, जॅक, जॉर्ज आणि सायमन भुयारातून हळूहळू पुढं चालले होते. मार्सेलच्या...
जंगलात फिरणं ही एक प्रकारची अनुभूती असते. जंगल मनाला नेहमी ताजंतवानं करतं. प्रत्येक...
दोस्तांनो, विंचू ‘पाळू’ बघणाऱ्या छोट्या जेराल्डची गोष्ट तुम्ही ऐकलीत. जेराल्डच्या या...
आपल्याच पावलांचा लयबद्ध आवाज... कधी भोवती पिंगा घालणाऱ्या वाऱ्याचे संगीत, कधी...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


सर्वसाधारण सभेत भाजप-राष्ट्रवादीत आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी! (पहा व्हिडीओ) | PCLIVE7

कासारवाडीत उद्या ‘पवना स्वच्छता’ अभियान
रोहित कदम यांची राष्ट्रवादी युवकच्या सोशल मिडीया सरचिटणीसपदी नियुक्ती
१५ लाखाचं ‘ते’ आश्वासन मोदींनी दिलेच नव्हते – खासदार अमर साबळे
पिंपरी चिंचवडमध्ये दुचाकीवर फिरतोय ‘डमी’ महापौर
तरूणीचे अपहरण करून जबरदस्तीने लावला विवाह
पिंपरी चिंचवड राष्ट्रवादी युवकची कार्यकारिणी जाहीर
पिंपरी चिंचवडच्या पोलीस आयुक्तालयासाठी १४ पोलीस निरीक्षकांच्या बदल्या
पवना धरणातून १५ दिवसात ३१ हजार क्युबिक मीटर गाळ काढला; खासदार श्रीरंग बारणे यांनी केली पाहणी
नागरिकांना अर्थसहाय्य करण्यासाठी केंद्र सरकारने बँकांना २ लाख कोटी रुपये दिले – केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री शिवप्रताप शुक्ला
वाकडमध्ये गॅस सिलेंडर लिकेजमुळे लागलेल्या आगीत ५ झोपड्या जळून खाक
Home पिंपरी-चिंचवड सर्वसाधारण सभेत भाजप-राष्ट्रवादीत आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी
सर्वसाधारण सभेत भाजप-राष्ट्रवादीत आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी
पिंपरी (Pclive7.com):- उपसूचना ऐंनवेळी दाखल करणे, सर्पोद्यानातील मगरी-साप चोरी प्रकरणातील गौडबंगाळ, ‘महाराष्ट्र ओपन’ टेनिस स्पर्धेला महापालिकेकडून ५ कोटींचे अनुदान देण्यावरून घेण्यात आलेले मतदान, नेहरूनगर येथील स्वच्छतागृह पाडल्याचा आरोप अशा अनेक मुद्द्यांवरून पिंपरी चिंचवड महापालिकेची सर्वसाधारण सभा चांगलाच गोंधळ झाला. सत्ताधारी भाजपा आणि विरोधात असलेल्या राष्ट्रवादीच्या नगरसेवकांमध्ये आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी उडाल्या.
पिंपरी चिंचवड महापालिकेच्या आज झालेल्या सर्वसाधारण सभेच्या अध्यक्षस्थानी महापौर नितीन काळजे होते. सभेच्या सुरूवातीलाच पहिल्या विषयावरून सत्ताधारी भाजपा आणि विरोधी पक्षातील राष्ट्रवादीच्या नगरसेवकांमध्ये वादंग सुरू झाला. उपसूचना न वाचताच मंजूर करू नका, किमान त्या प्रभागातील नगरसेवकांना तरी तो विषय समजला पाहिजे अशी मागणी विरोधी पक्षनेते योगेश बहल यांनी केली. त्यावर स्थायी समिती सभापती यांनी अशा उपसूचना मंजूर करण्याची पध्दत आम्ही राष्ट्रवादीकडूनच शिकलो असल्याचे उत्तर दिले. त्यामुळे वादला सुरूवात झाली.
उद्यान विभागाच्या वतीने गुलाबपुष्प उद्यानाजवळील मोकळ्या जागेत प्राणी संगोपन केंद्र उभारण्याच्या कामातील तरतुदीत वाढ करण्याचा प्रस्ताव होता. या विषयावरील चर्चेत शाहूनगर येथील सर्पोद्यानाच्या गैरव्यवहाराचा विषय सदस्यांनी उपस्थित केला. प्राण्यांची तस्करी हा अतिशय गंभीर प्रकार असल्याचे सांगत नगरसेविका आशा शेंडगे यांनी या प्रकरणाचे पुढे काहीच कसे झाले नाही, असा प्रश्न उपस्थित केला. मगरींची चोरी होते, सापांचे मृत्यू, मोराचा मृत्यू यासारख्या गंभीर घटना झाल्यानंतरही प्रशासनाकडून कारवाई झाली नाही, याकडे त्यांनी सभेचे लक्ष वेधले. प्राणिसंग्रहालय राष्ट्रवादीच्या माजी पक्षनेत्या मंगला कदम यांच्या प्रभागात असल्याने त्यांना लक्ष्य करण्याचा प्रयत्न होताच त्या संतापल्या. प्राण्यांची चोरी होते, त्याची चौकशी करण्याची मागणी करणारे पत्र आयुक्तांना दिले आहे. त्याची चौकशी करण्याचे काम आयुक्तांचे होते, ते त्यांनी केले नाही. आयुक्त काम करणार नसतील, मनमानी करणार असतील तर काळे फासू, असा इशारा कदम यांनी दिला. त्यास उत्तर देताना स्थायी समिती अध्यक्षा सीमा सावळे यांनी, हिंमत असल्यास आयुक्तांना काळे फासून दाखवाच, असे आव्हान दिले. सभागृहात सुरू असलेल्या गोंधळातच पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. सतिश गोरे यांनी खुलासा करण्याचा प्रयत्न केला. सापांचे मृत्यू, मगरींची चोरी, बेपत्ता झालेले अजगर आणि मृत्युमखी पडलेला मोर यांचा घटनाक्रम त्यांनी सांगितला, त्यामागची कारणे सांगतिली. डॉ. गोरे यांच्या खुलाशाने सदस्यांचे समाधान झाले नाही. अखेर, महापौरांनी या प्रकरणी चौकशी करण्याचे आदेश प्रशासनास दिले.
सभेत सदस्यांची सातत्याने वादावादी होत होती. सुरूवातीला मंगला कदम तसेच सीमा सावळे व आशा शेंडगे यांच्यात वादावादी झाली. तर, नेहरूनगर येथील सार्वजनिक शौचालय वैशाली घोडेकर यांनीच पाडल्याचा आरोप सीमा सावळे यांनी केला. त्यामुळे घोडेकर प्रचंड चिडल्या होत्या. त्या मुद्द्यावरून त्यांच्यात जोरदार वाद झाला. महापौर काळजे तसेच मंगला कदम यांच्यातही खटके उडाले. सावकाश बोला, हळू बोला, विषयाला धरून बोला, अशा सूचना महापौर सातत्याने देत होते. एकमेकांची उणी-धुनी काढत आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरीतच सभा पार पडली.
उद्या पिंपरी चिंचवडचे आयुक्तही चोरीला जाणार…
‘कोपर्डी’ प्रकरणातील तिन्ही आरोपींना फाशी
कासारवाडीत उद्या ‘पवना स्वच्छता’ अभियान
रोहित कदम यांची राष्ट्रवादी युवकच्या सोशल मिडीया सरचिटणीसपदी नियुक्ती
१५ लाखाचं ‘ते’ आश्वासन मोदींनी दिलेच नव्हते – खासदार अमर साबळे


सरदेसाईज: October 2010

जाता जाता एक नजर इथेही........
१५ सप्टेंबर नंतर ब्लॉगवर काहीच लिहिले नाही. कारण अचानक ठरलेला मायदेशाचा दौरा. अचानक ठरल्याने फार काही योजनाबद्ध, आखीव रेखीव नियोजन शक्यच नव्हते. परंतु मायदेशी जायला मिळणार होते. आता गेल्यावर किती प्रकारे आनंद भरून घेता येईलची आखणी करण्यात मन रममाण झाले. तिकीट बुक झाले आणि मन आनंदून गेले. वेळ फारच थोडा आणि कामे फार त्यामुळे ब्लॉगवर निदान आठवड्याला तरी एखादी पोस्ट यावी ही तरतूद काही करता आली नाही. थोडी रुखरुख लागली. अजिबात पोस्ट नाही असे ब्लॉग सुरू झाल्यापासून घडलेच नव्हते. पण नाईलाज होता. आठ दिवसात जमेल तितकी तयारी करून ओढीने घर सोडले. सप्टेंबरच्या शेवटी शेवटी घरात आईबाबा, वाहिनी, भाच्या व मित्रमैत्रिणींच्या गोकुळात रमले. दोन वर्षांचा दुरावा किती व कसा भरून काढू असे झालेय. नुसता दंगा मांडलाय.
तिथून निघण्याआधीच रोहनाच्या मागे लागलेले. बाबा रे, लगेच एखादा ट्रेक ठरव. नंतर तू उडनछू होशील आणि मग माझे परतायचे दिवस येतील. त्यात नवरात्र, दसरा व दिवाळीचीही धूम असणार मग ट्रेक राहूनच जाईल. रोहनने मनावर घेतले आणि ' तिकोना गडाची ' मोहीम ठरवली. येऊन फक्त चारच दिवस झाले होते व झोपेचे तंत्रही ताळ्यावर आले नव्हते. मात्र मन गडावर जाण्यासाठी आतुरलेले. अधीर झालेले. ट्रेक मस्तच झाला. एक दोनदा दमछाक झाल्याने माझा निश्चय डळमळू लागलेला. पण आका – आपला आनंद काळे हो, त्याने, "अगं ताई, थांबू नकोस. आलोच आपण " असे म्हणत म्हणत माझा उत्साह वाढवला . त्याला अनघाने छान साथ दिली आणि मला शिखरावर पोहोचवलेच.
चोवीस मावळ्यांनी फतेह केली. शिखरावरील झेंड्याला हात लागले. शंकराच्या पिंडीसमोर मस्तक टेकले. वरून आसपासचा नयनरम्य परिसर, हिरवाई डोळ्यात व मनात साठवली. त्यानंतर तिथेच सगळ्यांनी आणलेल्या एक से एक पदार्थांचा फन्ना उडवला. थालीपीठ, भाकर्‍या, अळूवडी, लसणाची चटणी, लाडू, मक्याचे दाणे, बटाट्याची भाजी, ठेपले, बरेच काही होते. सगळेच पदार्थ अप्रतिम व अतिशय चविष्ट झाले होतेच आणि पोटात भूक भडकलेली. त्यात मोसंबी सोलून सगळ्यांना वाटून टाकण्याऐवजी चक्क रस काढून रुमालाने गाळून अनुजाने( अनुजा सावे ) दिला. ती इतके लाड करतेय हे पाहून मीही तव्येतीत लाड करवून घेतले.
भरल्यापोटी गड उतरू लागलो आणि माझी थोडी घाबरगुंडी उडाली. पहिल्याच उतरणीला जरासा पाय सरकला तर सरळ सरळ कपाळमोक्षच होणार हे पाहून फे फे उडाली. तोच अनिकेत वैद्य मदतीला आला. मग काय अर्ध्याहून जास्त गड त्याचाच हात धरून उतरले. जेवढा आनंद शिखर गाठल्याचा झाला तेवढाच जमिनीला पाय टेकल्यावरही झाला. रोहन, आका, अनघा व अनिकेत धन्यू. पुन्हा एखादा ट्रेक करायचा का
तिकोना गडावर जवळपास सगळ्यांनी लिहिले असेलच. आणि खूपच सविस्तर व छान लिहिले असेल. त्यामुळे व भारनियमनाचा अतिरेक असल्याने कधी विजदेवी नाराज होईल याचा भरवसाच नसल्याने पोस्ट आटोपती घेते. सोबत थोडेसे फोटो जोडतेय. १५ सप्टेंबर पासून जालावर माझा वावर जवळपास शून्यच. डायल अप आणि विजेच्या तालावर निदान छोटीशी तरी पोस्ट टाकण्याचा मोह आवरत नसल्याने....
द्वारा पोस्ट केलेले भानस येथे 9:47 AM 26 टिप्पणी(ण्या)
लेबले: आनंद - मनातले
झंडा उंचा रहे हमारा
प्रेममयी शब्दांच्या पलीकडले, काही मूक संवाद खीर किमान एवढा तरी हक्क मला आहेच ना
कधी दाटू येता पसारा घनांचा, कसा सावळा रंग होतो मनाचा असे हालते आत हळूवार काही, जसा स्पर्श पाण्यावरी चांदण्याचा, आपले सर्वांचे सहर्ष स्वागत
आयुष्यातील वेगवेगळ्या टप्प्यात कर्मानुसार दरमजल सुरू आहे.
भानस चे विजेट तुमच्या ब्लॊगवर जोडा
" ई-बुक - पोटोबा "
पोटोबा-१ डाऊनलोड करण्यासाठी समोरच्या पुस्तकावर क्लिक करा "पोटोबा"चं पहिलं "ई-बुक" खाली भाग्यश्रीच्या मदतीशिवाय शक्य नव्हते. चला तर मग - खादाडी सुरु करुया
अढळ स्थान (3) अनुभव (38) अनुभव-प्रकटन-गंमत (37) अनुभव-प्रकटन-विचार (56) अनुभव-प्रकटन-विचार-- कथा (2) आनंद - मनातले (14) कथा (31) कविता (17) खाउगल्ली (74) तुकडा तुकडा चंद्र (3) निसर्ग (2) निसर्ग जीवन समाज प्रदुषण (10) पर्यटन (4) पुस्तक परिचय-साहित्य (3) प्रगती-तांत्रिक-चित्रफिती-असेच काही आवडलेले (10) भारलेपण (8) मनातले (3) मुक्तक विचार जीवन (79) मुक्तक विचार जीवन-गंमत (11) मुक्तक विचार जीवन (5) रंगकर्मी-प्रयत्न (7) विचार (10) शुभेच्छा (11) स्वर-संगीत-आनंद (11) स्वर-संगीत-आनंद-कला (4) हलकेफुलके (1)
खाण्यासाठी जन्म आपुला ... जन्मभरच तर खाणे ...
डोक्यात भुणभुणणारा मराठी भुंगा
बायकोची अदलाबदली- वाइफ स्वॅप
बिरडे-डाळिंब्यांची उसळ - प्रकार १


त्या खेळाडूला ४२३ प्रथम श्रेणी सामन्यानंतर मिळाली कसोटी पदार्पणाची संधी - Maha Sports

त्या खेळाडूला ४२३ प्रथम श्रेणी सामन्यानंतर मिळाली कसोटी पदार्पणाची संधी
त्या खेळाडूला ४२३ प्रथम श्रेणी सामन्यानंतर मिळाली कसोटी पदार्पणाची संधी
आज श्रीलंकेच्या मलिंदा पुष्पाकुमाराने तब्बल ९९ प्रथम श्रेणी सामने खेळल्यानंतर आपले आंतरराष्ट्रीय कसोटी पदार्पण केले. त्याबरोबर मोठी चर्चा सुरु झाली की आंतरराष्ट्रीय पदार्पणापूर्वी सर्वाधिक सामने कोणता खेळाडू खेळाला असेल
तर तो खेळाडू आहे इंग्लंडचा विलिअम एव्हर्ट अस्टील. १ मार्च १९८८ साली जन्म झालेल्या या खेळाडूला कसोटी पदार्पणची संधी ही वयाच्या ४०व्या वर्षी मिळाली. तेव्हा त्यांनी तब्बल ४२३ प्रथम श्रेणी सामने खेळले होते.
कारकिर्दीत विलिअम एव्हर्ट अस्टील एकूण ७३३ प्रथम श्रेणी सामने खेळले. त्यात त्यांनी अष्टपैलू प्रदर्शन करत २४३२ विकेट्स आणि २२७३५ धावा केल्या. राष्ट्रीय संघाकडून या क्रिकेटपटूला केवळ ९ कसोटी सामने खेळण्याची संधी मिळाली. ज्यात त्याने १९० धावा आणि २५ बळी मिळवले.
इंग्लडचेच जोसेफ वाइन यांनी तब्बल ४०३ सामने खेळल्यावर कसोटी पदार्पण केले होते. ते या क्रमवारीत दुसऱ्या स्थानावर आहेत.
वयाच्या ६० व्या वर्षी विलिअम एव्हर्ट अस्टील यांचे निधन झाले. तेव्हा ते सार्वधिक प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळणाऱ्या खेळाडूंच्या यादीत १५व्या स्थानी होते. ते वयाच्या ५३व्या वर्षापर्यंत क्रिकेट खेळत होते.
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर, इंस्टाग्रामवर…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग
एबी डिविलियर्सला विराट कोहलीच्या भावनिक शुभेच्छा
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर,…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग


आयसीसी क्रमवारीत होणार मोठे बद्दल ! - Maha Sports

आयसीसी क्रमवारीत होणार मोठे बद्दल
आयसीसी क्रमवारीत होणार मोठे बद्दल
भारत आणि ऑस्ट्रेलिया १७ तारखेपासून सुरु होणाऱ्या मालिकेतील ५ एकदिवसीय आणि ३ टी -२० सामने खेळणारा आहेत. जो संघ हि मालिका ४-१ ने जिंकेल तो संघ आयसीसीच्या क्रमवारीत पहिल्या क्रमांकावर जाणार आहे.
आता आयसीसी क्रमवारीत भारत तिसऱ्या क्रमांकावर तर ऑस्ट्रेलिया ११७ गुणांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. दक्षिण आफ्रिका ११९ गुणांसह आयसीसी क्रमवारीत अव्वल स्थानी विराजमान आहेत. या मालिकेत भारत आणि ऑस्ट्रेलिया दोंन्ही संघाना १२० पेक्षा अधिक गुण कमवून क्रमवारीत पहिले स्थान मिळवण्याची संधी आहे.
अशी असणार या मालिकेतील आयसीसी क्रमवारीसाठीची समीकरणे:
भारताने ऑस्ट्रेलियाला ५-० ने मात दिली तर भारत १२२ ऑस्ट्रेलिया ११३
भारताने ऑस्ट्रेलियाला ४-१ ने मात दिली तर भारत १२० ऑस्ट्रेलिया ११४
भारताने ऑस्ट्रेलियाला ३-२ ने मात दिली तर भारत ११८ ऑस्ट्रेलिया ११६
ऑस्ट्रेलियाने भारताला ३-२ ने मात दिली तर ऑस्ट्रेलिया ११८ भारत ११६
ऑस्ट्रेलियाने भारताला ४-१ ने मात दिली तर ऑस्ट्रेलिया १२० भारत ११४
ऑस्ट्रेलियाने भारताला ५-० ने मात दिली तर ऑस्ट्रेलिया १२२ भारत ११२
पाच सामन्यांची वनडे मालिका १७ सप्टेंबरला चेन्नईत सुरु होणार आहे, तर दुसरा एकदिवसीय सामना कोलकाता येथे २१ सप्टेंबरला होणार आहे. त्यानंतर २४ सप्टेंबर रोजी तिसरा एकदिवसीय सामना इंदोर येथे खेळला जाणार आहे. चौथा आणि पाचवा वनडे २८ आणि ०१ सप्टेंबरला अनुक्रमे बंगळुरू आणि नागपूर येथे खेळण्यात येणार आहे .
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर, इंस्टाग्रामवर…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग
एबी डिविलियर्सला विराट कोहलीच्या भावनिक शुभेच्छा
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर,…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग


शुक्रवार, 13 एप्रिल 2018
दोस्तांनो, विंचू ‘पाळू’ बघणाऱ्या छोट्या जेराल्डची गोष्ट तुम्ही ऐकलीत. जेराल्डच्या या मुलखावेगळ्या पाळीव प्रेमानं त्याचं कुटुंबीय तीनताड उडालं. आपल्या, म्हणजे माणसाच्या जवळ आलेले रानातले प्राणी आपली अशीच भंबेरी उडवून देत असतील का रानातले प्राणी जवळ आले आणि आपण त्यांना आपलंसं केलं. तुम्हाला आठवते लांडगा झाला कुत्रा त्याची गोष्ट रानातले प्राणी जवळ आले आणि आपण त्यांना आपलंसं केलं. तुम्हाला आठवते लांडगा झाला कुत्रा त्याची गोष्ट अर्थात हे काही एका रात्रीत घडलं नाही. दोन किंवा दहा रात्रीतही नाही अर्थात हे काही एका रात्रीत घडलं नाही. दोन किंवा दहा रात्रीतही नाही त्यासाठी माणसांच्या आणि लांडग्यांच्या अनेक पिढ्या जाव्या लागल्या. दोघांचं वागणं एवढ्या पिढ्या सारखंच राहिलं. दोघांना एकमेकांचा लळा लागला म्हणा किंवा फायदा समजला म्हणा. होता होता लांडग्याचा कुत्रा झाला. आता जगात कुत्रे फार आणि लांडगे थोडे. लांडग्याचा कुत्रा झाला. आपल्या चिकूला प्रश्‍न पडला होता, की वानराचा नर (माणूस) झाला म्हणजे काय झालं त्यासाठी माणसांच्या आणि लांडग्यांच्या अनेक पिढ्या जाव्या लागल्या. दोघांचं वागणं एवढ्या पिढ्या सारखंच राहिलं. दोघांना एकमेकांचा लळा लागला म्हणा किंवा फायदा समजला म्हणा. होता होता लांडग्याचा कुत्रा झाला. आता जगात कुत्रे फार आणि लांडगे थोडे. लांडग्याचा कुत्रा झाला. आपल्या चिकूला प्रश्‍न पडला होता, की वानराचा नर (माणूस) झाला म्हणजे काय झालं लांडग्याचा कुत्रा झाला आणि वानराचा माणूस झाला या दोन्हीत फरक काय लांडग्याचा कुत्रा झाला आणि वानराचा माणूस झाला या दोन्हीत फरक काय हा प्रश्‍न तुम्हाला डोकं खाजवायला ठेवलाय बरं का..
तुम्ही उत्तर शोधताय तोवर आणखीन एक गोष्ट ऐकू. ही गोष्ट आहे फर्डिनंड नावाच्या एका बैलाची. कुत्रा आणि बैल यांच्यात सारखं काय बरोबर, दोघंही पाळीव प्राणी आहेत. जसे त्या काळचे लांडगे माणसाच्या जवळ आले तसे काही हजार वर्षांपूर्वी आजच्या गाय-बैलांचे पूर्वज, त्यांचं नाव ओरोच, तेही माणसांच्या जवळ आले (किंवा माणूस त्यांच्या जवळ गेला, किंवा दोघं एकमेकांच्या जवळ आले). होता होता त्यांची आजची गाई-गुरं बनली. (पुन्हा एकदा आठवण करूया, की आजचा लांडगा आणि त्यावेळचा ‘तो’च्या जवळ आलेला लांडगा हे काही अगदी एकसारखे नव्हेत. तसेच ओरोच नावाची एक प्रजाती अगदी सतराव्या शतकापर्यंत पोलंडमध्ये टिकून होती. ती म्हणजेच आजच्या गायबैलांचे पूर्वज, असंही नव्हे. पण दोघं अगदी जवळचे नातेवाईक होते असं म्हणूया.)
तर हे ओरोच माणसाच्या जवळ आले. दोघांचं चांगलं जमलं. कदाचित तोवर माणसानं चाबूक बनवला नसेल. पाठीवर असा चाबूक पडता तर कुठला ओरोच माणसाच्या जवळ थांबता किंवा कुणास ठाऊक आयती चारा-वैरण मिळत असेल तर चाबकाची काय तमा आणि माणसानं तरी किती जीव लावला या प्राण्यांना आणि माणसानं तरी किती जीव लावला या प्राण्यांना बघा तरी आपल्या भाषेत किती गाणी आहेत गाईवर आणि बैलावर. एक सुंदर अहिराणी गाणं आहे...
माझ्या मोऱ्याची काय सांगू भलरी
माझ्या मोऱ्याची काय सांगू भलरी
घरच्या गाईचा पयला गोऱ्हा
शिंगायची बी तशीच तऱ्हा
डोये भरीसन पाहाय जरा ...थाट सरदारी
माझ्या मोऱ्याची काय सांगू भलरी
कामामधी तर हा अवं काई
पायाच्या बाबे बाका लई
तऱ्हाच याची समदी लई.. दुडकी हो मारी
माझ्या मोऱ्याची काय सांगू भलरी
गाण्यातले शब्द ओळखीचे वाटतात का थोडा प्रयत्न केलात तर अर्थ लागू शकेल. या गाण्यातला मोऱ्या म्हणजे कोण थोडा प्रयत्न केलात तर अर्थ लागू शकेल. या गाण्यातला मोऱ्या म्हणजे कोण मोऱ्या म्हणजे अजून बाळ असलेला बैल म्हणजे वासरू किंवा गोऱ्हा. त्याचं कौतुक चाललं आहे. या मोऱ्याच्या मालकाचा किती जीव आहे आपल्या जनावरावर मोऱ्या म्हणजे अजून बाळ असलेला बैल म्हणजे वासरू किंवा गोऱ्हा. त्याचं कौतुक चाललं आहे. या मोऱ्याच्या मालकाचा किती जीव आहे आपल्या जनावरावर अशा एकमेकाला जीव लावलेल्या मालक आणि मोऱ्या किंवा कपिला यांच्या कितीतरी गोष्टी, गाणी आपल्याला आपल्या साहित्यात आढळतील. आता मात्र परिस्थिती पालटते आहे. अशी जनावरं ठेवणं कुणाला फारसं परवडत नाही. आपल्या घरी दूध येतं ते कुठून येतं अशा एकमेकाला जीव लावलेल्या मालक आणि मोऱ्या किंवा कपिला यांच्या कितीतरी गोष्टी, गाणी आपल्याला आपल्या साहित्यात आढळतील. आता मात्र परिस्थिती पालटते आहे. अशी जनावरं ठेवणं कुणाला फारसं परवडत नाही. आपल्या घरी दूध येतं ते कुठून येतं जवळच्या गोठ्यातून की माहितीच नसलेल्या कुठल्या तरी अज्ञात ठिकाणाहून अनेकदा जिथं मोठ्या प्रमाणावर दूध व्यवसाय चालतो, तिथं केवळ दुधासाठी आणि इतर उत्पादनांसाठी जिवंत ठेवलेल्या गाई-म्हशींची हालत फार गंभीर असते. त्यांना हलायला-डुलायलासुद्धा फारशी जागा ठेवलेली नसते. त्यांची हालत बघून त्यांचे ओरोच आजोबा काही खूष होणार नाहीत
पण आज मी जी फर्डिनंड नावाच्या बैलाची हकिगत सांगणार आहे ना त्याची तर पंचाईत वेगळीच होती. हा फर्डिनंड स्पेनमध्ये राहात होता. बैल म्हणजे वासरूच होतं ते. (म्हणजे त्यांच्याकडचा मोऱ्या बरं का) त्याच्याबरोबर इतर वासरंही असायची. ती सगळी धावाधाव करायची, दंगामस्ती करायची, टक्कर टक्कर खेळायची. पण फर्डिनंडला मात्र असलं काही आवडायचं नाही. त्याला शांतपणं एका जागी बसून फुलांचा वास घ्यायला आवडायचं.
(ही गोष्ट लिहिलीये लीफ मुन्रो नावाच्या अमेरिकन लेखकानं. मराठी अनुवाद केलाय शोभाताई भागवतांनी.)
जगातलं पहिलं चित्र (भाग २)
... मार्सेल, जॅक, जॉर्ज आणि सायमन भुयारातून हळूहळू पुढं चालले होते. मार्सेलच्या...
सतत आनंदी कोण असेल
तर मित्रांनो, लांडगा माणसाच्या जवळ आला. त्याचा कुत्रा झाला तुम्हाला माहितीये
एक दिवस चिकू संध्याकाळी बाल्कनीत झाडांना पाणी घालत होती. अचानक तिला दिसलं, की कुंडीत...
गड्या आपुले रान बरे
’ लांडग्याकडे पाहून कुत्रा शेपूट हलवत म्हणाला. माणसाबरोबर राहून त्याला...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


सरदेसाईज: April 2013

जाता जाता एक नजर इथेही........
अचानक कुठल्याश्या वळणावर भेटलेल्या व्यक्तिमत्वास.........
जखम संपते तिथे शब्द सुरू होतात. शब्द संपले की स्वर साकारतात. स्वर नेहमीच धावतात शब्दांपाठी. वेडे अर्थ शोधण्यासाठी. अर्थ गवसताच आरोह-अवरोह ज्ञात होतो....
आणि मग सुरू होतं एक आक्रंदन
शब्द हरवताना सूर उगवतात, मनाच्या सर्व व्यथा, स्वरांच्या एवढ्या समर्थ वैभवातही असतात पराधीन, पोरक्या आणि सर्वस्वी अनाथ.
तुला वाचलं आणि मन विषण्ण झालं. काळाच्या गर्तेत जिवानीशी गाडलेले माझे कोवळे स्वर, अचानक थडग्यातून उठलेल्या आत्म्यासारखे माझ्या पुढ्यात उभे राहिले. विजेसारखी लख्ख चमकून गेलीस क्षणभर माझ्या ढगाळ आभाळात. अंधाराला विजेचीच जखम व्हावी तसे आतल्या जखमेचे सांकळते रक्त तुझ्या शब्दातून क्षणभरच टपटपले.
जशी जशी ओळ येत गेली, तशी तशी तू लिहीत गेलीस. रोजच्या प्रवाहातून काहितरी टिपत गेलीस...
स्वतःतच गुरफटलेल्या तुझ्या दूरच्या यातनापथावर माझे डोळे वळण्यासाठी तुझ्या शब्दांची वेदना माझ्यापर्यंत पोचावी लागली.
तुझे दूरस्थ क्षितीज आजवर मी दूरूनच पहात आले होते. तुला स्वर आवडतात असे तूच म्हणालीस.
पण हाच का तो सुरांचा लगाव
स्वरांना ओळीत सजवताना थिटी पडलीत तुझ्या प्रारब्धातील अक्षरे. स्वतःच्या लेखणीतून वर्षणाऱ्या स्वतःचं समाधान करणाऱ्या आत्मसंतुष्ट व काहीशा बटबटीत शब्दांवर सावरीत आहेस तू आपल्या मनाचा पराभूत तोल
तुझ्या लिखाणमध्ये जितकी तू आहेस तितकी कदाचित तुझ्यापाशीही नसशील. तुझ्या शब्दाशब्दांत सांकळलेली तुझी प्रतिमा कदाचित तू ओळखली नसशील,
खोल अंतर्यामी धुमसणारी तुझी व्यथा तुझ्या शब्दांनीच शोषून घेतलीय. मी हे सांगितलेलं कदाचित तुला आवडणार नाही पण मग
ही तगमग, ही अस्वस्थता, शाश्वत की अशाश्वत.
कारण सुखाला तसे फार काही लागत नाही....
तगमगत्या कातरवेळी व्याकूळ जीवाला बिलगणारी आवडत्या गीताची लकेर....
एका स्नेहळ स्पर्शानं कोंडलेल्या जीवाला फुटणारे आसवांचे पाझर....
कुणाच्या आश्वासक डोळ्यांनी दुखऱ्या जीवावर घातलेली मायेची फुंकर...
सुखाला तसे फार काही लागत नाही
ते लाभण्यासाठी उभा जन्म उन्हात घर बांधावे लागते. उन्हात बांधलेलं घर कुणा आगंतुकाची वाट पहात असतं. गीताचे हळवे, लडीवाळ सूर घराच्या गवाक्षातून कधीकधी झिरपत येतात. उन्हात बांधलेलं घर टक्क डोळ्यांनी वाट पहात असतं. आसमंताची नीरव शांतता भेदीत मन गाणे गुणगुणू लागतं. घर शांत होतं. डोळे मिटून घेतं. दुःखालाच मग आपलसं करावे लागते. जगाच्या अरीष्टांपासून दूर ठेवावं लागते. दुःखच फक्त आपलं असतं. सरत्या संध्येच्या कातरक्षणी सोबत असते ती फक्त त्याचीच. दुःखालाच मायेने जवळ केलं तर त्याचे काटेरी सल बघता बघता गळून पडतात आणि स्वरांचा गोड सुवास त्याला येऊ लागतो. त्या ओतप्रोत गंधांच्या संगतीत आयुष्याची संध्याकाळही कधी उलटून जाते.
आयुष्य तसं कधीच कुणासाठी थांबत नाही. ते पुढेच जात असतं. आपल्या गतीने. गतीला पारखी होतात ती आपलीच पावलं. त्या अडखळत्या, चाचपडत्या पावलांना आयुष्यच ओढून नेते आपल्या मागे. कधी संथपणे, कधी फरपटत, निर्दयपणे खेचत.
काळाच्या शर्यतीत मृतात्म्यांना भाग घेता येत नाही.
पावलापावलागणिक दमछाक झाली तरी या शर्यतीत धावावेच लागते ते जित्या जीवांना. डोळयातले आसू पुसण्यापूर्वीच इथे तापल्या सळीने डोळे कोरडे होतात. आणि हरवलेली बुबुळे नकळताच स्थिरावू लागतात, सभोवार पाहू लागतात.
संगत मिळते तीही या शर्यतीत रखडणाऱ्या, उरी फुटतानाही धावणाऱ्या जीत्या जीवांचीच.
शब्दांच्या वाटेवर तुझे गाव जेव्हां लागले तेव्हां पाय थबकले नाहीत तरी हृदय मात्र थांबलं होतं. तुझी व्यथा, तुझी खंत, उभी राहिली माझ्यासमोर मालकंसाच्या अवरोहात उतरणाऱ्या गांधारासारखी....
तुझ्या मुद्रेवरील संवेदनांच्या उदास ओळी वाचल्या तेव्हा गळ्यातील स्वरांच्या ज्योतीसाठी मीही क्षणभर स्थिरावले होते.
तुझ्या मनीचे पाखरू काना, मात्रा आणि वेलांट्यात पाय अडकून पडले आहे. तुझ्या शब्दांनी तुझ्या व्यथेचे डोळे झाकले असले तरी आवाज नसलेले आंधळे हुंदके मला स्पष्ट एकू येत आहेत. तुझ्या अबोल डोळ्यांच्या आत किती डोहांचे काळेशार पाणी आतल्याआत हिंदकळते आहे.
आत्ताच बोलून घे, पोट उकलून... उद्या कदाचित उशिर होईल..
कदाचित उद्या असणारही नाही........
द्वारा पोस्ट केलेले भानस येथे 11:55 AM 14 टिप्पणी(ण्या)
लेबले: मुक्तक विचार जीवन
झंडा उंचा रहे हमारा
प्रेममयी शब्दांच्या पलीकडले, काही मूक संवाद खीर किमान एवढा तरी हक्क मला आहेच ना
कधी दाटू येता पसारा घनांचा, कसा सावळा रंग होतो मनाचा असे हालते आत हळूवार काही, जसा स्पर्श पाण्यावरी चांदण्याचा, आपले सर्वांचे सहर्ष स्वागत
आयुष्यातील वेगवेगळ्या टप्प्यात कर्मानुसार दरमजल सुरू आहे.
भानस चे विजेट तुमच्या ब्लॊगवर जोडा
" ई-बुक - पोटोबा "
पोटोबा-१ डाऊनलोड करण्यासाठी समोरच्या पुस्तकावर क्लिक करा "पोटोबा"चं पहिलं "ई-बुक" खाली भाग्यश्रीच्या मदतीशिवाय शक्य नव्हते. चला तर मग - खादाडी सुरु करुया
अचानक कुठल्याश्या वळणावर भेटलेल्या व्यक्तिमत्वास.....
अढळ स्थान (3) अनुभव (38) अनुभव-प्रकटन-गंमत (37) अनुभव-प्रकटन-विचार (56) अनुभव-प्रकटन-विचार-- कथा (2) आनंद - मनातले (14) कथा (31) कविता (17) खाउगल्ली (74) तुकडा तुकडा चंद्र (3) निसर्ग (2) निसर्ग जीवन समाज प्रदुषण (10) पर्यटन (4) पुस्तक परिचय-साहित्य (3) प्रगती-तांत्रिक-चित्रफिती-असेच काही आवडलेले (10) भारलेपण (8) मनातले (3) मुक्तक विचार जीवन (79) मुक्तक विचार जीवन-गंमत (11) मुक्तक विचार जीवन (5) रंगकर्मी-प्रयत्न (7) विचार (10) शुभेच्छा (11) स्वर-संगीत-आनंद (11) स्वर-संगीत-आनंद-कला (4) हलकेफुलके (1)
खाण्यासाठी जन्म आपुला ... जन्मभरच तर खाणे ...
डोक्यात भुणभुणणारा मराठी भुंगा
बायकोची अदलाबदली- वाइफ स्वॅप
बिरडे-डाळिंब्यांची उसळ - प्रकार १


Sakal Saptahik Sabdasabdanta Sandeep Nulkar | Saptahik Sakal

संदीप नूलकर, व्यावसायिक, अनुवाद कंपनीचे संचालक
शुक्रवार, 16 मार्च 2018
असे कुठले noun म्हणजेच नाम आहे, ज्याच्याबरोबर फक्त एक विशिष्ट preposition म्हणजे शब्दयोगी अव्यय वापरता येते
ते नाम आहे abroad. नाम म्हणून abroad चा फक्त from बरोबरच उपयोग होतो. उदा. Most of those who return from abroad have way too much luggage. अर्थातच, दुसरा कुठलाही शब्दयोगी अव्यय वापरला तर ते चुकीचे ठरते. त्यामुळे काही लोक जे he lives in abroad किंवा he goes to abroad असे म्हणतात ते अयोग्य आहे.
त्याचे कारण असे, की abroad या शब्दाचा अर्थ in / to a foreign country असा होतो. त्यामुळे परत in किंवा to वापरण्याची गरज नाही.
आहेत असेही काही शब्द
शब्द ः Farrago (noun) उच्चार ः फर्रागो.
अर्थ ः A confused mixture, मिश्रण. मिश्रण.
शब्द ः Rodomontade (noun) उच्चार ः रोडोमाँटेड.
आपण जो instalment plan हा शब्द वापरतो, तो अमेरिकेमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमधला आहे. त्याला ब्रिटनमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या इंग्रजीमध्ये hire purchase असे म्हणतात.
Sire हे क्रियापद आणि child या नामाचा एकत्र वापर केला जातो.
अर्थ ः Sire child म्हणजे बाप असणे / होणे.
Wax हे क्रियापद आणि eloquently या नामाचा एकत्र वापर केला जातो.
अर्थ ः Wax eloquent म्हणजे पटायला सोपे जाईल असे.
शब्द एक, अर्थ दोन
Pat (noun) (अनेक अर्थांपैकी एक अर्थ) A compact mass of soft material, छोटा - विशेषतः बटरचा तुकडा.
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


इंग्लंड चॅम्पियन्स ट्रॉफी अभियानाची सुरुवात विजयाने करणार का? - Maha Sports

इंग्लंड चॅम्पियन्स ट्रॉफी अभियानाची सुरुवात विजयाने करणार का
इंग्लंड चॅम्पियन्स ट्रॉफी अभियानाची सुरुवात विजयाने करणार का
आज चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०१७ चा पाहिला सामना यजमान इंग्लंड आणि आयसीसी क्रमवारीत सहाव्या स्थानावर असलेल्या बांग्लादेशच्या संघामध्ये होत आहे. इंग्लंडला २०१७ ची चॅम्पियन्स ट्रॉफी जिंकण्यासाठी प्रबळ दावेदार मानले जात आहेत, तर बांग्लादेशने नेहमीच आयसीसी ट्रॉफीमध्ये मोठ्या मोठ्या संघाना हरवून सर्वाना चकित केले आहे.
बांग्लादेश आणि इंग्लंड या दोनही संघानी मागील काही काळात एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये उत्तम कामगिरी केली आहे. इंग्लंडकडे खुपच आक्रमक आणि लांबलचक अशी फलंदाजीची फळी आहे जी कि कधी कधी त्याच्या ११व्य फलंदाजपर्यंत जाते. ईऑन मॉर्गन आणि जो रूट या अनुभवशील फलंदाजांचा या संघात समावेश आहे, ज्यामुळे मागील काही एकदिवसीय सामन्यांमध्ये इंग्लंडने सहज ३०० धावा उभारल्या आहेत. बेन स्टोक्स सारखा प्रतिभावंत अष्ठपैलू खेळाडू इंग्लंडच्या संघात आहेच पण त्या बरोबर मोईन आली आणि क्रिस वोक्स देखील आहेत.
बांगलादेश पूर्णपणे त्याच्या गोलंदाजीवर वलंबून असणार आहे. शाकिब उल हसन, तस्कीन अहमद आणि बांग्लादेशचा उभारता तारा मुस्ताफिझूर रहमान या गोलंदाजांकडून बांग्लादेशला अपेक्षा असतील. मागील काही वर्षातील चांगल्या कामगिरीचं श्रेय ही या खेळाडूंनाच जाते.
ओवलचे मैदान बहुदातरी फलंदाजीसाठी अनुकूल असते, पण मागील चार वर्षात या मैदानावर एकही एकदिवसीय सामना झालेला नाही. प्रथम गोलंदाजी करणाऱ्या संघाच्या गोलंदाजांना खेळपट्टीकडून मदत मिळते. या मैदानावर प्रथम फलंदाजी करणाऱ्या संघाची सरासरी २१३ एवढी आहे. पाऊस पडण्याची शक्यता तशी तरी कमी आहे, पण वातवरण मात्र ढगाळ राहणार हे नक्की.
मागील ५ सामन्यातील कामगिरी
इंग्लंड – हार, विजय, विजय, विजय, विजय.
बांग्लादेश – विजय, विजय, हार, हार, विजय.
इंग्लंड – जेसन रॉय, अॅलेक्स हेल्स, जॉव रूट, ईऑन मॉर्गन, बेन स्टोक्स, जोस बटलर, मोईन अली, आदिल रशीद, लिअम प्लंकेट,मार्क वूड.
बांग्लादेश – तमिन इकबाल, सौम्य सरकार, शब्बीर रहमान, मुशफिकूर रहीम, महमदुल्लाह, साकिब अल्हासन, मोसादडेक होसाईन, मेहंदी हसन, मुस्तफी मोर्ताझा, रुबेल हसन, मुस्ताफिझूर रहमान.
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर, इंस्टाग्रामवर…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग
एबी डिविलियर्सला विराट कोहलीच्या भावनिक शुभेच्छा
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर,…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग


रीशांक देवाडीगाच्या नावे होणार हा मोठा विक्रम - Maha Sports

रीशांक देवाडीगाच्या नावे होणार हा मोठा विक्रम
रीशांक देवाडीगाच्या नावे होणार हा मोठा विक्रम
प्रो कबड्डी मधील पहिल्या चार मोसमात यु मुंबाचा महत्वाचा रेडर रिशांक देवाडिगा या मोसमामध्ये यु.पी.योद्धा संघाचा खेळाडू आहे. रिशांक यु मुंबाचा नियमित खेळाडू होता जेव्हा सलग तीन वर्षे यु मुंबा अंतिम फेरीत पोहचली होती. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या मोसमात रिशांकने खूप चांगला खेळ केला. यु मुंबाला अंतिम सामन्यात पोहचवण्यात रिशांकचा खूप मोठा वाटा होता.
तिसऱ्या मोसमात रिशांकने रेडींगमध्ये १०० पेक्षा जास्त गुण मिळवले होते. एका डु ऑर डाय रेडरने केलेली ही प्रो कबड्डीमधील सर्वोत्कृष्ठ कामगिरी होती. चौथ्या मोसमात देखील त्याने ७० रेडींग गुण मिळवले होते. चौथ्या मोसमात यु मुंबाला सेमी फायनलमध्येदेखील पोहचता आले नव्हते.
रिशांकने आज यु.पी.योद्धासाठी खेळताना जर रेडींगमध्ये ६ गुण मिळवले तर तो ३०० रेडींग गुणांचा आकडा गाठेल. जर त्याने ३०० रेडींग गुण मिळवले तर तो अशी कामगिरी करणारा सहावा खेळाडू ठरू शकतो.
याअगोदर अशी कामगिरी राहुल चौधरी, अनुप कुमार, काशीलिंग आडके, दीपक निवास हुड्डा आणि अजय ठाकूर या खेळाडूंनी केली आहे.
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर, इंस्टाग्रामवर…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग
एबी डिविलियर्सला विराट कोहलीच्या भावनिक शुभेच्छा
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर,…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग


निकोस अनास्तासियादेस - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
२७ सप्टेंबर, १९४६ (1946-09-27) (वय: ७१)
निकोस अनास्तासियादेस (ग्रीक: Νίκος Αναστασιάδης; जन्म: २७ सप्टेंबर १९४६) हा दक्षिण युरोपमधील सायप्रस देशाचा नवनिर्वाचित विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. २०१३ साली घेण्यात आलेल्या अध्यक्षीय निवडणुकीत अनास्तासियादेस ५७ टक्के मते मिळवून विजयी झाला.
जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी
इ.स. १९४६ मधील जन्म
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ११ ऑगस्ट २०१५ रोजी ०३:१३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


वरुण धवनच्या 'ऑक्टोबर'चा ट्रेलर प्रेक्षकांच्या भेटीला - Jai Maharashtra Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
वरुण धवनच्या 'ऑक्टोबर'चा ट्रेलर प्रेक्षकांच्या भेटीला
बॉलिवूड अभिनेता वरुण धवनच्या आगामी 'ऑक्टोबर' सिनेमाचा ट्रेलर रिलीज झाला आहे. 2 मिनिट 23 सेकंदाचा ट्रेलर पाहून स्पष्ट आहे की, या सिनेमातील वरूणची भूमिका त्याच्या मागील सिनेमातील भूमिकेपेक्षा फारच वेगळी आहे. यामध्ये वरुणचा अंदाज निराळा आहे.
या सिनेमाचा दिग्दर्शक शूजित सरकार असून 13 एप्रिल रोजी हा सिनेमा प्रदर्शित होणार आहे. दिग्दर्शक शूजित सरकार यांनी पत्रकारांशी बोलताना सांगितले की, हा सिनेमा रोमांटिक नसून प्रेमावर उपस्थित केलेल्या प्रश्नांवर भाष्य करणारा आहे.
सिनेमातील चित्रपटातील ट्रेलरच्या सुरुवातीलाच वरुण धवन हॉटेलमधील वेटरच्या भूमिकेत दिसतोय. सिनेमातील व्यक्तिरेखा खरीखुरी वाटण्यासाठी वरुण एक आठवडा झोपला नाही. व्यक्तिरेखा पूर्णत: जिवंत वाटण्यासाठीच शूजित सरकारने त्याला असं करण्यास सांगितलं होतं.
या सिनेमात वरूणसोबत बानीता संधू दिसणार आहे.
व्यवसायिकाच्या त्रासाला कंटाळून अभिनेत्री झीनत अमान यांनी केली जुहू पोलिसांकडे तक्रार
लवकरचं लग्नाच्या बेडीत अडकणार रणवीर-दीपिका
बॉलिवूडमध्ये, लवकरचं प्रिया वारियरची एन्ट्री
‘रावण’ फेम अभिनेते नरेंद्र झा यांचे हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन
केरळनंतर महाराष्ट्रालाही निपाहचा धोका
तब्बल 4 कॅमेरे असणारा जबरदस्त स्मार्टफोन लाँच...
रणवीर - दीपिका लवकरचं विवाहबंधनात अडकणारं...
बारवीचे निकाल आज होणार जाहीर...
पाळीव प्राण्यांसाठी स्वतंत्र स्मशानभूमी, पुणे महापालिकेचा पुढाकार
विराट कोहली नंतर राहुल गांधी आणि तेजस्वी यादव यांचे मोदींना चैलेंज
जय महाराष्ट्र #LIVE TV
राज ठाकरे घेणार मोठा निर्णय
नवी मुंबईत मनसेचं शिष्ट मंडळ राज ठाकरेंच्या पत्राची प्रत स्टेशन मास्तरला देण्यासाठी गेले असताना उघडकीस आला धक्कादायक प्रकार
...म्हणून अनेक आमदार आणि नगरसेवक पक्ष सोडून गेले; मनसेतून शिवसनेत आलेल्या दिलीप लांडेची प्रतिक्रिया
विद्यार्थ्यांची फीमधील पाच हजार रुपये मनसे भरणार; राज ठाकरेंच्या बैठकीत झाला निर्णय
मुंबईतील 'तरंगते धोके' मुंबईकरांच्या जीवाशी खेळ शासनाच होतंय दुर्लक्ष  पाहा 'जय महाराष्ट्र'चा विशेष कार्यक्रम https://t.co/uAyl9wPWDO
केरळनतंर महाराष्ट्रालाही निपाहचा धोका
महासुगरण - झटपट रेसिपी


ISL 2017: बेंगळुरू-चेन्नई यांच्यात महत्त्वाची लढत - Maha Sports

ISL 2017: बेंगळुरू-चेन्नई यांच्यात महत्त्वाची लढत
ISL 2017: बेंगळुरू-चेन्नई यांच्यात महत्त्वाची लढत
चेन्नई | हिरो इंडियन सुपर लीगच्या (आयएसएल) चौथ्या मोसमात लक्षवेधी कामगिरी करीत असलेल्या बेंगळुरू एफसी आणि चेन्नईयीन एफसी या दोन संघांमध्ये येथील नेहरू स्टेडियमवर मंगळवारी लढत होत आहे.
बेंगळुरू गुणतक्त्यात पहिल्या, तर चेन्नईयीन दुसऱ्या स्थानावर आहे. बाद फेरीच्यादृष्टिने दोन्ही संघ चांगल्या स्थितीत असले तरी लढत महत्त्वाची असेल. बेंगळुरूपेक्षा चेन्नईयीन चार गुणांनी मागे आहे, पण जॉन ग्रेगरी यांच्या मार्गदर्शनाखाली खेळणाऱ्या चेन्नईचा एक सामना कमी आहे. चेन्नईने बेंगळुरूमधील लढतीत 2-1 असा विजय मिळविला होता. मंगळवारी सुद्धा जिंकल्यास चेन्नईला पिछाडी एका गुणापर्यंत कमी करता येईल, पण हे तेवढे सोपे नसेल. बेंगळुरूने सलग तीन सामने जिंकले असून त्यांचा संघ फॉर्मात आहे. त्यामुळे घरच्या मैदानावरील पराभवाची परतफेड करण्याचा त्यांचा निर्धार असेल.
ग्रेगरी यांना संघासमोरील आव्हानाची जाणीव आहे. खरा मोसम आताच सुरू होत असल्याचे त्यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले. ते म्हणाले की, तुमचा खेळ किती चांगला आहे हे आता समजून येईल. गुणतक्त्यातील स्थानासाठी तीव्र चुरस सुरू आहे. हे जणू काही फॉर्म्युला वनमधील सराव सत्रासारखे आहे. आता आम्ही दुसऱ्या क्रमांकावर आहोत आणि खरी शर्यत उद्या होईल. 17 दिवसांत आमचे पाच सामने होतील. आम्ही बाद फेरी गाठणार का, हे त्यानंतर कळेल.
महत्त्वाच्या लढतीसाठी संघनिवडीबद्दल ग्रेगरी म्हणाले की, सर्व खेळाडू खेळण्यासाठी उपलब्ध आहेत, पण मी सामन्यापूर्वीच निर्णय घेईन. या महत्त्वाच्या टप्यासाठी प्रत्येक जण तंदुरुस्त आणि सज्ज आहे. आमचा वैद्यकीय स्टाफ खूप चांगला असून ते खेळाडूंची चांगली काळजी घेत आहेत. हे माझे सुदैव आहे.
पहिल्या सामन्यातील विजय चेन्नईच्या जमेची बाजू असली तरी बेंगळुरूचे प्रशिक्षक अल्बर्ट रोका यांच्या मतानुसार त्या निकालाचा आपल्या खेळाडूंवर काहीही परिणाम होणार नाही. त्यांनी सांगितले की, चेन्नईविरुद्धचा पराभव म्हणजे संकट नव्हते. आम्हाला अर्थातच सर्व सामने जिंकायला आवडते. मंगळवारी आम्हाला धैर्याने खेळ करावा लागेल आणि तीन गुण जिंकण्याचा प्रयत्न करावा लागेल.
बेंगळुरूसाठी आयएसएलमधील पदार्पणाचा मोसम आनंददायक ठरला आहे. नव्या लीगशी रोका यांच्या संघाने सहजतेने जुळवून घेतले आहे आणि हा संघ आता विजेतेपदाचा भक्कम दावेदार बनला आहे. स्पेनच्या रोका यांच्या मते मात्र आताच असा दावा करणे घाईचे ठरेल.
त्यांनी सांगितले की, लीग अद्याप संपलेली नाही. आम्हाला आधी सर्व साखळी सामने पूर्ण करावे लागतील. त्याविषयी आम्ही थोडे बोलू शकू, पण नंतर आम्हाला बाद फेरीतून पुढे जावे लागेल. या घडीला सहा संघ बाद फेरीतील चार स्थानांच्या शर्यतीत आहेत. त्यामुळे पहिल्या चार संघांमध्ये येणे पहिले लक्ष्य आहे. आम्ही मंगळवारी तीन गुण जिंकले तर आम्ही लक्ष्याजवळ जाऊ.
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर, इंस्टाग्रामवर…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग
एबी डिविलियर्सला विराट कोहलीच्या भावनिक शुभेच्छा
२०१९ मध्ये एबी डिविलियर्स खेळणार नाही आयपीएल
Breaking- एबी डिविलियर्सने केले बेंगलोरला ट्विटर,…
एमएस धोनी-जाॅन अब्राहमने बाईकसाठी केला होता हा उद्योग


कलांगण,गॅलरी

राष्‍ट्रीय उद्याने आणि अभयारण्‍ये
ठाणे - भिवंडीत भंगाराच्या गोदामाला आग, जीवितहानी नाही
पुणे - बेकायदेशीर वास्तव्य करणाऱ्या ३६ बांगलादेशींना दौंड, बारामतीतून अटक
भंडारा - वादळी वारे, विजांच्या कटकडाटासह मुसळधार पाऊस
नागपूर - शहरात पावसाची हजेरी, खासदार क्रीडा महोत्सव पावसामुळे ढकलला पुढे
पुणे - इंजिनिअरिंग पेपरफुटीच्या अफवेप्रकरणी एक विद्यार्थी ताब्यात, अफवेची कबुली
सांगली - महापालिकेच्या ड्रेनेजमध्ये अडकून २ कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू
नाशिक - पालिकेच्या नगररचना विभागातील कनिष्ठ अभियंता रवींद्र पाटील बेपत्ता
पिपरी चिंचवड - तरुणीचे अपहरण करुन लावला विवाह, गुन्हा दाखल
मुंबई - वादग्रस्त क्लिप प्रकरणी मुख्यमंत्र्यांनी राजिनामा द्यावा - अशोक चव्हाण
रायगड - मांडवा ते गेट वे ऑफ इंडिया बोटसेवा बंद, बसने करावा लागणार प्रवास
नांदेड - धर्मजागृती सभेची जय्यत तयारी,हैदराबादचे आ. ठाकूर उपस्थित राहणार
रायगड - अलिबागच्या नागाव समुद्र किनारी ३ जण बुडाले, शोधकार्य सुरू
अकोला - प्रत्येक शुक्रवार हा दिवस ‘शेतकरी कर्ज सहायता दिन’म्हणून पाळणार
मुंबई - महाराष्ट्र समुद्रकिनारपट्टीला 'मेकुनु' वादळाचा धोका, सावधानतेचा इशारा
पालघर - भाजपकडून साम वगळता दाम, दंड, भेदाचाच वापर - हितेंद्र ठाकुर
चंद्रपूर - तुकुम परिसरात आईची निर्घृण हत्या करणाऱ्याला मरेपर्यंत फाशीची शिक्षा
मुख्‍य पान फोटो आणि व्हिडिओ कलांगण
मोनालिसाचा बंगाली अंदाज... बनणार 'झुमा भाभी'
मोनालिसाचा बंगाली अंदाज... बनणार 'झुमा भाभी'
पहा हे मराठी कपल कुठे करतायेत हॉलिडे एंजॉय...
पहा काय आवडते मृण्मयीला
पहा कोणावर प्रेम करते पुजा ...
मराठमोळ्या अभिनेत्रींचे टॅटू प्रेम...
उर्मिला-आदिनाथच्या चिमुकलीचे हे आहे नाव...
काय आहेत या कलाकारांची खरी आडनावे...
'बालक पालक'मधली 'डॉली' मोठी झाल्यावर दिसतेय...
प्राजक्ता आणि ऋतुजा या निसर्गरम्य ठिकाणी...
चर्चेत राहण्यासाठी अमृता खानविलकरची नवीन फॅशन...
म्हाडाचे घर मिळाले, मात्र रहिवाशी जगतायेत अशा...
ईनाडू मराठीमध्ये गुढीपाडवा जल्लोषात साजरा...
'त्रिपुरी' पौर्णिमेनिमित्त.. उजळला बाणगंगेचा...
मराठी Filmfare Awards मध्ये.. तारकांची चमक
'सर्वपक्षीय' मान्यवर.. एकाच मंचावर
'अमृत महोत्सवी' प्रवासाचा... सुरेल सोहळा
'उत्सव नात्यांचा'... साज सुरांचा
झी मराठी अवॉर्ड्स : 'नामांकन' सोहळ्यातील धमाल
'भिकारी'च्या मुहुर्तावर पोहोचले बच्चन
गांधीनगरमध्ये अनोख्या पद्धतीने साजरी झाली...
रितेश देशमुख बँजो टीमसह 'चला हवा येऊ...
'ये रे ये रे पैसा' : प्रेक्षकांसाठी नवी...
जेव्हा 'गच्चीवर' भेटतात 'ते' दोघे...
अतरंगी 'देवा' येतोय.. तुमच्या भेटीला
उच्चवर्णातील उच्च-निचतेची चिरफाड : 'दशक्रिया'
'न्यूड' चित्रपटाचा फर्स्ट लूक प्रदर्शित...
'त्या' दोघी येतायत.. तुम्हाला भेटायला
मुंबई-पुणे-मुंबई 3 ... शूटिंग सुरु
फास्टर फेणेचे... धमाल 'फाफे' गाणे रिलीज
एकाच दिवशी '6' नवे 'मराठी' चित्रपट..
गोष्ट 'त्या' एका जोडप्याची...
तरुणांच्या मनातील विचारांना उलगडणारा... 'बस...
'माझ्या नवऱ्याची बायको' : खास निमित्ताने झाले...
नवी मालिका : 'तुझं माझं ब्रेकअप'
नवी मालिका : ‘स्वराज्यरक्षक संभाजी’
'निलेश - अनुष्काची' जमली जोडी...
राणा आणि अंजली यांचा विवाह
माझ्या नवऱ्याची बायकोच्या सेटवर नाताळची...
शिव आणि गौरीचा विवाहसोहळा
चला हवा येऊ द्या नॉट आऊट २००
सावळ्या गोंधळाची थुकरटवाडीत 'गटारी पहाट'
चला हवा येऊ द्या च्या सेट वर 'मदारी'ची टीम
जय मल्हारची टीम चला हवा येऊ द्या मध्ये, फोटो...
'चला हवा येऊ द्या' मध्ये सलमान खान
'या' भाज्या ठेवतील बदलत्या वातावरणातील आजारांना दूर
सध्या वातावरणात अनेक बदल होत आहेत.
इअरफोन वापरताना 'ही' काळजी अवश्य घ्या बस, ऑफिस किंवा रस्त्यात कुठेही कानात इअरफोन घातलेली
थायरॉईड आणि आहार थायरॉईडची समस्या असणाऱ्या बहुतेक लोकांची सर्वात मोठी तक्रार अशी आहे, की
ट्रक, बस व कारचा विचित्र अपघात; १० ठार, १५ जखमी
सिद्दीपेट - तेलंगणाच्या सिद्दीपेट येथे
मोदी-भागवत-शाह तयार करणार २०१९ ची 'अभेद्य' रणनीती  नवी दिल्ली - देशात २०१९ च्या
मुलीला मिठी मारल्यामुळे शाळेतून निलंबित विद्यार्थ्याचे नेत्रदीपक यश तिरुवनंतपुरम - शालेय
मोदींचा सिंगापूर दौरा ; महात्मा गांधींच्या अस्थी विसर्जनाच्या आठवणींना मिळणार उजाळा
कॅनडा स्फोट ; रेस्टॉरंटमध्ये आलेल्या 'त्या' दोघांचा शोध सुरू टोरंटो - कॅनडाच्या टोरंटो
ईद काळात भारतीय चित्रपटांच्या प्रदर्शनावर पाकिस्तानात बंदी इस्लामाबाद - पाकिस्तानात
मुलांसोबत वेळ घालवून सलमानच्या चेहऱ्यावर परत...
या प्रसिद्ध कॉमेडियनची आहे ही मुलगी, लवकरच...
नैराश्याची शिकार झाली होती कलयुगची अभिनेत्री,...
राजकारणापासून खेळाडूपर्यंतच आयुष्य दाखवणार या...
अगदी वेगळ्या शैलीमध्ये झाला चित्रपट 'फेमस' चा...
'संजू'चा टीजर झाला लॉन्च, सतरंगी अवतारात...
ऑरेगॉनमध्ये निवडून येणाऱ्या सुशिला जयपाल दक्षिण आशियातील पहिल्या महिला


Sanjay raut | PCLIVE7

कासारवाडीत उद्या ‘पवना स्वच्छता’ अभियान
रोहित कदम यांची राष्ट्रवादी युवकच्या सोशल मिडीया सरचिटणीसपदी नियुक्ती
१५ लाखाचं ‘ते’ आश्वासन मोदींनी दिलेच नव्हते – खासदार अमर साबळे
पिंपरी चिंचवडमध्ये दुचाकीवर फिरतोय ‘डमी’ महापौर
तरूणीचे अपहरण करून जबरदस्तीने लावला विवाह
पिंपरी चिंचवड राष्ट्रवादी युवकची कार्यकारिणी जाहीर
पिंपरी चिंचवडच्या पोलीस आयुक्तालयासाठी १४ पोलीस निरीक्षकांच्या बदल्या
पवना धरणातून १५ दिवसात ३१ हजार क्युबिक मीटर गाळ काढला; खासदार श्रीरंग बारणे यांनी केली पाहणी
नागरिकांना अर्थसहाय्य करण्यासाठी केंद्र सरकारने बँकांना २ लाख कोटी रुपये दिले – केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री शिवप्रताप शुक्ला
वाकडमध्ये गॅस सिलेंडर लिकेजमुळे लागलेल्या आगीत ५ झोपड्या जळून खाक
 त्यांनी डोकं तपासून घ्यावे – खासदार संजय राऊत (Video)
पिंपरी (Pclive7.com):- शिवसेनेने राष्ट्रीय कार्यकारणीत आगामी लोकसभा, विधानसभा निवडणुका स्वबळावर लढविण्याचा निर्णय घेतला आहे. आम्ही पूर्ण ताकदीनिशी लढणार आहोत. महाराष्ट्रात नंबर वनचा पक्ष से...	Read more
आढळराव पाटील अन् बारणे भाजपात जाणार हे तर भाजप ‘अफवा ब्रिगेड’चे काम
पिंपरी (प्रतिनिधी):- खासदार शिवाजीराव आढळराव पाटील आणि श्रीरंग बारणे भाजपात जाणार असं पसरविणे भाजपच्या ‘अफवा ब्रिगेड’चे काम आहे. जाणीवपूर्वक भाजपातील काहीजण ही पसरवत अाहेत. हे दोन्ही खासदार...	Read more
सरकारचा पाठींबा काढण्यावरून खासदार संजय राऊत यांचा ‘यु टर्न’
पिंपरी (प्रतिनिधी):- सरकारचा पाठींबा काढला जाऊ शकतो, सत्तेतून कोणत्याही क्षणी आम्ही बाहेर पडू शकतो अशी भूमिका घेणार्या शिवसेनेने आज ‘यु टर्न’ घेतला आहे. आमचा कोणताही मोठा नेता सर...	Read more


सरदेसाईज: आणि मला डोहाळे लागले...

जाता जाता एक नजर इथेही........
आणि मला डोहाळे लागले...
टेस्टचा रिझल्ट: पॉझिटिव्ह, वाचले आणि आपसूक हात पोटावर व आनंद डोळ्यातून ओसंडू लागला. आई होतीच बरोबर. आईला म्हटले चल गं पटकन, मला की नाही आत्ता पाणीपुरी खायचे डोहाळे लागलेत. माझे चकाकणारे डोळे पाहत आई म्हणाली, " हात वेडे, अजून डोहाळे लागायला वेळ आहे." आणि गालातल्या गालात हसत राहिली. बहुतेक मी पोटात असतानाचे तिचे दिवस तिला आठवले असतील. त्या दिवशी मी व आई मस्त उनाडलो.
माझी आई खरे तर आईपेक्षा मैत्रीणच जास्त. दिवसाचे चोवीस तास मी तिच्या कानाशी लागलेली. सगळे रिपोर्टिंग केल्याशिवाय मला चैनच पडत नसे, अजूनही पडत नाही. लग्न झाल्यावर अनेक वेळा नवरा म्हणायचा, " आईचे नाव निघाले तरी वारा प्यायलेल्या वासरासारखी धावतेस. जरा माझ्याकडेही पाहा. " " किती जळायचे माणसाने तरी बरं कोणी मित्र-मैत्रीण नाहीत इतके जवळचे. नाहीतर तू तर अगदी कोळसाच झाला असतास. " हे संभाषण सतत चाले. तर,
होता होता मला सहा महिने पूर्ण झाले. माझे पोट बऱ्यापैकी दिसू लागलेले. महिन्यातून एकदा चेक अप असे. बाकी काहीच भानगडी नव्हत्या. ऑफिस सुरू होतेच. चौथा महिना संपताना आम्ही एक महाबळेश्वरची छोटी पण धमाल ट्रीप करून आलो होतो. अजून दोन-अडीच महिन्याने बाळ झाले की किमान दोन वर्षेतरी कुठे जाता येणार नाही हे माहीत असल्याने आम्ही दोघेही अस्वस्थ होतो.
प्रवासाचे भन्नाट वेड आहे दोघांनाही. तेही अचानक, म्हणजे सकाळी नेहमीप्रमाणे आवरून ऑफिसला गेलेलो असायचो. दुपारी नवऱ्याचा फोन, " काय करते आहेस" आता ऑफिस मध्ये माणूस काय करणार" आता ऑफिस मध्ये माणूस काय करणार एक तर काम करेल नाहीतर चकाट्या पिटेल. " का रे एक तर काम करेल नाहीतर चकाट्या पिटेल. " का रे काय विचार आहे " असे मी विचारायचा अवकाश, " मग जायचे का रात्रीची बस पकडून " मी तर एका पायावर तयारच असे. जे सुटायचो ते बाहेर पडल्यावर ठरवायचे कुठे जायचे. अशा अनेक मस्त ट्रिप्स केल्या. पण आता इतके सोपे नव्हते.
मला सारखे वाटत होते की कुठेतरी लांब फिरायला जावे. नेमके त्याचवेळी ह्याच्या घनिष्ठ-डॉक्टर मित्राच्या बहिणीचे लग्न झाले. तिचा नवराही आमच्याच ग्रुप मधला. बहीण व तो दोघेही आमच्या मागे लागलेले, आमच्या बरोबर तुम्हीही चला. ते हनीमूनसाठी बेंगलोर, म्हैसूर व उटी असे जाणार होते. आयत्यावेळी उगाच घोळ नकोत म्हणून त्यांनी एकूण चार रिझर्वेशन्स केलेली होती. त्यातली तीन confirm होती व एक वेटींगवर होते. मी व नवरा एकदम tempt झालो. प्रथम डॉक्टरला जाऊन विचारून घेतले, जाऊ का नको तो म्हणाला, जरूर जा फक्त बसने नको. घरचे जरा अस्वस्थ झाले होते पण डॉक्टरने ग्रीन सिग्नल दिल्याने त्यांना ताणता येईना.
चला जायचे ठरले. तेव्हा आत्तासारखी online tickets काढता येत नव्हती. पुन्हा हे हनीमून कपल ज्या गाडीने जाणार त्याच गाडीची तिकिटे हवी होती आणि तिही निघायला दोन दिवस राहिलेले असताना. मिळण्याची शक्यता ऑलमोस्ट झिरोच होती. घरचे खूश, परभारे नकार मिळतोय. चला बरे झाले. नवरा म्हणाला, मी जाऊन पाहतो व्हिटीला. ( तेव्हा सिएसटी हे नामकरण झालेले नव्हते. १९९६ मध्ये नाव बदलले गेले ) मिळाली तर जाऊ. नवऱ्यावर माझा २००% भरवसा आहे. ह्या प्राण्याला जगात अशक्य काही नाही. कुठल्याही परिस्थितीत तो त्याला हवे ते मिळवणारच ह्याची मला पक्की खात्री असल्याने मी चक्क बॅग भरायला घेतली.
नवरा पोचला रिझर्वेशन कॉऊंटरवर. हे तोबा गर्दी. फॉर्म भरला, राहिला उभा रांगेत. नंबर आल्यावर फॉर्मवरील गाडीचा नंबर पाहून विंडोवाली म्हणाली, " ये गाडी फूल बुक्ड है जी. दुसरा गाडी लिको. ( ह्यावरून कळले असेलच ती कोण होती ते )"नवरा तिला म्हणाला, " नाय जी , हमको येईच मांगता. " तिने खांदे उडवले , " अमा... , तो तुमको वेटींगपे डालू क्याजी " मग तिने स्लिप दिली, चला वेटिंग तर वेटिंग किमान तिकीट मिळाले. नवऱ्याने तिथून मला फोन करून सांगितले काय झालेय ते. पुढे म्हणाला, " तू नको काळजी करू. जायचे ना तुला, मी नेणारच. " मी मनात म्हटले, हे तर मला माहीत आहेच.
नवरा विचार करीत तिथेच उभा असताना सहजच समोर लक्ष गेले तर रेल्वे अधीक्षकाची खोली दिसली. झाले, हा घुसला आत. कोणीतरी सुरेश का राजेश पांडे होता. मध्यमवयीन, टिपीकल सरकारी ( रेल्वे कर्मचारीही शेवटी सरकारीच ना ) चाकरमाना. सकाळपासून सारखे कोणी न कोणी ह्याचे डोके खाल्ल्याने कावलेला होता. अचानक नवऱ्याला पाहून, हा कोण आगंतुक घसलाय असे भाव चेहऱ्यावर भरून त्याने नवऱ्याला विचारले, " बोलिये आपको क्या कष्ट है " हे एकले आणि नवरा पटकन म्हणाला, " महोदय, कष्ट मुझे नही मेरी धर्मपत्नी को है . मुझे उम्मीद और विश्वास है की आपही उसका निवारण कर सकते हैं. " जन्मल्यापासून बंबई हिंदी बोलणाऱ्या माझ्या नवऱ्याला इतके उच्च हिंदी बोलून धापच लागली. पण पांडेच्या चेहऱ्यावरचे ताठरलेले भाव थोडे मृदू झाले, म्हणजे निदान नवऱ्याला तरी भासले.
पांडे म्हणाला, बस आणि काय कष्ट आहे ते सांग. " आम्हाला दोन दिवसा नंतरच्या उद्यान एक्सप्रेसने बेंगलोरला जायचे आहे. वेटींगलिस्टवर तिकीट आहे आमचे ते तू confirmed करून दे. " पांडे म्हणे, " तुम्हाला एवढे तातडीने बेंगलोरला कशाला जायचेय कोणी आजारी आहे का कोणी आजारी आहे का" नवरा म्हणाला, " छे छे, कोणी आजारी वगैरे नाहीये. माझ्या बायकोला दिवस आहेत आणि तिला बेंगलोर, म्हैसूर व उटी पाहायचे डोहाळे लागलेत. " हे ऐकले मात्र, पांडे वेडाच झाला. नवऱ्याला म्हणाला, " चलो भागो यहांसे. वाइफ को बोलो अभी इतना लेट टाइम मै ऐसे घुमने का नही. आरामसे सम्हलके रहनेका. बच्चा होने के बाद मुझे पेढा खिलाना मत भूलना. " तो एकदम मुंबई स्टाईलवर आला.
नवरा थोडाच ऐकणार होता. त्याने पांडेला सांगितले, " हे बघ तिचे डोहाळे मी पुरवू शकलो नाहीतर ती जन्मभर मला ऐकवेल. आणि ते कोणामुळे तर तुझ्यामुळे. तुझ्या हातात असूनही तू मला तिची इच्छा पुरी करू देत नाहीस हे unfair आहे. मी आमच्या बाळाला पण सांगेन की पांडेअंकलने तुझ्या आईला व तुलाही रडवले. " पांडे खो खो हसायलाच लागला. नवऱ्याला म्हणाला, " तुम साला मुझे इमोशनल ब्लॅकमेल करता हैं. But i like it, तुम्हारा ऍप्रोच एकदम जबरदस्त है. तुमने जो सच है वो बोल दिया. देखो मै तुमको प्रॉमिस नही करता. पर एक काम करो, गाडी का टाइम पे सामान और भाभीजीको सम्हालके लेके आना. लिस्ट मे देखना, अगर confirmed हैं तो जाके मजा करके आना. नही तो दोनो आरामसे घरपे जाना. बोलो मंजूर है " नवरा नाही कशाला म्हणतोय. त्याचे दहा वेळा आभार मानून निघाला.
ऑफिसमध्ये रजा टाकणे, तात्काल कामे निपटणे व निघायची तयारी ह्यात दोन दिवस पटकन गेले. पण एक नवीनच भानगड होऊन बसली. ह्या हनीमून जोडप्याच्या चार रिझर्वेशन पैकी दोन confirmed तिकिटे कॅन्सल करायला हवी होती. एक वेटिंग वर होते त्याकडे पाहायची गरज नव्हती. तीन वेगवेगळ्या लोकांनी ही तिकिटे काढलेली. प्रत्येकाला वाटले की दुसऱ्याचे तिकीट आहेच तेव्हा आपले कॅन्सल करून टाकू म्हणून चक्क तिघांनीही तिकिटे कॅन्सल करून टाकली. म्हणजे आम्ही मुळातच वेटींगवर होतो आता भरीत भर हे दोघेही लटकले. बरे आम्ही समजा नाही जाऊ शकलो तरी चालले असते पण ह्यांचा तर हनीमून. ( अर्थात हे सगळे रामायण आम्हाला नंतर कळले. )
घरातून आम्ही थोडे लवकरच निघालो. दोन लहान बॅग्ज व सूचनांची खैरात. टॅक्सी केली एकदाचे पोचलो स्टेशनवर. उद्यान लागलेली होतीच. नवरा पळतच गेला नोटीस बोर्डाकडे. मी एवढ्या गर्दीत पोटाला सांभाळत जमेल तेवढ्या घाईने पोचले तोच नवरा म्हणाला, " xxx, पांडेंनी पांडूगिरीच केली. विसरा बेंगलोर आता दोन वर्षे, चल घरी. " माझे मन सांगत होते असे होणारच नाही. नवऱ्याने हे काम साधले नाही Impossible, मी नीट त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहिले. " डॅंबीस मनुष्य, उगाच मला त्रास देऊ नकोस. खरे सांग, झालेय ना confirm Impossible, मी नीट त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहिले. " डॅंबीस मनुष्य, उगाच मला त्रास देऊ नकोस. खरे सांग, झालेय ना confirm " तोवर नवऱ्यालाही आनंद लपविणे कठीण झाले होतेच, " अग पांडे खरेच जागला गं ' न ' दिलेल्या शब्दाला. आपल्याला त्याने चार माणसांचा कुपे दिलाय आणि दुसऱ्या दोन जागा कोणालाही दिलेल्या नाहीत. जय पांडेजी. " असे म्हणत आम्ही ट्रेनमध्ये चढलो. स्थानापन्न झालो.
तेवढ्यात टिसी आला. म्हणाला, " नमस्तेजी. पांडे साबने खास आपके लिये ये पुरा कुपे दिया है. और आपकी सुखद यात्रा की शुभकामनाएं भेजी है. कोई तकलीफ हो मुझे बताईयेगा. मै आता जाता रहूंगा. " त्याचे खूप धन्यवाद मानले तो गेला. नवरा म्हणाला, " बघ जगात अजून चांगुलपण शिल्लक आहे." पोटावर हात फिरवून बाळाला सांगितले, " तुझ्या आईची इच्छा पूर्ण केली बरं का. नाहीतर उद्या मला जाब विचारशील. आता मजा करूया." थोडावेळ होता गाडी सुटायला. हनीमूनर्स ना शोधावे म्हणून आम्ही उतरलो. थोड्या अंतरावर ही गँग दिसली.
आम्हाला पाहून सगळे चकीत झाले, कारण आम्ही त्यांना सांगितलेले नव्हतेच. म्हटले surprise करावे. पण ह्या कॅन्सलींग च्या भानगडीत त्यांनीच, आता जाता येणार नाही हे सांगून आम्हालाच सरप्राइज करून टाकले. पुन्हा मी नवऱ्याकडे पाहिले, बघ ना रे काही करता येते का अशा नजरेने. नवऱ्याने मित्राला बरोबर घेतले व मघाशी येऊन शुभेच्छा देऊन गेलेल्या टीसीला गाठले. तो इतक्या लोकांनी घेरलेला होता की त्याच्या पर्यंत पोचणे अशक्यच होते. मग सरळ आमच्या कुपेत ह्या दोघांना बसविले. नंतर पुढे पाहू काय होईल ते. आत्ता तरी इथून निघा. सगळे टाटा, बाय बाय झाले. हुश्श्श...., निघालो.
दोनअडीच तासाने तो टीसी उगवला एकदाचा. त्याच्याकडून रिझर्वेशन रीतसर confirmed करून घेतले तेव्हा कुठे सगळ्यांनी मोकळा श्वास घेतला. मग पुढे आमची धमाल सुरू झाली. एकदाचे गंगेत चौघांचे नाही नाही पाच जणांचे घोडे न्हाले. नवऱ्याने माझे डोहाळे पुरवले आणि पांडेजींनी दररोजच्या हाणामारीतही त्याला भावनांची किंमत आहे हे दाखवून दिले. ( कुठलीही चिरीमिरी न घेता पांडे शब्दाला जागला. )
द्वारा पोस्ट केलेले भानस येथे 9:02 AM
....तुमच्या पोस्टवर नजर ठेऊन असतो की कधी नविन लेख येतो आणि मी तो वाचतो.. :-)
प्रसाद,अनेक धन्यवाद. असाच लोभ असू द्या. खूप छान वाटले. :)
भाग्यश्री, थांकू ग. :)
आता तुझा ब्लॉग ’वाचलाच पाहिजे’ या सदरांत जमा झालेला आहे. अभिनंदन. अशीच लिहिती रहा.
अरूणदादा,तुझ्या कौतुकाने अतिशय आनंद झाला.आभार.
हाहाहा.. कसला जबर अनुभव आहे
नचिकेतना सांग मला कधीचा एक आय-पॅड हवा आहे ;)
हेरंब, निरोप पोचवलाय रे
आपापले रोजचे नियमित उद्योग नित्यनेमाने करत असताना अनेकविध घटना स्वत:च्या आयुष्यात व आजूबाजूला घडत असतात. त्या मनावर कधी ठळक छाप ठेवतात तर कधी कुठेतरी अंधूक नोंद होते. वेगवेगळ्या मन:स्थितीत त्या नोंदी पुन्हा पृष्ठावर येतात... त्यांचा धांडोळा घेण्याचा हा प्रयत्न.
आपण आवर्जून वाचलेत, अभिप्राय दिलात, मन:पूर्वक आभार
झंडा उंचा रहे हमारा
प्रेममयी शब्दांच्या पलीकडले, काही मूक संवाद खीर किमान एवढा तरी हक्क मला आहेच ना
कधी दाटू येता पसारा घनांचा, कसा सावळा रंग होतो मनाचा असे हालते आत हळूवार काही, जसा स्पर्श पाण्यावरी चांदण्याचा, आपले सर्वांचे सहर्ष स्वागत
आयुष्यातील वेगवेगळ्या टप्प्यात कर्मानुसार दरमजल सुरू आहे.
भानस चे विजेट तुमच्या ब्लॊगवर जोडा
" ई-बुक - पोटोबा "
पोटोबा-१ डाऊनलोड करण्यासाठी समोरच्या पुस्तकावर क्लिक करा "पोटोबा"चं पहिलं "ई-बुक" खाली भाग्यश्रीच्या मदतीशिवाय शक्य नव्हते. चला तर मग - खादाडी सुरु करुया
उद्याची आशा नको आता......
आज बुलावा आया हैं........
काळ आला होता पण वेळ.....
महान पॉप गायक - मायकल जॅक्सनचे आकस्मिक निधन.....
कतरा कतरा मरत राहतो.....
आयुष्यात एक क्षण भाळण्याचा..... शेवट......
आयुष्यात एक क्षण भाळण्याचा........पुढे.....
आयुष्यात एक क्षण भाळण्याचा........ उरलेले सांभाळण्...
हम भी आपके जहन मे बस गये...
ओपन चॅलेंज देऊन तो गेला......
जे जाणवतं ते नेहमीच सत्य नसतं....
आणि ते मला सोडून गेले...
एक, दूसरा, तिसरा... अरे चौथाही....
उघडा बुवा, असेल कोणी तरी...
कुठे कुठे आणि कसे जपायचे
आणि मला डोहाळे लागले...
वर म्हणेल, तुमचा उर्वरित दिवस शुभ जाओ
मी, सायकल आणि म्हातारी.....
अढळ स्थान (3) अनुभव (38) अनुभव-प्रकटन-गंमत (37) अनुभव-प्रकटन-विचार (56) अनुभव-प्रकटन-विचार-- कथा (2) आनंद - मनातले (14) कथा (31) कविता (17) खाउगल्ली (74) तुकडा तुकडा चंद्र (3) निसर्ग (2) निसर्ग जीवन समाज प्रदुषण (10) पर्यटन (4) पुस्तक परिचय-साहित्य (3) प्रगती-तांत्रिक-चित्रफिती-असेच काही आवडलेले (10) भारलेपण (8) मनातले (3) मुक्तक विचार जीवन (79) मुक्तक विचार जीवन-गंमत (11) मुक्तक विचार जीवन (5) रंगकर्मी-प्रयत्न (7) विचार (10) शुभेच्छा (11) स्वर-संगीत-आनंद (11) स्वर-संगीत-आनंद-कला (4) हलकेफुलके (1)
खाण्यासाठी जन्म आपुला ... जन्मभरच तर खाणे ...
डोक्यात भुणभुणणारा मराठी भुंगा
बायकोची अदलाबदली- वाइफ स्वॅप
बिरडे-डाळिंब्यांची उसळ - प्रकार १


या पृष्ठासंबंधीचे बदल - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
हे पृष्ठ एखाद्या विशिष्ट पानाशी, (किंवा एखाद्या विशिष्ट वर्गात असणाऱ्या पानांशी), जोडलेल्या पानांवरील बदल दर्शविते. आपल्या निरीक्षणसूचीत ही पाने ठळक दिसतील.
अलीकडील बदलांसाठी पर्याय मागील १ | ३ | ७ | १४ | ३० दिवसांतील ५० | १०० | २५० | ५०० बदल पाहा.
प्रवेश केलेले सदस्य लपवा | अनामिक सदस्य लपवा | माझे बदल लपवा | सांगकामे(बॉट्स) दाखवा | छोटे बदल लपवा | दाखवा पान वर्गीकरण | दाखवा विकिडाटा
०७:०२, २७ मे २०१८ नंतर केले गेलेले बदल दाखवा.
नामविश्व: सर्व (मुख्य) चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा विभाग विभाग चर्चा Gadget Gadget talk Gadget definition Gadget definition talk निवडीचा क्रम उलटा करा सहभागी नामविश्वे
पृष्ठ नाव: याऐवजी दिलेल्या पानाला जोडलेल्या पानांवरील बदल दाखवा
(नविन पानांची यादी हेही पाहा)
$1 - छोटे बदल
या पानाचा आकार इतक्या बाइटस् ने बदलला
(फरक | इति) . . भारत; ०४:४९ . . (+४३) . . Eniisi Lisika (चर्चा | योगदान) (खूणपताका: 'मुखपृष्ठ सदर' लेखात बदल