मुंबईत अवजड वाहनांना दिवसा प्रवेश नाही

रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
कैदी नं.130, आसारामची नवी ओळख
'ही' महिला पुरवायची आसारामला मुली
...आणि आसाराम ढसाढसा रडला
'रेडू' घेऊन येतोय मालवणी तडका
सोनमला करायचंय साध्या पद्धतीनं लग्न
अरबाजच्या आयुष्यात एका नव्या मुलीची एण्ट्री
'मला साडी फार आवडते', सोनमचं लग्नापूर्वीच ट्रॅडिशनल फोटोशूट
 मग मालदिवला नक्की जा
रणबीर कपूर संजूबाबाच्या रूपात
आज सचिनचा 45वा वाढदिवस...
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
गौतम गंभीरने दिला दिल्ली डेयरडेव्हिल्सच्या कर्णधारपदाचा राजीनामा
क्रिकेट वर्ल्डकपचा भारताचा पहिला सामना 5 जून 2019ला
मुंबई इंडियन्सचा होमग्राऊंडवरच लाजिरवाणा पराभव
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
बेधडक : महाभियोगाचे राजकारण
बेधडक : आरपारची लढाई
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
मुंबईत अवजड वाहनांना दिवसा प्रवेश नाही
मुंबईत दररोज होणारी वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी हा निर्णय घेतला आहे.
मुंबई, 13 सप्टेंबर: मुंबईच्या वाहतूक विभागाने सकाळी 7 पासून रात्री 12 पर्यंत अवजड वाहनांना प्रवेश न देण्याचं नोटिफिकेशन काढलं आहे.मुंबईत दररोज होणारी वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी हा निर्णय घेतला आहे.
मुंबईत दिवसेंदिवस वाढत जाणाऱ्या वाहनांचा परिणाम वाहतुक कोंडीवर होतोय. खास करुन सकळी आणि संध्याकाळच्या पीक अवर्समध्ये मुंबईकरांना ट्रॅफिकजॅमला सामोरं जावं लागतं. त्यातच अवजड वाहनांमुळं यात भर पडते. म्हणूनच दिवसा अवजड वाहनांना प्रवेश न देण्यासाठीचं नोटीफिकेशन वाहतूक विभागातर्फे काढण्यात आलंय.
या अवजड वाहनांमध्ये प्रवासी वाहतूक करणाऱ्या बसेसचाही समावेश आहे. या बसेसला प्रवेश मिळेल, मात्र त्यांना बसेस रस्त्यांवर पार्क करता येणार नाहीत. ज्या ठिकाणी पे अॅन्ड पार्कची व्यवस्था करण्यात आलेली आहे, त्याच ठिकाणी या बसेस पार्क करता येतील. तसंच या बसेसना मुंबईत येण्यासाठी काही रस्ते ठरवून देण्यात आले आहेत.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
उस्ताद अमजद अली खान यांना मा. दीनानाथ पुरस्कार तर आशा भोसलेंना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान
नाणार'चं आतून किर्तन बाहेरून तमाशा झालाय-अशोक चव्हाण
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


जाणिवेच्या गाभाऱ्यात: May 2012

एखादं लहान बाळ...अगदी काही महिन्यांचंच असतं...आपल्याकडे जेव्हा एकटक बघू लागतं तेव्हा किती वेगळी भावना मनात येते...
त्याची नजर आपल्यावर खिळलेली असते... निर्मळ आणि स्वच्छ ....चेह-यावरचा भावही अगदी नितळ असतो...आपण ती नजर तोडून दुसरीकडे बघू शकत नाही. ही त्याची नजर कुणातही वात्सल्याची भावना जागी करू शकते.
लहान बाळाचं रूप अगदी गोंडस असतं...त्याचा स्पर्श किती हवाहवासा...इवलेसे हात-पाय, चेह-यावर उठून दिसणारे पाणीदार डोळे...ब-याचदा काळेभोर असे...हात लावला तर काही होईल की काय असं वाटायला लावणारी नाजूक जिवणी, मऊसर त्वचा, डोक्यावरचं अलवार बाळसं....आणि नाजूकतेची परिसीमा गाठणा-या कानाच्या चुटूकशा पाळ्या...त्या टोचलेल्या असतात. त्यातल्या रिंगा ते बाळसेदार रूप आणखीनच खुलवतात...
या सगळ्याला कळत नकळत स्पर्श करताना आपल्या हालचालीही किती हळव्या होत असतात. आपण एरवी वावरताना ज्या बेफिकीरीने वावरत असू ते आपोआपच आता सावध हालचाल करू लागतो. हळुवारपणा आणू लागतो. मला तर सगळ्यात जास्त वेड लावते ती त्याची डुगडुगणारी मान...तिला आपण मागून हलकेच आधार देतो तेव्हा आपल्या जगाला सरावलेल्या मनाची त्या नुकत्याच आलेल्या जीवाच्या कच्चेपणाशी सांगडच घालतो जणू...
कडेवर घेऊन बाळाला झोपवणं हा एक अत्यंत सुखद अनुभव असतो. त्याचा चेहरा मधूनच खांद्याला स्पर्श करतो..छोटे बाळसेदार हात मानेभोवती पडतात..तेव्हा कशाचं काय माहित पण निर्भेळ असं समाधान वाटतं. त्याला हळुहळु थोपटताना त्याच्याबरोबर आपल्यालाही उगाचच सुरक्षित वाटू लागतं. खरं तर आपण त्याला विश्वास देत असतो...आपल्या असण्याचा...पण दुसरीकडे घेतही असतो स्वतःसाठी...
लहान बाळ म्हणजे त्याच्या अवतीभवतीच्या छोट्याशा जगाचं केंद्र होऊन बसतं. सगळ्यांनाच त्याच्याशी काहीबाही बोलायचं असतं...त्याला हातात घ्यायचं असतं...त्यानं आपल्यालाच प्रतिसाद द्यावा असं वाटत असतं...
त्याला खेळवताना, रडलं की शांत करताना आपण नक्की काय करत असतो
त्याच्या ब-यावाईट संवेदना ओळखण्याचा प्रयत्न करतो आपण. ज्याचे व्यक्त होण्याचे आपल्यासारखे ठोकताळे अजुन तयार झालेले नाहीत त्याची अभिव्यक्ती समजून घ्यायचा आपण प्रयत्न करतो. त्याच्याशी त्याच्यासारखंच विशुद्ध भावनांचं व्हावं लागतं...म्हणूनच..बाळाला सांभाळणं हे एक आव्हान असतं.
त्याला आपण जिंकू शकलो की स्वतःलाच जिंकल्याचा आनंद होतो क्षणभर.


रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
कैदी नं.130, आसारामची नवी ओळख
'ही' महिला पुरवायची आसारामला मुली
...आणि आसाराम ढसाढसा रडला
'रेडू' घेऊन येतोय मालवणी तडका
सोनमला करायचंय साध्या पद्धतीनं लग्न
अरबाजच्या आयुष्यात एका नव्या मुलीची एण्ट्री
'मला साडी फार आवडते', सोनमचं लग्नापूर्वीच ट्रॅडिशनल फोटोशूट
 मग मालदिवला नक्की जा
रणबीर कपूर संजूबाबाच्या रूपात
आज सचिनचा 45वा वाढदिवस...
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
गौतम गंभीरने दिला दिल्ली डेयरडेव्हिल्सच्या कर्णधारपदाचा राजीनामा
क्रिकेट वर्ल्डकपचा भारताचा पहिला सामना 5 जून 2019ला
मुंबई इंडियन्सचा होमग्राऊंडवरच लाजिरवाणा पराभव
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
बेधडक : महाभियोगाचे राजकारण
बेधडक : आरपारची लढाई
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
ठाण्यामधल्या विनयभंग प्रकरणी रिक्षा चालक आणि सहप्रवाशाला अटक
20 ठिकाणचे cctv तपासून काल संध्याकाळी संतोष लोखंडे आणि लुईस वाडी इथे राहणारा आरोपी लहू घोगरे या दोघांना अटक केली.
14 जून : गेल्याच आठवड्यात ठाण्यामध्ये एका मुलीचा विनयभंग करून तिला रिक्षातून फेकण्यात आलं होतं. याप्रकरणी ठाणे पोलिसांनी मोठ्या प्रमाणात तपास हाती घेतला होता. अखेर सहप्रवासी आणि रिक्षाचालकाला अटक करण्यात आली आहे. नौपाडा पोलिसांनी रिक्षाही ताब्यात घेतली आहे.
रिक्षा विनयभंग प्रकरणी नौपाडा पोलिसांनी 4 पोलीस पथकं काम करत होती. 20 ठिकाणचे cctv तपासून काल संध्याकाळी संतोष लोखंडे आणि लुईस वाडी इथे राहणारा आरोपी लहू घोगरे या दोघांना अटक केली. लहू हा रेकॉर्डवरील आरोपी आणि संतोषवर देखील आधीचे 2 गुन्हे दाखल आहेत.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


चिंतामणी (थेऊर) - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
चिंतामणी (थेऊर) हे पुणे जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे.
अष्टविनायकातला पाचवा गणपती म्हणजे थेऊरचा चिंतामणी.
ब्रम्हदेवाने आपले चित्त स्थिर करण्यासाठी गणपतीची या जागी आराधना केली. त्यामुळे या गावाला थेऊर असे नाव पडले, अशी अख्यायिका आहे. यासंदर्भात आणखी एक कथा आहे. राजा अभिजीत व राणी गुणवतीचा मुलगा गुणाने कपिलमुनींकडे असलेला चिंतामणी हे रत्‍न चोरले. कपिलमुनींना हे कळले तेव्हा त्यांनी गणपतीला ते रत्‍न गुणाकडून परत आणण्याची विनंती केली. गणपतीने गुणाचा वध करून ते रत्‍न कपिलमुनींना दिले. मात्र, कपिलमुनींनी हे रत्‍न गणपतीला अर्पण केले. गणपतीच्या गळ्यात त्यांनी ते घातले व त्यांची चिंताही दूर झाली. त्यामुळे गणपतीला येथे चिंतामणी या नावाने ओळखले जाऊ लागले.
गणपतीचे मंदिर हे धरानिधर महाराज देव यांनी बांधले. १०० वर्षांनंतर पेशव्यांनी तेथे भव्य व आकर्षक मंदिर व सभागृह बांधले. हे मंदिर पूर्णपणे लाकडापासून बनवले आहे. त्याकाळी हे मंदिर बांधायला ४० हजार रूपये लागले होते. युरोपीयांकडून पेशव्यांना पितळाच्या दोन मोठ्या घंटा मिळाल्या होत्या. त्यातील एक महाडला असून दुसरी येथे आहे. वयाच्या २७व्या वर्षी माधवराव पेशव्यांना क्षयरोग झाला. तेव्हा त्यांना येथे आणण्या‍त आले. या गणपतीसमोरच त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांची पत्‍नी रमाबाई त्यानंतर सती गेल्या. त्यांच्या स्मरणार्थ येथे बाग तयार करण्यात आली आहे. मोरया गोसावी यांना येथेच सिद्धी प्राप्त झाल्याचेही सांगितले जाते.
श्री चिंतामणीचे मंदिर भव्य असून मंदिराच्या आवारात एक मोठी घंटा आहे. मंदिरातील मूर्ती स्वयंभू असून डाव्या सोंडेची, आसन घातलेली व पूर्वाभिमुख आहे. त्याच्या दोन्ही डोळ्यात लाल मणी व हिरे आहेत. हे मंदिर आजही मजबूत स्थितीत आहे.
मुळा-मुठा नदींने वेढलेले हे श्री क्षेत्र थेऊर पुणे-सोलापूर रेल्वेमार्गावर पुण्यापासून २५ कि.मी. अंतरावर असलेल्या लोणी गावापासून फक्त सात कि.मी.वर आहे
मोरेश्वर • सिद्धिविनायक • बल्लाळेश्वर • वरदविनायक • गिरिजात्मज • चिंतामणी • विघ्नहर • महागणपती
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १५ जानेवारी २०१६ रोजी १४:१३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


धुळे : अंनिस दशक्रिया चित्रपटाच्या पाठीशी : अविनाश पाटील
दशक्रिया सिनेमाला विरोध म्हणजे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला आहे अशी प्रतिक्रीया अंधश्रद्धा निर्मुलन समितीचे कार्याध्यक्ष अविनाश पाटील यांनी दिली आहे
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
मुंबई : मुंबईच्या 2034 पर्यंतच्या विकास आराखड्याला मंजुरी, संजय निरुपमांची आराखड्यावर टीका
दुष्काळाशी दोन हात : वॉटर कप 2018 बातम्या सुपरफास्ट
बातम्या सुपरफास्ट : दिवसभरातील बातम्यांचा वेगवान आढावा
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
स्पेशल रिपोर्ट : ठाणे : राजकीय वैमनस्यातून नाही, शिवसेना नेते शैलेश निमसेंची पत्नीकडूनच हत्या
विशेष चर्चा : नाणार होणार की जाणार
वॉटर कप 2018 : नांदेड : मातूलच्या माया सोनकांबळेचे दुष्काळाशी दोन हात
वॉटर कप 2018 : उस्मानाबाद : बावी गावात महिलांसाठी खोदकामाची स्पर्धा
वॉटर कप 2018 : अहमदनगर : गोंदर्डी गावात महिलांकडून रोपवाटिकेची निर्मिती
वॉटर कप 2018 : पुणे : सोनवडीत गावकऱ्यांसोबत प्रांताधिकाऱ्यांचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : सातारा : पळशीमध्ये रंगशारदा क्लासेसच्या 45 विद्यार्थ्यांचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : यवतमाळ : बोदगव्हाण गावात नवदाम्पत्याचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : लातूर : तांबलवाडीमध्ये जलसंधारणाच्या कामात 100 वर्षांच्या आजोबांचा सहभाग
वॉटर कप 2018 : पुणे : नंदिनी जाधव यांचं उदाचीवाडीमध्ये दररोज 35 किमीचं अंतर कापून श्रमदान
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
मुंबई : मुंबईच्या 2034 पर्यंतच्या विकास आराखड्याला मंजुरी, संजय निरुपमांची आराखड्यावर टीका
दुष्काळाशी दोन हात : वॉटर कप 2018 बातम्या सुपरफास्ट
बातम्या सुपरफास्ट : दिवसभरातील बातम्यांचा वेगवान आढावा
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
स्पेशल रिपोर्ट : ठाणे : राजकीय वैमनस्यातून नाही, शिवसेना नेते शैलेश निमसेंची पत्नीकडूनच हत्या
विशेष चर्चा : नाणार होणार की जाणार
वॉटर कप 2018 : नांदेड : मातूलच्या माया सोनकांबळेचे दुष्काळाशी दोन हात
वॉटर कप 2018 : उस्मानाबाद : बावी गावात महिलांसाठी खोदकामाची स्पर्धा
वॉटर कप 2018 : अहमदनगर : गोंदर्डी गावात महिलांकडून रोपवाटिकेची निर्मिती
वॉटर कप 2018 : पुणे : सोनवडीत गावकऱ्यांसोबत प्रांताधिकाऱ्यांचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : सातारा : पळशीमध्ये रंगशारदा क्लासेसच्या 45 विद्यार्थ्यांचं श्रमदान
धुळे : अंनिस दशक्रिया चित्रपटाच्या पाठीशी : अविनाश पाटील
धुळे : अंनिस दशक्रिया चित्रपटाच्या पाठीशी : अविनाश पाटील
दशक्रिया सिनेमाला विरोध म्हणजे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला आहे अशी प्रतिक्रीया अंधश्रद्धा निर्मुलन समितीचे कार्याध्यक्ष अविनाश पाटील यांनी दिली आहे
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
मुंबई : मुंबईच्या 2034 पर्यंतच्या विकास आराखड्याला मंजुरी, संजय निरुपमांची आराखड्यावर टीका
दुष्काळाशी दोन हात : वॉटर कप 2018 बातम्या सुपरफास्ट
बातम्या सुपरफास्ट : दिवसभरातील बातम्यांचा वेगवान आढावा
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
स्पेशल रिपोर्ट : ठाणे : राजकीय वैमनस्यातून नाही, शिवसेना नेते शैलेश निमसेंची पत्नीकडूनच हत्या
विशेष चर्चा : नाणार होणार की जाणार
वॉटर कप 2018 : नांदेड : मातूलच्या माया सोनकांबळेचे दुष्काळाशी दोन हात
वॉटर कप 2018 : उस्मानाबाद : बावी गावात महिलांसाठी खोदकामाची स्पर्धा
वॉटर कप 2018 : अहमदनगर : गोंदर्डी गावात महिलांकडून रोपवाटिकेची निर्मिती


दांडपट्टा किंवा पट्टा | Chhatrapati Shivaji Maharaj - Shivray

छत्रपती शिवाजी – महाराजांवर चित्रपट
बेसिक फोटोग्राफी वर्कशॉप – ४ सप्टेंबर २०१६
स्वराज्य संकल्पक शहाजीराजे भोसले
छत्रपती राजर्षि शाहू महाराज
गनिमी कावा – युध्दतंत्र
दांडपट्टा किंवा पट्टा हे मध्ययुगीन भारतीय उपखंडातले तलवारीसारखे पात्याचे शस्त्र आहे. तलवारबाजीतील कौशल्याचा सुंदर आविष्कार म्हणजे दांडपट्टा. पट्टा ही वजनाने हलकी परंतू घातक अशी तलवार होती. एकापेक्षा जास्त शत्रूंशी झुंजण्यास याचा खुप चांगला वापर होई. पट्टा ही वजनाने हलकी परंतू घातक अशी तलवार होती. एकापेक्षा जास्त शत्रूंशी झुंजण्यास याचा खुप चांगला वापर होई.
सहसा यामध्ये लांबलचक, सरळसोट आकाराचे, पोलादापासून बनवलेले पाते मुठीवर चढवता येणाऱ्या चिलखती हातमोजास जोडलेले असते. चिलखती हातमोजा मूठ व कोपरापासून पुढचा हात झाकेल, अश्या बनावटीचे असते. जवळच्या अंतरावरून हातघाईच्या लढाई लढताना याचा वापर केला जाई. विशेषकरून मराठ्यांच्या पायदळाने अनेक युद्धमोहिमांत याचा परिणामकारक वापर केला. पट्टा तलवार ही मुख्यत: धातूपासून बनविली जाई.
आज याचा प्रयोग साहसी खेळाच्या प्रदर्शनात केला जातो. हातातली सळसळणारी पाती वापरून अफाट कौशल्य दाखवायचं असतं. सध्या पट्ट्यानं नारळ, केळी, बटाटे कापले जात असले, तरी पूर्वी तोंडात धरलेली लवंग दांडपट्ट्यानं कापली जायची. लवंग धरलेल्याला कसलीच इजा व्हायची नाही. आता जमिनीवर ठेवलेला बटाटा सटकन् कापला जातो; पण पूर्वी माणसाच्या पोटावर ठेवलेले बटाटे, लिंबू सटकन् कापले जायचे. रुमालात ठेवलेली केळी किंवा विड्याची पानं रुमालाला धक्का न लावता कापली जायची. डोळ्याची पापणी हलेपर्यंत हे सारं व्हायचं. पट्ट्यानं वार करणाऱ्याकडे जेवढा आत्मविश्‍वास असतो, तेवढाच तळहातावर नारळ धरून बसणाऱ्याकडेही असतो. दांडपट्ट्याचा, कुऱ्हाडीचा घाव बसून तळहात फाटला, ओठ तुटला असं कधी झालेलं नाही.
दांडपट्टा किंवा पट्टा हे मध्ययुगीन भारतीय उपखंडातले तलवारीसारखे पात्याचे शस्त्र आहे. तलवारबाजीतील कौशल्याचा सुंदर आविष्कार म्हणजे दांडपट्टा. पट्टा ही वजनाने हलकी परंतू घातक अशी तलवार होती. एकापेक्षा जास्त शत्रूंशी झुंजण्यास याचा खुप चांगला वापर होई. पट्टा ही वजनाने हलकी परंतू घातक अशी तलवार होती. एकापेक्षा जास्त शत्रूंशी झुंजण्यास याचा खुप चांगला वापर होई. सहसा यामध्ये लांबलचक, सरळसोट आकाराचे, पोलादापासून बनवलेले पाते मुठीवर चढवता येणाऱ्या चिलखती हातमोजास जोडलेले असते. चिलखती हातमोजा मूठ व कोपरापासून पुढचा हात झाकेल, अश्या बनावटीचे असते. जवळच्या अंतरावरून हातघाईच्या लढाई लढताना याचा वापर केला जाई. विशेषकरून मराठ्यांच्या पायदळाने अनेक युद्धमोहिमांत याचा…
Summary : तलवारबाजीतील कौशल्याचा सुंदर आविष्कार म्हणजे दांडपट्टा. पट्टा ही वजनाने हलकी परंतू घातक अशी तलवार होती. एकापेक्षा जास्त शत्रूंशी झुंजण्यास याचा खुप चांगला वापर होई.
Previous: मराठे – निजाम संबंध
Next: सिंहगड पुन्हा स्वराज्यात सामिल करणारे शंकराजी नारायण
Anuya on महाराष्ट्राच्या किल्ल्यांकडे सरकारचे अक्षम्य दुर्लक्ष
shashank on वीर शिवा काशीद
छत्रपती शिवाजी – महाराजांवर चित्रपट
बेसिक फोटोग्राफी वर्कशॉप – ४ सप्टेंबर २०१६
गनिमी कावा – युध्दतंत्र
छत्रपती राजर्षि शाहू महाराज
स्वराज्य संकल्पक शहाजीराजे भोसले
chatrapati shivray chhatrapati shivaji maharaj kaviraj bhushan lohagad fort Modi Letter D Modi Letter DH Modi Letter N Modi Letter SH Modi Letter T Modi Letter TH modi script nature photography Quiz Contest raigad raigad fort Rajaram Maharaj shivaji raje shivkalyan raja shivrayanchi aarti आज्ञापत्र कविराज भूषण छत्रपती शिवाजी महाराज जाणता राजा जावजी लाड ताराराणी प्र. के. घाणेकर प्रश्नमंजुषा बाजीराव पेशवे बाल शिवाजी मराठा मराठेशाही राजमाता जिजाऊ आऊसाहेब लता मंगेशकर वा. सी. बेंद्रे शहाजी महाराज शिवराय शिवरायांचा जन्म शिवरायांची आरती शिवाजी राजे शिवाजीराजे भोसले शिवाजी शहाजी भोसले सरनौबत सेतू माधवराव पगडी सोपी मोडी पत्रे २०१५
शिवराय प्रश्नमंजुषा – प्रश्न क्रमांक १५
शिवराय.कॉम प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक. १२
शिवराय.कॉम प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक. ११
शिवराय प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक १४
शिवराय.कॉम प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक. १३
छत्रपती शिवाजी – महाराजांवर चित्रपट
बेसिक फोटोग्राफी वर्कशॉप – ४ सप्टेंबर २०१६
Jai ram Shinde: सर माझ्या माहिती प्रमाणे पन्हाळा गडावरील ईतिहाआसआसाचे वर्णन...
Jai ram Shinde: खुप छान माहित दिल्या ईतिहासातील. पण माला माहिती आहे त्याप्रम...
शिवराय प्रश्नमंजुषा – प्रश्न क्रमांक १५
शिवराय.कॉम प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक. १२
शिवराय.कॉम प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक. ११
शिवराय प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक १४
शिवराय.कॉम प्रश्नमंजुषा २०१५ – प्रश्न क्रमांक. १३
काळकाई खिंडीत सिद्दयांची कत्तल करणारे जावजी लाड
प्रती तानाजी – पदाती सप्तसहस्त्री नावजी लखमाजी बलकवडे
छत्रपती संभाजी महाराजांचा जन्म
राजगड लढविणारे संताजी सिलीम्बकर
जयदेव जयदेव जय जय शिवराया
मोडी येत नसल्याने इतिहास संशोधनात साचलेपण
मोडी लिपी काय आहे
मोडी शिकणाऱ्यांसाठी सुवर्ण संधी
चला माहिती घेऊया गडकोटांविषयी
Jai ram Shinde: सर माझ्या माहिती प्रमाणे पन्हाळा गडावरील ईतिहाआसआसाचे वर्णन...
Jai ram Shinde: खुप छान माहित दिल्या ईतिहासातील. पण माला माहिती आहे त्याप्रम...


बेलापूर (श्रीरामपूर तालुका) - विकिपीडिया

(श्रीरामपूर तालुका या पानावरून पुनर्निर्देशित)
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
बेलापूर (नवी मुंबई) याच्याशी गल्लत करु नका.
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
हा लेख श्रीरामपूर तालुका विषयी आहे. श्रीरामपूर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या
श्रीरामपूर तालुक्याचे अहमदनगर जिल्ह्याच्या नकाशावरील स्थान
बेलापूर (श्रीरामपूर तालुका) हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अहमदनगर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
हरेगाव हे श्रीरामपूर तालुक्यातील एक प्रसिद्ध गाव असून या या ठिकाणी ब्रॅन्डी ॲन्ड कंपनीने 'बेलापूर शुगर इंडस्ट्रीज ॲन्ड अलाइड लिमिटेड' नावाचा साखर कारखाना इ.स. १९१७ साली सुरू केला. हा कारखाना सुरू करण्यापूर्वी येथे गुळाचे उत्पादन घेतले जात असे. त्यानंतर या कंपनीने ब्रिटिश सरकारकडून भाडेपट्ट्यावर हजारो एकर जमीन घेतली व २२ एकर परिसरात हा कारखाना सुरू करण्यात आला. त्यावेळी साखर कारखान्यातील कामगार उसाच्या चिपाडांपासून बनवलेल्या खोपटांत राहत असत. त्या खोपट्यांना मोठी आग लागून सर्व झोपड्या जळून गेल्या. नंतर कारखाना व्यवस्थापन आणि प्रातिनिधिक युनियन यांनी मिळून उत्कृष्ट अशी कामगार वसाहत निर्माण केली. तिच्यात चांगली सांडपाण्याची व्यवस्था होती,. कामगारांसाठी एक दवाखाना होता व त्यांच्या मुलांसाठी शाळाही चालवली जात होती. खास बाब म्हणजे आज आपण जे दूध डेअरी प्रकल्प, कोंबडी पालन प्रकल्प पाहतो तसले प्रकल्प हरिगाव येथे कारखान्यामार्फत १९४० पासून चालू होते. कामगारांची एक सोसायटी होती आणि जीवनावश्यक वस्तूंचे एक दुकानही होते. मात्र पुढे सहकारी चळवळीमुळे या खाजगी कारखान्याचा अंत झाला. या कारखान्याचे पहिले सर व्यवस्थापक लोकमान्य टिळकांचे नातू श्री. के के महाजन होते. आशिया खंडातील पहिला साखर कारखाना हरेगाव येथे स्थापन झाला होता. तसेच हरेगाव साखर कारखान्याव्यतिरिक्त आसपासच्या गावांमध्येसुद्धा अनेक कारखाने होते.
"बेलापूर (श्रीरामपूर) तालुक्याचा नकाशा" (मराठी मजकूर). ८ मार्च २०१८ रोजी पाहिले.
अकोले तालुका • संगमनेर तालुका
नगर तालुका • नेवासा तालुका
कर्जत तालुका • जामखेड तालुका
श्रीरामपूर तालुका • राहुरी तालुका
कोपरगाव तालुका • राहाता तालुका
श्रीगोंदा तालुका • पारनेर तालुका
पाथर्डी तालुका • शेवगांव तालुका
अहमदनगर • अकोले • कर्जत • कोपरगाव • जामखेड • नेवासा • पाथर्डी • पारनेर • राहाता • राहुरी • शेवगांव • शिर्डी • श्रीगोंदा • श्रीरामपूर • संगमनेर
मुळा नदी • प्रवरा नदी • सीना नदी • गोदावरी नदी • घोड नदी • भीमा नदी
मुळा धरण • भंडारदरा धरण • निळवंडे धरण • मांडओहळ धरण • आढळा प्रकल्प • सीना धरण • विसापूर तलाव • पिंपळगाव खांड धरण
श्रीरामपुर जिल्हयातील गावे: उक्कलगाव, बेलापुर, हरेगाव, ममदापुर, गळनिंब, फत्याबाद, इ.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ९ मार्च २०१८ रोजी १६:३४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू ): 2010

शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू )
मी वाचलेल्या साहीत्यामधील चांगले, मला आवडलेले भाग या ब्लॉगवर दिले आहेत. : नरेन्द्र प्रभू
१४ विद्या ६४ कला
१४ विद्या आणि ६४ कला याबद्द्ल अनेकांच्या मनात उत्सुकता असते. त्याबद्दल आमच्याकडे सतत विचारणाही होत असते. त्या १४ विद्या आणि ६४ कलांची ही ओळख.
चार वेद + सहा वेदांगे + न्याय, मीमांसा, पुराणे व धर्मशास्त्र=१४
१) ऋग्वेद २) यजुर्वेद ३) सामवेद ४) अथर्ववेद
१) व्याकरण- भाषेतील शब्दांच्या व्यवहाराचे शास्त्र.
२) ज्योतिष- ग्रहगती तथा सामुद्रिक जाणण्याची विद्या.
३) निरुक्त- वेदांतील कठीण शब्दांचे अर्थ सांगणारे शास्त्र.
४) कल्प- धार्मिक विधी- व्रतांचे वर्णन करणारे शास्त्र.
५) छंद- शब्दांची गानयोग्य रचना व काव्यवृत्ताचे ज्ञान.
६) शिक्षा- शिक्षण, अध्यापन व अध्ययन.
१) न्याय मीमांसा पुराणे धर्मशास्त्र.
१) पानक रस तथा रागासव योजना- मदिरा व पेय तयार करणे.
२) धातुवद- कच्ची धातू पक्की व मिश्रधातू वेगळी करणे.
३) दुर्वाच योग- कठीण शब्दांचा अर्थ लावणे.
४) आकर ज्ञान- खाणींविषयी अंतर्गत सखोल ज्ञान असणे.
५) वृक्षायुर्वेद योग- उपवन, कुंज, वाटिका, उद्यान बनविणे.
६) पट्टिका वेत्रवाणकल्प- नवार, सुंभ, वेत इत्यादींनी खाट विणणे.
७) वैनायिकी विद्याज्ञान- शिष्टाचार व विनय यांचे ज्ञान असणे.
८) व्यायामिकी विद्याज्ञान- व्यायामाचे शास्त्रोक्त ज्ञान असणे.
९) वैजापिकी विद्याज्ञान- दुसऱ्यावर विजय मिळविणे.
१०) शुकसारिका प्रलापन- पक्ष्यांची बोली जाणणे.
११) अभिधान कोष छंदोज्ञान- शब्द व छंद यांचे ज्ञान असणे.
१२) वास्तुविद्या- महाल, भवन, राजवाडे, सदन बांधणे.
१३) बालक्रीडाकर्म- लहान मुलांचे मनोरंजन करणे.
१४) चित्रशब्दापूपभक्षविपाक क्रिया- पाकक्रिया, स्वयंपाक करणे.
१५) पुस्तकवाचन- काव्यगद्यादी पुस्तके व ग्रंथ वाचणे.
१६) आकर्षण क्रीडा- दुसऱ्याला आकर्षित करणे.
१७) कौचुमार योग- कुरुप व्यक्तीला लावण्यसंपन्न बनविणे.
१८) हस्तलाघव- हस्तकौशल्य तथा हातांनी कलेची कामे करणे.
१९) प्रहेलिका- कोटी, उखाणे वा काव्यातून प्रश्न विचारणे.
२०) प्रतिमाला- अंत्याक्षराची योग्यता ठेवणे.
२१) काव्यसमस्यापूर्ती- अर्धे काव्य पूर्ण करणे.
२२) भाषाज्ञान- देशी-विदेशी बोलींचे ज्ञान असणे.
२३) चित्रयोग- चित्रे काढून रंगविणे.
२४) कायाकल्प- वृद्ध व्यक्तीला तरुण करणे.
२५) माल्यग्रंथ विकल्प- वस्त्रप्रावरणांची योग्य निवड करणे.
२६) गंधयुक्ती- सुवासिक गंध वा लेप यांची निर्मिती करणे.
२७) यंत्रमातृका- विविध यंत्रांची निर्मिती करणे.
२८) अत्तर विकल्प- फुलांपासून अर्क वा अत्तर बनविणे.
२९) संपाठय़- दुसऱ्याचे बोलणे ऐकून जसेच्या तसे म्हणणे.
३०) धारण मातृका- स्मरणशक्ती वृद्धिंगत करणे.
३१) छलीक योग- चलाखी करून हातोहात फसविणे.
३२) वस्त्रगोपन- फाटकी वस्त्रे शिवणे.
३३) मणिभूमिका- भूमीवर मण्यांची रचना करणे.
३४) द्यूतक्रीडा- जुगार खेळणे.
३५) पुष्पशकटिका निमित्त ज्ञान- प्राकृतिक लक्षणाद्वारे भविष्य सांगणे.
३६) माल्यग्रथन- वेण्या, पुष्पमाला, हार, गजरे बनविणे.
३७) मणिरागज्ञान- रंगावरून रत्नांची पारख करणे वा ओळखणे.
३८) मेषकुक्कुटलावक- युद्धविधी- बोकड, कोंबडा इ.च्या झुंजी लावणे.
३९) विशेषकच्छेद ज्ञान- कपाळावर लावायच्या तिलकांचे साचे करणे.
४०) क्रिया विकल्प- वस्तूच्या क्रियेचा प्रभाव उलटविणे.
४१) मानसी काव्यक्रिया- शीघ्र कवित्व करणे.
४२) आभूषण भोजन- सोन्या-चांदी वा रत्नामोत्यांनी काया सजवणे.
४३) केशशेखर पीड ज्ञान- मुकुट बनविणे व केसात फुले माळणे.
४४) नृत्यज्ञान- नाचाविषयीचे शास्त्रोक्त सखोल ज्ञान असणे.
४५) गीतज्ञान- गायनाचे शास्त्रीय सखोल ज्ञान असणे.
४६) तंडुल कुसुमावली विकार- तांदूळ व फुलांची रांगोळी काढणे.
४७) केशमार्जन कौशल्य- मस्तकाला तेलाने मालीश करणे.
४८) उत्सादन क्रिया- अंगाला तेलाने मर्दन करणे.
४९) कर्णपत्र भंग- पानाफुलांपासून कर्णफुले बनविणे.
५०) नेपथ्य योग- ऋतुकालानुसार वस्त्रालंकाराची निवड करणे.
५१) उदकघात- जलविहार करणे. रंगीत पाण्याच्या पिचकारी करणे.
५२) उदकवाद्य- जलतरंग वाजविणे.
५३) शयनरचना- मंचक, शय्या व मंदिर सजविणे.
५४) चित्रकला- नक्षी वेलवुट्टी व चित्रे काढणे.
५५) पुष्पास्तरण- फुलांची कलात्मक शय्या करणे.
५६) नाटय़अख्यायिका दर्शन- नाटकांत अभिनय करणे.
५७) दशनवसनांगरात- दात, वस्त्रे, काया रंगविणे वा सजविणे.
५८) तुर्ककर्म- चरखा व टकळीने सूत काढणे.
५९) इंद्रजाल- गारुडविद्या व जादूटोणा यांचे ज्ञान असणे.
६०) तक्षणकर्म- लाकडावर कोरीव काम करणे.
६१) अक्षर मुष्टिका कथन- करपल्लवीद्वारे संभाषण करणे.
६२) सूत्र तथा सूचीकर्म- वस्त्राला रफू करणे.
६३) म्लेंछीतकला विकल्प- परकीय भाषा ठाऊक असणे.
६४) रत्नरौप्य परीक्षा- अमूल्य धातू व रत्ने यांची पारख करणे.
नंदिनी बोपर्डीकर , रविवार १९ सप्टेंबर २०१०
मुंबईतली ऎशी टक्के माणसं ही अशा तुटपुंज्या जागेतच राहत असतात. सकाळी त्यांचं घर म्ह्णजे धावपळीत पाणी भरायची जागा – ‘नळघर’ असते. नंतर उभ्या घराचं जणू किचन होऊन जातं. दुपारनंतर घराची ही एकुलती एक खोली म्हणजे लिव्हिंगरूम होते. रात्री तीच खोली बेडरूम होते. रंगमंचावर कसे नेपथ्यबदल होत जातात, तसंच घडत राहतं या घरात. तरीही... घराचं नाटक होऊ न देता इथली माणसं गुण्यागोविंदाने, मनःपुर्वक जगत राहतात.
डॉ. नंदा केशव मेश्राम यांची आत्मकथा
किंमत : २५० रुपये.
पुणे शहर हे त्या वेळी सासवडहून आम्हाला दिल्लीइतके दूर वाटायचे. माझे एक चुलते होते. त्यांना पुण्याला चांगली नेकरी मिळाली. तेव्हा सर्व तयारी करून पुण्याला जावयाला ते निघाले. त्यांचा गोतावळा फार मोठा होता. पुण्याला ते चालले म्हणजे जणू काही साता समुद्रापलीकडे चालले, या भावनेने त्यांचे पाचपन्नास नातेवाईक घरापासून गावाबाहेरच्या दिवे नाक्यापर्यंत रडत-ओरडत त्यांच्या बैलगाडीमागून चालू लागले. शेवटी अखेरचा निरोप घेताना त्यांच्या आईने तर हृदयभेदक हंबरडा फोडला. त्यामूळे आमचे चुलते इतके हादरून गेले की ते गाडीवानाच्या गळ्याला मिठी मारून ओक्साबोक्शी रडू लागले. गाडीवानही दुःखाने व्याकूळ होऊन आरोळ्या मारू लागला. गाडीचा बैल तर जागच्या जागी मटकन खाली बसला. अर्थात अशा परिस्थितीत पुढे प्रवास होणे अशक्यच होते. नोकरीसाठी पुण्याला जाण्याचा बेत आमच्या चुलत्यांनी त्या क्षणीच रद्द केला. आणि जन्मभर आपल्या आईपाशी सासवडलाच राहण्याची त्यांनी घेर प्रतिज्ञा केली. त्यांच्या बरोबरीने नोकरीला लागलेले महिना हजार-बाराशे रुपया पर्यंत चढून पाच-पाचशे रुपयांवर पुढे पेंशनीत निघाले. पण आमच्या चुलत्यांनी उभ्या आयुष्यात स्वतःच्या कष्टाने हजार रुपयेदेखील कमावले नासतील. आणि हे कशासाठी  तर सासवड सोडून अठरा मैलांच्या अंतरावर असलेल्या पुणे नामक शहरी त्यांना जाणे अशक्य झाले म्हणून.
Links to this post Labels: आचार्य अत्रे , आत्मचरित्र
डॉ. सलील कुलकर्णी , शनिवार, २० फेब्रुवारी २०१०
शांताबाई.. शांताबाई शेळके.. आमच्यासाठी घरातली प्रेमळ आजी.. एक प्रतिभावंत कवयित्री, लेखिका.. संत साहित्य, पारंपरिक गाणी, कविता यांचा एक चालताबोलता ज्ञानकोश.. अफाट वाचन करून ते सगळं विनासायास मुखोद्गत असणाऱ्या एक अभ्यासक.. एक सच्चा रसिक आणि सगळ्यात खरं आणि महत्त्वाचं रूप म्हणजे माझ्या आजीच्या वयाची माझी मैत्रीण..
सर्वार्थाने माझ्या ‘आजी’सारख्या असलेल्या शांताबाई तिसऱ्या माणसाला माझी ओळख ‘हा माझा छोटा मित्र’ अशी करून द्यायच्या आणि तेसुद्धा अगदी मनापासून, खरं- खरं एक ज्येष्ठ कलाकार म्हणून मिरवताना मी त्यांना कधीच पाहिले नाही आणि साधेपणासुद्धा असा की तो टोकाचा.. म्हणजे ‘मी किती ग्रेट, बघा कशी साधी’ असा आविर्भाव चुकूनसुद्धा नाही. मला वाटतं की, त्या साधेपणामागे ‘मी कलाकार आहे’, यापेक्षाही ‘मी आस्वादक आहे’ असं मानणं होतं.
त्यांच्याशी गप्पा मारताना गाणी, कविता यापलीकडे जाऊन ‘मी तुला एक सांगते हं’ असं त्या म्हणत. एखादं संस्कृत सुभाषित, तुकारामांचा अभंग, गदिमांचं गीत, कुसुमाग्रजांची वा बहिणाबाईंची एखादी कविता, एखाद्या इंग्रजी कथेमधला उतारा, चुटकुला किंवा एखादा घडलेला प्रसंग.. असं काहीही असे. आणि सांगून झाल्यावर, ‘ए मस्त आहे ना’ असा हमखास प्रश्न.. म्हणजे स्वत: जे काही सुंदर पाहिलं, ऐकलं, अनुभवलं ते सगळ्यांना दिसावं ही निर्मळ भावना.. यातूनच ‘मधुसंचय’सारख्या पुस्तकाची (ज्यात त्यांनी वाचलेलं, ऐकलेलं सारं काही होतं) संकल्पना सुचली असावी.
‘लोलक’ या शांताबाईंच्या कवितेत..
‘देवळाच्या झुंबरातून सापडलेला लोलक हरवला माझ्या हातून
आणि दिसू लागली माणसं पुन्हा माणसासारखी
असं लिहिलं असेल, तरी संवेदनशील आस्वादकाचा हा लोलक त्यांनी स्वत: मात्र फार उत्कटपणे जपला होता, सांभाळला होता. आणि म्हणूनच इतकं विविधरंगी लेखन करताना प्रत्येक वेळी त्यांचा ताजेपणा, निरागसपणा कायम टिकून असावा.
‘किलबिल किलबिल पक्षी बोलती’ लिहिताना ‘कुणी न मोठे कुणी धाकटे’ ही ओळ त्यांनी नुसती लिहिली नाही, तर त्या स्वत: तसंच मानत आल्या.
‘विहीणबाई विहीणबाई उठा आता उठा’ हे बाहुला- बाहुलीच्या लग्नाचं गाणं मला खूप आवडतं, असं मी त्यांना सांगितलं तर त्या म्हणाल्या, चल आपण अगदी आजचं असं एक बालगीत करू या मग मी एक चाल ऐकवली आणि त्यावर काही क्षणात त्यांनी ओळी रचल्या-
कोकीळ म्हणतो काय करावे
खोकून बसला पार घसा
सांगा आता गाऊ कसा
म्हणे कोंबडा टी.व्ही. बघता
रात्री गेला वेळ कसा
हाक कुणा मी देऊ कसा
एकीकडे हा निरागस भाव आणि दुसरीकडे-
‘दूरदूरच्या ओसाडीत भटकणारे पाय
त्वचेमागील एकाकीपण कधी सरते काय
असं वास्तव त्या लिहून जातात.
मला सुरातलं विशेष काही कळत नाही असं म्हणता म्हणता चालीवर लिहिलेली ‘जीवलगा, राहिले रे दूर..’, ‘ऋतु हिरवा’, ‘घनरानी’ अशी गाणी ऐकली की लक्षात येते की सुरावटीतून नेमका भाव शोधून शब्दांच्या जागा ओळखणं ही विलक्षण गोष्ट त्यांना साध्य झाली होती.
‘रूपास भाळलो मी’ पासून ‘तोच चंद्रमा नभात’, ‘मानते मन एक काही’, ‘चांदण्या रात्रीतले ते स्वप्न’, ‘मागे उभा मंगेश’, ‘काय बाई सांगू’, ‘रेशमाच्या रेघांनी’, ‘ही वाट दूर जाते’, ‘जय शारदे’ पर्यंत असंख्य लोकप्रिय गीतं ऐकताना आपण रसिक इतके भारावून जातो की मुक्तछंदातल्या विविधरंगी कवितांकडे बघायला उसंतच होत नाही. मात्र हा त्यांच्या बहुगुणी कवित्वावर अन्याय होईल. त्यांच्या ‘एकाकी’, ‘मी चंद्र पाहिला’, ‘देवपाट’, ‘झाड’, ‘आडवेळचा पाऊस’, ‘पूर’ या आणि अशा अनेक कविता आहेत, ज्या शांताबाईंचं एक वेगळं व्यक्तिमत्त्व आपल्यासमोर आणतात. ‘कवी, गीतकार’ या वादात त्या कधीच अडकल्या नाहीत. मी एकदा त्यांना म्हणालो, ‘गीतात जास्त ू१ंऋ३्रल्लॠ किंवा योजनाबद्धता, आखीव- रेखीव बांधणी होते, असं वाटतं का’ तर शांताबाई म्हणाल्या, ‘कविता काय, गीत काय, लेख काय, सगळंच मनात असतं तोपर्यंतच स्र्४१ी असतं, स्वाभाविक असतं. ज्या क्षणी ते कागदावर उतरवण्याची इच्छा होते, तिथेच रचना सुरू होते. याला अपवाद एकच- संतसाहित्य’ तर शांताबाई म्हणाल्या, ‘कविता काय, गीत काय, लेख काय, सगळंच मनात असतं तोपर्यंतच स्र्४१ी असतं, स्वाभाविक असतं. ज्या क्षणी ते कागदावर उतरवण्याची इच्छा होते, तिथेच रचना सुरू होते. याला अपवाद एकच- संतसाहित्य
एकदा मी त्यांना नामदेव महाराजांचा एक अभंग ऐकवला
‘ज्ञानियांचे ज्ञेय, ध्यानियांचे ध्येय
त्यांनी पुन्हा पुन्हा तो अभंग ऐकला आणि म्हणाल्या, ‘हे खरे कवी’ त्यांना सुचलं ते इतकं सुंदर आहे आणि त्यात वृत्त मात्रा छंद सगळं कसं नेमकं
एकदा अचानक त्यांचा फोन आला आणि म्हणाल्या, ‘आज जाने की जिद ना करो’ ऐकायचंय रे
मी पेटी घेऊन गेलो आणि त्यांच्या ऐकण्यातली विविधता बघून चक्रावून गेलो. त्या गुलजार, जावेद अख्तर यांच्याविषयी बोलत होत्या. मध्येच म्हणाल्या, ‘चोली के पिछे क्या है’ फार छान लिहिलंय, लोक उगाच विपर्यास करतात. त्यांना एका गाण्यातल्या दोन ओळी फार आवडल्या होत्या-
‘जवानी का आलम बडा बेखबर है
दुपट्टे का पल्लू किधर का किधर है
मला म्हणाल्या, ‘मस्त आहे ना’ ..मी क्रॅक होऊन बघत बसलो
‘काटा रुते कुणाला’ लिहिताना शांताबाईंनी एक फार सुंदर शब्द लिहिला ‘अबोलणे’..
काही करू पाहतो, रुजतो अनर्थ तेथे
माझे ‘अबोलणेही’ विपरीत होत आहे..
मी विचारलं, शांताबाई हा तुमचा शब्द का तर संकोचून म्हणाल्या, ‘मी स्वत: असं कसं म्हणू रे तर संकोचून म्हणाल्या, ‘मी स्वत: असं कसं म्हणू रे
एका शनिवार- रविवारी त्या आमच्या घरी मुक्कामाल्या आल्या होत्या. तेव्हा म्हणाल्या, ‘मी आज खूप खूश आहे.. लतादीदींनी माझ्यासाठी परदेशातून आगाथा ख्रिस्तीची नवीन पुस्तकं आणली.’ मंगेशकर कुटुंबीयांविषयी त्यांना एक खास ओढ, आदर होता. हृदयात एक वेगळी जागा कायम जाणवायची. ‘हृदयनाथांनी किती छान छान गाणी केली माझी’, हे त्या सहजतेने बोलायच्या.
एकदा बोलता बोलता मी त्यांना म्हणालो, ‘मी नवीन सीडी करतोय. तुमच्या कविता घेऊ चालेल’ तर मला म्हणाल्या, ‘नको मी काहीतरी नवीन लिहिते. नाहीतर मला काहीच केल्यासारखं वाटणार नाही. तू म्हणशील- ही म्हातारी नुसतीच गप्पा मारते.’ त्यावर आम्ही खूप हसलो.
त्यांनी कधीच देव-देव, पूजा-अर्चा असं काही केलेलं नाही. पण ‘गणराज रंगी नाचतो’, ‘गजानना श्रीगणराया’ अशी गाणी लिहिताना त्या निस्सीम गणेशभक्त झाल्या. ‘ही चाल तुरूतरू’, ‘माझे राणी माझे मोगा’ लिहिताना प्रेमाची नवलाई त्यांनी मांडली. समुद्र प्रत्यक्ष पाहण्यापूर्वीच केवळ कल्पनेतून ‘वादळवारं सुटलं’ सारखी गाणी त्यांनी लिहिली. ‘हे शामसुंदर’ किंवा ‘जाईन विचारीत रानफुला’ मधून त्या विरहिणी झाल्या.. खरंच ही गाणी लिहिताना स्वत:ची किती विविध ‘मनं’ त्यांनी कल्पिली असतील
सोपं, गोड लिहिता लिहिता..
‘मातीची धरती, देह मातीचा वरती
अरे माती जागवू दे मातीचा जिव्हाळा..
असं खोल- खोल विचार करायला लावणारं, तर कधी
‘मी मुक्त कलंदर, चिरकालाचा पांथ,
मी अज्ञानातून चालत आलो वाट’ अशी विरक्ती.
गोड, निरागस, आस्वादक रसिक शांताबाईंमध्ये खोलवर एक एकाकी, गंभीर, विरक्त विचारवंत मला कायम जाणवला.
शांताबाई त्यांच्या अगदी अलीकडच्या लेखनात म्हणतात.. ‘आता कविता लिहिताना शाब्दिक चलाखी नकोशी वाटते. केवळ नादमधुर, गोड, रुणझुणते शब्द समाधान देत नाहीत. शब्दातूनच पण शब्दांपलीकडं जावंसं वाटतं. एकेकाळी शब्द हा मला जगाशी जोडणारा दुवा वाटत असे.. आता जाणीव होते की, शब्दाला शब्द भेटतीलच असं नाही, शब्दांनी शब्द पेटतीलच असं नाही.. माझ्या कवितेतून चाललेला हा माझा आणि माझ्या दृष्टिकोनातून जगाचा शोध कधी संपेल असं वाटत नाही.’
शांताबाई, मला खात्री आहे की, या क्षणीसुद्धा तुम्ही अवकाशात कुठेतरी बसून प्रसन्न मुद्रेने काही वाचताय, लिहिताय आणि तयारी करताय पुन्हा नव्याने आयुष्याची मैफिल रंगवण्याची.. आम्हा सगळ्यांसाठी.. आमच्या नंतरच्यांसाठी.. आणि त्यांच्याही नंतर येणाऱ्यांसाठी.. आम्ही सारे तुमची वाट बघतोय. शांताबाई
Links to this post Labels: भावलेल्या कविता , माणिक-मोती , लोकसत्ता
आपण सगळेच मालदिवी आहोत
बदलते विश्व , बदलता भारत
ज्ञानेश्वर मुळे - रविवार, ७ फेब्रुवारी २०१०
कोपनहागेनमध्ये डिसेंबरात उडालेली पर्यावरणाच्या बदलाची धूळ आता पुन्हा शांत झालेली आहे. ती धूळ जशी अभूतपूर्व होती तशीच त्यानंतरची ही शांतता अभूतपूर्व आहे. पर्यावरणाचं काहीही ज्ञान नसलेल्या पण तरीही प्रिय पृथ्वीच्या भविष्याची धास्ती घेतलेल्या माझ्यासारख्या माणसाला या विषयावर चिंतन करण्यासाठीची ही सुवर्णसंधी आहे. पर्यावरण बदलामुळे असे झाले तसे झाले असे आपण म्हणतो, ते मात्र साफ चुकीचे आहे. ‘मानव बदल’ हे या सगळ्या समस्येचे मूळ आहे. पर्यावरणाच्या जाणिवेचा शंख फुंकत असताना मानवी जाणिवेपासून आपण किती दूर गेलो आहोत याचा मात्र आपणाला विसर पडला आहे. आपला दृष्टिकोन आणि जीवनशैली दोन्हींमधल्या प्रदूषणात स्वच्छ भविष्याचा विचार करण्याची शक्तीही काही अंशी बधीर झाल्यासारखे वाटते.
मी जिथे राहतो त्या मालदीवचं उदाहरण घेऊ. निसर्गाचा असा वरदहस्त क्वचितच एखाद्या देशावर असतो. अकराशे ब्याण्णव छोटी छोटी बेटं असणारा हा देश, जगाचं वाढतं तापमान व वितळणारे हिमखंड यांच्यामुळं समुद्राची उंची दीड मीटर वाढली तर अख्खा देशच पाण्याखाली जाईल. परवाच्या कोपनहागेन परिषदेच्या वेळी मालदीवच्या राष्ट्राध्यक्षांनी दिलेला संदेश सोपा व सरळ होता. ‘आज संकटाच्या दारात मालदीवियन उभे आहेत, पण खरं तर जगातला प्रत्येक माणूस मालदीवियन आहे, आपण सगळे मालदीवियन आहोत’ मी जेव्हा जेव्हा समुद्राकडं पाहतो, बेटांची मखमली वाळू मुठीत घेतो, मावळत्या सूर्याच्या पाश्र्वभूमीवर उभी असणारी जहाजं बघतो तेव्हा माझ्या कानात शब्द गुंजतात, ‘आपण सगळे मालदीवियन आहोत’.
प्रथमदर्शी मालदीवची ही बेटं हिंद महासागरात कुणी रत्नंमाणकं विखरलेली नाहीत ना असे वाटत राहते. पण मानवी संस्कृतीच्या प्रगतीनं या देशाच्या पावित्र्याचा भंग केव्हाच केला आहे. मालदीव देशात तीन स्वतंत्र जीवनशैली आढळतात. राजधानी मालेची जीवनशैली, आरामदायी रिसॉर्ट बेटांची जीवनशैली आणि पारंपरिक मालदिवी बेटांची जीवनशैली. पारंपरिक बेटांपैकी जवळजवळ पंधरावीस बेटांना मी भेटी दिल्या आहेत. त्यात राजधानीजवळची बेटं तशी राजधानीपासून शेकडो कि.मी. उत्तर तशीच दक्षिणेला असणारी बेटं मी पाहिलीत. अशी बेटं जवळजवळ दोनशे असून त्यावर फक्त मालदिवी लोकच राहतात. साधे लोक, साधे रस्ते, नारळांची झाडं, चोहोबाजूला सागर, शिक्षण व आरोग्याच्या मुलभूत सुविधा, घरं साधी पण ऐसपैस, प्रार्थनेला एक मशिद, लोकसंख्या फारतर सातआठशे आणि दीड दोन चौ. कि.मी. असं या बहुसंख्य बेटांचं स्वरूप आहे. जगापासून तुटलेलं असलं तरी जीवन शांत व सुंदर आहे. शिवाय प्रत्येकाच्या घरी टी.व्ही., सफाई मशिन, धुलाई यंत्र वगैरे आधुनिक उपकरणं आहेत. नावापुरती शेती आहे. जीवनावश्यक वस्तू राजधानी मालेतून बोटीने आठवडय़ातून एकदा येतात. संध्याकाळच्या वेळी सगळं बेट फुटबॉलच्या मैदानावर किंवा बोटी ये-जा करतात त्या धक्क्यावर जमतं. लोक बाष्फळ गप्पा मारतात किंवा फक्त बसून राहतात. गेली अडीच हजार र्वष ही गावं स्वयंपूर्ण जीवन जगताहेत. त्यांच्या आजुबाजूच्या बेटांशी संपर्क होता, पण जगाशी संबंध सुरू झाला तो केवळ गेल्या तीस-चाळीस वर्षांत. कुणालाही हवंहवंसं वाटावं असं हे जीवन; पण बाह्य जगाचा स्पर्श झाला आणि विकास आणि प्रगतीच्या जखमांनी हळूहळू ही बेटं वेदनाग्रस्त होऊ लागली आहेत.
या बेटांची अवस्था कोकणातल्या गावांसारखी झाली आहे. सगळी कर्ती पिढी राजधानी मालेला जायला निघाली आहे. गावात फक्त स्त्रीया-माणसं आणि प्राथमिक फार तर माध्यमिक शाळेत जाणारी मुलं-मुली. संपूर्ण प्रदूषणमुक्त, स्वर्गीय सौंदर्यानं नटलेली, माणसामाणसातल्या नात्यानं संपन्न व परिपूर्ण अशी ही बेटं आता मालेकडं डोळे लावून बसतात. इथल्या जनतेला मालेचीच स्वप्नं पडतात. आपल्या गावातील पवित्र आणि शून्य कार्बन उत्सर्जनाच्या पर्यावरणाऐवजी त्यांना प्रति चौ. कि.मध्ये जगातील सर्वोच्च जन-घनता असलेल्या माले शहरात जाण्याची घाई झाली आहे. प्रगती आणि विकासाच्या आकांक्षांनी त्यांच्या मनाचे पर्यावरण कोसळले आहे.
आता माले या राजधानीच्या शहरातील जीवनशैली बघूया. फक्त तीन चौ. कि. मी.च्या क्षेत्रात जवळजवळ सव्वा ते दीड लाख लोक उभे राहतात. इथे सरकारी इमारती व कार्यालये, शाळा, दवाखाने, खासगी कंपन्यांची कार्यालये, दुकाने, बहुमजली इमारती या व इतर आधुनिक शहरात असणाऱ्या सगळ्या सोयी (व गैरसोयी) आहेत. उंदराच्या बिळांसारखी, माणसांची घरं आहेत, प्रत्येकजण सकाळी उठून कुठंतरी जाण्याच्या घाईत असतो, आपण काहीतरी फार महत्त्वाचे काम करत आहोत अशी त्याची धारणा असते, दुकानांचे दरवाजे उघडतात, बंद होतात, एकाऐवजी पंचवीस-तीस मशिदींमधून बांग ऐकू येते. गर्दीने, माणसांच्या प्रगतीने एकेकाळचे या छोटय़ा बेटाचे निसर्ग-संगीत हिरावून घेतले आहे. इथल्या लोकांना रुपैयाबरोबर डॉलरही कळतो, त्यांना अधिक उर्जेची भूक लागली आहे, घरात हवेला मज्जाव आहे, त्यामुळे पंखा लागतो. जेवण गरमगरम खायला वेळ नाही. त्यामुळे मायक्रोवेव्ह लागतो. या शहराचे दरडोई कार्बन उत्सर्जन भारतातील दरडोई उत्सर्जनापेक्षा कितीतरी अधिक आहे. या छोटय़ा बेटावर जवळजवळ तीस हजार मोटारसायकली आहेत.
या शहराला बेट म्हणावे असे इथे काहीच नाही. इथला एकमेव समुद्रकिनाराही ‘कृत्रिम’ आहे. आठवडय़ाचे पाच दिवस काम करून इथलाही माणूस कंटाळतो, त्याचा जीव आंबून जातो. तेव्हा तो टाइमपास, शॉपिंग किंवा आराम करण्यासाठी कोलंबो, बेंगलोर किंवा सिंगापूरला जातो किंवा जायची स्वप्नं बघतो. कधी कधी मालदीवमधल्या आरामदायी रिसॉर्ट बेटांवर जायची इच्छा बाळगतो आणि संधी मिळताच तिथं पोहोचतोही.
आहे तरी काय या रिसॉर्ट बेटांवर हीसुद्धा पारंपरिक मालदिवी बेटांसारखी छोटी छोटी बेटं आहेत. पण तिथं मालदिवी माणसं राहात नाहीत. मालदिवी बेटांमधली जवळजवळ हजारभर बेटं निर्मनुष्य आहेत. त्यातली शंभर बेटं भाडय़ानं दिली आहेत आंतरराष्ट्रीय हॉटेल कंपन्यांना. या कंपन्यांनी या बेटांवरती तुमच्या-आमच्या मनातल्या ऐशोआरामच्या सगळ्या कल्पनांना मूर्त रूप दिलं आहे. आपल्या प्रियकराला किंवा प्रेयसीला माणूस सांगतो, ‘सगळ्या जगापासून दूर, जिथं कुणी म्हणजे कुणी नाही जिथं आकाश आणि सागर भेटतात, जिथं असीम सौंदर्य शोधावं लागत नाही ते आसपास घुटमळत असतं, जिथं आपण आनंदमय होऊन जातो तिथं तुझ्यासोबत असावं असं वाटतं.’ असं अप्रतिम सुंदर विश्व या शंभर बेटांवर निर्माण करण्यात आलं आहे.
पण त्यात एक मेख आहे. तुमचा खिसा ‘खोल’ असावा लागतो. किती खोल एका दिवसाचे (किंवा रात्रीचे) एका शयनगृहाचे भाडे तीस-चाळीस हजार रुपयांपासून पाच-दहा लाख रुपयांपर्यंत. तिथं सामान्य माणूस जाऊ शकत नाही. गंमत म्हणजे या रिसॉॅर्ट बेटांवर आणि मालदीवच्या पारंपरिक बेटांवर निसर्गाचे सगळे रंग, विभ्रम, आविष्कार सारखेच आहेत. फक्त पारंपारिक बेटांवर साधा सोज्ज्वळ बावनकशी आनंद आहे, त्याला ऐशोआरामाची झालर नाही. रिसॉॅर्टवरती जलक्रीडा, शेकडो प्रकारचे मालिश, स्कूबा डायव्हिंग, पॅरासेलिंग, स्नोर्केलिंग वगैरे आनंदाचे अनेक आधुनिक आविष्कार आहेत. पण कुणी कुणाला ओळखत नाही. याउलट पारंपरिक बेटांवर बोलणारी चालणारी एकमेकांशी नातं असणारी, प्रेम तसंच भांडणं करणारी जनता दोन हजार वर्षांपेक्षा अधिक काळ वस्ती करून आहे. या माणसांचे आणि निसर्गाचे एक गूढ नाते आहे. हे नातेही असेच जन्मोजन्मीचे आहे. ते शिडाच्या बोटी चालवतात, वल्हवतात, पोहतात, मासे पकडतात. निसर्ग त्यांचा अन्नदाता आहे. ते निसर्गावर प्रेम करतात. रिसॉर्ट बेटांवर माणसं पाहुणे बनून येतात, पैशाच्या आकाराप्रमाणे आराम विकत घेतात, व्हिडीओ, फोटो वगैरेंच्या माध्यमातून आठवणी गोळा करतात आणि पुनश्च महानगरातील आपापल्या गुहांमध्ये परततात. पुढच्या वर्षी पुन्हा ‘एन्जॉय’, करायला यायचंच, असा निश्चय करून.
ही माणसं ज्या महानगरांमधून येतात. तिथंही त्यांचं कार्बन योगदान प्रचंड प्रमाणात असतंच. पण या बेटांवर असतांनाही त्यांचा कार्बन ‘उपभोग’ वाढतो. कारण जितका ऐशोराम अधिक, तितका वीज व इंधन यांचा उपयोग आणि कार्बन उत्सर्जन अधिक. बेटसदृश जीवन जगतानाही उपभोग शैली मात्र महानगरीच. ही माणसं वातावरणाचं तापमान वाढायला, जीवाश्म इंधनाचा उपभोग घेण्यात, हिमालयातील हिमखंड प्रचंड वेगाने वितळवण्यात, जगभरच्या हवामानाचा समतोल बिघडवण्यात सिंहाचा वाटा उचलतात आणि त्यानंतर क्योतोपासून कोपनहागेनपर्यंत ‘हिरवे तंत्रज्ञान’, ‘अपारंपारिक उर्जास्रोत’ आदी विषयांवर भाषणे देण्यासाठीलाखो रुपये आकारतात.
आपल्याकडेही वेगळ्या अर्थाने गेल्या साठ वर्षांत विकासाच्या नावाखाली लाखो लोकांनी आपल्या जीवनशैलीत आमूलाग्र बदल केला. गावातील निसर्गासमवेतच्या निम्न कार्बन उत्सर्जन श्रेणीतून ही लाखो कुटुंबं प्रगती करत उच्च कार्बन उत्सर्जन श्रेणीत आली. मी ही त्यातलाच एक प्रतिनिधी आहे. आमचा सर्वाचा तथाकथित विकास आपणा सर्वाना आश्रय देणाऱ्या पृथ्वीच्या अस्तित्वावर घाला घालत आहे. महात्मा गांधींच्या ‘खेडय़ाकडे चला’, ‘साधे राहा’ या संदेशातील तथ्य आता शास्त्रज्ञ समजावून सांगताहेत. वीज असो वा इंधन आता अपारंपारिक आणि अक्षय उर्जेशिवाय आपले काम चालणार नाही. यात पाश्चिमात्य जगताने बरोबर पाचर मारून ठेवली आहे. पृथ्वीच्या आणि माणसाच्या शोषणावर आधारित उच्च कार्बन उत्सर्जन जीवनशैली आणि त्याचे समर्थन करणारी अर्निबध भांडवलशाही यांच्या बळावर दोनशे वर्षे जगाला पिळून काढल्यानंतर आणि जागतिक विचारसरणी ‘अधिक उपभोग-अधिक प्रगती’ अशा समीकरणावर आणून ठेवल्यानंतर त्यांनी धोक्याची घंटी वाजवायला सुरुवात केली आहे. आता या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी ते आपल्याला विज्ञान व तंत्रज्ञान विकून आम्हाला रस्त्यावर काढायला तयार झाले आहेत.
गेल्या दोनशे वर्षांच्या विकासाच्या प्रक्रियेतून अस्वस्थ करणारे काही निष्कर्ष निघतात. त्यातले काही असे :
१) माणूस गावाकडून शहराकडे, शहराकडून महानगराकडे जातो तेव्हा आपली शैली निम्न कार्बन उत्सर्जनाकडून उच्च कार्बन उत्सर्जनाकडे नेत असतो.
२) ग्रामीण व अशिक्षितांच्या तुलनेने शहरी व सुशिक्षित लोक अधिक कार्बन उत्सर्जन करतात आणि म्हणून पर्यावरणाला अपाय करतात.
३) गरीबांच्या तुलनेने श्रीमंत अधिक कार्बन उत्सर्जन आणि पर्यायाने पृथ्वीचे अधिक नुकसान करतात.
विचार करणारे लोक व शास्त्रज्ञ दोघेही कमी उपभोग पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान, अपारंपरिक उर्जा यांचं महत्त्व सांगताहेत. ‘पण गरीब देशांसाठी याचा अर्थ मुंडासे व लंगोट घालणाऱ्याने शरीरभर कपडे घालू नयेत, सायकलवर बसणाऱ्याने गाडीचे स्वप्न बघू नये असा होतो. शिवाय रिसॉर्टवरच्या जनतेने पारंपरिक बेटांवर आणि महानगरातील लोकांनी गावी जावे असाही होतो. पण गाववाला असल्यामुळे त्यातली एक गोची मला कळते. गावांचा आत्मा नष्ट झाला आहे.
नद्या सुकल्या आहेत. साइनबोर्ड आणि टीव्ही टॉवरनी गावांना उघडे-नागडे करून टाकले आहे आणि उरल्यासुरल्या सौंदर्यावर राजकारण आणि पैशाची हाव या दोन्हींनी बलात्कार केला आहे. मागच्या वर्षी आमच्या गावात आम्ही काही लोकांनी ग्रामपरिवर्तनाची मुहूर्तमेढ रोवली. त्या कार्यक्रमात एका मोठय़ा पडद्यावर आम्ही गूगलवरती दिसणारी आमच्या गावाची प्रतिमा गावकऱ्यांना दाखवली. आकाशातून घेतलेले ते ‘विहंगम’ तंत्रज्ञानातील प्रगतीचे प्रतिक होते. पण त्याहून आश्चर्याची गोष्ट त्या चित्रात दिसली ती अशी, संपूर्ण गावात नजरेत भरेल असे एकही झाड नव्हते
कागदाचा पुनर्वापर म्हणजेच निसर्ग संवर्धन
१४ विद्या ६४ कला
आपण सगळेच मालदिवी आहोत
साता समुद्रापार - आमचा सतू (सत्यजित प्रभू) सध्या अमेरिकेत स्टेज शो करतोय. काल असाच त्याचा फोन आला. काही मराठीतली वाक्यं मालवणीत कशी बोलली जातील असा त्याचा प्रश्न होता. ‘माक...
उबुण्टूमध्ये मराठीत लिहा -
१ डिसेंबर २००८ पासून वाचनसंख्या
Copyright 2009 - शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू )


रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
कैदी नं.130, आसारामची नवी ओळख
'ही' महिला पुरवायची आसारामला मुली
...आणि आसाराम ढसाढसा रडला
'रेडू' घेऊन येतोय मालवणी तडका
सोनमला करायचंय साध्या पद्धतीनं लग्न
अरबाजच्या आयुष्यात एका नव्या मुलीची एण्ट्री
'मला साडी फार आवडते', सोनमचं लग्नापूर्वीच ट्रॅडिशनल फोटोशूट
 मग मालदिवला नक्की जा
रणबीर कपूर संजूबाबाच्या रूपात
आज सचिनचा 45वा वाढदिवस...
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
गौतम गंभीरने दिला दिल्ली डेयरडेव्हिल्सच्या कर्णधारपदाचा राजीनामा
क्रिकेट वर्ल्डकपचा भारताचा पहिला सामना 5 जून 2019ला
मुंबई इंडियन्सचा होमग्राऊंडवरच लाजिरवाणा पराभव
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
बेधडक : महाभियोगाचे राजकारण
बेधडक : आरपारची लढाई
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
लंडनमध्ये 27 मजली टॉवरला भीषण आग, अनेकजण अडकल्याची भीती
घटनास्थळी 40 अग्निशामक दलाच्या गाड्या आणि 200 अग्निशामक जवान दाखल
14 जून : पश्चिम लंडनमध्ये 'ग्रेनेफेल टॉवर' या 27 मजली रहिवाशी इमारतीला भीषण आग लागली आहे. अनेक जण इमारतीत अडकल्याची भीती व्यक्त करण्यात येत आहे. इमारतीच्या दुसऱ्या मजल्यापासून ते अगदी शेवटच्या मजल्यापर्यंत आग पसरली आहे.
प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार, इमारतीतून किंचाळण्याचे आवाज येत असून इमारत कोणत्याही क्षणी कोसळण्याची भीती देखील व्यक्त करण्यात येत आहे.
घटनास्थळी अग्निशमन दलाच्या 40 गाड्या दाखल झाल्या आहेत. 200 जवान आगीवर नियंत्रण मिळवण्याचे शर्थीचे प्रयत्न करत आहेत.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


फक्त ‘कलाकार’ म्हणा! | Loksatta

आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
विद्यापीठ संकुलात धार्मिक, राजकीय कार्यक्रमांची जंत्री
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर
शहराच्या कमाल तापमानात पुढील दोन दिवसात वाढ होणार
कथा अकलेच्या कायद्याची »
माया अँजलू या अमेरिकन लेखिकेच्या स्मृत्यर्थ काढलेल्या टपाल तिकिटावर दुसऱ्याच अमेरिकी लेखिकेच्या ओळी वापरल्या जातात आणि तीही गप्प राहाते.
माया अँजलू या अमेरिकन लेखिकेच्या स्मृत्यर्थ काढलेल्या टपाल तिकिटावर दुसऱ्याच अमेरिकी लेखिकेच्या ओळी वापरल्या जातात आणि तीही गप्प राहाते. कलाकृतीवरचा नैतिक अधिकार ही संकल्पना युरोपात मानली जाते. भारतातही कलाकाराला कलाकृतीचे उचित श्रेय घेण्याचा आणि कलाकृतीचे बीभत्सीकरण रोखण्याचा नैतिक अधिकार कायद्याने दिला आहे.. अमेरिका मात्र या नैतिक अधिकाराकडे पाहात नाही
माया अँजलू.. एक प्रसिद्ध अमेरिकन लेखिका.. अतिशय खडतर आयुष्य पार पाडलेली एक स्त्री.. लेखिका बनण्याआधी तिने एक बार नíतका, पत्रकार, स्वयंपाकी असे अनेक उद्योग पोटापाण्यासाठी केलेले. माया अँजलू विशेष ओळखल्या जातात त्या त्यांनी सात भागांत लिहिलेल्या त्यांच्या आत्मवृत्तासाठी. त्यातला पहिला भाग विशेष प्रसिद्ध पावला ज्याचे नाव होते ‘व्हाय ए केज्ड बर्ड सिंग्स’. त्यांच्या हयातीत त्यांच्या लिखाणासाठी त्यांना अनेक पारितोषिके आणि जवळपास ५० सन्माननीय (ऑनररी) पदव्या बहाल करण्यात आल्या. मे २०१४ मध्ये वयाच्या ८६व्या वर्षी त्या निवर्तल्या. त्यानंतर अमेरिकन पोस्ट खात्याने त्यांच्या सन्मानार्थ एक पोस्टाचे तिकीट काढले. या तिकिटावर अँजलूबाईंचा फोटो आणि एक ओळ होती ती अशी- ‘अ बर्ड डझन्ट सिंग बिकॉज इट हॅज अ‍ॅन आन्सर, इट सिंग्ज बिकॉज इट हॅज अ साँग’. अमेरिकन पोस्ट खात्याच्या म्हणण्याप्रमाणे त्यांनी या तिकिटासाठी ही ओळ निवडली कारण मायाबाई त्यांच्या भाषणात अनेकदा ही ओळ उद्धृत करत असत. शिवाय त्यांच्या आत्मवृत्ताच्या नावाशीही या ओळीचे साधम्र्य आहे आणि म्हणून या तिकिटावर लिहिण्यासाठी त्यांना ही ओळ अतिशय सुयोग्य वाटली.
पण नंतर असा शोध लागला की, जरी या ओळीचा उल्लेख मायाबाई नेहमी करत असत तरी त्याची लेखिका आहे जोन वाल्श आँग्लंड. मुलांसाठी लेखन करणाऱ्या या लेखिकेने ‘ए कप ऑफ सन’ या पुस्तकात या ओळी लिहिलेल्या होत्या. जोन वाल्श आँग्लंड या अमेरिकेत फारशा कुणाला माहिती नसलेल्या. त्या माया यांच्या इतक्या प्रसिद्ध लेखिका तर नक्कीच नव्हेत. या ओळी मी लिहिलेल्या आहेत असे मायाबाईंनी कधीही म्हटले नाही. पण त्या वेगवेगळ्या मुलाखतींमध्ये अनेक वेळेला उद्धृत केल्या. इतक्या की त्या त्यांच्याच असाव्यात असे लोकांना वाटू लागले. स्वत: बराक ओबामा यांनी एका पारितोषिक समारंभात मायाबाईंना सन्मानित करताना त्या ओळींचा उल्लेख केला. म्हणूनच बहुधा अमेरिकेच्या पोस्ट खात्याचा असा गरसमज झाला की, त्या ओळी त्यांच्याच असाव्यात.. त्यांनी त्या तिकिटावर वापरल्या त्या माया यांच्या नव्हेत हा शोध लागल्यानंतरही पोस्ट खात्याने असे म्हटले की, आम्ही काही आता त्या ओळी काढणार नाही.. त्या तिकिटावर तशाच राहू देणार आहोत. शिवाय जोन वाल्श यांचीही याला काही हरकत नसावी, कारण त्या असे म्हणाल्या की, त्या स्वत: मायाबाईंच्या चाहत्या आहेत. पण समजा जोन यांनी त्यांच्या ओळी त्यांच्या नामनिर्देशाशिवाय छापण्याबद्दल कायदेशीरपणे हरकत घेतली असती तर काय झाले असते
याचे उत्तर असे आहे की, निदान अमेरिकेत काहीही झाले नसते. कारण कलाकारांचे श्रेय त्यांना दिले जाण्याचा जो नतिक अधिकार कॉपीराइट कायद्यात आहे, त्याला अमेरिकन कॉपीराइट कायदा काहीही भाव देत नाही.
या लेखमालेच्या अगदी सुरुवातीच्या लेखात कलाकारांचे नतिक हक्क त्यांना देण्यात देशदेशांत कशा तफावती आहेत ते आपण पाहिले होते आणि अमेरिका हा असा देश आहे जो कॉपीराइटमधील आíथक हक्कांनाच पूर्ण महत्त्व देतो. पण युरोपीय देशांत मात्र कलाकारांच्या नतिक हक्कांना अतिशय महत्त्व आहे. कलाकाराला निर्मितीमुळे मिळणाऱ्या केवळ भौतिक हक्कांमध्ये- म्हणजे पशांमध्ये- रस नसतो. त्याची खरी इच्छा असते त्याची कलाकृती त्याच्या नावाने ओळखली जावी अशी. ती कलाकृती त्याचे बौद्धिक अपत्य म्हणून गणली जावी अशी आणि म्हणून नामनिर्देशाचा अधिकार हा कलाकाराचा एक महत्त्वाचा नतिक अधिकार युरोपीय देशांत समजला जातो. याशिवाय दुसरा महत्त्वाचा नतिक अधिकार आहे कलाकृतीचे बीभत्सीकरण रोखण्याचा अधिकार.
हे दोन्ही नतिक अधिकार अमेरिकन कॉपीराइट कायदा ओळखतच नाही. भौतिकतेवर आधारलेली अमेरिकन संस्कृती प्राधान्याने विचार करते साधनांचा, पशांचा, वस्तूंचा.. आणि म्हणून कॉपीराइट्सचा विचार करताना तिथला कायदा त्यातून मिळणाऱ्या आíथक अधिकारांपलीकडे पाहत नाही. कलाकाराला त्याचे श्रेय मिळण्याचा (राइट ऑफ अ‍ॅट्रिब्युशन) किंवा आíथक हक्क विकून टाकल्यावरही आपल्या कलाकृतीची अवहेलना किंवा बीभत्सीकरण थांबविण्याचा अधिकार असतो हे अमेरिकन कायद्याच्या खिजगणतीतही नाही आणि म्हणूनच अमेरिकन पोस्ट खाते जे खुद्द अमेरिकन सरकारने चालवलेले एक खाते आहे, ते खुशाल एका कलाकाराचा नतिक अधिकार धुडकावून द्यायला धजावू शकते. याउलट युरोपीय संस्कृती ही चित्रकार, संगीतकार, शिल्पकार यांनी समृद्ध केलेली संस्कृती. त्यांच्या चित्रांवर, शिल्पांवर ही संस्कृती पोसली गेली आणि अजूनही त्यांच्याबाबत इथे प्रचंड कृतज्ञता आहे. म्हणून इथे कलाकारांच्या नतिक अधिकारांना आíथक अधिकारांपेक्षा जास्त महत्त्व आहे.
भारताचा कॉपीराइट कायदाही कलाकारांचा नतिक अधिकार मानतो. आपल्या कॉपीराइट कायद्यात त्याचा स्पष्ट उल्लेख आहे. चेतन भगत यांनी ‘थ्री इडियट्स’मध्ये त्यांचा नामउल्लेख सुस्पष्टपणे न होण्याबद्दल हरकत घेतली होती, ती हाच अधिकार डावलला गेल्यामुळे, तर अमरनाथ सगल यांनी खुद्द भारत सरकारवर त्यांच्या कलाकृतीची अवहेलना केल्याचा खटला केला होता आणि ते तो जिंकलेही होते. भारत सरकारच्या एका खात्याने १९५९ साली अमरनाथ सगल यांची नेमणूक दिल्लीच्या विज्ञान भवनात एक भव्य शिल्प उभारण्यासाठी केली. विज्ञान भवन ही दिल्लीमधील प्रसिद्ध वास्तू. इथे मोठमोठी प्रदर्शने भरत असतात. खुद्द भारत सरकार तिथे किती तरी कार्यक्रम आयोजित करत असते. अमरनाथ सगल यांचे शिल्प विज्ञान भवनाच्या प्रमुख दारातील कमानीत होते, पण १९७९ मध्ये विज्ञान भवनाचे नूतनीकरण करण्यात आले, तेव्हा हे सुप्रसिद्ध शिल्प तिथून काढले गेले.. ते कुठेही सन्मानपूर्वक हलवले गेले नाही. ते तुटून फुटून अक्षरश: त्याचे तुकडे झाले. त्याची अशी अवहेलना झालेली पाहून सगल उद्विग्न झाले, कारण जरी हे शिल्प घडवल्याचा आíथक मोबदला त्यांना मिळाला असला तरी त्यावर अजूनही त्यांचा नतिक अधिकार होता. भारतीय कायद्यातील याच तरतुदीखाली त्यांनी भारत सरकारवर केस केली. ती ते जिंकले आणि त्यांचा नतिक अधिकार डावलण्यात आल्यामुळे त्यांना पाच लाख रुपये इतकी नुकसानभरपाईही मिळाली.
असाच एक प्रकार काही वर्षांपूर्वी भिलाई इथे झाला. जतीन दास हे एक वयोवृद्ध शिल्पकार. भिलाई इथल्या स्टील कारखान्याने त्यांची नेमणूक भिलाईमधील एका चौकात एक भव्य शिल्प उभारण्यासाठी केली. ‘फ्लाइट ऑफ स्टील’ नावाचे हे अवाढव्य शिल्प या चौकात दिमाखाने उभे राहिले. या शिल्पातील एका कुक्कुटामुळे हा चौक मुरगा चौक म्हणून ओळखला जाऊ लागला, पण २०१२ मध्ये दास यांना कुठलीही पूर्वसूचना न देता हे शिल्प तिथून हलविण्यात आले. दास यांनी चौकशी केल्यावर त्यांना सांगण्यात आले, की त्या चौकातून एक उड्डाणपूल जाणार आहे आणि म्हणून हे शिल्प ‘काळजीपूर्वक’ मत्री झू या प्राणी संग्रहालयात हलविण्यात येत आहे. तिथे जाऊन पाहिल्यावर दास यांना त्यांच्या शिल्पाच्या ठिकऱ्या उडालेल्या आढळल्या आणि आता दास याबाबत कोर्टात जाण्याचा विचार करीत आहेत.
एखाद्या कलाकाराला त्याची कलाकृती पोटच्या पोरासारखी प्रिय असते. त्याने ती बनवून कुणाला विकली तरी तिची अवहेलना त्याला कशी सहन व्हावी त्याच्या कलाकृतीचा अवमान झाला तर भविष्यात त्याला उत्तमोत्तम कलाकृतींची निर्मिती करण्याची प्रेरणा मिळणार कशी त्याच्या कलाकृतीचा अवमान झाला तर भविष्यात त्याला उत्तमोत्तम कलाकृतींची निर्मिती करण्याची प्रेरणा मिळणार कशी पसे मिळणे न मिळणे हे शेवटी दुय्यम आहे. आपले नाव होणे, आपली कलाकृती आपल्या नावाने ओळखली जाणे, तिचा सन्मान होणे हे सर्वात महत्त्वाचे.. शेवटी कलाकार काय किंवा सर्वसामान्य माणूस काय.. या कौतुकावर जगत असतो.. पशाने पोट भरेल, पण या कौतुकाने आत्मसन्मान जपला जाईल.. आणि माणूस म्हणून किंवा कलाकार म्हणून जगायला प्रेरणा देत राहील पसे मिळणे न मिळणे हे शेवटी दुय्यम आहे. आपले नाव होणे, आपली कलाकृती आपल्या नावाने ओळखली जाणे, तिचा सन्मान होणे हे सर्वात महत्त्वाचे.. शेवटी कलाकार काय किंवा सर्वसामान्य माणूस काय.. या कौतुकावर जगत असतो.. पशाने पोट भरेल, पण या कौतुकाने आत्मसन्मान जपला जाईल.. आणि माणूस म्हणून किंवा कलाकार म्हणून जगायला प्रेरणा देत राहील कॉपीराइट कायद्याअंतर्गत असे अन्याय ज्यांच्यावर होतात (विशेषत: अमेरिकेसारख्या देशात) ते कलाकार मनातल्या मनात नक्की असाच आक्रोश करत असतील :
खिशाकडे हात जाताच हसत हसत उठला
पसे नकोत रसिक हो.. जरा अपमान वाटला
पशाशिवायही शाबूत आहे निर्मितीचा कणा
पाठीवरती हात ठेवून फक्त ‘कलाकार’ म्हणा
सम थिंग्ज आर फेअर ..
कल्पना खुशाल चोरू द्या..
कलाकृतीच्या नैतिक हक्काचा प्रश्न
साहित्य सेतू घडविणार सजग लेखक-वाचक
पुस्तकांच्या पायरसीची उलाढाल ४० कोटींची
*लेखिका औषध निर्माण शास्त्राच्या प्राध्यापिका असून बौद्धिक संपदा कायद्यातील पदवीधर व पेटंट सल्लागार आहेत.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
सम थिंग्ज आर फेअर ..
कल्पना खुशाल चोरू द्या..
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
वाशी बाजारात हापूसला रसायनरंग
 संकेतस्थळांच्या मुस्कटदाबीत भारत जगात अव्वल
व्हेंटिलेटरमध्ये झुरळ अडकल्याने रुग्णाचा मृत्यू
शारदाश्रम अचानक ‘आयसीएसई’शी संलग्न
काँग्रेस रावण तर ममता शूर्पणखा, बंगालचं लवकरच जम्मू-काश्मीर होणार : भाजपा आमदार
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर


‘ती’ – १० | गुज मनीचे...

खूप वर्षांनंतर मागच्या वर्षी आम्ही फोनवर बोलत होतो. त्या मी अमेरीकेत आल्या पासून ‘फोन कर’ मागे लागल्या होत्या पण राहून जात होते. शेवटी नििमत्त िमळाले आणि मी त्यांचा नंबर फिरवला. त्यांच्या मुलीला दोन मुलींनंतर मुलगा झाला होता. आणि माझी due date जवळ आली होती. मी त्यांना शुभेच्छा दिल्या. त्या म्हणाल्या “रुही, तू कसलेच टेन्शन घेऊ नकोस. देवबाप्पा तुझे सगळे नीटच करेल.” खरंतर त्या ख्रिस्चन पण ‘देवबाप्पा’ हा त्यांचा पेटंट शब्द मला त्यांचे ते बोलणे सवयीचे असले तरी तेव्हा आधाराचे वाटले, थोडे हसूही आले.
त्या आमच्या ‘निलू आंटी’. माझ्या पुण्यातल्या काही वर्षांच्या शेजारी होत्या. मी ती जागा सोडली आणि त्या ही मुलीकडे अमेरीकेत आल्या. मग संबंध तुटला.
त्यांचे वय असेल ५०-५५ च्यावर. त्या अनाथाश्रम वाढल्या. मोठ्या झाल्यावर मिशनरी आश्रमामधे दाखल झाल्या. शिवणकाम, विणकाम, भरतकाम असे बरेच काही िशकल्या. लग्न झाले आणि सुगीचे दिवस िदसले. मुंबईत आल्या. नवरा चांगला प्रेमळ होता. दोन मुलं झाली. नवर्याला दुबईत नोकरी िमळाली ड्रायवरची. मुलांना घेऊन त्या मुंबईतच राहिल्या. बरे चालले असतानाच नवरा अपघातात मरण पावला आणि होत्याचे नव्हते झाले. सगळेच एकटीवर आले. पण त्या दुःखातून सावरल्या. तशा त्या होत्याच हिंमतीच्या कष्ट करायची सवय लहानपणापासूनच अंगवळणी पडलेली होती. हिंमतीला कष्टाची आणि आत्मविश्वासाची जोड लाभली की सगळ्या संकटांवर मात करण्याची ताकद येते. शिवणकाम करुन चार पैसे कमवून परिस्थितीशी झुंज केली. त्यांच्याच सारख्या मिशनरी होममधल्या त्यांच्या ‘बहिणी’ मदतीला धावून आल्या. मुलीने नर्सींगचे शिक्षण पूर्ण केले. बहुदा एखाद्या मिशनरी हाॅस्पिटल मधे पटकन नोकरी िमळावी या आशेने असेल. त्यातच अमेरीकेत नर्सींगला फार डिमांड असल्याचे कळले. त्यासाठी कोणत्या आणि कशा परिक्षा द्याव्या लागतील याचे कोणीतरी मार्गदशन केले. आणि मुलगी अमेरीकेत येऊन नोकरीला लागली देखील.
ती स्थिरस्तावर झाल्यावर तिने आईचे कष्ट थांबविले. पुण्यात ३ बेडरुमचा फ्लॅट घेतला आिण त्यांच्या ‘देवबाप्पा’ ने पुन्हा त्यांची ओंजळ सुखाने भरुन टाकली. मुलीचे खूप कौतुक होते. सगळे पुन्हा सुरळीत चालू झाले. मुलगी दर महिन्याला पैसे पाठवत होती. तिने तिचे लग्न ठरविले. ह्या आम्हाला पत्रिका देत सांगत होत्या, “वैशुने लग्न ठरवलंय. माझ्या एका ‘बहिणी’ च्या माहितीतलाच मुलगा आहे. तिकडेच असतो. चांगली नोकरी आहे. दोघं भेटली आणि प्रेमात पडली. देवबाप्पा त्यांना खूप सुखी करो हीच प्रार्थना आहे.” भारतात येऊन मोठ्या थाटात लग्न पार पाडले. आंटी खूपच आनंदीत होत्या. का नसाव्यात मुलीने खरचं आईचे पांग फेडले होते.
हवे ते मिळत गेल्यामुळे त्यांचा मुलगा जरासा आळशी बनला. त्यांनी मुळीच त्याची गय केली नाही. त्याने काॅमप्युटरचे पुढे कोणते शिक्षण घेतले तर फायदा होईल, त्याला किती स्कोप आहे, त्याला किती स्कोप आहे असे अनेक प्रश्न त्या आम्हाला िवचारत. त्यांना internet वापरायला, ई-मेल करायला मी शिकविल्यावर त्या मुलीशी छान संपर्क करु लागल्या. नविन काही ना काहीतरी शिकण्यात त्यांना भारी रस.
“रुही, बाबूने तू सुचविलेले computers masters चे शिक्षण पूर्ण केले. जावयाने त्याच्याच कंपनीतल्या पुण्याच्या ब्रान्च मधे नोकरीसाठी शब्द टाकला. सेटल झाला तो. जबाबदारीने वागतो. लग्न आहे पुढच्या वर्षी. तेव्हा जाईन भारतात.” त्यांच्या बोलण्याने मी भानावर आले. मुलीच्या बाळंतपणासाठी त्या अमेरीकेत आल्या. इथेच स्थिरावल्या. नातवंडांमधे रमल्या. मुलीलाही तेवढाच आधार व मदत.
“इकडे कोणाचीतरी मदत हवी बाळंतपणात. वैशूला मी आहे. पण मी आले तेव्हा काहीच मािहत नव्हते. सगळं शिकले. आता इंग्लिश बोलते. कार चालवायला पण शिकलेय. मागच्या महिन्यात ड्रायविंग टेस्ट िदली पण फेल झाले. पुन्हा देणार आहे. काहीतरी काम पण करायची ईच्छा आहे – बेबी सीटींग वगैरे. मुली-जावयाला कशाला आपला त्रास, नाही इथे सगळे कसे independent असतात ना इथे सगळे कसे independent असतात ना देवबाप्पाने जो पर्यंत हात-पाय धड ठेवलेत तोवर करत राहायचे काही ना काही.” उत्साहाने त्या बोलत राहिल्या…
त्यांच्या त्या उत्साहामागील आत्मविश्वास वाखानण्याजोगा होता
« ‘ती’ – ९ अ.चि.गो.- १.चौथी खोली »
दिनांक : सप्टेंबर 26, 2014
प्रवर्ग : गुज मनीचे…
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
ब्लॉग नोंदी मिळविण्याकरिता आपला ई-मेल द्यावा.
ब्लॉग इथे नोंदवला आहे…
विषय कॅटेगरी निवडा Authors असंच काहीतरी आठवण आदरांजली कविता काव्य गुज मनीचे… नाती-गोती पक्षी निरीक्षण पुणे फोटोग्राफी भटकंती मैत्री Bird Watching Friendship Fun General Obituary Patriotism Photography poems Pune Rains Relations Timepass


अनिल बाबुराव गव्हाणे - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
अनिल बाबुराव गव्हाणे (जन्म: ५ डिसेंबर १९६४-हयात) हे ग्रामीण भागातील साहित्यिक आहेत. मराठवाड्यातील बीड जिल्ह्यामधील केज तालुक्यात त्यांचे बोरगाव (बु.) हे गाव. नाशिकच्या यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठातून ते बी.ए. झाले आहेत. त्यांचा बळीराजा हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला असून, त्यांच्या काही कविता, कथा आणि एकांकिका पुण्याच्या किशोर मासिकातून प्रसिद्ध झाल्या आहेत. आकाशवाणीच्या उस्मानाबाद, औरंगाबाद, नांदेड, बीड आदी केंद्रांवरून गव्हाणे यांचे काव्यवाचन व मुलाखत प्रसारित झाली आहे.[ संदर्भ हवा ]
कवी अनिल गव्हाणे यांची कुणबी माझा ही बळीराजा कवितासंग्रहातील कविता मराठ्वाडा विद्यापीठाने पदवी परीक्षेच्या पहिल्या वर्गात जून २०१४ पासून शिकवली जाते..[ संदर्भ हवा ]
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १८ मे २०१६ रोजी १०:५९ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


थीम निर्देशिका — मोफत वर्डप्रेस थीम — WordPress

आपले थीम अपलोड करा
Takao Utsumi च्या सॊजन्यने
TT Themes च्या सॊजन्यने
Catch Themes च्या सॊजन्यने
Pavan Solapure च्या सॊजन्यने
Anders Norén च्या सॊजन्यने
Template Express च्या सॊजन्यने
Anders Norén च्या सॊजन्यने
थीम आढळले नाही .भिन्न शोध घ्या.
<# } #> अधिक माहिती
ह्या थीम ला आजून रेट दिले नाही
टूलबार कडे स्किप करा


navratri 2017 college campus dandiya | या नवनवलनयनोत्सवा.. | Loksatta

आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
विद्यापीठ संकुलात धार्मिक, राजकीय कार्यक्रमांची जंत्री
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर
शहराच्या कमाल तापमानात पुढील दोन दिवसात वाढ होणार
काहींनी कपडे खरेदी न करता घरात कपाटात पडून असलेल्या कपडय़ांचे ‘फ्यूजन’ साधले आहे.
नवरात्रीचा उत्सव नवलाईचा. रोज नव्याने अवतरणारा. वेशभूषा, रंगभूषा आणि दागिन्यांनी सजून तरुणाई जणू नयनोत्सवच साजरा करीत असते. विविध महाविद्यालयांच्या कॅम्पसमध्ये सध्या ‘गरबा’ आणि ‘दांडिया नाइट’ होत आहेत. गरब्यातील विशेष आकर्षण म्हणजे कपडे. भारतीय संस्कृतीचा नव्याने आविष्कार नृत्यातून करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी काही महिन्यांपासून धडे घेण्यास सुरुवात केली होती आणि आता काही जण कपडय़ांची तयारी करीत आहेत.
‘संकल्पनांवर आधारित ‘गरबा नाइट’ महाविद्यालयांमध्ये आहेत. अनेकांचा पेहराव त्याच ढंगाचा असतो. काहींनी कपडे खरेदी न करता घरात कपाटात पडून असलेल्या कपडय़ांचे ‘फ्यूजन’ साधले आहे. यातून वेगळं दिसणं हा उद्देश साधला गेलाय’. ‘अप्रा’च्या स्टाइल डिझायनर संस्थेच्या प्राजक्ता आणि अश्विनी सांगतात. भरजरी घागरा वर्षांतून एकदाच परिधान केला जातो. यासाठी साडी हा उत्तम पर्याय असतो, असे प्राजक्ता म्हणाल्या. जुनंच आहे, पण नव्याने दिसण्याचा प्रयत्न असेल तर काठापदराची साडी घागरा म्हणून नेसता येते. त्यावर भरजरी जामेवार कापडाचा दुपट्टा, याशिवाय साडीच्या घागऱ्यावर पूर्ण लांबीचे जॅकेटही उत्तम पर्याय असेल. गरबा मराठी असतो. ही संकल्पना त्यात आताशा रूढ झाली आहे. पाश्चिमात्य गरबा कपडय़ांमधून दिसतो. जीन्स आणि केडिया स्वरूपाचा टॉप नजाकतदार पर्याय आहे. यात तरुण आणि तरुणींसाठी पर्याय आहेत. मुलांसाठी जॅकेट उपलब्ध आहेत. मराठी गरब्यात दागिन्यांचा आविष्कार तितकाच महत्त्वाचा आहे. यात केवळ जाडदार ठुशी घालण्याचा पर्याय मुलींसाठी आहे, असे अश्विनी यांनी सांगितले. वेगळं दिसणं आहेच, पण त्यासोबत आत्मविश्वासही मिळतो, असेही त्या म्हणाल्या.
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
केशरचना हा तितकाच महत्त्वाचा घटक आहे. केसांची बांधणी आणि त्यांना व्यक्तिमत्त्वानुसार आकार दिल्यास उठावदार व्यक्तिमत्त्व दिसेल. केशरचनाकार वा ब्युटी पार्लर नवरात्रीच्या काळात ‘गरबा लुक’साठी सवलती देतात. त्यामुळे जर शक्य असल्यास अशा सवलतींचा फायदा घेता येईल.
उठावदार दिसण्यातच सर्व काही सामावलेले नाही. नृत्य हा त्याचा अविभाज्य भाग आहे. दांडियाच्या आणि रास गरब्याचे पदलालित्य शिकून घेणे आवश्यक आहे. ते जमल्यास अनेकांना त्याची भुरळ पडेल. गरबा नृत्य शिकवण्या सध्या सुरू आहेत. यातील पदलालित्य शिकण्यासाठी सध्या ‘यूटय़ूब’सारखा अन्य दुसरा पर्याय नाही. बदलत्या संगीतानुसार नृत्याच्या अदा बदलल्यास त्यात दर वेळी नावीन्य तयार करता येईल.
मुंबई विद्यापीठ पत्रकारिता विभाग, कलिना
महाविद्यालयात गरबा नाही, पण बाहेरील आयोजनात सहभागी होण्याचा विचार आहे. तिथे मित्र-मैत्रिणी असतीलच. नृत्याचे धडे घेतलेच आहेत. पहिल्यांदाच गरबा आयोजनात जात असल्याने उत्साह आहे. मराठी गरब्याला साजेल अशा पेहरावावर भर आहे.
– निशा चव्हाण, रुपारेल महाविद्यालय.
तांत्रिक महाविद्यालयात शिकत असल्याने गरब्यात सहभागी झाले नाही. यंदा मात्र काही तरी नवीन करण्याचा इरादा आहे. घरातील जुन्याच कपडय़ांमधून वेशभूषा तयार करायचा विचार आहे.
– भारती मोरे, विद्यालंकार महाविद्यालय.
पत्रकारिता विभागात दर वर्षीच गरब्याची धूम असते. मात्र गरब्यापेक्षा कोजागरी पौर्णिमा आम्ही मोठय़ा स्वरूपात साजरी करीत असल्याने त्यासाठीच्या तयारीला मी लागली आहे. यासाठी पारंपरिकतेवर माझा भर असून साडीला प्रथम प्राधान्य आहे.
– प्राची सोनवणे, मुंबई विद्यापीठ
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
नाटकात दुर्गा देवीची भूमिका साकारणाऱ्या १२ वर्षीय मुलीवर बलात्कार
...जेव्हा नरेंद्र मोदी आसाराम बापूच्या पाया पडले होते, व्हिडीओ व्हायरल
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
वाशी बाजारात हापूसला रसायनरंग
 संकेतस्थळांच्या मुस्कटदाबीत भारत जगात अव्वल
व्हेंटिलेटरमध्ये झुरळ अडकल्याने रुग्णाचा मृत्यू
शारदाश्रम अचानक ‘आयसीएसई’शी संलग्न
काँग्रेस रावण तर ममता शूर्पणखा, बंगालचं लवकरच जम्मू-काश्मीर होणार : भाजपा आमदार
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर


जीभेचे चोचले ...: November 2009

मोठेपणाचा सोस आवरणं म्हणजे महाकर्मकठीण.
लहान होता येणं महा कठीण.
आयुष्य अवघं पाण्यावर रेघा ओढत जातं निघून.
अवघ्या अडचणींचं कारण जीभ अन् तिचे चोचले.
हे चोचलेच संपत नाहीत.
गोडानंतर तिखट अन् पुन्हा मग गोड...
चोचल्यांच्या नित्य नूतन मागणीनं वेडावलेला मी सुसाट मनाच्या गाभा-यात शिरलो.
माउलीला म्हणालो. तू संसारश्रांतांची साउली... तूच सांग या चोचल्यांचे काय करू मी अडाणी प्रापंचिक. तुझ्यासारखा काही योगी नाही आणि पावन मनाचा तर त्याहूनही नाही.
कैवल्यमौक्तिकांचा चारा वेचणा-या परमहंसांची तू जननी.
माझ्यासारख्या कावळ्यांच्या तोंडीसुद्धा दहीभाताची उंडी लावणं तुलाच जमतं. उगाच तुला माउली म्हणत नाही सारे.
माउलींची मुर्ती नेहमीप्रमाणे प्रसन्न आणि आश्वस्त. काहीच बोलली नाही. नुसतीच हसली आणि एका अभंगाची गुणगुण कानावर पडली.
रसने वोरसु मातॄके वो माये  रमणिये माये रमणिये ॥
रसने वोरसु मातॄके वो माये  रामनामामॄत पी जिव्हे ॥
 जिव्हा मातृके माय रमणिय ॥
प्रौढत्वी निज शैशवास जपणे
" एवढे ताडमाड वाढलात. पण तुमचं लहानपण काही गेलं नाही. "
प्रातःसमयो तो पातला आणि आमच्या सुब्बालक्ष्मीचा खणखणीत सुप्रभात कानावर कडाडला.
घर आवरता आवरता माझ्या नाकी नऊ येतात पण तुम्हीऽऽ  तुम्ही सुधाराल तर शप्पथ... :X
मी म्हणालो.. "हे बऽऽघऽऽ, शपथ हा शब्द मराठी भाषेतला संवेदनशील असा शब्द आहे. हे शपथ सारखे शब्द जरा हळू बोल. आपण सामान्य माणसं. पोरंबाळं आहेत आपल्याला...केशवसुतांच्या तुतारीची परंपरा सांगणारे बोरुकुशलदेखील हा शब्द ऐकून हल्ली टरकतात... आपण आपला सुखेनैव प्रपंच करावा आणि राज्य परिवहन मंडळाच्या एस. टी. प्रमाणे सहनशील असावं."
आंदोलनाचा पवित्राच नेहमी घेणारे आमचे अर्धांग हे ऐकेल तर शप्पथऽऽ
केशवसुतांच्या तुतारीचा प्राण जरी आजकाल क्षीण होत असला तरी प्रौढत्वी निज शैशवास जपणे या बाण्याचे मात्र मला विस्मरण झाले नाही. पोकळ मानसन्माच्या आणि तकलादु मॉडेस्टीच्या नाटकांमध्ये बालपणीचा सुखाचा काळ हरवून गेला.
लहानपण दे गा देवा..
म्हणत आर्त जागवणारे तुकोबा असं का म्हणतात ते खरोखर जाणवू लागलं.
हे लहानाहून लहान झाल्याशिवाय कसं कळेल
"तेथ व्युत्पत्ती अवघी विसरिजे  थोरपण जगा सांडिजे  जै जगा धाकुटे होईजे तया जवळिक माझी ॥"
विद्वत्तेच्या आणि मोठेपणाच्या फाजील कल्पना फेकून देऊन जो जगासमोर धाकुटा झाला त्याला देवाचे सानिध्य लाभते.
वाळूत वेचून आणलेल्या शंख शिंपल्यांची, पोहे खाताना त्यातून वेचून खाल्लेल्या शेंगदाण्यांची, पहली तारीख पर मिळणा-या चॉकलेटपेक्षा चवदार असणा-या लेमन ऑरेंज गोळ्यांची, चिखल उडवत..घसरून धप्पकन्न पडत चिंब झेललेल्या पावसाच्या मौजेची आठवण पुन्हा पुन्हा येत रहाते.
हॅप्पी बालपण आणि हॅप्पी बाल दिन"..
जाता जाता रहावत नाही म्हणून सांगतो..
आंदोलनं करताना आपण फेकलेला दगड सहन करणारी एस. टी. सर्व ठिकाणी असेल असं नाही.
मुठीत गोळ्याबिस्कीटांची दौलत घेऊन जाणारे बाळगोपाळ त्याच चिमुकल्या मुठीत त्यांचा इवलासा जीव घेऊन शाळेपर्यंतचा प्रवास करत असतात.
प्रौढत्वी निज शैशवास जपणे


Aakash Patil: 'ती'

बारीक बारीक चुका काढते,
प्रत्येक वेळी टोचून बोलते,
जोराने माझा कान ओढते,
तरीही मला ती खूप आवडते,
खुपदा उगाचच भांडते, बोलण टाळते,
"आम्ही नाही जा," म्हणत रुसून बसते,
आणि तास भराच्या आताच,
स्वतःच sry sry करते,
तरीही मला ती खूप आवडते,
"बोलत का नाहीस माझ्याशी
"तुला मी आजकाल आवडत नाही,"
अशी बडबड करून अक्षरशः डोक्यात जाते,
तरीही मला ती खूप आवडते,
"आपलं पुढे कस होणार रे
"घरचे तयार होतील ना रे आपल्या लग्नाला
"आपण पळून जावूया का
"मग आई-बाबांना काय वाटेल
सगळ स्वतःच बोलून टाकते,
तरीही मला ती खूप आवडते,
"हे तुला जमत नाही तरी का करतोस
"तू हा course का नाही करत"
"अरे इकडे इकडे असा असा job आहे"
फक्त माझाच विचार करते
म्हणूनच मला ती खूप आवडते,
"आज तुझ्या नावाने उपवास केलाय"
"तू ये नारे जवळ माझ्या"
अस बोलून जीवाचं पाणी पाणी करते,
म्हणूनच मला ती खूप आवडते.
आपलं सगळं सेम आहे
एकच फाईट वातावरण टाईट
एकच फाईट, वातावरण टाईट : हागणदारी मुक्त गाव योजना कि पाणी प्रदूषण
आमच्या गावाला काही दिवसा पूर्वी 'हागणदारी मुक्त' म्हणून दाखला मिळाला. गावात आता सर्वजण शौचालय वापरतात. तर असंच परवा आमच्या गा...
तीळ तीळ तुटणार काळीज संपून जाईल असंच तुलाही परतावं लागेल मग आली आहेस तसंच
एक खून माफ असता तर आधी तुलाच मारलं असतं, तुझ्या मनातलं माझ्याबद्दलचं विष तुलाच चारलं असतं.
अरे हम गरीब हुंए तो हुवा क्या, करते हैं दिलसे प्यार. तुला करायचं असेल तर कर वरना, दुसरी तरी बघू दे ना यार
तिला आवडतो पाऊस. म्हणून मला ही भिजायचंय.. तिने धरलेल्या पदराखाली. डोळं मिटून निजायचंय...
सौरभ पाटील. माझा जवळचा मित्र. पोरग नेव्ही मध्ये कामाला असल्याने वर्षातले आठ ते नऊ महिने घरापासून लांब असायचं. वेळ मिळेल तेव्हा लांबलचक सु...
तसं बघायला गेल तर प्रेमात पडायला फक्त एकाच आचार विचारांच्या दोन मनांची गरज असते. आपल्याला समजून घेणारा, कोणत्याही परिस्थितीत पाठीशी खंबीर...
कोणी माणूस आहे का, माणूस
काळ जसजसा पुढे सरकतोय तसतसं माणसं सुद्धा त्या ओघातच पुढे सरकताहेत. शिका, कमवा, बायका- पोरांना पोसा, आणि मरा. दुसरं अस काहीच त्यांच्या जगण...
एकच फाईट, वातावरण टाईट : हागणदारी मुक्त गाव योजना कि पाणी प्रदूषण
आमच्या गावाला काही दिवसा पूर्वी 'हागणदारी मुक्त' म्हणून दाखला मिळाला. गावात आता सर्वजण शौचालय वापरतात. तर असंच परवा आमच्या गा...
तीळ तीळ तुटणार काळीज संपून जाईल असंच तुलाही परतावं लागेल मग आली आहेस तसंच
एक खून माफ असता तर आधी तुलाच मारलं असतं, तुझ्या मनातलं माझ्याबद्दलचं विष तुलाच चारलं असतं.
अरे हम गरीब हुंए तो हुवा क्या, करते हैं दिलसे प्यार. तुला करायचं असेल तर कर वरना, दुसरी तरी बघू दे ना यार
तिला आवडतो पाऊस. म्हणून मला ही भिजायचंय.. तिने धरलेल्या पदराखाली. डोळं मिटून निजायचंय...
सौरभ पाटील. माझा जवळचा मित्र. पोरग नेव्ही मध्ये कामाला असल्याने वर्षातले आठ ते नऊ महिने घरापासून लांब असायचं. वेळ मिळेल तेव्हा लांबलचक सु...
तसं बघायला गेल तर प्रेमात पडायला फक्त एकाच आचार विचारांच्या दोन मनांची गरज असते. आपल्याला समजून घेणारा, कोणत्याही परिस्थितीत पाठीशी खंबीर...
कोणी माणूस आहे का, माणूस
काळ जसजसा पुढे सरकतोय तसतसं माणसं सुद्धा त्या ओघातच पुढे सरकताहेत. शिका, कमवा, बायका- पोरांना पोसा, आणि मरा. दुसरं अस काहीच त्यांच्या जगण...
तु भगव्या कफनीचा जोगी तुच श्रीमंत योगी
राग काढायचं एकमेव साधन #TV_Remote


Sindhudurg Live | SindhudurgLive.com

सिंधुदुर्गनगरी : सिंधुदुर्ग जिल्हा बँकेच्या प्रधान कार्यालयाच्या नूतन वास्तूचे १ मे रोजी होणार उदघाटन // चेअरमन सतीश सावंत यांनी दिली पत्रकार परिषदेत माहिती // माजी मुख्यमंत्री तथा खासदार नारायण राणे यांच्या हस्ते होणार प्रधान कार्यालयाचे उद्घाटन // माजी खासदार निलेश राणे, आमदार नितेश राणे, आमदार हसन मुश्रीफ, माजी राज्यमंत्री सतेज पाटील यांच्या प्रमुख उपस्थितीत होणार समारंभ //
मुंबई : ‘नाणार’ प्रश्नी महाराष्ट्र स्वाभिमान पक्ष आक्रमक // प्रकल्प बचाव समितीची मुंबईतील पत्रकार परिषद उधळली // नाणार येथील तेल शुद्धीकरण प्रकल्पाला कुणी विरोध करू नये // कोकणातील एक लाख तरुणांना मिळणार रोजगार // असा दावा प्रकल्प बचाव समितीचे अध्यक्ष अजय सिंह सेनगर यांनी केला // तुमचा कोकणशी संबंध काय  // महाराष्ट्र स्वाभिमान पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी केला प्रश्नांचा भडिमार // पत्रकार परिषदही उधळली //
कणकवली : कणकवली परिसरात चित्रीकरण झालेल्या ‘मेमरी कार्ड’ सिनेमाचे होणार ‘डिमांड शो’ // २७ एप्रिलपासून लक्ष्मी चित्रमंदिर कणकवली येथे होणार डिमांड शो // उन्हाळी सुट्टीत प्रेक्षकांना पाहता येणार आवडता सिनेमा… ‘मेमरी कार्ड’ // कणकवली शहरासह परिसरात शूटिंग झालेला मेमरी कार्ड सिनेमा २ मार्चला झाला होता रिलीज // कणकवलीतील थिएटरमध्ये सलग १ महिना सिनेमा होता हाऊसफुल्ल // सिनेमातील प्रत्येक सीनवर प्रेक्षक पाडतात शिट्ट्या आणि टाळ्यांचा पाऊस // शहरातील विद्यामंदिर हायस्कुल, स्वयंभू मंदिर, कलमठ, वरवडे-संगम, जानवली ब्रीज आदी परिसरात झालाय सिनेमा शूट // इंटरनेट, मोबाईलच्या आधुनिक जमान्यातील पिढीची जीवनशैली दिसून येते सिनेमात // पालक आणि मुलांच्या नातेसंबंधांवर प्रभावी भाष्य करणारा मेमरी कार्ड प्रत्येक कुटुंबाला आवडणारा असा आहे सिनेमा //
निर्वासितांना मिळणार त्यांच्या मालकीच्या जमिनी
आमदार नितेश राणे यांची वचनपूर्ती ; कणकवलीत साकारणार सीबीएसई बोर्डाचे इंटरनॅशनल स्कुल
मुंबई महापौर प्रिन्सिपल विश्वनाथ म्हाडेश्वर यांचा सत्कार
जिल्हा बँकेच्या प्रधान कार्यालयाच्या शानदार नूतन वास्तूचे १ मे रोजी उदघाटन
निर्वासितांना मिळणार त्यांच्या मालकीच्या जमिनी
मुंबई : देशाच्या फाळणीनंतर पाकिस्तानातून भारतात आलेल्या निर्वासितांना राज्यात देण्यात आलेल्या जमिनी आणि मालमत्ता हस्तांतरण तसेच,वापर या वरील निर्बधातून मुक्त करण्याचा निर्णय राज्य मंत्रीमंडळ मंगळवारी...
आमदार नितेश राणे यांची वचनपूर्ती ; कणकवलीत साकारणार सीबीएसई बोर्डाचे इंटरनॅशनल...
कणकवली : आमदार नितेश राणे यांनी कणकवली नगरपंचायत निवडणुकीतील वचनपूर्तीला सुरुवात केली आहे. निवडणूक काळात कणकवली शहरात आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील सीबीएसई बोर्डाची मान्यताप्राप्त शिक्षण सुविधा...
मुंबई महापौर प्रिन्सिपल विश्वनाथ म्हाडेश्वर यांचा सत्कार
जिल्हा बँकेच्या प्रधान कार्यालयाच्या शानदार नूतन वास्तूचे १ मे रोजी उदघाटन
सावंतवाडी आर.पी. डी. कॉलेजमध्ये रस्ता सुरक्षा सप्ताह साजरा
देवगडचा हापूस पिकला दुबईच्या बागेत
 पेट्रोल शंभरी गाठण्याची शक्यता
नवी दिल्ली : पेट्रोल-डीझेलच्या किंमती येत्या काही दिवसांत गगनाला भिडण्याची शक्यता आहे. सीरिया मधील तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात खनिज तेलांच्या किंमती अजून वाढण्याची शक्यता वर्तवलीजात...
पहिल्या महिला डॉक्टर आनंदीबाई जोशी यांना गुगलची आदरांजली
राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारताला १२ वे सुवर्णपदक
भारतात दर १५ मिनिटांनी एक अत्याचार ; ‘क्राय’चा निष्कर्ष
देशातील निम्म्या विद्यार्थ्यांना गणित जमेना…
हैदराबाद टीमचा दुसरा विजय ; मुंबई इंडियन्सचा सलग दुसऱ्यांंदा पराभव
चेन्नई-कोलकाता यांच्यात मंगळवारी लढत
सिंधू आणि सायनामध्ये रंगणार फायनल
भविष्याचा वेध घेणारा चित्रपट ‘रेडी प्लेयर वन’
२०४५ सालामध्ये पृथ्वीतलावर केवळ गरिबी, प्रदूषण, वाढती लोकसंख्या, भ्रष्टाचार याचे स्तोम माजले आहे. तर व्हर्च्युअल रिऍलिटीच्या जगात शिक्षण, आरोग्य, रोजगाराच्या अनेक संधी असल्याने लोक...
नोकरीला रामराम करून एतशा संझगिरी झाली छोटी मालकीण
मराठी नववर्षाच्या जल्लोषी स्वागताने ओसरगाव महोत्सवाची सांगता
१५ मार्चला सिनेमागृह प्रेक्षकांसाठी खुले करणार-आमदार नितेश राणे
महेश बाबूच्या ‘या’ चित्रपटाने ‘बाहुबली’लाही मागे टाकलं
वाडोस महाआरोग्य शिबिरास ‘न भूतो न भविष्यती’ प्रतिसाद
हापूसच्या जीआय मानांकनामुळे उत्पादकांना दिलासा
ज्येष्ठ पत्रकार श्रीकांत कासकर यांचं निधन
निर्वासितांना मिळणार त्यांच्या मालकीच्या जमिनी
आमदार नितेश राणे यांची वचनपूर्ती ; कणकवलीत साकारणार सीबीएसई बोर्डाचे इंटरनॅशनल...
मुंबई महापौर प्रिन्सिपल विश्वनाथ म्हाडेश्वर यांचा सत्कार
जिल्हा बँकेच्या प्रधान कार्यालयाच्या शानदार नूतन वास्तूचे १ मे रोजी उदघाटन
सावंतवाडी आर.पी. डी. कॉलेजमध्ये रस्ता सुरक्षा सप्ताह साजरा
देवगडचा हापूस पिकला दुबईच्या बागेत
माणगाव येथील मोफत रक्त तपासणी शिबीराला उस्फूर्त प्रतिसाद
भारतातील २४ बोगस विद्यापीठांची नावे जाहीर ; महाराष्ट्रातील एका विद्यापिठाचा समावेश
कसाल येथे २९ व्या राष्ट्रीय रास्ता सुरक्षा अभियान
दिल्लीची अवस्था ‘गंभीर’ ; गौतमने सोडले कर्णधारपद
कणकवलीचा महासंग्राम पेटला… शिवसेना उमेदवाराचा बॅॅनर फाडला
सर्वसामान्य प्रवाशांना एसटी प्रवास महागणार
माकडतापाचे संकट पुन्हा गडद ; डेगवे, नेतर्डेत नव्याने रुग्ण
बांदा येथे सेस वसूलीवरून बाजार समिती बैठकीत खडाजंगी
समुद्राच्या पाण्याच्या पातळीत अचानक वाढ ; किनारपट्टीवर वादळसदृश स्थिती
बांदा पोलिस ठाणे येथील पाटेश्वर मंदिर वार्षिक पुजा उत्साहात
कणकवलीच्या इतिहासात भाजपाचा नगराध्यक्ष होणार विराजमान ; राज्यमंत्री रवींद्र चव्हाण यांच्यासह...
माजी उपसभापती दिगंबर मांजरेकर भाजपात ; मंत्री रविंद्र चव्हाण यांच्या उपस्थितीत...
निर्वासितांना मिळणार त्यांच्या मालकीच्या जमिनी
आमदार नितेश राणे यांची वचनपूर्ती ; कणकवलीत साकारणार सीबीएसई बोर्डाचे इंटरनॅशनल...
मुंबई महापौर प्रिन्सिपल विश्वनाथ म्हाडेश्वर यांचा सत्कार
महामार्गाच्या कामाने घेतला पाचवा बळी ; भीषण अपघातात माणगावच्या व्यापाऱ्याचे निधन
मैंं नारायण तातू राणे… राणेंनी घेतली राज्यसभा सदस्यत्वाची शपथ
शिक्षण सेवक रुपेश पाटील यांचे अन्यायाबद्दल उपोषण


कानपुर मधील साडी Equine HOME Fashions चा "पोर्टफोलिओ" अल्बम

फोटोग्राफर्स व्हिडिओग्राफर्स लग्नाचे नियोजक सजावटकार स्टायलिस्ट अॅकसेसरीज
फोन आणि संपर्क माहिती दाखवा
फोटो आणि व्हिडिओ 13
आपले पुनरावलोकन लग्नाच्या अल्बममध्ये छापले जाईल, जो आपल्याला "लग्न" विभागात सापडू शकतो.
Wedding.net हे लग्नाच्या तयारीचे व्यासपीठ आहे
सशुल्क सेवा गोपनीयता धोरण
1,66,823 व्यक्तींनी गेल्या महिन्यात Wedding.net ला भेट दिली.
सोशल नेटवर्क मधील खाते वापरुन साइन इन करा


साखरेमुळे वाढतो कर्करोगाचा ट्यूमर | Webdunia Marathi

गुरूवार, 26 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
साखरेमुळे वाढतो कर्करोगाचा ट्यूमर
लंडन- साखर आणि मीठ हे योग्य प्रमाणात असतील तरच ते आरोग्याला लाभदायक ठरतात. हे दोन्ही पदार्थ असे आहेत की ज्याचा संपूर्ण अभावही वाईट आणि अतिरेकही वाईट.
कर्करोगाविषयी 9 वर्षे चालत आलेल्या एका संशोधनात असे दिसून आले की साखरेचे सेवन कर्करोगाच्या पेशी वाढवण्यास कारणीभूत ठरतात. त्यामुळे ट्यूमर वाढण्याच्या गतीत वाढ होते. हे संशोधन कर्करोगाच्या उपचार क्षेत्रात अत्यंत महत्त्वाचे समजले जाते.
बेल्जियममधील वलाम्स इनिस्टट्यूटवर बॉयोटेक्नॉलॉजी, कथोलिएके युनिव्हर्सिटी लियूवेन आणि विजे युनिव्हर्सिटी ब्रसेल यांनी देखील या संशोधनाला दुजोरा दिलेला आहे. या संशोधनातून साखर आणि कर्करोग यांचा संबंध असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
आहारात साखरेचा अधिक समावेश असल्यास त्याचा कर्करोग रूग्णांवर खूप प्रभाव होऊ शकतो. वीआईबीकेयू लियूवेनच्या जोहान थिवेलिन यांनी सांगितले की आमच्या संशोधनातून असा खुलासा झाला आहे की साखरेच्य अति सेवनामुळे कर्करोगाच्या पेशी वाढण्याची गती वाढते.
लंडनमध्ये विजय माल्याला अटक
लंडन हल्ल्याची जबाबदारी इसिसने स्वीकारली
म्हणून या शाळेने घालती स्कर्टवर बंदी
57 लाख वर्षांपूर्वीचे माणसाच्या पायाचे ठसे
लंडनमध्ये भर चौकात मानवी मास विक्रीला
यावर अधिक वाचा :
हे सरकार ‘निकम्मं’ आहे: उद्धव ठाकरे
“शिवसैनिकाचा हात अजून उठलेला नाही कारण शिवसेना प्रमुखांची शिकवण आहे की स्वत:हून कोणावर ...
‘हार्ले डेव्हिडसन’ मिळवण्याची अनोखी संधी
‘हार्ले डेव्हिडसन’ या कंपनीने सोशल मीडियावर प्रसिद्धीसाठी एक अनोखी शक्कल लढवली आहे. या ...
जोधपूर- जोधपूर कोर्टाने अल्पवयीन मुलीवर लैंगिक अत्याचार प्रकरणी आसाराम बापूसह तीन ...
बलात्कार प्रकरणात आसाराम दोषी
जोधपूर- जोधपूर कोर्टाने बुधवारी अल्पवयीन मुलींवर लैंगिक अत्याचार प्रकरणी आसाराम बापूसह ...
कायमस्वरुपी टॅटूही पूर्णपणे काढता येणार
आता टॅटू काढण्याचं नवं तंत्रज्ञान नुकतंच लॉन्च करण्यात आलंय. मेडिकल डिव्हाईस बनवणारी ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


..:: Directorate of Technical Education, Maharashtra State, Mumbai ::..

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना शैक्षणिक वर्ष २०१७-१८
डॉ. पंजाबराव देशमुख वसतिगृह निर्वाह भत्ता योजना शैक्षणिक वर्ष २०१७-१८
तंत्रशिक्षण संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य, मुंबई (सनियंत्रण अधिकारी)
तंत्रशिक्षण विभागीय कार्यालय मुंबई श्री. प्रमोद अ. नाईक
सहसंचालक 1) श्री हरिचंद्र चव्हाण
2) श्री विजय भांगरे
022-26471619 1) श्री किशोर मानकर
022-26471619 मुंबई, ठाणे, पालघर, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग romumbai.dte
तंत्रशिक्षण विभागीय कार्यालय पुणे डॉ. डी. आर.नंदनवार
सहसंचालक 1) श्री.आर. पी. गायकवाड सहा. संचा.(तां)
2) श्री डी. पी. जगताप, प्रशा. अधि. 1) श्री. शशिकांत अडागळे
2) श्री सागर अ. बोरकर
3) श्री. संजय बी. शिंदे पुणे, कोल्हापुर, सांगली, सातारा, सोलापुर ropune.dte
तंत्रशिक्षण विभागीय कार्यालय नाशिक श्री. जी. आर. नाठे
सहसंचालक 1) श्री. अ. व. पवार, सहा. संचा. (तां)
2) श्री अ. का. कन्हाके, प्रशा. अधि.
2) श्री व्ही. एल. केदारे
3) श्री.के. के. धात्रक
0253-2403716 नाशिक, अहमदनगर, जळगाव, धुळे, नंदुरबार ronashik.dte
तंत्रशिक्षण विभागीय कार्यालय औरंगाबाद श्री. महेश शिवणकर
सहसंचालक 1) डॉ. गोविंद रे संगवई विभाग प्रमुख
0240-2050522 1) श्री. योगेश रामगिरवार
2) श्री. जी. के. जमदाडे का. अ.
3) श्री.तायडे औरंगाबाद, बिड, जालना, हिंगोली, नांदेड, परभणी, लातुर, उस्मानाबाद roaurangbad.dte
तंत्रशिक्षण विभागीय कार्यालय अमरावती श्री. डी. एन. शिगाडे
सहसंचालक 1) श्री. एन. एस. अलीसर सहा. संचा.(तां)
2) श्री एस. एस. सपकाळे, प्रशा.अधि.
0721-2579913 1) श्री. निलेश इंगळे
2) श्री. योगेश भुसारी
0721-2573027 अमरावती, अकोला, बुलढाणा, यवतमाळ, वाशिम roamravati.dte
तंत्रशिक्षण विभागीय कार्यालय नागपूर श्री. जी. आर. ठाकरे
सहसंचालक 1) श्री.एस. एस. तडस सहा. संचा(तां)
2) श्री एम एम. जोशी प्रशा. अधि. 1) सौ. अर्चना रामावत
2) श्री ए. एन. नेवारे
3) सौ. सपना लोदे नागपुर, भंडारा, गोंदीया, गडचिरोली, वर्धा,चंद्रपुर ronagpur.dte


India bans import of goods from China|व्यापारी बहिष्काराचे अस्त्र! | Loksatta

आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
विद्यापीठ संकुलात धार्मिक, राजकीय कार्यक्रमांची जंत्री
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर
शहराच्या कमाल तापमानात पुढील दोन दिवसात वाढ होणार
भारताला आण्विक पुरवठादार गटाचे सदस्यत्व मिळण्यात चीनने आडकाठी केली.
‘चिनी मालावर बहिष्कार घाला’ या सध्या टिपेला पोहोचलेल्या आवाहनाचा प्रतिवाद करणाऱ्यांना देशविरोधी ठरवण्याचे भावनिक अस्त्र कदाचित यशस्वी ठरत असेल; परंतु प्रतिवादाला पूरक अशी राजनैतिक आणि आर्थिक कारणे आहेत, त्या कारणांची व्यावहारिकता आकडेवारीने पटवून सांगता येते. तसेच, अशा नकारात्मक आवाहनाऐवजी भारतीय वस्तूंना चिनी बाजारपेठेत प्रवेश सुकर करणे अधिक गरजेचे आहे..
भारताला आण्विक पुरवठादार गटाचे सदस्यत्व मिळण्यात चीनने आडकाठी केली. त्यानंतर पाकिस्तानात वास्तव्यास असलेला कुख्यात दहशतवादी मसूद अजहरचे नाव संयुक्त राष्ट्र संघाच्या दहशतवादी यादीत समाविष्ट करण्यास चीनने तांत्रिक कारणाने विरोध केला. तसेच उरी दहशतवादी हल्ल्यासंदर्भातही चीनने पाकिस्तानची तळी उचलली.. यामुळे सर्वसामान्य भारतीय जनतेत बीजिंग हा इस्लामाबादचा पाठीराखा असल्याची भावना अधिक दृढ होत गेली. गेल्या काही वर्षांत पेणमधील गणपती मूर्तीची आणि शिवकाशीतील फटाक्यांची जागा बघता बघता चिनी वस्तूंनी घेतली आहे. भारतीय बाजारपेठेत चिनी वस्तूंचा सुळसुळाट झाला आहे. त्यामुळे पाकिस्तानचा साथीदार असलेल्या चीनला धडा शिकवण्यासाठी चिनी वस्तूंच्या बहिष्काराचे आर्थिक अस्त्र उगारण्याच्या मागणीने जोर धरला. समाज माध्यमांतून चिनी वस्तूंच्या बहिष्काराचा शिस्तबद्ध प्रचार चालू आहे. काही राजकीय नेत्यांनीदेखील या प्रचाराला पाठिंबा दिला आहे. गुजरात चेम्बर ऑफ कॉमर्स अ‍ॅण्ड इंडस्ट्री या संघटनेनेही चिनी वस्तूंच्या आयातीवर बंदी घालण्याचे आवाहन केले.
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
आयातीवर बहिष्कार टाकण्यामागे त्या देशाला आर्थिकदृष्टय़ा दुखावून दबाव टाकण्याची रणनीती असते, जेणेकरून संबंधित देशाने आपल्या धोरणाचा पुनर्विचार करावा. भारत आणि चीनचा इतिहास पाहिला तर अनेक वेळा बहिष्काराचे आवाहन करण्यात आले होते, मात्र त्याचा फारसा परिणाम झालेला नाही. किंबहुना, पहिला जोर ओसरल्यानंतर बाजारपेठीय गणितेच अधिक प्रभावी ठरतात हे दिसून येते. सध्याच्या बहिष्काराच्या अस्त्राचा बाजारपेठेवर कितपत परिणाम झाला आहे याची शास्त्रशुद्ध माहिती अजून उपलब्ध नाही.
गेल्या दशकात आर्थिक शक्तीच्या जोरावर एक जागतिक सत्ता म्हणून चीनचा उदय झाला आहे. चीन एक निर्याताभिमुख अर्थव्यवस्था आहे. चीनच्या परराष्ट्र धोरणात आर्थिक राजनय महत्त्वपूर्ण आहे. गेल्या काही वर्षांत भारत आणि चीन यांचे आर्थिक संबंध हे अधिक घनिष्ठ झाले आहेत. किंबहुना चीन हा भारताचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे. २०१५-१६ मध्ये द्विपक्षीय व्यापार ७० बिलियन डॉलर एवढा होता. अर्थात, जगातील सर्वाधिक व्यापारी तुटींपैकी एक म्हणून भारत आणि चीन व्यापाराकडे पाहावे लागेल. २०१५-१६ मध्ये तुटीचे प्रमाण ५३ बिलियन डॉलर एवढे प्रचंड होते. अशा वेळी चीनने आर्थिक गुंतवणूक करावी यासाठी भारत सरकारने ‘लाल’ गालिचे अंथरले आहेत.
त्यामुळे उपरोक्त स्वयंस्फूर्त बहिष्कार यशस्वीपणे राबविला गेला तरी भारताच्या चीनसोबतच्या बृहत् व्यापारी संबंधांवर फारसा परिणाम होणार नाही. द्विपक्षीय व्यापाराचा ताळेबंद पाहता व्यापारी तुटीवर तर बहिष्काराचा अजिबातच परिणाम होणार नाही. त्याचे महत्त्वाचे कारण म्हणजे सार्वजनिक रोषाचा पहिला बळी मुख्यत: सर्वसामान्य वापराच्या वस्तूंना बसतो. बाजारपेठीय वितरण साखळीमध्ये फारसे मूलभूत बदल केल्याशिवाय उपरोक्त वस्तूंना पर्याय मिळणे शक्य असते. तसेच, भारताच्या एकूण आयातीमधील त्यांचा हिस्सा नगण्य आहे. याशिवाय औद्योगिक उत्पादने, उच्चस्तरीय तंत्रज्ञानाधारित उत्पादने, टेलिकॉम, बांधकाम, ऊर्जा आणि इलेक्ट्रिकल, औषध क्षेत्रातील संसाधनांची मोठय़ा प्रमाणावर आयात भारत चीनकडून करतो. या क्षेत्रातील बहिष्काराची झळ चीनला पोहोचण्याची शक्यता आहे. परंतु ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवडय़ात अ‍ॅमेझॉन, फ्लिपकार्टवर झालेल्या ऑनलाइन विक्रीमध्ये चिनी उत्पादनांनी विक्रमी मजल मारल्याचे दिसून आले आहे. शिओमी, व्हिवो, गिओनी आणि ओप्पो या चिनी मोबाइल/ संगणक कंपन्यांच्या विक्रीमध्येदेखील वाढ झाल्याचे दिसून येते. तसेच नुकत्याच गोव्यात झालेल्या ब्रिक्स परिषदेमध्ये चीनसोबत अधिक आर्थिक एकात्मीकरण व्हावे यासाठी मोदी सरकारने भरीव प्रयत्न केले. याशिवाय ७ ऑक्टोबरला निती आयोग आणि चीनच्या राष्ट्रीय विकास आणि सुधारणा आयुक्तालयादरम्यान अनेक आर्थिक सहकार्य करारावर स्वाक्षऱ्या झाल्या आहेत. याशिवाय गेल्या वर्षी नरेंद्र मोदी यांच्या चीन दौऱ्यात भारताने १० बिलियन डॉलरचे आर्थिक सामंजस्याचे करार केले आहेत. सध्या चीनची अर्थव्यवस्था जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. जागतिकीकरणाच्या युगात जगातील इतर देशांसोबतच भारताची अर्थव्यवस्था चीनच्या अर्थव्यवस्थेशी जैविकदृष्टय़ा निगडित आहे. २०११ ते २०१६ दरम्यान मंदीमुळे भारताचा जागतिक व्यापार २० टक्क्यांनी संकुचित झाला, मात्र चीनकडून आयातीचे प्रमाण ११.५ टक्क्यांनी वाढले आहे.
‘मेक इन इंडिया’ या अभियानामागील मुख्य उद्देश भारताला जागतिक उत्पादनाचे महत्त्वाचे केंद्र बनविण्याचे आहे. २०२५ पर्यंत सकल राष्ट्रीय उत्पन्नातील औद्योगिक उत्पादनाचा (मॅन्युफॅक्चिरग) हिस्सा सध्याच्या १६ टक्क्यांवरून २५ टक्के करण्याचा भारताचा मानस आहे. रिझव्‍र्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी चीनचा उल्लेख ‘जगाचे उत्पादन केंद्र’ असा केला होता आणि भारताला त्या मार्गावर चालायचे असेल तर चीनची मदत घेणे अपरिहार्य आहे. त्यामुळेच चिनी कंपन्यांनी भारतात कारखाने स्थापन करावेत यासाठी मोदी सरकार प्रयत्नशील आहे. त्याचेच फळ म्हणून शिओमी आणि हुवेई यांनी भारतात स्मार्टफोन उत्पादन केंद्रे उभारली आहेत. चीनची अर्थव्यवस्था अमेरिकेएवढी अतिअवाढव्य नसली तरी त्यांना दुर्लक्षित करणे भारताला परवडणार नाही. तसेच बहिष्काराचा आर्थिक चिमटा चीनमधील यीवू आणि ग्वानझाव येथील निर्यातदारांना जाणवेल, मात्र मोठय़ा आर्थिक करारांवर याचा विपरीत परिणाम होईल असे वाटत नाही. त्यामुळेच भारताविरोधात चीनमध्ये जर बहिष्काराचे प्रतिअस्त्र उगारले गेले तर त्याचा मोठा फटका भारताच्या निर्यातीला बसण्याची शक्यता आहे. एकूणच चिनी वस्तूंवरील बहिष्काराच्या अस्त्राचा सर्वाधिक फटका चिनी उत्पादकांपेक्षा त्याची विक्री करण्यात अपयशी ठरलेल्या भारतीय व्यापाऱ्यांनाच अधिक होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भारत आणि चीन संबंधात बहिष्काराचे अस्त्र फारसे उपयोगाचे ठरणार नाही.
दुसरी लक्षात घेण्यासारखी बाब म्हणजे, चीन आणि अमेरिका या कट्टर प्रतिस्पध्र्यातील द्विपक्षीय व्यापार भारताच्या द्विपक्षीय व्यापारापेक्षा किती तरी पटीने अधिक म्हणजे ६०० बिलियन डॉलर एवढा प्रचंड आहे. थोडक्यात, देशांतर्गत राजकीय मुद्दय़ांच्या पलीकडे जाऊन राष्ट्रीय हिताच्या दृष्टीने द्विपक्षीय आर्थिक सहकार्याचा विचार करणे अपेक्षित असते. त्यामुळे बहिष्कारापेक्षा भारतीय वस्तूंना चिनी बाजारपेठेत अधिक सुकरपणे प्रवेश कसा मिळेल याकडे लक्ष देण्याची आवश्यकता आहे. १२ ऑक्टोबरला झालेल्या वाणिज्यमंत्र्यांच्या द्विपक्षीय बैठकीत चीनने भारताला याबाबत सहकार्याचे आश्वासन दिले आहे. त्याचा अधिक पाठपुरावा करणे गरजेचे आहे. तसेच कोणत्या चिनी उत्पादनांची आयात करणे अत्यावश्यक आहे याचा भारताने बारकाईने विचार करणे गरजेचे आहे. कारण चीनमधून आयात केल्या जाणाऱ्या सर्वच वस्तू आर्थिकदृष्टय़ा किफायतशीर असतात या गृहीतकाला आव्हान देणे गरजेचे आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या रिसर्च अ‍ॅण्ड इन्फर्मेशन सिस्टीम्स इन डेव्हलपिंग कण्ट्रीज या थिंक टँकमधील एस. के. मोहंती यांनी रिझव्‍र्ह बँकेसाठी केलेल्या अभ्यासानुसार २०१२ मध्ये भारताने चीनमधून आयात केलेल्या एकूण उत्पादनापैकी एकतृतीयांश उत्पादनांच्या किमती स्पर्धात्मक नव्हत्या. विशेषत: वस्त्रोद्योग, ऑटोमोटिव्ह आणि रसायन क्षेत्रातील आयात तुलनात्मकदृष्टय़ा महाग होती.
तसेच चीनचे पाकिस्तानमधील हितसंबंध भू-राजकीयसोबतच आर्थिक आहेत. चीन-पाकिस्तान आर्थिक मार्गिका हे त्याचे जिवंत उदाहरण आहे. तद्वतच चीनचा भारताशी असलेला आर्थिक व्यवहार (७० बिलियन डॉलर) पाकिस्तानपेक्षा (१२ बिलियन डॉलर) किती तरी पटींनी अधिक आहे. भारताची चीनसमवेत असलेली व्यापारी तूट म्हणजे, चिनी वस्तूंना निर्यातीसाठी असलेली मोठी आणि हक्काची बाजारपेठ आहे. त्यामुळे उपरोक्त वस्त्रोद्योग, ऑटोमोटिव्ह आणि रसायन क्षेत्रातील आयातीच्या पुनर्विचाराचे संकेत तसेच जागतिक व्यापार संघटनेच्या अधिमान्य नियमांचा वापर करून भारताने चिनी वस्तूंवर काही र्निबध घातले तर मंदावत चाललेल्या चिनी अर्थव्यवस्थेला योग्य इशारा मिळेल. तसेच चीनची अधिकाधिक गुंतवणूक भारतात असेल तर चीनला पाकिस्तानला बिनशर्त पाठिंबा देण्यावर मर्यादा पडतील आणि तटस्थतेची भूमिका बजावणे भाग पडेल. सर्जिकल स्ट्राइक्सनंतर चीनने विरोधाचा फारसा सूर आवळला नाही. त्याचे कारण त्यांच्या आर्थिक हितसंबंधातदेखील शोधता येते. थोडक्यात, भारतासोबतचे आर्थिक संबंधच चीनला पाकिस्तानपासून किंचित अंतरावर ठेवतील.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
नाटकात दुर्गा देवीची भूमिका साकारणाऱ्या १२ वर्षीय मुलीवर बलात्कार
...जेव्हा नरेंद्र मोदी आसाराम बापूच्या पाया पडले होते, व्हिडीओ व्हायरल
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
वाशी बाजारात हापूसला रसायनरंग
 संकेतस्थळांच्या मुस्कटदाबीत भारत जगात अव्वल
व्हेंटिलेटरमध्ये झुरळ अडकल्याने रुग्णाचा मृत्यू
शारदाश्रम अचानक ‘आयसीएसई’शी संलग्न
काँग्रेस रावण तर ममता शूर्पणखा, बंगालचं लवकरच जम्मू-काश्मीर होणार : भाजपा आमदार
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर


कार्यक्रम | अब्दुल सत्तार

ध्येय २०१४ – २०१९
वालपेपर्स कव्हर आणि पीएनजी फोटो.
सिल्लोड येथे सर्वरोग निदान शिबिराचे आयोजन
सिल्लोड येथिल जि.प. प्रशाला येथे दिनांक ०७ जानेवारी २०१८ रोजी औरंगाबाद जिल्हा कॉंग्रेस कमिटीचे जिल्हाध्यक्ष तथा आमदार अब्दुल सत्तार साहेब यांच्या वाढदिवसानिमित्त सर्वरोग निदान शिबिराचे आयोजन करण्यात आले आहे.
सिल्लोड येथे प्रचंड मोर्चाचे आयोजन.
सिल्लोड येथे युवक कॉंग्रेसच्या वतीने दिनांक १३ जानेवारी २०१६ रोजी मोर्चाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
सिल्लोड येथे प्रचंड मोर्चाचे आयोजन.
सिल्लोड येथे युवक कॉंग्रेसच्या वतीने दिनांक १३ जानेवारी २०१६ रोजी मोर्चाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
सिल्लोड येथे सर्वरोग निदान शिबीराचे आयोजन.
आ. अब्दुल सत्तार साहेबांच्या वाढदिवसानिमित्त सिल्लोड शहरातील उपजिल्हा रुग्णालयामध्ये दिनांक १ जानेवारी २०१६ रोजी सर्वरोग निदान शिबिराचे आयोजन करण्यात आले आहे.
२३ जानेवारी २०१५ रोजी दुष्काळ परिषदेचे आयोजन.
आ. अब्दुल सत्तार यांच्या पुढाकाराने कॉंग्रेस पक्षाच्या वतीने सिल्लोड येथे २३ जानेवारी रोजी जिल्हास्तरीय दुष्काळ परिषद आयोजित करण्यात आली आहे.
प्रचार सभा १३ ऑक्टोबर चे तपशील
दि. १३ ऑक्टोबर २०१४ ला होणाऱ्या प्रचारसभेचा तपशील खालीलप्रमाणे आहे. सर्वांनी अधिकाधिक संख्येने उपस्थित राहावे हे आव्हान.
प्रचार सभा ११ ऑक्टोबर चे तपशील
दि. ११ ऑक्टोबर २०१४ ला होणाऱ्या प्रचारसभेचा तपशील खालीलप्रमाणे आहे. सर्वांनी अधिकाधिक संख्येने उपस्थित राहावे हे आव्हान.
जन संवाद अभियान ५ ऑक्टोबर चे तपशील
जन संवाद अभियानाचा रविवार, दि. ०५/१०/२०१४ चा तपशील खालीलप्रमाणे आहे. सिल्लोड-सोयगावच्या उज्ज्वल भवितव्यासाठी सर्वांनी मोठ्या संख्येने सहभागी व्हावे असे आव्हान.
जन संवाद अभियान ४ ऑक्टोबर चे तपशील
जन संवाद अभियानाचा शनिवार, दि. ०४/१०/२०१४ चा तपशील खालीलप्रमाणे आहे. सिल्लोड-सोयगावच्या उज्ज्वल भवितव्यासाठी सर्वांनी मोठ्या संख्येने सहभागी व्हावे असे आव्हान.
जन संवाद अभियान २ ऑक्टोबर चे तपशील
जन संवाद अभियानाचा गुरवार, दि. ०२/१०/२०१४ चा तपशील खालीलप्रमाणे आहे. सिल्लोड-सोयगावच्या उज्ज्वल भवितव्यासाठी सर्वांनी मोठ्या संख्येने सहभागी व्हावे असे आव्हान.
सिल्लोड येथे श्री म्हसोबा महाराज यात्रा महोत्सवास सुरुवात.
आ. अब्दुल सत्तार साहेबांच्या मध्यस्तीने उपोषण मागे.
आ. सत्तार साहेबांकडून अपघातातील मृत व जखमींच्या कुटुंबियांस आर्थिक मदत.
आमदार अब्दुल सत्तार साहेबांच्या प्रयत्नांना यश.
आ. सत्तार साहेबांची मृत युवकांच्या कुटुंबियांस सांत्वनपर भेट.
ध्येय २०१४ – २०१९


रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
कैदी नं.130, आसारामची नवी ओळख
'ही' महिला पुरवायची आसारामला मुली
...आणि आसाराम ढसाढसा रडला
'रेडू' घेऊन येतोय मालवणी तडका
सोनमला करायचंय साध्या पद्धतीनं लग्न
अरबाजच्या आयुष्यात एका नव्या मुलीची एण्ट्री
'मला साडी फार आवडते', सोनमचं लग्नापूर्वीच ट्रॅडिशनल फोटोशूट
 मग मालदिवला नक्की जा
रणबीर कपूर संजूबाबाच्या रूपात
आज सचिनचा 45वा वाढदिवस...
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
गौतम गंभीरने दिला दिल्ली डेयरडेव्हिल्सच्या कर्णधारपदाचा राजीनामा
क्रिकेट वर्ल्डकपचा भारताचा पहिला सामना 5 जून 2019ला
मुंबई इंडियन्सचा होमग्राऊंडवरच लाजिरवाणा पराभव
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
बेधडक : महाभियोगाचे राजकारण
बेधडक : आरपारची लढाई
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
शेतकरी कर्जमाफी : या आहेत 7 मोठ्या घोषणा
शेतकरी कर्जमाफी : या आहेत 7 मोठ्या घोषणा
 मग मालदिवला नक्की जा
रणबीर कपूर संजूबाबाच्या रूपात
आज सचिनचा 45वा वाढदिवस...
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
फोटो गॅलरी 1 week ago
विराट कोहली आयपीएलमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू
'ही' आहे आयपीएलची नवी अॅंकर
महाराष्ट्र April 16, 2018
'येळ कोट येळकोट जय मल्हार'... 'सदांनंदाचा येळकोट'
देशातल्या 'या' दहा कंपन्या देतायत हजारो नोकऱ्या
शहीद किरण थोरात यांना अखेरचा निरोप
असं आहे नवी दिल्लीतील आंबेडकर स्मारक
हे आहेत 65व्या राष्ट्रीय पुरस्कारांचे मानकरी
'वीरे दी वेडिंग'च्या गाण्यात करिना-सोनमचा बोल्ड अंदाज
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv