माधवनिदान - नेत्ररोगनिदान

पितापुत्र अथवा भाउ भाउ एकाच नक्षत्रावर जन्मले असता त्याचे काय परिणाम होतात
मसूरिका ( देवी ) निदान
" शरिरेंद्रिय-सर्वात्मा संयोगधारी जीवितम् " अशी जीवनाची आयुर्वेदीय, व्यापक व्याख्या आहे.
नेत्र रोगाचीं कारणें व संप्राप्ति .
उष्णाभितप्तस्य जले प्रवेशाहूरेक्षणात् स्वप्नविपर्ययाच्चा ॥
स्वेदाद्रजोधूमनिषेवणाच्च छर्देर्विघातात् वमनातियोगात् ॥१॥
तथा ऋतूणां च विपर्ययेण क्लेशाभिघातादतिमैथुनाच्च ॥
बाष्पग्रहात्सूक्ष्मनिरीक्षणाच्च नेत्रे विकारान् जनयन्ति दोषा : ॥३॥
जायन्ते नेत्रभागेषु रोगा : परमदारूणा : ॥४॥
सूर्यकिरणाच्या तापाने शरीर व्याकुळ झालेले असता एकदम थंड पाण्यात शिरणे , दिवसा निद्रा घेणे व रात्री जागरण करणे , दूर अंतरावर टक लावून पाहणे अथवा बारीक पदार्थाकडे सारखी द्दष्टि लावणे , अति स्त्रीसंग करणे , निरंतर रडणे , अश्रूंचा वेग दाबणे , डोळ्यांना वाफ लागणे , अथवा त्यांत धूळ किंवा धूर शिरणे व आलेला घाम तसाच त्यांच्या ठिकाणी जिरणे , डोक्यावर प्रहार होणे व त्याचप्रमाणे मल , मूत्र व अपान वायु यांच्या वेगाचा अवरोध , वांतीच्या वेगाचा विधात अथवा अतियोग ; पातळ अन्न व पाणी यांचे अति सेवन , अति मद्यपान , ऋतुविपर्यय ( म्हणजे शीतकाळी उष्ण पदार्थोचे सेवन व उष्णकाळी शीत पार्थांचे सेवन ), आणि मानसिक दु : ख , खेद , शोक अथवा संताप यामुळे वातादि दोष प्रकृपित होऊन डोळयांच्या शिरात शिरतात व नंतर त्यांचा सर्व भाग व्यापून त्या ठिकाणी परम भयंकर असे रोग उत्पन्न करतात .
प्रायेण जायते घोर : सर्वनेत्रामयाकर : ॥५॥
त्या सर्व प्रकारच्या रोगांची उत्पत्ति प्राय : अभिष्यंदापासून ( डोळे येणे या विकारापासून ) आहे म्हणून त्याविषयीच प्रथम सांगतो . हा अभिष्यंद , वातजन्य , रक्तजन्य , पित्तजन्य व कफजन्य अशा चार प्रकारांनी मनुष्याच्या डोळयांस होत असतो .
वातजन्य निस्तोदनस्तंभनरोमहर्षसंघर्षपारुष्यशिरोऽभितापा : ॥
अभिष्यंद . विशुष्कभाव : शिशिराश्रुता च वाताभिपन्ने नयने भवन्ति ॥६॥
वायूच्या प्रकोपाने डोळे आले असता ते जड होतात , त्यांस सुयांनी टोचल्याप्रमाणे मस्तकात पिडा होते , ते रूक्ष असतात , त्यातून थंड अश्रु वाहतात , ते खुपतात , त्यातून स्त्राव होतो , पण मल बाहेर पडत नाहीं . आणि ते आल्याकारणाने रोग्याच्या अंगावर शहारे येतात .
पित्तजन्य दाहप्रपाकौ शिशिराभिनन्दा धूमायनं बाष्पसमुच्छ्रयश्च ॥
अभिष्यंद . उष्णाश्रुता पीतकनेत्रता च पित्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ॥७॥
जेव्हा पित्तप्रकोपाने डोळे येतात तेव्हा त्यांच्या ठिकाणी पिवळेपणा दिसतो . आग अतिशय होते , आंतून धूर निधाल्याप्रमाणे दु : ख होते व त्यांस काही थंड पदार्थ लावावा असे रोग्यास वाटते ; आणि तसेच त्यांस सारखी गळ लागून कढत पाणी वाहते व त्याच पाक होतो .
कफजन्य उष्णाभिनन्दा गुरुताऽक्षिठगेथ : कण्डूपदेहावतिशीतता च ॥
अभिष्यंद स्त्रावो बहु : पिच्छिल एव चापि कफाभिपन्ने नयने भवन्ति ॥८॥
कफप्रकोपामुळे आलेल्या डोळयांच्या ठिकाणी जडत्व , पिचपिचितपणा , कंड , सूज व अति गारवा ही लक्षणे असून त्यातून चिकट पाण्याचा पुष्कल स्राव होतो व त्यांस काही उष्ण पदार्थ लावावा अथवा ते शेकावे असे रोग्यास वाटते ,
रक्तजन्य ताम्राश्रुता लोहितनेत्रता च राज्य : समन्तादतिलोहिताश्च ॥
अभिष्यंद . पित्तस्य लिङ्गानि च यानि तानि रक्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ॥९॥
रक्तदोषाने डोळे आले असता वर सांगितलेली पित्तप्रकोपाने येणार्‍या डोळयांची सर्व लक्षणे असून त्याशिवाय ते लाला असतात ; त्यांतून तांबूस वर्णाचे अश्रु वाहतात व भोवताली अति लाल रेषा उद्भवतात .
तावन्तस्त्वधिमन्था : स्थुर्नयने तीव्रवेदना : ॥१०॥
उत्पाटयत इवात्यर्थं नेत्रं निर्मथ्यते तथा ॥
शिरसोऽर्धं च तं विद्यादधिमन्थं स्वलक्षणै : ॥११॥
वर सांगितलेल्या चारही प्रकारच्या अभिष्यंदावर जर काही औषधोपचार न करून ते हयगयीने तसेच वाढ दिले तर त्यापासून डोळयांच्या ठिकाणी तितक्याच प्रकारचे अधिमंथरोग उत्पन्न होऊन त्यामुळे अर्घ्या डोक्यात घुसळल्यासारख्या तीव्र व अत्यंत वेदना उद्भवतात व डोळे काढल्याप्रमाणे यातना होतात . सर्व अधिमंथांची ही सामान्य लक्षणे असून बाकीची लक्षणे त्याच प्रकारच्या अभिष्यंदाच्या लक्षणासारखी असतात व त्यांची उपेक्षा केल्यास पुढे सांगितलेल्या अवधीत रोग्याचे डोळे जातात .
हन्याद्दृष्टिं श्लैष्मिक : सप्तरात्राद्योऽधीमन्थो रक्तज : पञ्चरात्रात् ॥
षड्रात्राद्वा वात्तिको वै निहन्यान्मिथ्याचारात्पैत्तिक : सद्य एव ॥१२॥
वातजन्य अधिमंथ सहा दिवसांनी , पित्तजन्य भलतेच उपचार केले अमता तत्काळ ( नाही तर तीन दिवसांनी ); कफजन्य सात दिवसांनी व रक्तळन्य यांच दिवसांनी या क्रमाने द्दष्टीचा नाश करणारे आहेत ; यासाठी अंजनादि जे उपचार करणे असतील ते योग्यप्रकारे त्या कालाच्या आंत करावेत .
आता नेत्ररोगांच्या पक्कपाविषयी व अपक्कपणाविषयी सांगतो .
नेत्ररोगाची अपक्क व पक्क स्थिति .
उदीर्णवेदनं नेत्र रागोद्रकेसमन्वितम् ॥
घर्षनिस्तोदशूलाश्रुयुक्तमामान्वितं विदु : ॥१३॥
मन्दवेदनता कण्डू : संरम्भाश्रुप्रशान्तता ॥
प्रसन्नवर्णता चाक्ष्णो : सपक्कं दोषमादिशेत् ॥
ज्या नेत्ररोगांत डोळयांना लाली व वेदना फार असून ते गढुळतात , त्यात खडा गेल्यासारखी खूप लागते अथवा सुयांनी टोचल्यासारखी पीडा होते आणि ठणका व गळ हे दोन्ही प्रकार सुरू असतात तो नेत्ररोग अपक्क समजावा ; व ज्यात डोळयांची सूज उतरलेली दिसते . ठणक कमी होतो , गळ नाहीशी होते , कंड सुटते व डोळे निवळतात तो नेत्ररोग पव्क झाला असा निश्वय करावा .
सशोथ व अशोथ नेत्रपाक .
कण्डूपदेहाश्रुयुत : पव्कोदुम्बरसन्निभ : ॥
संरम्भी पच्यते यस्तु नेत्रपाक : स शोथज : ॥
शोथहीनानि लिङ्गानि नेत्रपाके त्वशोथजे ॥१४॥
तिन्ही दोषांपासून डोळयांच्या ठिकाणी नेत्रपाक म्हणून जो रोग होतो त्याचे सशोथ नेत्रपाक व अशोथ नेत्रपाक असे दोन प्रकार आहेत ; पैकी सशोथात डोळयांना सूज येऊन ती पिकते व तिजमुळें त्यांच्या ठिकाणी गळ , कंड व पिचपिचितपणा ही असतात व ते पिकलेल्या उंबरासारखे दिसतात ; आणि अशोथात सूज नसून बाक्रीची तिजमुळे होणारी लक्षणेच मात्र उद्भवलेली द्दष्टीस पडतात .
उपेक्षणादक्षि यदाऽधिमन्थो वातात्मक : सादयति प्रसह्य : ॥
रुजाभिरुग्राभिरसाध्य एष हताधिमन्थ : खलु नेत्ररोग : ॥१५॥
वातजन्य अधिमंथ रोगावर चिकित्सा करण्याविषयी हयगय केली तर ती डोळयांना अगदी शुष्क करून टाकतो ; मग त्यांच्या ठिकाणी टोचणी व दाह वगैरे प्रकार सुरू होऊन ते असाध्य होतात . वातजन्य अधिमंथाच्या या शेवटल्या परिणामास वैद्यशास्त्रांत हताधिमंथ असे म्हणतात .
वारंवारं च पर्येति भ्रुवौ नेत्रे च मारुत : ॥
रुजश्च विविधास्तीव्रा : स ज्ञेयो वातपर्यय : ॥१६॥
प्रकुपित वायु कधी कधी भ्रुकुटीत व कधी कधी डोळयांत येऊन त्यामुळे त्यांच्या ठिकाणी ज्या भयंकर वेदना उत्पन्न होतात त्या विकारास वातपर्यय असे नाव आहे .
यत्कूणितं दारुणरूक्षवर्त्म संदहयते चाविलदर्शनं यत् ॥
सुदारुणं यत्प्रतिबोधने च शुष्काक्षिपाकोपहतं तदक्षि ॥
शुष्काक्षिपाक हा ( रक्तवातजन्य ) विकार डोळयास झाला असता ते मिटले जाऊन उघद्दण्यास जड जातात अथवा मुळीच उघडता येत नाहीत ; त्यांच्या पापण्या कठीण व रूक्ष होतात . त्यांच्या टिकाणी अत्यंत आग होत असते व ते गढूळ झालेले द्दष्टीस पदतात .
यस्यावटूकर्णशिरोहनुस्थो मन्यागतो वाप्यनिलोऽन्यतो वा ॥
कुर्याद्रुजं वै भ्रुवि लोचने च तमन्यतोवातमुदाहरन्ति ॥१८॥
जेव्हा प्रकुपित वायु गळ्यातील घाटी , मानेंच्या शिरा , डोके , कान , हनुवटी , यांच्या ठिकाणी राहून डोळयांत आणि भुवयांत टोचणी , जळजळ वगैरे वेदना उत्पन्न करतो तेव्हा त्या प्रकारच्या नेत्ररोगास अन्यतोवात म्हणतात .
श्यावं लोहितपर्यन्तं सर्वं चाक्षि प्रपच्यते ॥
सदाहशोथं सास्रावमम्लाध्युषितमम्लत : ॥१९॥
अम्लाध्युषित हा विकार अतिशय आंबट पदार्थ खाण्यात आल्याने डोळयांस होत असतो . यात संपूर्ण नेत्र निळया वर्णाचा होऊन त्यांच्या कडा लाल होऊन त्या पिकतात ; त्यांच्या ठिकाणी दाह असून त्यांवर सूज येते व त्याचप्रमाणे त्यांस गळ लागते व त्यांवर बारीक अशा पिवळया पुटकळया उद्भवतात .
शिरोत्पात - लक्षणें .
अवेदना वापि सवेदना वा यस्याक्षिराज्यो हि भवन्ति ताम्रा : ॥
मुहुर्विरज्यन्ति च या : स ताद्दग्व्याधि : शिरो्त्पात इति प्रदिष्ट : ॥
शिरोत्पात हा विकार रक्तजन्य आहे . यात डोळयांतील शिरा वारंवार तांबडया पडतात व त्या निवळतात . तसेच त्यांच्या ठिकाणी कधी वेदना असतात अथवा कधी मुळीच नसतात .
मोहाच्छिरोत्पात उपाक्षतस्तु जायेत रोगस्तु शिराप्रहर्ष : ॥
ताम्राभमस्नं स्नवति प्रगाढं तथा न शक्रोत्यभिवीक्षितुं चा ॥२१॥
वर सांगितलेल्या प्रकारचा शिरोत्पात झाला असून जर त्यावर औषधोपचार करण्याविषयी हयगय झाली तर स्यापासून शिराहर्ष हा विकार उत्पन्न होतो . यात रोग्याच्या डोळयावाटे दांबडया वर्णाचे अश्रु सारखे गळत असतात व त्यास पापण्या उघडून पाहता येत नाही .
येथपर्यंत डोळयांच्या बाहेरील दिकारांविषयी सांगितले ; आता त्यांमधील काळया बुब्बुळाच्या विकाराविषयी पुढे सांगतो .
सव्रण शुक्राचीं लक्षणें .
निमग्नरूपं तु भवेद्धि कृष्ण सूच्येव विद्धं प्रतिभाति यद्वै ॥
स्नांव स्नवेदुष्णमतीव यच्च तत्सव्रणं शुक्रमुदाहरन्ति ॥२२॥
द्दष्टे : समीपे न भवेनु यत्तु न चाबगाढं न च संस्नवेद्धि ॥
अवेदनं वा न च युग्मशुक्रं तत्सिद्धिमायाति कादाचिदेव ॥२३॥
डोळयांतील बुब्बुळावर सुईने टोचल्यासारखी बारीक खाच पडल्यासारखी दिसते तेव्हा त्यास सव्रणशुक्र म्हणतात . हे झाले असता डोळयांवाटे कढत पाण्याचा पुष्कळ स्राव होतो . डोळयांच्या आतील मूदुभागी पडलेल्या क्षतामुळे अत्यंत ठणका लागतो . हे बहुतकरून असाध्य आहे . तथापि ते फूल जर एका फुलाशेजारी दुसरे अशा रीतीने उत्पन्न झालेले नसून तसेच द्दष्टीजवळ उद्भवलेले , खोल गेलेले , फर पाणी गळत असलेले व ठणका लागलेले नसले तर कादाचित् त्यावर औषधोपचार केल्याने साध्य होते .
अव्रण शुक्राचीं लक्षणें .
