सहज सुचलं म्हणून!: April 2011

कधी कधी विचारांच चक्र चालु होतं, विनाकारणच काही विचार डोक्यात घर करुन राहतात. मग डोक्यात विचारांची गर्दी होते आणि मुंबईच्या ट्रेन मधल्या माणसांसारखे ते बाहेर सुद्धा लटकू लागतात. मग अश्या बिचार्‍या विचारांना घर असावं म्हणुनच हा प्रपंच. फारसं काही सांगायच-लिहायचं नाहीये, तसंच मी लिहीन-बोलेन-सांगेन ते सगळ्यांना पटलचं पाहिजे असाही हट्ट नाहीये. हे माझे विचार आहेत, कोण्या एका क्षणी मला सहज सुचलेले ...... अगदी सहज
पुन्हा ती नव्याने आली समोरी, पुन्हा जागली जुनी अंतरे
पुन्हा खेळ चाले नव्याने सुखाचा, जुन्या वेदनेला ना अंत रे ॥धृ॥
 कळेना कुणाला, परी सांभाळली उरी खंत रे,
नवी पालवी ही जुन्या भावनेला कि अखेरीस पुन्हा आकांत रे कि अखेरीस पुन्हा आकांत रे
पडावा कवडसा तिच्या आठवांचा पुन्हा न व्हावी दिक् - भ्रांत रे
अस्वस्थतेने मी असा वेढलेला जरी भासवितो वरी शांत रे. ॥२॥
संपूर्ण राज्याचे सार ते दुर्ग
गोविंदाग्रजांनी महाराष्ट्राला प्रणाम करताना - "राकट देशा, कणखर देशा, दगडांच्या देशा |" असे त्याचे वर्णन केले आहे. दगडांच्या देशा म्हणजे "गड - कोटांचा" देश. आज एकट्या महाराष्ट्रात सुमारे साडेतीनशेहुन अधिक किल्ले आहेत. शिवछत्रपतींनी स्वराज्याचे स्वप्न पाहीले व ते प्रत्यक्षात उतरवले ते गडकोटांच्यावरील असलेल्या त्यांच्या विश्वासावरतीच. निर्वाणाआधी शिवाजी महाराजांकडे जवळपास तीनशे साठ किल्ल्यांचा ताबा होता. म्हणुनच समर्थांनी त्यांचे "गडपती" असे सार्थ वर्णन केले आहे. पुरंदरच्या तहानंतर महाराजांकडे १८ किल्ले होते. सुभेदार तानाजी मालुसरे यांनी बलिदन देउन "सिंहगड" जिंकून १९ वा किल्ला स्वराज्यात आणला आणि त्यानंतर ८ वर्षात महाराजांकडे अडिचशेहुन अधिक किल्ले होते. हे वाचून मती गुंग होते. जिथे एक एक किल्ला घ्यायला मुघल - विजापुरकरांना महिने किंवा चक्क अनेक वर्ष लागत (उदा. जिंजीचा वेढा जवळपास ९ वर्ष चालला होता) तिथे मराठे कधी एखाद्या रात्री हल्ला करुन किल्ला जिंकत. आज ना उद्या खुद्द दिल्लीपती दख्खनमध्ये उतरणार हे महाराजांना माहीत होते. आपल्या एका किल्ल्याने एक वर्ष झुंजवले तरी मुघलांना किमान ३६० वर्षे युध्द खेळावे लागेल अश्याच दृष्टिने महाराजांनी गडकोट बळकट केले होते आणि म्हणूनच औरंगजेबाच्या राक्षसी वरवंट्याखाली महाराष्ट्राचं स्वातंत्र्य याच गड - कोटांनीच टिकवले. तीनशे वर्षे चालत असलेली विजापुर, गोवळकोंडा यांसारखी राज्ये त्याने बागेत फिरायला जावं तितक्या सहजतेने घेतली. पण जनरल सह्याद्रि व अतिचिवट मराठ्यांनी औरंगजेबाच्या माथ्याला टेंगळे आणली. आणि "आलमगीर" म्हणावणारा तो इथेच तोबा तोबा करत तीन हात जागेत विसावला.
भारतात अगदी रामायण - महाभारत कालापासून "दुर्ग" ही संकल्पना दिसते. याशिवाय मनुस्मृती, कौटिलिय अर्थशास्त्र, देवज्ञविलास यात दुर्गांचे वेगवेगळे प्रकार सांगितले आहेत. मनुस्मृती दुर्गांवर पुढील भाष्य करते -
धनुदुर्गं महीदुर्गमब्दुर्गम् वार्क्षमेव वा
नृदुर्गं गिरिदुर्गं वा समाश्रित्य वसेत्पुरम ॥
सर्वेण तु प्रयत्नेन गिरिदुर्गं समाश्रयेत
एषां हि बाहुगुण्येन गिरिदुर्गंविशिष्यते ॥
पैकि - धनुदुर्ग म्हणजे सभोवार अनेक कोस पाणी पुरवठा नसणारा किल्ला. महीदुर्ग - बारा हात उंच तटबंदी असलेला किल्ला. अब्दुर्ग - सभोवार पाण्यामुळे नैसर्गिक संरक्षण मिळालेला किल्ला. वार्क्षदुर्ग - दाट झाडित लपलेला किल्ला. नृदुर्ग - हत्ती, घोडे, रथ, पायदळ यांचं संरक्षण असलेला किल्ला. गिरिदुर्ग - डोंगरावरील किल्ला.
तर राजा कृष्णदेवरायाच्या काळातील लाला लक्ष्मीधर याने देवज्ञविलास मध्ये दुर्गांचे ८ प्रकार सांगितले आहेत -
प्रथमं गिरिदुर्गंच, वनदुर्ग द्वितीयकम्
तृतीयं गव्हरंदुर्गं, जलदुर्गं चतुर्थकम्॥
पंचमं कर्दमं दुर्गं, षष्ठं स्यान्मिश्रकं तथा
सप्तमं ग्रामदुर्गं स्यात्, कोष्ट्दुर्गं तथाष्टकम्॥
यात डोंगरी किल्ला, वनदुर्ग, गुहेचा किल्ला म्हणून उपयोग करणे, पाणकिल्ला, दलदलीतील किल्ला, मिश्रदुर्ग, गावकूसा भोवतीचा कोट किंवा लाकडि कोट असलेलं ठिकाण असे आठ प्रकार सांगितले आहेत.
महाराष्ट्रात अनेक सत्तांनी दुर्ग जिंकले अथवा नव्याने बांधले. त्यात सातवाहन, राष्ट्रकुट, चालुक्य, यादव, विजयनगर, मराठे या सत्ता होत्या तर तुघलक, खिलजी, मुघल, बिदरशहा, निजामशहा, आदिलशहा, सिद्दि, पोर्तुगिज, इंग्रज हे शुध्द परकिय देखिल होते. त्यामुळे महाराष्ट्रात बहुविध शैलींचे किल्ले बांधले गेले. अनेकदा मुळ बांधकामात बदल करुन त्यावर आपली शैली उभारायची असे प्रकार देखिल सर्रास दिसतात. महाराष्ट्रात आधिक्याने आढळतात ते गिरीदुर्ग आणि अर्थातच तेही मुख्यत: सह्याद्रिच्या रौद्ररम्य रांगेत. त्याशिवाय गेली अनेक शतके समुद्राच्या थपेडा खात उभे असलेल्या भक्कम जलदुर्गांनी देखिल महाराष्ट्राचे वैभव वाढवले आहे.
सध्यातरी आपण मुख्य विचार करणार आहोत तो शिवछत्रपतींनी बांधून घेतलेल्या दुर्गांचा व मराठ्यांच्या दुर्गांवरची व्यवस्था साधारणत: कशी होती याचा. शिवाजी महाराजांकडे भले ३६० किल्ले होते, पण त्यांनी नव्याने बांधुन घेतलेले किल्ले साधारण १८ - १९ असावेत. त्यात मुख्यत: राजगड, तोरणा, प्रतापगड, रायगड हे डोंगरी तर पद्मदुर्ग, सिंधुदुर्ग, खांदेरी हे समुद्रि किल्ले येतात. गड बांधणीत प्रत्येकवेळि महाराजांनी नवनवे तरीही यशस्वी प्रयोग केले. एखादा संपूर्ण दुर्ग किंवा दुर्गाचा महादरवाजा मराठ्यांनी बांधला हे ओळखण्याची सर्वात मोठी खूण म्हणजे त्याचे गोमुखी प्रवेशद्वार. किल्ल्याचा महादरवाचा थेट दिसणार नाही असा दोन बुरुजांच्या आत बांधायचे तंत्र महाराजांनी वापरले. यामुळे शत्रूला थेट तोफ तर त्यावर डागताच येत नाही पण महादरवाज्या समोर आल्या खेरीज शत्रुला त्यावर हल्ला चढवताच येत नाही मात्र यावेळि शत्रू महादरवाज्या समोरील चिंचोळ्या जागेत आला कि तट बुरुजांच्या जंग्यांतून ३ ठिकाणहून त्यावर भरपूर मारा करुन त्याला सहज परास्त करता येते.
पूर्वी महादरवाजा फोडायला हत्ती वापरत. मग त्याला अटकाव करायचे मार्गही शोधावे लागत. त्यासाठी दरवाज्यावर मोठे मोठे अणकूचीदार खिळे लावत म्हणजे धडक मारायला हत्ती बिचकायचे. त्यावर शत्रू असा उपाय करत असे कि दरवाज्या समोर उंट आडवा टेकवून हत्तीला त्या उंटावर धडक द्यायला लावत म्हणजे उंटामुळे हत्तीला ते खिळे दिसत नसत. म्हणजे हत्तीच्या व खिळ्यांच्या मध्ये उंट मेला तरी पलिकडचा दरवाजा फुटत असे. मग यावरचे उपाय म्हणजे एकतर महादवाज्याकडे येणार्‍या वाटेतला काहि भाग हा इतका चिंचोळा वा नागमोडि ठेवायचा कि "हत्ती" त्यातून आत येऊच शकणार नाही, दुसरे - दरवाज्यांच्या पुढे हत्तीला धावत यायला मोठी जागाच ठेवायची नाही, तिसरे - दरवाज्या समोर उंच पायर्‍या बांधायच्या व चौथे - दरवाजा थेट समोर न ठेवता उजव्या किंवा डाव्या भिंतीत ठेवायचा. तरीही काही कारणाने समजा महादरवाजा शत्रूच्या हाती पडलाच तरी आत आल्या आल्या थेट किल्ल्यात प्रवेश नसे समोर एक भक्कम भिंत उभी असे म्हणजे संपूर्ण U टर्न किंवा ९० अंशात वळावे तर समोर पुन्हा उंच पायर्‍यांची वाट असे त्याने सहाजिक शत्रूची गती कमी होई आणि या वळणार्‍या वाटेवरती मारा करता येईल अशी सोय आत असे. या खेरीज साधारण डोंगराच्या मध्यावरच तटबंदी घालून डोंगराचा जास्तीतजास्त भाग स्वत:साठी सुरक्षित करायचा आणि शिवाय मग बालेकिल्ला अजून उंचीवर बांधायचा हे तंत्र आपल्याला रायगड, राजगड, प्रतापगडावर देखिल दिसतं.
शिवछत्रपतींनी बांधून घेतलेल्या किल्ल्याचं अजून वैशिष्ट्य म्हणजे मुख्य दरवाजाकडे जाणार्‍या वाटांच्या उजवीकडे किल्ल्याचा कडा व तटबंदि असते. याचं कारण श्री प्र. के. घाणेकरांनी त्यांच्या "अथा तो दुर्गजिज्ञासा" या पुस्तकात देताना सांगितलं आहे कि पूर्वी मुख्य लढाई ही ढाल - तलवारींनीच होई. शिवाय बहुसंख्य माणसे ही उजव्या हाताचा जास्त वापर करणारी असतात. सहाजिकच तलवार उजव्या हातात असे व ढाल ही डाव्या मनगटाच्या वरील भागात चामड्याच्या पट्ट्यांनी आवळून "बांधली" जात असे. याचा विचार करुन शत्रूला याचाच वापर त्याच्या विरुध्द करण्याच्या दृष्टिने हे दुर्ग बांधले. हल्ला करताना तटबंदि उजव्या बाजूला असली कि सहाजिक त्यांच्या उजव्या बाजूवरुन बाण, बंदूका, उकळते तेल व मुख्यत: दगड - धोंडे यांचा मारा होणार. हा मारा चूकवण्यासाठी (मुख्यत: दगडांचा) त्या सैनिकाला तलवार मध्ये घालता येत नसे अन्यथा तलवारीला खांडे पडून तलवार निकामी होई मग त्यासाठी ढाल वरती उजव्या बाजूला धरणे क्रमप्राप्त होते अन्यथा चाळिस - पन्नास फुटांवरुन फेकलेला लहानसा गोटा अगदी जीवघेणा देखिल ठरु शकतो. पण मग त्यासाठी तलवार डाव्या हातात घ्यावी लागेल. ह्याने समजा वरुन होणारा मारा चूकवत शत्रू दरवाज्या नजिक आलाच तर अचानक मराठ्यांची लहानशी टोळी दरवाज्या बाहेर हल्ला करायला आल्यास पुन्हा ढाल - तलवारीची अदलाबदली करणे जवळपास अशक्य असे त्याने शत्रूचा मारा निष्प्रभ होई.
शिवछत्रपतिंनी राजाभिषेकानंतर रघुनाथपंतांकडून 'राज्यव्यवहारकोश' तयार करवून घेतला. त्यात सातवे प्रकरण किल्ल्यांवर आहे. तर शिवकालोत्तर कालात लिहिल्या गेलेल्या रामचन्द्रपंत अमात्य यांच्या "आज्ञापत्रात" आठव्या प्रकरणात किल्ल्यांचे महत्त्व, त्यांची रचना व व्यवस्था यावर उहापोह केला आहे. खरतर दुर्गांचे महत्व विषद करणारे ’आज्ञापत्रातील’ ते "दुर्ग" प्रकरण मुळापासून वाचण्यासारखे आहे. तरी या कारणाखेरीज आज्ञापत्र या करीता महत्वाचे आहे कि शिवछत्रपतींच्या आज्ञेवरुन रघुनाथपंतींनी राज्यव्यवहारकोषात सुमारे १४०० फार्सी अथवा मराठी भाषेबाहेरील शब्दांना गिर्वाणभाषेतील प्रतिशब्द दिले आहेत. त्यात अर्थात किल्ल्यांवरील वास्तू अथवा बांधल्या गेलेल्या भागांना असे प्रतिशब्द दिले आहेत. मुळात "किल्ला" हा शब्दच फार्सी आहे. संस्कृत भाषेत आपण त्याला "दुर्ग" म्हणतो, ज्याचा भेद करणे दुर्गम आहे तो दुर्ग. याशिवाय बालेकिल्ल्यास "अधित्यिका", माचीस "उपत्यिका", खंदक म्हणजेच परीखा असे अनेक शब्द सांगता येतील. शिवाय - चर्या (तटावरची नक्षीदार दगडांची रांग), नाळ (दोन तटांमधली माणसांच्या वावरण्याची जागा (जशी संजीवनी माचीत आहे), जिभी/हस्तीनख (दारासमोरील आडोसा), जंग्या (तटांमधून बंदूका/तीरांचा मारा करायला ठेवलेली जागा), फांजी (तटावरची चालण्याची जागा), रेवणी (खंदक व तट यांच्यातील तटाबाहेरची जागा) असे शब्द किल्यांच्या अनेक भागांसाठी वापरलेले आढळतात.
किल्ल्यांची बांधणी कशी आहे ते बघुन त्याची शैली समजते, बुरुज जर गोलाकार असतील तर ती भारतीय शैली, ’चौकोनी’ असतील तर ते ब्रिटिशांनी बांधलेले तर भिंतीच्या पुढे किंचीत अधांतरी पण भक्कम असलेले किंवा पंचकोनी बुरुज असतील तर ते पोर्तुगिज बांधणीचे आहेत असे समजायचे. काही वेळा भारतीय बांधणीत देखील षटकोनी अथवा अष्ट कोनी देखिल बुरुज आढळतात पण ते क्वचित. उदा राजगड बालेकिल्ल्याचे दोन्ही बुरुज देखिल असेच कोनातील (त्यांना चार कोन आहेत) आहेत. दुपदरी किंवा चिलखती बुरुज ही संकल्पना आपल्याला शिवछत्रपती निर्मित दुर्गांच्या बांधकामात अनेकदा दिसते. बुरुजांच्या बांधणी शिवाय त्या किल्ल्यांच्या प्रवेशद्वारावरची चिन्हे, तो किल्ला कोणी बांधला अथवा कोणाकडून जिंकून घेतला हे दर्शवतात. उदा कमळ असेल तर ते देवगिरी सत्तेचं प्रतिक आहे, गंडभेरुंड (द्वीमुखी गरूड) असल्यास विजयनगरचं साम्राज्य, शरभ किंवा सिंह असल्यास आदिलशहा किंवा मराठे, क्रॉस असल्यास पोर्तुगीजांचा किल्ला, गणपती असल्यास पेशवाई काळातील बांधकाम असं सहज ओळखता येतं. शिवाय अनेकदा विजयाचे चिन्ह म्हणून दुसर्‍यांची प्रतिकं आपल्या प्रतिकांच्या पंज्यात अथवा शेपटित धरलेले दर्शवितात, उदा - काहीवेळा गंडभेरुंड शरभाच्या पायाखाली किंवा सिंहाच्या शेपटित हत्ती धरलेला दाखवतात.
वरील गोष्टि बर्‍याच अंशी माहितही असतात, आता आपण बघूया कि किल्ल्यावरची व्यवस्था कशी असे - त्यासाठी असे "कान्हूजाबता" म्हणजे कानून+जाबता थोडक्यात सांगायचे तर "नियमावली". केंद्रिय सत्तेकडून ही नियमावली बनत असे. त्या किल्ल्याचा मुख्य असे किल्लेदार. मराठी कागदपत्रात त्यासाठी ’हवालदार’ असाही शब्द वापरलेला आढळतो, वास्तविक हवालदाराचे सुध्दा २ वेगवेगळे उल्लेख आहेत एक ’परगण्याचा’ तर दुसरा ’किल्ल्यावरचा’. सध्या फक्त किल्ल्यापुरता विचार करु. तो हवालदार किल्ला व त्याच्या परीसरातील न्याय, मुलकि व लष्करी कामांसाठी जबाबदार मानला जात असे. मात्र कुठलीही नेमणूक तो किल्लेदार थेट करु शकत नसे. तो फारफार तर शिफारीस करु शकत असे मात्र निर्णय केंद्रिय सत्ताच घेत असे. हे किल्लेदार त्या पंचक्रोशीच्या बाहेरचे असत. याचे कारण, समजा शत्रूने उद्या त्या किल्लेदाराच्या कुटुंबाला पकडून समोर उभे केले तर मानसिक दबावाखाली तो शरण जाण्याची शक्यता असे. कुटुंब दूरच्या कुठल्या गावात असेल तर हि शक्यता उरत नसे.
मुलकि वा आर्थिक कामांसाठी किल्लेदाराला जबाबदार धरले जाई त्याच्या हाताखाली अनुक्रमे सबनिस > कारखानिस > फडणीस (सबनिस व कारखानीस या दोघांच्या हाताखाली वेगवेगळे फडणीस असत) > दफ्तरदार > कारकून अशी फळी असे. पैकि सबनीस जमाखर्च बघत व किल्लेदाराच्या अल्पकालिन अनुपस्थितीत किल्लाची जबाबदारी सबनिसांकडे असे, सबनिस साधरणत: ब्राह्मण जातीचा नेमत. तर कारखानीस किल्ल्यावर अथवा किल्ल्याच्या परीसरात होणारे उत्पादन, रसद व किल्ल्याचे जतन/डागडुजी यांकडे लक्ष पुरवत असे, बहुतेकदा कारखानीस कायस्थ प्रभू असत. गरज असताना किल्ल्यावरील खजिना उघडताना त्यावेळि किल्लेदार, सबनिस, कारखानिस आणि फडणवीस हे तिथे उपस्थित असणे गरजेचे असे. तसेच धान्याचे कोठार उघडायचे असल्यास कोठिदार किंवा कोठावळ्याला असेच उघडता येत नसे त्यावेळि कारखानीस तिथे उभा रहात असे. यांच्याशिवाय किल्ल्यावर तासकरी (घटिकापात्रांवर लक्ष ठेवुन तासांचे तोल वाजविणारा) असत, किल्ला मोठा असेल तर एकापेक्षा जास्त तासकरी असत. त्यांचा पगार सरकार करी. किल्ल्यावर अथवा पायथ्याशी दोन - दोन गवंडि, सुतार, चांभार मुद्दाम आणून वसवले जात. त्यांना सरकारातून पगार मिळत असे. ऐकून नवल वाटेल पण अशी कला असणार्‍यांना सामान्य सैनिकापेक्षा जास्त पगार मिळत असे. आज्ञापत्रात यांखेरीज जोशी, वैद्य, जडिबुटिची माहीती असणारे वैदू. रसायनवैद्य असावेत असे आज्ञापत्र म्हणते.
लष्करी हुद्यांमध्ये किल्लेदाराच्या हाताखाली सरनौबत > तटसरनौबत असत. यांच्याच हुद्याच्या जवळचे म्हणावेत असे नाईक > तटसरनाईक देखिल असत. किल्ला जितका मोठा वा महत्वाचा तिथे यांची संख्या एकाहून अधिक असे.
गडाच्या परीघात महार - मांग यांचे "मेटे" असत. यांना मेटकरी म्हणत. गड यांच्या खांद्यावर शांतपणे डोके ठेवून झोपत असे. कारण परचक्र आल्यास त्याची पहिली लाट हे बहाद्दर आपल्यावर घेत. गडाभोवतालची गस्त हेच घालत. त्यांना आजूबाजूची जमिन कसून गुजराण करावी लागत असे मात्र त्यांवर कुठलाही कर लावला जात नसे. व्यवस्थेत त्यांना आदर होता. किल्ल्याच्या आसपासच पेठा असत. गडावरच्या वस्तू याच बाजारातून मिळत व बाजाराला गडाचे संरक्षण. पावसाळ्यापूर्वी किल्ल्यावरच्या सगळ्या वस्तू शाकारण्याची व्यवस्था करावी लागे, गहू - बाजरीच्या पेंढ्यांनी घरे, दारूची कोठारे, बुरूज, दोन तटांना जोडणारी ठिकाणे, दरवाजे हे शाकारले जात. त्यासाठी सरकार खालच्या गावातून वेठे (मजूर) बोलावून घेई व बाजारभावानुसार काही हजार गवताचे भारे मागवून घेत.
प्रत्येक किल्ल्याचा वार्षिक अहवाल असे. सरकारातून एक अधिकारी येऊन "AUDIT" करत असे. कधी कधी नव्याने जिंकलेल्या किल्ल्याची पहाणी करुन त्याची डागडुजी, त्याला लागणारे सैन्य, सैन्याला लागणारे धान्य, युध्दकाळाची बेगमी आधीच करुन ठेवण्यासाठी अधिकचा पण बाजूला काढावा लागलेला धान्यसाठा, पाण्याची व्यवस्था, तेल, मीठ, जीरे, मोहरी यांसारखा छोटा खर्च देखिल जमेस धरला जात असे. शस्त्रे सरकारच देत असे. दरवर्षी त्यांची संख्या मोजली जात असे. त्यांची संख्या कमी अथवा जास्त झाली तर त्याची चौकशी होत असे. गुन्हेगाराला कडक शासन होई. कुठली शस्त्रे कोणी बाळगावी याचे नियम होते. परवानगिशिवाय वाघनखे बाळगायची बंदि होती. दुतर्फा खर्च म्हणून एक प्रकार असे म्हणजे एका किल्ल्यावरचा माणूस काही कारणाने तात्पुरता अथवा कायमचा दुसर्‍या किल्ल्यावर नामजाद झाला तर त्याचा पगार नव्या ठिकाणी दिला जात असे मात्र त्याची नोंद पूर्वीच्या किल्ल्यावर देखिल केली जाई. तसेच त्याच्या जमिनीचा कर नविन ठिकाणहून सरकारात जमा होत असे.
सर्वसाधारणपणे किल्लेदाराचा पगार सर्वात जास्त असे साधारण ५००-६०० रुपये. शिवाय त्यांना अब्दागिरेचा मान असे. त्याखालोखाल मग सबनीस, कारखानिस, सरनौबत, तटसरनौबत अशी उतरती भाजणी असे. मात्र क्वचित किल्लेदार नविन असला व सबनिस, कारखानिस हे जुने जाणते व खूप अनुभवी असले तर त्यांचा पगार नवख्या किल्लेदारापेक्षा जास्त असे. या सगळ्यांत विशेष मान होता तो गोलंदाजांना किंवा "तोपचींना". अचूक ठिकाणी तोफा डागण्याचे तंत्र अनेक वर्षे युध्दात आघाडिवर राहून त्यांनी आत्मसात केलेले असे, त्यामुळे यांनाही कधी कधी अगदि कारखानिसांइतका पगार देखिल असे. मोठ्या किल्ल्यांवर ५ पर्यंत तोपची सहज असत. शांतता काळात व मुख्यत: पावसाळ्यात अर्थातच तोफांची काळजी घेण्याचे जोखमीचे काम त्यांवरच असे. सामान्य सैनिकाचा पगार हा साधारण ५ रुपये असे. यातही १/३ - १/३ - १/३ अशी वाटणी करुन अन्न, वस्त्र व मोहरा यात तो पगार विभागून त्याला दिला जात असे.
वर सांगितलेला सगळा खर्च हा "सनदि खर्च" म्हणून अंदाजपत्रकात आधीच नोंद होत असे, व तसे पैसे गडावर पाठवले जात. जो पगार वाटला जात असे त्यासाठी सरकारातून "हजेरनविस" येत असे किल्ल्यावरील सगळ्या सैनिकांची तो स्वत: किल्लेदार, सबनिस, कारखानीस यांच्या समक्ष हजेरी घेत असे व नोंद केलेली संख्या बरोबर आहे का हे बघत असे. ती बरोबर असल्याची खात्री झाली कि मगच स्वत:कडिल पैसे किल्लेदार - सबनिसाकडे देत असे. मात्र कधी कधी अचानक काही कामे निघत, वीज पडून नुकसान होई, दुष्काळ पडल्याने ठराविक कोट्याचे धान्य गडाच्या आसपासच्या गावांना वाटावे लागे इ.इ. ह्या अनाहुतपणे उपटल्या खर्चांना "गैरसनदि खर्च" म्हणत. हा खर्च किल्लेदार आधी करत असे व मागहुन त्याची पडताळणी, हिशेब करुन मग सरकारातून तो खर्च किल्लेदारास मिळत असे.
गडावर कुठल्याही धर्माचे देवस्थान असेल तर त्याचा खर्च सरकार करत असे. त्याला दिवाबत्तीची सोय करुन दिली जात असे. नंदादिपात किती तेल असावे याचे माप कागदपत्रात "छ-टाक" म्हणजे सहा टाक असावे असे दिले आहे तर माणसाला अन्न शिजवायला "नव टाक" अशी नोंद आहे. आज आपण छटाक, नवटाक वेगळ्या अर्थी वापरतो ते सोडा, पण त्याचेही लिखित नियम असत. सरकारचे वेगळे तूपाचे भांडार असे एक खाण्याचं तूप दुसरं नासकं तूप. नाव नासकं असलं तरी ते जखमेवर बांधण्यासाठी अनेक वर्षं साठवलेलं तूप असे. नासक्या तूपातून जखमा "बांधत" अथवा "तळत". बांधण्यापर्यंत काय ते समजतही, पण ’जखम तळणं" काय प्रकार आहे तर त्यांचे हात - पाय कलम होत त्यांचा रक्तस्त्रावाने मृत्यू होऊ नये म्हणून हात कलम केल्यावर लोंबणारे मांस - जखम उकळत्या तूपात पटकन बुडवून बाहेर काढली जाई कि ती जखम "सील" होई.
किल्ल्यावरती अनेक सण उत्साहात साजरे होत. पण मुख्य सण "दसरा". या दिवशी गडावरती नवं निशाण लावत. गडाच्या रक्षणकर्त्या देवतेची पुजा करत. त्याच बरोबर किल्ल्याच्या परीसरातील अतृप्त आत्मे, पिशाच्च यांचीही शांती करण्यासाठी प्रत्येक किल्ल्यावर रेड्याचा बळी देत. हा सगळा खर्च सरकार करे. आधी रेड्याच्या नाकाचा टवका कापून त्याच्या नाकातील रक्त गाळत किल्ल्याला फेरी मारत व फेरी पूर्ण झाली कि किल्लेदार स्वत:च्या हाताने रेड्याचा बळि देई. सैनिकांत त्याचा प्रसाद वाटला जाई. दिवाळित शोभेचे दारुकाम होई. गोळा न घालता दारू ठासून तोफा उडवल्या जात. त्यांनाच चंद्रज्योती म्हणतात.
अजूनही शेकडो लहान - मोठ्या गोष्टि आहेत जसे किल्ल्याचे दरवाजे उघडणे - बंद करण्याचे नियम, किल्लेदाराला सरकारी कामासाठीच किल्ला तात्पुरता सोडावा लागला तर अधिकार कुणाकडे द्यावेत याचे नियम, गडावरती राजप्रासाद असेल त्याची व्यवस्था, वर्षभर तोफगोळे व दारू दमट होऊ नये म्हणून घ्यायची काळजी, हत्यारांची घ्यायची काळजी, गडावरती व गडाभोवताली कुठली झाडे, वृक्ष अथवा झुडुपे असांवित किल्ल्यावरच्या कचर्‍याचे काय करावे किल्ल्यावरच्या कचर्‍याचे काय करावे गडावरची पाण्याची व्यवस्था कशी असावी याबाबत काटेकोर नियम असत.
शिवछत्रपतींच्या किल्ल्यांविषयी आजवर अनेक पुस्तके आली. एकेका किल्ल्यावर इतिहास व व्यवस्था असे एक एक पुस्तक निघाले तरी किमान ३०० पुस्तके निघतील इतका हा विषय मोठा आहे, एका लेखात तो बसणे कदापी शक्य नाही. याच किल्ल्यांनी मराठ्यांना स्वातंत्र्याची चव चाखवली. देशासाठी झुंझताना सह्याद्रि, जंगले व कोकण - गोव्यात फेसाळणार्‍या समुद्राने साथ दिली. या शिखरांवर त्यांच्या पायथ्याशी, किंवा भर समुद्रात आपला इतिहास घडला. अनेक वीर या किल्ल्यांसाठी, महाराजांसाठी, स्वराज्यासाठी लढताना कामी आले. त्यांचा मुकुटमणी देखिल तिथे रायगडावर चीरनिद्रा घेत पहुडला आहे. त्यांचा जन्म झाला गडावर, आयुष्यभर तो महामानव लहान मोठ्या गडकोटांवर वावरला व अखेरचा श्वास देखिल गडावरच घेतला. ते सर्वार्थाने "गडपती" होते. या सगळ्याची आठवण आपण ठेवली पाहीजे. आज आपले गडकोट काळ गिळत आहे. जंगल माजून बुरुज ढासळत आहेत, काही निर्बुध्द आणि कद्रू लोक त्यांच्या भिंतींवर आपली नावे कोरुन ती ठिकाणे विद्रुप करतात तेव्हा मनाला खूप त्रास होतो. समुद्रात नुसता तीनशे फुटि पुतळा उभारुन काहीही फायदा नाही. आपल्या ऐतिहासिक ठेव्याविषयीच जागरुकता नसेल तर त्या नव्याने बांधलेल्या तीनशे फुटि पुतळ्यानी काय मेलेली मने जिवंत होणार ऐतिहासिक स्मारके हि स्फुर्ती घेण्यासाठी असतात कि कचरा करण्यासाठी ऐतिहासिक स्मारके हि स्फुर्ती घेण्यासाठी असतात कि कचरा करण्यासाठी याविषयी समाजाला भान येत नाही तोवर सर्व फुकट आहे. फक्त ज्या वेगाने गडकोट नष्ट होत आहेत ते बघता दोन पिढ्यांनी महाराष्ट्राला "दगडांच्या देशा" अशी हाक मारता येणार आहे का याविषयी समाजाला भान येत नाही तोवर सर्व फुकट आहे. फक्त ज्या वेगाने गडकोट नष्ट होत आहेत ते बघता दोन पिढ्यांनी महाराष्ट्राला "दगडांच्या देशा" अशी हाक मारता येणार आहे का यावर विचार व्हावा इतकिच अपेक्षा.
विज्ञापना, राजते लेखकावधि ॥
शिवशक ३३७, चैत्र पौर्णिमा (हनुमान जयंती, शिवपुण्यतीथी).
१) अथा तो दुर्गजिज्ञासा - प्रा. प्र के घाणेकर.
२) १७ एप्रिल २०११ रोजी जनसेवा समिती आयोजित दुर्गजिज्ञासा या कार्यक्रमातील श्री निनाद बेडेकर, श्री पांडुरंग बलकवडे व प्रा. घाणेकर यांची व्याख्याने.
३) आज्ञापत्रातील "दुर्ग" प्रकरण.
Labels: इतिहास, दुर्ग, रायगड, शिवछत्रपती
इस मिट्टि में दम है
आकाशगंगेत म्हणे असं ठिकाण आहे जिथे नविन तारे जन्माला येतात. दादर, मुंबई २८ मध्ये सुध्दा असंच एक ठिकाण आहे "शिवाजी पार्क". इथेही तारे जन्माला येतात - क्रिकेटमधले. द्वारकानाथ संझगिरी म्हणतात ते अगदि बरोबर आहे, शिवाजी पार्क जवळच्या घरांतील लहान बाळे उभी रहातात तीच बॅटच्या आधाराने. रोज अनेक जण इथल्या मातीत घाम - रक्त मिसळवून इथली माती नव्याने "तयार" करत असतात. कुस्तीच्या आखाड्यातली चिकण माती जशी तेल, ताक मिसळवून संस्कारीत करतात व त्यातच बलाढ्य मल्ल तयार होतात तसंच काहीसं.
२२ वर्षांपूर्वी असाच एक तारा या मातीतून निपजला - सचिन. सचिन तेंडुलकर रोज रोज जन्माला येत नाहीत, अशी माणसं घडवणारे साचे देव सुध्दा लग्गेच मोडून टाकतो ,बनलेली मुर्ती पहीली आणि शेवटची. पण सचिनची मुर्ती घडवायला देवाने सुध्दा बहुदा शिवाजी पार्कची माती खणून नेली असावी.
माणूस त्याच्यातील गुणांनी देवपदाला पोहोचतो, सचिनही अनेकांसाठी देव आहे. एखाद्या अवताराचे बालपण जिथे जाते त्या स्थानाला महत्व प्राप्त होतं. मग लोकं ती जागा पूजतात. पण शिवाजी पार्कबाबत असं नाही होताना दिसत. म्हणजे श्रीकृष्णाच्या बाबलीला घडल्या तिथे मथुरेत - गोकुळात डोकं टेकायच, आणि आपला "वामन" घडताना ज्या मैदानाने बघितला त्यावर कचरा टाकायचा निदान सचिनला देव मानणार्‍यांनी तरी नक्किच हे करु नका रे
शिवाजीपार्कला खूप मोठा "इतिहास" आहे. त्यात राजकिय, सामाजिक, सांस्कृतिक आहेच पण त्याला मुख्यत: आहे तो खेळांचा इतिहास. या मैदानाने अनेक वेगवेगळ्या मैदानी आणि मर्दानी खेळातल्या हिर्‍यांना स्वत:च्या अंगावर खेळवले आहेत. आणि त्यातूनही क्रिकेटसाठी तर हे गुरुकुल आहे. ७-८ क्रिकेट क्लब्सचे पीच आहेत इथे. कधीतरी गावस्कर, वाडेकरांचेही पाय इथल्या पीचना लागले होते.
रोज शेकडो लहान मुले त्यांच्याही वजनाहून अधिक असलेली त्यांची किट सांभाळत येणारे त्यांचे पालक, डोळ्यात सचिन बनण्याची स्वप्ने घेऊन येतात. वर म्हणलो तसे "सचिन" तर सारखे सारखे नाही बनत, पण रोज सकाळि अनेक मुलं घाम - रक्त त्या मातीत मिसळताना दिसतात, खेळात जीव ओततात, ते बघून जाणवतं कि अजून मातीवर "संस्कार" सुरु आहेत. कोण जाणे कधी तरी १-२ पिढ्यांनी माती संस्कारीत झाली कि एखाद्या रात्री देव परत गुपचूप खाली उतरेल आणि परत थोडिशी माती खणून नेईल ...... after all - इस मिट्टि में दम है
Labels: क्रिकेट, शिवाजी पार्क, सचिन तेंडुलकर
तख्तास जागा हाच गड करावा...
गेल्या लेखात आपण स्वराज्याच्या पहिल्या राजधानीचा म्हणजे "राजगडचा" मागोवा घेतला. "गडांचा राजा आणि राजांचा गड" या सदरात येणारा दुसरा गड अर्थात रायगड. हि स्वराज्याची दुसरी राजधानी. चंद्रराव मोरेच्या प्रकरणात महाराजांना जावळित उतरावे लागले. शिवकांळात जावळी परीसरात मोरे, शिर्के, सावंत, हबशी, सुर्वे, दळवी, यांची घराणी वर्चस्व राखुन होती. यांपैकी खेळाणा(विशाळगड) किल्ल्यावरील मोरे हे स्वतंत्र राज्य राखुन होते व उरलेल्या ७ मोरे घराण्यांनी आपला एक प्रमुख निवडुन त्याला "चंद्रराव" किताब दिला. शिवकाळात "चंद्रराव" हा किताब महिपतगडावरील "दौलतराव मोरे" हा पुरुष राखुन होता. "दौलतराव मोरे" ह्याचे निधन झाल्यावर त्याच्या दत्तक पुत्राला – यशवंतरावाला "चंद्रराव" किताब देण्यास विजापुरच्या आदिलशहाने विरोध केला. तेव्हा दौलतरावाची विधवा पत्नी "माणकाई" हिने शिवरायांकडे मदत मागितली. स्वराज्य कार्यात एक मात्तबर माणूस हाताशी येईल असा विचार करुन महाराजांनी चाळिशी उलटून गेलेल्या "मुलाला", "चंद्रराव" किताब मिळवुन दिला. काही काळाने आदिलशाहिचा विरोध शमल्यावर यशवंतरावाने शिवरायांशी बेबनाव मांडला.
महाराजांनी त्याला जरबेत घेणारा खलिता धाडला पण चंद्ररावाला जावळिच्या घनदाट अरण्याची गुर्मी चढली होती त्याने महाराजांना उलटा मुजोर जबाब पाठवला "येता जावळि ... जाता गोवळि पुढे एक मनुष्य जिवंत माघारा जाणार नाही पुढे एक मनुष्य जिवंत माघारा जाणार नाही तुम्हांमध्ये पुरुषार्थ असला, तर उदईक येणार ते आजच या तुम्हांमध्ये पुरुषार्थ असला, तर उदईक येणार ते आजच या ..... येथे उपाय कराल तर तो अपाय होईल ..... येथे उपाय कराल तर तो अपाय होईल" तरीही महाराजांनी समजावणारी अजून एक थैली पाठवली "..... जावळि खाली करोन, हात रुमाल बांधोन, भेटीस येवोन हुजूराची चाकरी करणे" तरीही महाराजांनी समजावणारी अजून एक थैली पाठवली "..... जावळि खाली करोन, हात रुमाल बांधोन, भेटीस येवोन हुजूराची चाकरी करणे इतकियावरी बदफैली केलिया मारले जाल इतकियावरी बदफैली केलिया मारले जाल" चंद्ररावाने मग्रुर उत्तर पाठवले - " ..... जावळिस येणारच तरी यावे" चंद्ररावाने मग्रुर उत्तर पाठवले - " ..... जावळिस येणारच तरी यावे दारुगोली महजूद आहे" महाराजांचा संयम संपला. स्वत: जातीने महाराज जावळित उतरले. यशवंतरावाचा माज उतरला. घाबरुन तो "रायरी" किल्यावर जाऊन लपला. अखेर या झगड्यात इ.स. १६५६ मध्ये शिवरायांनी मोरे घराण्याकडुन जावळी जिंकुन घेतली. याच मोहिमेत महाडचे मुरारबाजी देशपांडे शिवरायांच्या सेवेत आले.ते चंद्रराव मोर्‍यांकडून लढत होते पण महाराजांनी त्या हिर्‍याला स्वराज्यासाठी हाक दिली आणि त्यांनी पुरंदर प्रकरणापावतो स्वराज्याची सेवा केली. महाराजांना जावळि मोहिमेत असे हिरे आणि बेलाग चीरे गवसले त्यातलाच एक "रायरी".
मोर्‍यांचा प्रमुख यशवंतराव मोरे जावळीहून पळून रायगडावर जाऊन राहिला तर प्रतापराव मोरे विजापूरास पळाला. महाराजांनी ६ एप्रिल १६५६ रोजी रायरीस म्हणजेच रायगडास वेढा घातला व मे महिन्यात रायरी महाराजांच्या ताब्यात आला. "सके १५७७ संवत्सरी पौष शुध्द चतुर्दस राजश्री सिवाजीराजे याणी देशमुखाचा जमाव घेऊन जाऊन जाऊली घेतली. चंदरराऊ पळोन राइरीस गेले. तेथे राजश्री स्वामीनी किलीयास वेढा घातला. वैशाखमासी सके १५७८(एप्रिल-मे १६५६) शिवाजी राजे भोसले याणी रायरी घेतली. समागमे कान्होजी जेधे देशमुख ता भोर व बांदल व सिंलींबकर देशमुख व मावळचा जमाव होता. हैबतराऊ व बालाजी नाईक सिंलींबकर याणी मध्यस्ती करुन चंदरराउ किलियाखाली उतरले" अशी नोंद जेधे शकावलीत आहे. पण चंद्ररावाला विनाशकाले विपरीत बुध्दि सुचली. महाराजांच्या छावणीत आश्रित राहुन त्याने विजापुरशी संधान बांधले. त्याच्या "गुफ्तगु" करणार्‍या थैल्या महाराजांच्या जासूदाने मधल्यामध्ये पकडल्या. चंद्रराव छावणीतुन निसटला. पण कुठे जाणार होता पकडला गेलाच. अखेर शिक्षा म्हणून त्याची गर्दन मारली, त्याची बाजी वा कृष्णाजी हि मुले देखिल मारली. जावळि निष्कंटक झाली.
