माझी ‘सिल्की’ | गुज मनीचे...

ती माझ्या आयुष्यात येऊन ६ वर्ष होत आली आहेत. अजुनही तो दिवस मनात लख्खं आठवतोय जेव्हा मी तिला पहिल्यांदा पाहिले होते. …एखादी छोटीशी वस्तू खरेदी करायला जावे इतके सहज आम्ही तिघे (मी, माझी जिवलग मैत्रिण आणि माझा लहान भाऊ) तिला आणायला गेलो होतो. तिकडे पोचलो आणि वरच्या मजल्यावर काही final formalities करत होतो, तेवढ्यात डिलरचा माणूस खिडकीतून बोट दाखवत म्हणाला होता – “ती… ती दिसतेय ना… ती तुमची.” आम्हाला तिचा top view मिळाला. खाली आमची ‘सिल्की’ मस्त आंघोळ करुन तयार होती. तिची रीतसर पूजा करुन तिला घरी आणली. रत्नगिरीच्या घरुन आणि मित्र-मैत्रिणींचे अभिनंदनाचे फोन वर फोन सुरु होते. आणि तिचे कौतुक करताना मनं अधिकाधिक आनंदीत होत होते. अशा प्रकारे ‘सिल्की’ ने माझ्या आयुष्यात प्रवेश केला आणि पार ह्रुदयाचा ताबाच घेऊन टाकला.
नोकरीत बर्‍यापैकी स्थिरावले तेव्हा गाडी घ्यायच्या खुमखुमीला सुरुवात झाली. किंबहुना आपली स्वता:ची गाडी असावी हे स्वप्नंच होते आणि देवाच्या दयेने ते वयाच्या पंचविशी आधी पूर्ण झाले. गाडी कोणती घ्यायची हा प्रश्न उद्भवलाच नाही कारण ‘झेन’ मनात आधी पासुनच भरली होती. ड्रायविंग शिकायला क्लास लावायचे ठरले. मी आणि माझ्या दोन मैत्रिणी. सैनादत्त पोलिस चौकी जवळच्या ‘काळे ड्रायविंग स्कूल’ मध्ये जाऊन आलो कारण तेच घराच्या सगळ्यात जवळ होते. १२००/- (लायसन्स सहित) ८ तासांसाठी फी. तिघींनाही ऑफिस वेळेला सोईस्कर म्हणून सकाळी ६ ची पहिली बॅच ठरवली. ऐन थंडीच्या दिवसात, कुडकुडत, ५:४५ ला, २ सन्न्यांवर (सन्नी चे बहुवचन) आमच्या स्वार्‍या निघायच्या. आम्ही पोहचलो की फक्त ड्रायविंग स्कूलचे संचालक स्वत: ‘काळे’ हजर असायचे. ते दुकान उघडायचे. मग आम्ही चौघेजणं टपरीवर चहा घ्यायचो. शिक्षक आले की आम्ही ड्रायविंगसाठी निघत असू. सुरुवातीचे काही दिवस बरे गेले आणि मग दर दिवशी नविन शिक्षक असा लोचा सुरु झाला. सकाळी ६ ला येण्याचे सगळ्यांच्या जीवावर येत असावे. कधी कधी आम्ही काळेंबरोबर त्यांच्या ‘स्कॉर्पियो’ मधून सरांना आणायला त्यांच्या घरी कोथरुडला जायचो आणि मग येऊन क्लास सुरु व्हायचा. शेवटी अनेक विनवण्यावजा तक्रारी करुन एक शिक्षक मिळाला जो क्लास संपेपर्यंत टिकला. एक-एक गमतीशीर शिक्षक आम्हाला लाभले. पहिले सर आम्हा तिघींना “power puffed girls” म्हणायचा. शेवटचा सर तर अजून सही होता. आमचा steering चा control गेला की तो ओरडायचा “गाडी कुठे चालली बघा…गाडी कुठे चालली बघा…” ‘ट्रॅफिक’ ला “ट्रोपिक” म्हणायचा. गाडीचा स्पीड कमी झाला की म्हणायचा “गाडी पळवा..पळवा..”. शेवटी शेवटी तो आम्हाला कात्रजच्या घाटात पण सरावासाठी घेऊन गेला होता. ते सगळे आठवले की आता गंमत वाटते.
गाडी चालविण्याचे विविध धडे शिकण्याची ठिकाणे ही ठरलेली होती. रिवर्स गिअरच्या सरावासाठी सैनादत्त समोरच्या मोठ्या कॉलनीतले रस्ते होते. हाफ-क्लच शिकायला ‘गरवारे पुला’ हून वैकुंठ कडच्या वळणाचा छोटासा चढाव होता. गाडी स्वत: पहिल्यांदा चालविली ती म्हात्रे पुला जवळच्या १०० फुटी डी.पी रस्त्यावर. अजूनही त्या-त्या स्पॅटहून जाताना सर्व डोळ्यांसमोर उभे रहाते.
ज्या दिवशी सकळी permanent license ची driving test दिली त्याच दिवशी दुपारी ४ ला ‘सिल्की’ ची चावी हातात घेतली. २००५ ला ‘गणेश जयंती’ च्या मुहुर्तावर सिल्कीला आणले. तिचा रंग Silky Silver’ म्हणून मी आणि माझ्या मैत्रिणिचे तिचे बारसे केले. बाळाचे नाव ‘सिल्की’ ठेवण्यात आले. 🙂
सिल्की माझी सर्वत्र सोबत करु लागली आणि माझी सखी बनली. दर दिवशी तिला ऑफिसात नेऊ लागले. लहानपणी ती एका मोठ्या आजारपणातून वाचली. एका दिवशी तिला ऑफिसला नेले नाही आणि नेमके त्याच दुपारी पहिला पावसाचे मोठे वादळ झाले. माझ्या लाडक्या सिल्की वर समोरचे झाड पडले. ती तेव्हा अवघी ३ महिन्यांची होती. ऑफिस मधून घरी येई पर्यंत जीव कासावीस झाला होता आणि आल्यावर माझ्या सिल्कीची दशा बघून तर पार काळीज कळवळले माझे. त्यात कमी म्हणून की काय – काही झोपडपट्टीतले लोक तिच्या टपावर चढून, जाळणासाठी लाकूड मिळेल म्हणून कोयतीने त्या झाडाच्या फांद्या तोडत होते. त्याचे घाव सिल्कीवरही पडत होते. मी अक्षरश: त्यांच्या पाया पडून त्यांन गाडीच्या टपावरुन खाली उतरवले. मग काही मदतीचे हात घेऊन कसेबसे ते झाड बाजूला केले. आणि तडक घरी रत्नागिरीला फोन करुन भावाला बोलावून घेतले. तो ही हे ऐकून लगेच रात्रीच्या बसने निघाला. घर सोडून पुण्याला १० वर्ष राहिले. एवढ्या वर्षात फक्त दोनदा घरी फोन करुन मी रडले – एकदा घर सोडून आले त्याच्या दुसर्‍या दिवशी आणि एकदा सिल्कीवर झाड पडले तेव्हा. पुढे insurance चे सोपस्कार करुन गाडी कामाला दिली. तब्बल महिन्याभराने माझी सिल्की बरी होऊन घरी आली. आणि त्यानंतर ‘मी तिथे ती” हा नियम करुन टाकला. जे काही व्हायचे ते माझ्या बरोबर होऊदे.
माझ्या बरोबर ती (की तिच्याबरोबर मी) आम्ही खूप खूप फिरलो. पुण्यातल्या ट्रॅफिक मध्ये, पेठांमधल्या चिंचोळ्या रस्त्यांतून, नागमोडी वळणे घेणार्‍या निसर्गरम्य घाटांतून, हिरव्यागार डोंगरांच्या पायथ्यांशी, अथांग समुद्रकिनारी, धो-धो पावसातल्या मुळशी-ताम्हिणीत, रख-रख उन्हाळ्यात नगर जिल्ह्यातल्या निघोज-टाकळी-ढोकेश्वरला, निळकंठेश्वरला जाणार्‍या जलमय वाटेतून, पहाटे-पहाटेच्या असंख्य भटकंतींसाठी, रामदरा, मोराची चिंचोळी, रांजणगाव, थेऊर, मोरगाव, भुलेश्वर, कानिफनाथ, अम्रुतेश्वर, बनेश्वर, सासवड, बालाजी, नारायणेश्वर, जेजुरी, मयुरेश्वर, सिंहगड, लवथालेश्वर, घोरवडेश्वर, तळेगाव, पाषाण लेक, वढु, तुळापुर, कोल्हापुर, पन्हाळगड, ते मैसूर-बंगळूरू पर्यंत, कित्ती नावे घेऊ आणि हिचे कित्ती कित्ती आभार मानू) आम्ही खूप खूप फिरलो. पुण्यातल्या ट्रॅफिक मध्ये, पेठांमधल्या चिंचोळ्या रस्त्यांतून, नागमोडी वळणे घेणार्‍या निसर्गरम्य घाटांतून, हिरव्यागार डोंगरांच्या पायथ्यांशी, अथांग समुद्रकिनारी, धो-धो पावसातल्या मुळशी-ताम्हिणीत, रख-रख उन्हाळ्यात नगर जिल्ह्यातल्या निघोज-टाकळी-ढोकेश्वरला, निळकंठेश्वरला जाणार्‍या जलमय वाटेतून, पहाटे-पहाटेच्या असंख्य भटकंतींसाठी, रामदरा, मोराची चिंचोळी, रांजणगाव, थेऊर, मोरगाव, भुलेश्वर, कानिफनाथ, अम्रुतेश्वर, बनेश्वर, सासवड, बालाजी, नारायणेश्वर, जेजुरी, मयुरेश्वर, सिंहगड, लवथालेश्वर, घोरवडेश्वर, तळेगाव, पाषाण लेक, वढु, तुळापुर, कोल्हापुर, पन्हाळगड, ते मैसूर-बंगळूरू पर्यंत, कित्ती नावे घेऊ आणि हिचे कित्ती कित्ती आभार मानू प्रत्येक भटकंतीची खास आठवण आहे. मी काढलेला प्रत्येक फोटो आणि माझ्या भटकंतीच्या ब्लॉग वरचे लिखाण, सिल्कीने मला त्या-त्या ठिकाणी सोबत केल्यामुळेच आहे. सिल्कीने मला असंख्य आनंदाचे क्षण दिले. आणि म्हणूनच तिला आलेला छोटासा स्क्रॅच पण मला स्वत:वर झालेल्या एखाद्या जखमे एवढा वेदनादाई भासत असे आणि दु:ख देत असे. तिची योग्य काळजी घेत होते. वेळेवर तिची servicing व maintenance करत होते.
दिवसेंदिवस ड्रायविंग सुधारत जात होते. ऑफिस खालच्या छोट्याशा पार्कींग लॉट मधे पण सफाईदारपणे गाडी पार्क करता येऊ लागली. भावाकडून त्याच्या driving secrets and tips ची शिकवण मिळत होती. टायर puncture झाला की जॅक कसा लावायचा, एकटीने स्टेपनी कशी बदलायची हे सगळे काळांतराने जमू लागले. दिवसांचे महिने झाले आणि महिन्यांची वर्ष. पाच वर्षांचे कार लोन चार वर्षात फेडून सिल्कीला मी कायमचे आपले करुन टाकले. आत्ता ती सर्वस्वी ‘माझी’ आहे. RTO कडून मिळालेल्या नविन RC Smart card वर तिची मालकीण म्हणून माझं नाव आहे.
लग्न करून परदेशी जायची वेळ जवळ आली तसे सगळे विचारु लागले – “तू गाडीचे काय करणार आहेस विकणार आहेस का गाडी विकणार आहेस का गाडी” मला उत्तरादाखल काहीच सुचत नसे. सिल्कीला विकू” मला उत्तरादाखल काहीच सुचत नसे. सिल्कीला विकू ही कल्पनाच माझ्या विचारांच्या पलिकडची होती आणि कायम असेल. ती माझ्या आयुष्यात नाही हे मी सहनच करु शकत नाही. शेवटी तिला माहेरी, माझ्या भावाच्या सुखरुप हातात सोपवून मी परदेशी आले. तो तिची १०१% माझ्याहून जास्त कालजी घेत असेल यात काहीच शंका नाही परंतु तरीही मी तिची चौकशी करत असतेच. हे माझे वेड समजणार्‍या काही मोजक्याच व्यक्ती आहेत. कारण त्यांचे पण सिल्कीवर तेवढेच प्रेम आहे. ‘राहुल’ – माझा भाऊ, ‘प्रज्ञा’ – माझी जिवलग मैत्रिण (ह्या दोघांबरोबरच मी सिल्कीला आणायला गेले होते) आणि माझी अजून एक जिवाभावाची मैत्रिण ‘नयना’.
बरेच दिवस भावाला विनवण्या करत होते की वेब कॅम वर मला सिल्की दाखव. शेवटी त्याला आज मुहुर्त मिळाला. सिल्कीला video chat वर बघून मनं भरुन आले. chat संपले आणि तिच्या अनेक आठवणी जाग्या झाल्या – तिच्या पहिल्या भेटी पासून ते अगदी मला airport वर सोडायला येई पर्यंतच्या. आज अचानक मी माझ्या सिल्कीच्या आठवणीने हळवी झाले. I miss u Silky…I miss u a lot
« …ती तुझी आठवण जावे कधीतरी आठवणींच्या गावा… »
दिनांक : ऑक्टोबर 9, 2010
प्रवर्ग : असंच काहीतरी, आठवण, नाती-गोती, फोटोग्राफी, भटकंती, Relations
विसरायचा प्रयत्न फार केला
परत परत समोर येतेस,
सहवासातल्या धुंद क्षणांचे रंग
कानिफनाथ, अम्रुतेश्वर, नारायणेश्वर, मयुरेश्वर, लवथालेश्वर, घोरवडेश्वर
ही ठिकाणं कुठे आहेत
खूप मस्त झालिये पोस्ट…. 🙂
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
ब्लॉग नोंदी मिळविण्याकरिता आपला ई-मेल द्यावा.
ब्लॉग इथे नोंदवला आहे…
विषय कॅटेगरी निवडा Authors असंच काहीतरी आठवण आदरांजली कविता काव्य गुज मनीचे… नाती-गोती पक्षी निरीक्षण पुणे फोटोग्राफी भटकंती मैत्री Bird Watching Friendship Fun General Obituary Patriotism Photography poems Pune Rains Relations Timepass


ई-एडिट : आगरकरी परंपरेचे आधुनिक पाईक | Loksatta

आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
विद्यापीठ संकुलात धार्मिक, राजकीय कार्यक्रमांची जंत्री
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर
शहराच्या कमाल तापमानात पुढील दोन दिवसात वाढ होणार
ई-एडिट : आगरकरी परंपरेचे आधुनिक पाईक
ई-एडिट : आगरकरी परंपरेचे आधुनिक पाईक
ग्रंथकार आणि पत्रकार या दोघांपैकी त्यांच्यात पहिल्याच्या प्रेरणांना अधिक स्थान होते.
टिकेकरांनी आयुष्यभर प्रेम केले ते फक्त ग्रंथांवर. अन्य कोणाच्याही नजरेत येण्याची शक्यता नसलेला एखादा महत्वाच्या विषयावरील ग्रंथ वाचल्यानंतर त्यांना होणारा आनंद शब्दातीत असे.
मराठी विद्वतजगात दोन घराणी आहेत. एक बळवंतराव टिळकांचे विचार, त्यांचे राजकारण आणि त्यांची वैचारिक मांडणी यांचे अनुकरण करते. दुसरी परंपरा गोपाळराव आगरकर यांच्याशी निष्ठा सांगते. अरूण टिकेकर हे दुसऱ्या परंपरेचे आधुनिक पाईक होते. महाराष्ट्रात अलिकडच्या काळात आगरकरांची विचारध्वजा फडफडती ठेवणारे महंत फार उरलेले नाहीत. समाजसुधारणा या राजकीय सुधारणांपेक्षा अधिक महत्त्वाच्या आहेत, असे शुद्ध आगरकरी घराण्याप्रमाणे टिकेकर यांना वाटे. उभय घराण्यांतील फरक आहे तो विचारांच्या मांडणीत. आपला जो काही मुद्दा असेल तर तो संयतपणे मांडावा, ही आगरकर घराण्याची शिकवण होती. टिकेकरांकडून तिचे कधीही उल्लंघन झाले नाही. आवश्यक तितक्या आणि तितक्याच ठामपणाने आपले मत समोरच्यासमोर मांडले की आपली भूमिका संपली असे रास्तपणे ते मानत. आपले काम समोरच्यास योग्य ते काय हे सांगण्याचे आहे, त्याने ते ऐकायलाच हवे असा आग्रह आपण धरणे योग्य नाही, असे ते मानत आणि तसेच वागत.
टिकेकर दैनिक ‘लोकसत्ता’चे संपादक होते इतकेच त्यांचे मोठेपण नाही. ते नखशिखांत ग्रंथकार होते. ग्रंथकार आणि पत्रकार या दोघांपैकी त्यांच्यात पहिल्याच्या प्रेरणांना अधिक स्थान होते. ग्रंथांच्या सहवासात राहण्याची संधी मिळते आणि बुद्धिजीवी राहताना इतरांनाही शहाणे करून सोडता येते यासाठी ते पत्रकारितेत आले. विविध विषयांवरील ग्रंथांचे परिशीलन करावे, त्यातील उत्तमोत्तम ग्रंथांचा संग्रह करावा यावर त्यांचे विलक्षण प्रेम. टिकेकरांसाठी आयुष्यात श्रेयस आणि प्रेयस हे दोन्ही ग्रंथच होते. डोळ्यावरती जाड काड्यांचा चष्मा, पांढरा फुलशर्ट आणि मूठ बंद करून सिगारेटचा सणसणीत झुरका घेत हव्या त्या विषयांची माहिती देणारे टिकेकर महाराष्ट्रातील अनेक विद्वतप्रेमींनी पाहिले असतील. तेथे असतानाच दुसरे तितकेच ग्रंथोपजीवी गोविंदराव तळवलकर यांच्या सहवासात ते आले आणि त्याचमुळे वृत्तपत्र जगतातही त्यांनी पाऊल टाकले.
टिकेकरांनी आयुष्यभर प्रेम केले ते फक्त ग्रंथांवर. अन्य कोणाच्याही नजरेत येण्याची शक्यता नसलेला एखादा महत्त्वाच्या विषयावरील ग्रंथ वाचल्यानंतर त्यांना होणारा आनंद शब्दातीत असे. त्या सुमारास त्यांची भेट झालीच तर टिकेकर आपण वाचलेल्या ताज्या ग्रंथाविषयी हरखून जाऊन बोलत. हे त्यांचे विवेचन इतके प्रभावी असे की अनेक ग्रंथोच्छुकांनी केवळ टिकेकरांकडून ऐकले म्हणून अनेक पुस्तके खरेदी केली असतील. इतरांना न दिसणाऱ्या विषयांची मांडणी करण्यातली त्यांची हुकमत टिकेकरांनी लिहिलेल्या ग्रंथांतूनही दिसते. ब्रिटिशकालीन किंकेड पितापुत्रांवर लिहिलेले पुस्तक याची साक्ष देईल. त्याचप्रमाणे मुंबई विद्यापीठाचा टिकेकर यांनी लिहिलेला इतिहास विद्यापीठाच्या इतिहासाइतकाच देदीप्यमान आहे. त्यांचे वेगळ्या अर्थाने चर्चिले गेलेले पुस्तक म्हणजे ‘मुंबई डी-इंटलेक्चुअलाईज्ड’. या महानगरीचे बौद्धिक विश्व कसे आकसत चालले आहे आणि त्या बद्दल कोणालाच कशी खंत नाही याचे बौद्धिक तरीही रसाळ विश्लेषण या ग्रंथात आहे. एका अर्थाने हे पुस्तक म्हणजे सर्वच शहरांची व्यथा असे म्हणता येईल.
‘लोकसत्ता’चे ते माजी संपादक. प्रत्येक संपादकाचे स्वत:चे म्हणून काही राजकीय ग्रह असतातच. किंबहुना ते असायलाच हवेत. परंतु, म्हणून भिन्न मते असणाऱ्यांना त्या वर्तमानपत्रांत स्थान नाही, असे झाल्यास ते संपादकाचे अपंगत्व असते. टिकेकरांना सुदैवाने त्या अपंगत्वाचा स्पर्शही कधी झाला नाही. समस्त लोकसत्ता आणि एक्स्प्रेस समूहातर्फे त्यांना आदरांजली.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
टिकेकरांच्या कार्याची जाणीव पुढील पिढ्यांपर्यंत राहील – शरद पवार
व्यासंगी पत्रकार, अभ्यासक गमाविला – मुख्यमंत्र्यांची श्रद्धांजली
अरूण टिकेकरांची जोरकस विचारांवर श्रद्धा
‘सावाना’तर्फे आज ‘स्मरण अरुण टिकेकरांचे’
डॉ. टिकेकर हे रानडे, आगरकरांचे वारसदार
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
वाशी बाजारात हापूसला रसायनरंग
 संकेतस्थळांच्या मुस्कटदाबीत भारत जगात अव्वल
व्हेंटिलेटरमध्ये झुरळ अडकल्याने रुग्णाचा मृत्यू
शारदाश्रम अचानक ‘आयसीएसई’शी संलग्न
काँग्रेस रावण तर ममता शूर्पणखा, बंगालचं लवकरच जम्मू-काश्मीर होणार : भाजपा आमदार
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर


'किडनी ला धर्म नसतो' - सुषमाजींचं awesome उत्तर!

याला जीवन ऐसे नाव
मनोरंजन याला जीवन ऐसे नाव
‘किडनी ला धर्म नसतो’ – सुषमाजींचं awesome उत्तर
आमच्या लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi.page
परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज हळूहळू सोशलमिडीयावर लोकप्रिय बनत आहेत. ट्विटरच्या माध्यमातून त्यांनी शेकडोंना मदत केली आहे, देशवासियांशी संवाद साधला आहे. परंतु सध्या त्यांचे चाहते चिंतेंत आहेत. १५ नोव्हेंबर रोजी सुषमाजींनी ट्विटर माहिती दिली की त्यांना इस्पितळात दाखल करण्यात आलं आहे.
जेव्हापासून त्या इस्पितळात दाखल झाल्या आहेत, तेव्हापासून त्यांचे fans चिंताग्रस्त होते. अनेकांनी त्याच tweet ला प्रतिसाद देत प्रार्थना, सदिच्छा व्यक्त केल्या.
सुदैवाने, सुषमाजी बऱ्या होत आहेत आणि लवकरच इस्पितळातून डिस्चार्ज देखील मिळवतील अशी आशा आहे.
परंतु हे कळेपर्यंत ट्विटरवर काहींनी स्वतःची किडनी देखील देऊ केली. ज्यात काही विचित्र tweets होत्या.
एकाने स्वतःला “मुस्लीम हिंदुस्तानी” म्हणवून घेतलं :
दुसऱ्याने “BSP सपोर्टर आणि मुस्लीम” असल्याचं सांगितलं…
तिसऱ्याने “…पण मी मुस्लीम आहे”…असं म्हटलं.
तिघांच्याही भावना चांगल्याच होत्या/आहेत, पण जरा विचित्र प्रकारे व्यक्त झाल्यात.
ह्या सर्वांना सुशमाजींनी, आपल्या खास शैलीत उत्तर देतं म्हटलंय –
धन्यवाद भावांनो. मला खात्री आहे, किडन्यांना धार्मिक लेबलं नसतात.
नको त्या गोष्टीत धर्म खुपसणाऱ्या विचित्र tweets ला अतिशय उत्तम उत्तर सुशमाजींनी दिलयं. तसंच, अश्या अवस्थेतदेखील सुषमाजींनी आपल्या बुद्धीची धार कायम ठेवली आहे, हे कौतुकास्पद (आणि दिलासादायक देखील
गेट वेल सून सुषमा जी
आमचे इतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा: InMarathi.com तसेच, आमच्या लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi.page
← शाकाहार विरुद्ध मांसाहार: अनावश्यक वाद
जेव्हा Coldplay बॅन्ड गातो ‘वंदे मातरम’
सुषमा स्वराजचा बॉलीवूडला दावूदच्या तावडीतून सोडवणारा क्रांतिकारी निर्णय
भारतीय तिरंगा विरुद्ध अॅमेझॉन – via सुषमा स्वराज
One thought on “‘किडनी ला धर्म नसतो’ – सुषमाजींचं awesome उत्तर
जळणारा पश्चिम बंगाल आणि आंधळी (
आदियोगी भगवान शंकराच्या ११२ फुटी उंच अर्धप्रतिमेची गिनीज बुकमध्ये नोंद
काश्मीर नंतर पाकिस्तानला हवी आहे ‘डान्सिंग गर्ल’
भारताच्या मोस्ट वॉन्टेड यादीतील नराधम..
मुख्यमंत्री म्हणताहेत – “MSG आहे सर्वोत्कृष्ट अभिनेता”
CFL बल्ब्स वापरावे की LED पैश्याची अणि विजेची बचत करायची असेल तर नक्की वाचा
“तो” – जगण्यासाठी शरीराचा सौदा करणाऱ्या ‘तिचा’ मुलगा
डॉक्टर वर्गाचा संप – एका वकिलाच्या नजरेतून
यशवंतराव होळकर : एक असा योद्धा ज्याने इंग्रजांसमोर कधीही हार मानली नाही..
एमबीए चा फुगा फुटला, केवळ ७ % विद्यार्थ्यांनाच नोकऱ्या
सैनिकांचे केस बारीक का असतात
घड्याळातील AM आणि PM याचा काय अर्थ असतो
कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी केले स्वतःचे ड्रॅगनमध्ये रुपांतर
अमेरिकेच्या रक्तरंजित इतिहासाची साक्ष देणारी १० बंदूकरुपी शस्त्रे
समुद्रघोडा : एक अद्भूतातील अद्भुत जलचर
धर्मातील चुका दाखवताना टीका कशी करावी
जगातील वाहतुकीचे १० भन्नाट नियम…
नवरात्रोत्सवा बद्दल तुम्ही कधीही न ऐकलेल्या गोष्टी
देवाला भक्तांचा आणि गुरुला शिष्यांचा कधी त्रास होत नसतो : जाऊ तुकोबांच्या गावा : भाग १३
अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला “Like” करा
error: चोरी करणं हे अनैतिक आहे. असं कृत्य का करताय


Bangladeshi - Latest News on Bangladeshi | Read Breaking News on Zee News Marathi

बेकायदेशीरपणे राहणाऱ्या बांग्लादेशींविरोधात कठोर पाऊल
आसाम सरकारनं राष्ट्रीय नागरिक रजिस्टर म्हणजेच एनआरसी जारी करुन, आसाममध्ये बेकायदेशीरपणे राहणाऱ्या बांग्लादेशींविरोधात कठोर पाऊल उचललं आहे. एनआरसीमध्ये आसाम राज्यात राहणाऱ्या अधिकृत नागरिकांचाच समावेश आहे.
'हे तर वाजपेयीही थांबवू शकले नाहीत'
आसाम आणि पश्चिम बंगालच्या निवडणुकांसाठीचा प्रचार करताना भाजपाध्यक्ष अमित शहा यांनी माजी पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयींच्या कामावरच प्रश्न उपस्थित केले.
बांगलादेशात बॉम्बसह पकडलेल्या कैद्याला ठाण्यात अटक
बांगलादेशात काही दिवसांपूर्वी क्रूड बॉम्बसकट पकडल्यानंतर याप्रकरणी कारागृहात काही महिने शिक्षा भोगलेल्या, अली हुसेन नावाच्या २६ वर्षांच्या एका बांगलादेशी युवकाला ठाणे हप्ताविरोधी पथकाने अटक केली आहे.
आफ्रिदीने बांगलादेशच्या बालांना ढसाढसा रडवलं
पाकिस्तानच्या बुमबुम आफ्रिदीने बांगलादेश विरोधात लगोपाठ षटकारांचा पाढा सुरूच ठेवल्याने, बांगलादेशी फॅन्स कमालीचे अस्वस्थ झाले आहेत.
फक्त १५० रूपयात घुसखोरी होईल...
एका बांगलादेशी नागरिकाला भारतात घुसखोरी करण्यासाठी किती पैसे लागतात फक्त १५० रूपये.केवळ दीडशे रुपयांत भारतात एन्ट्री मिळते.
राज बांग्लादेशी दाखवा, दोन कोटी घेऊन जा - आझमी
मानखुर्द शिवाजीनगर मतदारसंघात एक लाख बांग्लादेशी मतदार शोधून दाखवल्यास राज ठाकरे यांना दोन कोटी रुपयांचे बक्षीस देऊ.
डोंबिवलीत ७८ बेकायदा बांग्लादेशींना अटक
डोंबिवली येथील सोनारपाडा गावात ठाणे गुन्हे अन्वेषण शाखेने छापा टाकून ७८ बांग्लादेशी नागरिकांना ताब्यात घेतलं आहे. यात २७ पुरूष ४१ महिला आणि १० मुलांचा समावेश आहे.
गौतम गंभीरचा दिल्लीच्या कर्णधारपदाचा राजीनामा, श्रेयसकडे नेतृत्व
दिवसांतून फक्त 2 लवंग खा आणि अनुभवा खास बदल
यंदाच्या आयपीएलमधून या 3 संघांचं आव्हान जवळपास संपुष्टात
ब्रश करण्यापूर्वी पाणी पिऊन दिवसाची सुरूवात करण्याचे '4' चमत्कारिक फायदे
४९ वर्षीय भाग्यश्रीचे हॉट फोटो...
गेलकडे 'दुर्लक्ष' मात्र, या तरुणीकडे सगळ्यांचंच 'लक्ष'
अपमान होऊनही रणबीर कपूर का झाला 'संजू बाबा'
भाजपचे नाराज आमदार उद्धव ठाकरेंच्या भेटीला
पत्नीने सुपारी देऊन शिवसेनेच्या शैलेश निमसेंची हत्या केली
'या' रक्तगटाच्या रुग्णांंना हार्टअटॅकचा धोका कमी , संशोधकांंचा नवा खुलासा


Ashwani Pawar Excited ride with TVS Scooty Zest 110 | झेस्ट ११० सह उत्साहपूर्ण राइड! | Loksatta

आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
विद्यापीठ संकुलात धार्मिक, राजकीय कार्यक्रमांची जंत्री
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर
शहराच्या कमाल तापमानात पुढील दोन दिवसात वाढ होणार
झेस्ट ११० सह उत्साहपूर्ण राइड
झेस्ट ११० सह उत्साहपूर्ण राइड
पुढच्या दिवशी नयनरम्य बारालाला पासवरून सार्चुपर्यंत अगदी आरामशीर प्रवास झाला.
अश्विनीने नियमित ३० ते ९० किलो मीटर वेगाने टीव्हीएस झेस्ट ११० चालविली.
टीव्हीएस मोटर इंडिया या आघाडीच्या दुचाकीनिर्मिती कंपनीच्या नव्या झेस्ट ११० वरून हिमालय नजरेत साठविण्याचे आव्हान अभिनेत्री व रायडर अश्विनी पवार हिने सप्टेंबरमध्ये यशस्वीरीत्या पेलले. ११० सीसी गटातील तेही गिअरलेस स्कूटर प्रकारातील वाहन या माध्यमातून प्रथमच १८ हजार फूट उंचीवर पोहोचले. वयाच्या १६व्या वर्षांपासून बाईक चालविणाऱ्या अश्विनीने नियमित ३० ते ९० किलो मीटर वेगाने टीव्हीएस झेस्ट ११० चालविली. सलग १२ जणांच्या चमूसह १२ दिवस केलेल्या या अद्भुत प्रवासाचा अनुभव अश्विनीच्या शब्दात..
जगाच्या शिखरावर शोध घेण्यासाठी तुम्ही दररोज गलबतामध्ये प्रवेश करत नाही. दर दिवशी तुम्ही जगाच्या शिखरावर जाण्यासाठी स्कूटर चालवत नाही. त्यामुळे जेव्हा मला टीव्हीएस झेस्ट ११० वर हिमालय आणि जगातील सर्वोच्च वाहन चालवण्याजोगा मार्गावरून जाण्याची संधी मिळाली, तेव्हा मी खरंच जगाच्या शिखरावर पोहोचले होते
एक कलाकार म्हणून मुंबईत असते तेव्हा मला बहुधा माझ्या पात्रामध्ये राहण्याची गरज असते. कधी कधी कथा निर्माण करण्यासाठी वास्तविक भावना लपवाव्या लागतात. तरीही या राइडवर कोणतेही मुखवटे नव्हते मला पुरातन भूप्रदेश, पर्वत, वाहते थंड पाणी, भव्य उंची आणि दूरस्थ मदानांमध्ये स्वतंत्र सोडले होते
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
मी अस्वस्थतेसह माझ्या निर्णयाचा विचार करत होते. आम्ही दररोज किती मल प्रवास करू हे रस्ते आणि हवामानाच्या स्थितीवर अवलंबून असल्यामुळे ही अगदी सोपी राइड ठरणार नव्हती. पण मग पुन्हा आव्हानांशिवाय असलेले जीवन काय असते, विशेषत: जेव्हा आपण हिमालयाच्या शिखरापर्यंत स्वत:च्या स्कूटर्स चालवून सर्व नमुने मोडण्यास तयार असलेल्या १२ धाडसी व्यक्तींच्या लवाजम्यासह गाडी चालवण्याचा रोमांच अनुभवण्यास उत्सुक असतो.
स्मरणात राहील असा सुरू केलेला प्रवास माझ्यासाठी जीवन बदलवणारा अनुभव ठरला
सप्टेंबरच्या सुरुवातीला आम्ही हिमाचल प्रदेशातील मंडीपासून प्रवास सुरू केला. आम्ही जगामधील अत्यंत आव्हानात्मक रस्त्यांवरून प्रवास करतो होतो ज्यांची उंची १८,००० फुटांपेक्षा जास्त होती. ११ दिवसांच्या कालावधीमध्ये आम्ही एकूण ९७० किलोमीटर अंतर पूर्ण केले. आम्ही बियास नदीच्या दगेबाज पाण्याला पार केले. सामान्य पर्यटक, गर्दीवर आणि ठप्प होणाऱ्या वाहतुकीवर मात केली. आपल्या टीव्हीएस झेस्ट ११०च्या चपळ स्वरूपामुळे हे शक्य झाले जिने सर्वोत्कृष्ट पॉवर, मजबूत कंपन नियंत्रण आणि चांगले सस्पेंशन पुरवते. डझनभर मोडलेले पूल, सफरचंदांच्या झाडांनी संरेखित माग आणि बर्फासारखे थंड भीतीदायक जलसाठय़ांनी समृद्ध सखोल सुंदर दऱ्यामधून प्रवास करताना आम्ही इन्स्टाग्रामसाठी सुयोग्य फोटो शूट्ससाठी अनेक जागी थांबलो. कातरवेळी आम्ही मनालीला पोहोचलो. जी रात्रीच्या मुक्कामासाठी आमचे पहिली छावणी होती. माझ्या काही सहप्रवाशांनी अगदी घाईघाईने नेहमीचे आणि सर्वव्यापी मॅगी नूडल्स आणि कपभर गरम चहा घेतला. आमच्यातील काहींनी ताजे, पारंपरिक आणि सेंद्रिय प्रकारे उत्पादित केलेले पर्वती जेवण घेण्याची निवड केली. यामध्ये मसालेदार दम-आलूसह गरम वाफवलेला भात वाढण्यात आला.
पुढच्या दिवशी सकाळी आम्ही आमचा प्रवास लवकर सुरू केला. आम्ही आमचा पहिला उच्चता असलेला पास-रोहतांग पासवर पोहचायच्या आधी सर्व चालकांसोबत लहानशी सभा केली. सूचना, क्लृप्त्या आणि टिपांची देवाणघेवाण केली. रोहतांगपर्यंत पोहचेपर्यंत आमचा अनपेक्षित आणि कठीण प्रवास, प्रवास वळणदार पर्वती रस्त्यांवरून संथपणे सुरू झाला. येथे अचानक हवामान बदलले आणि येथे आम्ही जोरदार आणि थंड वाऱ्यासह प्रचंड पावसाचा अनुभव घेतला. झेस्ट ११०, २ फूट खोल बर्फामधून जात होती आणि आपण प्रयत्न सोडून देऊ अशी सर्वाना चिंता वाटत होती. तरीही माझे सहचालक आणि झेस्ट ११०ने तो भाग बळकट करारीपणाने पूर्ण करून अपेक्षा पूर्ण केली. जवळपास शून्य दृश्यतेमधून प्रवास करून आम्ही टीव्हीएस झेस्ट ११०चे डीआरएल आणि शक्तिशाली हेडलॅम्पच्या मदतीने पुढे प्रवास केला. आम्ही केलाँगमधून आमची पुढची छावणी जिस्पा येथे पोहोचलो.
पुढच्या दिवशी नयनरम्य बारालाला पासवरून सार्चुपर्यंत अगदी आरामशीर प्रवास झाला. आम्ही थांबवण्यासाठी वळण घेतले आणि आम्ही भव्य भूभाग, बर्फाच्छादित पर्वत आणि निळ्या रंगाच्यी ताज्या पाण्याची सरोवरे असे निसर्गसौंदर्य पाहात होतो. सार्चुमधून, आम्ही मनमोहक पठारांमधून सुंदर पांग, त्स्कोकरमधून प्रवास केला आणि शेवटी हॅनली येथे पोहोचलो. येथे भारताची सर्वात उंच वेधशाळा स्थित आहे. पुढच्या दिवशी सकाळी, प्रवास सुरू करण्याआधी मला सुंदर जंगली गाढवे पाहायला मिळाली. त्यामुळे आम्ही पूर्वीच्या फसव्या प्रवासाचा विसर पडला. मस्त नास्ता केल्यानंतर आम्ही आमचे पुढचे गंतव्य – लेहला निघालो. हॅन्ली ते लेह हा आमचा २८० किलोमीटरचा सर्वात लांब प्रवास ठरला. हे अंतर पूर्ण करताना या अनुभवासोबत आमच्या गाडी चालवण्याच्या क्षमतेमध्ये किती सुधारणा झाली आहे हे आम्हाला समजले आणि आम्ही स्वत:ला कमी न लेखण्याचे व्रत घेतले. आम्ही पेपी टीव्हीएस झेस्ट ११०वर लेह गावामध्ये पोहोचत असताना सेनेच्या ट्रक्सचा ताफा, कठीण भागांचे मिश्रण, सरळ रस्ते, तीव्र वळण, मूनस्केप खडकनिर्मिती यांच्याशी झुंजावे लागले. आम्ही वर्दळ आलेल्या हिरव्या गावाच्या मध्यावर पोहोचलो. तेथे बौद्ध मठांमध्ये रंगीत प्रार्थनेचे झेंडे फडकत होते आणि तेथे ओम मणि पद्म्ो हुमेचे भजन ऐकू येत होते. येथेच माझ्या सहप्रवाशापैकी एकाने कठीण मार्गामधून गेल्यानंतर आपल्याला सुंदर गंतव्य मिळते, असा शेरा मारला. आम्ही आमचा अंतिम थांबा खारडुंगला पासपर्यंत पोहचायच्या आधी आम्ही रात्री थांबलो. त्यामुळे हा विचार कायमचा माझ्या मनात राहिला.
आम्ही खारडुंगलाला जाण्याआधी परिसर अनुकूल होण्यासाठी एक दिवस आराम करणे गरजेचे होते. त्यामुळे आम्ही बाजारामधील उबदार लहानशा हॉटेलमध्ये थांबलो आणि रात्रीच्या आरामाच्या आधी स्वादिष्ट लदाखी जेवणाची लज्जत घेण्यासाठी बाहेर पडलो.
पुढच्या दिवशी आम्ही आमच्या जीवनामधील सर्वोच्च, भीतीदायक आणि तरीही सर्वात आव्हानात्मक अशा खारडुंगला पासच्या प्रवासाला निघालो. लांब, वळणदार खडकाळ मार्ग, पूर्ण अडखळणारे खडक, घटत जाणारी ऑक्सिजनची पातळी आणि असभ्य उच्चता हे सर्व आमचे सामर्थ्य, शक्ती आणि कौशल्याची परीक्षा घेणार होते. अनेकदा चक्कर, ओकारी आणि भीतीचे क्षण आले. ज्या वेळी मला स्वत:बाबत शंका आली तेव्हा मी माझ्या कोपऱ्यातील कौशल्ये पणाला लावली. पुन्हा एकदा आमच्या या प्रवासातील दृश सहप्रवासी टीव्हीएस झेस्ट ११० ही सैनिक असल्याचे सिद्ध केले जिने नेहमी आमच्या प्रेरणा उच्च ठेवल्या. आम्ही आमच्या शेवटच्या रोड पोस्टवर वेलकम टु खारडुंगला, दि वर्ल्ड्स हाईएस्ट मोटरेबल रोड एट १८३८० फूट
काहीही जाणण्याआधी आम्ही शिखरापर्यंत पोहोचलो हिमालयाला काबीज करण्याची अनुभूती ही अगदी अनमोल असते. आणि त्यापेक्षाही उत्तम म्हणजे आम्ही स्कूटरवर भव्य हिमालयावर प्रवास करणे अशक्य आहे ही मान्यता भंग केली
शब्दांकन – वीरेंद्र तळेगावकर
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
नाटकात दुर्गा देवीची भूमिका साकारणाऱ्या १२ वर्षीय मुलीवर बलात्कार
...जेव्हा नरेंद्र मोदी आसाराम बापूच्या पाया पडले होते, व्हिडीओ व्हायरल
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
आसाराम बापू शिपायाला म्हणतो जेलमध्ये खाणार, पिणार आणि मस्त मजा करणार
हा असा राम की..
ओरल सेक्समध्ये व्यत्यय आणणाऱ्या सहप्रवाशांवर जोडप्यानं केला हल्ला
माध्यमे टीका करतील म्हणून सचिनला ‘रणजी’त प्रथम संधी
धोनीची धुलाई अन् रायडूचा राडा , रंगतदार सामन्यात बंगळुरूचा पराभव
राजीनाम्यानंतर गंभीरने पगारही नाकारला , आयपीएलनंतर घेणार भविष्याबाबत निर्णय
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
वाशी बाजारात हापूसला रसायनरंग
 संकेतस्थळांच्या मुस्कटदाबीत भारत जगात अव्वल
व्हेंटिलेटरमध्ये झुरळ अडकल्याने रुग्णाचा मृत्यू
शारदाश्रम अचानक ‘आयसीएसई’शी संलग्न
काँग्रेस रावण तर ममता शूर्पणखा, बंगालचं लवकरच जम्मू-काश्मीर होणार : भाजपा आमदार
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर


शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू ): February 2010

शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू )
मी वाचलेल्या साहीत्यामधील चांगले, मला आवडलेले भाग या ब्लॉगवर दिले आहेत. : नरेन्द्र प्रभू
डॉ. सलील कुलकर्णी , शनिवार, २० फेब्रुवारी २०१०
शांताबाई.. शांताबाई शेळके.. आमच्यासाठी घरातली प्रेमळ आजी.. एक प्रतिभावंत कवयित्री, लेखिका.. संत साहित्य, पारंपरिक गाणी, कविता यांचा एक चालताबोलता ज्ञानकोश.. अफाट वाचन करून ते सगळं विनासायास मुखोद्गत असणाऱ्या एक अभ्यासक.. एक सच्चा रसिक आणि सगळ्यात खरं आणि महत्त्वाचं रूप म्हणजे माझ्या आजीच्या वयाची माझी मैत्रीण..
सर्वार्थाने माझ्या ‘आजी’सारख्या असलेल्या शांताबाई तिसऱ्या माणसाला माझी ओळख ‘हा माझा छोटा मित्र’ अशी करून द्यायच्या आणि तेसुद्धा अगदी मनापासून, खरं- खरं एक ज्येष्ठ कलाकार म्हणून मिरवताना मी त्यांना कधीच पाहिले नाही आणि साधेपणासुद्धा असा की तो टोकाचा.. म्हणजे ‘मी किती ग्रेट, बघा कशी साधी’ असा आविर्भाव चुकूनसुद्धा नाही. मला वाटतं की, त्या साधेपणामागे ‘मी कलाकार आहे’, यापेक्षाही ‘मी आस्वादक आहे’ असं मानणं होतं.
त्यांच्याशी गप्पा मारताना गाणी, कविता यापलीकडे जाऊन ‘मी तुला एक सांगते हं’ असं त्या म्हणत. एखादं संस्कृत सुभाषित, तुकारामांचा अभंग, गदिमांचं गीत, कुसुमाग्रजांची वा बहिणाबाईंची एखादी कविता, एखाद्या इंग्रजी कथेमधला उतारा, चुटकुला किंवा एखादा घडलेला प्रसंग.. असं काहीही असे. आणि सांगून झाल्यावर, ‘ए मस्त आहे ना’ असा हमखास प्रश्न.. म्हणजे स्वत: जे काही सुंदर पाहिलं, ऐकलं, अनुभवलं ते सगळ्यांना दिसावं ही निर्मळ भावना.. यातूनच ‘मधुसंचय’सारख्या पुस्तकाची (ज्यात त्यांनी वाचलेलं, ऐकलेलं सारं काही होतं) संकल्पना सुचली असावी.
‘लोलक’ या शांताबाईंच्या कवितेत..
‘देवळाच्या झुंबरातून सापडलेला लोलक हरवला माझ्या हातून
आणि दिसू लागली माणसं पुन्हा माणसासारखी
असं लिहिलं असेल, तरी संवेदनशील आस्वादकाचा हा लोलक त्यांनी स्वत: मात्र फार उत्कटपणे जपला होता, सांभाळला होता. आणि म्हणूनच इतकं विविधरंगी लेखन करताना प्रत्येक वेळी त्यांचा ताजेपणा, निरागसपणा कायम टिकून असावा.
‘किलबिल किलबिल पक्षी बोलती’ लिहिताना ‘कुणी न मोठे कुणी धाकटे’ ही ओळ त्यांनी नुसती लिहिली नाही, तर त्या स्वत: तसंच मानत आल्या.
‘विहीणबाई विहीणबाई उठा आता उठा’ हे बाहुला- बाहुलीच्या लग्नाचं गाणं मला खूप आवडतं, असं मी त्यांना सांगितलं तर त्या म्हणाल्या, चल आपण अगदी आजचं असं एक बालगीत करू या मग मी एक चाल ऐकवली आणि त्यावर काही क्षणात त्यांनी ओळी रचल्या-
कोकीळ म्हणतो काय करावे
खोकून बसला पार घसा
सांगा आता गाऊ कसा
म्हणे कोंबडा टी.व्ही. बघता
रात्री गेला वेळ कसा
हाक कुणा मी देऊ कसा
एकीकडे हा निरागस भाव आणि दुसरीकडे-
‘दूरदूरच्या ओसाडीत भटकणारे पाय
त्वचेमागील एकाकीपण कधी सरते काय
असं वास्तव त्या लिहून जातात.
मला सुरातलं विशेष काही कळत नाही असं म्हणता म्हणता चालीवर लिहिलेली ‘जीवलगा, राहिले रे दूर..’, ‘ऋतु हिरवा’, ‘घनरानी’ अशी गाणी ऐकली की लक्षात येते की सुरावटीतून नेमका भाव शोधून शब्दांच्या जागा ओळखणं ही विलक्षण गोष्ट त्यांना साध्य झाली होती.
‘रूपास भाळलो मी’ पासून ‘तोच चंद्रमा नभात’, ‘मानते मन एक काही’, ‘चांदण्या रात्रीतले ते स्वप्न’, ‘मागे उभा मंगेश’, ‘काय बाई सांगू’, ‘रेशमाच्या रेघांनी’, ‘ही वाट दूर जाते’, ‘जय शारदे’ पर्यंत असंख्य लोकप्रिय गीतं ऐकताना आपण रसिक इतके भारावून जातो की मुक्तछंदातल्या विविधरंगी कवितांकडे बघायला उसंतच होत नाही. मात्र हा त्यांच्या बहुगुणी कवित्वावर अन्याय होईल. त्यांच्या ‘एकाकी’, ‘मी चंद्र पाहिला’, ‘देवपाट’, ‘झाड’, ‘आडवेळचा पाऊस’, ‘पूर’ या आणि अशा अनेक कविता आहेत, ज्या शांताबाईंचं एक वेगळं व्यक्तिमत्त्व आपल्यासमोर आणतात. ‘कवी, गीतकार’ या वादात त्या कधीच अडकल्या नाहीत. मी एकदा त्यांना म्हणालो, ‘गीतात जास्त ू१ंऋ३्रल्लॠ किंवा योजनाबद्धता, आखीव- रेखीव बांधणी होते, असं वाटतं का’ तर शांताबाई म्हणाल्या, ‘कविता काय, गीत काय, लेख काय, सगळंच मनात असतं तोपर्यंतच स्र्४१ी असतं, स्वाभाविक असतं. ज्या क्षणी ते कागदावर उतरवण्याची इच्छा होते, तिथेच रचना सुरू होते. याला अपवाद एकच- संतसाहित्य’ तर शांताबाई म्हणाल्या, ‘कविता काय, गीत काय, लेख काय, सगळंच मनात असतं तोपर्यंतच स्र्४१ी असतं, स्वाभाविक असतं. ज्या क्षणी ते कागदावर उतरवण्याची इच्छा होते, तिथेच रचना सुरू होते. याला अपवाद एकच- संतसाहित्य
एकदा मी त्यांना नामदेव महाराजांचा एक अभंग ऐकवला
‘ज्ञानियांचे ज्ञेय, ध्यानियांचे ध्येय
त्यांनी पुन्हा पुन्हा तो अभंग ऐकला आणि म्हणाल्या, ‘हे खरे कवी’ त्यांना सुचलं ते इतकं सुंदर आहे आणि त्यात वृत्त मात्रा छंद सगळं कसं नेमकं
एकदा अचानक त्यांचा फोन आला आणि म्हणाल्या, ‘आज जाने की जिद ना करो’ ऐकायचंय रे
मी पेटी घेऊन गेलो आणि त्यांच्या ऐकण्यातली विविधता बघून चक्रावून गेलो. त्या गुलजार, जावेद अख्तर यांच्याविषयी बोलत होत्या. मध्येच म्हणाल्या, ‘चोली के पिछे क्या है’ फार छान लिहिलंय, लोक उगाच विपर्यास करतात. त्यांना एका गाण्यातल्या दोन ओळी फार आवडल्या होत्या-
‘जवानी का आलम बडा बेखबर है
दुपट्टे का पल्लू किधर का किधर है
मला म्हणाल्या, ‘मस्त आहे ना’ ..मी क्रॅक होऊन बघत बसलो
‘काटा रुते कुणाला’ लिहिताना शांताबाईंनी एक फार सुंदर शब्द लिहिला ‘अबोलणे’..
काही करू पाहतो, रुजतो अनर्थ तेथे
माझे ‘अबोलणेही’ विपरीत होत आहे..
मी विचारलं, शांताबाई हा तुमचा शब्द का तर संकोचून म्हणाल्या, ‘मी स्वत: असं कसं म्हणू रे तर संकोचून म्हणाल्या, ‘मी स्वत: असं कसं म्हणू रे
एका शनिवार- रविवारी त्या आमच्या घरी मुक्कामाल्या आल्या होत्या. तेव्हा म्हणाल्या, ‘मी आज खूप खूश आहे.. लतादीदींनी माझ्यासाठी परदेशातून आगाथा ख्रिस्तीची नवीन पुस्तकं आणली.’ मंगेशकर कुटुंबीयांविषयी त्यांना एक खास ओढ, आदर होता. हृदयात एक वेगळी जागा कायम जाणवायची. ‘हृदयनाथांनी किती छान छान गाणी केली माझी’, हे त्या सहजतेने बोलायच्या.
एकदा बोलता बोलता मी त्यांना म्हणालो, ‘मी नवीन सीडी करतोय. तुमच्या कविता घेऊ चालेल’ तर मला म्हणाल्या, ‘नको मी काहीतरी नवीन लिहिते. नाहीतर मला काहीच केल्यासारखं वाटणार नाही. तू म्हणशील- ही म्हातारी नुसतीच गप्पा मारते.’ त्यावर आम्ही खूप हसलो.
त्यांनी कधीच देव-देव, पूजा-अर्चा असं काही केलेलं नाही. पण ‘गणराज रंगी नाचतो’, ‘गजानना श्रीगणराया’ अशी गाणी लिहिताना त्या निस्सीम गणेशभक्त झाल्या. ‘ही चाल तुरूतरू’, ‘माझे राणी माझे मोगा’ लिहिताना प्रेमाची नवलाई त्यांनी मांडली. समुद्र प्रत्यक्ष पाहण्यापूर्वीच केवळ कल्पनेतून ‘वादळवारं सुटलं’ सारखी गाणी त्यांनी लिहिली. ‘हे शामसुंदर’ किंवा ‘जाईन विचारीत रानफुला’ मधून त्या विरहिणी झाल्या.. खरंच ही गाणी लिहिताना स्वत:ची किती विविध ‘मनं’ त्यांनी कल्पिली असतील
सोपं, गोड लिहिता लिहिता..
‘मातीची धरती, देह मातीचा वरती
अरे माती जागवू दे मातीचा जिव्हाळा..
असं खोल- खोल विचार करायला लावणारं, तर कधी
‘मी मुक्त कलंदर, चिरकालाचा पांथ,
मी अज्ञानातून चालत आलो वाट’ अशी विरक्ती.
गोड, निरागस, आस्वादक रसिक शांताबाईंमध्ये खोलवर एक एकाकी, गंभीर, विरक्त विचारवंत मला कायम जाणवला.
शांताबाई त्यांच्या अगदी अलीकडच्या लेखनात म्हणतात.. ‘आता कविता लिहिताना शाब्दिक चलाखी नकोशी वाटते. केवळ नादमधुर, गोड, रुणझुणते शब्द समाधान देत नाहीत. शब्दातूनच पण शब्दांपलीकडं जावंसं वाटतं. एकेकाळी शब्द हा मला जगाशी जोडणारा दुवा वाटत असे.. आता जाणीव होते की, शब्दाला शब्द भेटतीलच असं नाही, शब्दांनी शब्द पेटतीलच असं नाही.. माझ्या कवितेतून चाललेला हा माझा आणि माझ्या दृष्टिकोनातून जगाचा शोध कधी संपेल असं वाटत नाही.’
शांताबाई, मला खात्री आहे की, या क्षणीसुद्धा तुम्ही अवकाशात कुठेतरी बसून प्रसन्न मुद्रेने काही वाचताय, लिहिताय आणि तयारी करताय पुन्हा नव्याने आयुष्याची मैफिल रंगवण्याची.. आम्हा सगळ्यांसाठी.. आमच्या नंतरच्यांसाठी.. आणि त्यांच्याही नंतर येणाऱ्यांसाठी.. आम्ही सारे तुमची वाट बघतोय. शांताबाई
Links to this post Labels: भावलेल्या कविता , माणिक-मोती , लोकसत्ता
आपण सगळेच मालदिवी आहोत
बदलते विश्व , बदलता भारत
ज्ञानेश्वर मुळे - रविवार, ७ फेब्रुवारी २०१०
कोपनहागेनमध्ये डिसेंबरात उडालेली पर्यावरणाच्या बदलाची धूळ आता पुन्हा शांत झालेली आहे. ती धूळ जशी अभूतपूर्व होती तशीच त्यानंतरची ही शांतता अभूतपूर्व आहे. पर्यावरणाचं काहीही ज्ञान नसलेल्या पण तरीही प्रिय पृथ्वीच्या भविष्याची धास्ती घेतलेल्या माझ्यासारख्या माणसाला या विषयावर चिंतन करण्यासाठीची ही सुवर्णसंधी आहे. पर्यावरण बदलामुळे असे झाले तसे झाले असे आपण म्हणतो, ते मात्र साफ चुकीचे आहे. ‘मानव बदल’ हे या सगळ्या समस्येचे मूळ आहे. पर्यावरणाच्या जाणिवेचा शंख फुंकत असताना मानवी जाणिवेपासून आपण किती दूर गेलो आहोत याचा मात्र आपणाला विसर पडला आहे. आपला दृष्टिकोन आणि जीवनशैली दोन्हींमधल्या प्रदूषणात स्वच्छ भविष्याचा विचार करण्याची शक्तीही काही अंशी बधीर झाल्यासारखे वाटते.
मी जिथे राहतो त्या मालदीवचं उदाहरण घेऊ. निसर्गाचा असा वरदहस्त क्वचितच एखाद्या देशावर असतो. अकराशे ब्याण्णव छोटी छोटी बेटं असणारा हा देश, जगाचं वाढतं तापमान व वितळणारे हिमखंड यांच्यामुळं समुद्राची उंची दीड मीटर वाढली तर अख्खा देशच पाण्याखाली जाईल. परवाच्या कोपनहागेन परिषदेच्या वेळी मालदीवच्या राष्ट्राध्यक्षांनी दिलेला संदेश सोपा व सरळ होता. ‘आज संकटाच्या दारात मालदीवियन उभे आहेत, पण खरं तर जगातला प्रत्येक माणूस मालदीवियन आहे, आपण सगळे मालदीवियन आहोत’ मी जेव्हा जेव्हा समुद्राकडं पाहतो, बेटांची मखमली वाळू मुठीत घेतो, मावळत्या सूर्याच्या पाश्र्वभूमीवर उभी असणारी जहाजं बघतो तेव्हा माझ्या कानात शब्द गुंजतात, ‘आपण सगळे मालदीवियन आहोत’.
प्रथमदर्शी मालदीवची ही बेटं हिंद महासागरात कुणी रत्नंमाणकं विखरलेली नाहीत ना असे वाटत राहते. पण मानवी संस्कृतीच्या प्रगतीनं या देशाच्या पावित्र्याचा भंग केव्हाच केला आहे. मालदीव देशात तीन स्वतंत्र जीवनशैली आढळतात. राजधानी मालेची जीवनशैली, आरामदायी रिसॉर्ट बेटांची जीवनशैली आणि पारंपरिक मालदिवी बेटांची जीवनशैली. पारंपरिक बेटांपैकी जवळजवळ पंधरावीस बेटांना मी भेटी दिल्या आहेत. त्यात राजधानीजवळची बेटं तशी राजधानीपासून शेकडो कि.मी. उत्तर तशीच दक्षिणेला असणारी बेटं मी पाहिलीत. अशी बेटं जवळजवळ दोनशे असून त्यावर फक्त मालदिवी लोकच राहतात. साधे लोक, साधे रस्ते, नारळांची झाडं, चोहोबाजूला सागर, शिक्षण व आरोग्याच्या मुलभूत सुविधा, घरं साधी पण ऐसपैस, प्रार्थनेला एक मशिद, लोकसंख्या फारतर सातआठशे आणि दीड दोन चौ. कि.मी. असं या बहुसंख्य बेटांचं स्वरूप आहे. जगापासून तुटलेलं असलं तरी जीवन शांत व सुंदर आहे. शिवाय प्रत्येकाच्या घरी टी.व्ही., सफाई मशिन, धुलाई यंत्र वगैरे आधुनिक उपकरणं आहेत. नावापुरती शेती आहे. जीवनावश्यक वस्तू राजधानी मालेतून बोटीने आठवडय़ातून एकदा येतात. संध्याकाळच्या वेळी सगळं बेट फुटबॉलच्या मैदानावर किंवा बोटी ये-जा करतात त्या धक्क्यावर जमतं. लोक बाष्फळ गप्पा मारतात किंवा फक्त बसून राहतात. गेली अडीच हजार र्वष ही गावं स्वयंपूर्ण जीवन जगताहेत. त्यांच्या आजुबाजूच्या बेटांशी संपर्क होता, पण जगाशी संबंध सुरू झाला तो केवळ गेल्या तीस-चाळीस वर्षांत. कुणालाही हवंहवंसं वाटावं असं हे जीवन; पण बाह्य जगाचा स्पर्श झाला आणि विकास आणि प्रगतीच्या जखमांनी हळूहळू ही बेटं वेदनाग्रस्त होऊ लागली आहेत.
या बेटांची अवस्था कोकणातल्या गावांसारखी झाली आहे. सगळी कर्ती पिढी राजधानी मालेला जायला निघाली आहे. गावात फक्त स्त्रीया-माणसं आणि प्राथमिक फार तर माध्यमिक शाळेत जाणारी मुलं-मुली. संपूर्ण प्रदूषणमुक्त, स्वर्गीय सौंदर्यानं नटलेली, माणसामाणसातल्या नात्यानं संपन्न व परिपूर्ण अशी ही बेटं आता मालेकडं डोळे लावून बसतात. इथल्या जनतेला मालेचीच स्वप्नं पडतात. आपल्या गावातील पवित्र आणि शून्य कार्बन उत्सर्जनाच्या पर्यावरणाऐवजी त्यांना प्रति चौ. कि.मध्ये जगातील सर्वोच्च जन-घनता असलेल्या माले शहरात जाण्याची घाई झाली आहे. प्रगती आणि विकासाच्या आकांक्षांनी त्यांच्या मनाचे पर्यावरण कोसळले आहे.
आता माले या राजधानीच्या शहरातील जीवनशैली बघूया. फक्त तीन चौ. कि. मी.च्या क्षेत्रात जवळजवळ सव्वा ते दीड लाख लोक उभे राहतात. इथे सरकारी इमारती व कार्यालये, शाळा, दवाखाने, खासगी कंपन्यांची कार्यालये, दुकाने, बहुमजली इमारती या व इतर आधुनिक शहरात असणाऱ्या सगळ्या सोयी (व गैरसोयी) आहेत. उंदराच्या बिळांसारखी, माणसांची घरं आहेत, प्रत्येकजण सकाळी उठून कुठंतरी जाण्याच्या घाईत असतो, आपण काहीतरी फार महत्त्वाचे काम करत आहोत अशी त्याची धारणा असते, दुकानांचे दरवाजे उघडतात, बंद होतात, एकाऐवजी पंचवीस-तीस मशिदींमधून बांग ऐकू येते. गर्दीने, माणसांच्या प्रगतीने एकेकाळचे या छोटय़ा बेटाचे निसर्ग-संगीत हिरावून घेतले आहे. इथल्या लोकांना रुपैयाबरोबर डॉलरही कळतो, त्यांना अधिक उर्जेची भूक लागली आहे, घरात हवेला मज्जाव आहे, त्यामुळे पंखा लागतो. जेवण गरमगरम खायला वेळ नाही. त्यामुळे मायक्रोवेव्ह लागतो. या शहराचे दरडोई कार्बन उत्सर्जन भारतातील दरडोई उत्सर्जनापेक्षा कितीतरी अधिक आहे. या छोटय़ा बेटावर जवळजवळ तीस हजार मोटारसायकली आहेत.
या शहराला बेट म्हणावे असे इथे काहीच नाही. इथला एकमेव समुद्रकिनाराही ‘कृत्रिम’ आहे. आठवडय़ाचे पाच दिवस काम करून इथलाही माणूस कंटाळतो, त्याचा जीव आंबून जातो. तेव्हा तो टाइमपास, शॉपिंग किंवा आराम करण्यासाठी कोलंबो, बेंगलोर किंवा सिंगापूरला जातो किंवा जायची स्वप्नं बघतो. कधी कधी मालदीवमधल्या आरामदायी रिसॉर्ट बेटांवर जायची इच्छा बाळगतो आणि संधी मिळताच तिथं पोहोचतोही.
आहे तरी काय या रिसॉर्ट बेटांवर हीसुद्धा पारंपरिक मालदिवी बेटांसारखी छोटी छोटी बेटं आहेत. पण तिथं मालदिवी माणसं राहात नाहीत. मालदिवी बेटांमधली जवळजवळ हजारभर बेटं निर्मनुष्य आहेत. त्यातली शंभर बेटं भाडय़ानं दिली आहेत आंतरराष्ट्रीय हॉटेल कंपन्यांना. या कंपन्यांनी या बेटांवरती तुमच्या-आमच्या मनातल्या ऐशोआरामच्या सगळ्या कल्पनांना मूर्त रूप दिलं आहे. आपल्या प्रियकराला किंवा प्रेयसीला माणूस सांगतो, ‘सगळ्या जगापासून दूर, जिथं कुणी म्हणजे कुणी नाही जिथं आकाश आणि सागर भेटतात, जिथं असीम सौंदर्य शोधावं लागत नाही ते आसपास घुटमळत असतं, जिथं आपण आनंदमय होऊन जातो तिथं तुझ्यासोबत असावं असं वाटतं.’ असं अप्रतिम सुंदर विश्व या शंभर बेटांवर निर्माण करण्यात आलं आहे.
पण त्यात एक मेख आहे. तुमचा खिसा ‘खोल’ असावा लागतो. किती खोल एका दिवसाचे (किंवा रात्रीचे) एका शयनगृहाचे भाडे तीस-चाळीस हजार रुपयांपासून पाच-दहा लाख रुपयांपर्यंत. तिथं सामान्य माणूस जाऊ शकत नाही. गंमत म्हणजे या रिसॉॅर्ट बेटांवर आणि मालदीवच्या पारंपरिक बेटांवर निसर्गाचे सगळे रंग, विभ्रम, आविष्कार सारखेच आहेत. फक्त पारंपारिक बेटांवर साधा सोज्ज्वळ बावनकशी आनंद आहे, त्याला ऐशोआरामाची झालर नाही. रिसॉॅर्टवरती जलक्रीडा, शेकडो प्रकारचे मालिश, स्कूबा डायव्हिंग, पॅरासेलिंग, स्नोर्केलिंग वगैरे आनंदाचे अनेक आधुनिक आविष्कार आहेत. पण कुणी कुणाला ओळखत नाही. याउलट पारंपरिक बेटांवर बोलणारी चालणारी एकमेकांशी नातं असणारी, प्रेम तसंच भांडणं करणारी जनता दोन हजार वर्षांपेक्षा अधिक काळ वस्ती करून आहे. या माणसांचे आणि निसर्गाचे एक गूढ नाते आहे. हे नातेही असेच जन्मोजन्मीचे आहे. ते शिडाच्या बोटी चालवतात, वल्हवतात, पोहतात, मासे पकडतात. निसर्ग त्यांचा अन्नदाता आहे. ते निसर्गावर प्रेम करतात. रिसॉर्ट बेटांवर माणसं पाहुणे बनून येतात, पैशाच्या आकाराप्रमाणे आराम विकत घेतात, व्हिडीओ, फोटो वगैरेंच्या माध्यमातून आठवणी गोळा करतात आणि पुनश्च महानगरातील आपापल्या गुहांमध्ये परततात. पुढच्या वर्षी पुन्हा ‘एन्जॉय’, करायला यायचंच, असा निश्चय करून.
ही माणसं ज्या महानगरांमधून येतात. तिथंही त्यांचं कार्बन योगदान प्रचंड प्रमाणात असतंच. पण या बेटांवर असतांनाही त्यांचा कार्बन ‘उपभोग’ वाढतो. कारण जितका ऐशोराम अधिक, तितका वीज व इंधन यांचा उपयोग आणि कार्बन उत्सर्जन अधिक. बेटसदृश जीवन जगतानाही उपभोग शैली मात्र महानगरीच. ही माणसं वातावरणाचं तापमान वाढायला, जीवाश्म इंधनाचा उपभोग घेण्यात, हिमालयातील हिमखंड प्रचंड वेगाने वितळवण्यात, जगभरच्या हवामानाचा समतोल बिघडवण्यात सिंहाचा वाटा उचलतात आणि त्यानंतर क्योतोपासून कोपनहागेनपर्यंत ‘हिरवे तंत्रज्ञान’, ‘अपारंपारिक उर्जास्रोत’ आदी विषयांवर भाषणे देण्यासाठीलाखो रुपये आकारतात.
आपल्याकडेही वेगळ्या अर्थाने गेल्या साठ वर्षांत विकासाच्या नावाखाली लाखो लोकांनी आपल्या जीवनशैलीत आमूलाग्र बदल केला. गावातील निसर्गासमवेतच्या निम्न कार्बन उत्सर्जन श्रेणीतून ही लाखो कुटुंबं प्रगती करत उच्च कार्बन उत्सर्जन श्रेणीत आली. मी ही त्यातलाच एक प्रतिनिधी आहे. आमचा सर्वाचा तथाकथित विकास आपणा सर्वाना आश्रय देणाऱ्या पृथ्वीच्या अस्तित्वावर घाला घालत आहे. महात्मा गांधींच्या ‘खेडय़ाकडे चला’, ‘साधे राहा’ या संदेशातील तथ्य आता शास्त्रज्ञ समजावून सांगताहेत. वीज असो वा इंधन आता अपारंपारिक आणि अक्षय उर्जेशिवाय आपले काम चालणार नाही. यात पाश्चिमात्य जगताने बरोबर पाचर मारून ठेवली आहे. पृथ्वीच्या आणि माणसाच्या शोषणावर आधारित उच्च कार्बन उत्सर्जन जीवनशैली आणि त्याचे समर्थन करणारी अर्निबध भांडवलशाही यांच्या बळावर दोनशे वर्षे जगाला पिळून काढल्यानंतर आणि जागतिक विचारसरणी ‘अधिक उपभोग-अधिक प्रगती’ अशा समीकरणावर आणून ठेवल्यानंतर त्यांनी धोक्याची घंटी वाजवायला सुरुवात केली आहे. आता या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी ते आपल्याला विज्ञान व तंत्रज्ञान विकून आम्हाला रस्त्यावर काढायला तयार झाले आहेत.
गेल्या दोनशे वर्षांच्या विकासाच्या प्रक्रियेतून अस्वस्थ करणारे काही निष्कर्ष निघतात. त्यातले काही असे :
१) माणूस गावाकडून शहराकडे, शहराकडून महानगराकडे जातो तेव्हा आपली शैली निम्न कार्बन उत्सर्जनाकडून उच्च कार्बन उत्सर्जनाकडे नेत असतो.
२) ग्रामीण व अशिक्षितांच्या तुलनेने शहरी व सुशिक्षित लोक अधिक कार्बन उत्सर्जन करतात आणि म्हणून पर्यावरणाला अपाय करतात.
३) गरीबांच्या तुलनेने श्रीमंत अधिक कार्बन उत्सर्जन आणि पर्यायाने पृथ्वीचे अधिक नुकसान करतात.
विचार करणारे लोक व शास्त्रज्ञ दोघेही कमी उपभोग पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान, अपारंपरिक उर्जा यांचं महत्त्व सांगताहेत. ‘पण गरीब देशांसाठी याचा अर्थ मुंडासे व लंगोट घालणाऱ्याने शरीरभर कपडे घालू नयेत, सायकलवर बसणाऱ्याने गाडीचे स्वप्न बघू नये असा होतो. शिवाय रिसॉर्टवरच्या जनतेने पारंपरिक बेटांवर आणि महानगरातील लोकांनी गावी जावे असाही होतो. पण गाववाला असल्यामुळे त्यातली एक गोची मला कळते. गावांचा आत्मा नष्ट झाला आहे.
नद्या सुकल्या आहेत. साइनबोर्ड आणि टीव्ही टॉवरनी गावांना उघडे-नागडे करून टाकले आहे आणि उरल्यासुरल्या सौंदर्यावर राजकारण आणि पैशाची हाव या दोन्हींनी बलात्कार केला आहे. मागच्या वर्षी आमच्या गावात आम्ही काही लोकांनी ग्रामपरिवर्तनाची मुहूर्तमेढ रोवली. त्या कार्यक्रमात एका मोठय़ा पडद्यावर आम्ही गूगलवरती दिसणारी आमच्या गावाची प्रतिमा गावकऱ्यांना दाखवली. आकाशातून घेतलेले ते ‘विहंगम’ तंत्रज्ञानातील प्रगतीचे प्रतिक होते. पण त्याहून आश्चर्याची गोष्ट त्या चित्रात दिसली ती अशी, संपूर्ण गावात नजरेत भरेल असे एकही झाड नव्हते
कागदाचा पुनर्वापर म्हणजेच निसर्ग संवर्धन
आपण सगळेच मालदिवी आहोत
साता समुद्रापार - आमचा सतू (सत्यजित प्रभू) सध्या अमेरिकेत स्टेज शो करतोय. काल असाच त्याचा फोन आला. काही मराठीतली वाक्यं मालवणीत कशी बोलली जातील असा त्याचा प्रश्न होता. ‘माक...
उबुण्टूमध्ये मराठीत लिहा -
१ डिसेंबर २००८ पासून वाचनसंख्या
Copyright 2009 - शब्द शब्द जपुन ठेव ( नरेन्द्र प्रभू )


अपर कट Archives | InMarathi.com

याला जीवन ऐसे नाव
विविध वृत्तपत्र, मासिकांमध्ये त्यांचे समीक्षणपर लेख लिहिणारे, चित्रपट, क्रीडा समीक्षक अभिजित पानसे ह्यांचं साप्ताहिक सदर
स्लिपमध्ये क्षेत्ररक्षण करायचं असतं, (स्लीप) झोपायचं नसतं: भारतीय खेळाडूंना धडा घेण्याची गरज
स्लिप्स ही अत्यन्त महत्वाची जागा क्रिकेटमध्ये असते. आणि त्यासाठी खास प्रशिक्षण, मानसिकता लागते.
स्कुल चले हम : आमच्या क्रिकेटवीरांना साध्या साध्या गोष्टी पुन्हा शिकवण्याची गरज आहे
पांड्या ज्या प्रकारे बाद झालेला ते बघून जॉंटी रोहड्स बोलला ,” दक्षिण आफ्रिका संघातील कोणी खेळाडू असा आऊट झाला असता तर पुन्हा त्याला टीममध्ये घेतलं नसतं
शनिवारची दुसरी “कसोटी” : अब रण है सेंच्युरिअन में गरज आहे ती रन्स ची
आता पूढील सामना आहे तो, भारतीय टीमला खेळण्यास नेहमीच अत्यन्त कठीण असलेल्या ‘सेंच्युरिअन’मध्ये. जगातील फास्टेस्ट क्रिकेट पिच म्हणून ऑस्ट्रेलियातील “पर्थ पिच” ओळखल्या जातं, पण त्याखालोखाल दक्षिण आफ्रिकेतील सेंच्युरिअनचा नंबर लागण्यास हरकत नाही
इज इट दि राईट चॉईस बेबी…”साहा”…
भारतीय टीममध्ये फक्त विकेट किपर महत्त्वाचा नसून तो चांगला फलंदाज असणेही तितकेच गरजेचे असते. विशेषत्वे उपखंडाबाहेरील कसोटी दौऱ्यामध्ये.
इंटर्नशिप करताना या चुका केल्या तर हातातली संधी वाया जाऊ शकते
हे हॉटेल हुतात्मा सैनिकांच्या कुटुंबियांकडून पैसे घेत नाही.
जातीय/वांशिक/सांस्कृतिक अस्मितांचा गोंधळ : मिथकांच्या सोसात हरवलेला इतिहास
सौंदर्याचे वरदान लाभलेली शापित यक्ष कन्या : लीला नायडू
सृष्टीसौंदर्याचा अप्रतिम नमुना : जगातील १० सर्वात सुंदर सापांच्या प्रजाती
इंग्रजांची आणखी एक कपटनीती आणि शेवटच्या मुघल सम्राटाचा मृत्यू
“क्रोसीन” औषधाने रशियात प्रचंड राजकीय उलथापालथ घडवली होती
जाणून घ्या; आर्थिक नियोजन आणि त्याचे फायदे
भारताची चीन, पाक ला आणखी एक सणसणीत चपराक : वासेनार व्यवस्थेत स्थान
समाजाची सर्व बंधने झुगारून ही मराठमोळी स्त्री बनली भारताची पहिली महिला डॉक्टर
 GP3 Race जिंकणारा अर्जुन मैनी ठरला पहिला भारतीय
प्रेमाची परिभाषा नव्याने शिकवणारा ‘सिड’ : अक्षय खन्ना
ते सातही जण शहिद झाले पण तो आमचा हिरो आहे
जगातील अशी काही ठिकाणं जिथे स्त्रियांना नाही तर पुरुषांना आहे ‘नो एण्ट्री’
फेसबुकवर उजव्या बाजूला “ट्रेंडिंग टॉपिक” दिसतात ना ते कसे येतात जाणून घ्या
जाणून घ्या १९६५ च्या भारत-पाक युद्धामागचे खरे कारण
फोन कॅमेऱ्यावर धूळ जमलीये ह्या ६ क्लृप्ती वापरून स्वच्छ करा लेन्स
हा असा असेल नवा बॉस – Nokia 3310 ची सगळी माहिती वाचा
Champions Trophy च्या सामन्यांमधील बॅटवर सेन्सर्स का लावले गेलेत जाणून घ्या या मागचं कारण
मिलिंद सोमण चं कौतुक करून झालं आता त्याच्या “सुपर मॉम” आई बद्दल वाचा
अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला “Like” करा
error: चोरी करणं हे अनैतिक आहे. असं कृत्य का करताय


थीम निर्देशिका — मोफत वर्डप्रेस थीम — WordPress

आपले थीम अपलोड करा
थीम यादीत परत जा
WP OnlineSupport च्या सॊजन्यने
शेवटचे अद्यावत: एप्रिल 24, 2018
सानुकूल पिछाडी, सानुकूल मेनू, संपादक शैली, वैशिष्ट्यपूर्ण प्रतिमा, लवचिक शीर्षलेख, पूर्ण रुंदीचे टेम्प्लेट, सूक्ष्मस्वरूप, एक कॉलम, पोस्ट स्वरूप, उजवा साइडबार, आरटीएल भाषा समर्थन, स्टिकी पोस्ट, थीम ऑपशन्स, अनुवाद सहीत, दोन कॉलम
5 पैकी 4 स्टार्स.
थीम आढळले नाही .भिन्न शोध घ्या.
<# } #> अधिक माहिती
ह्या थीम ला आजून रेट दिले नाही
टूलबार कडे स्किप करा


येथल्या दरीदरीत हिंडते मराठी...: December 2016

येथल्या दरीदरीत हिंडते मराठी...
बहु असोत सुंदर संपन्न ती महा, प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश हा....
माझा हा ब्लॉग सर्व मराठी वाचकांसाठी खुला आहे. इथुन काही कॉपी केल्यास कृपया ब्लॉगचा पत्ता व लेखकाचे नाव (तुषार भ. कुटे) संदर्भात नमूद करावे...
मानमोडीच्या ट्रेकमध्ये शिवनेरीच्या दक्षिणेला एक छोटेखानी टेकडी पारूंडे रस्त्यावर दिसली होती. त्यावर एक मंदिर बांधलंय. वडज धरण परिसरात ही टेकडी स्थित आहे. जुन्नर-वडज रस्त्यावर इनामवाडीच्या अलिकडे एक रस्ता धरणाच्या जलाशयाच्या दिशेने जातो. कुसूर गावच्या हद्दीत हा परिसर येतो. शिवनेरी किल्लाही याच गावच्या हद्दीत येतो. सध्या हा परिसर वन विभागाच्या ताब्यात आहे.
मागच्या डोंगराआडून सूर्य डोकावत असताना मी कान्होबा मंदिराच्या दिशेने वाटचाल चालू केली. पूर्ण टेकडी कुसळांनी भरलेली आहे. मळलेली अशी विशिष्ट वाट नव्हती. मंदिरापाशी पोहोचल्यावरही निश्चित समजले नाही की मंदिर नक्की कशाचं आहे शिवनेरीची दक्षिण लेणी येथुन स्पष्ट दिसतात. किल्ल्यावर थेट मारा करण्यासाठी ही उत्तम जागा होती. वडज धरणाचा विस्तीर्ण जलाशय येथुन पूर्ण टप्प्यात येतो. टेकडी उतरुन खाली आल्यावर सकाळी शाळेत चाललेल्या मुलांना विचारल्यावर त्यांनी टेकडीवरच्या देवाचे नाव सांगितले
लेबल्स कान्होबा, जुन्नर तालुका, टेकडी, धरण, पुणे जिल्हा, मंदिर
मानमोडीच्या टोकावरुन काल खंडोबा मंदिराचे दर्शन झाले होते. ह्या विस्तृत डोंगरावर पश्चिमेकडे अलिकडच्या काळात सिद्धिविनायकाचे मंदिर बांधले आहे. आज या बाजुने मानमोडी सर करायचे ठरवले. सकाळी सकाळी कुसुर गाव गाठले. पण, रस्ता येथुन नव्हताच हे तिथे पोहोचल्यावर समजले. जुन्नर गावच्या बारव मधुन एक रस्ता मानमोडीच्या डोंगरावर जातो. मग या भयंकर कच्च्या रस्त्याने माझे मार्गक्रमण जंगलाच्या दिशेने चालु झाले. छोटेसे माळरान व त्यातुन मळलेली पायवाट... अस्सल गावची आठवण करुन देणारी होती. मागे शिवनेरी व त्याची पूर्व लेणी सकाळाच्या उन्हात चमकु लागली होती. एक छोटासा उंचवटा पार केल्यावर जंगलाची वाट चालु झाली. सुर्यदेवाने फोटोग्राफीसाठी एक आयतीच संधी दिली होती. अर्थातच ती मी सोडली नाही. जंगलवाटेचा शेवट गणेश मंदिराच्या पायऱ्यांच्या श्रीगणेशाने झाला. गणपतिचा वार असुनही पूर्ण शुकशुकाट होता. या क्षणी मी भूतलेण्यांच्या अगदी जवळ असेल. तिथे जाण्याकरिता कदाचित जंगलातुन वाट असावी. मागीलप्रमाणे मोरांच्या आवाजाचा वेध घेऊ लागलो पण जराही ’म्यॉंव’ झाले नाही.
सिद्धिविनायकाचं मंदिर अगदी छोटेखानी आहे. पायऱ्या अन बांधकाम वगळता सतरा हजारांपर्यंत देणग्या दिलेल्या दिसतात. या पैशांचा वापर लेण्यांचा जिर्णोद्धार करण्यासाठी करता आला असता... असाही विचार मनात येऊन गेला या दिशेने गाठलेला मानमोडी काहितरी निराळाच होता. पलिकडच्या बाजुने गेल्यावर एक मोठा काळा पाषाण नजरेस पडला. तिथे बसलो तेव्हा निसर्ग निरिक्षण-वाचन काय असते, याची अनुभुति आली. दुरवर दिसणाऱ्या सह्याद्रीच्या रांगा त्यांच्या पोटात हजारो वर्षांचा इतिहास घेऊन ठामपणे उभ्या आहेत. खरंतर या पृथ्वीवर दोनच भौतिक गोष्टी आहेत, निसर्ग अन मानव. हजारो वर्षांपूर्वी मनुष्यप्राणी हा निसर्गाचाच भाग होता. आज मानव प्रगतीचा दिशेने निसर्गापासून दूर चाललाय. पण, थोरला भाऊ म्हणुन निसर्ग आजही परंपरागतपणे आपलं रक्षण करत उभा ठाकलाय.... अविरत प्रवासासाठी...
लेबल्स जुन्नर तालुका, डोंगर, पर्वत, पुणे जिल्हा, मानमोडी
माणकेश्वर: एका भग्न शिवालयाची गोष्ट...
मराठी भाषा विश्वकोश वाचताना त्यादिवशी एका मंदिराविषयी वाचनात आले. ’पुणे जिल्ह्यात माणकेश्वर ह्या हेमाडपंथी मंदिराचे अवशेष आढळतात’. या वाक्यात पुणे जिल्ह्यात असलेला माझा शोध जुन्नर परिसरात येऊन स्थिरावला. जुन्नर भोवतालची हरिश्चंद्रेश्वर, खिरेश्वर, कुकडेश्वर, ब्रह्मनाथ, भीमाशंकर ही हेमाडपंथी मंदिरे ज्ञात होती. परंतु, माणकेश्वर प्रथमच प्रकाशझोतात आले अन दुसऱ्याच दिवशी मी माझे शोधकार्य पार पाडले.
जुन्नरजवळ आणखी एक हेमाडपंथी मंदिर होते ही गोष्ट निश्चितच विस्मयकारक होती.
कुकडेश्वरचं नाव जसं ’पूर’ गावासोबत जोडलं जातं तसं माणकेश्वरचं नाव ’केळी’ गावासोबत जोडून ’केळी-माणकेश्वर’ झालंय. माणिकडोह व चावंडच्या मधल्या भागात हे मंदिर स्थित आहे. अलिकडच्या काळात गावकऱ्यांनी सिमेंटने नव्या मंदिराची बांधणी केलीय. परंतु, आजही मूळ मंदिराचे प्राचीन अवशेष त्याच्याभोवती रचून ठेवल्याचे दिसतात. दाट झाडीच्या रस्त्यातून समोर चावंड किल्ला दिसतोय अन माणिकडोह जलाशयाच्या दिशेने आपण चाललोय, अशा परिसरात माणकेश्वराचे शिवालय आहे. या मंदिराचे मूलस्थान जिथे होते तिथे आता धरणाचे पाणी भरलंय. हे धरण वीस-पंचवीस वर्षांपूर्वी बांधलं होतं. त्यापूर्वीच माणकेश्वर मंदिर पूर्णतं मोडकळीस आलेलं होतं. धरण बांधल्यावर त्याची जागा बदलली. त्या जागेवरूनही गावकऱ्यांत वाद झाले होते. शंकराची पिंड अन भले मोठाले नक्षीदार पाषाण गावकऱ्यांनी बैलांच्या साहय्याने धरणाच्या काठावर आणले. मागच्या दुष्काळात धरण पूर्ण कोरडं पडलं होतं. त्यावेळेसही बरेच अवशेष बाहेर काढता आले.
पिंडी ही दरवाज्यापेक्षा मोठी होती असे म्हणतात. मंदिराच्या समोर दोन नंदी आहेत. दोघांचीही मान उजव्या बाजुला वळलेली दिसते. गावकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार ते कुकडेश्वराच्या दिशेने पाहत आहेत. मूळ मंदिरातही अशीच रचना होती. मंदिराच्या बरोबर मागे चावंड किल्ला दिसतो. त्याच्या पलिकडे कुकडेश्वर आहे. कुठल्याश्या भागवतात कुकडेश्वर-माणकेश्वर ही जोडगोळी म्हणुन कुरकुट-मुरकुट असा उल्लेख असल्याचे बोलले जाते.
वऱ्हाडी डोंगररांगा व त्यातील दुर्गांचा परिसर या मंदिरापासून दिसतो. मधल्या भागात शहाजी सागराचा निळेशार जलाशय आहे. इतिहासात गुडूप झालेल्या या भग्न शिवालयाविषयी अधिक संशोधन होणे गरजेचे वाटते...
लेबल्स जुन्नर तालुका, पुणे जिल्हा, मंदिर, माणकेश्वर, शिवालय, हेमाडपंथी
दक्षिण गंगेचे उगमस्थान - ब्रम्हगिरी
दक्षिणगंगा म्हणुन ओळखली जाणारी गोदावरी नदी नाशिक जिल्ह्यात त्र्यंबकेश्वर येथे उगम पावते व बंगालच्या उपसागराला जाऊन मिळते. त्र्यंबकेश्वर ह...
चामर लेणी / चांभार लेणी
नाशिकच्या उत्तरे कडे साधारणत: ८ कि.मी. अंतरावर जैन लेणी आहे त, त्यास चामर लेणी वा चांभार लेणी असे ही म्हणतात. नाशिक-पेठ रस्ता वा ना...
तोरणा: एक थरारक प्रवास
ढगांत हरविलेला तोरणा छत्रपति शिवाजीराजांनी स्वराज्याचे तोरण बांधताना सर्वप्रथम जिंकलेला किल्ला म्हणजे तोरणा होय. त्याच्या ह्या ओळखीशि...
महाराष्ट्रातील काही मोजक्या पक्षी अभयारण्यांपैकी एक म्हणजे नांदूर-मध्यमेश्वर होय. नाशिक जिल्ह्यातील निफ़ाड तालुक्यात नांदूर येथे हे अभयारण...
नाशिक आज जरी रामाच्या वास्तव्यामुळे पवित्र झाले असले तरी इथे रामायणाचा बराच पौराणिक इतिहास आहे. रामभक्त हनुमानाचा जन्म अंजनी मातेपोटी न...
माणकेश्वर: एका भग्न शिवालयाची गोष्ट...
दुर्ग साहित्य संमेलन (1)
दै. दिव्य मराठी (8)
माझी ज्ञानेश्वरी - ज्ञानेश्वरी... आमच्या कन्येचं १४ वर्षांपूर्वी ठरविलेलं नाव. संत ज्ञानेश्वरांची भावार्थदिपिका वाचली तेव्हाच ठरवलं, माझ्या मुलीचं नाव ’ज्ञानेश्वरी’ ठेविल. चौ...
सातवाहन: महाराष्ट्र के निर्माता - सातवाहन... यह नाम मैने पहली बार छठी या सातवी कक्षा मे पढा होगा, लेकिन सिर्फ़ पढ़ाई के लिये ही उसके बाद मुझे इस नाम से कोई लेनादेना नहीं पडा. लेकिन, जब महारा...


वर्ग:संगणकशास्त्र - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
संगणकशास्त्राशी संबंधित लेखांची यादी.
एकूण ८ उपवर्गांपैकी या वर्गात खालील ८ उपवर्ग आहेत.
► संगणक कार्यप्रणाली (५ क, १३ प, ३ सं.)
► महासंगणक (२ प)
► माहितीमापनाची एकके (११ प)
► मुक्तस्त्रोत (२ प)
► युनिकोड (१ प)
► संगणकशास्त्रज्ञ (२० प)
► संगणक (७ क, ३२ प, ३ सं.)
► सॉफ्टवेअर (४ क, ११ प)
एकूण ३५ पैकी खालील ३५ पाने या वर्गात आहेत.
मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस २००३ मराठी
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १५ एप्रिल २०१३ रोजी १९:०१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Menu

दि पीपल्स इम्प्रूव्हमेंट ट्रस्टच्या तोतया ट्रस्टींची पोलखोल
दादर येथील डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांची बुद्धभूषण प्रिंटिंग प्रेस आणि आंबेडकर भवन हे आंबेडकरी चळवळीचे केंद्रस्थान, स्वतःला पीपल्स इम्प्रूव्हमेंट ट्रस्टचे पदाधिकारी म्हणविणाऱ्या लोकांनी रात्री ३ वाजता ५०० भाडोत्री बाऊंसर्स आणून पाडले आहे. स्वतःला ट्रस्टी म्हणविणारा हा कंपू बेकायदेशीर पणे स्वतःला ट्रस्टी म्हणवून घेत आहे. आपले कृत्य लपविण्यासाठी या लोकांनी डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचे पुत्र भैय्यासाहेब आंबेडकर यांच्यावरही…
प्रस्थापीत पक्षातील बहुजन नेतृत्व व कालसापेक्ष भूमिका : राज गवई
एकीकडे अच्छे दिन व भ्रष्टाचार मुक्तीचा नारा देत 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसला चारमुंड्याचीत करुन भाजपीय महायुतीचे सरकार सत्तेवर आले. शिवाय पाठोपाठ विधानसभा निवडणुकीतही भाजपाने यश प्राप्त करत शिवसेनेच्या सोबतीने महाराष्ट्रात देखील सत्ता स्थापन केली आहे. सरकार स्थापन होताच “ना खाऊँगा और ना खाने दुंगा” असा नारा देत ‘बारा ते अठरा घंटे’ काम करणार्‍या मोदी…
डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर, आरएसएस आणि रमेश पतंगे यांनाच कळले का
3 एप्रिल रोजी नागपूर येथे झालेल्या जातीअंत परिषदेत अॅड.बाळासाहेब आंबेडकर यांनी आरएसएस ला जाहीर आव्हान दिले होते. जातीअंत परिषद एवढ्या मोठ्या प्रमाणात झाल्या मुळे संघाचा जळफळाट झाला होता. त्यामुळे काही दिवसांच्या आधी संघ समर्थक असलेल्या रमेश पतंगे यांनी अॅड.बाळासाहेब आंबेडकर यांच्याविरुद्ध दैनिक दिव्यमराठी मध्ये ‘प्रकाश आंबेडकर आणि संघ’ हा लेख लिहून आपल्या अकलेचे तारे तोडले…
डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर, कॉंग्रेसची निवड कि अपरिहार्यता.
डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचे गांधिजि, पंडित नेहरु, सरदार पटेल आणि संपुर्ण काॅंग्रेस सोबत असलेले वितुष्ट लक्षात घेतल्यास काॅंग्रेसने डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्याकडे भारताची घटना लिहिण्याचे कार्य का सोपविले याबद्दलचा खरा ईतिहास अनेकांना माहिति नाहि. काॅंग्रेसच्या म्हणण्याप्रमाणे ‘भारताचे संविधान एका अस्पृष्याच्या हातुन लिहिले जावे’ अशि गांधिजिंचि इच्छा होति म्हणुन काॅंग्रेसने डाॅ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या कडे संविधान लिहिण्याचे कार्य सोपविले…
दि पीपल्स इम्प्रूव्हमेंट ट्रस्टच्या तोतया ट्रस्टींची पोलखोल
प्रस्थापीत पक्षातील बहुजन नेतृत्व व कालसापेक्ष भूमिका : राज गवई
डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर, आरएसएस आणि रमेश पतंगे यांनाच कळले का


होम | दैनिक युवावार्ता

गुरुवार दि. २६/ ०४/ २०१८
उद्धव यांनीच दिला बाळासाहेबांना त्रास; तोंड बंद ठेवा अन्यथा मातोश्रीवरील गुपिते फोडू- राणेंचा इशारा
संगमनेरात 1 जानेवारी पासून टि.20 क्रिकेट स्पर्धेचा थरार
आंदोलन मागे - संघर्ष सुरूच राहणार
शाळा बंदीचा अन्यायकारक निर्णय मागे घ्या -आ. पिचड
वाळू तस्कराकडून कोतवालाला धक्काबुक्की - रिक्षा वाळू तस्करावर गुन्हा दाखल
संगमनेरात रक्कम लुटीच्या घटना सुरूच - पोलीस ठाण्याची डायरी मात्र कोरीच
राहुल गांधी काँग्रेस अध्यक्ष बनण्याचे निश्चित, CWC ने घेतला निर्णय; 16 डिसेंबरला निवडणूक
राहुल गांधींना अध्यक्ष करण्यासाठी हालचाली सुरु, डिसेंबरमध्ये होणार अधिकृत घोषणा
गुजरात निवडणूक - जागा वाटपावरुन राहुल गांधी आणि हार्दिक पटेल समर्थकांमध्ये तुफान राडा
भुयार खोदून बँक दरोडा प्रकरणात चौकशीसाठी पोलिसांनी दोघांना घेतले ताब्यात
बदलत्या परिस्थितीत माध्यमांनी अधिक सक्षम होण्याची गरज
गुजरात विधानसभा - भाजपने जाहिर केली पहिली यादी
संगमनेरचे योगेश भालेराव यांचा ‘हंपी’ चित्रपट रसिकांच्या भेटीला
वेगळी भुमिका करुन अनेक वर्षे जगण्याची इच्छा - सचिन खेडेकर
‘दशक्रिया’ ला ग्रीन सिग्नल पैठण पुरोहित संघाची याचिका फेटाळली
भाषणाची कढी, जाहिरातींची भाकर, उपाशी गरीबा दे आता ढेकर
ज्ञानाधिष्ठीत साम्राज्यवादाचा भारत बळी ठरू शकतो - डॉ. विवेक सावंत
पो. नि. ओमासे यांना निरोप तर औताडे यांनी स्विकारला पदभार
तोलारखिंड रस्त्याचे सर्वेक्षण व भूमि अधिग्रहण करण्याचे पालक मंत्र्यांचे आदेश
सौ.हेमलताताई यांना डॉक्टर ऑफ ह्युमॅनीटी पुरस्कार प्रदान
शहर सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदी सुभाष गुंदेचा यांची निवड
आ.थोरातांनी केले कनोलीत वर्पे कुटूंबियांचे सांत्वन
अनंत फंदी व्याख्यानमाला - संगमनेरचे वैचारीक व्यासपीठ - डॉ. अनंत दिवेकर
आपल्या परिसरातील घटना, बातमी, समस्या आपल्या भाषेत सांगावी असे आपल्यालाही वाटत असेल, ती संधी आम्ही तुम्हाला देतो. सोबत तुम्ही त्यासंबंधीचा फोटोही आम्हाला पाठवा. त्यासाठी येथे क्लिक करा


PHOTOS: स्वप्न चालून आले बघता बघता.. | Loksatta

आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
विद्यापीठ संकुलात धार्मिक, राजकीय कार्यक्रमांची जंत्री
आसाराम बापूचा आज फैसला ३ राज्यांमध्ये अलर्ट, जोधपूरचे छावणीत रुपांतर
शहराच्या कमाल तापमानात पुढील दोन दिवसात वाढ होणार
स्वप्न चालून आले बघता बघता..
स्वप्न चालून आले बघता बघता..
भारतीय संघापुढे जगज्जेतेपदाचे स्वप्न बघता बघता पुन्हा चालून आले आहे. ते फक्त आता दोन पावलांवर येऊन ठेपले आहे. वानखेडेवर वेस्ट इंडिजविरुद्धचा उपांत्य सामना आणि मग ऐतिहासिक ईडन गार्डन्सवर अंतिम फेरी. विंडीज विरूद्धच्या उपांत्य फेरीच्या सामन्यासाठी भारतीय खेळाडूंनी मुंबईत कसून सराव केला. (छाया- केविन डिसोझा)
आत्तापर्यंतच्या वाटचालीत भारतीय संघाचा तारणहार ठरलेला विराट कोहली सराव करताना. (छाया- केविन डिसोझा)
भारत आणि विंडीज यांच्यात ट्वेन्टी-२० क्रिकेट प्रकारात आतापर्यंत झालेल्या चार सामन्यांपैकी उभय संघांनी प्रत्येकी दोन सामने जिंकले आहेत. (छाया- केविन डिसोझा)
ट्वेन्टी-२० विश्वचषकातील तीन सामन्यांपैकी विंडीजची कामगिरी २-१ अशी सरस आहे. अगदी वानखेडेवरील गेल्या काही वर्षांचा वेध घेतल्यास २०११ मध्ये भारत-विंडीज कसोटी अखेरच्या चेंडूपर्यंत रंगतदार ठरली होती. (छाया- केविन डिसोझा)
ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या सामन्यात पायाच्या घोटय़ाला झालेल्या दुखापतीमुळे भारताचा अष्टपैलू खेळाडू युवराज सिंगला ट्वेन्टी-२० विश्वचषकातून माघार घ्यावी लागली आहे. आयसीसीच्या परवानगीने बीसीसीआयने २६ वर्षीय अष्टपैलू खेळाडू मनीष पांडेचा भारतीय संघात समावेश केला आहे. (छाया- केविन डिसोझा)
भारताचा कर्णधार एम.एस. धोनी नेटमध्ये सराव करताना.
विश्वचषकाच्या सुरूवातीला जामठात न्यूझीलंडविरुद्ध रचलेल्या फिरकीच्या जाळ्यात भारत स्वत:च फसला आणि हरला. मग कोलकातामध्ये आणि मोहालीत विराटच्या अद्वितीय खेळींच्या बळावर भारताने अनुक्रमे पाकिस्तान आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यासारख्या प्रतिस्पर्ध्यांना हरवले. (छाया- केविन डिसोझा)
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
आदित्य ठाकरे यांची महत्त्वाकांक्षी ‘टॅब’ योजना अखेर गुंडाळली
वाशी बाजारात हापूसला रसायनरंग
 संकेतस्थळांच्या मुस्कटदाबीत भारत जगात अव्वल


वालपेपर्स कव्हर आणि पीएनजी फोटो. | अब्दुल सत्तार

ध्येय २०१४ – २०१९
वालपेपर्स कव्हर आणि पीएनजी फोटो.
वालपेपर्स कव्हर आणि पीएनजी फोटो.
आमदार अब्दुल सत्तार साहेब पीएनजी फोटो
मित्रांनो आता आपले सर्वांचे लाडके नेते श्री. अब्दुल सत्तार साहेब यांचे आकर्षक, सुबक वालपेपर्स खास तुमच्यासाठी बनविण्यात आले आहेत. आता तुम्ही डाऊनलोड करू शकता. वालपेपर्स डाऊनलोड करा आणि तुमच्या कॉम्पुटरवर साहेबांचे वालपेपर्स लावा,आणि द्या समर्थन अब्दुल सत्तार साहेबांच्या एका झुंझार वादळी नेतृत्वाला…..
मित्रांनो आता आपले सर्वांचे लाडके नेते श्री. अब्दुल सत्तार साहेब यांचे आकर्षक, सुबक फेसबुक कव्हर इमेजेस खास तुमच्यासाठी बनविण्यात आले आहेत. आता ते तुम्ही डाऊनलोड करू शकता. कव्हर डाऊनलोड करा आणि तुमच्या फेसबुकवर साहेबांचे कव्हर इमेज उपलोड करा,आणि द्या समर्थन अब्दुल सत्तार साहेबांच्या एका झुंझार वादळी नेतृत्वाला…..
सिल्लोड येथे श्री म्हसोबा महाराज यात्रा महोत्सवास सुरुवात.
आ. अब्दुल सत्तार साहेबांच्या मध्यस्तीने उपोषण मागे.
आ. सत्तार साहेबांकडून अपघातातील मृत व जखमींच्या कुटुंबियांस आर्थिक मदत.
आमदार अब्दुल सत्तार साहेबांच्या प्रयत्नांना यश.
आ. सत्तार साहेबांची मृत युवकांच्या कुटुंबियांस सांत्वनपर भेट.
ध्येय २०१४ – २०१९


जीभेचे चोचले ...: October 2008

धनु राशीचा स्वामी, गुरु असल्यामुळे, मी रेसीपी-गुरु डॉट कॉम हे नाव रजिस्टर करु का
बघा, लगेच तुमच्या मनात आले ना, हे नाव आपण पटकन उचलू म्हणून.. :P.. खाणे आणि गाणे स्वात्मसुखासाठी असावे  {कलाकॄती, रसिक, मेजवानी, फ़र्माईश आणि सादरीकरण} हे खाणे आणि गाणे या दोन्हीचे "पंचांग" आहे.. या पाच अंगाने खवैय्या आणि गवैय्या खुलत जातो  {कलाकॄती, रसिक, मेजवानी, फ़र्माईश आणि सादरीकरण} हे खाणे आणि गाणे या दोन्हीचे "पंचांग" आहे.. या पाच अंगाने खवैय्या आणि गवैय्या खुलत जातो  माझ्या गॄहलक्ष्मीची रास "तुळ" असल्यामुळे मला कायम "वजन" आणि "संतुलित आहार" असा फ़ालतू उपदेश ऐकावा लागतो.. :( ::शरदभाऊ उपाध्येंनी एकदा तिचं बौद्धिक घेतले तर बरे.. माझ्या राशीचे वर्णन करताना, विकीपेडियाकार म्हणतात की ऍम्बिशिअस, डिव्होटेड टू "गोल्स"... हे वाचून उमजले की मला, गुलाब-जाम, लाडू, रसगुल्ला, छेना अंगूर इत्यादि "गोल" पदार्थ का आवडतात.. पंचांग लिहीणे लगेच थांबवतो एवढ्यावरच.. "अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती वाले" फराळाला बोलवायचे नाहीत कदाचित..परत मला त्यांची चांद्रयान मोहिमेची बडबड ऐकून घ्यावी लागेल.. तिथं तुर्तास तरी फराळाची सोय नाही..फ़क्त दगड आणि माती.. मी त्यांना वॄशभ राशीचे म्हणालो हे ऐन दीवाळीत सांगू नका त्यांना..
मला उमजलेले संजीव कपूर, विष्णू मनोहर यांच्या अमर कलाकॄती, झटपट करा स्वयंपाक, मराठमोळ्या फराळाचे एकशे एक प्रकार, सुबोधच्या सासूबाई आणि दुर्बोध रेसिपीज, अश्या अनेक नावांना मी माझ्या आय पी आर कन्सल्टंट ला कळवायचे ठरवले आहे.. ही माझी अनेक दिवसांची इच्छा, दीवाळीच्या सणात आणखी तीव्र होवू लागते  सणाच्या अनेक रेसिपीज बनवताना, मी किचनमध्ये असा "गंधभरला श्वास" घेतोय, तितक्यात, बायकोची सूचना आली, उचला आधी तो तुमचा डब्बा... :x [ लॅपटॉप चा इतका घोर अपमान :( ] अन बाहेर हॉलमध्ये बसा.. :( असोऽऽऽऽ.. :( पण चिवडा बनवतानाची फोडणी, चकलीचा तो मोहक आकार, बाहेरून ग्लॅमर नसलेली पण आतून गोऽऽड अशी करंजी, शेव तळत असतानाचा मस्त सुवास, आणि गुलाबजाम कढईत सोडतानाचे संगीत, तसे बाहेर हॉलमध्ये पण ऐकू शकतो आपण.. असे मनाशीच म्हणून उठतो बाबा एकदाचा ....
ग्राफ़िक यूजर इंटरफेस बनवताना बहुतेक मायक्रोसॉफ्ट ने पाकशास्त्रापासून प्रेरणा घेतली असावी...खरी पाककुशल गॄहिणी ती जी कोंड्याचा मांडा करते. हाच नियम संगणक शास्त्राला देखील लागू आहे.. साधं सॉफ्टवेअर वापरून जो कलाकॄतीचं चीज करतो, तो खरा मल्टीमिडीया आर्टिस्ट पाककलेचा उत्कट आविष्कार हा सुद्धा मल्टीमिडियाचाच एक प्रकार आहे पाककलेचा उत्कट आविष्कार हा सुद्धा मल्टीमिडियाचाच एक प्रकार आहे किती साधनं वापरावी लागतात हे पहा ना किती साधनं वापरावी लागतात हे पहा ना फाईल फोटोशॉप मधून घ्या आफ्टर इफेक्ट्स मध्ये ..एखादा इमेज सिक्वेन्स मॅक्स किंवा मायामधून घ्या आफ्टर इफेक्ट्स मध्ये.. तिला पुन्हा एखादं प्लग इन जोडून प्रीमिअर मध्ये न्या..अनेक सोपस्कार करून मग एखादं ऍनिमेशन तयार होतं..तसंच गोड, तुरट, आंबट, तिखट या मल्टी मिडीया चा कौशल्यपूर्ण वापर एखादी गॄहिणी करत असते.. दिवाळीच्या दिवसात, कलावंतांचा स्टूडिओ आणि गॄहिणींचं स्वयंपाकघर या दोन्ही ठिकाणी मल्टीमिडिया ची तन्मयतेने साधना चाललेली असते, यातूनच उभे रहातात अफलातून आर्टवर्क्स आणि अप्रतिम फराळाचे जिन्नस..... :)
आमटी या शब्दात जरी आम असला तरी असते मात्र खास...
गाईचं दूध धारोष्ण प्यावं अन आमटी वाफ़ाळत असलेली असावी असं एका थोर्थोर माणसाचं म्हणणं आहे.. " You might have understood so far, How modest I am .. :P
त्या विरघळलेल्या चिंच गुळाची शपथ तुला आहे" अशी कविताच मग जीभेवर येते.. अहो, जीभेवर आमटी ठेवणं ही कल्पनाच मुळात कशी काव्यपूर्ण वाटते .. नाही का भुईमुग किंवा कच्च्या शेंगांची आमटी, कटाची आमटी, मिश्र डाळींची आमटी..या महाराष्ट्रातील एंडेमिक आणि क्रिटीकली एंडेंजर्ड प्रकारांना आपणच जोपासले पाहिजे भुईमुग किंवा कच्च्या शेंगांची आमटी, कटाची आमटी, मिश्र डाळींची आमटी..या महाराष्ट्रातील एंडेमिक आणि क्रिटीकली एंडेंजर्ड प्रकारांना आपणच जोपासले पाहिजे जर पाकशास्त्राचे "रेड डेटा बुक" पुढे मागे चापले क्षमस्व "छापले" गेले तर त्यासाठी हे सायटेशन मी माझ्याकडून करुन ठेवत आहे.... आणखी एक महत्वाचे म्हणजे "मॅनर्स" च्या श्रोणीपॄष्ठावर सरळ सरळ लत्ताप्रहार करून , भाकरी एकतर आमटीत कुस्करून खावी किंवा मग पाची बोटांचे "इंटीग्रेशन" करुन सरळ त्याचा भुरका मारावा या दोन्ही संकल्पनांची एखादी कार्यशाळा घेऊ या का आपण
पनीर हे नांव ऐकले, की माझ्या तोंडात नीर दाटून येते....
उत्तम पनीर बाजारात निवडता येणे, ही पण एक क्राफ़्ट आहे. तेथे पाहिजे जातीचे
तुम्ही कधी क्राफ़्ट्स-उमन असं ऐकलंय का  नेमका शब्द आहे "क्राफ़्ट्समॅन".. भाजी आणण्याचे सत्कर्म सुखी कुटुंबात पुरुषांना करावे लागते, हे सुद्धा क्राफ़्ट म्हणण्याचे एक कारण आहे..उत्तम पनीर ते "जे हाताल चिकटत नाही आणि थोडंसं चिमटित धरताच सहज मोकळं होऊन जातं"... या मुद्यावर अनेक दॄष्टीकोन असू शकतात परंतु, पनीर निवडणं एक क्राफ़्ट आहे हे निश्चित.. पनीर उत्तर भारतात नेमके दिल्लीच्या आसपास भरपूर आणि ताजे मिळते असे ऐकून आहे. अर्थातच तसा "योग" येण्याची मी वाट पहात आहे.पनीर फ़ेस्टीव्हल सारख्या अनेक कल्पना अजून मी लपऊन ठेवल्या आहेत कारण फ़क्त आय पी आर आणि परक्याच्या कल्पनेवर डोळा असणारे अनेक लोक मला अक्षरशः माहिती आहेत..असोऽऽऽऽ..
पनीर बटर मसाला, मी जवळपास भेटी दिलेल्या सर्व शहरांमधून चाखलाय आजवर..पण औरंगाबाद च्या "लाडली" सारखा कुणाला जमणार नाही, यावर आपली पैज.. बोलाऽऽऽऽ... सिडको मधलं हे तसं मध्यमवर्गीयांचं प्यारं हॉटेल.. पण पंजाबी डिशेस अश्या बनतात इथं की अक्खा पंजाब फिदा होऊन जाईल. आता हॉटेल औरंगाबाद चं म्हणून नाकं मुरडू नका.. अस्मिता अशी जपावी, खाण्यात सुद्धा.. माझ्या मराठवाड्यावर माझं प्रेम आहे.. इथल्या समृद्ध आणि विविधतेने नटलेल्या पदार्थांचा मला अभिमान आहे.. त्यांची चव किमान एकदा तरी घेण्याची पात्रता माझे अंगी यावी म्हणून मी प्रत्येकाशी सौजन्याने वागेन..असोऽऽऽऽ
धाबा आणि पनीर म्हणजे, ठुमरी आणि हिमेश.. न जमणारं गणित.. सर्व नियम धाब्यावर बसवून, धाबेवाले शिळ्या पनीराचे असे पदार्थ बनवतात की कडकडीत वैराग्य उत्पन्न व्हावे...
पनीर मंचूरिअन पासून थाय पनीर चिली पर्यंत या पदार्थाचा कॉस्मोपोलिटीअन संचार बघितला की अन्न हे पूर्णब्रम्ह आणि "स्थलःत्रयातीतः" असल्याची खात्री पटते. पनीर भुर्जी , पालक पनीर, पनीर टिक्का मसाला, एकापाठोपाठ एक पनीरच्या डिशेस ची नांवं घेणारा वेटर बघून मी एकदा एकाचं कौतुक केलं होतं. त्याला टीप देताच तो मला गहिवरुन म्हणाला, "गुरुजी मला पैसे नकोत.. फ़क्त जीभेवरती पनीर ठेवा आणि "वाऽऽह म्हणा"..
श्रीखंड बनवणे ही सहासष्टावी कला आहे याबाबत कुणाचेच दुमत नसेल. रेडीमेड श्रीखंड हा एक ऐनवेळेचा पर्याय झाला. पण श्रीखंडाची माझी स्वतःची रेसिपी मी थोडा भीत भीतच देतोय... लगेच कुणीतरी त्यावर बौद्धिक मालकी सांगायला येईल.. हा प्रांत तसा आय पी आर पासून दूर असलेला बरा. असोऽऽऽऽऽ.. रेसिपी सांगतो..
उत्तम दही घ्या. मातीच्या मडक्यात बनवलेले असले तर क्या बात है.. त्याला रात्री कापडात बांधून टांगा..(वाहन असा अर्थ येथे घेऊ नये) सकाळी त्यातील चक्का बाजूला काढा..अन आता त्याच्या आकारमानाच्या अर्धे किसमिस घ्या.. दगडावर वाटता आले तर उत्तम अन्यथा मिश्रणयंत्र(आंग्लभाषेत मिक्सर) चालेल. ती पेस्ट, चक्क्यात मिसळून चमच्याने २० मिनिटे घोटा.. त्यात थोडाफ़ार सुकामेवा टाका..आणि पुन्हा तेवढेच घोटा... श्रीखंड तयार
महाराष्ट्राच्या श्रीखंडाचा जुळा भाउ तुम्हाला आढळेल बंगालमध्ये. ते त्याला मिष्टी दोही म्हणतात. बंगाल जादूसाठी प्रसिद्ध आहे. मिठाईचे विश्व हा देखील जादूचा प्रांत आहे. येथे अनेक लहान लहान ट्रीक्स असतात ज्या जिभेला चवीच्या विलक्षण वैविध्याने सुखाऊन जातात. मिठाई तीच, पण वेलची किंवा केशर यांच्या सहवासात अमुलाग्र बदलून जाते. श्रीखंड सुद्धा कधी आम्रखंड तर कधी व्हॅनिला, रास्पबेरीच्या संगे जुन्या युगाची कात टाकून "इंटरकॉन्टीनेन्टल" होऊन जातं. या पदार्थाची थोरवीच इतकी की देव सुद्धा संत एकनाथांच्या घरी या नांवानं वर्षानुवर्षे राहिला. नाथांघरी राबणारा श्रीखंड्या हे ईश्वराचं मनोहारी रुप, पूर्णयोगी श्रीएकनाथांना पण कळलं नाही..
दादर स्टेशनचा दादरा उतरून खाली येताच हसतमुखानं स्वागत करणारं कैलास मंदीर... तिथं चमच्यानं लस्सी "खातात".. सोनी वाल्यांनी "लस्सी जैसी कोई नहीं" बनवायला घेतल्यानंतर स्टॊरीत थोडासा चेंज झाला हे माझ्या एका मित्रानं मला सांगितलं होतं म्हणून शेवटी "ल चा ज केला" असोऽऽऽऽऽऽऽऽ.. पण मी ऐकलंय की कित्येक श्रीखंड विक्रेते तिथून लस्सी घेऊन जात आणि श्रीखंड म्हणून विकत असत. याच श्रीखंडावर अनेक माजघरातल्या "आर अँड डी" टीम्स राब राबल्या.. त्यातून जिव्हासुखोपनिषदातील अनेक रह्स्यं उलगडली. श्रीखंड पुरी चं नातं, हीर रांझा, लैला मजनू सारखं चिरंतन आहे.. दोघांना एकमेकांशिवाय अस्तित्वच नाही मुळी
धनु राशीचा स्वामी, गुरु असल्यामुळे, मी रेसीपी-गुरु...
आमटी या शब्दात जरी आम असला तरी असते मात्र खास... ...


चेकलिस्ट मॅनिफेस्टो | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
प्रत्येक नव्या वर्षाच्या सुरुवातीला आपण काही उद्दिष्टे ठरवतो. ते साधण्यासाठी काही संकल्प करत असतो. (व एक-दोन दिवसात हे संकल्प हवेत विरूनही जातात) उदा: नियमित व्यायाम, कमीत कमी फास्ट फुड खाणे, वजनात घट, संस्कृत () उदा: नियमित व्यायाम, कमीत कमी फास्ट फुड खाणे, वजनात घट, संस्कृत () किंवा इतर एखाद्या भाषेचा अभ्यास, समग्र फुले, आंबेडकर वाचून काढणे इ.इ. परंतु यांच्याच जोडीला (किंवा फक्त) आपण यानंतर आपल्या व्यवहारात कमीत कमी चुका करण्याचा संकल्प केल्यास (व ते उद्दिष्ट गाठता आल्यास) आपल्या जीवनात फार मोठा बदल होवू शकतो. कारण जितक्या चुका कमी तितका मनस्ताप कमी.
याच विषयावर आधारित डॉ अतुल गवंडे यांचे चेकलिस्ट मॅनिफेस्टो या नावाचे एक पुस्यक
अलिकडेच प्रसिद्ध झाले आहे. अतुल गवंडे हे अमेरिकेतील एक ख्यातनाम सर्जन, हार्वर्ड मेडिकल स्कूलचे प्राध्यापक, न्यूयॉर्कर या नियतकालिकाचे विज्ञानविषयक स्तंभलेखक, मॅकऑर्थर पारितोषक विजेते आहेत. त्यांचे हे तिसरे पुस्तक असून, त्यानी आपले पहिले पुस्तक कॉम्प्लिकेशन्स मध्ये वैद्यकीय व्यवसायातील काही अनिष्ट पद्धतींना अधोरेखित करण्याचा प्रयत्न केला आहे. डॉक्टरांना देवत्व बहाल करणाऱ्या रुग्णांच्या मानसिकतेचा फायदा घेणाऱ्या या व्यावसायिकांनी ईश्वर बनण्याचा हट्ट सोडून एक चागला माणूस व्हावे यावर गवंडेनी भर दिला आहे. यानंतरचे त्यांचे पुस्तक बेटर मध्ये काही डॉक्टर्स इतर सामान्य डॉक्टरांपेक्षा वेगळे असे काय करतात म्हणून यशस्वी होतात याचे विश्लेषण केले आहे. चेकलिस्ट मॅनिफेस्टो चे उपशीर्षकच How to get things right
अतुल गवंडेंच्या मते डॉक्टर्सकडूनही चूक होऊ शकते व त्यांच्या ह्या चुका, जेव्हा रुग्ण विकलांग होतो वा दगावतो तेव्हा त्या अक्षम्य ठरतात. यातील बहुतांश चुका टाळण्याजोगे असतात. केवळ डाक्टरांच्या बेपर्वाईमुळे वा निष्काळजीपणामुळे त्या चुका वरच्यावर डोके काढतात. त्यामुळे डॉक्टरासकट सर्व संबंधितावर पश्चात्तापाची पाळी येते. यावर गवंडेनी अत्यंत साधा व सोपा उपाय सुचविला आहे, तो म्हणजे चेकलिस्ट  काळजीपूर्वकपणे स्वत:च तयार केलेल्या नियामक यादीमुळे (व त्याचे पालन करत राहिल्यामुळे) डॉक्टरांची प्रतिष्ठा जपली जाते, रुग्णांचे हाल (व पैसे काळजीपूर्वकपणे स्वत:च तयार केलेल्या नियामक यादीमुळे (व त्याचे पालन करत राहिल्यामुळे) डॉक्टरांची प्रतिष्ठा जपली जाते, रुग्णांचे हाल (व पैसे) वाचतात व वैद्यकीय व्यवसायाची होत असलेली बदनामी रोखता येते. डॉक्टर मंडळींच्या निष्काळजीपणामुळे दरवर्षी जगभरातील सुमारे 70 लाख रुग्ण कायमचे विकलांग होतात. सुमारे 10 लाख रुग्ण मृत्यृमुखी पडतात. दररोज 1-2 याप्रमाणात बोइंगसारख्या विमानाचा अपघात होऊन सर्वच्या सर्व प्रवासी मेले तरी वर्षभराचा आकडा डॉक्टरांच्या चुकीमुळे दगावलेल्या रुग्णांच्या आकड्यापेक्षा नक्कीच कमी ठरेल. रुग्णांची तुलना विमान अपघाताशी करता येत नसली तरी वैद्यकीय सुरक्षेचे दाखले अत्यंत खराब आहेत हे मात्र नक्की.
गवंडेंच्या मते चेकलिस्टचा वापर रुग्णसुरक्षेसाठी नाट्यमय कलाटणी देऊ शकते. उदाहरणार्थ कॅथेटर्ससाठी ऑपरेशन करत असताना नेमके काय करावे यासंबंधीचे साधे असे पाच उपाय बहुतेक मेडिकल कॉलेजेसमध्ये शिकविले जात असतात. परंतु यासंबंधीच्या एका सर्वेक्षणानुसार अनेक मोठमोठे, नावाजलेले हॉस्पिटल्ससुद्धा त्याची दखल घेत नाहीत. त्यामुळे जन्तूसंसर्ग होऊन रुग्णाचा मृत्यु होतो. अमेरिकेतील मिशिगन स्टेटनी उपायांची काटेकोर अंमलबजावणीचा बडगा उगारल्यावर केवळ तीन महिन्यात मृत्युच्या प्रमाणात 66 टक्क्यानी घट झाली. 18 महिन्यात 1500 जीव वाचले व 17.5 कोटी डॉलर्सएवढा खर्च वाचला. हे सर्व आकडे अत्यंत बोलके आहेत.
चेकलिस्ट हा काही जादुई प्रकार नाही, हेही लक्षात ठेवायला हवे. कारण प्रत्येक रुग्णाचा आजार गुंतागुंतीचा, किचकट व अनेक वेळा या क्षेत्रातील अत्यंत निष्णात तज्ञांनासुद्धा आव्हानात्मक ठरत असतो. आजारपणाचे चित्र विचित्र असे अनेक कंगोरे असतात. तरीसुद्धा विचारपूर्वक केलेली नियामक यादी व त्याचे काटेकोर पालन यामुळे रुग्णांचे जीव वाचतात, यावर गवंडेंचा भर आहे. जन्तूसंसर्गा (infection) मुळे मृत्युमुखी पडणाऱ्यांच्या संख्येत 50 टक्क्यानी घट होण्याची शक्यता आहे, असा गवंडेंचा दावा आहे. त्यानी याविषयीचे केलेले नीरिक्षण व त्याचे निष्कर्ष आश्चर्यचकित करणारे आहेत.
अशाप्रकारचे किचकट, गुंतागुंतीचे विषय हाताळताना इतर लेखक अत्यंत रुक्षपणे मांडणी करतात. त्यामुळे वाचक पहिली 8-10 पानं वाचत असतानाच कंटाळतो. परंतु अतुल गवंडे यांची लेखनशैली वेगळ्या प्रकारची आहे. अनेक जिवंत व प्रत्यक्षात घडलेल्या उदाहरणांची पानोपानी पेरणी केल्यामुळे वैद्यकशास्त्रासारखा गंभीर विषय वाचतानासुद्धा वाचक कंटाळत नाहीत. उदाहरणांची व्याप्ती हॉस्पिटल्स, डॉक्टर्स, रुग्ण या मर्यादेतच न ठेवता कन्स्ट्रक्शन्स कंपन्या, हॉटेल्स, बॅंक्स इत्यादी ठिकाणी घडलेल्या प्रसंगांचा वापर फार खुबीने केल्यामुळे आपल्याला तो विषय पटकन समजतो. 'ऑपरेशन करणाऱ्या सर्जननी ऑपरेशनपूर्वी आपल्या सर्व सहकाऱ्यांची नावे माहित करून घ्यायला हवे' हे एक चेकलिस्टमधील कलम आहे. अगदी साधा सरळ, कॉमन सेन्सचा भाग आहे व यात काय विशेष असेही वाटेल. परंतु भूलतज्ञाचेच नाव माहित नसल्यामुळे सर्जनचे ऑपरेशन पूर्णपणे फेल गेलेल्या उदाहरणांचा दाखला गवंडे देतात. डॉक्टर बाहेरच्या बघ्यांना हीरो वाटत असला तरी त्यांचे सहकारी, सहायक, नर्स, वॉर्ड बॉय, इत्यादींना तो एक त्यांच्यासारखाच हाडामासाचाच माणूस असतो. त्यामुळे या सर्वांचे सहकार्य न लाभल्यास फार मोठा घोटाळा होऊ शकतो. शेवटी मुख्य डॉक्टरलाच याची जवाबदारी पेलावी लागते. रुग्णाच्या जिविताच्या सुरक्षेबद्दलच्या सूचना कुठुनही आले तरी त्यांचे स्वागत करायला हवे. नर्स काय सांगू शकते हा तुसडेपणा नक्कीच भूषणावह ठरणार नाही.
चेकलिस्टचा वापर वा त्याची अंमलबजावणी केल्यामुळे चुटकीसरशी सर्व प्रश्न सुटतील वा सर्व
काही सुरळित होत जाईल याची हमी कुणी देणार नाही वा त्या भ्रमातही आपण राहू नये. आपण म्हणू तीच पूर्व दिशा या तोऱ्यात राहणाऱ्या डॉक्टरांच्यावर अंकुश ठेऊ शकणाऱ्या अतुल गवंडेसारख्या चॅम्पियनची या व्यवसायाला गरज आहे, हे मात्र मान्य करायला हवे. कारण या व्यवसायातील व्यावसायिकांचा निष्काळजीपणा, अहंभाव, तुसडेपणा, पैशाची हाव इत्यादीमुळे रुग्ण हताश होत आहेत व हा व्यवसाय आपली विश्वासार्हता गमवत आहे. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानचा पुरेपूर वापर व / वा पाण्यासारखा पैसा ओतला तरी रूग्ण बरा होईल याची खात्री नाही. वैद्यकीय व्यावसायिकांच्या संवेदन बधिरतेमुळे रुग्ण भांबावून जात आहे. अशा वेळी अतुल गवंडे यांची पुस्तकं दिशादर्शक ठरतील.
चेकलिस्ट ही काही अत्यंत नावीन्यपूर्ण, वा अफलातून आताच उद्भवलेली संकल्पना नाही. प्राथमिक शाळेचा विद्यार्थीसुद्धा दुसऱ्या दिवशीच्यासाठी आपण नेमके कुठले गृहपाठ करावेत, कुठली पुस्तकं घेवून जावेत, कंपास, ड्राइंग बॉक्स घ्यावे की नाही याचा विचार करतो. परंतु जसजसे मोठेपणी आपण आपापल्या व्यवसायात गुरफटून जातो तेव्हा न कळत चेकलिस्टसारख्या साध्या साध्या गोष्टींचे विसर पडतो. समोरचा क्लायंट वा माणूस कदाचित बोलणारही नाही. परंतु आपले काही तरी चुकते हे तरी निदान लक्षात यायला हवे. न्हणूनच अशा चुका (परत परत) होऊ नये यासाठी चेकलिस्ट अत्यंत प्रभावी ठरू शकेल. चेकलिस्ट ही केवळ वैद्यकीय व्यवसायासाठीच नव्हे तर इतर - ज्याना आयुष्यात यशस्वी व्हायचे आहे - या सर्वांसाठी आहे.
प्रकाश घाटपांडे [19 Feb 2010 रोजी 05:23 वा.]
उत्तम माहिती व परिचय. माझ्या माहिती प्रमाणे अतुल गवांदे असा मराठी उच्चार आहे.गावंडे असा देखील असु शकतो. निळु दामले यांनी त्यांच्या गप्पा त ही माहिती दिली होती. तेव्हा त्याचे उच्चारण गवांदे असेच केले होते. आमचेकडे कधीकधी पौराहित्य करणार्‍या एका गुरुजींचे नाव गवांदे होते तसेच आमच्या शेतात गुरे राखणार्‍या गड्याचे नाव पण शंकर गवांदे असे होते. मला त्याचे त्यावेळी आश्चर्य वाटत असे.
एकदा राम बापट पुणे विद्यापीठात भाषण करताना सहवक्त्यांचा उल्लेख लक्ष्मण माने ऐवजी लक्ष्मण साने असा करीत होते. नंतर त्यांना श्रोत्यांनी निदर्शनास आणुन दिल्यावर ते म्हणाले अरे हो यामुळे सामाजिक संदर्भ असलेली जातच बदलते
वसंत सुधाकर लिमये [19 Feb 2010 रोजी 21:18 वा.]
उत्तम माहिती व परिचय त्यांच्या नावाचा अमेरिकन उच्चार 'गवांडे' असा केलेला दिसतो. मूळ आडनाव 'गावंडे' असावे असा एक कयास
प्रभाकर नानावटी [19 Feb 2010 रोजी 07:18 वा.]
इंग्रजी लेखनातून उच्चार घेतल्यामुळे कदाचित हा घोळ झाला असावा. जर गप्पात उल्लेख गवांदे असा केलेला असल्यास वरील लेखात तसे यायला हवे होते. संपादकानी त्याप्रकारे लेखातील चूक दुरुस्त केल्यास इतरांनाही ते कळू शकेल. (मला ही दुरुस्ती कशी करावी हे माहित नाही)
वरील दुरुस्ती करत असताना (दुसर्‍या परिच्छेदाच्या पहिल्या ओळीतील पुस्यक ऐवजी पुस्तक व (शेवटून तिसर्‍या ओळीतील) न्हणूनच ऐवजी म्हणूनच अशी दुरुस्ती करावी ही विनंती.
राजेशघासकडवी [19 Feb 2010 रोजी 10:16 वा.]
पूर्वी विसराळू लोक एखादी गोष्ट करायची असेल तिच्या नावे जानव्याला गाठ बांधायचे ते आठवलं. अर्थात, ती गाठ कशासाठी बांधली आहे हेही ते विसरायचे... सध्या आपण स्मार्ट फोनमध्ये खरडी किंवा ध्वनिमुद्रित टिप्पणी ठेवतो. पण आमच्यासारखे महाभाग फोनच विसरतात. असो.
आपण चेकलिस्ट हे सुव्यवस्थितपणाचं प्रतीक म्हणून मांडलेलं आहे. संदर्भ वैद्यकीय व्यवसायाचा आहे, कारण तिथे जीवनमरणाचा प्रश्न येतो. व एखादी साधी चूक महाग पडू शकते. जिथे मार्गच नाही तिथे काही इलाज नाही, पण सगळ्या सुविधा असताना केवळ 'अरेच्चा, हे विसरलोच बरं का' मुळे नुकसान होणं ही नामुष्कीची गोष्ट आहे. हे इतर व्यवसायांना व आपल्या वैयक्तिक, दिवसेंदिवस जास्त जास्त गुंतागुंतीच्या होत जाणाऱ्या आयुष्यालाही लागू आहे, हेही नोंदलेलं आहे. बऱ्याच संस्था,व्यवसाय ही चेकलीस्ट पद्दती त्यांच्या दैनिक व्यवहारात अंगीभूत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. संगणकामुळे हे अधिक सुकर झालेलं आहे.
वरवर साध्या वाटणाऱ्या यादीचं महत्त्व सांगणाऱ्या पुस्तकाची चांगली ओळख आहे.
द्रौपदीचे सत्त्व माझ्या लाभु दे भाषा-शरीरा
भावनेला येउं दे गा शास्त्र-काट्याची कसोटी


दहीहंडी | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
सर्व उपक्रमिंना गोपाळकाल्याच्या हार्दीक शुभेच्छा
आजकाल या उत्सवात राजकीय पक्ष खुप(जरा जास्तच) धवळाढवळ करतात. उंच उंच दहिहंड्या(आठ थराच्याही वर) व मोठ्या रकमेची बक्षीसे यांवर त्या त्या पक्षाला प्रसिध्दी मिळते आणि हल्ली हंड्या फोडल्याच जात नाहीत. सलामी द्या ठरावीक रक्कम घेवून जा. दहीहंडिचे बाजारीकरण झाले आहे .याबाबत आपले मत कळवा.
हो असं आहे खरं
हो असं बाजारीकरण होतं आहे खरं
पण ते कोणत्या सणाचे होत नाहिये
दिवाळी तरी कुठे दिवाळीसारखी उरली आहे
अजून संकष्टी नि चतुर्थी चे 'प्रॉड्क्टस' सापडले नाहियेत म्हणून नाहीतर ते ही विकले जातीलच. (असल्यास कल्पना नाही
अर्थात हा एक भाग झाला. विकले जाते आहे, बाजारीकरण होते कारण काही प्रमाणात आपणच ते सपोर्ट करतो आहोत.
मात्र राजकारण आल्यानेच दहीहण्ड्या मोठ्याही झाल्या ना... नाही का
परंपरा टिकण्याची शक्यताही बाजारीकरणानेच कधीकधी तयार होते असेही वाटते. प्रसारमाध्यमे प्रसिद्धी देतात. एका मोठ्या स्केलवर त्याला मान्यताही मिळते.
त्याच वेळी 'बाजारीकरण म्हणजे काय' हा एक वेगळा चर्चेचा विषय आहे असे मला वाटते.
मुसाफिरखान्यात हिंदू - मुस्लिम ऐक्याची दहीहंडी
मी दहीहंडी नावाने एक प्रतिसाद येथे दिला आहे तो म. टा>च्या बातमीतील आहे आणि परत खाली देत आहे. आपण म्हणता तसे बाजारीकरण झाले आहे हे नक्कीच मान्य आहे तसेच गुंडोपंतानी मांडलेला मुद्दा पण योग्यच आहे. संकष्टीचे "प्रॉडक्ट्स" जरी निघाले नसले तरी विशिष्ठ देवळांच्या बाहेरील तरूणांच्या (आणि मोठ्यांच्या) रांगा, एखादा माणूस चेन्नईहून कसा दर्शनाला येतो, अमिताभने घरातून चालत जाऊन उंदराच्या कानात बोललेले पाहून इतरांनीपण तेच करणे हे वेगळ्याप्रकारचे पण बाजारीकरणच वाटते.
प्रेषक विकास (शुक्र, 08/31/2007 - 12:40)
मुसाफिरखान्यात हिंदू - मुस्लिम ऐक्याची दहीहंडी
श्रीकृष्ण आयोगाच्या अहवालाच्या अमलबजावणीवरून सत्ताधारी व विरोधकात संघर्ष सुरू असताना मुसाफिरखाना या मुस्लिमबहुल वस्तीत महम्मद अली शेख हे हिंदू मुस्लिम ऐक्यासाठी दोन लाख ५१ हजार रुपयांची दहीहंडी उभारणार आहेत. या उत्सवात मराठी लावणीचा फडही रंगणार आहे.
ही दहीहंडी मुसाफिरखान्यातील डोबळे बिल्डिंग समोर बांधण्यात येणार आहे. आठ थरांची ही दहीहंडी फोडणाऱ्या गोविंदा पथकाला दोन लाख ५१हजार रुपयांचे बक्षीस मिळेल. त्याचप्रमाणे या दहीहंडी उत्सवाच्या ठिकाणी येऊन थर लावतील त्यांना प्रत्येकी एक हजार रुपये व चषक देण्यात येणार आहे. महिला दहीहंडी पथकांनी सहा थर लावले तर त्यांना अकरा हजार रुपयांचे बक्षीस दिले जाईल, असे शेख यांनी जाहीर केले आहे.
गोविंदा पथकातील कुणाला अपघात झाला तर त्याच्या कुटुंबियांना पाच लाख रुपयांची मदत देण्याची तरतूदही शेख यांनी केली आहे. त्याचप्रमाणे उत्सव मंडळाच्या ठिकाणी डॉक्टरांचे एक पथकही असेल. सगळयांना अल्पोहारांची व्यवस्था करण्यात येणार आहे. या उत्सवाला राज्याचे मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख, महसूल मंत्री नारायण राणे, उर्जा मंत्री दिलीप वळसे-पाटील, खासदार मिलिंद देवरा, आमदार युसुफ अब्राहनी हजेरी लावणार आहेत.
>>आजकाल या उत्सवात राजकीय पक्ष खुप(जरा जास्तच) धवळाढवळ करतात
गुळापाशी मुंग्या जाणारच् . बाय द् वे - "उपक्रमिंना गोपाळकाल्याच्या हार्दीक शुभेच्छा" ह्या पक्षाच्या धोरणामधे बसतात का नाही "गोपाला"चे नाव घेतले आहे म्हणून हो... बंगालात दुर्गापूजेच्या कालात बहूतेक भक्तगण भाग घेतात वाटते, तेव्हा ते कदाचीत राजकीय कार्यकर्त्याची वस्त्रे काढून ठेवत असावीत... ह.घ्या.
प्रसिध्दी कोणी कोणाला कशी द्यावी ह्याचे काही अनौपचारीक नियम पण (ह्या मेडियाच्या / बाजारीकरणाच्या जमन्यात) ऊरले नाही आहेत.
बाकी दहीहंडी फोडणे हा बघायला सुंदर प्रकार आहे व त्याला उत्तेजना (प्रसिध्दी, पैसे)द्यायला हरकत् नाही. जर का १ लाखाच्या १० दहीहंड्या फोडून एखाद्या गावातील होतकरू तरुणांचा गट त्यांच्या (अविकसीत / बेभरवश्याच्या) शेतीला पूरक व्यवसाय म्हणून करत असेल व (शेतकर्‍यांच्या) आत्महत्या कमी होत असतील तर चांगली गोष्ट नाही का फक्त दहीहंडी हा प्रकार त्यातील कौशल्य कमी न होऊ देता किती सुरक्षीत करत येईल ते बघावे. फुकट कोणाचा जीव, अवयव जायला नको.
दहीहंडी हा महाराष्ट्रातील प्रकार आहे की अजुन कूठला म्हणजे उत्तरप्रदेश, गु़जराथ
या मुद्द्याबद्दल १००% सहमत.
सर्कशीत लावतात तशी जाळी आजूबाजूला लावण्याची व्यवस्था केल्यास/गोविंदांना पॅड व शिरस्त्राणे दिल्यास इजा झाली तरी खूप मोठी होणार नाही असे वाटते.
दोन दिसांची नाती [01 Sep 2007 रोजी 03:26 वा.]
दहीहंडिचे बाजारीकरण झाले आहे .याबाबत आपले मत कळवा.
आपल्या मताशी सहमत आहे. पण गुंड्याभाऊ म्हणतात तेही खरंच आहे. आज प्रत्येकच गोष्टीचे बाजारीकरण होत आहे. फक्त आपण त्या बाजारीकरणासोबत किती वाहून जायचं ते आपल्याच हातात आहे
सर्व उपक्रमींना गोपाळकाल्याच्या शुभेच्छा
प्रकाश घाटपांडे [01 Sep 2007 रोजी 04:31 वा.]
उत्सवांचे,सणांचे,देवाधर्माचे,बुद्धिमत्तेचे, सौंदर्याचे,भावनांचे कशाचे म्हणून नाही  मागणी तसा पुरवठा या न्यायाने बाजारी करण होणे अपरिहार्य आहे. आपल्या मनातल्या विचारांच्या देवाणघेवाण किंवा संघर्षाला सुद्धा मनोव्यापार म्हटले आहे.
तु चर्चा सुरु करतोस आणी गायब होतोस.
जर असे वाटत असेल की चर्चा रंगावी तर त्यात काही जबाबदारी चर्चा टाकणार्‍याची असते
हे माध्यम इंटरॅक्टीव्ह आहे; हे समजले नसेल तर काही (स्वघोषित) पत्रकारांची गत झाली तसे होते रे बाबा... ;)


रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
पुणे : समर कॅम्पसाठी आलेल्या 3 चिमुरड्यांचा मुळशी धरणात बुडून मृत्यू
बाळ जन्मलं अन् दुसऱ्या मिनिटाला आधार कार्ड काढलं
मामाच्या गावाला जाणाऱ्या चिमुरड्याचा धावत्या रेल्वेतून पडून मृत्यू
ज्यूस पिण्यासाठी गाडी थांबवली, चोरांनी काच फोडून साडेपाच लाख पळवले
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
काँग्रेसचे हातही मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले -सलमान खुर्शीद
कैदी नं.130, आसारामची नवी ओळख
'ही' महिला पुरवायची आसारामला मुली
...आणि आसाराम ढसाढसा रडला
'रेडू' घेऊन येतोय मालवणी तडका
सोनमला करायचंय साध्या पद्धतीनं लग्न
अरबाजच्या आयुष्यात एका नव्या मुलीची एण्ट्री
'मला साडी फार आवडते', सोनमचं लग्नापूर्वीच ट्रॅडिशनल फोटोशूट
 मग मालदिवला नक्की जा
रणबीर कपूर संजूबाबाच्या रूपात
आज सचिनचा 45वा वाढदिवस...
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
गौतम गंभीरने दिला दिल्ली डेयरडेव्हिल्सच्या कर्णधारपदाचा राजीनामा
क्रिकेट वर्ल्डकपचा भारताचा पहिला सामना 5 जून 2019ला
मुंबई इंडियन्सचा होमग्राऊंडवरच लाजिरवाणा पराभव
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
बेधडक : महाभियोगाचे राजकारण
बेधडक : आरपारची लढाई
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
कमला मिलच्या मालकासह हाॅटेलमालकाविरोधात लूक आऊट नोटीस
आगीत जळून खाक झालेल्या रेस्टो-पबच्या मालकांचे परदेशी गुंतवणूकदारांची संबंध असल्याची माहिती मिळतेय.
30 डिसेंबर : कमला मिलमधल्या आग दुर्घटनेप्रकरणी कमला मिलच्या मालकासह मोजोस आणि वन-अबव्ह रेस्टाॅरंटच्या मालकांवर एमआरटीपी कायद्यातंर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आलाय. तसंच मालक फरार होऊ नये म्हणून लूक आऊट नोटीस काढण्यात आलीय.
कमला मिल कम्पाऊंडमधील अग्नितांडवात 14 जणांचा बळी गेलाय. याप्रकरणी मुंबई महापालिकेनं अनधिकृत बांधकामांवर कारवाई सुरू केलीये. आज अवैध बांधकाम केल्याप्रकरणी मुंबई महापालिकेनं मोजोस आणि वन-अबव्ह रेस्टाॅरंटच्या मालकांवर एमआरटीपी कायद्यातंर्गत गुन्हा दाखल केलाय. आणि मालक फरार होऊ नये म्हणून त्यांच्याविरोधात लूक आऊट नोटीस काढण्यात आलीय.
आगीत जळून खाक झालेल्या रेस्टो-पबच्या मालकांचे परदेशी गुंतवणूकदारांची संबंध असल्याची माहिती मिळतेय. त्यामुळे देश सोडण्याआधी त्यांच्याविरोधात लुक आऊट नोटीस काढण्यात आलीय. याशिवाय निष्काळजीपणाचा कळस गाठणाऱ्या पबच्या मॅनेजरविरोधात गुन्हा दाखल करण्याची मागणी होतेय.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
डोंबिवलीत चेंबरवर चक्क मुंबई-ठाणे पालिकेची झाकणं
मुंबई विद्यापीठाला केव्हा मिळणार नवा कुलगुरू
मुंबईत नाणार बचाव समितीची पत्रकार परिषद प्रकल्पग्रस्तांनी उधळली
सचिन तेंडुलकरच्या शारदाश्रम शाळेचं नाव बदलणार
उस्ताद अमजद अली खान यांना मा. दीनानाथ पुरस्कार तर आशा भोसलेंना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान
नाणार'चं आतून किर्तन बाहेरून तमाशा झालाय-अशोक चव्हाण
रायडू-धोनीची कमाल, चेन्नईचा आरसीबीवर 'सुपर' विजय
'समाजावर याचा फरक पडेल'
आसारामच्या भक्तांना अश्रू अनावर
'आसारामची पूजा करणे थांबवा'
'आमचीही हात मुस्लिमांच्या रक्ताने माखलेले'
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


उत्तर प्रदेश : मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ पहिल्यांदाच ताजमहलमध्ये!

उत्तर प्रदेश : मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ पहिल्यांदाच ताजमहलमध्ये
ताजमहालवरुन अनेक भाजप नेत्यांनी केलेली वादग्रस्त विधानं ताजी असतानाच आज उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ ताजमहाल पाहण्यासाठी पोहोचले आहेत. पर्यटनाला चालना देणं हा या भेटीमागचा मुख्य हेतू असला तरी योगी आदित्यनाथ यांचा आग्रा दौरा महत्वाचा समजला जातोय. योगी जवळपास 8 तास ताजमहालच्या वेगवेगळ्या भागांची पाहणी करणार आहेत.
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
मुंबई : मुंबईच्या 2034 पर्यंतच्या विकास आराखड्याला मंजुरी, संजय निरुपमांची आराखड्यावर टीका
दुष्काळाशी दोन हात : वॉटर कप 2018 बातम्या सुपरफास्ट
बातम्या सुपरफास्ट : दिवसभरातील बातम्यांचा वेगवान आढावा
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
स्पेशल रिपोर्ट : ठाणे : राजकीय वैमनस्यातून नाही, शिवसेना नेते शैलेश निमसेंची पत्नीकडूनच हत्या
विशेष चर्चा : नाणार होणार की जाणार
वॉटर कप 2018 : नांदेड : मातूलच्या माया सोनकांबळेचे दुष्काळाशी दोन हात
वॉटर कप 2018 : उस्मानाबाद : बावी गावात महिलांसाठी खोदकामाची स्पर्धा
वॉटर कप 2018 : अहमदनगर : गोंदर्डी गावात महिलांकडून रोपवाटिकेची निर्मिती
वॉटर कप 2018 : पुणे : सोनवडीत गावकऱ्यांसोबत प्रांताधिकाऱ्यांचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : सातारा : पळशीमध्ये रंगशारदा क्लासेसच्या 45 विद्यार्थ्यांचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : यवतमाळ : बोदगव्हाण गावात नवदाम्पत्याचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : लातूर : तांबलवाडीमध्ये जलसंधारणाच्या कामात 100 वर्षांच्या आजोबांचा सहभाग
वॉटर कप 2018 : पुणे : नंदिनी जाधव यांचं उदाचीवाडीमध्ये दररोज 35 किमीचं अंतर कापून श्रमदान
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
मुंबई : मुंबईच्या 2034 पर्यंतच्या विकास आराखड्याला मंजुरी, संजय निरुपमांची आराखड्यावर टीका
दुष्काळाशी दोन हात : वॉटर कप 2018 बातम्या सुपरफास्ट
बातम्या सुपरफास्ट : दिवसभरातील बातम्यांचा वेगवान आढावा
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
स्पेशल रिपोर्ट : ठाणे : राजकीय वैमनस्यातून नाही, शिवसेना नेते शैलेश निमसेंची पत्नीकडूनच हत्या
विशेष चर्चा : नाणार होणार की जाणार
वॉटर कप 2018 : नांदेड : मातूलच्या माया सोनकांबळेचे दुष्काळाशी दोन हात
वॉटर कप 2018 : उस्मानाबाद : बावी गावात महिलांसाठी खोदकामाची स्पर्धा
वॉटर कप 2018 : अहमदनगर : गोंदर्डी गावात महिलांकडून रोपवाटिकेची निर्मिती
वॉटर कप 2018 : पुणे : सोनवडीत गावकऱ्यांसोबत प्रांताधिकाऱ्यांचं श्रमदान
वॉटर कप 2018 : सातारा : पळशीमध्ये रंगशारदा क्लासेसच्या 45 विद्यार्थ्यांचं श्रमदान
उत्तर प्रदेश : मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ पहिल्यांदाच ताजमहलमध्ये
उत्तर प्रदेश : मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ पहिल्यांदाच ताजमहलमध्ये
ताजमहालवरुन अनेक भाजप नेत्यांनी केलेली वादग्रस्त विधानं ताजी असतानाच आज उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ ताजमहाल पाहण्यासाठी पोहोचले आहेत. पर्यटनाला चालना देणं हा या भेटीमागचा मुख्य हेतू असला तरी योगी आदित्यनाथ यांचा आग्रा दौरा महत्वाचा समजला जातोय. योगी जवळपास 8 तास ताजमहालच्या वेगवेगळ्या भागांची पाहणी करणार आहेत.
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
मुंबई : मुंबईच्या 2034 पर्यंतच्या विकास आराखड्याला मंजुरी, संजय निरुपमांची आराखड्यावर टीका
दुष्काळाशी दोन हात : वॉटर कप 2018 बातम्या सुपरफास्ट
बातम्या सुपरफास्ट : दिवसभरातील बातम्यांचा वेगवान आढावा
नांदेड : साडेसात लाख घेऊन पोलिस भरती, नांदेडसह 4 जिल्ह्यात घोटाळा उघड
स्पेशल रिपोर्ट : ठाणे : राजकीय वैमनस्यातून नाही, शिवसेना नेते शैलेश निमसेंची पत्नीकडूनच हत्या
विशेष चर्चा : नाणार होणार की जाणार
वॉटर कप 2018 : नांदेड : मातूलच्या माया सोनकांबळेचे दुष्काळाशी दोन हात
वॉटर कप 2018 : उस्मानाबाद : बावी गावात महिलांसाठी खोदकामाची स्पर्धा
वॉटर कप 2018 : अहमदनगर : गोंदर्डी गावात महिलांकडून रोपवाटिकेची निर्मिती


आपले थीम अपलोड करा
थीम यादीत परत जा
ही Alhena Lite ची बालक थीम आहे.
शेवटचे अद्यावत: जून 27, 2017
लेख, सानुकूल पिछाडी, सानुकूल रंग, सानुकूल शीर्षलेख, कस्टम लोगो, सानुकूल मेनू, ई-कॉमर्स, वैशिष्ट्यपूर्ण प्रतिमा, लवचिक शीर्षलेख, Food & Drink, फुटर विजेटस, ग्रीड आराखडा, बातम्या, एक कॉलम, फोटोग्राफी, पोस्ट स्वरूप, उजवा साइडबार, स्टिकी पोस्ट, थीम ऑपशन्स, थ्रेड टिप्पणी, तीन कॉलम, अनुवाद सहीत, दोन कॉलम
ह्या थीम ला आजून रेट दिले नाही
थीम आढळले नाही .भिन्न शोध घ्या.
<# } #> अधिक माहिती
ह्या थीम ला आजून रेट दिले नाही
टूलबार कडे स्किप करा


जाऊ तुकोबांच्या गावा: भाग २

याला जीवन ऐसे नाव
याला जीवन ऐसे नाव
जाऊ तुकोबांच्या गावा: भाग २
आमच्या इतर लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुकपेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi
मागील भागाची लिंक: जाऊ तुकोबांच्या गावा: भाग १
सांजवेळ झाली. देहूचे विठ्ठलमंदिर माणसांनी वाहू लागले. तुकोबांचे शब्द कानांत साठविण्यासाठी जो तो आतुर झाला. आबा पाटलाला घेऊन तुकोबाही आले. आबाला पुढे बसविले. हातात झांज घेतली आणि आपण कीर्तनाला उभे राहिले. गावची काही मंडळी हाती टाळ घेऊन मागे उभी राहिली. मंगलाचरण झाले, विठुरायाचा गजर झाला, ज्ञानदेवादी संतांचाही गजर झाला आणि तुकोबा बोलू लागले,
“लोकहो, पाहा, ह्या पांडुरंगाचा, ह्या विठोबाचा महिमा पाहा. त्याच्या प्रेमाखातर किती लोक आले आहेत पाहा मी त्याच्याकडे आलो आहे आणि तुम्हीही त्याच्याकडेच आला आहात. का यावेसे वाटते आपल्याला त्याच्याकडे मी त्याच्याकडे आलो आहे आणि तुम्हीही त्याच्याकडेच आला आहात. का यावेसे वाटते आपल्याला त्याच्याकडे दिवसभराची कामे आटोपली की का वळतात आपली पावले इकडे दिवसभराची कामे आटोपली की का वळतात आपली पावले इकडे मला करमत नाही आणि तुम्हालाही करमत नाही. सारखं मनात येत असतं.”
बोलता बोलता तुकोबा गाऊ लागले,
घालू देवासी च भार
तुका ह्मणे आह्मी बाळें
“देवा, खरोखर आम्ही तुझे लाडके आहो. तुझी बाळेच आम्ही. तुझ्या पायाशीच घुटमळत असायचे आमचा भार आम्ही तुझ्यावर घालावा. तू काय, तू सुखाचा सागर आहेस आमचा भार आम्ही तुझ्यावर घालावा. तू काय, तू सुखाचा सागर आहेस त्यातून आम्ही सुख तरी किती उपसणार त्यातून आम्ही सुख तरी किती उपसणार आम्ही आमची सुखदुःखे तुला सांगावी आणि आमची भूकही तूच निवारण करावीस. खरोखर, देवा, पांडुरंगा, तुझ्यापाशी आमच्या जिवाला खरा विसावा आहे आम्ही आमची सुखदुःखे तुला सांगावी आणि आमची भूकही तूच निवारण करावीस. खरोखर, देवा, पांडुरंगा, तुझ्यापाशी आमच्या जिवाला खरा विसावा आहे देवा, इथे आलं की तुझ्या गावाला आल्यासारखं वाटतं. मन शांत होतं. माझं होतं, माझ्या ह्या गावकऱ्यांचं होतं. तूच आमचा सांभाळ करतोस ह्यात मला तरी शंका नाही देवा, इथे आलं की तुझ्या गावाला आल्यासारखं वाटतं. मन शांत होतं. माझं होतं, माझ्या ह्या गावकऱ्यांचं होतं. तूच आमचा सांभाळ करतोस ह्यात मला तरी शंका नाही तू आम्हा सर्वांचा आहेस याबद्दलही मला अजिबात शंका नाही तू आम्हा सर्वांचा आहेस याबद्दलही मला अजिबात शंका नाही
देव आहे देव आहे
देव गोड देव गोड  पुरवी कोडाचे ही कोड
देव आह्मां राखे राखे
“लोकहो, खरंच सांगतो, ह्या तुक्याचा सांभाळ हा दयाळू पांडुरंगच करतो फार दयाळू, फार दयाळू तो. मलाच नव्हे, आपल्या सर्वांना तोच राखतो. अहो, कळिकाळाला काखेत घालणारा तो फार दयाळू, फार दयाळू तो. मलाच नव्हे, आपल्या सर्वांना तोच राखतो. अहो, कळिकाळाला काखेत घालणारा तो आम्ही मागू तेच नव्हे तर न मागू ते ही कोड पुरविणारा हा देव आहे बरं आम्ही मागू तेच नव्हे तर न मागू ते ही कोड पुरविणारा हा देव आहे बरं फार गोड वाटतो तो मला. फार गोड वाटतो.”
 नेहमीच सांगतो मी, आजही सांगतो, देव आहे बरं, देव आहे विचारा बरं, कुठे आहे विचारा बरं, कुठे आहे अगदी आपल्या जवळ आहे अगदी आपल्या जवळ आहे जवळ म्हणे किती जवळ जवळ म्हणे किती जवळ अगदी आपल्या आत, अंतरात आहे अगदी आपल्या आत, अंतरात आहे आणि हो, बाहेरही आहे. अहो, आत पाहा, तो आहे, बाहेर पाहा, तो आहे आणि हो, बाहेरही आहे. अहो, आत पाहा, तो आहे, बाहेर पाहा, तो आहे जिकडे पाहाल तिकडे तो आहे जिकडे पाहाल तिकडे तो आहे लोकहो, ऐका. अजून ऐका लोकहो, ऐका. अजून ऐका मन लावून ऐका. मी सांगतो आहे ते लक्ष देऊन ऐका. आपला जीव, आपल्या सर्वांचा जीव… तोच देव आहे मन लावून ऐका. मी सांगतो आहे ते लक्ष देऊन ऐका. आपला जीव, आपल्या सर्वांचा जीव… तोच देव आहे आपला जीव तोच आपला देव आपला जीव तोच आपला देव तुमचा जीव तो देव, माझा जीव तो देव तुमचा जीव तो देव, माझा जीव तो देव जीव आहे ना आपल्यात आंत आंत पाहा, जीव आहे. जीव आहे म्हणून आपण आहो ना म्हणून देव आहे बाहेर दुसरा बघा. त्याच्या आंतही जीव आहे म्हणून बाहेरही देव आहे म्हणून बाहेरही देव आहे अंतर्बाह्य आहे त्यालाच देव म्हणतात हो अंतर्बाह्य आहे त्यालाच देव म्हणतात हो तो आहे म्हणून आपण आहो. तो आहे म्हणून जग आहे तो आहे म्हणून आपण आहो. तो आहे म्हणून जग आहे म्हणून जगात देव आहे म्हणून जगात देव आहे देव आहे
तुकोबांच्या रसाळ बोलण्यात सारे जण रंगून गेले. आबा पाटलाचा हा पहिला अनुभव. मनात काही शंका घेऊन आला होता. ती शंका पुढे येई ना मन रंगले
तुकोबा पुढे सांगू लागले, म्हणाले, ” अहो, आपल्या आंत पाहा म्हणजे देव तुम्हालाही दिसेल. कसा दिसेल माहीत आहे
देव भला देव भला  मिळोनी जाय जैसा त्याला
देव बळी देव बळी
देव वाहवा देव वाहवा  आवडे तो सर्वां जीवां
“लोकहो, देव फार भला आहे हो थोर आहे हो पण तुम्ही जसे असाल तसा देव तुम्हाला भेटेल तो फार उदार आहे, फार उदार आहे तो फार उदार आहे, फार उदार आहे थोडफार देईल आणि वाटेला लावील असा कंजूष दाता तो नाही थोडफार देईल आणि वाटेला लावील असा कंजूष दाता तो नाही त्याचे सामर्थ्य फार आहे त्याचे सामर्थ्य फार आहे फार आहे त्याच्या जोडीचा, त्याच्यासारखा ह्या विश्वात कुणी नाही जो सर्व जीवांचा तो आवडता त्याची वाहवा मी करू किती जो सर्व जीवांचा तो आवडता त्याची वाहवा मी करू किती त्याचा चांगुलपणा सांगू किती त्याचा चांगुलपणा सांगू किती हा तुका त्याच्या चरणी आहे हो हा तुका त्याच्या चरणी आहे हो सतत त्याच्या चरणी लागलेला आहे हो सतत त्याच्या चरणी लागलेला आहे हो
तुकोबांचे डोळे भरून आले, श्रोत्यांचे डोळे भरून आले, आबा पाटलाचे डोळे भरून आले
तुकोबा भानावर आले, म्हणू लागले,
देवा, आज आमच्यात हे आबा पाटील आलेत. दूरवरून आलेत. त्यांना काही शंका आहेत. त्या सोडव बरं. विचारा हो, आबा, विचारा तुमची शंका. आमचा पांडुरंग ती नक्की सोडवेल.
आबा पाटील उभा राहिला, सभेला दंडवत घातलं आणि बोलू लागला,
काही इचारायचं म्हनूनच आलो हुतो. पर आज न्हाई जमायचं. आज ह्ये सारं पाह्यलं, मन भरून पावलं. तुमी लोक लई भाग्यवान. न इचारता प्रश्न सुटत्यात तुमचे फार बरं वाटलं बघा. तुकोबा, आज ह्यो आनंद असाच असू द्या. तुमाजवळ ऱ्हायची परवानगी द्या, पुढील येळी इचारतो
तुकोबांनी स्मितहास्य केले आणि कीर्तन आटोपते घेतले…
हेचिं दान देगा देवा  तुझा विसर न व्हावा…..
ज्ञानदेवी लावीत असताना जो शब्दांचा कीस मी पाडीत असे आणि पाडत असतो ते पाहून एका सहकाऱ्याने मला प्रत्येक शब्द वा विचार लागला की नोंद करायचा सल्ला दिला होता. ते माझ्याकडून झाले नाही व होत नाही. तशीच गोष्ट तुकोबांच्या अभंगांचीही होते. ज्ञानदेवांचे शब्दवैभव विलक्षण आणि शब्दांची रूपे करण्याची त्यांची पद्धत अनोखी. तर, तुकोबांची शब्दयोजना आणि क्लिष्टता अचाट.
अशांचे वाङ्मय लावताना सारखे अडायला होत असते. उपरोक्त लेखामध्ये असाच एक अभंग आहे तो पुढीलप्रमाणे:
देव भला देव भला  मिळोनी जाय जैसा त्याला
देव बळी देव बळी
देव व्हावा देव व्हावा  आवडे तो सर्वां जीवां
ह्या अभंगाचा प्राण ‘ मिळोनी जाय जैसा त्याला ‘ ह्या विचारात आहे. तो स्पष्ट आहे.
देवांचे भक्त देवांस पितरांचे तयांस चि
भूतांचे भक्त भूतांस माझे हि मज पावती
असा श्लोक आहे. तसाच अभिप्राय वरील अभंगात तुकोबांनी व्यक्त केला आहे. पुढे अजून विस्तार तत्कालिन वेळेस, श्रोत्यांस व संदर्भास अनुकूल झाला असणार.
त्यात ते म्हणतात ‘ देव व्हावा देव व्हावा ‘
माझा देव व्हावा, तुमचा देव व्हावा, आपला देव व्हावा
जर हा विचार तुकोबांना येथे मांडायचा असता तर ‘मिळोनी जाय तैसा त्याला’ हा दुसरा मोठा विचार तेथे आला नसता. बरे, दोनही विचार मांडायचे असतील असे समजले तर, पुढील मागील विषय जुळला पाहिजे. ते होत नाही.
अशा वेळी तो अभंग वा ती ओळ पुन्हा पुन्हा म्हणणे हाच उपाय उरतो. (ओळ लागली नाही तर आपल्याला हवा तसा अर्थ लावून गोलमाल गोडगोड लिहिण्याची सोय ह्या विषयात फारच आहे म्हणून वाचणाऱ्यांनी सावधच राहिले पाहिजे.)
तर, ती ओळ पुन्हा पुन्हा म्हणताना ऐकू आले,
देव वाहवा देव वाहवा
आणि अर्थ लागला, पुढे मागे जुळला, अभंग एकजीव झाला.
काल तसा पाठ दिला आहे व अर्थही तसाच सांगितला आहे.
( तुकोबांनी केलेला शब्दोच्चार लिहिण्यापर्यंत पोहोचेतोवर असे घडू शकेल हे गृहित धरले पाहिजे. ज्ञानदेवीतही अशा जागा आहेत कारण बोलणारा लिहित नाही आहे. )
(साताऱ्यातील दैनिक ऐक्यच्या सौजन्याने त्यांच्या रविवार पुरवणी ‘झुंबर’ ह्यात प्रकाशित होणारी ‘जाऊ तुकोबांच्या गावा’ ही लेखमाला पुन:प्रकाशित करत आहोत.)
लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा: InMarathi.com तसेच, आमच्या लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुकपेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi
← दुष्काळ फक्त पावसाचा नाहीये- सरकारच्या आस्थेचा आणि लोकांच्या विवेकाचा आहे
“प्रत्येक चूक स्त्रीचीच असते”- नाही का
देह आणि आत्मा हे कधी दुरावत नाहीत : जाऊ तुकोबांच्या गावा (४८)
देवाच्या माथी आपला भार घाला, हा देह अगदी त्याच्यावर ओवाळून टाका : जाऊ तुकोबांच्या गावा : भाग २०
दाता नारायण आहे आणि तोच भोगणारा आहे : जाऊ तुकोबांच्या गावा : भाग ३१
2 thoughts on “जाऊ तुकोबांच्या गावा: भाग २”
Pingback: जाऊ तुकोबांच्या गावा: भाग १ | मराठी pizza
राजे तुम्ही निश्चिंत असा, तुमचा हा मावळा पाय रोवून उभा आहे
ज्यू कत्तलीचा बदला: इस्त्राईलच्या गुप्तचरांचा रोमांचक इतिहास
जस्टिन बिबरच्या लिप सिंक चे गुन्हेगार आपणच
“वॅलेंटाईन डे” आणि “प्रेमा”चा संबंध कितपत
आपण एवढ्याश्या थंडीने गारठतो, विचार करा पृथ्वीवरील सर्वात थंड गाव वर्षभर कसं जगत असेल
जेनेरिक औषधे म्हणजे काय आणि ती एवढी स्वस्त असण्यामागचं सत्य
अखिलेश यादवांच्या उत्तर प्रदेशामधील पानिपताची प्रमुख कारणे
१२०० वर्षांपासून इंचभरही न हललेला ‘श्रीकृष्णाचा चेंडू’
लग्नाच्या निर्णयामुळे एकट्या पडलेल्या इरोम शर्मिलाच्या पाठीशी रेणुका शहाणे
कार्टून कॅरेक्टर्स मागचा ‘खरा’ आवाज
१८४१ सालापासून पोर्तुगाल देशाने जतन करून ठेवलेय एका व्यक्तीचे शीर, पण का
 GP3 Race जिंकणारा अर्जुन मैनी ठरला पहिला भारतीय
साध्या सरळ “फोटोग्राफर” च्या सुडाची सत्य कथा, प्रत्येकाने अनुभवावी अशी
अॅट्रॉसिटी कायद्यातील बदलांमुळे गोंधळ घालणारे लोक जनतेला फसवत आहेत काय
२ दिवसांत ६ कोटी लिटर पाणी साठवण्याची किमया करणारा महाराष्ट्राचा शेतकरी
 – जाऊ तुकोबांच्या गावा: भाग ४
स्त्रियांनो ‘ही’ आहेत तुमच्या स्वरक्षणाची ५ आधुनिक अस्त्र
मानवी कौशल्याच्या प्रगतीचा इतिहास – १० वस्तूंच्या रूपांतरातून
या समाजातील लोक आपल्या संपूर्ण शरीरावर लिहितात प्रभू रामाचे नाव, पण का
अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला “Like” करा
error: चोरी करणं हे अनैतिक आहे. असं कृत्य का करताय


सिल्लोड येथे हज यात्रेकरूंना लसीकरण. | अब्दुल सत्तार

ध्येय २०१४ – २०१९
वालपेपर्स कव्हर आणि पीएनजी फोटो.
सिल्लोड येथे हज यात्रेकरूंना लसीकरण.
सिल्लोड हज यात्रेकरूंसाठी सिल्लोड येथे पोलिओ लसीकरण मोहिमेचा शुभारंभ माजी मंत्री तथा आमदार अब्दुल सत्तार साहेबांच्या हस्ते करण्यात आला.
← दुबार पेरणीसाठी शेतकऱ्यांना मोफत खते-बियाणे द्या – आमदार अब्दुल सत्तार|
अमरनाथ यात्रेकरूंवर झालेल्या आतंकी हल्ल्याचा कांग्रेसपक्षातर्फे निषेध. →
सिल्लोड येथे श्री म्हसोबा महाराज यात्रा महोत्सवास सुरुवात.
आ. अब्दुल सत्तार साहेबांच्या मध्यस्तीने उपोषण मागे.
आ. सत्तार साहेबांकडून अपघातातील मृत व जखमींच्या कुटुंबियांस आर्थिक मदत.
आमदार अब्दुल सत्तार साहेबांच्या प्रयत्नांना यश.
आ. सत्तार साहेबांची मृत युवकांच्या कुटुंबियांस सांत्वनपर भेट.
ध्येय २०१४ – २०१९


मराठमोळे लेकरु की निर्वीकार योगी | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
मराठमोळे लेकरु की निर्वीकार योगी
काहीही अदल-बदल न करता हे छायचित्र जोडत आहे... कृपया आपल्या प्रतिक्रिया नोंदवा..
मराठी भाषा हा माझा प्राणवायू आहे
गोड बाळ आहे. :)
त्याचे भाव - मी खांद्यावर म्हणून देवळात आणू शकले, नाहीतर इथे कुठे आलाय देव
मुक्त कलंदर [01 Nov 2010 रोजी 15:23 वा.]
हे छायचित्र तुळजाभवानी मन्दिरतील आहे.. जावळ काढण्यापूर्वी फक्त काही क्षण आधीचे... :)
"अहो कळसाकडे बघा, पुरेसे आहे चित्ती असो द्यावे समाधान चित्ती असो द्यावे समाधान