स्पन्दात्मकं कृष्णगतं सचोषं शङेखन्दुकुन्दप्रतिभावभासम् ॥
वैहायसाभ्रप्रतनुप्रकाशमथाव्रणं साध्यतमं वदन्ति ॥२४॥
गम्भीरजातं बहलं च शुक्रं चिरोत्थितं वापि वदन्ति कृच्छ्र्म् ॥
विच्छिन्नमध्यं पिशितावृतं वा चलं शिरासूक्ष्ममद्दष्टिकृच्च ॥
द्वित्वग्गतं लोहितमन्ततश्च चिरोत्थितं चापि विवर्जनीयम् ॥२५॥
डोळे येण्याचा विकार झाला असता त्याच विकारापासून डोळयांच्या बुब्बुळावर ब्रणरहित असे जे फूल उद्‌भवते ; त्याचा वर्ण शंख , कुंदपुष्प अथवा चंद्र यासारखा निव्वळ पांढरा असून ते आकाशातील ढगाप्रमाणे पातळ दिसते व त्यामुळे तुमडी लावल्यासारखी डोळयांस ओढ लागते . अशा लक्षणाचे हे अब्रणशुक्र औषधोपचाराने सुसाध्य आहे ; पण जर ते उत्पन्न होऊन फार दिवस झाले असले अथवा बुब्बुळात खोल गेले व त्याचप्रमाणे जाड झाले तर कष्टसाध्य होते . याशिवाय याच प्रकारच्या फुलामधील मांस झडून जाऊन ते खळगा पडलेले अथवा ते मध्ये तसेच राहून त्याच्याभोवती मांस वाढले , तसेच ते पसरत असले , शिरांनी व्यापून टाकल्यामुळे बारीक दिसू लागले , फार दिवस राहून जुने झाले , भोवती तांबडे असून मध्ये पांढरे पडले , डोळयांच्या बुब्बुळावरील दोन सूक्ष्म पटलांच्या पार गेले व त्याने द्दष्टीला अगदी नाहीसे केले म्हणजे वैद्यास हेच अव्रणशुक्र असाध्य जाणून सोडून देणे भाग पडते .
उष्णाश्रुपात : पिडका च नेत्रे यस्मिन्भवते मुद्ननिमं च शुक्रम् ॥
तदप्यसाध्यं प्रवदन्ति केचिदन्यच्च यात्तत्तिरिपक्षतुल्यम् ॥२६॥
वर सांगितलेल्या लक्षणांच्या अव्रणशुक्राशिवाय डोळयांतून वारंवार उष्णाश्रू गळाल्यामुळे त्यामध्ये बुब्बुळावर एक पुतकुळी उत्पन्न होते व त्याच ठिकाणी मुगाएवढे व त्याच्या वर्णांचे असे छिद्र नसलेले फूल पडते . अशा प्रकारे पडलेले हे फूल असाध्य आहे . तसेच कधी कधी तित्तीर पक्ष्याच्या पंखासरखे ठिपकेदार असे जे फूल डोळयांत पडते तेही कांही वैद्यांच्या मते असाध्य आहे .
श्वेत : समाक्रामति सर्वतो हि दोषेण यस्यासितमण्डलं च ॥
तमक्षिपाकात्ययमक्षिपाकं सर्वात्मकं वर्जयितव्यमाहु : ॥२७॥
त्रिदोषांपासून डोळयांच्या बुब्बळावर फुलाप्रमाणे सर्वत्र पांढरेपणा पसरणे यास अक्षिपाकात्यय अशी संज्ञा असून हा नेत्ररोग असाध्य म्हणून सांगितला आहे .
अजापुरीषप्रतिमो रुजावान् सलोहितो लोहितपिच्छिलाश्रु : ॥
विगृह्य कृष्णं प्रचयोऽभ्युपैति तच्चाजकाजातमिति व्यवस्पेत् ॥
डोळयातील काळया बुब्बुळावर शेळीच्या वाळलेल्या लेंडीसारखा , किंचित् लाल वर्णाचा अथवा किंचित् तांबूस असा जो फुगवटा उद्भवतो त्यास अजकाजात असे नाव असून ह्या विकारामुळे बुब्बुळास ठणका लागतो व डोळयांवाटे लाल चिकट चिकट अश्रु गळतात .
येथे बुब्बुळाचे सर्व रोग संपून आता पुधे द्दष्टीसंबंधी विकारास प्रारंभ झाला आहे असे समजावे .
प्रथमे पटले दोषा यस्य द्दष्टयां व्यवस्थिता : ॥
अव्यक्तानि स रूपाणि कदाचिदथ पश्यति ॥२९॥
प्रकुपित दोष पहिल्या पडद्यात शिरून त्यांनी द्दष्टि व्यापून टाकली असता रोग्यास सर्व पदार्थ स्पष्ट दिसतात .
द्वितीय पटलगत दोषलक्षणें .
द्दष्टिर्भृशं विव्हलति द्वितीये पटले गते ॥
मक्षिकामशकांश्वापि जालकानि च पश्यति ॥३०॥
मण्डलानि पताकांश्व मरीचिं कुण्डलानि च ॥
परिप्लवांश्च विविधान् वर्षमभ्रं तमांसि च ॥३१॥
दॄरस्थानिच रुपाणि च मन्यते स समीपत : ॥
समीपस्थानि दूरे च द्दष्टेर्गोचरविभ्रमात् ॥३२॥
यत्नवानपि चात्यर्थं सूचीपाशं न पश्यति ॥
दुसर्‍या पडद्यात गेलेल्या दोषांमुळे द्दष्टि व्याकुल झाली असता ती कोणताही पदार्थ पाहण्याविषयी असमर्थ होते व तिला विषयभ्रांति होऊन दूर असलेले पदार्थ जवळ दिसतात व जवळचे दूर वाटतात ; मोठया प्रयासानेही तिला सुईचे नेडे दिसत नाही . तसेच डोळयांपुढे अनेक वस्तु फिरताहेत असे वाटते व माशा , चिलटे , केस , जाळी , पताका , किरणे , कुंडले , अभ्रे वगैरे , अनेक प्रकारच्या पावसाच्या घारा व अंधार मुळीच नसताना द्दष्टि व्याकुळ झाल्यामुळे आहेतसे वाटतात .
तृतीय पटलगत दोषलक्षणें .
ऊर्ध्वं पश्यति नाधस्तात् तृतीयं पटलं गते ॥३३॥
महान्त्यपि च रूपाणि छादितानीव चाम्बरै : ॥
कर्णनासाक्षिहीनानि विकृतानि च पश्यति ॥३४॥
यथादोषं च रज्येत् द्दष्टिर्दोषे बलीयसि ॥
अध : स्थे तु समीपस्थं दूरस्थं चोपरिस्थिते ॥३५॥
पार्श्वस्थिते पुनर्दोषे पार्श्वस्थं नैव पश्यति ॥
समन्तत : स्थिते दोषे सकुलानीव पश्यति ॥३६॥
द्दष्टिमध्यस्थिते दोषे सकुलानीव पश्यति ॥
द्विधा स्थिते द्विधा पश्येद्वहुधा वाऽनवस्थिते ॥३७॥
दोषे द्दष्टिस्थिते तिर्यगेकं वै मन्यते द्विधा ॥
प्रकुपित वातादि दोष तिसर्‍या पडद्यात शिरले म्हणजे रोग्यास वरचे मात्र दिसते ; खालचे दिसत नाही . विशाल भव्य असे पदार्थ जरी पुढे असले तरी त्यास ते वस्त्रादिकांनी झाकल्यासारखे दिसतात व डोळे , नाक , कान वगैरे नसलेली शरीरे द्दष्टीस पडतात . या विकारात रक्तादि धातूंच्या सहाय्याने वातादिदोष प्रबळ झालेले असतात . म्हणून ते आपल्या वर्णाने द्दष्टीला रंगवून टाकतात . ( म्हणजे वातामुळे द्दष्टि काळी अथवा निळी होते ; पित्तामुळे पिवळी होते व कफामुळे पांढरी होते व तिनं पाहिलेले कोणतेही पदार्थ तिच्याच वर्णाचे दिसतात .) तसेच दोषांचे स्थान खाली असता जवळचे ; वर असता दूरचे व बाजूस असता बाजूचे दिसत नाहीसे द्वोते ; व सर्वत्र पसरले असता द्दष्टीने पाहिलेले पदार्थ एकमेकांत मिसळलेले वाटतात . मशिवाय दोष द्दष्टीच्या मध्ये गेल्यास मोठे पदार्थ लहान दिसतात . दोन ठिकाणी झाल्यास ( एकेकच असलेले पदार्थ ) दोनदोन आहेतसे वाटतात ; अव्यवस्थित ( नियमित जागी नसलेले ) राहिल्यास ( एकेकच पदार्थ ) अनेक रूपात्मक भासतात . आणि बाजूस आल्यास ( एकच अखंड ) पदार्थाचे दोन तुकडे केल्याप्रमाणे द्दष्टिस पडतात .
चतुर्थ पटलगत दोघाचीं लक्षणें .
तिमिराख्य : स वै रोगश्चतुर्थपटलं गत : ॥३८॥
रुणद्धि सर्वतो द्दष्टिं लिङ्गनाशमत : परे ॥३९॥
अस्मिन्नपि तमोभूते नातिरूढे महागदे ॥
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रावन्तरिक्षे च विद्युत : ॥४०॥
निर्मलानि च तेजांसि भ्राजिष्णूनि च पश्यति ॥
वातादि दोषांपैकी कोणताही दोष डोळयांत चतुर्थ पटलगत झाला म्हणजे त्या विकारास तिमिर अथवा लिंगनाश असे म्हणतात . यामुळे चहूकडून द्दष्टीचा रोध होतो ( म्हणजे सर्व अंधकारम्य दिसू लागते ) व जेव्हा हा फार वाढलेला नसतो तेव्हा रोग्याम्र त्याच्या द्दष्टीच्या प्रोकळीत चंद्र , सूर्य , तारे , विजा व त्याचप्रमाणे दुसरी स्वच्छ व दैदीप्यमान अशी तेजे दिसतात .
काच व मोतीबिंदु .
स एव लिङ्गनाशस्तु नांलिका काचसंज्ञित : ॥४१॥
दोष तृतीय पटल्गत झाला असता डोळयांत काच उद्भवतो व या काचात्ती उपेक्षा केल्यास तो चवथ्या पटलात शिरून असाध्य होतो ; तेव्हा त्यास नीलिका अथवा लिंगनाश ( मोतीबिंदु ) म्हणतात .
पृथ‍क् दोषांत होणारे पृथक् रूपाचें दर्शन .
तत्र वातेन रूपाणि भ्रमन्तीव च पश्यति ॥
आविलान्यरूणाभानि व्याविद्धानीव मानव : ॥४२॥
नृत्यतश्चै शिखिन : सर्वं नीलं च पश्यति ॥४३॥
कफेन पश्येद्रूपाणि स्निग्धानि च सितानि च ॥
सलिलप्लावितानीव परिजाडयानि मानव : ॥४४॥
सन्निपातेन चित्राणि विप्लितानि च पश्याति ॥
बहुधा च द्विधा वापि सर्वाण्येव समन्तत : ॥
हीनाङ्गान्यधिकाङ्गानि ज्योतींष्यपि च पश्यति ॥४५॥
पश्येद्रक्तेन रक्तानि तमांसि विविधानि च ॥
स सितान्यपि कृष्णानि पीतान्यपि च मानव : ॥४६॥
वरी तिमिर रोगाची सामान्य लक्षणे सांगितली . त्यातच निरनिराळया दोषांचे प्राधान्य असता निरनिराळी रूपे दिसतात ती अशी की , वाताधिक्य असता अस्वच्छ , तांबडी , वेडीवाकडी व फिरणारी अशी रूपे अथवा आकार द्दष्टीस पडतात ; पित्ताधिक्य असता सूर्य , काजवा , इंद्रधनुष्य , विजा व नाचत असलेले मोर दिसतात आणि सर्व पदार्थ निळया रंगाचे आहेतसे वाटतात . कफाधिक्यामुळे स्निग्ध , पांढर्‍या वर्णच्या , जड व पाण्यात बुचकळून काढल्यासारख्या अस्पष्ट आकृति दिसतात . सन्निपातात भिन्नभिन्न वर्णाच्या एकाची दोन किंवा अनेक रूपे झालेल्या व त्याचप्रमाणे कमी अथवा अधिक अवयवांनी बेढब दिसणार्‍या अशा आकृति व ( तेजस्वी ) ज्योति द्दष्टीस पडतात ; आणि रक्तदोषाधिक्यामुळे तांबूस , किंचित् पांढर्‍या , पिवळया काळया अशा ; वर्णाच्या आकृति रोग्यास त्याच्या द्दष्टीसमोरच्या पोकळीत दिसतात .
पित्तं कुर्यात् परिम्लायि मूर्च्छितं रक्ततेजसा ॥
पीता दिशस्तथोद्यन्तं रविं चापि स पश्यति ॥४७॥
विकीर्यमाणान् खद्योतैर्वृक्षांस्तेजोभिरेव च ॥
रक्तपित्तापासून परिम्लयिनामक ( वर सांगितलेल्या तिमिराखेरीज ) दुसर्‍या प्रकारचा एक तिमिर रोग उत्पन्न होत असतो व त्यात रोगी सूर्य उगवलेला , सर्व दिशा पिवळया झालेल्या व त्याचप्रमाणे झाडांच्या रागा काजळव्यांनी अथवा दुसर्‍या विलक्षण तेजांनी लकाकत असलेल्या पाहतो .
वक्ष्यामि षड्विधं रागैलिंङ्गनाशमत : परम् ॥४८॥
निरनिराळया दोषांमुळे मोतीबिंदुचे वर्णपरत्वे सहा प्रकार आता सांगतो .
सहा प्रकारचे लिंगनाशाचे वर्ण .
रागोऽरुणो मारुतज : प्रदिष्टो म्लायी च नीलश्च तथैव पित्तात् ॥
कफात् सित : शोणितज : सरक्त : समस्तदोषप्रभवो विचित्र : ॥४९॥
अरुणं मण्डलं द्दष्टयां स्य़ूलकाचारूणप्रभम् ॥५०॥
परिम्लायिनी रोगे स्पानम्लायि नीलं च मण्डलम् ॥
दोषक्षयात्कदाचित्स्यात्स्वयं तत्र तु दर्शनम् ॥५१॥
वातामुळे झालेला मोतीबिंदू तांबूस वर्णाचा असतो ; पित्तामुळे पिवळट निळा अथवा निळा झालेला दिसतो ; कफाने पांढर्‍या वर्णाचा होतो ; रक्तदोषापासून लालसर असा उद्भवतो ; सान्निपातिक अनेक प्रकारच्या वर्णांनी मिश्रित झालेला द्दष्टीस पडतो व रक्तपित्तजन्य परिम्लयि तिमिररोग द्दष्टीस जाड काचेसारख्या उद्भवलेल्या तांबडया वर्णाच्या मंडलांनी युक्त असतो . या परिमलयि तिमिगंतील हे मंडळ कधी हिरव्या व कधी निळया अशा वर्णांचे देखील असते व दोषांचे प्राबल्य कमी झाल्यास आपोआप केव्हा केव्हा द्दष्टी येते .
द्दष्टिमंडलाचे प्रकार व लक्षणें .
अरुणं मण्डलं वातात् चञ्चलं परूषं तथा ॥
पित्तान्मण्डलमानीलं कांस्याम पीतमेव च ॥५२॥
श्लेष्मणा बहलं स्निग्धं शङ्वकुन्देन्दुपाण्डुरम् ॥
चलत्पद्मपलाशस्थ : शुक्लो बिन्दुरिवाम्भस : ॥
मृद्यमाने च नयने मण्डलं तद्विसर्पति ॥५३॥
प्रवालपद्मपत्रामं मण्डलं शोणितात्मकम् ॥
द्दष्टिरागो भवेच्चित्रो लिङ्गनाशे त्रिदोषजे ॥
यथास्वं दोषलिङ्गानि सर्वेष्वेव भवन्ति हि ॥५४॥
निरनिराळया दोषांपासून निरनिराळे प्रकार द्दष्टीमंडलाचे ठिकाणी झालेले द्दष्टीस पडतात ते असे की , वायूमुळे द्दष्टिमंडल तांबडया वर्णाचे , लहान मोठे होणारे व खरखरीत असे होते . पित्तामुळे ( द्दष्टिमंडल ) किंचित् निळया व काशासारख्या पिवळया वर्णाचे झालेले असते ; कफामुळे ते स्निग्ध व जाड असून शंख , कुंदपुष्प व चंद्र यांच्यासारख्या पांढर्‍या वर्णाचे द्दष्टीस पडते व ( वार्‍याने ) हलणार्‍या कमळाच्या पानावरचा पाण्याचा बिंदू पसरतो त्याप्रमाणे डोळा चोळला असता ते पसरते ; रक्तामुळे तेच द्दष्टीमंडळ पोवळयासारखे अथवा तांबडया कमळासारखे लाल पडते आणि सान्निपातिक लिंगनाशात अनेक प्रकारच्या वर्णांचे व सर्व दोषांच्या लक्षणांनी युक्त असते .
षडलिङ्गनाशा : षडिमे च रोगा द्दष्टयाश्रया : षट्‌च षडेव च स्यु : ॥
द्दष्टीय होणार्‍या बारा विकारापैकी सहा लिंगनाशांची लक्ष्णे आतापर्यंत सांगितली . आता बाकीच्या सहा विकारांविषयी खाली सांगतो :---
तथापर : पित्तविदग्धद्दष्टि : कफेन चान्यस्त्वथधूमदर्शीं ॥
यो र्‍हस्वजात्योनकुलान्धसंज्ञो गम्भीरसंज्ञा च तथैवद्दष्टि : ॥५५॥
ते सहा विकार पित्तविदग्धद्दष्टि , कफविदग्धद्दष्टि , धृमदर्शी , र्‍हस्वद्दष्टि , नकृलाध्य व गंभीरद्दष्टि हे होत .
पित्तेन दुष्टेन गतेन वृद्धिं पीता भवेद्यस्य नरस्य द्दष्टि : ॥
पीतानि रूपाणि च तेन पश्येत्स वैनर : पित्तविग्धद्दष्टि : ॥
दूषित झालेल्या पित्तामुळे द्दष्टीच्या ठिकाणी पिवळेपणा येऊन सर्व पदार्थ पिवळया वर्णाचे दिसू लागले म्हणजे पित्तविदग्वद्दष्टि विकार झाला असे समजावे .
( दिवांधळें ) दिवांध्य .
प्राप्ते तृतीयं पढलं च दोषे दिवा न पश्येन्निशि वीक्षते स : ॥
रात्रौ स शीतानुनृहीतद्दष्टि : दित्ताल्पभावादपि तानि पश्येत् ॥
पित्तविदग्धद्दष्टीविकारातील दोष तिसर्‍या पटळात गेला असता रोग्यास दिवांध्य अथवा दिवांवळे होते . म्हणजे दिवसा पितावा भर असल्प : मुळे त्यास दिसत नाही ; रात्रीच्या थंडपणामुळे ते उतरले म्हणजे दिसू लागते .
कफविदग्धद्दष्टि तथा नर : श्लेष्मविदग्धद्दष्टित्तान्येव शुक्ल नि हिमन्यते तु ॥
दूषित कफामुळे कफविदग्धद्दष्टीचा विकार उद्भवतो व यात द्दष्टीचे ठिकाणी पांढरेपणा येऊन सर्व वस्तु पांढर्‍याच दिसतात .
नक्तांध्य ( रातांधळें )
त्रिषु स्थितो य : पटलेषु दोषो नक्तान्ध्यमापादयति प्रसह्य ॥
दिवा स सूर्यानुगृहीतद्दष्टि : पश्येत्तु रूपाणि कफाल्पभावात् ॥
हाच ( कफविदग्धद्दष्टीतील ) कफ तिसर्‍या पटलात गेला म्हणजे नक्तांध्य अथवा रातांधळे उत्पन्न करतो . यामुळे रोग्यास रात्री कफास जोर असल्यामुळे दिसत नाही . दिवसा तो सूर्याच्या तापाने जेव्हा कमी होतो तेव्हा दिसते .
शोकज्वरायासशिरोभितापैरभ्याहता यस्प नरस्य द्दष्टि : ॥
धूम्रांस्तथा पश्यति सर्वभावान् स धूमदर्शीति नर : प्रदिष्ट : ॥
शोक , श्रम , ज्वर व मस्तकातील ताप यामुळे प्रकुपित झालेल्या पित्तापासून धूमदर्शिनी द्दष्टीचा विकार उद्भवतो ; यात दिवसा पित्ताला जोर असल्यामुळे रोग्यास सर्व पदार्थ धुरकटलेले दिसतात ; व रात्री तो कमी पहल्यामुळे स्वच्छ दिसून येतात .
र्‍हस्वद्दष्टि यो र्‍हस्वजात्यो दिवसेषु कृच्छ्रात् र्‍हस्वानि रूपाणिच तेन पश्येत् ॥
मध्यगत असता सर्व पदार्थ ( आपल्या वास्तविक रूपाहून ) लहान दिसतात .
नकुलांध्य - लक्षणें .
विद्योतते यस्य नरस्य द्दष्टिर्दोषाभिपन्ना नकुलखय यद्वत् ॥
चित्राणि दिवा स पश्येत स वै विकारो नमुलान्ध्यसंज्ञ : ॥
ज्यास नकुलांध्य हा द्दष्टिविकार होतो त्याची हष्टि वातादि दोषांनी व्याप्त होऊन मुंगसाच्या द्दष्टीसारखी चमकते व त्यास ( त्याच्या डोंळयांसमोरील पोकळीत ) चिन्नविचिव्र वर्णाच्या आकृति दिसतात . [ हा विकार चतुर्थ पटलगत दोषामूळे ऊद्भवतो .]
द्दष्टिर्विरूपा श्वसनोपसृष्टा संक्रोचमभ्यन्तरतश्च याति ॥६०॥
रुजावगाढं च तमक्षिरोगं गम्भीरिकेति प्रवदन्ति तज्ज्ञा : ॥
दूषित वायूमुळे द्दष्टि विरूप होऊन , आत संकोच पावते व तिला ठणका लागतो ; या द्दष्टिविकाराम गंभीर द्दष्टि असे म्हणतात . [ ह्य विकार सर्व पटलगत दोष होऊन होत असल्यामुळे अस्मध्य आहे .]
वाह्यौ पुनर्द्वाविह संप्रदिष्टौ निमित्ततश्चाप्यानीमित्ततश्च ॥६१॥
निमित्ततस्तत्र शिरोऽभितापाज्क्षेयस्त्वभिष्यन्दनिदर्शन : स : ॥
सुरषिंगन्धर्वमहोरगाणां संदर्शनेनापि च भास्करस्य ॥६२॥
हन्येत द्दष्टिर्मनुजस्य यस्य स लिङ्गनाशस्त्वनिमित्तसंज्ञ : ॥
तत्राक्षि विस्पष्टमिवावमाति वैडूर्यवर्णा विमला च द्दष्टि : ॥६३॥
मागे लिंगनाश अथवा तिमिर या नेत्ररोगाच्या सहा प्रकारांविषयी सांगण्यात आले आहे ; पण त्मशिवाय आगंतुक बाह्म कारणांनीही कधी कधी लिंगनाश होत असतो ; म्हणून या द्दष्टिगेगांच्या शेवटी त्याविषयी माधवाचार्य सांगतात की , आगंतुक लिंगनाश दोन प्रकारांनी होतो . एक निमित्तजन्य व दुसरा अनिमित्तजन्य , पैकी विषारी वारा मस्तकास लागणे वगैरे कारणांनौ , निमित्तजन्य लिंगनाश होतो व व त्याची सर्व लक्षणे अभिष्यंद विकाराच्या लक्षणांसारखी असतात ; आणि देव , ऋषि , गंधर्य , महासर्प अथवा सूर्य यांकडे टका लावून पाहिले असता एकदम जो लिंगनाश होतो तो अनिमित्तजन्य असतो . यात द्दष्टि अगदी वैडूर्यमण्यासारखी निर्मळ दिसते ; पण तिने रोग्यास दिसत मात्र नाही .
येथे द्दष्टिसंबंधी सर्व रोग संपले . आता पाच प्रकारचे अर्म तसेच दुसरे नेत्ररोग याविषयी पुढे सांगाक्याचे आहे .
डोळयांच्या पांढर्‍या भागावरील रोग .
स्नाय्वर्मसंज्ञा : खलु पञ्च रोगा : ॥
जालं शिराणां पिडिकाश्च या : स्यु : ॥६४॥
मेकादशाक्ष्णो : खलु शुक्लभागे ॥
अर्म रोगाचे प्रस्त र्यर्म , शुक्लार्म , रक्तार्म , अधिमांसार्म व स्नाय्वर्म हे पाच प्रकार व त्याचप्रमाणे , शुक्तिका अर्जुन अथवा अहिरा , पिक्ष्क , जाल , शिराजन्य पिटिका व बलास हे निरनिराळे सहा विकार मिळून डोळयांतील पांढर्‍या भागावर होणारे अकरा रोग आहेत ; त्यांची लक्षणे खाली लिहिल्याप्रमाणे ----
पांच प्रकारच्या अमांचीं लक्षणें .
प्रस्तार्यर्म तनुस्तीर्णं श्यावं रक्तनिभं सिते ॥
सश्वेतं मृदु शुक्लार्म शुक्ले तद्वर्घते चिरात् ॥६५॥
पद्माभं मृदुरक्तार्म यन्मांसं चीयते सिते ॥
पुथु मृद्वधिमांसार्म बहलं च यकृन्निभम् ॥६६॥
स्थिर प्रस्तारि मांसाढयं शुष्कं स्नाय्वर्म पञ्चमम् ॥
प्रस्तारि अर्म ही संज्ञा डोळयांच्या पांढर्‍या भागावर काळया व तांबूस वर्णाचे जे पातळ व पसरलेले मांस उद्भवते त्यास देतात . शुक्लार्म असे त्याच भागावर फार दिवसांनी वाढणार्‍या व पांढर्‍या वर्णाच्या अशा मृदु मांसास म्हणतात . कमळासारख्या लाल वर्णाचे व मऊ असे जे मांस उद्भवते ते रक्तार्म होय व पसरलेले , मऊ आणि काजळाच्या वर्णासारखे जे दिसते ते आधिप्रांसार्म होय , तसेच वरचेवर कठिण व स्त्रावरहित असे जे मांस वाढून पसरत जाते त्यास स्नाय्वर्म म्हणावे .
शुक्तिकेचीं व अहिर्‍याचीं लक्षणें .
श्यावा : स्यु : पिशितनिभास्तु बिन्दवो ये
शुक्त्याभा : सितनियता : स शुक्तिसंज्ञ : ॥
एको य : शशरुधिरोपमश्च बिन्दु :
शुक्लस्थोभवति तदर्जुनं वदन्ति ॥६८॥
डोळयांच्या पांढच्या भागावर मांसपिंद्यच्या वर्णसारखे सावळे व शिंपाच्या आकाराचे असे जे अनेक बिंदु उद्भवतात त्यास शुक्तिका म्हणतात ; व त्याच भागावर सशाच्या रक्तासारखा एक लालपिंड ( बिंदु ) उत्पन्न होतो त्यास वैद्यशास्त्रांत अर्जुन व लोकांत अहिरा असे म्हणतात .
श्लोष्ममारुतकोपेन शुक्ले मांसं समुन्नतम् ॥
पिष्टवत् पिष्टकं विद्धि मलाक्तादर्शसन्निभम् ॥६९॥
कफ व वात यांपासून डोळयांच्या पांढर्‍या भागावर पिठाच्या वर्णचे व धुरळा बसून मळकट झालेल्या आरशासारखे दिसणारे असे जे मांस वाढते ते पिष्टक या नवाने प्रसिद्ध आहे .
जालांचीं व पिटिकांचीं लक्षणें .
जालाभ : कठिनशिरो महान् सरक्त :
सन्तान : स्मृत इह जालसंझितस्तु ॥
शुक्लस्था : सितपिडका : शिरावृता यास्ता
ब्रूयादसितसमीपजा : शिराजा : ॥७०॥
डोळयांतील पांढर्‍या भागावर जाळयासारखे कठिण असे जे लाल शिरांचे जाळे उत्पन्न होते त्यास शिराजाल अथवा नुसते जाल म्हणतात व त्याच भागावर बुब्बुळांच्या शेजारी शिरांनी व्याप्त झालेल्या पुटकुळया होतात त्यांस शिराजन्य पिटिका अथवा नुसते पिटिका असे नाव देतात .
विज्ञेयो नयनसिते बलाससंज्ञ : ॥
तेथेच काशाच्या तुकडयासारखा पांढरा , कठिण व पाण्याच्या थेंबाप्रमाणे वर उचलून आलेला असा जो ग्रंथि उद्धवलेला दिसतो , त्यास बलास अशी संज्ञा आहे .
येणेप्रमाणे डोळ्यांतील पांढर्‍या भागावर होणार्‍या अकरा रोगांची नावे व लक्षणे सांगितली . आता सांध्यावरच्या विकारांविषयी पुढे सांगतो :---
पूयालस व उपनाह .
पक्क : शोथ : सन्धिजो य : सतोद ;
स्नवेत्पूयं पूति पूयालसाख्य : ॥
कण्डुप्रायो नीरुजस्तूपनाह : ॥७१॥
डोळयांच्या सांध्यावर सूज उत्पन्न होऊन ती पिकते , फुटते , तिला ठणका लागतो व तीतून पुजाचा स्राव होतो . या विकरास पूयालस म्हणतात व त्याच्या ( डोळयाच्या ) सांध्यावर मोठी गांठ येते , ती किंचित् पिकते व तिला कंड फार असून वेदना नसते , या प्रकारच्या गाठीस उपनाह म्हणतात .
नेत्रस्नावाचे प्रकार . व लक्षणें .
गत्वा सन्धीनश्रुमार्गेण दोषान् कुर्यु : स्नावान् लक्षणै : स्वैरुपेतान् ॥
तं हि स्नावं नेत्रनाडीति त्तैके तस्यालिङ्गं कीर्तभिष्ये चतुर्धा ॥७२॥
पाक : सन्धौ संस्नवेद्यस्तु पूयं पूयास्नावोऽसौ गद ; सर्वजस्तु ॥
श्वेतं सान्द्रं पिच्छिलं संस्नवेद्वि श्लेष्मास्नावोऽसौ विकावो मतस्तु ॥
रक्तंस्नाव : शोणितोत्थो विकार : स्नवेदुष्णं तत्र रक्तं प्रभूतम् ॥
हारिद्राभं पीतमुष्णं जलं वा पित्तात्स्नाव : संस्नवेत् सन्धिमध्यात् ॥
त्या त्या कारणांनी कुपित झालेले दोष अश्रुनार्गाने डोळयांच्या संधीत गेले असता जो आपापल्या लक्षणांनी युक्त असलेला स्राव उत्पन्न करतात त्यास नेत्रस्राव अथवा नेत्रनाडी ( अथवा व्यवहारांत लासूर ) म्हणतात . या स्रावाचे चार प्रकार आहेत . पहिला पूयस्राव - हा सान्निपातजन्य आहे व यांत डोळयाच्या सांध्यावर सूज येऊन , ती पिकते व फूटून पुवाचा स्रांव होतो . दुसरा श्लेष्मस्राव - यांत पांढर्‍या वर्णाचा , घट्ट व चिकट अशा पुवाचा स्राव होत असतो . तिसरा रक्तस्राव - हा रक्तजन्य असतो व यांत उष्ण असे पुष्कळ रक्त स्रवते : आणि चवथा पित्तस्रव - यात ( डोळयाच्या सांध्यांतून ) कडत व हळदीसारखे पिवळट झालेले माणी वाहते .
ताम्रा तन्वी दाहपाकोपपन्ना ज्ञेया वैद्यै : पर्वणी वृत्तशोथा ॥
जाता सन्धौ शुक्लकृष्णेऽलजी स्पात् तस्मिन्नेव ख्यापिता पूर्वलिङ्गै : ॥
डोळयांतील पांढरा भाग व बुब्बुळ यांच्या संधीवर तांबूस , लहान वाटोळी सूजयुक्त अशी ज्जी दाह व पाक या लक्षणांनी युक्त पुटकुळी उद्भवते तिला पर्वणी ; व त्याच टिकणी मागे प्रमेहपिटिकेत सांगितलेल्या अलजांच्या पाच लक्षणांनी युक्त अशी जी मोठी पुळी उत्पन्न होते तिला अलजं ; अशी नावे वैद्यशास्त्रात दिलेली आहेत .
वृमिग्रंथि - लक्षणे .
कृमिग्रन्थिर्वर्त्मन पक्ष्मणश्च कण्डूं कुर्यु : कृमय : सन्धिजाता : ॥
लक्षणे . नानारूपावत्मंशूल्कान्तसन्धौ चरन्त्यन्तर्नयनं दूषयन्त : ॥७५॥
डोळयांच्या पापण्या व केस यांच्या संधीत कृमि उत्पन्न होऊन ते कंड व गाठ उत्पन्न करतात . या त्रिदोषजाय विकार स कृमिग्रंथि म्हणतात . हे कृमि पापण्या व पांढरा भाग यांच्याही संधीतून डोळयांच्या आतील भागात शिरून त्यात फिरतात व त्यास दूघ करतात .
आता पापण्यांसंबंधी होणारे रोग खाली सांगितल्याप्रमाणे होत .
अभ्यन्तरमुखी ताम्रा बाह्मतो वर्त्मनश्च या ॥
सोत्सङ्गोत्सङगपिटिका सर्वजा स्थूलकण्डुरा ॥७६॥
वातादि तिन्ही दोषांच्या प्रकोपामुळे तांबुस वर्णाची , मोठी व फार कंड उत्पन्न करणारी अशी जी , तोंड आत असलेली व पापणींच्या कातडयावर उचलून आलेली पुटकळी उद्भक्ते तिला उत्संगपिटिका अशी संज्ञा आहे .
वर्स्मान्ते पिटिका ध्माता भिद्यन्ते च स्नवन्ति च ॥
कुम्भीकबीजसद्दशा : कुम्भीका : सन्निपातजा : ॥७७॥
सान्निगतापासूनच पापण्यांच्या आतील भागाच्या कडेवर कुंभ्याच्या बियांसारख्या पिवळया वर्णाच्या षुटकुळया उद्भवून त्या फुगतात व फूटून बाहतात : त्यास कुंभिका म्हणतात .
स्नाविण्य : कण्डुरा गुर्व्यो रक्तसर्पपसान्निमा : ॥
रुजावन्स्यश्च पिटिका : पोथक्य इति कीर्तिता : ॥७८॥
पापण्यांच्या आतील भागावर तांबडया मोहरीसारख्या लाल वर्णाच्या , जड रक्तस्रथ करणार्‍या , खाजणार्‍या व खुपणार्‍या अशा ज्या पुटकळथा उत्पन्न होतात त्या विकारास वैद्यशास्त्रात पोयकी व आपल्या खुपर्‍या म्हणतात .
पिडिका या खरा स्थुला सूक्ष्माभिरभिसंवृता ॥
वर्त्मस्था शर्करा नाम स रोगो वत्मर्दूषक : ॥७९॥
पापण्यांच्या आतील भागावर एक मोठी व कठीण अशी पुळी मध्यभागी उद्भवून तिच्या भोवतील दुसर्‍या अनेक पुटकुळया उद्भवतात . या विकारास वर्त्मशर्करा असे नाव असून हा पापण्यांना दूषित करणारा आहे .
एर्वारूवीजप्रतिमा : पिडका मन्दवेदना : ॥
श्लक्षणा : खराश्च वर्त्मस्थास्तदर्शोवर्त्म कीर्त्यते ॥८०॥
डोळयांच्या पापण्यांच्या आतील भागावर काकडीच्या बियांसरख्या गुळगुळीत , कठिण व योडया वेदना असलेल्या पुटकुळया उद्भवणे वा विकारास अशोंवर्म म्हणतात .
दीर्घाङ्कुर : खर : स्तब्धो दारूणोऽभ्यन्तरोद्भव : ॥
व्याधिरेषोऽभिविख्यात : शुष्काशों नामनामत : ॥८१॥
त्रिदोषप्रकोपापासून पापणीच्या आतील भागावर कठिण , खरखरीत , लांबर व वेदना पुक्त असा जो मांसाचा मोद्ध उदभक्तो त्यास शुष्कार्श म्हणतात .
अंजना . ( रांजवाडी )
दाहतोदवती ताम्रा पिटिका वर्त्मसंभवा ॥
मृद्री मन्दरूजा सूक्ष्मा ज्ञेया साऽञ्जननामिका ॥८२॥
पापणीच्या आतील भागावर जी एक लहान . मऊ , तांबडी व त्याचप्रमाणे दाह , टोचणी व योडायोडा ठणका या लक्षणांनी युक्त अशी पुळी ( सन्निपातापासूनच ) उत्पन्न होते तिला अंज्ना अथवा रांजणवाडी म्हणतात .
वर्त्मोपचीयते यस्य पिडिकामि : समन्तत : ॥
सवर्णाभि : स्थिराभिश्च विद्याद्धहलवर्त्म तत् ॥८३॥
सन्निपातापासून पापण्यांच्या आतील भागी स्वचेच्याच वर्णाच्या व कठिण अद्या पुटकुळया सर्वव्र उद्भवणे या विकारास बहलवर्त्म असे नाव आहे .
कण्डूमताऽल्पतोदेन वर्त्मशोथेन यो नर : ॥
न स संच्छादयेदक्षि यत्रास्रौ वर्त्मबन्धक : ॥८४॥
त्रिदोषप्रकोपापासून पापणीच्या आतील भामावर सूत्र उत्पन्न होते व तिच्या ठिकाणी कंड व किंचित् ठोचणी ही लक्षणे असून तिच्या योगाने डोळा मिढता येत नाही . या प्रकारच्या विकारास वर्त्मबंध म्हणतात .
मृद्वल्पवेदनं ताम्रं यद्वर्त्म सममेव च ॥
अकस्माच्च भवेद्रक्तं क्लिष्टवर्त्मेति तद्विदु : ॥८५॥
क्लिष्टवर्त्म हा पापण्यांच्या ठिकाणी होणारा विकार कफरक्तजन्य असून यात दोन्ही पाणण्यांचे आतील भाग प्रथम मऊ व तांबूस होऊन त्या ठिकाणी थोडथोडी वेदना होते व एकाएकी ते लाल पडतात .
क्लिष्टं पुन : पित्तयुतं शोणितं विदहेद्ददा ॥
तदा क्लिन्नत्वमापन्नमुच्यते वर्त्मकर्दम : ॥८६॥
वर सांगितलेल्या विकारातील कृष्णवर्त्मच पुन : पित्तमिश्रित रक्ताशी संयुक्त झाले असता जळते व कर्दमा ( चिखला ) सारखे होते ; या विकारास वर्त्मकर्दम असे म्हणतात .
यद्वर्त्म बाह्यतोऽन्तश्च श्यावं शूलं सवेदनम् ॥
तदाहु : श्याववर्त्मेति वर्त्मरोगविशारदा : ॥८७॥
ज्या पापण्यांच्या विकाराने पापण्यांचा आतील व बाहेरील भाग काळा पडतो , सुजतो व ठणकतो त्यास श्याववर्त्म असे वैद्य म्हणतात .
अरुजं बाह्यत : शूनं वर्त्म यस्य नरस्य हि ॥
प्रक्लिन्नवर्त्म तद्विद्यात् क्लिन्नमत्यर्थमन्तत : ॥८८॥
ज्या कफजन्य विकारात पापण्यांचा बाहेरील भाग सुजतो , ठणकत नाही व कडेला अत्यंत चिकचिकित होतो , त्यास प्रक्लिन्नवर्त्म असे नाव आहे .
यस्य धौतान्यधौतानि संबधन्ते पुन : पुन : ॥
वर्त्मान्यपरिपक्वानि विद्यादक्लिन्नवर्त्म तत् ॥८९॥
ज्या विकाराने पापण्याचे आतील भाग पिकून त्यातून स्रवणार्‍या पुवामुळे पापण्या एकमेकांस चिकटतात व धुतल्या अथवा न धुतल्या तरी पुन : पुन ; चिकटल्याशिवाय राहात नाहीत त्यास अक्लिन्नवर्त्म म्हणावे .
विमुक्तसन्धिनिश्चेष्टं वर्त्म यस्य न मील्यते ॥
एतद्वातहतं वर्त्म जानीयादक्षिचिन्तक : ॥९०॥
वातहतवर्त्म विकारात पापण्यांच्या आतील भागाचे साधे ढिले होतात व त्यामुळे पापण्या निश्चिल होऊन त्या मिटता येत नाहीत .
वर्त्मान्तरस्थं विषयं ग्रन्थिभूतमवेदनम् ॥
त्रिदोषप्रकोपाने पापण्यांच्या आतील भागावर वाटोळी , किंचित् तांबूस वर्णाची , थोडा ठणका उत्पन्न करणारी , जलद वाढणारी अशी गांठ उत्पन्न होते तेव्हा तिला वर्त्मार्बुद असे म्हणतात .
निमेषिणी : शिरा वायु : प्रविष्टो वर्त्मसंश्रय : ॥
प्रचालयति वर्त्मानि निमेषं नाम तं बिदु : ॥९२॥
डोळयांच्या पापण्यांच्या शिरांचा आश्रय करून गहणारा वायु प्रकुपित झाला असता त्या शिरांत शिरून पापण्यांना ताठ उघडया राहण्याविषयी असमर्थ करतो ; या विकारास निमेष अथवा डोळे मिचकावणे असे म्हणतात व यात पापण्या वारंवार मिटतात .
य : स्थितो वर्त्ममध्ये तु लोहितो मृदुरङकुर : ॥
तद्रक्तजं शोणितार्श छिन्नं छिन्नं प्रवर्घते ॥९३॥
दूषित रक्तापासून पाणणीच्या आतील भागी तांबूस वर्णाचा व म्रुदु असा जो मोड उद्भवतो व तो कापला असताही पुन ; पुन ; उद्भवतो , या विकारास शोणितार्श असे नाव आहे .
अपाकी कठिन : स्थूलो ग्रन्थिवर्त्मभवोऽरुज : ॥
नगणो नाम स व्याधिर्लिङ्गत : परिकीर्तित : ॥९४॥
पापणीच्या कातडयाच्या आतील भागावर कठीण व मोठी गाठ येते . तिला नगण अशी संज्ञा असून ही ( गाठ ) कफजन्य असल्यामुळे ठणकत नाही व पिकतही नाही .
त्रयो दोषा बहि : शोथं कुर्युश्छिद्राणि वर्त्मनो : ॥
प्रस्नवत्यन्तरुदकं विसवद्विसवर्त्म तत् ॥९५॥
वातादि तिन्ही दोषांच्या प्रकोपासून होणार्‍या विसवर्त्म विकारांची लक्षणे - पापण्यांचे वरील भाग सुजून स्यांना छिद्रे पडणे व त्यावाटे कमळाच्या तंतूप्रमाणे हळूहळू डोळयांस पाणी येणे ही होत .
वाताद्या वर्त्मसंकोचं जनयन्ति यदा मला : ॥
तदा द्रष्टुं न शक्नोति कुञ्चन ताम तद्विदु ॥९६॥
ज्या पापण्यांच्या विकारात दुष्ट झालेले वातादिदोष पापण्या आकुंचित करतात व स्यामुळे डोळे नीट उघडता येत नाहीत , त्यास कुंचन म्हणतात .
( पडकेंस ) पक्ष्मकोपाचीं लक्षणें .
प्रचालितानि वातेन पक्ष्माण्यक्षि विशन्ति हि ॥
घृष्यन्त्यक्षि मुहुस्तानि संरप्भं जनयन्ति च ॥९७॥
असिते सितभागे च मूलकोषात् पतन्त्यपि ॥
पक्ष्मकोप : स विज्ञेयो व्याधि : परमदारूण : ॥९८॥
पक्ष्मकोप अथवा पडकेस म्हणून जो पाणण्यांचा विकार आहे तो रोग्यास अत्यंत त्रासदायक होत असतो . यात पापण्यांचे केस उरफाटे होऊन ते बुब्बुळावर वारंवार घासले जातात व त्यामुळे काळे व पांढरे हे दोन्हीही भाग सुजतात व पापण्यांचे केस आपल्या स्थानापासून सुटून डोळयांत चिकटून राहतात व अत्यंत सलतात .
वर्त्मपक्ष्माशयगतं पित्तं रोमाणि शातयेत् ॥
कण्डूं दाहं च कुरुते पक्ष्मशातं तमादिशेत् ॥९९॥
पापण्यांच्या केसाच्या मुळांचा आश्रय करणारे पित्त दूषित झाले असता पापण्यांचे केस झडतात व डोळयांच्या ठिकाणी कंड व दाह ही लक्षणे उद्भवतात . या विकारास पक्ष्मशात म्हणतात .
एकंदर नेत्ररोगांची संख्या .
नवसन्ध्याश्रयस्तेषु वर्त्मजास्त्वेकविंशति : ॥
शुक्लभागे दशैकश्च चत्वार : कृष्णभागजा : ॥१००॥
सर्वाश्रया : सप्तदशद्दष्टिजाद्वादशैव तु ॥
बाह्यजौ द्वौ समाख्यातौ रोगौ परमदारूणौ ॥
भूय़ एतान् प्रवक्ष्यामि सङख्यारूपचिकित्सितै : ॥१०१॥
नेत्रसंधीच्या आश्रयाने होणारे नऊ , पापण्यांसंबंधी एकवीस , डोळयांच्या पांढर्‍या भागावर होणारे अकरा , बुब्बुळांचे चार , सर्व डोळयांसंबंधी मतरा , द्दष्टीसंबंधी बारा , व डोळयांच्या बाहेरच्या अंगास होणारे परम भयंकर दोन , मिळून शहात्तर नेत्ररोगांची वर जी निरनिराळी लक्षणे सांगितली आहेत ती वैद्यांनी त्या त्या रोगांवर चिकित्सा करण्यापूर्वी नीट समजून घ्यावी .
न. वृष्टि . समुद्री जाले वरिखणे  - अमृ ९ . १९ . - अक्रि . वर्षणे ; वृष्टि करणे . वरिखतु रसाचे वडप  - अमृ ९ . १९ . - अक्रि . वर्षणे ; वृष्टि करणे . वरिखतु रसाचे वडप  - दाव १३७ . [ सं . वृष - वर्ष ]
खंडकाव्य - सत्याग्रही या नावाचे एक ख...
खरे सनातनी - मी मांडितसे विचार साधे सर...
महात्माजींस - विश्वाला दिधला तुम्हीच भग...
राणा प्रताप - स्वातंत्र्यसूर्य राणा


Articles & Lekh | मराठी लेख-गुंता

नमस्कार मित्र-मैत्रिणिनो, आजपासून तुमच्यासाठी घेऊन येत आहे एक गोष्ट. गोष्ट तुमची-आमची. प्रत्येकालाच कधी ना कधी आपल्यासोबत घडली आहे, असं वाटायला लावणारी. दर सोमवारी एक-एक भाग मी प्रसिद्ध करणार आहे. तुमच्या प्रतिक्रियांची मी वाट पाहेन. तुम्हाला ही गोष्ट कशी वाटली, ते कळवायला विसरू नका. आपल्या प्रतिक्रिया इथे पोस्ट करा किंवा मेल करा. माझा ई-मेल अड्रेस आहे: dait.jai@gmail.com चला तर मग सुरवात करतो. ============================================================ संध्याकाळचे सहा वाजले, तशी तिने आपली पर्स उचलली. दारातून बाहेर पडणारच होती आणि तितक्यात आईने हाक मारल्यामुळे ती थांबली. इतका वेळ घड्याळात सहा वाजण्याची वाट पाहण्यात ती कंटाळली होती आणि त्यातच निघता-निघता आईने थांबवल्याने ती आणखीनच वैतागली.
"किती वाजेपर्यंत परत येशील" आईने त्रासिकपणे विचारलं. एका मुलीला संध्याकाळच्या वेळी बाहेर उशिरापर्यंत राहू देणं कदाचित तिच्या विचारांत बसत नव्हतं.
"मी येईन गं लवकरच, तू काळजी करू नकोस," म्हणत ती झटकन बाहेर पडली. तिच्या डोक्यात वेगळाच गोंधळ सुरु होता. आज चिनूला भेटायला जात होती. तशी तर ती रोजच त्याला ऑफिसमध्ये भेटते, पण आज रविवार असूनही ती त्याला भेटायला जात होती. गेले कित्येक दिवस तिच्या मनात चाललेलं द्वंद्व आज संपवायचंच असा निर्धार करूनच ती निघाली होती.
चिन्मय आणि वृषाली, गेली चार वर्षे एकत्र, एकाच ऑफिसमध्ये कामाला होते. या चार वर्षांमध्ये दोघांमध्ये एक अनामिक नातं तयार झालं होतं. इतर सर्व त्याला मैत्रीचं नाव देत. कधी कधी दोघांना एक-मेकांच्या नावाने चिडवत, पण दोघंही मनावर घेत नसत. पण गेल्या एक वर्षापासून वृषालीच्या मनात चिन्मयबद्दल कसलीशी ओढ निर्माण झाली होती. पण तिने कधी त्याला हे सांगितलं नव्हतं. तिला ठाऊक होतं, चिनूच्या मनात तिच्यासाठी फक्त एक मैत्रीण म्हणून जागा आहे.
चिनूला भेटून काय आणि कसं बोलावं या विचारातच ती चालत चालत स्टेशनला येऊन पोचली. काही तांत्रिक बिघाडामुळे लोकल्स पंधरा मिनिटे उशिराने धावत होत्या. रविवार असल्यामुळे स्टेशनवर जास्त गर्दी नव्हती. बरीचशी माणसं आपल्या बायको-मुलांना घेऊन फिरायला बाहेर पडली होती. जून नुकताच सुरु झाला असला तरी, पाउस हजेरी लावून गेला होता. त्यामुळे एक वेगळंच सुखद वातावरण तयार झाल होतं...
ट्रेन यायला अजून अवकाश होता..वृषाली प्लाटफॉर्मवर असलेल्या बाकावर बसणारच होती आणि तिचं लक्ष एका कपलकडे गेलं..दोघं हातात हात घालून तिच्या दिशेने चालत येत होते. त्यांना पाहून वृषालीला तो दिवस आठवला.. एकदा शनिवारी ऑफिस मधून लवकर निघून सगळ्यांनी चौपाटीवर जायचं ठरवलं होतं. प्रीतम, अनिकेत, अथर्व, निशिता, प्रणिता, फिरोज, चिन्मय सगळेच तयार झाले होते. पण वृषालीला काही कामानिमित्त घरी जावं लागणार होतं. त्यामुळे तिने यायला नकार दिला. सगळ्यांनी तिला खूपदा समजावलं पण तिने कुणाचंच ऐकलं नाही. शेवटी चिन्मय तिला म्हणाला, ती नाही आली तर तोही नाही जाणार. आणि तो रागावून बसला. तो रागावला की त्याचा गोरा चेहरा लाल व्हायचा आणि तिला त्याची खूप गंमत वाटायची. तिने त्याला समजावून पाहिले पण तो तर ऐकेनाच. नाईलाजास्तव तिने सर्वांसोबत जायला होकार दिला. तरीही चिनू तिच्याशी बोलत नव्हता.
सर्वजण ऑफिसमधून निघाले तरी चिनू मागेच थांबला होता. निशिता आणि वृषाली दोघी एकत्रच निघाल्या होत्या. पण सर्वांसोबत चिनू दिसत नाही, म्हणून ती पुन्हा वर आली आणि तिने पाहिलं की चिनू एकटाच कॉम्प्युटरवर काहीतरी करत होता. तिने विचारले की काय करतोयस त्रासिकपणे तिच्याकडे पाहत त्याने काहीच उत्तर दिले नाही. वृषालीने कान पकडून त्याच्यासमोर सॉरी म्हटले. तरी तो तिच्याकडे लक्ष देत नव्हता. तेव्हा रागावून वृषाली निघणार इतक्यात चीनुने तिला हात धरून मागे ओढले. वृषाली पडता पडता अलगद त्याने तिला सावरून धरले. दोघांची नजरा-नजर झाली. कुणीच काही बोलत नव्हते. आजूबाजूलासुद्धा कुणीच नव्हते. हृदयाच्या स्पंदनांचा तितका आवाज येत होता. वृषालीचा हात अजूनही चिनूच्या हातातच होता. तितक्यात निशिता वृषालीला शोधत वर आली. दोघंही भानावर आले. चौपाटीवर खूप धमाल आली. सर्वांनी खूप मजा केली. पण वृषालीचं लक्ष दुसरीकडेच होतं. सर्व मुलं पाण्यात जाऊन भिजण्याचा आग्रह करत होती, पण मुलीनी नाही म्हटलं, तरी अनिकेत आणि अथर्व सर्वाना ओढत पाण्यात घेऊनच गेले. वृषाली जोरदार लाटांवर आपला तोल सावरण्याचा प्रयत्न करत होती. चिनू सर्वांवर पाणी उडवत होता. वृषाली नाही नाही म्हणत होती, तरी त्याने तिला चिंब भिजवून टाकले. भिजलेल्या गुलाबही ड्रेसवर ती आणखीच सुंदर दिसायला लागली होती. मग वृषालीनेही पाण्यात मस्ती करायला सुरवात केली. सर्वानीच एकमेकांवर पाणी उडवून धमाल केली. पाण्यात खेळून दमले तसे सगळे बाहेर आले आणि वळून बसून गप्पा मारू लागले. चिनूच्या भिजलेल्या केसांतून ओघळणारे पाण्याचे थेंब मावळत्या सूर्याच्या प्रकाशात चमकत होते. ती त्याच्याकडे तशी पाहत असतानाच चीनुने तिच्याकडे पहिले आणि डोळ्यानीच "काय" असे विचारले. तिने डोळ्यानीच "काही नाही" म्हणत मान खाली घातली. नजरेची भाषा नजरेलाच कळते. पण वृषालीच्या मनातलं चिनूला कधी कळणार होतं त्रासिकपणे तिच्याकडे पाहत त्याने काहीच उत्तर दिले नाही. वृषालीने कान पकडून त्याच्यासमोर सॉरी म्हटले. तरी तो तिच्याकडे लक्ष देत नव्हता. तेव्हा रागावून वृषाली निघणार इतक्यात चीनुने तिला हात धरून मागे ओढले. वृषाली पडता पडता अलगद त्याने तिला सावरून धरले. दोघांची नजरा-नजर झाली. कुणीच काही बोलत नव्हते. आजूबाजूलासुद्धा कुणीच नव्हते. हृदयाच्या स्पंदनांचा तितका आवाज येत होता. वृषालीचा हात अजूनही चिनूच्या हातातच होता. तितक्यात निशिता वृषालीला शोधत वर आली. दोघंही भानावर आले. चौपाटीवर खूप धमाल आली. सर्वांनी खूप मजा केली. पण वृषालीचं लक्ष दुसरीकडेच होतं. सर्व मुलं पाण्यात जाऊन भिजण्याचा आग्रह करत होती, पण मुलीनी नाही म्हटलं, तरी अनिकेत आणि अथर्व सर्वाना ओढत पाण्यात घेऊनच गेले. वृषाली जोरदार लाटांवर आपला तोल सावरण्याचा प्रयत्न करत होती. चिनू सर्वांवर पाणी उडवत होता. वृषाली नाही नाही म्हणत होती, तरी त्याने तिला चिंब भिजवून टाकले. भिजलेल्या गुलाबही ड्रेसवर ती आणखीच सुंदर दिसायला लागली होती. मग वृषालीनेही पाण्यात मस्ती करायला सुरवात केली. सर्वानीच एकमेकांवर पाणी उडवून धमाल केली. पाण्यात खेळून दमले तसे सगळे बाहेर आले आणि वळून बसून गप्पा मारू लागले. चिनूच्या भिजलेल्या केसांतून ओघळणारे पाण्याचे थेंब मावळत्या सूर्याच्या प्रकाशात चमकत होते. ती त्याच्याकडे तशी पाहत असतानाच चीनुने तिच्याकडे पहिले आणि डोळ्यानीच "काय" असे विचारले. तिने डोळ्यानीच "काही नाही" म्हणत मान खाली घातली. नजरेची भाषा नजरेलाच कळते. पण वृषालीच्या मनातलं चिनूला कधी कळणार होतं त्या रात्री वृषालीला झोप लागली नाही. एकसारखा ती फक्त एकच विचार करत होती - चिन्मयचा त्या रात्री वृषालीला झोप लागली नाही. एकसारखा ती फक्त एकच विचार करत होती - चिन्मयचा कानावर ईअरफोन्स लावून ती मोबाईलवरून रेडियो ऐकू लागली..त्यावर गाणं लागलं होतं - रैना बीती जाये.....
तुम्ही जी एक नवीन गोष्ट सुरु केली आहे त्याची सुरवात तर खूप छान आहे. पण पुढची स्टोरी कधी पोस्त करणार आहात


धोत्रा-डिग्रस येथे जलयुक्त शिवार कामांचा शुभारंभ. | अब्दुल सत्तार

ध्येय २०१४ – २०१९
वालपेपर्स कव्हर आणि पीएनजी फोटो.
धोत्रा-डिग्रस येथे जलयुक्त शिवार कामांचा शुभारंभ.
सिल्लोड तालुक्यातील धोत्रा-डिग्रस येथे जलयुक्त शिवार योजनेंतर्गत आ. अब्दुल सत्तार साहेबांच्या हस्ते विकास कामांचा शुभारंभ करण्यात आला.
← जलयुक्त शिवार योजनेमुळे विकासकामात भर.
जलयुक्त कामावर ग्रामस्थांनीच अंकुश ठेवावा – आ. अब्दुल सत्तार. →
महाराष्ट्र व कामगार दिन सिल्लोड येथे उत्साहात साजरा.
सिल्लोड येथिल सामुहिक विवाह सोहळ्यामध्ये ५५५ विवाह संपन्न.
सिल्लोड येथे सामुहिक विवाह सोहळा संपन्न.
सिल्लोड येथे कॅण्डल मार्च.
सिल्लोड येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती उत्साहात साजरी.
ध्येय २०१४ – २०१९


किम योंग-क्वांग - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
कृपया फुटबॉल खेळाडू-संबंधित स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
फुटबॉल खेळाडू विस्तार विनंती
दक्षिण कोरियाचे फुटबॉल खेळाडू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ४ ऑगस्ट २०१७ रोजी ०७:३५ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


विठाबाई नारायणगावकरला जोडलेली पाने - विकिपीडिया

विठाबाई नारायणगावकरला जोडलेली पाने
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
येथे काय जोडले आहे पान: नामविश्व: सर्व (मुख्य) चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा विभाग विभाग चर्चा Gadget Gadget talk Gadget definition Gadget definition talk निवडीचा क्रम उलटा करा
गाळण्या लपवा आंतर्न्यास | लपवा दुवे | लपवा पुनर्निर्देशने
खालील लेख विठाबाई नारायणगावकर या निर्देशित पानाशी जोडले आहेत.
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).
गण गवळण  (← दुवे | संपादन)
विठाबाई भाऊ मांग नारायणगावकर (पुनर्निर्देशित पान)  (← दुवे | संपादन)
लावणी  (← दुवे | संपादन)
ओम भूतकर  (← दुवे | संपादन)
विठाबाई भाऊ नारायणगावकर (पुनर्निर्देशित पान)  (← दुवे | संपादन)
जानेवारी १५  (← दुवे | संपादन)
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).


शेवगावातील हरवणे कुटुंबियांच्या हत्याकांडाचा उलगडा, दरोडेखोरांचेच कृत्य ! - DNA Live24 शेवगावातील हरवणे कुटुंबियांच्या हत्याकांडाचा उलगडा, दरोडेखोरांचेच कृत्य ! - DNA Live24

आता करा उडत्या टॅक्सीने प्रवास
पंधरा वर्षांच्या मुलाचा ७३ वर्षीय महिलेशी ‘प्रेमविवाह’
पाकव्याप्त काश्मिरात अत्याचाराविरोधात आंदोलन
हॅकर्सचा पाकिस्तानला दणका; अधिकृत वेबसाईटवर भारताचे राष्ट्रगीत
Home > Crime > शेवगावातील हरवणे कुटुंबियांच्या हत्याकांडाचा उलगडा, दरोडेखोरांचेच कृत्य
शेवगावातील हरवणे कुटुंबियांच्या हत्याकांडाचा उलगडा, दरोडेखोरांचेच कृत्य
 DNA Live24 - शेवगावातील हरवणे कुटुंबियांच्या थरकाप उडवणाऱ्या हत्याकांडातील संशयित दरोडेखाेरांना पोलिसांनी थरारक पाठलाग करुन पकडले. नेवासे तालुक्यातील बाभूळखेडा शिवारात रविवारी सकाळी पोलिसांनी ही कारवाई केली. दरोडेखोरांनी पोलिसांवर गोळीबार व गलोलीतून दगडफेक केली. दोन दरोडेखोर पळून गेले. तर दोघांना पोलिसांनी पकडले. दरोडा टाकण्याच्या उद्देशातूनच हरवणे कुटुंबियांची हत्या केल्याची कबुली त्यांनी दिली आहे, अशी माहिती पोलिस अधीक्षक रंजनकुमार शर्मा यांनी पत्रकार परिषदेत दिली.
अप्पासाहेब गोविंद हरवणे (वय ५०), त्यांची पत्नी सुनंदा (४५), मुलगी स्नेहल (२१) व मुलगा मकरंद (१४) यांची १८ जूनला पहाटे हत्या झाली होती. दुसऱ्या दिवशी सकाळी दूधवाला आल्यानंतर हत्याकांड उजेडात आले. गुन्ह्याची पद्धत पाहून पोलिसही चक्रावले होते. तब्बल दहा तपास पथके आरोपींच्या शोधासाठी नेमली होती.
लोकल क्राईम ब्रांचचे पीआय दिलीप पवार, एपीआय संदीप पाटील, शरद गोर्डे, फौजदार सुधीर पाटील, राजकुमार हिंगोले, श्रीधर गुट्टे, पोलिस नाईक सुनिल चव्हाण, अंकुश ढवळे, सोनई पोलिस ठाण्याचे एपीआय किरण शिंदे, यांच्यासह नेवासा व क्राईम ब्रांचचे सहा वेगवेगळी पथके तयार केली. नेवासा पोलिस स्टेशनपासून १५ किमी अंतरावर असलेल्या पिचडगाव (बाभूळखेडा शिवार) येथे एका शेतामध्ये सकाळी ७ वाजताच चोहोबाजूनी सापळा लावण्यात आला.
गोळीबार - संशयित दरोडेखोर सुरेश विधाटे यांच्या शेतात लपले होते. पोलिसांना पाहून दोन दरोडेखोर काळ्या रंगाच्या पल्सरवरून वेगाने पोलिसांवर आले. त्यांना अडवण्याचा प्रयत्न केला असता पाठीमागे बसलेल्या दरोडेखोराने गावठी पिस्तुलातून पोलिसांच्या दिशेने गोळी झाडली. त्यामुळे पोलिस जमिनीवर झोपले. ही संधी साधून दोन्ही दरोडेखोर पळून गेले.
दगडफेक - पुन्हा दोन दरोडेखोर पोलिसांच्या दिशेने वेगाने आले. पण, दुचाकी घसरुन ते खाली पडले. पोलिसांनी त्यांना पकडण्याचा प्रयत्न केला असता एकाने पोलिस नाईक मनोज गोसावी यांच्या दिशेने धारदार शस्त्र फेकले. दुसऱ्याने गलोलीने पोलिस सचिन अडबल यांच्या दिशेने दगड मारले. त्याच वेळी इतर पोलिसांनी त्याला झडप घालून पकडले.
शोधमोहिम - पोलिसांना शस्त्र मारणारा दरोडेखोर उसात लपला. तीन तासांनी त्याला शोधण्यात यश आले. दरोडेखोर ऊसाचे पाचरट अंगावर घेऊन सरीत झोपलेला होता. दोघांनी त्यांची नावे उमेश हरिसिंग भोसले (रा. दिघी, नेवासे) व अल्ताफ छगन भोसले (मुकिंदपूर, नेवासे) अशी सांगितली.
सराईत - हरिसिंग भोसले व रमेश छगन भोसले हे पोलिसांवर गोळीबार करुन जळका फाट्याच्या दिशेने गेले. रमेशवर गंगापूर येथे अशाच गुन्ह्याची नोंद आहे. तेथेही त्याने दरोडा टाकू खून केलेला आहे. चाळीसगाव येथे त्याच्यावर मोक्काचा गुन्हा आहे. शेवगाव हत्याकांड केल्यानंतर स्नेहलच्या गळ्यातील चोन्याची चेन व एक गंठण चोरल्याची कबुली त्यांनी दिली.
असा केला गुन्हा - गेल्या रविवारी नेवासे रोडवर एका पेट्रोल पंपाजवळ आले. एका लिंबाच्या झाडाखाली गाडी लावली. तेथेच जेवण करुन झोपले. रात्री विद्यानगर कॉलनीत आले. पाठीमागच्या दरवाजातून आत प्रवेश केला. हत्याकांड करुन दरोडा टाकला. जाताना जिन्यातील दरवाजातून सर्व पसार झाले.
खबऱ्यांचे नेटवर्क - काही वर्षांपूर्वी नेवासे शहरात व घोडेगाव (ता. नेवासे) अशाच प्रकारे दरोडा व खून झाले होते. शेवगावचे हत्याकांडही त्याच पद्धतीचे होते. पोलिस नाईक सुनिल चव्हाण तेव्हा एलसीबीत होते. अशा दरोडेखाेरांची "मोडस आॅपरेंडी' त्यांना माहिती आहे. त्यांचे वैयक्तिक खबऱ्यांचे नेटवर्कही या गुन्ह्यात कामी आले. अन् आरोपींना सर्वांनी एकत्रितपाणे जेरबंद केले.
Ahmednagar Crime सोमवार, जून २६, २०१७
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर करा
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट
Item Reviewed: शेवगावातील हरवणे कुटुंबियांच्या हत्याकांडाचा उलगडा, दरोडेखोरांचेच कृत्य
कर्नाटकात भाजपची 'दांडी गुल'; मुख्यमंत्री येडियुरप्पा यांचा राजीनामा
बंगलुरु : DNALive24- सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयानंतर बहुमत स्थापित करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या भारतीय जनता पक्षाला कर्नाटकाच्य...
धनंजय मुंडेच बीडमधून राष्ट्रवादीला संपवतील : पंकजा मुंडे
मुंबई : DNALive24 - विधानपरिषद निवडणुकीतून उमेदवाराने ऐनवेळी माघार घेणं ही राष्ट्रवादी काँग्रेसची अगतिकता आहे, असं म्हणत ग्रामविकास मं...
जिल्हा परिषद् सदस्यांच्या अपात्रतेला स्थगिती : पंकजाताई मुंडे
बीड : DNALive24- सहा जिल्हा परिषद सदस्यांच्या अपात्रतेला ग्रामविकास मंत्री पंकजा मुंडे यांनी स्थगिती दिली आहे. हायकोर्टाच्या आदेशानुसार...
सव्वा वर्षात रायगडावर ३२ मण सुवर्ण सिंहासनाची उभारणी : भिडे गुरुजी
सातारा : DNALive24 - सुवर्ण सिंहासन पर्यटनस्थळ म्हणून उभे करणार नाही तर छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास लोकांना कळावा, यासाठी रायगडाव...
डॉ. विखे-पाटील सहकारी साखर कारखान्याचा कर्जमाफी घोटाळा
मुंबई : DNALive24- अहमदनगर जिल्ह्यातील पद्मश्री डॉ. विठ्ठलराव विखे पाटील सहकारी साखर कारखान्याने लाभार्थी शेतकर्‍यांची खोटी यादी सादर ...


Sudarshan's art workshop inspired सुदर्शन यांच्या कलेमुळेच कार्यशाळेची प्रेरणा | eSakal

सुदर्शन यांच्या कलेमुळेच कार्यशाळेची प्रेरणा
गुरुवार, 30 मार्च 2017
मालवण - निर्मल सागरतट अभियानअंतर्गत बंदर जेटी येथे सुदर्शन पटनाईक यांनी सुंदर वाळू शिल्प बनविले होते. त्यावेळी ही शिल्पे पाहण्यास आलेल्या विद्यार्थ्यांनी वाळू शिल्प कार्यशाळा घेण्यात यावी, अशी इच्छा व्यक्त केली होती. यानुसार चिवला बीच येथे वाळू शिल्प प्रशिक्षण कार्यशाळा घेण्यात येत आहे, असे मत जिल्हाधिकारी उदय चौधरी यांनी व्यक्त केले.
महाराष्ट्र मेरीटाइम बोर्डातर्फे व निर्मल सागरतट अभियानाअंतर्गत चिवला बीच येथे घेतलेल्या वाळू शिल्प कार्यशाळा व प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे उद्‌घाटन आज जिल्हाधिकारी उदय चौधरी यांच्या हस्ते झाले या वेळी ते बोलत होते.
मालवण - निर्मल सागरतट अभियानअंतर्गत बंदर जेटी येथे सुदर्शन पटनाईक यांनी सुंदर वाळू शिल्प बनविले होते. त्यावेळी ही शिल्पे पाहण्यास आलेल्या विद्यार्थ्यांनी वाळू शिल्प कार्यशाळा घेण्यात यावी, अशी इच्छा व्यक्त केली होती. यानुसार चिवला बीच येथे वाळू शिल्प प्रशिक्षण कार्यशाळा घेण्यात येत आहे, असे मत जिल्हाधिकारी उदय चौधरी यांनी व्यक्त केले.
महाराष्ट्र मेरीटाइम बोर्डातर्फे व निर्मल सागरतट अभियानाअंतर्गत चिवला बीच येथे घेतलेल्या वाळू शिल्प कार्यशाळा व प्रशिक्षण कार्यक्रमाचे उद्‌घाटन आज जिल्हाधिकारी उदय चौधरी यांच्या हस्ते झाले या वेळी ते बोलत होते.
यावेळी वाळू शिल्पकार पद्मश्री सुदर्शन पटनाईक, प्रादेशिक बंदर अधिकारी कॅप्टन अजित टोपनो, नगराध्यक्ष महेश कांदळगावकर, नगरसेवक यतीन खोत, तहसीलदार रोहिणी रजपूत, सावंतवाडीचे सहायक वनसंरक्षक सुभाष पुराणिक, बंदर निरीक्षक शेखर वेंगुर्लेकर, सुषमा कुमठेकर, अमोल ताम्हणकर, सहायक बंदर निरीक्षक अनंत गोसावी, विश्राम घाडी, ममता हर्णे, साहेबराव आवळे, कनिष्ठ अभियंता विनायक एकावडे, पारेष शिंदे उपस्थित होते. या वेळी श्री. चौधरी यांच्या हस्ते वाळू प्रशिक्षण कार्यशाळेत सहभागी झालेल्या सहभागींना साहित्याचे वाटप करण्यात आले.
सावंतवाडीचे सहायक वनसंरक्षक सुभाष पुराणिक म्हणाले, ""जगामध्ये नामशेष झालेला पांढऱ्या पाठीचा गिधाड पक्षी 2010 मध्ये देवबाग येथे दोन ठिकाणी सापडला होता. आज हा पक्षी देवबागमध्ये आढळून येत नाही. पांढऱ्या फुटाचा सागरी गरुड, मोठा धनेश यांसारखे पक्षी इथल्या किनारपट्टीवर आढळून येतात. हे पक्षी पाहण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर पर्यटक येत असतात. त्यामुळे अशा प्रकारच्या पर्यटनाद्वारे स्थानिकांना रोजगार उपलब्ध होऊ शकतो.''
राष्ट्रवादीच्या 42 कार्यकर्त्यांना 23 मे पर्यंत पोलिस कोठडी :दुहेरी हत्याकांड
नगर, ता. 21 : केडगाव येथील शिवसैनिकांच्या दुहेरी हत्याकांडानंतर आमदार संग्राम जगताप यांना सात एप्रिलला पोलिसांनी ताब्यात घेतले. त्यामुळे...
सटाण्याच्या उमाजीनगर आदिवासी वस्तीला आग ; पाच झोपड्या भस्मसात
सटाणा : शहरापासून अवघ्या चार किलोमीटर अंतरावर देवळा रस्त्यावर ठेंगोडा (ता.बागलाण) शिवारात असलेल्या तुर्की हुडी दऱ्हाणे फाटा येथील...
साहित्यिक डॉ. जनार्दन वाघमारे यांना 'डॉ. यशवंत मनोहर पुरस्कार' जाहीर
लातूर - "कालचा पाऊस आमच्या गावात आलाच नाही, सदरहू पीक आम्ही आसवांवर काढले आहे,'' अशा वेगवेगळ्या कवितांमधून दाहक वास्तव आणि कमालीची संवेदनशीलता व्यक्त...
कृषी विद्यापीठ गाजविणार ‘मैदान’
अकोला : शिक्षण हे वाघिनीचे दूध असले तरी, ते पचविण्यासाठी शरीर वाघासारखे चपळ व स्फुर्थीले असणे तेवढेच गरजेचे आहे. शिवाय शिक्षणाएवढेच किंबहूना...
भाजपची मते राष्ट्रवादीला गेल्यास तटकरेंचा विजय निश्चित
पनवेल : स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या विधान परिषदेकरिता पार पडलेल्या निवडणुकी दरम्यान पनवेल मधील भाजपचे आमदार आणि नगरसेवक उघडपणे राष्ट्रवादीचे...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Cleanness Campaign In Sarasbaug | सारसबाग झाली चकाचक! फटाक्यांचा कचरा काढून परिसर केला स्वच्छ | Lokmat.Com

सोमवार २१ मे २०१८
अशी झाली पिरंगुट घाटातील म्हसोबा मंदिरात चोरी
अल्पवयीन मुलांसह घरफोड्या करणाऱ्या रिक्षाचालकास अटक
विहिरीत पडलेल्या माकडांना जीवदान
शिवशाहीची रिक्षाला धडक : तीन गंभीर जखमी
वर्धेत तीन केंद्रांवर ९९.३५ टक्के मतदान
ज्येष्ठ अभिनेते हेमू अधिकारी कालवश
जुळ्या भावांचे मार्कही 'जुळे', 12 वीच्या परीक्षेत झाली किमया
रेशमबरोबरचा रोमान्स आला अंगलट, राजेश शृंगारपुरे 'मराठी बिग बॉस'मधून बाहेर
Maharashtra Legislative Council : विधान परिषदेच्या 6 जागांसाठी मतदान, दिग्गजांची प्रतिष्ठा पणाला
'त्या' टोलमधून सूट द्या अन्यथा दरवाढ करू, स्कूल बस ओनर्स असोसिएशनचा इशारा
प्रतीक्षा संपली,या तारखेला ‘मुंबई पुणे मुंबई- 3’ सिनेमा रसिकांच्या भेटीला
जितक्या सोज्वळ तितक्याच ग्लॅमरस आहे पाठक बाईं,पाहा त्यांचा दिलखेचक अंदाज
धरमपाजींकडून झाली गलती से मिस्टेक, तरीही फॅननी ट्रोल न करता म्हटलं Love u Sir
सोशल मीडियावर भाऊ कदम,कुशल आणि श्रेयाचा पाऊट घालतोय धुमाकूळ, कसा वाटला तुम्हाला त्यांचा हा अंदाज
सांगली : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे बागलवाडी येथे श्रमदान
ठाण्यात शून्य सावलीचं दर्शन
खारघरमध्ये लहान मुलं चोरणाऱ्या महिलेला नागरिकांनी पकडलं
उदगावात हजारो भाविकांच्या उपस्थितीत रंगला मुकुट खेळ
मुंबई - तांत्रिक बिघाडामुळे एअर इंडियाच्या विमानाचे मुंबईत एमर्जन्सी लँडिंग
कुमारस्वामींनी घेतली सोनिया आणि राहुल गांधींची भेट, उपमुख्यमंत्रिपदावर निर्णय उद्या
मुंबई - ज्येष्ठ अभिनेते हेमू अधिकारी यांचे निधन
नाशिक - गडकरी सिग्नलवर शिवशाहीची रिक्षाला धडक,रिक्षाचा चक्काचूर, तीन जण गंभीर जखमी
नवी दिल्ली - सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी यांची भेट घेऊन शपथविधीसाठी उपस्थित राहण्याचे दिले निमंत्रण - एच. डी. कुमारस्वामी
शिर्डी - शिर्डी विमानतळावर मोठा अपघात टळला, धावपट्टीपासून ५० मीटर अंतरावर उतरले विमान, विमानातील सर्व प्रवासी सुखरूप
एच. डी. कुमारस्वामी यांनी सीपीएमचे जनरल सेक्रेटरी सीताराम येचुरी यांना दिलं मुख्यमंत्रीपदाच्या शपथविधी कार्यक्रमाचं आमंत्रण
जेडीएसचे नेते एच. डी. कुमारस्वामी दिल्लीतील कर्नाटक भवनात पोहोचले
जळगाव - पीएचडीसाठी इच्छूक असलेल्या 405 उमेदवारांना बहुप्रतिक्षेनंतर मिळाले मार्गदर्शक
हिमाचल प्रदेशमध्ये संध्याकाळी 4.21 वाजता जाणवले भूकंपाचे धक्के; भूकंपाची तीव्रता 4.1 रिश्टर स्केल
उस्मानाबाद-लातूर-बीड विधानपरिषदेसाठी झाले 99.99% मतदान; 1005 पैकी 1004 जणांनी केले मतदान
महाबळेश्वर - डोक्यात दगड पडल्याने सांगलीतील पर्यटक मुलाचा मृत्यू
यवतमाळ - दिग्रस नगरपरिषदेच्या पाणीपुरवठा विभाग कार्यालयाची तोडफोड, नगरसेवकाने केली पाणीपुरवठा अभियंत्याला धक्काबुक्की, पोलिसात तक्रार दाखल
कर्नाटकच्या जनतेनं काँग्रेसच्या विरोधात कौल दिला- अमित शहा
औरंगाबादमधील शिवसेनेचे माजी आमदार प्रदीप जयस्वाल यांना अटक, पोलीस स्टेशनमध्ये तोडफोड केल्याप्रकरणी पोलिसांची कारवाई.
मुंबई - तांत्रिक बिघाडामुळे एअर इंडियाच्या विमानाचे मुंबईत एमर्जन्सी लँडिंग
कुमारस्वामींनी घेतली सोनिया आणि राहुल गांधींची भेट, उपमुख्यमंत्रिपदावर निर्णय उद्या
मुंबई - ज्येष्ठ अभिनेते हेमू अधिकारी यांचे निधन
नाशिक - गडकरी सिग्नलवर शिवशाहीची रिक्षाला धडक,रिक्षाचा चक्काचूर, तीन जण गंभीर जखमी
नवी दिल्ली - सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी यांची भेट घेऊन शपथविधीसाठी उपस्थित राहण्याचे दिले निमंत्रण - एच. डी. कुमारस्वामी
शिर्डी - शिर्डी विमानतळावर मोठा अपघात टळला, धावपट्टीपासून ५० मीटर अंतरावर उतरले विमान, विमानातील सर्व प्रवासी सुखरूप
एच. डी. कुमारस्वामी यांनी सीपीएमचे जनरल सेक्रेटरी सीताराम येचुरी यांना दिलं मुख्यमंत्रीपदाच्या शपथविधी कार्यक्रमाचं आमंत्रण
जेडीएसचे नेते एच. डी. कुमारस्वामी दिल्लीतील कर्नाटक भवनात पोहोचले
जळगाव - पीएचडीसाठी इच्छूक असलेल्या 405 उमेदवारांना बहुप्रतिक्षेनंतर मिळाले मार्गदर्शक
हिमाचल प्रदेशमध्ये संध्याकाळी 4.21 वाजता जाणवले भूकंपाचे धक्के; भूकंपाची तीव्रता 4.1 रिश्टर स्केल
उस्मानाबाद-लातूर-बीड विधानपरिषदेसाठी झाले 99.99% मतदान; 1005 पैकी 1004 जणांनी केले मतदान
महाबळेश्वर - डोक्यात दगड पडल्याने सांगलीतील पर्यटक मुलाचा मृत्यू
यवतमाळ - दिग्रस नगरपरिषदेच्या पाणीपुरवठा विभाग कार्यालयाची तोडफोड, नगरसेवकाने केली पाणीपुरवठा अभियंत्याला धक्काबुक्की, पोलिसात तक्रार दाखल
कर्नाटकच्या जनतेनं काँग्रेसच्या विरोधात कौल दिला- अमित शहा
औरंगाबादमधील शिवसेनेचे माजी आमदार प्रदीप जयस्वाल यांना अटक, पोलीस स्टेशनमध्ये तोडफोड केल्याप्रकरणी पोलिसांची कारवाई.
All post in लाइव न्यूज़
 फटाक्यांचा कचरा काढून परिसर केला स्वच्छ
दिवाळीत फटाके आदींचा रस्त्यावर पडलेला कचरा सामर्थ्य प्रबोधिनीच्या वतीने स्वच्छ करण्यात आला. सारसबाग परिसरात दरवर्षीप्रमाणे यंदाही हा उपक्रम राबविण्यात आला.
ठळक मुद्देचिनी आकाशदिव्यांना, फटाक्यांना बंदी असताना नागरिकांनी सर्रासपणे त्याचा वापर केला.पुढील वर्षी पर्यावरणाची होणारी नासाडी रोखण्यासाठी अधिक प्रयत्न करणार : सामर्थ्य प्रबोधिनी
पुणे : दिवाळीत फटाके, लटकत असलेले आकाशदिवे आदींचा रस्त्यावर पडलेला कचरा सामर्थ्य प्रबोधिनीच्या वतीने स्वच्छ करण्यात आला. सारसबाग परिसरात दरवर्षीप्रमाणे यंदाही हा उपक्रम राबविण्यात आला.
दिवाळीनिमित्त विविध संस्थांकडून कार्यक्रम आयोजित केले जातात. नागरिकांची देखील अशा कार्यक्रमांना गर्दी झालेली पहावयास मिळते. पणत्या, फटाके, चिनी आकाशदिवे या माध्यमातून नागरिकांनी हा उत्सव साजरा केला. हे करीत असताना अनेकांनी सामाजिक भान ठेवणे गरजेचे आहे. फटाके उडविल्यानंतर रस्त्यावर त्याचा जागोजागी कचरा पहावयास मिळतो. तो स्वच्छ करण्यासाठी मात्र पुढाकार घेणे गरजेचे आहे. महानगरपालिका प्रशासनाने चिनी आकाशदिव्यांना, फटाक्यांना बंदी केली असताना नागरिकांनी सर्रासपणे त्याचा वापर केला. अनेक ठिकाणी झाडांना हे दिवे लटकत असल्याचे चित्र दिसत होते, अनेक पक्षी जखमी झालेले आढळले. या पार्श्वभूमीवर सामर्थ्य प्रबोधिनीच्या माध्यमातून सलग दुसर्‍या वर्षी स्वछता मोहीम घेण्यात आली. तसेच कार्यकत्यांसोबत नागरिकांनीही या मोहिमेत उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. कार्यकर्त्यांनी सरसबागेचे विविध भाग वाटून घेऊन स्वच्छ केले.
सामर्थ्य प्रबोधिनीचे अध्यक्ष सुशांत भिसे यांनी सांगितले, की पुढील वर्षी असे सांकृतिक कार्यक्रम रोखण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील असून पर्यावरणाची होणारी नासाडी रोखण्यासाठी प्रयत्न करणार आहोत. प्रसंगी प्रशासन, विविध सामाजिक संस्था आणि संघटना यांची मदत घेतली जाईल. तसेच पाथनाट्य, फलक, रांगोळ्या या माध्यमातून मोठ्या प्रमाणात जनजागृती करण्याचा मानस असल्याचे संस्थेच्या कार्यकर्त्यांनी यावेळी सांगितले.
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
तीन बायका आणि फजिती ऐका : पोलीस कॉन्स्टेबल निलंबित
कॅँटोन्मेंट हद्दीतील बंद रस्ते खुले होणार
.... म्हणून मुख्यसभेत झाली दोन गटनेत्यांमध्ये बाचाबाची
ओढणीच्या साहाय्याने गळफास घेत युवतीची आत्महत्या
पेट्रोलपंपावर दरोड्याच्या तयारीतील चौघांना अटक
अाता मैदानांनाही हेरिटेजचा दर्जा द्यावा लागेल : सचिन तेंडुलकर
मुंबईचे आव्हान संपुष्टात, शेवटच्या लढतीत दिल्लीकडून 11 धावांनी पराभव
रैनाची धुव्वाधार फलंदाजी; चेन्नईचा पंजाबवर 5 गडी राखून विजय
हे आहेत बॉलिवूडमधील मोठ्या घराण्यांचे प्रसिद्ध जावई
ताे अाला अाणि त्याने जिंकलं
कोल्हापुरात मराठा आरक्षणासंदर्भात जनसुनावणी, समाजबांधवांची गर्दी
कोल्हापूर परिसरात काजव्यांचा प्रकाशोत्सव, काळम्मावाडी रस्त्यावर चमचमाट
#BiggBoss 'या' काही जोड्यांमुळे गाजली बिग बॉसची अनेक पर्व
आयपीएलमध्ये एका हंगामात सर्वाधिक षटकार मारणारे भारतीय खेळाडू
कुमारस्वामींच्या दुसऱ्या लग्नाची रंजक गोष्ट; बघा कोण आहे 'ती'
पर्यटकांच्या गर्दीने कोल्हापूर गजबजले
...जेव्हा सावलीही साथ सोडते
अफगाणिस्तानमध्ये क्रिकेट स्टेडियममध्ये स्फोट, 8 ठार
नाशिकच्या गोदाकाठालगत वटवाघळांचे संवर्धन
उन्हाच्या दाहकतेमुळे नाशिकच्या सिद्धीविनायकाला चंदनाचा लेप
Election : विधान परिषद निवडणुकीसाठी साहित्य रवाना
सांगली : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे बागलवाडी येथे श्रमदान
ठाण्यात शून्य सावलीचं दर्शन
उदगावात हजारो भाविकांच्या उपस्थितीत रंगला मुकुट खेळ
खारघरमध्ये लहान मुलं चोरणाऱ्या महिलेला नागरिकांनी पकडलं
वाशिम जिल्हा परिषदेच्या सर्वसाधारण सभेत सीईओ- महिला सदस्यात शाब्दीक वाद
कोल्हापुरात भाजपा कार्यकर्त्यांनी पेढे वाटून कर्नाटकचा विजयोत्सव केला साजरा
कर्नाटकातील भाजपाच्या विजयाचा मुंबईमध्ये जल्लोष
आरटीई २५ टक्के प्रवेशात गोंदिया राज्यात अव्वल
अग्निशमन यंत्रणेच्या पाण्याचा उपयोग भांडे धुण्यासाठी
प्रचंड तापमानात कापूस लागवड करू नये
भाजप नगरसेवकाच्या अपघाती मृत्यूवरून आकांडतांडव
नागपुरातील मेडिकलची पाण्याची पाईपलाईन फोडली
कुमारस्वामींनी घेतली सोनिया आणि राहुल गांधींची भेट, उपमुख्यमंत्रिपदावर निर्णय उद्या
IPL 2018 : धोनीच्या नावावर असाही विक्रम
Karnataka: काँग्रेस आमदार भाजपाच्या मदतीला, काँग्रेस-जेडीएस तोंडावर आपटले
ज्येष्ठ अभिनेते हेमू अधिकारी कालवश
'त्यांना जिवंत पकडा'; काश्मीरमध्ये सुरक्षा दलांची नवी घोषणा
IPL 2018: मुंबई इंडियन्स का हरली... ते जाणून घ्या...


गिदोन सन्डवॅक - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
चेन (पँट झिप्पर) चा शोध
गिदोन सन्डव्याक (इंग्लिश Gideon Sundback) हे एक तंत्रज्ञ होते. त्यांनी वस्त्रातील झिप्पर (पँट चेन) चा शोध लावला. त्यांच्या स्मरणार्थ २४ एप्रिल, २०१२ रोजी गूगल या संकेतस्थळाने विशेष गृह पान (होम पेज) तयार केले होते.
सन्डवॅकचे अमेरिकन एकाधिकार (पेटंट) १२,१९,८८१ (इ.स. १९१४ साली एकाधिकार मागणी केली व इ.स. १९१७ ला एकाधिकार दिला गेला.):
यूएस एकाधिकार क्रमांक १२१९८८१
इ.स. १८८० मधील जन्म
इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २४ जून २०१७ रोजी १७:३६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


देव Archives - Aniruddha Bapu Quotes

केवळ देव आहे असे मानणे म्हणजे आस्तिक भावना नव्हे
केवळ देव आहे असे मानणे म्हणजे आस्तिक भावना नव्हे, तर माझ्या आयुष्यामध्ये मला देव हवा, देवाचे शासन मला हवे अशी इच्छा असणं म्हणजे आस्तिक भावना
देवाचे नामस्मरण कसे करावे आणि संकटांना सामोरे कसे जावे
देवाचे नामस्मरण कसे करावे आणि संकटांना सामोरे कसे जावे, हे सामान्य माणसांना शिकविण्यासाठीच संतांची चरित्रे घडतात
एड्स आणि कॅन्सरपेक्षाही भयानक रोग म्हणजे ‘मी काही करू शकत नाही, मी कमी आहे’ ही भावना
‘स्वातंत्र्य’ म्हणजे मनाला वाटेल तसे वागणे नव्हे
निरुपयोगी चर्चा, प्रमाणाबाहेर वाचन आणि फुकटचे वादविवाद
सोप्या समस्या आधी सोडवून मगच नामस्मरण करीत कठीण समस्यांच्या मागे जावे
अपेक्षा करायचीच, तर फक्त चण्डिकाकुलाकडून आणि स्वतःकडून


भारतीय संघाची चमकदार कामगिरी, प्रथमच आशियाई देशाला सांघिक आणि वैयक्तिक गटात पदक - Maha Sports

भारतीय संघाची चमकदार कामगिरी, प्रथमच आशियाई देशाला सांघिक आणि वैयक्तिक गटात पदक
भारतीय संघाची चमकदार कामगिरी, प्रथमच आशियाई देशाला सांघिक आणि वैयक्तिक गटात पदक
पुणे : स्कूल स्पोर्टस फेडरेशन आॅफ इंडियाच्या (एसएसएफआय) संघातील जलतरणपटू सिद्धान्त खोपडे याने ६९व्या फिसेक गेम्समध्ये तीन रौप्यपदक मिळवले. भारताच्या फुटसाल संघाने देखील स्पर्धेत ब्राँझपदक मिळवले. इटालियन कॅथलिक स्कूल स्पोर्टस फेडरेशनच्या वतीने या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.
इटालियन आॅलिम्पिक असोसिएशनच्या सहकार्याने आणि इंटरनॅशनल स्पोर्टस फेडरेशन फॉर कॅथलिक स्कूलच्या (एफआयएसइएस) मान्यतेने ही स्पर्धा होते. व्हेनिसमधील लिग्नानो येथे २ जुलै ते ८ जुलै दरम्यान ही स्पर्धा झाली. या स्पर्धेत ४० सदस्यांचे पथक सहभागी झाले होते. यात भारतीय खेळाडूंचा व्हॉलीबॉल (मुली), फुटसाल (मुले), जलतरण (मुले) या खेळात सहभाग होता.
जलतरणपटू सिद्धान्त खोपडे याने २०० मीटर (२ मिनीट २४.१० से.), १०० मीटर (१ मिनीट ५.२१ से.)आणि ५० मीटर (३१.७६ से.) बॅकस्ट्रोकमध्ये रौप्यपदक मिळवले. फुटसाल संघानेही चमकदार कामगिरी करून ब्राँझपदक मिळवले. एफआयएसइसीच्या इतिहासात प्रथमच आशियाई देशाने या स्पर्धेत सांघिक आणि वैयक्तिक गटात पदक मिळवले. व्हॉलीबॉलमध्ये मुलींच्या संघानेही चमकदार कामगिरी केली. यात एसएसएफआय भारतीय व्हॉलीबॉल संघाने पोतुर्गाल आणि स्पेनच्या संघाला पराभूत केले. यानंतर फ्लँडरर्स आणि यजमान इटलीकडून भारतीय मुलींना पराभव पत्करावा लागला. त्यामुळे भारताला चौथ्या स्थानावर समाधान मानावे लागले.
६९व्या फिसेक गेम्समधील चमकदार कामगिरीबाबत एसएसएफआयचे सरचिटणीस विठ्ठल शिरगावकर यांनी खेळाडूंचे अभिनंदन केले. भारतातील खेळामधील प्रगतीसाठी हातभार लावण्याचा हा आमचा छोटासा प्रयत्न आहे. आमचे मुख्य ध्येय हे आॅलिम्पिकमध्ये पदक मिळवण्याचे आहे, असे शिरगावकर म्हणाले.
भारतीय संघाचा अंतिम सामन्यापर्यंतचा प्रवास
१९८३च्या कपिल देव आणि २०१७च्या हरमनप्रीत कौर यांच्या खेळीतील साम्य
संजय टकलेमुळे युरोपीय रॅलीत महाराष्ट्राचे प्रथमच प्रतिनिधीत्व
राज्य अजिंक्यपद सॉफ्टबॉल स्पर्धेत कोल्हापूर जिल्हा संघाला विजेतेपद
राज्य अजिंक्यपद सॉफ्टबॉल स्पर्धेत पिंपरी चिंचवड, जळगांव, नागपूर संघांची विजयी सलामी
संजय टकलेचे मिशन डब्ल्यूआरसी आज इस्टोनियात सुरु
एकवेळ मान्सून चुकेल पण रैना आयपीएलमध्ये दरवर्षी हा पराक्रम करतोच
तब्बल ११ आयपीएल वाट पहावे लागले आणि अखेर काल तो विक्रम घडलाच
व्हिडिओ व्हायरल- मुंबई हारली, पंजाब संघाची मालकीण प्रीती झिंटा खुष
कोण आहे रोहित शर्मा शेजारी बसलेल्या प्रवाशाने रोहितला पाहताच काय केले…
एकवेळ मान्सून चुकेल पण रैना आयपीएलमध्ये दरवर्षी हा…
तब्बल ११ आयपीएल वाट पहावे लागले आणि अखेर काल तो विक्रम…
व्हिडिओ व्हायरल- मुंबई हारली, पंजाब संघाची मालकीण प्रीती…


सिक्स सिग्मा - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
सिक्स सिग्मा म्हणजे प्रक्रिया सुधारण्यासाठी असलेल्या साधनांचा आणि धोरणांचा एक संच आहे. याची निर्मिती १९८६ साली मोटोरोला या कंपनीने केली. १९९५ मध्ये जीई कंपनीच्या जॅक वेल्श यांनी सिक्स सिग्माला त्यांच्या कंपनीच्या धोरणाचा केंद्रबिन्दू बनविले तेव्हा सिक्स सिग्मा सुप्रसिद्ध झाले. आज अनेक उद्योगांत सिक्स सिग्माचा वापर होतो.
प्रक्रियेतील तफावती, उणीवा शोधून काढून उत्पादनाच्या गुणवत्तेत सुधारणा करणे ही सिक्स सिग्माची मुख्य कल्पना आहे.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ७ एप्रिल २०१३ रोजी ०८:३७ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


तत्त्वज्ञान | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
व्याकरण महाभाष्याची प्रस्तावना - एक मराठीकरण - भाग ५
हा भाग जरा लांब लिहिलेला आहे. पण यात तीन मोठ्या चर्चा करण्यालायक कल्पना आहेत.
पहिली ही की व्याकरणाचा पाया लोकांतली भाषा आहे. व्याकरण शब्दांत अर्थ भरत नाही, तो संबंध लोकांना व्याकरणाशिवाय कळतो.
व्याकरण महाभाष्याची प्रस्तावना - एक मराठीकरण - भाग ४
या भागात नियम आणि अपवाद म्हणजे काय ते सांगितले आहे. खरे तर हे फक्त व्याकरणाला लागू नाही. पूर्ण विज्ञानालाच लागू आहे. कुठल्याही अभ्यासात तथ्यांची एक मोठी रास आपल्यापुढे साचलेली असते.
आजकालच्या इष्टांकपूर्तीला महत्व असलेल्या औद्योगिक युगांत "कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन" या उपदेशाला फारसे स्थान नाही असे आपल्यापैकी बहुतेकांना वाटत असण्याची शक्यता आहे.
धर्म देवाने निर्माण केला काय
जगतील जवळ जवळ सर्व धर्मियांचे मानणे आहे की, धर्म देवाने निर्माण केला. मला काही प्रश्न सतावतात. कोणी माझे समाधान करेल काय
१. पृथ्वीवर हजारो धर्म आहेत. मग विश्वात किती
व्याकरण महाभाष्याची प्रस्तावना - एक मराठीकरण - भाग ३
या भागासाठी तीन गोष्टींची खूप गरज होती : (१) मराठीतील संतवाङ्मयापासून ललित वाङ्मयापर्यंत सखोल व्यासंग, (२) मराठीतील ऐतिहासिक आणि कायद्याचे दस्ताऐवज, वृत्तपत्रकारिता यांचे उत्तम ज्ञान, आणि (३) मुद्देसूद विनोदबुद्धी.
व्याकरण महाभाष्याची प्रस्तावना - एक मराठीकरण - भाग २
जवळजवळ मुळातला शाब्दिक अनुवाद, किंवा सारांश
साधारण असेच काहीतरी तिथे आहे
व्याकरण महाभाष्याची प्रस्तावना - एक मराठीकरण - भाग १
पतंजलींच्या व्याकरण महाभाष्यात प्रस्तावना मोठी गमतीदार आहे. ते पूर्ण पुस्तकच संवादाच्या रूपात लिहिलेले आहे.
प्रौढ मंडळी थोडं समजुतीने घेणार का
'आता तुम्ही मोठे झालात. शिंगं आली ना...' सर्व साधारण माणसाच्या घरात बर्‍याच वेळा कानावर येणारे हे वाक्य.
'दुर्जनं प्रथमं वंदे' किंवा 'सैतानाचं देणं प्रथम देऊन टाकावं' असं म्हणतात.


लेफ्टनंट कर्नल स्वाती महाडिक यांना घर भेट - Maharashtra Today

उभ्या ट्रकवर बस आदळल्याने १० जणांचा मृत्यू
आदित्य नाटक बंद करा, आणि सत्तेतून बाहेर पडा – मिलिंद देवरा
ट्रक और बस दुर्घटना में 10 यात्रियों की मौत, 47 घायल
पिपंरी महापालिकेच्या इंग्रजी फलकावर मनसेने फेकली शाई
कर्नाटक: कांग्रेस-जेडीएस सरकार के गठन के खिलाफ हिन्दू महासभा सुप्रीम कोर्ट…
पेट में 5 करोड़ का कोकेन; महिला गिरफ्तार
100 से 150 वोटों के अंतर से जीतेंगे : सुरेश धस
औरंगाबाद : शिवसेना के पूर्व विधायक प्रदीप जयस्वाल गिरफ्तार
Home मराठी Mumbai Marathi News लेफ्टनंट कर्नल स्वाती महाडिक यांना घर भेट
लेफ्टनंट कर्नल स्वाती महाडिक यांना घर भेट
मुंबई : लेफ्टनंट कर्नल स्वाती महाडिक यांना संघवी पार्श्व ग्रुप आणि सीमा संघवी वेल्फेअर फाउंडेशन यांनी संयुक्त पणे मुंबई-नाशिक द्रुतगती मार्गावरील आडगाव येथील संघवी गोल्डन सिटी या परवडणाऱ्या घरांच्या प्रकल्पात निःशुल्क घर भेट दिले आहे. काल मुंबईत झा लेल्या सोहळ्यात अभिनेत्री सुष्मिता सेन यांच्या हस्ते स्वाती महाडिक यांचा सत्कार करण्यात आला. यावेळी ही घोषणा करण्यात आली.
सत्काराला उत्तर देतांना स्वाती महाडिक म्हणाल्या की , माझा सत्कार करायची अनेकांना इच्छा असते. अनेक जण मला मुलाखतीसाठी बोलावतात. त्यांना मी एवढेच सांगेन की माझी नोकरी फक्त १४ वर्षांसाठी आहे. पती लष्करात होते तेव्हा मी वेगळी नोकरी करीत होते. हा पूर्ण भिन्न असा पेशा आहे. त्यामुळे मला खूप काही शिकायचे आहे. त्यातील सहा महिने आता पूर्ण झाले आहेत. फक्त साडेतेरा वर्षे उरलीत आहेत. आता कुठे माझा शिकण्याचा काळ सुरू झाला आहे. दिवसाचे २४ तासही शिकण्यासाठी कमी पडतात.
देशसेवा करतानाच मुलांकडे लक्ष द्यायचे, त्यांना शिकवायचे, सिंगल पॅरेंटस् म्हणून त्यांना वाढवायचे. सैन्यात जाऊन नवा जन्म मिळाला असे त्यांनी सांगितले.अनेक प्रकल्पांना चालना आणि नवा उत्साह ‘आमच्यासाठी आजचा दिवस अभिमानास्पद आहे. इतक्या वर्षांत कठोर परिश्रमांद्वारे साध्य केलेली ब्रँडची परंपरा व विश्वास संघवी पार्श्वच्या माध्यमातून पुढेही कायम ठेवण्याचे आमचे उद्दिष्ट असल्याचे’ संघवी पार्श्व ग्रुप ऑफ कंपनीजचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक रमेश संघवी यांनी सांगितले. आम्ही आमच्या ब्रँडला नवी ओळख दिली आहे आणि नावीन्यपूर्ण व ताजेतवाने राहण्यासाठी कंपनीला नवी चेतना दिली आहे. आमच्या नव्या ओळखीमुळे भविष्यातील आमच्या अनेक प्रकल्पांना चालना आणि नवा उत्साह मिळेल असे ते म्हणाले.
सीमा संघवी वेल्फेअर फाउंडेशनने हाती घेतलेल्या कामाचा मला अभिमान वाटतो. महाडिक यांच्या शौर्याला सलाम करायला हवा. त्यांनी दाखवलेले साहस अपवादात्मक व वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. दोन मुलींचा आई म्हणून, त्यांच्याबरोबर एकाच व्यासपीठावर उपस्थित राहणे माझ्यासाठी गौरवास्पद असल्याचे सुश्मिता सेन म्हणाली .
Next article.. स्मृति ईराणी मोंदींना काय पाठवतील : हार्दीक पटेल
उभ्या ट्रकवर बस आदळल्याने १० जणांचा मृत्यू
आदित्य नाटक बंद करा, आणि सत्तेतून बाहेर पडा – मिलिंद देवरा
ट्रक और बस दुर्घटना में 10 यात्रियों की मौत, 47 घायल


नाणार प्रकल्पातील गावांचा दौऱ्यानंतरच भूमिका ठरवू : शरद पवार - Maharashtra Today

उभ्या ट्रकवर बस आदळल्याने १० जणांचा मृत्यू
आदित्य नाटक बंद करा, आणि सत्तेतून बाहेर पडा – मिलिंद देवरा
ट्रक और बस दुर्घटना में 10 यात्रियों की मौत, 47 घायल
पिपंरी महापालिकेच्या इंग्रजी फलकावर मनसेने फेकली शाई
कर्नाटक: कांग्रेस-जेडीएस सरकार के गठन के खिलाफ हिन्दू महासभा सुप्रीम कोर्ट…
पेट में 5 करोड़ का कोकेन; महिला गिरफ्तार
100 से 150 वोटों के अंतर से जीतेंगे : सुरेश धस
औरंगाबाद : शिवसेना के पूर्व विधायक प्रदीप जयस्वाल गिरफ्तार
Home मराठी Mumbai Marathi News नाणार प्रकल्पातील गावांचा दौऱ्यानंतरच भूमिका ठरवू : शरद पवार
नाणार प्रकल्पातील गावांचा दौऱ्यानंतरच भूमिका ठरवू : शरद पवार
मुंबई : सध्या भाजपा आणि शिवसेनामध्ये कोकणातील नाणार रिफायनरी प्रकल्पावरून वाद सुरु आहे. मात्र, आता याच वादात राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी सावध भूमिका घेतली आहे.नाणार रिफायनरी प्रकल्पातील गावांचा दौरा केल्यानंतरच भूमिका ठरवू, असे आश्वासन शरद पवार यांनी नाणार ग्रामस्थांना दिले आहे.
नाणार प्रकल्पात येणाऱ्या ग्रामस्थांनी आज शरद पवार यांची त्यांच्या सिल्व्हर ओक या निवासस्थानी भेट घेतली. नाणार प्रकल्प कोकणात होऊ नये, यासाठी पवार यांनी सरकार दरबारी प्रयत्न करावे, अशी विनंती यावेळी ग्रामस्थांनी केली. या प्रकल्पामुळे नारळ, आंबा बागांचे नुकसान होणार आहे. तसेच पर्यावरणाला धोका उत्पन्न होऊन मासेमारीवरही विपरित परिणाम होणार आहे, असे नाणारचे सरपंच ओंकार प्रभू देसाई यांनी यावेळी सांगितले. शरद पवार यांनी ग्रामस्थांचे म्हणणे ऐकून घेतले. येत्या १० मे ला ते नियोजित नाणार प्रकल्पस्थळाला भेट देणार आहेत, तसेच तिथल्या काही अधिकाऱ्यांशीही चर्च करणार आहेत, अशी माहिती प्रभू देसाई यांनी यावेळी दिली.
यावेळी शरद पवार यांनी कठुआ बलात्कार प्रकरणावरही तीव्र नाराजी व्यक्त केली. जम्मू-काश्मीरमध्ये जे झाले तो अस्वस्थ परिसर आहे. एवढं गंभीर प्रकरण झालं, हे प्रकरण बाहेर आले. या प्रकरणाकडे केंद्र सरकारने लक्ष दिले पाहिजे, असे पवार म्हणाले. आज त्या मुलीच्या कुटुंबियांना, वकिलांना संरक्षण दिलं पाहिजे, राज्यकर्त्यांची बघ्याची भूमिका दिसते, या लोकांच्या जीवाला धोकाही होऊ शकतो, अशी भीतीही पवारांनी व्यक्त केली.
यादरम्यान, उत्तरप्रदेशमधील उन्नाव प्रकरणावरही शरद पवारांनी योगी सरकारला सुनावले आहे. उत्तरप्रदेशचं चित्र ऐकायला मिळते ते भयावह आहे. कुटुंब प्रमुखाने आत्महत्या केली,जे घडलं ते दुर्दैवी आहे. ज्यांच्यावर आरोप आहे ती व्यक्ती लोकप्रतिनिधी आहे. मात्र, ते लोक सत्तेत सहभागी असल्यामुळे त्यांच्या विरोधात कारवाई होत नाही अशी टीका पवारांनी केली.
उभ्या ट्रकवर बस आदळल्याने १० जणांचा मृत्यू
आदित्य नाटक बंद करा, आणि सत्तेतून बाहेर पडा – मिलिंद देवरा
ट्रक और बस दुर्घटना में 10 यात्रियों की मौत, 47 घायल


सालशेत - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
सालशेत बेट भारताच्या मुंबई शहराचा भाग असलेले बेट आहे. खुद्द मुंबई शहराच्या उत्तरेस असलेला मीरा-भाईंदर हा भाग सालशेत बेटावर आहे. अत्यंत गर्दीची वस्ती असलेल्या या बेटाच्या ६१९ वर्ग किमी प्रदेशात १५ लाख व्यक्ती राहतात. हे बेट तसेच आसपासच्या छोट्या बेटांचा समूह साष्टी बेटे या नावांनीही ओळखला जातो
या बेटांच्या नावाची व्युत्पत्ती 'सा + अष्ट (८)' अशा अंकसूचक नावाने झाली असल्याचे मानले जाते.
सालशेतच्या उत्तरेस वसईची खाडी, ईशान्येस उल्हास नदी, पूर्वेस ठाण्याची खाडी तर पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. सालशेत बेटाच्या दक्षिणेस माहीमच्या खाडीपलीकडे माहीम बेट आहे. माहीमची खाडी व मिठी नदी आता जवळपास पूर्णपणे बुजलेली असल्यामुळे आता सालशेत, तुर्भे (ट्रॉम्बे) आणि माहीम बेटे एकमेकास व मुंबईच्या सात बेटांशी जोडले गेलेली आहेत.[१] बोरिवली राष्ट्रीय उद्यान तथा संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान सालशेत बेटाच्या साधारण मध्यावर आहे तर बेटाच्या ईशान्य भागात ठाणे शहर आहे. सालशेत बेटाचा दक्षिण भाग मुंबई नागरी जिल्ह्यात तर उरलेला भाग मुंबई उपनगरी जिल्ह्यात मोडतो. बेटाचा उत्तर भाग ठाणे जिल्ह्यात आहे.[२]
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
जिल्हा - धार्मिक स्थळे - प्रेक्षणीय स्थळे - वाहतूक - वृत्तपत्रे
अंधेरी • कांदिवली • कुर्ला • घाटकोपर • चेंबूर • दादर • नवी मुंबई • परळ • बोरिवली • माहीम • पवई • वांद्रे • विक्रोळी • सांताक्रूझ
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २८ मार्च २०१८ रोजी १०:१२ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


स्वच्छंद: रताळ्याचा कीस (तिखट मिठाचा)

स्वच्छंद विचार व पाक-कृती
रताळ्याचा कीस (तिखट मिठाचा)
रताळ्याचा कीस (तिखट मिठाचा)
साहित्य : ५-६ रताळी, शेंगदाण्याचे भरड कूट, हिरव्या मिरच्या ,मीठ ,जिरे, साखर व साजूक तूप (रिफाईंड तेल सुद्धा चालेल)
कृती : प्रथम रताळी स्वच्छ धुवून घ्या,किसणीवर रताळी किसून घ्या ,कीस पाण्याने धुवून चाळणीत निथळत ठेवा, मग गॅसवर एका मोठ्या कढईत तीन चमचे तूप किंवा तेल गरम करून त्यात जिरे व चवीनुसार हिरव्या मिरच्यांचे तुकडे घालून फोडणी करून घ्यावी व त्यात रताळ्याचा कीस घालून परतून घेऊन झाकण ठेवून एक मोठी वाफ देऊन शिजवून घ्या,मग झाकण काढून त्यात शेंगदाण्याचे भरड कूट , चवीनुसार मीठ व साखर घालून उलथन्याने ढवळून घेऊन झाकण ठेवून पुन्हा एक वाफ आणून घ्या व गॅस बंद करा. पांच मिनिटे झाकण तसेच ठेऊन वाफ आताच जिरू ध्या.
पांच मिनिटांनी झाकण काढा व डीशमधून सर्व्ह करा.
मी एक कन्सलटिंग सिव्हिल इंजिनीअर आहे, व माझा ह्या क्षेत्रात ५२ वर्षांपेक्षा जास्त दीर्घकाळचा अनुभव आहे.
रताळ्याचा कीस (तिखट मिठाचा)
दुधी भोपळ्याची सुकी भाजी