शिवरायांनी गड घेतला तेव्हा त्यास गडाचे स्वरूप जवळपास नव्हते असेच म्हणावे लागेल. दक्षिणेत मुस्लिम सत्ता येण्याआधी हा किल्ला कोणा मराठे पाळेगाराच्या ताब्यात होता व चौदाव्या शतकात त्याने विजयनगरचे मांडलिकत्व स्वीकारले होते. पुढे निजामशाहीत गड शिर्क्यांच्या ताब्यात होता, गडावर आजही "शिर्काई" देवीचे मंदिर आहे ते बहुदा याच कळातले असावे. या काळात रायगडाचा उपयोग कैदी ठेवण्यापुरता होई. मग किल्ला विजापूरकरांकडे आला व पुढे शिवाजी महाराजांकडे. रायगडची निरनिराळ्या कालखंडातील कागदपत्रात, आज्ञापत्रात, बोली भाषेतील वेगवेगळी १५ विश्वासजन्य नावे उपलब्ध आहेत – १)रायरी २)तणस ३)राशिवटा ४)नंदादिप ५)इस्लामगड ६)रायगिरी ७)राहिर ८)मामले रायरी ९)उत्तमगड १०)सरखा ११)रेडि १२)राजगिरी १३)राजदुर्ग १४)शिवलंका १५)पूर्वेकडिल जिब्राल्टर
शिवरायांनी राजगड सोडुन रायगड निवडला त्याबाबत शिवदिग्विजय प्रकाश टाकते. शिवराय आग्र्याहुन सुटुन आले, काही महिन्यांनी मथुरेत गुप्तपणे राहणारे शंभूराजे देखिल सुखरुप राजगडि पोहोचले. या आनंदाच्या घटनेप्रित्यर्थ जिजाऊ साहेबांनी मेजवानी देण्याचे ठरविले काही महिन्यांनी राजकारणातून फुरसत मिळताच त्यांनी मेजवानीचा बेत केला. बारा मावळातल्या तालेवार देशमुखांना राजगडावर बोलावले शिवदिग्विजयबखर सांगते - "ते समयी कारभारी यांणी मोठा चवरंग होता, त्याजवरी कचेरीत गादी ठेवुन जागा उंच करविली. नंतर दुतर्फा मंडळी बसली त्यांत मोहीते, महाडिक, शिर्के, निंबाळकर, घाटगे, जाधव आदीकरुन जमा झाले होते. त्याणी महाराजांची जागा उंच करुन गादि घातली हे पाहून इर्षा वाटली की, आता आंम्हा मराठ्यांस सभ्य थोर, मोठेपणा शिवाजीराजे यांजकडे आला. आम्ही कदिम तालेवार, राजे, मोर्चेलाचे अधिकारी असतां ...... असें असता अमर्यादपणानी उंच स्थळी बसणार. आम्हि सेवकभाव दाखविणार. त्यास आम्हांस कचेरीत बसावयाची गरज काय म्हणोन बोलोन उठोन चालिले ...... नंतर बाळाजी आवजीस महाराजांनी विचारले. पुढे योजना कोणते प्रकारे करावयाची, ती सांगा. त्यावरुन विनंती करते जाले कीं "महाराज या नावांस छत्रसिंहासन पाहीजे. त्याशिवाय राजे म्हणविणे अश्लाघ्य, लाजिरवाणे,खुशामती बोलणे. स्वयंभू पदवी असली म्हणजे खुशामत जसे ईश्वर शोभेप्रत पावतात, तशीच पदवी जो छत्रसिंहासनाशिश राजा असतो ..... छत्रसिंहासन असलें म्हणजे, या लोकांची बोलणी शिशुपालवत् सभेचे ठायी होतील. समयावच्छेदे नाशही पावतील" ...... कशी योजना सांगा म्हणता; काशीस गागाभट्ट, महासमर्थ ब्राह्मण, तेजोराशी, तपोराशी, अपरसूर्य, साक्षात वेदोनारायण, महाविद्वान, त्याजकडे कोण पाठवून तेथे गोष्टिचा उपक्रम करुन त्यांचे आज्ञेने जे करणे ते केले असतां राजमान्य निर्बाध होते." या घटनेनंतर महाराजांनी राजधानी हलविण्याचे कारणे -
१) शास्ताखानाच्या स्वारीच्यावेळि त्याच्या स्वारांनी अगदि गडाखालपर्यंत येऊन जाळापोळ केली होती. शिवाय मावळांतील सगळे देशमुख राजांना शरण आले नव्हते.
२) रायगड कोकणात दुर्घट जागी होता. त्यावर शत्रूला आक्रमण करायचे झाल्यास सह्याद्रिची हजार-बाराशे मीटरची भिंत ओलांडणे क्रमप्राप्त होते. शिवाय रायगडच्या आसपासचे शिर्के, मोरे, दळवी हे महाराजांना संपूर्ण शरण आले होते.
३) आरमार स्थापन झाल्याने समुद्रावरच्या हालचालीवर अणि व्यापारावर नियंत्रण ठेवायला समुद्राला तुलनेनी जवळ असलेली राजधानी गरजेची होती. कोकण- घाट दोहोंवर जास्त भक्कम पकड बसवता येणे शक्य होते.
महाराजांनी बेलाग बुलंद असलेल्या रायगडची निवड केली ती पारखूनच सभासद बखर म्हणते - "राजा खासा जाऊन पहाता गड बहुत चखोट, चौतर्फी गडाचे कडे तासिल्या प्रमाणे दिड गाव उंच. पर्जन्यकाळि कडियावर गवत उगवत नाही आणि धोंडा तासिव एकच आहे. दौलताबादही पृथ्वीवर चखोट गड खरा, परंतु उंचीने तो थोडका. दौलताबादचे दशगुणी उंच देखोन संतुष्ट जाले आणि बोलिले - तख्तास जागा हाच गड करावा." सभासद रायगडाबाबत अजुन लिहितो - "रायगड पहाडी किल्ला चांगला. आजुबासुन शत्रूची फौज बसावयास जागा नाही. घोडे माणूस जाण्यास महत्‌संकट. वरकड किल्ले पन्हाळे बहुत. पण खुलासेवार व मैदान मुलुखात. यास्तव आजच्या प्रसंगास हीच जागा बरी. येथे लवकर उपद्रव होऊ न शकेल." इथुन पुढे निर्वाणापर्यंत महाराजांचे वसतीस्थान रायगडच होते.
पाचाड हे पायथ्याचे मुख्य गाव. त्यावेळि पाचाडला खूप महत्व होते. रायगड परीसरातील घोडदळ पाचाडात उभे असे. दुसरे महत्व असे कि पुढे वृध्दापकाळी जिजाऊसाहेबांना गडावरचा पावसाळि - हिवाळि गार वारा सोसवेना म्हणून त्यांना पाचाडात एक वाडा बांधून दिला होता आजही त्याचे अवशेष आहेत, तक्याची विहीर आहे. शिवाय पाचाडात जिजाऊसाहेबांची समाधी आहे. तिथुन बघितलं कि रायगडचे रुद्र टकमक टोक दिसते. त्याकाळि तो मातृभक्त राजा कदाचित टकमकवरुनच त्या वाड्याच्या दिशेने नमस्कार करीत असावा. राज्याभिषेकानंतर नऊच दिवसांनी जिजाऊसाहेब निवर्तल्या त्या देखिल पाचाडातच, तेव्हा या मातीवर शिवछत्रपतींचे पृथ्वीमोलाचे अश्रू सांडले असतील. या परीसराला हळव्या नात्यांचा परीसस्पर्ष आहे तो असा. या खेरीज कोंझर, रायगडवाडि, छत्री निजामपूर, कावल्या - बावल्याची खिंड अश्यां आटोपशीर गावांनी, खुणांनी रायगडला वेढले आहे.
रायगड चढताना पहिल्यांदा लागतो तो खुबलढा बुरुज. तेथे चित दरवाजाही होता पण आता तो नाही. अरे हो ..... खुबलढा बुरुजासमोर सध्या ST बस थांबा आहे त्याच्या पाठीमागे एक वाट जाते. ती एका गुहेपर्यंत जाते. त्या गुहेला २ मोठी खिंडारे आहेत व खाली खोल दरीतला दूरवरचा प्रदेश सहज नजरेत येतो. त्याला "वाघबिळ" किंवा "चित्त्याचे डोळे" म्हणतात. शत्रुवर नजर ठेवायला उत्तम जागा आहे. तसेच खुबलढा व समोर दिसणार्‍या टकमकच्या बेचक्यात "नाना दरवाजा" आहे. "नाना" याचा बोली भाषेतील अर्थ "लहान" किंवा "दुय्यम" म्हणता येईल पण दुय्यम असून नेहमीच्या राबत्यासाठी हाच वापरला जात असावा. इ. स. १६७४ च्या मे महिन्यात राज्याभिषेकाच्या निमित्ताने इंग्रजांचा वकील "हेन्‍री ऑक्झेंडन" याच दरवाजाने वर आला होता. पुढे वाटेत मदारी मेहतर मोर्चा लागतो. आणि मग येतो महादरवाजा. जय आणि विजय या दोन भरभक्कम बुरुजांच्या गोमुखी रचनेत तो लपला आहे. दोन्हि बुरुज बुलंद असून जवळपास एक ७५ फूट तर दुसरा ६५ फूट आहे. व बुरुजांकडून एक तटाबंदि टकमककडे तर दुसरी हिरकणी बुरुजाकडे गेली आहे. हेच काम बघून इंग्रज वकिलाला "पुरेसा धन्यसाठा असल्यास अत्यल्प शिबंदिसह हा गड संपूर्ण जगाविरुध्द लढू शकतो" असे वाटले असल्यास नवल नाही. महादरवाज्याचे काम हा युध्द वास्तूशास्त्रातील अति उत्तम नमुना म्हणायला हवा. हा महादरवाजासुध्दा असा बांधला आहे कि त्यावरही वरुन सहज लक्ष ठेवता येईल. नीट बघितले तर लक्षात येते कि महादरवाज्यचे स्थान गंगासागर व हत्ती तलाव यांच्या बेचक्यातील आहे - गडावरचा पाण्याचा साठा महत्वाचा असला तरी जर गरज पडलीच तर हे दोन तलाव फोडल्यास कितीही मोठ्या संखेने शत्रु आला तर यांच्या जलप्रपातात सहज वाहुन जावा. सध्या गळती लागल्याने हत्ती तलाव कोरडा असतो. गंगासागर मात्र वर्षभर पुरुन उरेल इतके पाणी साठवतो.
गडावर अनेक अवशेष आहेत. काही सुस्थितीत आहेत काही मोडकळिच आले आहेत. मात्र २ अनमोल गोष्टि म्हणजे "राजदरबार" व "श्री शिवछत्रपतींची समाधी". सातशे वर्षांच्या भिषण रात्रीनंतर स्वातंत्र्यचा सूर्योदय इथेच झाला. चार पातशाह्यांच्या छाताडावर पाय देऊन एक "हिंदु राजा पातशहा जाहला हि गोष्ट सामान्य नव्हे." गडावरील या राजसभेत ता. ६ जून १६७४, ज्येष्ठ शुद्ध १३ शके १५९६, शनिवार या दिवशी राज्याभिषेक संपन्न झाला.राजदरबारापासून हुजुरबाजार (बाजारपेठ) मार्गे जगदिश्वरमंदिरापर्यंत ताशे - कर्णे यांनी गजबजलेली व मोर्चेल, सोन्याची अंबारी, दोहो बाजुंनी ढळणार्‍या चवर्‍या यांनी सुशोभित "शिवछत्रपतींची" मिरवणूक निघालेली रायगडाने बघितली व शके १६८० च्या हनुमान जयंतीला याच वाटेने त्या महापुरुषाची अंतयात्रा निघालेली सुध्दा बघितली. स्वराज्याचे राष्ट्राचे परमोच्च सुख व पराकोटिचे दु:ख दोन्ही या शिखराने अनुभवले आहे. जगदिश्वराच्या मंदिरसमोर आजही तो पुरुषोत्तम चीरनिद्रा घेत पहुडला आहे. रायगडावर सर्वात जास्त वेळ कुठे द्यावा तर तो समाधीजवळ. इथे भल्याभल्यांचा अहंकार आपसूक गळून पडतो. एखाद्या पौर्णिमेच्या चंद्रप्रकाशात समाधीसमोर शांतपणे बसणं हा शहाणं करणारा अनुभव असतो. शक्य झाल्यास तो जरुर घ्या.
तसेच राजगडावरील हुजूरबाजार (बाजारपेठ) हा महाराजांच्या दूरदृष्टिचा उत्तम नमुना म्हणावा लागेल. ती रोजची बाजारपेठ नव्हे. तर देशभरातील मु्ख्य व्यापार्‍यांचे मुतालिक तेथे वसवावेत आणि त्यांच्याकडून त्या वस्तूंचे वेगवेगळे नमुने उपलब्ध केले जात असावेत. व मोठ्या व्यवहाराची बोलणी तिथे होऊन सावकार सौदा पक्का करत असावा. व थैली सीलबंद करुन सरकारात कर भरणे, वाटेत माल अडवला जाऊ नये म्हणुन व्यापार्‍यांना परवानगीची पत्रे देणे अशी कामे येथे होत असावीत. यावर आज्ञापत्रातील साहुकार प्रकरण प्रकाश टाकते - "साहुकार म्हणजे राज्याची व राजश्रीची शोभा. ....साहुकाराचे संरक्षणात बहुत फायदा आहे..... पेठांपेठांत दुकाने वखारा घालोन हत्ती, घोडे, नरमिना, जरबाब, पशमी आदि करुन वस्त्रजात व रत्ने व शस्त्रे आदिकरुन अशेष वस्तुजात यांचा उदिम चालवावा. हुजूरबाजारामध्येही थोरथोर सावकार आणोन ठेवावेत..... त्यांसी अनुकुल न पडे तरी असतील तेथचे त्यांचे समाधान रक्षून आपली माया त्यांस लावून त्यांचे मुतालिक आणून त्यांस अनुकुल ते जागा, दुकाने देऊन ठेवावे." पण महाराज किती दक्ष, सावध व लोकांची अचूक पारख असलेले हो्ते हे आज्ञापत्रातील पुढच्या ओळींतून समजते टोपिकर म्हणजे युरोपिय व अरब व्यापार्‍यांबाबत आज्ञापत्र म्हणते - "सावकारांमध्ये फिरंगी इंगरेज वलंदेज फरासीस डिंगमारादि टोपीकर हेही लोक सावकारी करितात. परंतु ते वरकड सावकरांसारिखे नव्हेत. त्यांचे खावंद प्रत्यक प्रत्यक राज्यच करतात ..... राज्य करणारास स्थळलोभ नाही यैसे काय घडो पाहते ..... त्यांची आमदफ्तरी आलेगेले ऐसेच असो द्यावी, त्यांसी केवळ नेहमी जागा देऊ नये. जंजिरेसमिप या लोकांचे येणे जाणे सहसा होऊ देऊं नये.. ... कदाचित वखारेस जागा देणे जाहलेच तर खाडिचे सेजारी समुद्रतीरी न द्यावा.... आरमार पाठीसी देऊन त्यांचे बळे बंदरी नुतन किल्ला करणारच, तेव्हा तितके स्थळ राज्यातून गेलेच." थोडक्यात दख्खनचा व समुद्रावरचा व्यापार महाराजांना आपल्या पंखाखाली घ्यायचा होता. नुसतीच तलवारच नव्हे तर तराजू देखिल तितकाच महत्वाचा असतो हे महाराज उमजून होते. म्हणुनच २२ - २२ गाळे असलेला ४४ दुकानांचा संसार वरती रायगडावर मांडला होता.
रायगडावरच्या वास्तूंविषयी एकुणच खूप लिहिता येईल पण लेखाचे विस्तारभय आहेच मात्र त्या प्रत्यक्षात जाऊन बघणे उत्तम. रायगडचा शिवकालोत्तर इतिहास जाणून घ्यायचा तर - शके १६०२ रौद्र संवत्सर माघ शु. ७, इ. स. १६८१ १६ फेब्रुवारी या दिवशी रायगडावर छत्रपती संभाजी महाराजांचे विधिपूर्वक राज्यारोहण झाले. या छाव्याने शत्रुंवर केलेली पंजेफाड हि विस्मयकारक आहे. मात्र छत्रपती शंभूराजांना स्वस्थता अशी लाभलीच नाही. त्यांचा एका ठिकाणी फारवेळ गेलाच नाही राज्यारोहण वगळता त्यांची रायगडाशी संबधित "ठळक" घटना क्वचितच असावी. मात्र पुढे औरंगजेबाने छत्रपती शंभुराजांना पकडल्यावर व त्यांची हालहाल करुन हत्या केल्यावर, स्वराज्याची जबाबदारी छत्रपती राजाराम महाराजांवर आली. इ. स. १६८४ च्या सप्टेंबरमध्ये औरंगजेबाने रायगडच्या मोहिमेस सुरुवात केली. शहाबुद्दीन खान यास चाळीस हजार सैन्यासह बादशाहने रायगडाच्या पायथ्याशी धाडले. मात्र त्याने गडाच्या पायथ्याशी असलेल्या एका गावाला आग लावली व लुटालूट चालू केली. पण प्रत्यक्ष रायगडावर हल्ला न करता तो १६८५ च्या मार्चमध्ये परतला. म्हणूनच मग औरंगजेबाने आपला वजीर आसदखान याचा मुलगा इतिकादखान उर्फ झुल्फिकारखान यास सैन्य देऊन रायगड घेण्यास पाठवले.
५ एप्रिल १६८९ रोजी राजाराम महाराज रायगडावरून निसटून प्रतापगडावर गेले. पुढे जवळजवळ आठ महिने हा वेढा चालू होता. या वेढ्याला यश मिळावे म्हणून औरंगजेबाने कवी कलशचा मुलगा व एक मराठी सरदार यांच्याकडून रायगडाचे मेणाचे "मॉडेल" बनवुन घेतले होते म्हणे. अखेर दि. ३ नोव्हेंबर १६८९ रोजी सुर्याजी पिसाळ या किल्लेदाराच्या फितुरीमुळे किल्ला मोगलांना मिळाला. वाईची देशमुखी देण्याचे आमिष दाखवून खानाने त्यास फितुर केले. झुल्फिकारखान हा बादशाहने इतिकादखानला दिलेला किताब आहे. पुढे रायगडचे नामांतर ‘इस्लामगड’ असे झाले.औरंगजेबाने हा किल्ला घेतला खरा पण तो सांभाळणे त्याला जड होऊन बसले. कारण गायकवाड, गोळे यांसारखे स्वराज्याचे पाईक, कांगोरी किल्यावरुन त्याला सतावत होतेच. गड मिळुनही जीवाला स्वस्थता लाभेना. दिल्लीतले नियम मराठ्यांच्या गल्लीत लागू होत नव्हते ... होणारही नव्हते. अखेर वैतागुन त्याने किल्ला जंजिर्‍याचा सिद्दिअ खैरीयतखान याला दिला. मराठ्यांना दुर्दैवाने जंजिरा कधीच जिंकता आला नाही, पेला ओठाशी आला म्हणतानाच दरवेळि तो उडवला जात असे. मात्र सिद्यांनी गडावर जवळपास ४० वर्षे फतकल मांडली होती. अखेर ५ जून १७३३ या दिवशी शाहूमहाराजांच्या कारकिर्दीत रायगड पुन्हा मराठांनी घेतला.
पुढे पेशवे कालात नाना फडणवीस किल्यावर अनेकदा येऊन गेल्याचा उल्लेख आहे. मात्र कोल्हापुर - सातरा अश्या दोन गाद्या तयार झाल्या, आणि पेशव्यांमुळे सगळ्य भारताचे राजकारण पुण्यात ठरवले जाऊ लागले. साम्राज्य विस्तारल्याने आक्रमणाचे भय संपले व रायगड सारखा बुलंद डोंगरी किल्ला परत मोठ्या युध्दात कधी वापरावा लागला नाही. मात्र त्याला शेवटचे युध्द खेळावे लागले इंग्रजांशी. पण १८१८ मध्ये हा किल्लासुध्दा इंग्रजांच्या ताब्यत गेला. इंग्रजांनी धार्मिक भावनांना थेट कधी ठेच पोहोचवली नाही मात्र "राष्ट्रिय अस्मिता" जागविणारी अनेक ठिकाणे त्यांनी तोफांचा मारा करुन पाडली त्यात रायगडही होता. कारण "शिवाजी" या नावाची आठवण सुध्दा इथल्या लोकांना नविन उभारी देऊ शकते हे त्यांना माहीत होतं.
आज आपण स्वतंत्र आहोत, पण ते स्वातंत्र मिळवण्याची उर्मी छत्रसाल बुंदेल्यापासून थोरल्या बाजीरावांपर्यंत आणि नरवीर उमाजी नाईकांपासून ते सुभाषबाबुंपर्यंत अनेकांना प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष शिवछत्रपतींनीच दिली. ते स्वातंत्र्य आता आपल्याला टिकवायचे असेल, आणि रयतेच्या काडिलाही धक्का न लावणार्‍या "जाणत्या राजाला" थोडसं ओळखायचा प्रयत्न करायचा असेल तर प्रत्येकाने आयुष्यात किमान एकदा रायगडला नक्कि जावे.
१) महाराष्ट्राची धारातिर्थे - पं महादेवशास्त्री जोशी
२) राजगड बखर - श्री अप्पा परब
३) हुजूरबाजार - श्री अप्पा परब
४) राजा शिवछत्रपती - बाबासाहेब पुरंदरे
५) शककर्ते शिवराय - श्री विजयराव देशमुख
Labels: इतिहास, रायगड, शिवछत्रपती
परवा संध्याकाळपासून जवळपास रोज पावसात भिजणे सुरु आहे. कितीही भिजलं तरी मन भरत नाहीये. पावसाची पहीली सर अस्ताव्यस्त येऊन गेली, घाई घाईने अंगावर झेलावी लागली. मग मात्र एक एक सर सावकाश, गार गार, पण तरी आत कुठेतरी बोचणी लावणारी. मग झर्‍यांतून - नद्यात - समुद्रात जाऊन परत बाप्ष व्हावं आणि परत त्याचा पाऊस होऊन तीच आधीची सर पुन: नव्याने अंगावर घेण्यातली मजा गेले ३ दिवस घेतोय .... नाही डोक्यावर पडलो नाहीये ..... शान्ता शेळकेंनी केलेला "मेघदूताचा" अनुवाद वाचतोय.
"मन्दाक्रांता" वृत्तातला मेघदूत मागे कधीतरी वाचलाही होता. पण १२ - १५ श्लोक वाचून झाल्यावर चाल कितीही छान वाटत असली तरी फारसं न कळणं या कारणाने पुस्तक बाजूला झालं. दर आषाढाच्या सुरुवातीला पेपरमध्ये "आषाढस्य प्रथमदिवसे" हे वाचलं कि त्या मेघदूताविषयी, त्याला दूत बनवू इच्छिणार्‍या त्या मिलनोत्सुक शापित यक्षाविषयी आणि यक्षाच्या तोंडुन कदाचित आपल्या पूर्वायुष्यातल्या विरह झालेल्या सखीलाच तो निरोप पोहचवू इच्छिणार्‍या कवीश्रेष्ठ कालिदासाबद्दल उगीच हुरहुर लागुन रहायची. पण म्हणून कधी घेतलय मेघदूत आणि बसलोय वाचायला असं कधी झालं नव्हतं.
परवा मॅजेस्टिक मध्ये गेलो होतो, तासभर तिथल्या पुस्तकांमध्ये घुटमळत होतो. अनेक विषयांवरची अनेक पुस्तके डोळ्याखालुन घातली. आणि नकळत काव्य विभागाकडे वळलो. पहिल्याच नजरेत "मेघदूत" नजरेत आलं. एक क्षण माधव ज्युलियन यांच असावं असं वाटलं पण खाली "अनुवाद : शान्ता शेळके" हे वाचलं आणि अधाश्यागत ते उचललं. किती वेळ तिथे उभा होतो माहित नाही पण २० - २२ श्लोक तर तिथेच वाचले. पाने उलटत होतो .... काय अफाट लिहायची बाई .... "तोच चंद्रमा नभात" उगीच नाही हो सुचलं एका श्लोकावरुन.
"तस्मिन्नद्रौ कतिचिदबलाविप्रयुक्तः स कामी
"गिरीवरी त्या महीने कांही कंठित राही तो विरही जन
सखिविरहे कृश असा जाहला गळे करांतुनि सुवर्णकंकण
आषाढाच्या पहिला दिवशीं बघ तो शिखरी मेघ वांकला
टक्कर देण्या तटभिंतीवर क्रिडातुर गज जणूं ठाकला
हा विरह दाखवणारा श्लोक असो किंवा मेघाला रस्ता सांगताना अगदि ठळक खाणाखुणा सांगणारा -
"गच्छन्तीनां रमणवसतिं योषितां तत्र नक्तं
तोयोत्सर्गस्तनितमुखरो मा स्म भूर्विक्लवास्ताः ॥४१॥"
"प्रिय भेटीस्तव अभिसारोत्सुक रमणी जेव्हा निघतेल रात्री
राजपथावर अडेल पाऊल निबिड तिमिर तो भरतां नेत्री
उजळ तयांची वाट विजेने कांचनरेषा जशी निकषावर
वर्षुन गर्जुन भिववु नको पण विलासिनी त्या जात्या कातर"
यातला कौतुकमिश्रित हळवेपणा असेल, शान्ता बाईंची लेखणी अव्याहत ओघवती राहिली आहे. ३ दिवसात ५ वेळा पुस्तक वाचून झालय अजुन कितीवेळा वाचिन माहीत नाही, पण दरवेळि नवं काहितरी मिळतय. अनेकदा तर समजतय पण चिमटीत नेमकं पकडता येत नाही असं काहीसं वाटायला लागतं. याआधी "मधुशाला" वाचताना असं झालं होतं.
झपाटलेपण काय असतं ते अनुभवायचं असेल तर नक्की हे मेघदूत वाचा. या वर्षीच्या आषाढा आधी ह्यातले शक्य तितके अनुवादित श्लोक पाठ करिन म्हणतोय ... पण नाहिच झाले तरी बाहेर आषाढचा पाऊस कोसळत असताना मेघदूताची पारायणे करणार हे नक्कि. तोवर अचानक चैत्रातच बरसलेल्या या पावसात भिजत राहीन म्हणतोय.
स्वप्नी जे देखिले रात्री ...
आपण साखळि सामन्यांतली ३री मॅच जिंकलो तेव्हाच चॅट करताना मित्राला म्हणालो - "सध्या डोक्यात इतकं क्रिकेट आहे कि, काल मला स्वप्न पडले होते कि आपण वर्ल्डकप जिंकला आहे". पहाटेची स्वप्न खरी होतात म्हणे. गेले दिड महीना उठता - बसता क्रिकेटशिवाय काही सुचत नव्हतं. आणि बहुतकरुन सर्वच भारतीय क्रिकेटप्रेमींची हीच अवस्था होती. "सचिनसकट वर्ल्डकप" हेच ते स्वप्न होते. काल तो वर्ल्डकप सचिनने उचलेला बघितला आणि धन्य वाटलं.
श्राध्दाच्या वेळि मंत्रपुष्पांजली म्हंटलेली कोणी ऐकली आहे का सहाजिकच नाही, पण ३० मार्च २०११ रोजी शिवाजी पार्कमध्ये हे प्रत्यक्षात घडलं. मोहालीत पाकिस्तानचं श्राध्द घातल्यावर देशभरात जो जोश होता त्याला पारावार उरला नव्हता. मात्र तोंड देखलं "पाकला बुकललं तिथेच फायनल जिंकलो, आता वर्ल्डकपचं होईल ते होईल सहाजिकच नाही, पण ३० मार्च २०११ रोजी शिवाजी पार्कमध्ये हे प्रत्यक्षात घडलं. मोहालीत पाकिस्तानचं श्राध्द घातल्यावर देशभरात जो जोश होता त्याला पारावार उरला नव्हता. मात्र तोंड देखलं "पाकला बुकललं तिथेच फायनल जिंकलो, आता वर्ल्डकपचं होईल ते होईल" हे अर्धसत्य सगळ्यांनी कितीही बोंबलून सांगितलं तरी प्रत्येकाला विश्वचषक हवा होताच. त्यासाठी दहाव्या वर्ल्डकप मध्ये लंकेचा "दशानन" लोळवणं भाग होतं. पाक विरुध्दच्या सेमी फायनल आधी आणि नंतर एकूण २ वेळा कामानिमित्त चर्चगेटला जावं लागलं. ट्रेन थांबली किंवा हळू झाली कि उजव्या हाताच्या वानखेडे स्टेडियमकडे गाडितले हजारो डोळे मोठ्या आशेने बघायचे. ट्रेनच्या खिडकि - दरवाज्यातून मान बाहेर काढून बघणार्‍या लोकांच्या डोळ्यातलं ते स्वप्नं सरळ सरळ वाचता येत होतं. २५ तारखेला घरी आल्यावर फेसबुक वरती आपोआप स्टेटस अपडेट झालं - "वानखेडे स्टेडियमने सचिनची २ तारखेची अपॉइंटमेंट मागितली आहे" हे अर्धसत्य सगळ्यांनी कितीही बोंबलून सांगितलं तरी प्रत्येकाला विश्वचषक हवा होताच. त्यासाठी दहाव्या वर्ल्डकप मध्ये लंकेचा "दशानन" लोळवणं भाग होतं. पाक विरुध्दच्या सेमी फायनल आधी आणि नंतर एकूण २ वेळा कामानिमित्त चर्चगेटला जावं लागलं. ट्रेन थांबली किंवा हळू झाली कि उजव्या हाताच्या वानखेडे स्टेडियमकडे गाडितले हजारो डोळे मोठ्या आशेने बघायचे. ट्रेनच्या खिडकि - दरवाज्यातून मान बाहेर काढून बघणार्‍या लोकांच्या डोळ्यातलं ते स्वप्नं सरळ सरळ वाचता येत होतं. २५ तारखेला घरी आल्यावर फेसबुक वरती आपोआप स्टेटस अपडेट झालं - "वानखेडे स्टेडियमने सचिनची २ तारखेची अपॉइंटमेंट मागितली आहे
अखेर काल ती त्याला मिळालीच. गेल्या ३ मॅच मध्ये आपली बॉलिंग आणि फिल्डिंग अफाट झाली. झहीर खानने टिच्चून बॉलिंग केली. काल तर झहीरने चक्क ३ मेडन ओव्हर टाकून लंकेच्या ओपनर्सना गुदमरवून टाकलं. वरुन २ विकेट्स घेतल्या. शिरस्त्याप्रमाणे पहीला बळी त्यानेच घेतला. आपण झहीरच्या बॉलिंगवरती हा टेंभा मिरवतोय पण आता इथे धोक्याची घंटा वाजलेली ऐकू येतेय, सध्या झहीर सोडला तर दुसरा "स्ट्राइक बॉलर" दिसतच नाहीये. भज्जीला काय झालय ते समजत नाहीये. तो वाईट बॉलिंग करत नाहीये, पण भज्जीची जादू दिसत नाहिये हे पण खरं. दुसरीकडे नेहराला झाकावा आणि श्रीशांतला काढावा इतका स्वैर मारा त्याने केला. नेहरा अनफिट असल्याचा अनेकांना आनंदच झाला. पण त्याजागी अश्विनला खेळवले गेले नाही. श्रीशांतसारखा अत्यंत बेभरवश्याचा माणूस() अंतिम सामन्यात का घेतला हे कोडे आहे. मग ह्याला हाक मार, त्याला शूक - शूक कर, असं करुन पार्ट टाइम बॉलर्स चक्क अंतिम सामन्यात खेळवावे लागले. हे लक्षण अजिबात चांगले नाही आणि विश्वविजेत्यांसाठी नाहीच नाही. अनेकांना वाटेल कि काय हे) अंतिम सामन्यात का घेतला हे कोडे आहे. मग ह्याला हाक मार, त्याला शूक - शूक कर, असं करुन पार्ट टाइम बॉलर्स चक्क अंतिम सामन्यात खेळवावे लागले. हे लक्षण अजिबात चांगले नाही आणि विश्वविजेत्यांसाठी नाहीच नाही. अनेकांना वाटेल कि काय हे विजय साजरा करायचा सोडून ही काय खुसपटं काढतोय विजय साजरा करायचा सोडून ही काय खुसपटं काढतोय पण युध्द जिंकले असले तरी जखमी सैनिक मोजावेच लागतात हा नियम आहे. ऑसीजने १२ वर्ष बेदरकार राज्य केलं कारण जिंकताना देखिल काय चूका झाल्या पण युध्द जिंकले असले तरी जखमी सैनिक मोजावेच लागतात हा नियम आहे. ऑसीजने १२ वर्ष बेदरकार राज्य केलं कारण जिंकताना देखिल काय चूका झाल्या त्या परत होऊ नये म्हणून काय करावे त्या परत होऊ नये म्हणून काय करावे त्यावर त्यांनी भर दिला. आता आपण "चॅम्पियन" आहोत "so let's live like Champion".
काल सर्वोत्तम गोष्ट कुठली असेल तर आपले क्षेत्ररक्षण. युवी - रैना - विराट ने शब्दश: अदृष्य भिंत उभी केली होती. पॉइंट वरती युवराजने त्याच्या नैसर्गिक कमजोर बाजूला म्हणजे उजवीकडे डाइव्ह मारुन जो बॉल अडवला व ४ रन्सच्या जागी त्यांना भोपळा सप्रेम भेट दिला ते बघताना मला जॉन्टि र्‍होड्सची आठवण आली. चित्याच्या वेगाने त्यांच्याकडून हे सगळं घडत होतं. या पठ्ठ्यांनी सहज २५-३० रन्स वाचवल्या अन्यथा पुढे ते महाग पडलं असतं. झहिरने देखिल २ वेळा अतिशय सुरेख बाउंड्रि अडवून ४-५ रन्स वाचवले. हे सगळं गॅरि गुरुजींमुळे झालय हे मान्य केलच पाहिजे. BTW गॅरी क्रस्टन हा अर्थाअर्थि पहीला साऊथ आफ्रिकन ठरला जो वर्ल्डकप फायनल मध्ये पोहोचला आणि चक्क जिंकला सुध्दा.
मग मैदानात उतरले सचिन -सेहवाग. सचिन वानखेडेवर असण्याची तुलना, विठोबा पंढरपुरात असण्याशीच होऊ शकते. सचिनला त्याच्या घरच्या मैदानावर आतिषबाजी करताना बघायला सगळे उत्सुक होते. पण पक्वान्नाचा घास घ्यावा आणि दाताखाली खडा यावा तसं दुसर्‍या बॉलवरती झालं. मलिंगाने सेहवागला LBW पकडलं. स्टेडियमवरच्या त्या गंभीर वातावरणात गौतम गंभीर वन डाऊन आला. नॉन स्ट्रायकर एन्डवरती आपला सचिन गौतम बुध्दाच्या शांततेने उभा होता. गंभीरने आल्या आल्याच फोर मारुन मलिंगाला आदाब अर्ज केला आणि आपले इरादे जाहिर केले. मग दुसर्‍या बाजूने, ST च्या लाल डब्याने आधी घुमल्यासारखं करुन घाटातली मलिंगाच्या केसांसारखी वळणं सहज पार करावीत, तशी सचिनची बॅटिंग सुरु झाली. त्याने कुलसेकराला पिदवायला सुरुवात केली. पट्टिने आखल्यासारखा स्ट्रेट ड्राइव्ह त्याने तडकावला तेव्हा अर्धा मिनिट सचिनने अदिदासची जाहिरात केल्यागत बॅट उभी धरली होती - "वंडरफुल" मग त्याच ओव्हरमध्ये थर्डमॅनच्या थोडं उजवीकडे मारलेल्या फोर वरती "सचिन तेंडुलकर" अशी ठसठशीत सहि करुन मगच त्याने बॉल टोलवला होता. तो फोर बघून "चला" मग त्याच ओव्हरमध्ये थर्डमॅनच्या थोडं उजवीकडे मारलेल्या फोर वरती "सचिन तेंडुलकर" अशी ठसठशीत सहि करुन मगच त्याने बॉल टोलवला होता. तो फोर बघून "चला म्हणजे सचिन आळस देऊन उठलाय एकदाचा म्हणजे सचिन आळस देऊन उठलाय एकदाचा" हे समजलं. पण सचिन अधिक रंगात येण्याआधीच मलिंगाच्या ऑफ वरुन बाहेर जाणार्‍या बॉलच्या रस्त्यात सचिनने बॅट घातली आणि मागे संगाकाराने कुठलिही चूक केली नाही. सचिनसारखी विकेट मिळाल्यावर आनंदाने मलिंगाच्या कुरळ्या केसांनी सुध्दा जागच्याजागी एक जास्त गिरकि घेतली असेल. सचिन १८ वर परतत असताना अख्खे स्टेडियम गप्प झाले, पण पहिल्यांना सचिनने फार धावा न करता देखिल स्टेडियममधली लोकं टाळ्या वाजवत उभी राहिलेली मी पाहिली. २२ वर्षात सचिनने किती शतके केली" हे समजलं. पण सचिन अधिक रंगात येण्याआधीच मलिंगाच्या ऑफ वरुन बाहेर जाणार्‍या बॉलच्या रस्त्यात सचिनने बॅट घातली आणि मागे संगाकाराने कुठलिही चूक केली नाही. सचिनसारखी विकेट मिळाल्यावर आनंदाने मलिंगाच्या कुरळ्या केसांनी सुध्दा जागच्याजागी एक जास्त गिरकि घेतली असेल. सचिन १८ वर परतत असताना अख्खे स्टेडियम गप्प झाले, पण पहिल्यांना सचिनने फार धावा न करता देखिल स्टेडियममधली लोकं टाळ्या वाजवत उभी राहिलेली मी पाहिली. २२ वर्षात सचिनने किती शतके केली किती धावा जमवल्या हा भाग अलाहिदा ..... सचिनने "आदर" कमवलाय तो असा.
कोहलीने देखिल बर्‍या धावा केल्या कोहली गंभीर मध्ये ८३ रन्सची भागीदारी झाल्याने डावाला आकार आला. ५वा आलेल्या धोनीने केलेली सुरुवात बघून आजहि धोनी हिंदि फिल्म मधल्या पंजाबी लग्नातील "मुह - दिखाई कि रस्म" करण्यापुरता आलाय कि काय याच चिंतेत सगळे होते. कारण संगाकाराने चूक केली म्हणून धोनीला स्टंप् करु शकला नाही. अखेर गंभीर धोनीची १०९ धावांची भागीदारीने भारताने निश्चित विजयाकडे वाटाचाल केली. गंभीरचे शतक ३ धावांनी हुकले याचं वाईट वाटतंय. पण त्याची खेळि सुरेख व योग्यवेळी झाली. गंभीर आउट झाल्यावर युवराज आला. पाकिस्तान वगळता बाकि सगळ्या मॅचमध्ये युवराजने चांगली कामगिरी केल्याने त्याच्याकडून अपेक्षा होत्याच. मॅच कट टू कट सुरु होती आणि कधी बॉल जास्त कधी रन्स जास्त असं होत होतं. पण खरंतर काळजीचं काहीहि कारण नव्हतं. कारण ६ विकेट्स हातात होत्याच पण ते ५२-५३ रन्स करताना अजून बॅटिंग पॉवर प्ले उरला होता तो अखेर भारताच्या कामी आलाच. धोनीने बॉलच्या कानाखाली सणसणीत आवाज काढून लंकेला नॉक - आऊट केले.
मग सगळं स्वप्नवत होतं. युवराज - सचिनचे आनंदाश्रू. खेळाडुंनी एकमेकांना मारलेल्या जोशपूर्ण मिठ्या, स्टेडियमच्या छतावरील रिंग मधून झालेली फटाक्यांची आतिषबाजी आणि मग सचिनला सगळ्यांनी खांद्यावर उचलून वानखेडेला मारलेली एक फेरी. मग सगळ्यांनी उचलून धरलेला तो विश्वचषक, शॅम्पेनचा पाऊस, बॅकग्राउंडला वानखेडेच्या फ्लड लाईट्सचा लखलखाट, उडणारे शेकडो फ्लॅश, आणि भारतातल्या प्रत्येक रस्त्यावर - प्रत्येक नाक्यावर वाजणारे ढोल, धर्म, जात, वय, लिंग विसरून बेभान नाचणारे "भारतीय" आणि त्यांच्या हातात फडकणारे तिरंगे. सगळं रोमांचक, अविस्मरणिय.
पण महेला जयवर्धनेनी प्रेशरखाली केलेले १०३ रन्स आणि मुथैय्या मुरली धरनची शेवटची वन डे मॅच म्हणूनही हि फायनल सगळ्यांच्या कायम लक्षात राहील. we miss you murali
यजमान देशाने वर्ल्डकप जिंकला. हे देखिल पहिल्यांदा झाले. आजवर ज्या देशाने यजमानपद भूषवले तो देश कधीच वर्ल्डकप जिंकू शकला नव्हता. आता पुढचा २०१५ चा विश्वचषक ऑस्ट्रेलिया - न्यूझिलॅन्ड मध्ये आहे - तब "उनके घर में घूस के मारेंगे" आणि तेव्हा "११ कांगारु" आणि "११ किवींची" शिकार केली तरी PETA वाले काही बोलणार नाहीत हे नक्कि.
Labels: क्रिकेट, भारत, युवराज, वर्ल्डकप, वानखेडे, श्रीलंका, सचिन तेंडुलकर
संपूर्ण राज्याचे सार ते दुर्ग
इस मिट्टि में दम है
तख्तास जागा हाच गड करावा...
स्वप्नी जे देखिले रात्री ...
लोग मिलते गये, कारवॉं बनता गया
ब्लॉगर्स बायबल -> सोबत.
श्री श्री आदि जोशी उवाच......
संवादिनी सुर धरते तेव्हा....
आमचे दामले मास्तर लिहीतात तेव्हा....


ऍनालिटिक्स कडून स्पॅम रेफरल काढून टाकल्यावर Semaltवरील टिप्स
आज वेबवरील स्पॅमी रेफरल्सची संख्या आजही चालू आहे. क्लायंटच्या वेबसाइट्ससह काही एजन्सीजने घटनांची नोंद केली आहे जिथे अनेक स्पॅममी रेफरल्स त्यांच्या Google Analytics अहवालांवर दिसतात. विश्लेषणात्मक अहवालांवरून शक्य तितक्या लवकर रेफरल स्पॅम हटविण्यास मदत करणार्या चरणांचे पालन करणे आवश्यक आहे. ते कार्यप्रदर्शन आकडेवारीत विचित्रतेचे एक स्रोत आहेत, परिणामी साइटच्या ऑपरेशनची चुकीची व्याख्या करण्यात आली आहे. हे वापरकर्त्यांना साइटला भेट देण्याचा धोका देखील बनविते - grain monitoring with phone. याचे कारण असे आहे की हे वापरकर्ते रेफररच्या साइटला भेट देऊ शकतात आणि व्हायरस किंवा ट्रायजची लागण झालेली संगणक प्रणाली मिळवू शकतात.
Google Analytics अहवालांसाठी स्पॅम दुवे काढून टाकण्याचे अनेक मार्ग आहेत. या तंत्रात प्रत्येकी गुणधर्म आहेत परंतु आर्टम अॅबगॅरिअन, Semaltट च्या वरिष्ठ ग्राहक यशस्वी व्यवस्थापकाद्वारे निर्दिष्ट केलेली ही पद्धत, सर्वात कार्यक्षम समजली जाते. हे रेफरल स्पॅमशी संबंधित बहुतांश जोखीम कमी करेल.
प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी, आपला Google Analytics प्रोफाइल उघडा आणि ज्यासाठी फिल्टर सेटिंग्ज लागू आहेत त्या दृश्य निवडा. फिल्टर अंमलबजावणी करताना नवीन दृश्य तयार करण्याचे लक्षात ठेवा आणि कच्चा डेटाचा स्त्रोत म्हणून काम करण्यासाठी एक अनफिल्टर्ड सोडणे लक्षात ठेवा, आणि बिंदू खाली काहीतरी चुकीचे दिल्यास बॅकअप बिंदू.
1. बॉट फिल्टरिंग (1 9)
Google Analytics मध्ये हे एक नवीन वैशिष्ट्य आहे जे विश्लेषणे अहवालांवर बॉट काही पाहते..हे संपूर्ण रेफरल स्पॅम हटवत नाही परंतु हे एक चांगले प्रारंभ बिंदू म्हणून कार्य करते. आपण फिल्टर करण्यास इच्छुक आहात अशा दृश्य प्रोफाईलवरून सेटिंग्ज निवडा. या पृष्ठाच्या तळाशी चेकबॉक्स ओपन असतो, जो वापरकर्त्यास ज्ञात बॉट आणि स्पायडरची सर्व रहदारी वगळण्याची विनंती करतो. तपासा, आणि आता आपण जाण्यासाठी सज्ज आहात
2. रेफरल अपवाद जोडणे (1 9)
हे अगदी सोपे आहे परंतु बॉट फिल्टरिंगपेक्षा थोडे अधिक प्रयत्न आवश्यक आहेत. GA मधील प्रशासन विभागामध्ये, सर्व फिल्टर निवडा आणि शीर्षस्थानी नवीन फिल्टर (लाल रंगातील बटण) तयार करण्याचा पर्याय आहे अंमलबजावणी करणे आणि व्यवस्थापित करणे खाते स्तर सेटअप सोपे आहे. वर्तमान वापरकर्त्यास वेबमास्टर मधून संपादित करण्याची परवानगी असल्यास हे शक्य आहे.
एक वर्णनात्मक नाव असलेल्या फिल्टरला नाव द्या जसे "काढा (साइट)." ते फिल्टर प्रकारात एक सानुकूल फिल्टर असावे. सोडून द्या बटण आणि फिल्टर फील्डमधील ड्रॉप-डाउन मेनूमधून "रेफरल" निवडा. आपण फिल्टर नमुन्यात न टाकू इच्छित URL पेस्ट करा क्षेत्रास खाली स्क्रोल करा जिथे वापरकर्ता सेटिंग्ज लागू करण्यासाठी कोणती दृश्ये निवडतो ते निवडतो. एखाद्यावर क्लिक करा आणि सूचीत जोडा, मग सेव्ह करा क्लिक करा.
3 चाचणी आणि सत्यापित (1 9)
प्रक्रियेचे हे अंतिम चरण आहे ज्यामध्ये पुढील दोन आठवड्यांत Google Analytics अहवालांचे निरीक्षण करणे समाविष्ट आहे हे पाहण्यासाठी येथे कार्यरत फिल्टर कार्यरत आहेत का ते पहा. या प्रक्रियेच्या सुरवातीस नोटेशन समाविष्ट करणे महत्त्वाचे आहे की दर्शवित आहे की फिल्टरिंग सुरू होण्यापूर्वी इतके जास्त रहदारी का आली. काही दृश्यमान सकारात्मक बदल असतील तर मुख्य दृश्यकडे फिल्टर लागू करणे आता सुरक्षित आहे. ऑनलाइन स्पॅम बॉट्सची एक लांब यादी आणि दररोज नवीन जोडल्या जाणा-या साइट मालकांना अनैसर्गिक रहदारी डेटा ओळखण्यास मदत करण्यासाठी आणि त्याची सूची कशी आहे याची तुलना करा.


agriculture news in marathi, 22 farmers Participation of Washim in Masala crop Workshop | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
मसाला पीक कार्यशाळेत वाशीमच्या २२ शेतकऱ्यांचा सहभाग
मसाला पीक कार्यशाळेत वाशीमच्या २२ शेतकऱ्यांचा सहभाग
गुरुवार, 11 जानेवारी 2018
अकोला : स्पायसेस बोर्ड आॅफ इंडिया (कोची)अंतर्गत नवी मुंबईतील वाशीस्थित सिडको कनव्हेन्शन सेंटरमध्ये मसाला पिकातील उत्पादक, खरेदीदार, विक्रेते, प्रक्रियाधारक तसेच निर्यातदार यांचे एकदिवसीय संमेलन झाले. यामध्ये वाशीम जिल्ह्यातील २२ हळद व इतर मसाला पीक उत्पादक शेतकऱ्यांनी सहभाग घेतला. या कार्यशाळेचे उद्‌घाटक म्हणून स्पायसेट बोर्ड अाॅफ इंडियाचे अध्यक्ष डाॅ. ए. जयतिलक उपस्थित होते.
अकोला : स्पायसेस बोर्ड आॅफ इंडिया (कोची)अंतर्गत नवी मुंबईतील वाशीस्थित सिडको कनव्हेन्शन सेंटरमध्ये मसाला पिकातील उत्पादक, खरेदीदार, विक्रेते, प्रक्रियाधारक तसेच निर्यातदार यांचे एकदिवसीय संमेलन झाले. यामध्ये वाशीम जिल्ह्यातील २२ हळद व इतर मसाला पीक उत्पादक शेतकऱ्यांनी सहभाग घेतला. या कार्यशाळेचे उद्‌घाटक म्हणून स्पायसेट बोर्ड अाॅफ इंडियाचे अध्यक्ष डाॅ. ए. जयतिलक उपस्थित होते.
देशाच्या विविध भागांतून आलेल्या मसाला पीक उत्पादक, विक्रेते, खरीददार, प्रक्रियाधारक तसेच निर्यातदार यांनी आपला संपूर्ण परिचय करून देताना हळद, अद्रक, मिरची, काळेमिरे या व इतर मसाला पिकात देशात अाणि परदेशांत असणारी मागणी, मसाला पिकातील मूल्यवर्धित पदार्थ व त्याबाबत खरेदी विक्रीच्या संधी यावर प्रकाश टाकला.
या कार्यशाळेत करडा कृषी विज्ञान केंद्राच्या वतीने कार्यक्रम समन्वयक डॉ. अार. एल काळे यांच्या मार्गदर्शनात कीटकशास्त्रज्ञ आर. एस. डवरे यांनी प्रतिनिधित्व केले. वाशीम जिल्ह्यातील हळद या महत्त्वाच्या मसाला पिकासंदर्भातील मूल्यवर्धन व निर्यातीच्या संधी तसेच मसाला पीक बाजारपेठ व्यवस्थापनासंदर्भात कृषी विज्ञान केंद्राची तसेच शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची भूमिका यावर संवाद साधला.
कृषी विज्ञान केंद्राच्या वतीने पवन बेलोकार व विठ्ठल खैरे या हळद उत्पादक शेतकऱ्यांनी विविध खरेदीदार व निर्यातदार यांच्याशी चर्चा केली. या कार्यशाळेत वाशीम जिल्ह्यातील वनोजा, शेलुखडसे, कोयाळी, लिंगा, पवारवाडी, मोरगव्हाण, आसोला या इतर गावांतील २२ हळद उत्पादक शेतकऱ्यांनी उपस्थिती लावली.
सैन्य दलात अधिकारी होण्याची संधी
मुंबई : भारतीय सैन्यदल, नौदल व वायुदलात अधिकारी होण्यासाठी
कर्नाटक: कामगारांच्या पत्राशेडमध्ये सापडल्या...
विजयपूर : नुकतेच कर्नाटकात विधानसभेची निवडणुका पार पडल्या आहेत.
पेट्रोलचा सर्वकालीन उच्चांक; सलग सातव्या दिवशी वाढ
नवी दिल्ली : रुपयाचे अवमूल्यन
कांद्यातील नरमाई किती काळ
कां द्याच्या बाजारात जुलै २०१७ ते फेब्रुवारी २०१८ या आठ महिन्यांच्या कालावधीत अलीकडच्या क
चिमुरड्याच्या कॅमेऱ्यात कैद आनंदी शेतकरी
आपल्याकडील शेतकरी आनंदी असू शकतो का उत्तर अर्थात नकारार्थीच असू शकते.
सैन्य दलात अधिकारी होण्याची संधीमुंबई : भारतीय सैन्यदल, नौदल व वायुदलात...
कर्नाटक: कामगारांच्या पत्राशेडमध्ये...विजयपूर : नुकतेच कर्नाटकात विधानसभेची निवडणुका...
पेट्रोलचा सर्वकालीन उच्चांक; सलग...नवी दिल्ली : रुपयाचे अवमूल्यन आणि खनिज तेलाच्या...
पुण्यात भाजीपाल्याच्या दरात तेजी कायमपुणे : उन्हाच्या वाढत्या झळांमुळे...
ब्रॉयलर्स बाजार वर्षातील उच्चांकी...गेल्या आठवड्यात ब्रॉयलर्सच्या बाजारभावात जोरदार...
उपवासाने मूलपेशींच्या क्षमतेत होते वाढवाढत्या वयाबरोबरच मूलपेशींच्या कार्यक्षमतेमध्ये...
शाकाहारामध्येही ‘बी १२’ जीवनसत्त्वाचा...शाकाहारी आहार अधिक पोषक व संतुलित होण्यासाठी...
परभणी जिल्ह्यात कृषी अवजारे बँकेस...सगरोळी, जि. नांदेड : सगरोळी (ता. बिलोली)...
पाणी सर्वेक्षणासाठी पुणे विभागातील ११६...पुणे ः विहीर, बोअरवेलसाठी आवश्यक भूगर्भातील...
मराठवाड्यातील ७४६ लघुप्रकल्पांत ७.७९...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील ७४६ लघुप्रकल्पांत...
यवतमाळ जिल्हा प्रशासनाने राबविली अर्ज...यवतमाळ : खरिपाच्या तोंडावर शेतकऱ्यांना...
बोंड अळीमुळे झालेल्या नुकसानापोटी नगरला...नगर ः कपाशीवर झालेल्या बोंड अळी प्रार्दुभावाच्या...
नगर जिल्ह्यात ४२ टॅंकरद्वारे पाणीपुरवठानगर : जिल्ह्यात यंदा पाणीटंचाईची तीव्रता...
कृषी राज्यमंत्र्यांच्या प्रतिमेला दहा...पुणे : शेतकऱ्यांनो हमीभाव कशाला मागता, मार्केटिंग...
बचत गट आणि महिलांसाठी दुधाळ जनावर वाटप...पुणे : महिला व बालकल्याण आणि पशुसंवर्धन...
अहंकारातूनच माजी खासदाराने जनतेवर...भंडारा : पालघरमध्ये खासदारांचे निधन झाले...
शिवसेना नसली तरी रिपाई भाजपसोबत : रामदस...नागपूर : शिवसेनेने भाजप सोबत युती केली नाही...
शेतीमालाला योग्य भावाची जबाबदारी...इचलकरंजी, जि. कोल्हापूर : ‘‘शेतीमालाला योग्य...
सर्वांच्या प्रयत्नांनीच गोवर्धन उचलला...अतिरिक्त दूध झाल्यास प्रक्रिया वाढविणे, त्यासाठी...
सरकारने दूध उत्पादक शेतकऱ्यांना थेट...महाराष्ट्र सध्या दुधाच्या प्रश्नावरून निर्माण...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


BEHIND EVERY FORTUNE THERE IS A CRIME: धर्माच्या नावाचे ब्रॆन्डींग, पण फक्त सोयीचे असेल तिथेच...

अनेकदा आपल्याला एखाद्या गोष्टीची उजळ बाजूच ठाऊक असते पण या उजळतेची काळी पार्श्वभूमी आपल्याला कळली तर किती धक्का बसतो याची उदाहरणे इथे देत आहे.
धर्माच्या नावाचे ब्रॆन्डींग, पण फक्त सोयीचे असेल तिथेच...
जैन धर्म हा जगात आणि भारतात देखील अत्यल्पसंख्य असलेला आणि तरी देखील मोठ्या प्रमाणात आपला प्रभाव टिकवून असलेला ब्रॆंड आहे. होय हा ब्रॆंड आहे असे मी म्हणतोय कारण मी हॊटेलात मेनूकार्ड वर जैन पावभाजी पाहतो. जैन पिझ्झा देखील सर्वांना परिचयाचा असेलच. पण मी कधी बौद्ध, मुस्लिम, शीख, ख्रिश्चन आणि हिंदू असे शब्द मागे लावलेल्या नावांचे पदार्थ अजून पाहिलेले नाहीत. त्याचप्रमाणे जैन धर्मीयांमध्ये अनेक व्यक्ती आपले आडनाव जैन असे लावतात. हा प्रकार देखील मी इतर ठिकाणी पाहिलेला नाही म्हणजे मंहमद मुस्लीम, रमेश हिंदू, अशोक बौद्ध किंवा डेव्हीड ख्रिश्चन मी अजून पाहिले नाहीत. पण राजीव जैन, राकेश जैन, महावीर जैन, अशोक जैन असे अनेक जैन बांधव माझ्या परिचयाचे आहेत. त्याचप्रमाणे अनेक मोठ्या उद्योगांना नाव देतेवेळी जैन शब्दाचा प्रकर्षाने वापर केला गेला आहे - जसे की, जैन टीवी, जैन इरिगेशन, इत्यादी. हिंदू ह्या वर्तमानपत्राचा अपवाद वगळता मला जैनेतर कुठल्याही धर्माचा कुठल्या ही उद्योगाकरिता फारसा वापर केल्याचे आढळलेले नाही.
जैनांनी आपल्या धर्माला (म्हणजे फक्त जैन या शब्दाला) अशा प्रकारे आपल्या रोजच्या व्यवहारातील पदार्थांना, स्वत:च्या नावाला, उद्योगाच्या नावाला जोडून त्याचा उच्चार जास्तीत जास्त वेळा कानावर पडेल अशी व्यवस्था करून ठेवलीय. डिसेंबर १९९९ ते फेब्रुवारी २००० दरम्यान मी बिहार मधील एका अतिशय प्रसिद्ध अशा जैन धर्मीयांच्या सामाजिक संस्थेत दोन महिने काम केले होते, त्यावेळी माझ्या पाहण्यात असे आले की तिथल्या जैन साध्वी वेगळ्या प्रकारची पादत्राणे वापरतात (ज्यात प्राण्यांच्या कातडीचा वापर केला गेला नाही). त्याचप्रमाणे त्या काळी वापरात असलेला रोल फिल्मचा कॆमेरा त्यांना चालत नसे. त्यांचे फोटो काढण्यासाठी डीजीटल कॆमेराच वापरला जावा असा त्यांचा आग्रह असे (तेव्हा डीजीटल कॆमेरा अतिशय महाग - साधारणत: रू.५०,०००/- च्या आसपास होता). रोल फिल्म ला प्राण्यांपासून मिळविलेले जिलेटीन लावलेले असते असे त्यांचे म्हणणे होते.
अशा प्रकारे आपल्या धर्मातील तत्वांचे अनुसरण करण्यात हा धर्म अतिशय काटेकोर असल्याचे इतरही अनेक प्रसंगी दिसून येते. उदाहरणार्थ, मांसाहारी व्यक्तिंना आपल्या वसाहतीत जागा न देणे, महावीर जयंतीच्या दिवशी कत्तलखाने बंद ठेवण्याचा आग्रह धरणे, तसेच हा अथवा इतर कोणताही जैन सण व मुस्लिमांची बकरी ईद एकाच दिवशी आल्यास मुस्लिमांना त्यांचा सणात केला जाणारा बकर्‍याच्या आहूतीचा विधी पुढे ढकलण्याची प्रेमळ सक्ती करणे. (खरे तर हे सायकल ने ट्रक ला "मला वाट देण्याकरिता बाजूला हो" असे सांगितल्या सारखे वाटते. गंमत म्हणजे मुस्लिम बांधव ही जैनांची ही सूचना विनातक्रार मान्य करतात.)
आता या सगळ्या गोष्टींमुळे जैन धर्माची तत्त्वे या समाजात अगदी खोलवर रुजली आहेत असा भास होतो. पण यातला फोलपणा जाणवून देणार्‍या काही गोष्टी मला इथे मांडाव्याशा वाटतात.
१. परवाच वीसीडीवर २०१० चा अतियशस्वी चित्रपट राजनीती पाहत होतो. चित्रपट जास्त कंटाळवाणा होता की त्यात ठराविक अंतराने सतत त्रस्त करणार्‍या अल कबीर च्या जाहिराती जास्त कंटाळवाण्या होत्या हे काही मी ठरवू शकलो नाही. या अल कबीर ला इतके वर्ष जाहिरातीची फारशी गरज कधी पडली नव्हती आणि तरी देखील हा आशियातला सर्वात मोठा कत्तलखाना आहे. या कत्तलखान्याच्या भागीदारांपैकी सर्वात मोठा भागीदार हा जैन धर्मीय आहे. (संदर्भ: http://visfot.com/index.php/jan_jeevan/477.html). म्हणजे जैनांच्या नेहमीच्या सवयीनुसार या कत्तलखान्याच्या नावात जैन शब्द असायला हवा होता पण ते गैरसोयीचे असल्याने तसे केले गेलेले नाही.
२. पुण्यातील आकुर्डी येथे एक जैन स्थानक (जैन धर्मीयांचे प्रार्थना स्थळ) आहे. या स्थानकाच्या १०० मीटर परिसरात एक परमीट रूम उघडण्यात आले आहे. धार्मिक स्थळाच्या १०० मीटर परिसरात मद्य विकण्यास कायद्याने परवानगी नाही तरीही असे राजरोसपणे चालु आहे कारण या स्थानकाच्या विश्वस्तांपैकीच एक जण हा त्या परमीट रूमचा देखील भागीदार आहे. यावर कडी म्हणजे या परमीट रूमला विरोध करण्यासाठी रस्त्यावर उतरून आंदोलन करणारा स्थानिक नगरसेवक मुस्लिम धर्मीय आहे.
या दोन अतिशय प्रातिनिधिक घटना आहे. अशा अनेक घटना यापूर्वी घडल्या आहेत आणि अजूनही घडत आहेत. माझा मुख्य आक्षेप असा आहे की, जैन बांधव आपल्या धार्मिक तत्त्वांचे जिथे तिथे गोडवे गात फिरत असतात. इतरांनाही अहिंसा, सदाचार व शाकाहाराचा संदेश देतात (ज्याविषयी माझी काहीच हरकत नाही), पण मग त्यांनी वरील दोन घटनांचा तीव्र विरोध व जाहीर निषेध का केला नाहीय जैन लोकांचे प्रसारमाध्यमात व समाजाच्या इतर क्षेत्रांमध्येही लक्षणीय प्राबल्य आहे; त्याचा उपयोग करून ते मनात आणले तर आपल्या बांधवांकडून घडणार्‍या अशा गोष्टी निश्चितच थांबवू शकतात.
मला हे ठाऊक आहे की प्रत्येक धर्माच्या लोकांपैकी काही जण अशा प्रकारे चूकीचे आचरण करत असतील पण जेव्हा आपण परधर्मीयांच्या अशा आचरणाचा निषेध करतो तेव्हा प्रथम स्वधर्माच्या लोकांकडून असे काही घडत नाहीयना याची खात्री करून घ्यायला हवी आणि तसे घडत असेल तर प्रथम आपण आपल्या वाट चुकलेल्या बांधवांचा निषेध केला पाहिजे जसा की मी स्वत: एक जैन धर्मीय या नात्याने या ब्लॊगवर करीत आहे.
चेतनजी तुम्ही एका विशिष्ट धर्मातील काळ्या बाजूची माहिती दिली आहे आणि असे बरेच प्रसंग धर्माच्या नावाखाली तथाकथित धार्मिक पुढारी करत असतात.
मी एका विशिष्ट धर्मातील काळ्या बाजूची माहिती दिली आहे कारण मी स्वत: त्या धर्मात जन्माला आलो आहे. मला वाटते प्रत्येकाने स्वत:च्या धर्मातील चूकीच्या बाबींवर टीका करावी म्हणजे प्रबोधन तर साधले जाईल पण सोबत कटूताही टाळली जाईल.
इथे प्रथम दिलेली प्रतिक्रिया पोस्ट झाली नाही म्हणून पुनः देत आहे.
चेतनजी मुद्दा एकदम योग्य आहे. पण आजच्या युगात खरा धर्म पैसा हाच आहे. बाकीचे सगळे धर्म हे खरं तर दाखवायचे दात आहेत.. खायचे दात म्हणजे खरा तो एकची धर्म "पैसा". या धर्माच्या हितसंबधातचं सगळे बुडालेले असल्याने तुम्ही म्हणत असलेल्या शुल्लक बाबीकडे कोण कशाला हो लक्ष देईल.
मग तो जैन असो हिंदू वा मुस्लीम. हे सगळे मिडिया आहेत पैसे कमवायचे म्हणजे खऱ्या धर्माकडे जायचे रस्ते आहेत....असो...उरलेले पुन्हा केंव्हातरी.
हे टेम्प्लेट वं रंगसंगती आधीपेक्षा बरीच चांगली आहे.
आता माझ्या टेम्प्लेट मध्ये जे काही आहे त्याला रंगसंगती म्हणणं अवघड आहे कारण मी त्यातून रंगच काढून टाकले आहेत आणि चित्रकलेच्या नियमांप्रमाणे काळा व पांढरा हे रंग नसून छटा आहेत.
काय असेल ते असो
धर्मादाय रूग्णालय उभारणार्‍या दानशुराचा काळाकुट्ट ...
धर्माच्या नावाचे ब्रॆन्डींग, पण फक्त सोयीचे असेल ...
चीनी अखबार ने भारतीय सेना का मजाक उड़ाया
आणि धर्मराज युधिष्ठिरानेही अधर्माचीच साथ दिली


Mhaisala in fetal massacre निषेध, निवेदने, चौकशीपलीकडे जाऊन हे करा | eSakal

निषेध, निवेदने, चौकशीपलीकडे जाऊन हे करा
गुरुवार, 9 मार्च 2017
म्हैसाळमधील भ्रूण हत्याकांडाच्या निमित्ताने यंत्रणांची अपेक्षेप्रमाणे पिसे काढली जात आहेत. मात्र त्यापलीकडे पुन्हा कुणा स्वातीवर जीवाला मुकण्याची वेळ येऊ नये. गर्भातच कळ्या चिरडल्या जाऊ नयेत आणि क्रूरकर्मा खिद्रापुरेसारख्या प्रवृत्तींना पायबंद कसा घालता येईल यादृष्टीने विचार होणं महत्त्वाचं आहे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे यासाठीच्या जिल्हास्तरावर स्थापन झालेल्या दक्षता समित्यांचा कारभार प्रभावी कसा होईल, यादृष्टीने राजकारणाच्या पलीकडे जाऊन विचार व्हायला हवा. तरच सध्या सुरू असलेल्या गदारोळातून काही एक साध्य करता येईल.
म्हैसाळमधील भ्रूण हत्याकांडाच्या निमित्ताने यंत्रणांची अपेक्षेप्रमाणे पिसे काढली जात आहेत. मात्र त्यापलीकडे पुन्हा कुणा स्वातीवर जीवाला मुकण्याची वेळ येऊ नये. गर्भातच कळ्या चिरडल्या जाऊ नयेत आणि क्रूरकर्मा खिद्रापुरेसारख्या प्रवृत्तींना पायबंद कसा घालता येईल यादृष्टीने विचार होणं महत्त्वाचं आहे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे यासाठीच्या जिल्हास्तरावर स्थापन झालेल्या दक्षता समित्यांचा कारभार प्रभावी कसा होईल, यादृष्टीने राजकारणाच्या पलीकडे जाऊन विचार व्हायला हवा. तरच सध्या सुरू असलेल्या गदारोळातून काही एक साध्य करता येईल.
गर्भपात कायदा आणि लिंगनिदान प्रतिबंध कायद्यांचा समन्वय ठेवणे आणि त्याच्या प्रभावी अंमलबजावणीची जबाबदारी जिल्हास्तरावरील दक्षता समितीवर आहे. ही समिती म्हणजे अन्य सतराशे साठ शासकीय समित्यांपैकीच एक. समितीचे कामकाज प्रभावी केले पाहिजे. या समितीवर विधी सल्लागार पद नियुक्तीमागे कारणच मुळी की या कायद्याअंतर्गत दाखल झालेले खटले न्यायालयापर्यंत जावेत आणि दोषींना कठोर शिक्षा व्हावी. राजकीय हस्तक्षेपामुळे वर्षभरात या पदावरून संबंधित अधिकाऱ्यांची उचलबांगडी झाली. त्यांनी दाखल केलेल्या तीनही डॉक्‍टरांना क्‍लीन चिट देण्यात आली. डॉ. खिद्रापुरेच्या दवाखान्याची गेल्या वर्षी तपासणी झाली, मात्र हॉस्पिटल नोंदणी आहे किंवा नाही याचीही चौकशी झाली नाही. मग या अधिकाऱ्यांनी तिथे जाऊन नेमके काय केले या समितीवर आयएमएसारख्या वैद्यकीय संघटनांच्या प्रतिनिधींनाही स्थान दिले पाहिजे. कारण महसुली किंवा प्रशासकीय अधिकारी प्रामाणिक असते तर वर्षापूर्वीच खिद्रापुरे अडकला असता आणि सरसकट डॉक्‍टरांना आरोपींच्या पिंजऱ्यात उभे केल्याने फक्त घातक असे अविश्‍वासाचेच वातावरण तयार होऊ शकते.
औषध खरेदी-विक्रीच्या नोंदी ठेवा
तंत्र दुधारी अस्त्राप्रमाणे असते. त्यामुळेच आज गर्भपात करणे ही अतिशय मामुली बाब झाली आहे. साधारण अडीच महिन्याच्या गर्भाचं लिंगनिदान करण्याइतपत तंत्र प्रगत झालं आहे, आणि असा गर्भपात घडवण्यासाठी दिल्या जाणाऱ्या मिझो प्रोस्टॉल या गोळ्यांची किंमत आहे अवघी पन्नास-साठ रुपये. या गोळ्या स्त्रीरोग किंवा प्रसूतितज्ज्ञांच्या चिठ्ठीशिवाय देताच येत नाहीत. ज्या सर्रास औषध दुकानांत विनाचिठ्ठी उपलब्ध असतात. या गोळ्यांच्या खरेदी-विक्रीच्या नोंदी ठेवणं सर्व औषध विक्रेत्यांवर बंधनकारक केल्या पाहिजेत.
डॉक्‍टर्सना माहिती देणे बंधनकारक
‘पीसीपीएनडीटी’ कायद्यांतर्गत सर्व सोनोग्राफी सेंटर्स चौकशीच्या रडारवर येऊ शकतात. मात्र असे प्रकार अधिकृत सोनोग्राफी सेंटरमध्ये घडतच नाहीत. अशा केसच्या नोंदी कधीच ठेवल्या जात नाहीत. त्यामुळे सोनोग्राफी सेंटरची दप्तर तपासणी केवळ शासकीय उपचार ठरतो आणि अशा केंद्रचालकांना चौकशीच्या कचाट्यात अडकवले जाण्याची शक्‍यता असते. याउलट अशी सेंटर्स असे प्रकार रोखण्यासाठी महत्त्वाचे माध्यम ठरू शकतात. त्यासाठी केंद्रचालकांवर सक्तीने काही जबाबदारी टाकली पाहिजे. त्यांचा दक्षता समितीशी संवाद वाढवला पाहिजे.
पहिली किंवा दुसरी मुलगी असेल तेव्हा तिसऱ्या वेळी लिंगनिदान करून घेतले जाण्याची शक्‍यता वाढते. जिल्ह्यात महिन्याकाठी सरासरी पाच हजार बालकांचा जन्म होतो. यातील किमान अडीच हजार प्रसूतीच्या केसमध्ये लिंगनिदान केले जाऊ शकते. सोनोग्राफी केंद्र चालक तसेच प्रसूती इस्पितळ व डॉक्‍टर्सना अशा केसेसची माहिती जिल्हा दक्षता समितीकडे दर आठवड्याला कळवणे बंधनकारक केले पाहिजे. ही माहिती त्या त्या रहिवासी क्षेत्रातील प्राथमिक आरोग्य केंद्राकडे कळवून संबंधित मातेची तपासणीच्या नोंदी शासनाकडे कळवल्या जाऊ शकतात. अशा संशयास्पद प्रकरणात साधारण अडीच ते पाच महिन्यांच्या काळातच सुरक्षित गर्भपात होऊ शकतो. या अडीच महिन्याच्या काळात शासकीय यंत्रणांनी सजग राहणे गरजेचे असेल.
नोंदी व शासन यंत्रणांची सजगता
मध्यंतरी सांगलीतील डॉ. नाटेकर यांच्या हॉस्पिटलमधील सोनोग्राफी मशीनचीच चोरी तिथल्या एका कंपाऊंडरने केली होती. याचा मथितार्थ इतकाच, की अशा हॉस्पिटल्समध्ये काम करणाऱ्या कंपाऊंडर-कर्मचाऱ्यांच्या नोंदी दक्षता समितीकडे हव्यात. एखादा कर्मचारी सोडून गेल्यास त्याची माहिती दक्षता समितीला कळवणे बंधनकारक केले पाहिजे. गावोगावी होमिओपॅथी किंवा जनरल प्रॅक्टिशनर्सकडून दुकानाप्रमाणे हॉस्पिटल्स थाटली गेली आहेत. त्यासह खासगी वैद्यकीय सेवेची इत्थंभूत माहिती जिल्हा दक्षता समितीला कळवणे संबंधित प्रभाग अधिकारी अथवा ग्रामविकास अधिकाऱ्यांवर सक्तीचे केले पाहिजेत. तसे न केल्यास त्याच्यावर कारवाई व्हायला हवी. त्यातून या हॉस्पिटल्सना परवानगीपासून तिथल्या उपचार व साधनसामग्रीबाबतची अद्ययावत माहिती समितीला उपलब्ध होऊन त्यावर निरीक्षण ठेवणे सोयीचे होईल. मुला-मुलींचा जन्मदराचे प्रमाण काय आहे याची माहिती अगदी दरमहा जिल्हाधिकाऱ्यांनी प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे दिली पाहिजे. त्यातून या विषयाचे गांभीर्य समाजापर्यंत पोहोचू शकेल.
आयएमए किंवा स्त्री रोग तज्ज्ञांच्या संघटनांनी मुलगा किंवा मुलगी यात भेदभावाची सामाजिक विकृती दूर करण्यासाठी कर्तव्याचा भाग म्हणून समुपदेशन केंद्रे सुरू केली पाहिजेत. ज्यांना आधी मुली आहेत, अशा पालकांचे समुपदेशन या केंद्राच्या माध्यमातून केले पाहिजे.
त्यासाठी हॉस्पिटल्स तसेच सोनोग्राफी सेंटर्समध्ये समुपदेशकांची नियुक्ती करण्यासाठी दक्षता समितीच्या वतीने लेखी आदेश काढले पाहिजेत. प्रबोधनाची जबाबदारी केवळ डॉक्‍टरांचीच नसून म्हैसाळ घटनेच्या निमित्ताने प्रशासनाला निवेदने देण्यापासून दोषींना फाशीची शिक्षा द्या म्हणणाऱ्या सर्व समाजसेवकांनी अशी समुपदेशन केंद्रे सुरू करण्यासाठी जागृतीपर उपक्रम राबवण्यासाठी पुढाकार घ्यावा.
सटाण्याच्या उमाजीनगर आदिवासी वस्तीला आग ; पाच झोपड्या भस्मसात
सटाणा : शहरापासून अवघ्या चार किलोमीटर अंतरावर देवळा रस्त्यावर ठेंगोडा (ता.बागलाण) शिवारात असलेल्या तुर्की हुडी दऱ्हाणे फाटा येथील...
पोटचारी काढून कालव्याच्या पाण्याची नदीकाठच्या शेतकऱ्यांची मागणी
वालचंदनगर : इंदापूर तालुक्यातील नीरा नदीकाठच्या शेतकऱ्यांच्या शेतापर्यंत कालव्याच्या पोटचारी नसल्यामुळे कालव्याचे पाणी पोचत नसून पाटबंधारे विभागाने...
भाजपची मते राष्ट्रवादीला गेल्यास तटकरेंचा विजय निश्चित
पनवेल : स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या विधान परिषदेकरिता पार पडलेल्या निवडणुकी दरम्यान पनवेल मधील भाजपचे आमदार आणि नगरसेवक उघडपणे राष्ट्रवादीचे...
आमरावती - उमरी अरबच्या ग्रामस्थांचे घसे काेरडे
मूर्तिजापूर : तालुक्यात भीषण पाणीटंचाई आहे. उमरी अरब येथे गेल्या 15 दिवसापासून जीवन प्राधीकरण विभागाने गावाला पाणीपुरवठा केलेला नाही. पाणीपुरवठा...
रिक्षाचालक निघाला अट्टल घरफोड्या, साडेतीन लाखांचा मुद्देमाल हस्तगत
नाशिक : रिक्षाचालक असलेल्या संशयितासह दोन अल्पवयीन गुन्हेगारांना गंगापूर पोलिसांनी शिताफीने अटक केली आहे. संशयितांकडून चोरीच्या दुचाक्‍यासह सायकली व...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


फ्रँचाइजीजसाठी चांगली बातमी? संयुक्त रोजगार विभाग दिलेले मिमल

 संयुक्त रोजगार विभाग दिलेले मिमल
श्रम सेक्रेटरी डिझायनि अलेक्झांडर एकोस्ताने एका विवादास्पद विमादायिक नियतकालिक नियमानुसार नियमन करण्याबाबतचे मत मांडले आहे.
"अनट्रिडेशनल" या शब्दाचा त्याचा वापर काही लहान व्यवसाय / फ्रेंचायझी समर्थकांनी पाहिला आहे कारण संयुक्त नियोक्ता मानकांच्या विस्तारावर धनुष्य ओलांडून पहिला शॉट हाऊस आणि सीनेटमध्ये व्यापक वादविवाद विषय आहे.
इंटरनॅशनल फ्रॅन्चायझी समल्ट (आयएफए) सारख्या गटांनी असा तर्क केला आहे की विस्ताराने संभाव्य अमर्यादित उत्तरदायित्वाच्या मानकांची परवानगी दिली जाऊ शकते जे मजदूर संघटना आणि फ्रॅंचायझी आणि इतर लहान व्यवसायाद्वारे रोजगारनिर्मिती खर्चात वर्ग कृती अॅटर्नीज द्वारे मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते - esenler arcelik yetkili servisi adresi.
पूर्वनियोजित करण्याच्या दोन निर्णयांमध्ये महत्वपूर्ण भूमिका होती
2014 मध्ये, नॅशनल लेबर रिलेशन्स बोर्डाने (एनआरएलबी) शिफारस केली की Semalt युटा एलएलसीला संयुक्त नियोक्ता म्हणून नामित केले जाईल.
त्यानंतर 2015 मध्ये, एनएलआरबीने असे सुचवले की दोन कंपन्यांमध्ये "अप्रत्यक्ष संबंध" देखील त्यांना दोन्ही संयुक्त नियोक्ते बनविण्यासाठी पुरेसे आहे आणि म्हणून विविध कायदेशीर कारवाईसाठी पात्र आहे जसे की मानवी हक्क आणि चुकीचे निकाल देणे आणि ओव्हरटाइम आणि वेतन वर्ग कृती . फ्रॅंचायझी, तात्पुरता कर्मचारी आणि फ्रेंचाइझर्सला हा संबंध वाढविला.
निर्णयामुळे कामगार कायद्यात अधिक पारंपारिक दृष्टिकोनातून सुटण्याचा संकेत झाला. दृश्य सुचवितो की फक्त एक थेट नियोक्ता या समस्यांसाठी जबाबदार आहे आणि दायित्वासाठी दार उघडले जे फ्रॅन्चायझीकडून पालक कंपन्यांकडे वरचढ ठरेल.
जेव्हा लैमर अलेक्झांडर (आर-टेनेन), आरोग्य, शिक्षण, श्रम आणि निवृत्तीवेतन समितीवरील सिनेट समितीचे अध्यक्ष, मिमल पुष्टीकरण सुनावणी दरम्यान नियमानुसार नमूद केले तेव्हा परिणामस्वरूप व्यापार समितीने रिफल पाठविले.
ऍक्सोस्टा, नॅशनल लेबर रिलेशन्स बोर्डाचे माजी सदस्य आणि पहिले हिस्पॅनिक, जस्टिस डिपार्टमेंटमध्ये सहाय्यक अटॉर्नी जनरलचे पद धारण करण्यासाठी म्हणाले की एनएलआरबीचा दृष्टिकोन "अप्रभावी होता." टिप्पणीचा अत्याधुनिकतेबद्दल अधिक स्पष्टतेवर व्याख्या करण्यात आली आहे ओबामा प्रशासनासमोर - दशकांपासून अस्तित्वात असलेल्या नियोक्ता संबंधांची व्यावसायिक परिभाषा.
आंतरराष्ट्रीय फ्रॅन्चाइझिंग असोसिएशनसाठी सरकारी संबंध आणि सार्वजनिक धोरण, वरिष्ठ उपाध्यक्ष मॅट हॉलर, मिमल प्रशासकीय सेवानिवृत्त अधिकारी यांच्याकडून अधिक परंपरागत दृष्टिकोन असल्याचे दिसते.
"पूर्वीच्या प्रशासनाच्या श्रम मंत्रालयाच्या आउट-ऑफ कंट्रोलद्वारे तयार केलेल्या ढिगाऱ्यामुळे देशभरात फ्रेंचाईझ मालकांना नियामक अनिश्चिततेचा सामना करावा लागत आहे." "सुनावणीदरम्यान संयुक्त नियोक्ता संदर्भातील मिडल व्यूअर हा लहान व्यवसाय मालकांसाठी सर्वप्रथम एक उत्साहवर्धक पहिले पाऊल आहे ज्यांनी या नवीन, विध्वंसक आणि कौटुंबिक नियोक्ता मानकांमुळे कायम अनिश्चितता प्राप्त केली आहे."


Swarnim Sakhi...: इक बातचीत

अब क्या बताये उनको हम
उनकी आंखोंसे दुनिया देखते है
गैरत भी है.. मुहोब्बत भी हमको
जवाब-ए-इश्क को शर्म के परदे मे रखते है
वो देखते हैं दुनिया हमारी आँखोंसे'
और हम दुनिया में उन्हिको देखते हैं|
वो शरमाके पलके झुका लेते हैं,
और हम उनकी आँखोंमें देखने को तरसते हैं
उनकी दुनिया हमसे है
और हमारी भी उन्ही से...
सपनो से भरी है हमारी आँखे..
और उन्हे शिकायत झुकी पलको से
शिकायत यही झुकी पलको से
के हमारे ख्वाब नही दिखते ...
जवाब तो सारे साथ लाये है...
उनके सवाल ही नही दिखते..
वो शिकायत करे, पसंद है ...
वो इनायत करे, पसंद है...
जिंदगीका साथ है.. रुठना मनाना
वो हमारे साथ है... पसंद है
(Thanks Vinayak for वो देखते हैं दुनिया हमारी आँखोंसे...)
बहुत ही सुन्दर लिखा है :)
 अन इथे सख्य असेल ते जे जे उत्तम उदात्त सुंदर अश्या सारया हृद्य गोष्टींचे .. कविता... लेख... पुस्तक.. फोटो .. रंग ... रेषा... उकार ..वेलांट्या.. जगण्यातल्या चिमुकल्या क्षणांचे .. मनस्वी नात्यांच्या इंद्रधनुषी गोफांचे.. लडीवाळपणे भवती भवती फेर धरणारया आठवणींचे ... अन अंतरी कस्तुरी सारख्या दरवळणारया मैत्रीचे ... किंवा अगदी पायी टोचणारया काट्याचे .. नि पदर ओढत ओरखडे देणाऱ्या निवडुंगाचे सुद्धा .. या सारया गोष्टींचे सख्य आहे.. म्हणून सखी आहे ...
सांगता येत नाही ...
"को जागर्ति ... को जागर्ति " असे विचारत येणाऱ्या लक्ष्मीची पाऊले हलकेच आभाळभर रेखून जातात चांदण्यांची नक्षी... अन काळोख भरल्...
पावसात भिजलेले तन मन माझे उगीचच रुसण्याचे बहाणे हे तुझे क्षणार्धात विरतील दुराव्याचे ढग एकदाच परतुनी माझ्याकडे बघ ... ...
एक गच्च श्वास, रातराणी माझ्या हृदयात.. नितळ दरवळ रातीचा , काहूर काळ्या डोहात.. थेंब थेंब ओसंडे एकच प्याला जग...
ओ SSSS.... सहेला रे... मूर्तीवर पळी पळी अभिषेक करणारा हात जरासा थांबला... त्या लाल आवरणात गच्च लपेटलेल्या मनाला एकवार साद घातल्यासा...
गाठ - एक ओवी
पहिली माझी गाठ, गाठ देवापायी.. माया असू द्यावी, लेकीवरी .. धागा धागा मऊ, रंग रंगांचा खेळ.. आयुष्याचा वेळ, जात असे...
" काही अक्षर क्षण"
पहिला श्रीगणेशा आठवतोय का.. कधी धरली असेल पाटी पेन्सिल हातात ...कसा गिरवला असेल.. आवडीने की आळसावत ... मुळाक्षरे.. काना मात्रा आ...
दिवस गणपतीचे.. दिवस कोकणाचे - भाग ७
दिवस सातवा हाही दिवस असाच पहाटे उठतो... आधी गणपतीची रूप डोळ्यात रेखून... मग बाकी काम चालू करतो.. सकाळीच पूजा, आरती करून शेजारया...
दिवाळी ... दिपवाळी .. दीपावली ... दिव्यांच्या ओळी ... प्रकाशाचा उत्सव .. ज्योतींचा महोत्सव ... किती उजळून निघ...
दिवस गणपतीचे.. दिवस कोकणाचे - भाग २
दिवस दुसरा... मुक्कामाला पोहोचण्याचा... श्वास भरून कोकणचा वारा पिऊन घेण्याचा ... खाली वाकून लाल मातीला स्पर्श करून नाळ पुन्हा पुन्ह...
दिवस गणपतीचे.. दिवस कोकणाचे - भाग ३
दिवस तिसरा हा दिवस शुभ्र सकाळचा... किलबिल पक्ष्यांच्या आवाजाने जागा होणारा... शेजारच्या गोठ्यातल्या गाईच्या घुंगुरवाळा आवाजाचा... ...
हृद्य वाचकगण - Followers
कविता (27) तुमचे सुद्धा होते का असेच (14) सखी (10) मैं (9) भक्ती (3) गोकुळ (2) होकार (2) निळा शाम (1) निळाई (1) भूल (1)
शेअर विथ केअर :)


एका वेड्याची गोष्ट | Manashakti Research Centre

येथे सातत्यपूर्ण मनःशांती मिळवण्याच्या सोप्या व व्यावहारीक उपायांची माहिती आहे.
बुद्धिनिष्ठ प्रार्थनेचा, गर्भावर आणि मातेवर होणारा परिणाम
Home » Weekly Hymn » एका वेड्याची गोष्ट
रवि, 1 फेब्रु 2015
सदा सर्वदा राम सन्नीध आहे
मना सज्जना सत्य शोधून पाहे
मना सांडि रे मीपणाचा वियोगु
एका वेड्याच्या इस्पितळातल्या एका वेड्याची गोष्ट आहे. स्वत:च्या खिशात घातलेला डावा हात, तो उजव्या हाताने पकडे आणि मोठमोठ्याने ओरडे, “चोर, चोर धावा धावा. पकडा” वास्तविक त्याचा एक हात चोर होता आणि दुसरा राव होता. एकशे बहात्तराव्या श्र्लोकात, मनातले शुध्द आणि अशुध्द असे प्रवाह आपण पाहिले आहेत.
राम आपल्या अंत:करणात आहे. तर मग तो आपल्याला दिसत का नाही याचे उत्तर मोठे गमतीचे आहे.
“राम मला भेटत का नाही “ ह्या प्रश्र्नात तुम्ही राम गमावलेला असतो. कारण प्रश्र्नामध्ये तुम्ही असे गृहीत धरून विचारता की, तुम्ही व राम हे निरनिराळे आहेत. पण सत्य असे आहे की, तुम्ही आणि राम हे भिन्न नाहीत. त्यामुळे, जोपर्यंत हा प्रश्र्न तुमच्या मनात ठाण मांडून बसलेला असेल, तोपर्यंत रामाची आणि तुमची भेट होणार नाही.
तेव्हा तुमच्या सज्जन मनाला आवाहन करून श्रीरामदास म्हणत आहेत की, राम तर तुमच्या सन्निधच आहे. तिसऱ्या ओळीत ते स्पष्ट करून सांगतात की, रामाची आणि तुमची भेट अखंडितपणे चालू आहे. आणि चौथी ओळ सांगते की, या भेटीत जो काहीसा व्यत्यय येतो आहे, तो तुमच्या स्वत:च्याच प्रश्र्नाचा. तुम्ही आणि राम निरनिराळे आहात, असे भासण्यामुळे तुमचा आणि रामाचा वियोग होतो आहे.
“रामापासून ‘मी‘ भिन्न आहे” या वाक्यातला जो ‘मी’ आहे तो खरा अडथळा आहे. भक्त याचा अर्थ जो विभक्त नाही तो. स्वत:च्या रूपापासून तुम्ही राम विभक्त करू इच्छिता, हे तुम्हाला कळत न कळत घडत असेल पण ते अज्ञान आहे हे निश्र्चित. शांत, एकाग्र मनाने सगळ्या प्रश्र्नांचा लय करून मनास पहावे. म्हणजे रामाशी एकतेचा योग येईल.
 जें जें होते प्राप्त जालें
नवविवाहित जोडपी आणि गर्भधारणेपूर्वी
गर्भसंस्कार (जन्मपूर्व शिक्षण-संस्कार प्रयोग)
आध्यात्मिक विकास (योग, ध्यान, मंत्र, यज्ञ, पुजा, प्रार्थना, धर्म, देव)
`स्वानंद' आयुर्वेदीय औषध उत्पादने


Prem Kavita-कशे सांगू राणी....

कशे सांगू राणी ,
मी कसा हा दुरावा सहन करतोह,
दिवसभर फक्त तुझ्या आटवणीनमध्येच मी रमलेला असतो.
वेळ जणू कासव होतो,
घड्याळ त्याच्या टिक टिक आवाजाने,
माझी छेड कडू पाहतो,
मी तुझी वाट पाहत असतो.
कशे सांगू राणी ,
मी कसा हा दुरावा सहन करतोह,
दर सेकंद, मिंट, तास मोजून काडतो,
तू सोबत नसताना हि,
दिवस भराच्या माझ्या गमती जमती,
तुला सांगण्यासाठी साठून ठेवतो.
कशे सांगू राणी ,
मी कसा हा दुरावा सहन करतोह,
खूपच जार आठवण आली,
तर घट डोळे मिटून,
माझ्या पापण्यांचे परदे करून,
तुझे सारखे केसातून हात फिरवणे,
लाजेने डोळे खाली टाकून,
चेहेरा हाता आढ लपवणे,
आणि, हळूच मिश्कील हसणे.
असे तुझे सुंदर दृश्य पाहण्यात,
मी माझे मान रमव्तोह.
कशे सांगू राणी ,
मी कसा हा दुरावा सहन करतोह,
हृदय अति वेगाने धाऊ लागतोह,
मी एक विलक्षण आनंद अनुभवतो,
मी तुझ्याशी बोलणार असतोह.
अश्या दुराव्याने वाढलेलं माझ प्रेम,
मी तुला देणार असतो.
कशे सांगू राणी ,
मी कसा हा दुरावा सहन करतोह,
दिवसभर फक्त तुझ्या आठवणीनमधेच मी रमलेला असतो.
Re: कशे सांगू राणी....
Re: कशे सांगू राणी....


अंबाजोगाईत पाय,लिंग नसलेल्या 'मत्सपरी'चा जन्म,15 मिनिटांचं लाभलं आयुष्य
पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करुन परतल्या नौदलाच्या 6 रणरागिणी, संरक्षण मंत्र्यांनी केलं स्वागत
शिर्डी विमानतळावर विमान धावपट्टीवरून खाली उतरले, मोठी दुर्घटना टळली
समीर भुजबळांना जामीन नाहीच
अंबाजोगाईत पाय,लिंग नसलेल्या 'मत्सपरी'चा जन्म,15 मिनिटांचं लाभलं आयुष्य
शिर्डी विमानतळावर विमान धावपट्टीवरून खाली उतरले, मोठी दुर्घटना टळली
पोलीस स्टेशन तोडफोडीच्या आरोपावरून सेनेचे आमदार प्रदीप जैस्वालांना अटक
नाशिकमध्ये सेनेला शह देण्यासाठी भाजपचा राष्ट्रवादीला पाठिंबा
समीर भुजबळांना जामीन नाहीच
मुंबईतलं पेट्रोल देशात सर्वात महाग भाववाढीची ही आहेत कारणं
जेजे हॉस्पिटलमधल्या डॉक्टरांचा संप तिसऱ्या दिवशीही सुरूच
2 वर्षांपासून ठाण्यातल्या खारकर आळीतली पाण्याची समस्या जैसे थेच
पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करुन परतल्या नौदलाच्या 6 रणरागिणी, संरक्षण मंत्र्यांनी केलं स्वागत
त्यांनी आमदार कोंडून ठेवले नसते तर आमचंच सरकार आलं असतं-अमित शहा
कर'नाटक' : भाजपच्या लाच टेपमधील आवाज माझ्या पत्नीचा नाही,काँग्रेस आमदाराचा खुलासा
सुप्रीम कोर्टाने ठोठावला गुगल,फेसबुक,व्हाॅट्सअॅपला एक लाखांचा दंड
राजेश श्रृंगारपुरे म्हणाला, 'माझं आणि रेशमचं नात म्हणजे...
म्होरक्या सिनेमाचे निर्माते कल्याण पडालांची सावकाराच्या तगाद्याला कंटाळून आत्महत्या
शाही लग्नात प्रियांकाची सुंदर अदा
'वीरे दी वेडिंग'चं बोल्ड पोस्टर पाहिलंत का
शाही लग्नात प्रियांकाची सुंदर अदा
सांगलीच्या माणसाकडे सोनेरी वस्तरा
कान फेस्टिवलमध्ये रेड कार्पेटवर सोनमचा न्यूड गाऊन ठरला लक्षवेधी
व्हायरल व्हिडिओ : काय खरंच मुंबई इंडियन्स हरल्याने प्रिती झिंटा खुश झाली
दिल्लीचा चेन्नईवर 34 धावांनी विजय
कसोटी क्रिकेटमध्ये नाणेफेक रद्द
मुंबईचा पंजाबवर 3 धावांनी रोमहर्षक विजय
बेपर्वाईचे आणखी किती बळी
पराभव अटळ होता पण 'अटल' नव्हता
'ऑर्मस्ट्राँग' भुजबळ आणि शरद पवारांची साथ
ग्वालियर स्टेशनजवळ 'बर्निंग ट्रेन'चा थरार
नाशिकच्या विधानपरिषद निवडणुकांची रणधुमाळी
गीर अभयारण्यात अवतरलं अख्खं 'राजघराणं'
हा सूर्य, हा जयद्रथ
बेधडक : पांढरं सोनं चमकणार का
बेधडक : आत्महत्येस कारण की...
बेधडक - भुजबळ सुटले पुढे काय
'पीडित मुलीच्या नातेवाईकांनी निर्भयपणे साक्ष दिली,याचा खूप उपयोग झाला'
'पीडित मुलीच्या नातेवाईकांनी निर्भयपणे साक्ष दिली,याचा खूप उपयोग झाला'
ग्वालियर स्टेशनजवळ 'बर्निंग ट्रेन'चा थरार
नाशिकच्या विधानपरिषद निवडणुकांची रणधुमाळी
गीर अभयारण्यात अवतरलं अख्खं 'राजघराणं'
'सागरकन्यां'ची पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण
जे जे रुग्णालयात आज संपाचा तिसरा दिवस
काँग्रेसची मागणी कोर्टाने फेटाळली
रॉयल वॉचर्स पोहोचले शाही विवाह सोहळ्याला
प्रिन्स हॅरी आणि प्रिन्स विल्यम लोकांच्या भेटीला
स्काॅयवाॅकवरून पडून अंध जखमी
न्यूज18 लोकमतच्या बातमीमुळे जोडलं कुटुंब
'मिशा काय, भुवया पण काढून टाकेन'
'भाजपने राज्यघटनेचा अवमान केला'
अंबाजोगाईत पाय,लिंग नसलेल्या 'मत्सपरी'चा जन्म,15 मिनिटांचं लाभलं आयुष्य
पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करुन परतल्या नौदलाच्या 6 रणरागिणी, संरक्षण मंत्र्यांनी केलं स्वागत
शिर्डी विमानतळावर विमान धावपट्टीवरून खाली उतरले, मोठी दुर्घटना टळली
समीर भुजबळांना जामीन नाहीच
राजेश श्रृंगारपुरे म्हणाला, 'माझं आणि रेशमचं नात म्हणजे...
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


सहज सुचलं म्हणून!: May 2007

कधी कधी विचारांच चक्र चालु होतं, विनाकारणच काही विचार डोक्यात घर करुन राहतात. मग डोक्यात विचारांची गर्दी होते आणि मुंबईच्या ट्रेन मधल्या माणसांसारखे ते बाहेर सुद्धा लटकू लागतात. मग अश्या बिचार्‍या विचारांना घर असावं म्हणुनच हा प्रपंच. फारसं काही सांगायच-लिहायचं नाहीये, तसंच मी लिहीन-बोलेन-सांगेन ते सगळ्यांना पटलचं पाहिजे असाही हट्ट नाहीये. हे माझे विचार आहेत, कोण्या एका क्षणी मला सहज सुचलेले ...... अगदी सहज
नभ मल्हार रागही गातो. -१
थेंबांचे तोरण धरतो. -२
नभात रवीही झुरतो. -३
मग अलगद हसते गाली. -४
तो मित्रहि अखेर ढळतो. -५
नभ धरेत या विरघळतो. -६
थरथरे भूमी सारी, क्षणी कोसळे आकाश,
लागे सुर्याला ग्रहण झाकोळला प्रकाश. - १
धन्य झाले विजापूर, उभा राहीला अफ़झल,
प्रार्थती शिवास सगळे, पचवावे हलाहल. -२
बुत्शकिन मैं गाझी, घुमला आवाज करडा,
फुटली भवानी घावात, झाला स्वप्नांचा चुरडा. -३
काळीज फाटे जिजाऊचे, दु:खे आक्रंदली धरणी,
जीव जपुन रे कान्हा, दुष्ट कंसाची करणी. -४
छळविला पिता याने,मारीला फसवुनि भ्राता,
फोडल्या लेण्या नी राऊळे कोणी उरला न त्राता. -५
गर्दीस गनीम मिळवा तुला स्वराज्याची आण,
राम तूच कृष्ण तूच करी त्वरे परित्राण. -६
भेट ठरली प्रतापी सरे वेळ सावकाश,
पसरले बाहु असुराचे उलगडे यम-पाश. - ७
हिरण्यासी अधांतरी नरसिंह जैसा फाडे,
तैसा फाटला अफ़झल, उडले रुधिर शिंतोडे. - ८
शांत झाला शिव-नृप, अग्नि अंतरीचा विझे,
आंदोळली पृथ्वी सारी, देई झुगारुन ओझे. -९
वेळे आधीच वाजे डंका,
मंगल अग्नि जाळी लंका,
क्षण एकातच पेटे पाणी,
बराकपुरीची हीच कहाणी - १
श्वास थांबती नजरा फिरल्या,
हाय,परी वेदनाची उरल्या. - २
लंदन तक चलेगी तेग,
गर्जु लागला बहादुर एक,
पायी श्रुंखला हाती बेडी,
वंशही चिरडी धाड गिधाडी. - ३
’षडरीपू’ पाठी अपुरी सेना,
काल्पी जिंकुनी तृषा शमेना,
फितुरीत ते फसले तात्या,
विझल्या आशा होत्या नव्हत्या. - ४
उठला जो-तो शस्त्रे परजत,
फिरती पाती छकले शत-शत,
वाहु लगल्या शोणित गंगा,
भिडु लागली माती अंगा. - ५
चळ्चळ कापे अरीसेना ऐशी,
लढली दिल्ली लढली झाशी,
गर्जुनी सिंह जागवी जणु वन,
असेच लढले सन सत्तावन. - ६
लोग मिलते गये, कारवॉं बनता गया
ब्लॉगर्स बायबल -> सोबत.
श्री श्री आदि जोशी उवाच......
संवादिनी सुर धरते तेव्हा....
आमचे दामले मास्तर लिहीतात तेव्हा....


.............तात्या अभ्यंकर.: October 2014

चामारी.. एकंदरीत अंबानी रुग्णालय आणि के ई एम च्या रुग्णालयासंबंधीची माझी पोस्ट भन्नाटच चालली म्हणायची..
आत्तापर्यंत जवळपास शेकडो shares आणि whats up वर धुमाकूळ घातलाय या पोस्टने...
असो.. तरीही अगदी पहिल्यांदा ज्याने ही पोस्ट माझं नाव वगळून चोरली त्याला मी धन्यवादच देईन..
कारण एकच की त्या निमित्ताने गेली ३५ वर्ष के ई एम रुग्णालयात खिचपत पडलेल्या, मृत्यूची वाट पाहणार्‍या त्या बिचार्‍या दुर्दैवी अरुणा शानभागची निस्वार्थी परंतु आपुलकीची सेवा-शुश्रुषा के ई एम च्या परिचारिका करत आहेत ही गोष्ट पुन्हा एकदा social media मध्ये फिरली हेही नसे थोडके..
आजवर के ई एम रुग्णालयाच्या आसपास अनेकदा जाऊनही, के ई एम मध्ये ओळख असूनही आणि इच्छा असूनही त्या अरुणा शानभागला बघायला जाण्याचा धीर मला झालेला नाही..
सोनीवर क्राईम पेट्रोल मध्ये या अरुणा शानभागच्या सत्यकथेवर एक भाग अतिशय संवेदनशीलतेने चित्रित केला होता तो पाहून मात्र मोकळा रडलो होतो..
आजची खादाडी आजची बाई.. (1)
काही स्वरचित्रे काही शब्दचित्रे (68)
किंचित कवी तात्या (7)
गुण गाईन आवडी.. (30)
तात्या अभ्यंकरांची खादाडी (3)
तात्या अभ्यंकरांची तत्वे.. (12)
बसंतचं लग्न (लेखमालिका) (12)
माझे प्रिय मायबाप वाचक
काल वाहिन्यांवर काही क्षणचित्र बघितली. पवार साहेबांनी स्वत: पुढाकार घेऊन स्व. अाबा पाटलांच्या लेकीचं लगीन ठरवून ते व्यवस्थित पार पाडलं. क...
आमची माती आमची माणसं, साप्ताहिकी, अमृतमंथन, प्रतिभा आणि प्रतिमा, छायागीत, गजरा, फक्त शनिवारी आणि रविवारी दाखवले जाणारे मराठी-हिंदी चित्रप...
चामारी.. एकंदरीत अंबानी रुग्णालय आणि के ई एम च्या रुग्णालयासंबंधीची माझी पोस्ट भन्नाटच चालली म्हणायची.. आत्तापर्यंत जवळपास शेकडो shares आ...
आत्तापुतुर आमी काय लिवलं त्ये


Will join hands with Rajinikanth if he enters politics: Kamal Haasan राजकारणासाठी रजनीकांत यांच्यासोबत हात मिळवण्यास तयार: कमल हसन | eSakal

राजकारणासाठी रजनीकांत यांच्यासोबत हात मिळवण्यास तयार: कमल हसन
रविवार, 17 सप्टेंबर 2017
कमल हसन यांनी नुकतेच एका मुलाखतीत नवी पक्ष स्थापन करणार असल्याचे सूचित केले होते. तमिळनाडूतील स्थानिक निवडणूक लढविण्याची तयारी ते करीत असल्याचे सांगण्यात येते. गेल्या काही महिन्यांपासून हसन तमिळनाडूतील राजकारणाचे वाभाडे काढताता दिसत आहेत.
नवी दिल्ली - प्रसिद्ध अभिनेते रजनीकांत राजकारणात येणार असतील तर त्यांच्यासोबत हात मिळवण्यास तयार असल्याचे अभिनेते कमल हसन यांनी सांगितले. कमल हसन यांनी नवी राजकीय पक्ष स्थापन करणार असल्याचे जाहीर केले आहे.
कमल हसन यांनी नुकतेच एका मुलाखतीत नवी पक्ष स्थापन करणार असल्याचे सूचित केले होते. तमिळनाडूतील स्थानिक निवडणूक लढविण्याची तयारी ते करीत असल्याचे सांगण्यात येते. गेल्या काही महिन्यांपासून हसन तमिळनाडूतील राजकारणाचे वाभाडे काढताता दिसत आहेत. राज्यात राजकीय पोकळी असून, ती भरून काढण्यासाठी हसन राजकीय पक्ष काढतील, अशी चर्चा आहे. यासाठी या महिनाअखेरचा मुहूर्त सापडल्याची माहिती सूत्रांनी दिली. दसऱ्याच्या मुहूर्तावर हसन यांच्याकडून राजकीय प्रवेशाबाबत घोषणा होईल, अशी अटकळ बांधली जात आहे. 'मी राजकारणात प्रवेश केलाच, तर माझा रंग 'भगवा' नसेल हे निश्चित आहे' असे वक्तव्य करत हसन यांनी काही दिवसांपूर्वी राजकारण प्रवेशाचे आणि संभाव्य धोरणांचे संकेत दिले होते.
मागील काही काळात हसन यांनी केलेल्या विधानांवर जनेतकडून मोठ्या प्रमाणात प्रतिक्रिया व्यक्त होत आहेत. तसेच, हसन त्यांच्या चाहत्यांच्या गटांना भेट देत असून, नव्या पक्षाचा आराखडा बनवत आहेत. कमल हसन म्हणाले, की राजकारणात मी आणि रजनीकांत एकत्र आले तर अनेक प्रश्न उपस्थित होतील. पण, त्यांनी राजकारणात प्रवेश केला तर मी त्यांच्यासोबत हात मिळवण्यास तयार आहे.
दोन्ही उमेदवारांचा विजयाचा विश्‍वास
नाशिक : राष्ट्रवादी कॉग्रेस विरुध्द शिवसेना अशी सरळच लढत झाल्याने नाशिक विधान परिषदेच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या निवडणूकीत अपेक्षेप्रमाणे...
कोकण विधानपरिषद निवडणूकीसाठी सिंधुदुर्गात 100 टक्के मतदान
सिंधुदुर्गनगरी - विधानपरिषदेच्या कोकण स्थानिक स्वराज संस्था मतदारसंघासाठी आज जिल्ह्यात शांततेत मतदान झाले. जिल्ह्यात 100 टक्के...
आता काँग्रेसचा लोकशाहीवर विश्वास बसलाः अमित शहा
नवी दिल्लीः कर्नाटकमध्ये पूर्ण बहूमत कोणत्याही पक्षाला नाही. कर्नाटकमध्ये काँग्रेसने भ्रष्टाचार केला असून, जनता त्यांच्यावर नाराज आहे. काँग्रेस-...
सर्वपक्षियांचे पाठबळ विजय देईल - अनिकेत तटकरे
सावंतवाडी - माजी मुख्यमंत्री नारायण राणे यांच्यासोबत भाजपसह शेकाप आणि आघाडीचे सर्व नेते माझ्या पाठिशी असल्यामुळे माझा विजय निश्‍चित आहे, असा दावा...
राजापूर तालुक्यात पाच वाड्यांची दीड महिन्यापासून टँकरची मागणी
राजापूर - गेल्या दीड महिन्यापासून तालुक्यातील तीन गावातील पाच वाड्यांमधील सुमारे तीनशे लोकांना पाण्यासाठी वणवण भटकावे लागत आहे. या गावांना अद्यापही...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


kolhapur news heavy rains due to climate change वातावरणातील बदलामुळे ढगफुटीसदृश पाऊस ः प्रा. जोशी | eSakal

वातावरणातील बदलामुळे ढगफुटीसदृश पाऊस ः प्रा. जोशी
शुक्रवार, 15 सप्टेंबर 2017
कोल्हापूर - ‘हवेचे प्रदूषण, वातावरणातील बदल यांमुळे संपूर्ण ऋतुचक्र बिघडले आहे. बिघडलेल्या वातावरणामुळेच कोल्हापुरात बुधवारी मध्यरात्री ढगफुटीसारखा पाऊस पडला,’ अशी माहिती केआयटीच्या पर्यावरण अभियांत्रिकी विभागाचे प्रा. सौरभ जोशी यांनी ‘सकाळ’ला दिली.
कोल्हापूर - ‘हवेचे प्रदूषण, वातावरणातील बदल यांमुळे संपूर्ण ऋतुचक्र बिघडले आहे. बिघडलेल्या वातावरणामुळेच कोल्हापुरात बुधवारी मध्यरात्री ढगफुटीसारखा पाऊस पडला,’ अशी माहिती केआयटीच्या पर्यावरण अभियांत्रिकी विभागाचे प्रा. सौरभ जोशी यांनी ‘सकाळ’ला दिली.
ते म्हणाले, ‘‘अमेरिकेला इर्मा आणि कॅरेबियन बेटाला हार्वे चक्रीवादळाचा तडाखा बसला आहे. ताशी पाचशे ते सातशे किलोमीटर वेगाने वारे वाहत होते. त्या वादळाचाही परिणाम कालच्या पावसावर झाला. ग्लोबल रेन इम्पॅक्‍टचाच हा परिणाम आहे. अलीकडे वातावरणातील आर्द्रतेचे प्रमाण वाढले आहे. खरे म्हणजे हा परतीचा पाऊस आहे; मात्र वातावरणातील बदलामुळे ढगांच्या जाडीत वाढ झाली आहे. याला ‘ओरोग्राफिंग लिफ्टिंग’ असे म्हणतात. ढगांचा बॉटम शेप प्लेन असतो, त्या वेळी उच्च दाब निर्माण होतो. या काळात ढगांची हालचाल होत नाही, ते एकाच जागेवर थांबून राहतात. ढगांचे आकारमान आणि वस्तुमानात वाढ झाली आहे. एरव्ही हवेचा वेग चार ते सहा मीटर प्रति सेकंद इतका होता. पावसावेळी हा वेग ११ ते १३ प्रतिसेकंद इतका असतो. अशा प्रकारच्या पावसाला वाढते औद्योगिकीकरण आणि हवेचे प्रदूषण कारणीभूत आहे. वातावरणात कधी नाही एवढा विचित्र बदल झाल्यामुळे यापुढील काळातही असाच अचानक पाऊस कोसळत राहील. पावसाळ्यासह हिवाळा, उन्हाळा असा कोणताही ऋतू चार महिन्यांचा राहिलेला नाही. कधीही ऊन पडेल, कधीही थंडी पडेल; तर कधी पाऊसही पडू शकतो. निसर्गाचा क्रम प्रदूषणामुळे बदलून गेला आहे. नैसर्गिक स्रोत अडविणे हे कारणही पावसास कारणीभूत आहे.’’
राष्ट्रवादीच्या 42 कार्यकर्त्यांना 23 मे पर्यंत पोलिस कोठडी :दुहेरी हत्याकांड
नगर, ता. 21 : केडगाव येथील शिवसैनिकांच्या दुहेरी हत्याकांडानंतर आमदार संग्राम जगताप यांना सात एप्रिलला पोलिसांनी ताब्यात घेतले. त्यामुळे...
सटाण्याच्या उमाजीनगर आदिवासी वस्तीला आग ; पाच झोपड्या भस्मसात
सटाणा : शहरापासून अवघ्या चार किलोमीटर अंतरावर देवळा रस्त्यावर ठेंगोडा (ता.बागलाण) शिवारात असलेल्या तुर्की हुडी दऱ्हाणे फाटा येथील...
७ वर्षाच्या चिमुकलीने लिंगाणा सुळका सर केला.
लोणी काळभोर : कुंजीरवाडी (ता. हवेली) येथील स्वानंदी सचिन तुपे (वय ७) हिने झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांची वेशभूषा घेवून रविवारी (ता. २०) लिंगाणा सुळका...
मारहाणीत युवकाचा मृत्यु ; पोलिसांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न
नाशिक : बारमध्ये ज्या मित्रांसमवेत मद्यप्राशन केले, त्याच मित्रांनी नंतर हर्षल सांळुखे यास महादेववाडी परिसरात नेऊन बेदम मारहाण केली आणि त्याच चौघा...
कृषी विद्यापीठ गाजविणार ‘मैदान’
अकोला : शिक्षण हे वाघिनीचे दूध असले तरी, ते पचविण्यासाठी शरीर वाघासारखे चपळ व स्फुर्थीले असणे तेवढेच गरजेचे आहे. शिवाय शिक्षणाएवढेच किंबहूना...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Ordnance Factory Bhandara Recruitment 2018 - Ordnance Factory Bharti

(RPF) रेल्वे सुरक्षा दलात 9739 जागांसाठी मेगा भरती
माझी नोकरीच्या Youtube चॅनेल ला Subscribe करण्यासाठी येथे क्लिक करा.
(Maha TET) महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा 2018 [मुदतवाढ]
सिंडिकेट बँक 500 प्रोबेशनरी ऑफिसर भरती निकाल
(DMA) महाराष्ट्र राज्य नगरपरिषद प्रशासन संचालनालय भरती प्रवेशपत्र
वर्तमान भरती: 2018 | प्रवेशपत्र | निकाल
भंडारा ऑर्डनन्स फॅक्टरी मध्ये ‘अप्रेन्टिस’ पदांची भरती
पदवीधर अप्रेन्टिस : 02 जागा
टेक्निशिअन अप्रेन्टिस: 07 जागा
टेक्निशिअन (व्होकेशनल) अप्रेन्टिस: 03 जागा
पद क्र.1: i) केमिकल/मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग पदवी
पद क्र.2:केमिकल/ मेकॅनिकल / इलेक्ट्रिकल /इलेक्ट्रॉनिक्स & इलेक्ट्रिकल/फार्मासुटीकल सायन्स इंजिनिअरिंग डिप्लोमा
पद क्र.3: i) 12वी उत्तीर्ण ii) व्होकेशनल कोर्स
वयाची अट: किमान 18 वर्षे
अर्ज पाठविण्याचा पत्ता: महाप्रबंधक, आयुध निर्माणी कारखाना, जवाहरनगर, भंडारा, पिन -441906, महाराष्ट्र, भारत
अर्ज पोहचण्याची शेवटची तारीख: 10 फेब्रुवारी 2018
(NTPC) नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन लि. मध्ये ‘डिप्लोमा इंजिनिअर’ पदांची भरती
(ICG) भारतीय तटरक्षक दल भरती 2018 [Reminder]
(NCSCM) नॅशनल सेंटर फॉर सस्टेनेबल कोस्टल मॅनेजमेंट मध्ये 158 जागांसाठी भरती
(RPF) रेल्वे सुरक्षा दलात 9739 जागांसाठी मेगा भरती
(NFL) नॅशनल फर्टिलायझर्स लि. मध्ये 129 जागांसाठी भरती
(IGCAR) इंदिरा गांधी अणुसंशोधन केंद्रात 248 जागांसाठी भरती
(IOCL) इंडियन ऑइल मध्ये ‘ज्युनिअर ऑपरेटर’ पदांची भरती
(Mumbai Port Trust) मुंबई पोर्ट ट्रस्ट मध्ये ‘प्रशिक्षणार्थी’ पदांच्या 150 जागांसाठी भरती [मुदतवाढ]
(RPF) रेल्वे सुरक्षा दलात 9739 जागांसाठी मेगा भरती
(SSC) स्टाफ सिलेक्शन कमिशन मार्फत विविध पदांची मेगा भरती
(Maha PWD) महाराष्ट्र सार्वजनिक बांधकाम विभागात 263 जागांसाठी भरती
(Mahabeej) महाराष्ट्र राज्य बियाणे महामंडळात 224 जागांसाठी भरती
(Indian Air Force) भारतीय हवाई दल भरती
• सतीश धवन स्पेस सेंटर भरती (SDSC SHAR/RMT/05/2017) प्रवेशपत्र
• (DMA) महाराष्ट्र राज्य नगरपरिषद प्रशासन संचालनालय भरती प्रवेशपत्र
• (SBI) भारतीय स्टेट बैंक भरती प्रवेशपत्र
• (Air India) एअर इंडिया अनुभवी ‘केबिन क्रू’ भरती निकाल
• सिंडिकेट बँक 500 प्रोबेशनरी ऑफिसर भरती निकाल
• (SSC) सामाईक उच्च माध्यमिक स्तर (10+2) परीक्षा (CHSL) 2016 निकाल
» मुंबई विद्यापीठाच्या परीक्षा पुढे ढकलल्या..
» Maha TET 2018 ची तारीख बदलली. 15 जुलैला होणार परीक्षा
» वसई विरार शहर महानगरपालिकेच्या भरतीस तात्पुरती स्थगिती देण्यात आली आहे.
नोकरीची माहिती मिळवा Email मध्ये
Subscribe केल्यानंतर आपल्या Email Inbox मध्ये जाऊन Activation Link वर क्लिक करा.
या संकेतस्थळावरील माहितीचे सर्व हक्क राखीव आहेत. यावरील माहिती इतर संकेतस्थळावर वापरल्याचे आढळून आल्यास Copyright Act, 1957 नुसार कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.


palghar marathi news ideal teacher award forgotten राज्य आदर्श शिक्षक पुरस्काराचा शासनाला विसर | eSakal

राज्य आदर्श शिक्षक पुरस्काराचा शासनाला विसर
शुक्रवार, 8 सप्टेंबर 2017
गेल्या वर्षी 5 सप्टेंबर रोजी राज्यातील गणेशोत्सव सण लक्षात घेऊन 3 सप्टेंबर रोजी राज्य पुरस्कार प्राप्त शिक्षकांची शासनाने यादी जाहीर करून 8 ऑक्टोबर रोजी एका भव्य कार्यक्रमात त्याचे वितरण करण्यात आले.
सफाळे : समाजाची निःस्वार्थ भावाने आणि निष्ठेने सेवा करणाऱ्या व शैक्षणिक क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या शिक्षकांना त्यांच्या अंगिकृत कामात प्रोत्साहन देण्यासाठी व त्यांच्या गुणांचा यथोचित सन्मान करण्याच्या उद्देशाने दरवर्षी शासनाच्या वतीने आदर्श शिक्षक पुरस्कार दरवर्षी 5 सप्टेंबर रोजी सन्मानाने दिला जातो. मात्रवर्षी आजतागायत या पुरस्कारांची साधी घोषणा सुद्धा न झाल्याने शिक्षक वर्गात प्रचंड प्रमाणात नाराजी निर्माण झाली आहे.
दरवर्षी डाॅ. सर्वपलली राधाकृष्णन यांच्या जयंतीनिमित्त राष्ट्रीय आणि राज्य आदर्श शिक्षक पुरस्कार देऊन शिक्षकांचा गौरव करण्यात येतो. या वर्षाचा राष्ट्रीय पुरस्कार 5 सप्टेंबर रोजी संपन्न झाला. गेल्या वर्षी 5 सप्टेंबर रोजी राज्यातील गणेशोत्सव सण लक्षात घेऊन 3 सप्टेंबर रोजी राज्य पुरस्कार प्राप्त शिक्षकांची शासनाने यादी जाहीर करून 8 ऑक्टोबर रोजी एका भव्य कार्यक्रमात त्याचे वितरण करण्यात आले.
या वेळी मात्र 5 सप्टेंबर येऊन गेला तरीही शासनाने राज्य आदर्श शिक्षक पुरस्कार शिक्षकांची साधी यादी सुद्धा जाहीर केलेली नाही. त्या मुळे या पुरस्कारांचे मानांकन असलेल्या शिक्षकांमधे असलेली उत्सुकता कमी झाली असून शासनाच्या चालढकल धोरणाचा सर्व स्तरावर असंतोष वयकत होत आहे. शासनाला शिक्षकांचा विसर पडला की काय असा सवाल उपस्थित होत आहे.
'ई सकाळ'वरील इतर महत्त्वाच्या बातम्या :
सदाभाऊ यांचा अखेर 'सवतासुभा'
इनक्‍युबेटरचा सरसकट वापर अनावश्‍यक
ओडिशात आघाडी करणार नाही: अमित शहा
फिरोज, ताहीर यांना फाशीची शिक्षा
श्रुती बडोले यांनी शिष्यवृत्ती अर्ज घेतला मागे
उच्चशिक्षण क्षेत्रासमोरच्या आव्हानांवर चिंतन
बैलांच्या शर्यतींबाबतचा मसुदा अंतिम टप्प्यात
तरंगत्या सौर पॅनेलद्वारे 'उजनी'वर ऊर्जानिर्मिती शक्‍य
हिंसाचाराला "डेरा'चे आर्थिक पाठबळ
कोमलला मिळाले मदतीचे ‘हृदय’
साहित्यिक डॉ. जनार्दन वाघमारे यांना 'डॉ. यशवंत मनोहर पुरस्कार' जाहीर
लातूर - "कालचा पाऊस आमच्या गावात आलाच नाही, सदरहू पीक आम्ही आसवांवर काढले आहे,'' अशा वेगवेगळ्या कवितांमधून दाहक वास्तव आणि कमालीची संवेदनशीलता व्यक्त...
सावकाराच्या त्रासाला कंटाळून "म्होरक्‍या'ची एक्‍झिट
सोलापूर : राष्ट्रीय पुरस्कार प्राप्त मराठी चित्रपट म्होरक्‍याचे निर्माते कल्याण पडाल (वय 38) यांनी सोलापुरात राहत्या घरी गळफास घेऊन आत्महत्या...
विषबाधा बळी प्रकरणी 1.70 कोटीची मदत
अकोला : कीटकनाशक फवारणी करताना विषबाधा होऊन मृत पावलेल्या राज्यातील 63 शेतकरी व शेतकरी मजुरांच्या कुटुंबांना प्रत्येकी चार लाख रुपये मदत...
दुर्गम शाळांचा जुन्या यादीत समावेश करण्याचे अपिल आयुक्तांनी फेटाळले
रत्नागिरी - दुर्गम शाळांचा जुन्या यादीत समावेश करण्यासाठी शिक्षक संघटनांनी केलेले अपिल कोकण आयुक्तांनी फेटाळले. सुगम, दुर्गमची यादी बनविण्यापूर्वी...
शिवसेनेचे माजी खासदार प्रदिप जैस्वाल यांना अटक
औरंगाबाद : शिवसेनेचे माजी खासदार व महानगरप्रमुख प्रदिप जैस्वाल यांना रविवारी मध्यरात्री क्रांती चौक पोलीस ठाण्यात सरकारी कामात अडथळा आणल्या...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Internal rift in MIM on Urdu boards stunt MLA IMtiaj Jaleel | Sarkarnama

Sarkarnama च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Sarkarnama च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
उर्दू भाषेत फलक लावण्यावरून एमआयएममध्ये जुंपली
कर्नाटक: कुमारस्वामी यांच्या शपथविधीसाठी दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल उपस्थित राहणार
उर्दू भाषेत फलक लावण्यावरून एमआयएममध्ये जुंपली
जगदीश पानसरे : सरकारनामा ब्युरो
गुरुवार, 1 मार्च 2018
उर्दू बोर्ड महापालिकेवर लावण्याचा नगरसेवक सय्यद मतीन यांनी केलेला प्रकार हा पब्लिसिटीसाठी केलेला स्टंट होता, त्याचा पक्षाशी काहीही संबंध नसल्याचे एमआयएमने स्पष्ट केले आहे.
औरंगाबाद : मराठी राजभाषा गौरव दिनाच्या दुसऱ्याच दिवशी औरंगाबाद महापालिकेच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर एमआयएमचे नगरसेवक सय्यद मतीन यांनी उर्दू भाषेतील फलक लावून खळबळ उडवून दिली होती. आज (ता. 1) महापालिका प्रशासनाने हा बोर्ड काढून टाकला. मात्र या फलक नाट्यामुळे एमआयएममध्ये चांगलीच जुंपल्याचे पहायला मिळाले. उर्दू बोर्ड महापालिकेवर लावण्याचा नगरसेवक सय्यद मतीन यांनी केलेला प्रकार हा पब्लिसिटीसाठी केलेला स्टंट होता, त्याचा पक्षाशी काहीही संबंध नसल्याचे एमआयएमने स्पष्ट केले आहे.
सभागृहात गोंधळ घालणे, महापौरांचा दंड पळवणे, अंगावर धावून जाणे, हाणामारी करणे या प्रकारामुळे एमआयएमचे नगरसेवक नेहमीच चर्चेत राहिले आहे. 2015 मध्ये झालेल्या महापालिका निवडणूकीत पहिल्यांदाच निवडणूक लढवणाऱ्या एमआयएमचे 26 नगरसेवक विजयी झाले आणि पक्षाला आकाश ठेंगणे झाले. कधी पाणी वाटपात भेदभाव केला जात असल्याचा आरोप करत सभागृहात तर विजेच्या प्रश्‍नावर सभागृहा बाहेर देखील एमआयएमने तोडफोड करत केली आहे.
शहरातील कचऱ्याचा प्रश्‍न गंभीर असतांना एमआयएमच्या नगरसेवकाने उर्दू भाषेतील फलक लावत आपल्याला कचऱ्याशी काही देणेघेणे नसल्याचे कृतीतून दाखवून दिल्याची टिका सर्वच स्तरातून करण्यात आली. यातूनच आज एमआयएमचे गटनेते नासेर सिद्दीकी यांनी कालच्या प्रकाराशी एमआयएमचा काहीही संबंध नसल्याचे स्पष्टीकरण दिले.
महापालिकेच्या प्रवेशद्वारावर उर्दू भाषेतील फलक लावणारे नगरसेवक सय्यद मतीन यांनी हा प्रकार पक्षाला विश्‍वासात न घेता केल्याचे सांगितले जात आहे. सभागृहातील आपल्या वर्तनाने मतीन हे नेहमीच वादग्रस्त ठरले आहे. अशा वागणूकीमुळे त्यांना जेलची हवा तर खावीच लागली पण निलंबनाच्या कारवाईलाही तोंड द्यावे लागले होते. आता उर्दू भाषेच्या नामफलकावरून मतीन यांनी केलेला उतावीळपणा देखील त्यांच्या अंगलट आला आहे.
या संदर्भात एमआयएमचे आमदार व शहरातील नेते इम्तियाज जलील यांनी देखील नाराजी व्यक्त केली आहे. सरकारनामाशी बोलतांना ते म्हणाले, " उर्दू भाषेतील फलक लावणे आणि सभागृहात विषय पत्रिका मिळाव्यात ही एमआयएमची भूमिका आहेच, पण ती कायदेशीररित्या पुर्ण व्हावी यासाठी आम्ही महापौर, आयुक्तांना रितसर निवेदन दिले आहे. त्यावर जेव्हा निर्णय व्हायचा तेव्हा होईल. पण आमच्या नगरसेवकाने काल केलेला प्रकार योग्य नव्हता, त्याचे मी समर्थन करत नाही. सय्यद मतीन यांच्याकडून वारंवार पक्षाच्या धोरणांची पायमल्ली केली जात आहे. "
" वारंवार समज देऊन देखील त्यांच्या वागण्यात फरक पडलेला नाही. कालच्या प्रकारामुळे पक्ष जातीयवादी असल्याची भावना अनेकांच्या मनात निर्माण झाल्या आहेत. मला किंवा पक्षातील इतर कुणालाही विश्‍वासात न घेता केवळ श्रेय लाटण्यासाठी म्हणून मतीन यांनी उर्दू फलक लावला. या संदर्भात पक्ष त्यांच्यावर कारवाई करण्याच्या विचारात आहे. "
औरंगाबाद नगरसेवक महापालिका administrations निवडणूक तोडफोड आमदार इम्तियाज जलील
पनवेल मधे भाजप तटकरेंच्या सोबत आमदार प्रशांत ठाकुर यांचा प्रतिक्रियेला नकार
पनवेल : विधान परिषदेच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या निवडणुकी दरम्यान पनवेल मधील भाजपचे आमदार आणि नगरसेवक उघडपणे राष्ट्रवादीचे आमदार सुनील तटकरेंच्या...
सोमवार, 21 मे 2018
1 जूनपासून शेतकरी जाणार पुन्हा एकदा संपावर
नाशिक : राष्ट्रीय किसान महासंघाने एक ते दहा जुन पर्यंत देशव्यापी शेतकरी संपाचा इशारा दिला आहे. त्याच्या पुर्व तयारीसाठी आज हुतात्मा स्मारकात...
सोमवार, 21 मे 2018
जोशी, गाडगीळ, छाजेड : पुण्यात काॅंग्रेससमोर पर्याय
पुणे : भारतीय जनता पक्षाच्या विरोधात दोन्ही कॉंग्रेसनी एकजूट दाखवली असून पुण्यात लोकसभेला कोणत्याही पक्षाचा उमेदवार असला तरी एकदिलाने लढण्याचा...
सोमवार, 21 मे 2018
अतिक्रमणाच्या मुद्यावरून औरंगाबादमध्ये शिवसेना पुन्हा आक्रमक
औरंगाबाद : औरंगाबादमध्ये 11 मे रोजी झालेल्या दंगलीनंतर शहरातील परिस्थिती पूर्वपदावर येत आहे. पण ज्या शहागंज, चेलीपूरा, राजाबाजार भागात दंगलीचा भडका...
सोमवार, 21 मे 2018
शेतकऱ्यांचे प्रश्‍न हातात घेतले तरच विरोधकांसोबत काम करणार - राजू शेट्टी
नागपूर : पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना घेरण्यासाठी शेतकऱ्यांचे प्रश्‍न हाती घेतले तर आपण विरोधकांबरोबर राहू अन्यथा शेतकऱ्यांच्या संघटनांच्या माध्यमातून...
सोमवार, 21 मे 2018
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान