संवाद: देवभूमीला जाण्याआधी...२

माझ्या मनातला सातत्याने चाललेला विचारांचा प्रवास...माझ्यातल्या चाकोरीबाहेरच्या नव्या जाणिवा, नव्या सृजनाची जाण...त्याची अभिव्यक्ति म्हणजेच हा संवाद...मर्मबंधातली ठेव ही
स्वाती माझ्याबरोबर पुण्याहून प्रवासात सोबत असणार होती. म्हणता म्हणता ५ तारीख उजाडणार होती. पण कितीतरी कामं अजून बाकीच होती खरेदी व्हायची होती, इतिकिटांच्या प्रती प्रिंटायच्या होत्या, रैना आणि स्वातीशी पुन्हा थोडं व्हॅलीबद्दल, होणार्‍या प्रवासाबद्दल बोलायचं होतं, हे कमी म्हणून बरीच लक्षात न येणारी, कदाचित अ‍ॅक्च्युअलमध्ये नसलेली पण व्हर्च्युअलमध्ये विनाकारण मला भेडसावणारी, करायची राहिलेली खूऽऽऽपशी कामं आ वासून माथ्यात आणि माथ्यावर थयथयाट करत होती खरेदी व्हायची होती, इतिकिटांच्या प्रती प्रिंटायच्या होत्या, रैना आणि स्वातीशी पुन्हा थोडं व्हॅलीबद्दल, होणार्‍या प्रवासाबद्दल बोलायचं होतं, हे कमी म्हणून बरीच लक्षात न येणारी, कदाचित अ‍ॅक्च्युअलमध्ये नसलेली पण व्हर्च्युअलमध्ये विनाकारण मला भेडसावणारी, करायची राहिलेली खूऽऽऽपशी कामं आ वासून माथ्यात आणि माथ्यावर थयथयाट करत होती दिवसभराचं ऑफिस आणि इतर कामं सांभाळताना आणि प्रवासाची तयारी करताना तारांबळ मात्र भरपूर उडाली. शेवटी प्रवासाच्या आदल्या वीकांताला इंच इंच लढवूच्या थाटात मी सगळ्या आवश्यक खरेदीचा फडशा पाडला. हुश्श दिवसभराचं ऑफिस आणि इतर कामं सांभाळताना आणि प्रवासाची तयारी करताना तारांबळ मात्र भरपूर उडाली. शेवटी प्रवासाच्या आदल्या वीकांताला इंच इंच लढवूच्या थाटात मी सगळ्या आवश्यक खरेदीचा फडशा पाडला. हुश्श आता आमचं आरक्षण नक्की झालं का पहायचं होतं आणि जर ते झालं नाही तर काय, हा एक प्रश्न भेडसावत होता, वाकुल्या दाखवत होता आणि जे काय तत्सम करुन डोक्यावरचे केस पिकवता येतील ते सगळं करत होता आता आमचं आरक्षण नक्की झालं का पहायचं होतं आणि जर ते झालं नाही तर काय, हा एक प्रश्न भेडसावत होता, वाकुल्या दाखवत होता आणि जे काय तत्सम करुन डोक्यावरचे केस पिकवता येतील ते सगळं करत होता स्वातीही मला मध्ये मध्ये फोन करुन हाच प्रश्न विचारुन घाबरवत होती. तिच्या प्रश्नांना उत्तरंच नसायची माझ्याकडे कधीकधी. जपा, जपा तोच मंत्र जपा, जो भी होगा, देखा जायेगा... ठीके स्वातीही मला मध्ये मध्ये फोन करुन हाच प्रश्न विचारुन घाबरवत होती. तिच्या प्रश्नांना उत्तरंच नसायची माझ्याकडे कधीकधी. जपा, जपा तोच मंत्र जपा, जो भी होगा, देखा जायेगा... ठीके ओक्के. ते राजधानीचं सांगायचं राहिलंच आहे, नैका ओक्के. ते राजधानीचं सांगायचं राहिलंच आहे, नैका
तशात, मध्येच स्वातीला आपण येताना राजधानीने यायच्या ऐवजी फ्लाईट घेऊयात, असं वाटायला लागलं आणि योग्य फ्लाईटची शोधाशोध सुरु झाली पण एकूणातच ते त्रासदायक ठरणार आहे अशा निर्णयाप्रत मी आले आणि त्याला कारण म्हणजे, दिल्लीमधे आयुष्य घालवून आता पुण्यात येऊन नोकरी करणार्‍या आणि पुन्हा कधीही दिल्लीला जायची स्वप्नं न पाहणार्‍या कलीगकडून ऐकलेल्या दिल्ली रेल्वे ठेसन ते दिल्ली एअरपोर्ट ह्या प्रवासाच्या सुरस कथा -ट्रॅफिक इन्क्लूडेड, माइंड प्लीजच. तेह्वा स्वातीचा बेत, आपलं सामान आपणच वहायचं आहे, ह्या बागुलबुवाच्या मागे लपून हाणूनच पाडला. बाईसाहेबांना दिल्लीत शॉपिंग करायचं होतं पण एकूणातच ते त्रासदायक ठरणार आहे अशा निर्णयाप्रत मी आले आणि त्याला कारण म्हणजे, दिल्लीमधे आयुष्य घालवून आता पुण्यात येऊन नोकरी करणार्‍या आणि पुन्हा कधीही दिल्लीला जायची स्वप्नं न पाहणार्‍या कलीगकडून ऐकलेल्या दिल्ली रेल्वे ठेसन ते दिल्ली एअरपोर्ट ह्या प्रवासाच्या सुरस कथा -ट्रॅफिक इन्क्लूडेड, माइंड प्लीजच. तेह्वा स्वातीचा बेत, आपलं सामान आपणच वहायचं आहे, ह्या बागुलबुवाच्या मागे लपून हाणूनच पाडला. बाईसाहेबांना दिल्लीत शॉपिंग करायचं होतं किती उत्साह आहे ह्या मुलीला किती उत्साह आहे ह्या मुलीला भारी कौतुक वाटलं. ट्रेकनंतर शॉपिंग करायची शक्ती उरलेली असेल का, हा प्रश्नही तिच्या मनात आला नव्हता. काय म्हणायच भारी कौतुक वाटलं. ट्रेकनंतर शॉपिंग करायची शक्ती उरलेली असेल का, हा प्रश्नही तिच्या मनात आला नव्हता. काय म्हणायच हा उत्साह असाच राहूदेत इतकंच म्हणते.
सॅक्स भरायचं अजून एक मुख्य काम बाकी होतं.. सामान वगैरे भरायला मला जाम कंटाळा येतो. पहिल्या फटक्यात मनाला येईल अश्या प्रकारे मी कधीच बॅग व सॅक भरु शकलेले नाहीये. आजवर तसा बर्‍यापैकी प्रवास झालेला आहे, तरी दर वेळी नवीन च्यायलेंज असतं हे एक ह्यात काहीच फरक नाही. कधीकधी मी इतका कंटाळा केला आहे, की प्रवासाच्या काही तास आधी नाईलाजाने बॅग भरलेली आहे. असो. तर काय म्हणत होते, की प्रवासाचा कंटाळा नाही येत, पण सामान भरायचा मात्र येतो, तेह्वा ते सॅका भरायचं सतत उद्यावर ढकलत होते, पण सामान एकत्र करुन ठेवलं होतं मात्र. जणू काय ते आपण होऊनच सॅकमध्ये जाऊन बसणार होते, आपसूक. आता असं होत नाही, पण तरीही आशावादी राहून चांगल्या इच्छा मनात धरायला काय हरकत आहे ह्यात काहीच फरक नाही. कधीकधी मी इतका कंटाळा केला आहे, की प्रवासाच्या काही तास आधी नाईलाजाने बॅग भरलेली आहे. असो. तर काय म्हणत होते, की प्रवासाचा कंटाळा नाही येत, पण सामान भरायचा मात्र येतो, तेह्वा ते सॅका भरायचं सतत उद्यावर ढकलत होते, पण सामान एकत्र करुन ठेवलं होतं मात्र. जणू काय ते आपण होऊनच सॅकमध्ये जाऊन बसणार होते, आपसूक. आता असं होत नाही, पण तरीही आशावादी राहून चांगल्या इच्छा मनात धरायला काय हरकत आहे
घरुन फिदफिदत आहेर मिळालाच, "सामान जाईल सॅकेत | आधी भरलेचि पाहिजे ||" असूद्यात, असूद्यात. एवढं काय नै, आणि सामान एकत्र ठेवणं ही तितकंच महत्वाचं आहे. पटपट मिळतं भरायच्या वेळी. घेतलं ना भरायला एकदा, की धा मिनटांत आटपून टाकीन, हाय काय अन् नाय काय असं म्हणत, आणि त्यावर घे तरी एकदाचं मग. बाई येतात त्यांना केर काढायला त्रास होतो.. असा आहेर मिळाला. बघा आता असं म्हणत, आणि त्यावर घे तरी एकदाचं मग. बाई येतात त्यांना केर काढायला त्रास होतो.. असा आहेर मिळाला. बघा आता २ दिवस एका कोपर्‍यात सामान काय ठेवलं इतकूस्सं तर लगेच अडचण व्हावी का हो २ दिवस एका कोपर्‍यात सामान काय ठेवलं इतकूस्सं तर लगेच अडचण व्हावी का हो काय काय करावं माणसानं काय काय करावं माणसानं नोकरी, खरेदी, हिमालयात ट्रेकींग, पुस्तकवाचन, तिकिटं बुक करणं, व्हॅलीत जायच्या आधी व्हॅलीची माहिती देणारी काही पुस्तकं आहेत का शोधणं.. एक जान भला क्या क्या करेगी नोकरी, खरेदी, हिमालयात ट्रेकींग, पुस्तकवाचन, तिकिटं बुक करणं, व्हॅलीत जायच्या आधी व्हॅलीची माहिती देणारी काही पुस्तकं आहेत का शोधणं.. एक जान भला क्या क्या करेगी चार तारखेच्या रात्री, दहाच्या पुढे एकदाच्या सॅक्सही भरल्या. ऑफिसमधून घरी येऊन भरल्या हो चार तारखेच्या रात्री, दहाच्या पुढे एकदाच्या सॅक्सही भरल्या. ऑफिसमधून घरी येऊन भरल्या हो त्याचं काय कौतुकच नव्हतं आणि कोणाला त्याचं काय कौतुकच नव्हतं आणि कोणाला तुलाच जायचं आहे ना हिमालयात, मग हे करायलाच पाहिजे ना हे सगळं, असं सडेतोड आणि मुद्देसूद उत्तर ऐकून गप्प बसले. काय करणार तुलाच जायचं आहे ना हिमालयात, मग हे करायलाच पाहिजे ना हे सगळं, असं सडेतोड आणि मुद्देसूद उत्तर ऐकून गप्प बसले. काय करणार खरंच की ते. सगळ्यांचा कोकणी पिंड आणि त्यातून पुण्यात स्थायिक. तस्मात् सडेतोड उत्तरं, खरी उत्तरं वगैरेंना आमच्या घरात तोटा नाही. मुबलक प्रमाण आहे. फालतू लाड आणि खरोखरचं कारण नसेल तर समोरच्याला काय वाटेल वगैरे भानगड नस्से. त्यामुळे विचार करुनच बोलावे लागत अस्से. फालतूपणा चालत नस्से हा मुद्दा.
तेह्वा गपगुमान सॅक्स भरायला सुरुवात केली आणि काय सांगू चिमित्कार म्हाराजा एकदम फिट्ट आणि मस्त बसलं की सगळं सामान, पैल्या फटक्यात. जय हो एकदम फिट्ट आणि मस्त बसलं की सगळं सामान, पैल्या फटक्यात. जय हो स्वतःचं सामान स्वतःच वाहून न्यायचं असल्याने मोजकंच सामान घेतलं होतं, त्याचाही फायदा सॅक भरताना झाला असणार. नक्कीच. काही का असेना, मनाजोगतं पॅकींग झालं होतं. ४ तारीख संपली. झोप. थकल्यामुळे २ मिनिटांत ठार.
एक सांगायचं राहूनच गेलं. व्हॅलीची माहिती देणारं एक तरी पुस्तक मिळावं म्हणून हाताशी असलेल्या तुटपुंज्या वेळामध्ये दुकानं पालथी घातली होती. मिळालं का तर हो, मिळालं. जसं हवं तसंच मिळालं. पुस्तक मिळाल्याचा मात्र मनापासून आनंद झाला.
दुसरं म्हंजे येताना दुरांतोची आणि आमची वेळ जुळत नव्हती, तेह्वा मुंबैपरेंत राजधानीने येऊन तिथून पुढे बस, टॅक्सी, रेल्वे जे काही मिळेल ते रामभरोसे घ्यावे असा विचार केला होता. जिंदगीमें थोडा डेरिंग जरुरी हय. तर राजधानी मुंबई सेंट्रलपरेंत आहे, पण सेंट्रल हे वेगळे ठेसन आणि शिवाजी टर्मिनस हे वेगळे हे ज्ञान मला वेळेवारी नसल्याने - आता नाय म्हायती काय करायचं - मी त्याला शिवाजी टर्मिनस समजून तिथूनच येताना आपल्याला पुण्याची गाडी पकडायला कित्ती सोपं असे समजून सुखात होते. यथावकाश सगळ्यांनी मिळून ज्ञानदान करुन शहाणे करुन टाकिले आणि अजून एका धडकीने मनात घरटे केले. एव्हांना अशा अनेक धडक्यांची घरटी बाळगून मनाची घरटी-चाळ झाली होती
रैना, मी आणि स्वाती निघण्यापूर्वी एकदा कॉन्फरन्स कॉल करुन बोललो. बोललो कमी आणि एकूणातल्याच अज्ञात प्रवासाच्या थोडयाफार टेन्शनमुळे येड्यासारख्या हसलो जास्ती. तिघींनाही तिघीही मनातून बर्‍यापैकी टरकलो आहोत हे समजले. तरीही एकमेकींच्या सोबतीमुळे आश्वस्त होतो. स्वतःची चिंता नव्हती. हे किती मह्त्त्वाचे काम किती सहजगत्या झाले होते
आता प्रत्यक्ष प्रवासाची सुरुवात करुन अनुभव घ्यायचे मात्र राहिले होते. बाकीचा फापटपसारा मागे पडला होता. आम्हीही आता तयार होतो.
बॉ...लय डेअरिंगै तुझ्यात. मला प्रवास आणि असोसिएटेड गोष्टींचा सॉलीड बाऊ आहे पण मी तरीही करत राहातो. पण ट्रेक म्हणजे अ-श-क्य. मी सिंहगडपण गाडीने चढलोय :)
 लयच डेरिंगबाज बघ मी
हर हर गंगे.. १
प्रवासाच्या सुरस कथा- २
माझिया मना जरा सांग ना
प्रतिबिंब - आणि हा ब्लॉग बघणीय पण :)


a sustaining analysis एक टिकाऊ समीक्षा (पहाटपावलं) | eSakal

एक टिकाऊ समीक्षा (पहाटपावलं)
सोमवार, 23 जानेवारी 2017
एखाद्या कचरा डेपोच्या जवळ राहणाऱ्या नियतकालिकाच्या संपादकाकडे साहित्यही तशाच प्रकारचं येत राहणं हा दैवदुर्विलास म्हणावा, की योगायोग की तो त्याच्या अटळ नियतीचा जन्मशाप असावा
संपादकाकडे किती सीमेचं रटाळ नि टुकार साहित्य येत असतं याची वाचकाला कुठून कल्पना असणार त्यासाठी, "आपण एखादा रटाळ साहित्य विशेषांक काढूया' अशी माझ्या वडिलांची एक व्रात्य इच्छा होती. स्वीकारार्ह साहित्य अत्यल्प आणि "साभार परतीय' उदंड अशी कायमच इथली अवस्था. चांगल्या साहित्याची नेहमीच मोदींच्या पाचशे रुपयांच्या नोटेसारखी चणचण. कधी कधी वाटतं, नोटाबंदीऐवजी अपात्रांसाठी लेखनबंदी आली असती, तर किती संपादक (आणि पर्यायानं वाचकही) आत्महत्येच्या विचारापासून परावृत्त झाले असते.
यंदाच्या दिवाळी-अंकासाठी माझ्याकडे एक अनाहूत कविता आली. तिचा मगदूर म्या पामरानं काय वर्णावा मी काही कोण्या वाङ्‌मयीन ( मी काही कोण्या वाङ्‌मयीन () मासिकाचा संपादक नाही, की (पुस्तक न वाचता) परीक्षण करणारा साक्षेपी समीक्षकही नाही.
कवितेचा आविष्कार असा :
हृदयामधल्या शुभ्र फुलांचा भाव तुम्ही केला
निर्मल, कोमल प्राणावरी ह्या घाव तुम्ही केला
नव्हते माहीत मजला, तुम्ही वस्त्र-विरहित बसले
राब-राबलोय मी अन् अपुला गाव तुम्ही केला
मध-माशीचे धोरण माझे, फोल ठरविले तुम्ही
विजय आपुला होईल, ऐसा डाव तुम्ही केला
तुमचे वर्तन, "तुमच्यासाठी' आदर्शांचे पाठ
मळ-भरल्या कपट्यास कोरा, ताव तुम्ही केला
"देशासाठी झटूया' - पोचट, आवाहन ते तुमचे
दौलतीच्याही निर्मोहाचा... आव तुम्ही केला
मी, मूल्यांच्या आचरणास्तव जीव ठेवला सोलून
पुरणाच्या पोळीचा माझ्या, पाव तुम्ही केला
पोपट-पंची ऐकून तुमची बुडले कित्येक भोळे
जखमांचाही पैशास्तव त्या लिलाव तुम्ही केला
मी स्वप्नांना शब्द देऊनी, बसलो आहे निष्ठत
स्वप्नांमधल्या, सत्यांचा पाडाव तुम्ही केला
स्वतःशी मनसोक्त हा हसतोय, तेवढ्यात माझा समीक्षक मित्र घटोत्कच बिंबिसार माझ्याकडे आला. "टाकाऊ मराठी-साहित्यातील टिकाऊ वैश्‍विक मूल्ये आणि अनुलेपनाधिष्टित परिवर्तनवादी अभिव्यक्ती' या विषयात त्यानं पीएच.डी. केली आहे. त्याच्या तज्ज्ञ दृष्टीखालून जावी अशा हेतूनं ती कविता त्याच्या हाती सुपूर्त केली. दोन-तीनदा कविता वाचून झाल्यावर तो घनघोर गांभीर्यानं निरूपण करू लागला.
"काय जबरदस्त आविष्कार आहे रे हा ही कविता दुहेरी अंगानं बोलते. आपला बाप आणि नालायक, नतद्रष्ट, राजकारणी आणि कष्टार्जित स्वातंत्र्याचा ऱ्हास चालवणारे पुढारी यांना उद्देशून हा कवी विद्रोहाची आग ओकतो आहे. स्वजनांविषयीची सात्त्विक चीड त्यातून व्यक्त होते. त्याचा निरर्गल बाप, त्याची शिंदळकी, त्याची श्रेयासक्ती आणि राजकारण्यांची निर्लज्ज वक्तव्यं, त्यांचा अमर्याद भ्रष्टाचार, दांभिक देशबुडवं आचरण; आणि गरीब बिचाऱ्या असाह्य, अगतिक, अन्यायपीडित, शोषणग्रस्त सामान्यजनांचा दुःखोद्‌गार हे सारं समर्थपणे आणि पर्दाफाश पद्धतीने या कवितेतून प्रत्ययास येतं ही कविता दुहेरी अंगानं बोलते. आपला बाप आणि नालायक, नतद्रष्ट, राजकारणी आणि कष्टार्जित स्वातंत्र्याचा ऱ्हास चालवणारे पुढारी यांना उद्देशून हा कवी विद्रोहाची आग ओकतो आहे. स्वजनांविषयीची सात्त्विक चीड त्यातून व्यक्त होते. त्याचा निरर्गल बाप, त्याची शिंदळकी, त्याची श्रेयासक्ती आणि राजकारण्यांची निर्लज्ज वक्तव्यं, त्यांचा अमर्याद भ्रष्टाचार, दांभिक देशबुडवं आचरण; आणि गरीब बिचाऱ्या असाह्य, अगतिक, अन्यायपीडित, शोषणग्रस्त सामान्यजनांचा दुःखोद्‌गार हे सारं समर्थपणे आणि पर्दाफाश पद्धतीने या कवितेतून प्रत्ययास येतं हा कवी खरोखर युगप्रवर्तक ठरणार बघ... हा कवी खरोखर युगप्रवर्तक ठरणार बघ...
बिंबिसारची समीक्षा चांगलीच फॉर्मात आली होती; आणि इकडे एखाद्याच्या पुरणपोळीचा पाव होणं म्हणजे काय हे एव्हाना मला पुरतेपणी समजून चुकलं होतं.
नेते ‘ए.सी.’मध्ये, कार्यकर्ते जेलमध्ये
कोल्हापूर - पाचगावच्या राजकीय वर्चस्वातून २०१३ मध्ये झालेल्या दोन्ही खुनांचा निकाल जाहीर झाला. अशोक पाटील आणि धनाजी गाडगीळ यांच्या खुनातील अकरा...
चलनाची टंचाई कुणाच्या पथ्यावर
‘एटीएम’मध्ये खडखडाट निर्माण झाल्याने नुकतीच चलनी नोटांची टंचाई जाणवली. ज्या कारणासाठी एक हजाराच्या नोटा रद्द करण्यात आल्या, त्याच कारणासाठी आता दोन...
बलवडी येथे रविवारी ग्रामीण मराठी साहित्य संमेलन
आळसंद - बलवडी भा. (ता. खानापूर) येथील सिध्दनाथ मंदीर सभामंडपात जोर्तिलिंग साहित्य सेवा मंडळ व माऊली साहित्य मंचच्यावतीने रविवारी (ता. 29) 26 वे...
उल्हासनगरात वेगळ्या थाटणीतील दोन लेखसंग्रहांचे प्रकाशन
उल्हासनगर - जेष्ठ विचारवंत-साहित्यिक-कवी-पत्रकार यांच्या हार-प्रहार आणि शिक्षक शांताराम निकम यांच्या कडू-डोस अशा दोन अतिशय वेगवेगळ्या थाटणीतील...
मिस कॉल देवून घरपोच मिळवा किराणा
सोलापूर - मोबाईलवर मिस कॉल दिल्यावर तुम्हाला लगेच फोन येतो... सर, मॅडम तुम्हाला काय हवे आहे.. असे विचारून आवश्‍यक किराणा मालाची यादी केली जाते......
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


नागाने तोंडातून ओकली कोंबडीची अंडी, व्हिडिओ व्हायरल | 60SecondsNow

नागाने तोंडातून ओकली कोंबडीची अंडी, व्हिडिओ व्हायरल
सोशल मीडियावर एक व्हिडीओ सध्या कमालीचा व्हायरल होत आहे. या व्हिडीओ एक नाग चक्क कोंबडीची अंडी देताना दिसत आहे. केरळमधील सर्पमित्राने हा व्हिडीओ फेसबुकवर पोस्ट केला आहे. केरळमध्ये एका शेतातील कोंबड्यांच्या खुराड्यात नाग शिरला. या नागाने कोंबडीला मारुन टाकले, तर तिची सर्व अंडी फस्त केली. यानंतर तो खुराड्यात निपचिप्त पडला होता. सर्पाला बाहेर काढल्यानंतर त्याने पोटातील ही अंडे बाहेर काढली.
लोकलसमोर ढकलून 56 वर्षीय प्रवाशाची हत्या
किरकोळ वादातून एका प्रवाशाला धावत्या लोकलसमोर ढकलून त्याची हत्या करण्यात आल्याचा प्रकार समोर आला आहे. मुंबईत मध्य रेल्वेवरील मुलुंड स्टेशनवर ही घटना घडली. दीपक चमन पटवा असे मृत व्यक्तीचे नाव आहे. दीपक पटवा हे मुलुंड पश्चिमेला राहत होते. दीपक शनिवारी दुपारी मुलुंड स्टेशनच्या फलाट क्रमांक 3 वरुन प्रवास करण्यासाठी निघाले होते. त्यावेळी एक महिला आणि पुरुषासोबत त्यांची शाब्दिक बाचाबाची झाली होती.
पुण्यातील आयपीएलचे प्लेऑफ सामने हलवण्याची चिन्हे
चेन्नईत कावेरी पाणीवाटपाला होत असलेल्या विरोधामुळे चेन्नईला पुण्याचे गहुंजे स्टेडिअम होम ग्राऊंड म्हणून देण्यात आले. परंतु आता परत चेन्नईला आपले बस्तान हलवावे लागण्याची शक्यता आहे. सध्या चेन्नईचे सामने पुण्यात रंगले आहेत. पण आता हा आनंद जास्त काळ टिकण्याची शक्यता नाही. 23 आणि 25 मे ला होणारे प्लेऑफ सामने इतर ठिकाणी हलविण्याची तयारी सुरू आहे. लखनौ येथे हे सामने खेळवले जाऊ शकतात.
सेक्स ट्रिपला जाणाऱ्या व्यक्तीला 330 वर्ष कारावास
चाइल्ड पॉर्नोग्राफीच्या आरोपाखाली फ्लोरिडामधील एका व्यक्तीला 330 वर्ष कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे. आरोपी सेक्स ट्रिपसाठी फिलिपिन्सला जात होता अशी माहिती पोलिसांनी दिली आहे. फिलिपिन्सच्या दौ-यावर गेल्यानंतर आरोपी लहान मुलांसोबत लैंगिक अत्याचार करत त्याचे व्हिडीओ रेकॉर्ड करुन सोशल मीडियावर शेअर करत असे अशी माहितीही पोलिसांनी दिली आहे. डेव्हिड लिंच असे या आरोपीचे नाव आहे.


मराठी संकेतस्थळ सुरु करावयासाठी दुसरे कोणते किबोर्ड लेआऊट चा वापर करता येईल काय..? | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
मराठी संकेतस्थळ सुरु करावयासाठी दुसरे कोणते किबोर्ड लेआऊट चा वापर करता येईल काय..
मी जात्याचा वेब डिजायनर आहे परंतु मराठी मध्ये अजुन एकहि संकेतस्थळ तयार केलेले नाहि.
आता मला एक खाजगी संकेतस्थळ तयार करावयाचे आहे.
तरी गमभन मराठी लेआऊट वापरा व्यतिरीक्त मराठी संकेतस्थळ सुरु करावयासाठी दुसरे किबोर्ड लेआऊट
चा वापर करता येईल काय..
उपाय सुचवावेत हि विनंती...
विसोबा खेचर [07 May 2007 रोजी 05:43 वा.]
मी जात्याचा वेब डिजायनर आहे
'जात्याचा' वेब डिजायनर म्हणजे काय हे कळेल का
'मी जात्याच वेब डिजायनर आहे' असे म्हणायचे आहे
बाय द वे, मराठी माणसांनी एकत्र येणे, फाळणी, मराठी माणसांकरता काय करता येईल, गाभा, खोली अन् काय काय अगम्य शब्दांची चर्चा सुरू असताना अजून एक मराठी माणूस नव्याने एक नवं संकेतस्थळ उभारू पाहण्यास उत्सुक आहे हे बाकी गंमतीशीर आहे
मराठी विद्यार्थ्यांकरताही एक संकेतस्थळ उभारण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत असे कळते. बरं का दिपकजी, आपल्यालाही एक संकेतस्थळ उभारायचे आहे असे आपण म्हटले आहे. आपणच का नाही या निमित्ताने शाळेत समाधान न झालेल्या मराठी विद्यार्थ्यांकरता एखादे संकेतस्थळ उभारून देत मराठी विद्यार्थ्यांकरता पहिले संकेतस्थळ उभारण्याचे श्रेय लाटायला मिळेल मराठी विद्यार्थ्यांकरता पहिले संकेतस्थळ उभारण्याचे श्रेय लाटायला मिळेल ;) बघा बुवा
लोहा गरम है, मार दो हातोडा
१) मीही काही मित्रांच्या सांगण्यावरून विकिपिडियाचा सदस्य झालो आहे, पण तिथे मी फारसा जात नाही
२) मी गमभन वापरत नाही. इथेच काय ते डयरेक्ट लिहितो आता इथे लिहिणंही गमभनचाच वापर केल्याने होतं की काय, ही तांत्रिक माहिती मला नाही
इंडिक वेब इनपुट ही आणखी एक मुक्त टंकलेखन प्रणाली आहे. तिचा वापर करून मराठीसह इतर भारतीय भाषांमध्ये टंकलेखन करता येते. उच्चारानुसारी (फोनेटिक) पद्धतीबरोबरच Inscript आणि WX हे पर्याय उपलब्ध आहेत.
इंडिक वेब इनपुट इथून उतरवून घेता येईल. चालते उदाहरण इथे पाहता येईल. इंडिक वेब इनपुट ड्रुपलबरोबर कसे जोडावे याची माहिती चित्तरंजन यांनी इथे दिली होती.


झी 24 तास ब्लॉग - Latest News on झी 24 तास ब्लॉग | Read Breaking News on Zee News Marathi

झी 24 तास ब्लॉग
डिअर जिंदगी : आपल्या जीवनातील दुसऱ्याचा 'वाटा'
डिअर जिंदगी : 'वस्तूं'च्या जागी निवडा अनुभव...
डिअर जिंदगी : माझ्या परवानगी शिवाय, तुम्ही मला दु:खी करू शकत नाही
आणि पिंपरी चिंचवडचे स्वप्न पूर्ण झाले...
'तहान लागली आणि त्याने इंटरनेटवर विहिरच खोदली'
पिंपरी चिंचवड : राम, मुख्यमंत्री आणि निष्ठा...
सिंहगडावरील दूरदर्शन केंद्राच्या आवारात कर्मचारी विवस्त्र अवस्थेत
इंटरनेटवरही मराठी भाषा 'अभिजात' होणे गरजेचे
ब्लॉग : ...आणि शहराला मंत्रीपद मिळाले
'लव्हिंग विन्सेन्ट'... कॅन्व्हॉसवरचा सिनेमा
अखेर माधुरीला मराठीत ‘मुहूर्त’ मिळाला
रबाडाची एक शिवी आणि विराटने १५ सेकंदात सेट केला मॅचचा निकाल
आणि आता राम हसतोय....
 कॅरी, कीप इट अप
BLOG रजनीकांत : चेहरा की ‘मोहरा’
एक स्टेशन, एक तारीख, चाळीस मृत्यू
ब्लॉग : ...आणि अखेर शंकराने नंदीला फटकारले
ब्लॉग : आधार एक आजोळ
प्रिय राहुल, पत्रास कारण की....
...म्हणून ५२ वर्षाच्या मिलिंद सोमणवर मुली होतात फिदा..हे आहे कारण
आता या भारतीय अरबपतीने सोडला देश, कारण ऐकून बसेल धक्का
नियमित फक्त '5' मिनिटांंच्या या उपायाने कमी होईल केसगळतीची समस्या
नवऱ्याच्या वागणूकीवर चिडली दिव्यांका, बेडरूममध्ये शिकवला धडा
एली अवरामशी हार्दिक पांड्याचा ब्रेकअप या अॅक्ट्रेसला करतोय करतोय डेट
धक्कादायक : मृत्यूच्या 5 तासांंनंतर जिवंत झाली व्यक्ती
आयपीएल जिंकलात तर... प्रिती झिंटाची पंजाबच्या खेळाडूंना स्पेशल ऑफर
शूजमधून येणारी दुर्गंधी टाळण्यासाठी '5' घरगुती उपाय
नाणार जमिनी अधिग्रहणाची अधिसूचना रद्द, सुभाष देसाईंची घोषणा
अभिनेता राजपाल यादवला ६ महिन्याची जेल


भारतीय आणि मांसाहार | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
महामहोपाध्याय पां. वा. काणे यांच्या चरित्राचे लेखन् चालू आहे. त्यांनी १९३५ साली दिलेल्या व्याख्यानांमधे 'भक्ष्याभक्ष्य'चा ऊहापोह केला आहे. त्यात एके ठिकाणी ते असे म्हणतात कि त्यावेळच्या एका नेत्याया मते भारतीय लोक दुबळे आहेत, त्यंच्यात संघशक्ती नाही, कारण ते मांस खात नाहीत. तेव्हा अशी संघशक्ती निर्माण करण्यासाठी भारतीयांनी मांसभक्षण सुरू करावे असा त्यांचा आग्रह होता. हे पुढारी कोण होते कुणी सांगू शकेल शाकाहार-मांसाहार यासंबंधीचे वाद यावर अधिक प्रकाश हवा आहे.
महामहोपाध्याय पां. वा. काणे कोण त्यांची व्याख्याने कशाबद्दल होती त्यांची व्याख्याने कशाबद्दल होती ज्या नेत्याने भारतीय लोक दुबळे आहेत, त्यंच्यात संघशक्ती नाही, कारण ते मांस खात नाहीत हे विधान केले ते कशासंदर्भात केले ज्या नेत्याने भारतीय लोक दुबळे आहेत, त्यंच्यात संघशक्ती नाही, कारण ते मांस खात नाहीत हे विधान केले ते कशासंदर्भात केले याबाबत काहीच माहिती नसल्याने चर्चेत भाग घेता येत नाही. क्षमस्व
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
पुढारी कोण माहित नाही बॉ..(वाइल्ड गेस - उद्योगपती टाटा) ..पण त्यांचे मत पटले
जवागल श्रीनाथने एकदा शोएब अख्तरला 'इतका वेगवान चेंडू तू कसा काय टाकू शकतोस मला का ते जमत नाही मला का ते जमत नाही' असे विचारले असता शोएबने त्याला,' आधी बैलाचे मांस खायला सुरु कर' असे सांगीतले होते.
हाच किस्सा मी श्रीनाथ आणि अक्रम यांच्याबद्दल ऐकला आहे.
अवांतरः चांगदेव पाटलानेही एका स्वगतात असेच म्हटले आहे की हिंदूंची पीछेहाट होण्याचे कारण ते बीफ खात नाहीत. याचई खंत वाटून त्याने शेख मास्तरांना बीफ बनवायला सांगितले आणि नंतर चापून खाल्ले. :)
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
२००८ सालात बरेच भारतीय बीफ खातात. मीही खाल्ले आहे. याचा अर्थ आता भारतीय अधिक शक्तिशाली झाले आहेत असा घ्यायचा का
ता. क. चिकन खाल्ले तर ५०% शक्तीशाली होता येईल काय
आपल्या प्रश्नाचे उत्तर होय कदाचित असेच द्यावे लागेल. मला असे ही वाटते आहे की हल्ली भारतीय जास्त मांसाहारी होऊ लागल्यानेच भारत महासत्ता बनणार आहे असे म्हणतात की काय
शाकाहार - विकसनशील देश
मांसाहार - जागतिक महासत्ता
मांसाहार केल्याने शारिरिक ताकद वाढते हे कदाचित समजू शकतो पण संघशक्ती कशी वाढेल हे कळत नाही. तसे असेल तर महासत्ता बनण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे म्याकडोनाल्ड मध्ये रोज जेवायला जाणे. उलट अमेरिकेत Obesity सर्वात जास्त आहे.
तसेच आफ्रिकेतील गरीब देश मांसाहारी असूनही गरीबच आहेत.
कोंबडीची शक्ती बैलाच्या ५० टक्के असते का
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
किती कोंबड्या खाणार ते दिले नसल्याने वरील प्रतिसाद फाऊल धरावा.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
कोंबडीत अंडे देण्याची क्षमता आहे तर बैलात अंड्यातुन परत मांसाहाराची निर्मिती आहेच. तात्विकदृष्ट्या कोंबडीच जास्त शक्तिशाली.
प्रश्न बरोबरच आहे, ५०% हे गणीत फाउल धरावे. याला काही आधार नाही. (थोडेफार वर्तक ष्टाईल आहे :) )
१९३५ सालच्या भारतात आजचा पाकिस्तान आणि बांगलादेशही समाविष्ट होता. साहजिकच मुस्लिमांचे एकूण् लोकसंख्येतील् प्रमाण ४०% च्या आसपास असावे, जे नि:संशय मांसाहारी होते. त्याखेरीज हिंदू आणि अन्य धर्मियांतदेखील मांसाहारी होतेच. तेव्हा भारतीय मांस खात नाहीत म्हणजे नक्की काय
की भारतीय म्हणजे हिंदू हेच अभिप्रेत होते ज्यांच्यात ही तथाकथित संघशक्ती( ज्यांच्यात ही तथाकथित संघशक्ती(
हिंदूंमध्येही "शुद्ध शाकाहारींची" संख्या किती
काणे यांनी श्रोतृसमूहाला उद्देशून भारतीय हा शब्द वापरला असावा.
काणे यांच्याविषयी आदर राखूनही समजावून देण्यासाठी खालील उदाहरण देत आहे. मात्र काणे - आझमी - ठाकरे अशी तुलना नाही.
१. अबू असीम आझमी 'हम मुसलमान यह करेंगे' असे म्हणतात. तेव्हा त्याचा अर्थ सर्वच मुसलमान तसे करतील किंवा समोर बसलेत तेवढेच मुसलमान असा नाही.
२. बाळासाहेब ठाकरेही 'हिंदूंनो तुम्ही हे करा' असे म्हणतात. तेव्हा त्याचा अर्थ सर्वच हिंदू तसे करतील किंवा समोर बसलेत तेवढेच हिंदू असा नाही.
श्रीराम जयराम जयजय राम
ला इलाह इल्लला मोहम्मदुर रसूल अल्लाह.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
सेन्सस इंडिया या लोकसंख्यामोजणीच्या स्थळावर काही माहिती मिळाली नाही मात्र येथे काही माहिती मिळाली.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
भारतात १९३५ आणि त्याच्या आधीच्या शतकात केवळ ब्राह्मण आणि जैन वगैरे अल्पसंख्य लोक वगळता बहुतेक सर्व हिंदू अधिकृतपणे () मांसाहार करत होते. आता तर सर्व जातीपातींचे हिंदू मांसाहार करतात. अगदी पूर्वीच्या काळी ब्राह्मणही मांसभक्षण करत होते त्यामुळे मांसाहार भारताला त्याज्य नाही.
हे काही दुवे आपल्याला उपयुक्त ठरतील असे वाटते -
१. हिंदू आणि मांसाहार
२. हिंदू आणि गाय
३. 'तो' नेता सावरकर असावेत असे वाटले. पण सावरकरांनी गायीला संरक्षित करावे अशा आशयाचे लिखाण केले आहे असे दिसते.
त्याहीपुढे शोधले असता तो हिंदू नेता अथवा धर्माधिकारी स्वामी विवेकानंद तर नसावेत असे वाटले -
के.एस. सुंदरम ऐय्यर आपल्या आठवणीत सांगतात:
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त रोमन अक्षरे वापरल्याचे प्रायश्चित्त
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [25 Aug 2008 रोजी 15:22 वा.]
मांसाहारात आता वर्गीकरण केले पाहिजे असे वाटते, जसे मासे,मटन ( बोकड्याचे ) कोंबडे, अंडी, असा एक वर्ग.
आणि बडे का ( गाय, बैल, म्हैस, इत्यादी ) खाणारे दुसर्‍या वर्गात टाकले पाहिजे. आता जे दुसर्‍या वर्गातले ते अशा खाण्याने माणसे संतापी बनतात असे कोणी तरी म्हटल्याचे वाचले आहे. पण अशा आहारामुळे संघशक्ती निर्माण झाल्याचे शास्त्रीय / आध्यात्मिक माहिती नाही.
शाकाहार-मांसाहार यातील चांगले काय आणि वाईट काय ह्या संदर्भात खालील प्रतिसाद नाही पण एक नैसर्गीक माहीती:
हत्ती हा शाकाहारी असतो. बुद्धीमान प्राणी आहे, शक्तीमान प्राणी आहे जो वाघ-सिंहाशी टक्कर देऊ शकतो. शिवाय तो दिर्घायुषीपण आहे.
तेच मला वाटते गेंड्यासंदर्भात.
रामकृष्ण आणि मला वाटते विवेकानंदपण बाकी मांसाहारी नसतील पण मासे खायचे.
दुसर्‍या टोकाचे उदाहरण म्हणजे हिटलर हा शाकाहारी होता...
जाता जाता एक जुना विनोद:
एका रेल्वेत एक हडकुळा दाक्षिणात्यचढतो आणि त्याला त्याची ट्रंक काही केल्या पेलवत वरती लगेज रॅकवर ठेवता येत नसते. बाजूला असलेला एक सरदार त्याला म्हणतो, "ओय मद्रास के पापे, सिर्फ डालभात खाते हो, ताकद कैसी आयेगी कुछ मुर्ग खाओ, रोटी बिटी खाओ और ताकद कमाओ.." असे म्हणत म्हणत तो एक झटक्यात ती ट्रंक वर ठेवतो. डब्यातले सर्व फिदीफिदी हसतात. तो दाक्षिणात्य काही बोलत नाही.
थोड्यावेळाने गाडीने वेग घेतल्यावर तो दाक्षिणात्य उठतो आणि चेन ओढायचा नुसता प्रयत्न करतो/तसे दाखवतो. परत सरदार उठतो आणि म्हणत, "सिर्फ डालभात खाते हो, ताकद कैसी आयेगी कुछ मुर्ग खाओ, रोटी बिटी खाओ और ताकद कमाओ.." तो चेन ओढतो. टिसी विचारत येतो की कोणी चेन ओढली कुछ मुर्ग खाओ, रोटी बिटी खाओ और ताकद कमाओ.." तो चेन ओढतो. टिसी विचारत येतो की कोणी चेन ओढली सरदार म्हणतो "मी" त्याला ५०० रुपयाचा दंड होतो. गाडी परत चालू होते, तो दाक्षिणात्य या वेळेस शांतपणे म्हणतो, "डालभात खाओ और अक्कल कमाओ
थोडक्यात काय खाता या पेक्षा किती खाता आणि आहारा बरोबरच तनाला आणि मनाला व्यायाम करायला लावताय का ते महत्वाचे
आता पालेभाज्या खाल्यावर नाकासमोर मुळं लटकल्यासारखे वाटणार / कोंबडी रिचवल्यावर डोक्यावरचा तुरा तपासायला हात जाणारसे वाटते :)
जगात १० प्रकारचे लोक असतात द्विमान पद्धती समजणारे आणि न समजणारे
सृष्टीलावण्या [06 Oct 2008 रोजी 17:13 वा.]
खराखुरा मांसाहारी एकच. मॅन व्हर्सेस वाईल्ड मालिकेचा नायक एडवर्ड मायकल. माझी सर्व भारतीय मांसाहार प्रेमींना नम्र विनंती आहे की मांसाहार करताना त्यांनी खुल्या दिलाने मांसाहार करावा. एडवर्ड मायकल सारखा, वाळवी-गोमेपासून, कुत्रा आणि झेब्र्यापर्यंत. केवळ निवडक गोष्टी खाऊ नयेत. खाण्याच्या बाबतीत सर्व प्राण्यांवर सारखेच प्रेम करावे.
विसोबा खेचर [07 Oct 2008 रोजी 06:27 वा.]
न लगे मुक्ति आणि संपदा, मिसळसंग देई सदा
हे म्हणजे शाकाहारी लोकांना कारल्यापासून गवतापर्यंत, (व्हाया वड, पिंपळ ते काँग्रेस गवत) हे सर्व खावे असे म्हणण्यासारखे आहे.
ज्याची चव आवडते ते सर्व आम्ही खाऊच. टगेराव म्हणतात त्याप्रमाणे काळजी नसावी. :)
सृष्टीलावण्या [10 Oct 2008 रोजी 04:17 वा.]
मी १ वर्ष जव्हार-मोखाडा भागात होते. त्यावेळी १) जव्हार मधील एका पट्ट्यात कुठलेही पाखरु दिसत नव्हते. बरोबरचा शिक्षक म्हणाला, इथे कावळा आणि साळुंखी सोडून सर्व बारीक सारीक पक्षी खातात. तिथे एक चखोट नावाचे साधन असते. त्याला चिकट गोंद लावलेली असते. ते चखोट झाडाच्या सर्वात वर भल्या पहाटे लावतात. पाखरे उडून दमल्यावर झाडाच्या शेंड्यावर येऊन बसतात आणि त्यांचे पंख ह्या चखोट चिकटतात. मग ते त्या चखोटापासून दूर व्हायचा दिवसभर निष्फळ प्रयत्न करतात आणि त्यातच त्यांचा मृत्यु होते. तसे मी बरेच शिकारीचे भीषण प्रकार ऐकले होते. हा तसाच एक. २) एका पाड्यावर एका घरात बरीच पक्ष्यांची पंख फुटलेली पिल्ले एका दोराला थोड्या थोड्या अंतरावर बांधली होती. मग कळले की घरातील लहान मुलांसाठी हे खेळणे आहे. ती पिल्ले १-२ फूट वर उडतात. ते पाहून मुलांना मजा वाटते. ही ४-५ वर्षाची मुले त्या पाखरांना हाताळतात, चोमाळतात. मग त्या पक्ष्यांचे पंख, पाय वै. मोडतात. काही वेळाने मग ती जखमी पिल्ले मारून चुलीवर चढवली जातात.


प्राजु: संध्या..

माझ्या गीतांची ध्वनि-मुद्रीका ...
'साम' टी. व्ही. साठी झालेली माझी मुलाखत
नभ कसं दूर दूर... बेला शेंडे आणि प्राजक्ता पटवर्धन
'फुलांची आर्जवे' : मुख़पृष्ठ
आय ऍम अ कॉम्प्लॅन बॉय
मराठी टंकलेखकाचा वापर करा.
गुरुवार, १४ फेब्रुवारी, २०१३
तेजस बैरागी जाताना क्षितीज विस्कटले
लाल जांभळे तांबुस केशर रंगच फ़िस्कटले
घणघण घंटा निनादली अन झांज किणकिणली
पाण्यावरचे हलके नाजूक तरंग भरकटले
परत चालली गुरे, उजेडा ओहोटी लागली
धूळ माखली सांज तिरावर विश्वाच्या वाकली
अबोल झाल्या झाडेवेली, अबोल गोठा, घरटे
कुठे तिहाई जोगीयाची दिशातुनी वाहिली
भरतीवेड्या चंद्रासोबत चांदणकणही आले
दंगुन त्यांना पाहू जाता हळूच पाऊल भिजले
बुडून जाणार्‍या गोलाला पाहुन डोळे भरता
नमन कराया नकळत माझे हात जुळोनी आले
ही टिप्पणी लेखकाना हलविली आहे.
१५ फेब्रुवारी, २०१३ रोजी १:१५ म.पू.
सौ गीतांजली शेलार म्हणाले...
मला ते सांजेला बैरागी आणि चांदण्यांची चांदणकण उपमा खूप भावली ....
१६ जुलै, २०१३ रोजी ७:१७ म.पू.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझ्या ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
माझ्या ब्लॉगला भेट देण्याकरिता यापुढे तुम्हाला http://praaju.blogspot.com/ असा लांबलचक पत्ता (URL) लिहायची गरज नाही. आता तुम्ही http://www.praaju.net/ किंवा praaju.net असे लिहून माझ्या ब्लॉगपर्यंत पोहोचू शकाल.
माझ्या ब्लॉगबद्दल तुमच्या सुचनांचे स्वागत आहे.
ई प्रसारण (इंटरनेट रेडीओ)
आजवर इतक्या वाचकांनी संस्थळाला भेट दिली


बळीराजा़ डॉट कॉम – स्वागतम् | रानमोगरा

‘सकाळ’ने घेतली ‘रानमेवा’ ची दखल.
प्रा. मधुकर पाटील, बोरीवली (पश्चिम), मुंबई
अभिप्राय : डॉ मधुकर वाकोडे
शरद जोशी यांचे हस्ते सत्कार
नागपुरी तडका – अभिवाचन
सरकारची होळी – स्टार माझा बातमी
सत्कार समारंभ : आर्वी (छोटी)
एहसान कुरेशी – एक सच्चा शेतकरीपुत्र →
बळीराजा़ डॉट कॉम – स्वागतम्
अनेक दिवसापासूनची एक इच्छा होती की, कोट्यवधी शेतकरी असलेल्या या विशालप्राय देशात किमान काही हजार शेतकरी मंडळी एकाच व्यासपीठावर एकत्र येऊन शेती या विषयावर त्यांनी आपसात चर्चा केली पाहिजे. आपल्या सुखदु:खात एकमेकाला समरस केले पाहिजे. शेतीत आयुष्य व्यतीत केल्यानंतर आलेल्या अनुभवांची आपसात देवाण-घेवाण केली पाहिजे. नवनवे तंत्रज्ञान अवगत करताना आणि त्याचा आपल्या शेतीत वापर करताना येणार्‍या अडचणी सोडवून घेण्यासाठी आपसात विचारविनिमय झाला पाहिजे.
शेतकरी संघटनेच्या अगदी सुरुवातीच्या काळापासून एक कायमची खंत व्यक्त केली जात आहे की, जगाच्या इतिहासातील एवढी मोठी शेतकरी चळवळ, ज्या चळवळीच्या मेळाव्यांनी व अधिवेशनांनी गर्दीचे सर्व उच्चांक मोडले. ज्या चळवळीने लाखापेक्षा जास्त महिलांना एकत्र आणण्याचा विस्मयकारक चमत्कार घडवून आणला, इतिहासानेही तोंडात बोटे घालावी, असे आंदोलन यशस्वी करून दाखवले; त्या चळवळीला प्रसारमाध्यम आणि साहित्यक्षेत्रात मात्र फारशी चमकदार कामगिरी करून दाखवता आली नाही. या चळवळीला पूरक असे दर्जेदार साहित्यसुद्धा थोडाफार अपवाद वगळता फारसे काही निर्माण झाले नाही.
मुळातच शेतकरी समाज मुका आहे. त्याला स्वतःला व्यक्त होण्याची संधीच मिळत नाही. आर्थिकस्थितीने पुरेपूर परावलंबी असल्याने इतरांना जे रुचेल तेच बोलण्याखेरीज त्याला पर्याय उरत नाही. त्याला बोलण्यापूर्वी पहिल्यांदा परिणामांचा विचार करावा लागतो. कर्ज देणे थांबवेल म्हणून सावकार किंवा बॅंकाच्या विरोधात बोलू शकत नाही. उधारीवर किराणा मिळणे बंद होईल म्हणून व्यापार्‍यांच्या विरोधात बोलू शकत नाही. ७/१२ चा उतारा मिळायला त्रास जाईन म्हणून प्रशासनाच्या विरोधात बोलू शकत नाही आणि पुढार्‍यावाचून तर बरेच काही अडते, मग त्यांच्या विरोधात बोलायची तो कशी काय हिंमत करू शकेल अन्यायाने कितीही मर्यादा ओलांडल्या तरी….. त्याला त्याच्या मनातली खदखद जिभेवर आणताच येत नाही. सर्वांना रुचेल असेच बोलणे, हीच परिस्थितीची गरज असल्याने त्याला स्वतःची अशी भाषा उरतच नाही.
परिणामांची तमा न बाळगता एखाद्याने स्वतःला व्यक्त करायचे ठरवलेच तर तसे व्यासपीठच उपलब्ध नाही. शेतकर्‍याकडे जो कोणी येतो तो त्याला ऐकवायलाच येतो, त्याचे ऐकायला कोणीच येत नाही. कृषिविभागाच्या किंवा राजकीय पक्षाच्या मेळाव्यांत तो केवळ श्रोता असतो. कागदावर लिहून पाठवले तर गैरसोयीचे असल्याने वृत्तपत्रही शेतकर्‍यांचे मनोगत छापण्याची हिंमत दाखवत नाही. पुस्तक लिहायचे तर छपाईचा खर्च परवडण्यासारखा नाही. रेडियो-टीव्ही यांना तर एकंदरीतच शेती या शब्दाची ऍलर्जी आहे. मग शेतकर्‍याने व्यक्त व्हायचे तरी कसे अभिव्यक्ती व्यक्त करताच येत नसेल तर अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य असून-नसून काय उपयोगाचे
पण आता या प्रश्नाचे उत्तर मिळाले आहे. शासन, प्रशासन आणि समाज यांनी नव्हे तर नियतीने व नव्या तंत्रज्ञानाने ती संधी शेतकर्‍यांना उपलब्ध करून दिली आहे. इंटरनेटने आता अल्पशा खर्चात अगदी दुर्गम प्रदेशातील आम माणसाला सुद्धा थेट जगाच्या नकाश्यावर आपली छाप सोडण्याची नामी संधी मिळवून दिली आहे. अगदी नाममात्र खर्चात आता इंटरनेटच्या माध्यमातून करोडो शेतकरी, जाती-पाती, धर्म-पंथ, स्त्री-पुरूष, देश-प्रांत या सर्व भेदाभेदाच्या सीमा ओलांडून एकाच वेळी एकाच व्यासपीठावर एकत्र येणे सहज शक्य झाले आहे.
तंत्रज्ञानाने गरूडझेप घेतली आणि सूर्य-चंद्र, मंगळ-अमंगळ तारे मनुष्याच्या टापूत यायला सुरुवात झाली. मात्र या कृषिप्रधान देशातला बहुसंख्य शेतकरी आणि एकूणच शेती हा विषय अडगळीत पडला आहे. विकासाच्या आणि प्रगतीच्या व्याख्येचे संदर्भ आणि अर्थ बदलत आहेत. शासनाच्या चुकीच्या आणि शेतकरी विरोधी धोरणामुळे शेती हा विषयच फारफार मागे ढकलला गेला आहे.
मंगळ कह्यात आला, कक्षेत तारका
भैरू अजून खातो, कांदा न भाकरी
शेतकर्‍यांच्या अनेक पिढ्या उलटून गेल्या पण आमचा भैरू मात्र अजूनही कांदा-भाकर खाऊनच आला दिवस ढकलत आहे. त्याच्या न्याहारीचा ‘मेनू’ बिघडल्या घड्याळाच्या काट्यासारखा आहे त्याच स्थितीत स्थिर असून त्यात काही फारसा बदल घडत नाहीये. हे चित्र बदलण्याची सक्त गरज आहे. शेतकर्‍यांच्या जीवनातले नैराश्य संपून चैतन्य निर्माण होण्यासाठी आणि शेतकर्‍याच्या आयुष्यात सुखाचा व सन्मानाचा दिवस उजाडण्यासाठी प्रयत्न होण्याची नितांत आवश्यकता आहे.
शेतीचे यतार्थ चित्रण करणारे आणि परिवर्तनाला भाग पाडणारे साहित्य निर्माण झाले पाहिजे, असे आपल्याला वाटते. पण आपण म्हणतो की आम्ही मात्र लिहिणार नाही. ते इतरांनी लिहिले पाहिजे. आमचे आयुष्य जगलो आम्ही, आमच्या हालअपेष्टा भोगल्या आम्ही, आंदोलनात उतरलो आम्ही, तुरुंगाची हवा खाल्ली आम्ही, लाठ्यागोळ्या झेलल्या आम्ही आणि आम्ही म्हणतो की आम्ही लिहिणार नाही. ते कुणीतरी लिहावे. हे कसे शक्य आहे हे कदापि शक्य नाही. शेतकरी चळवळीचा विचार पुढे नेणारी साहित्यनिर्मिती शेतकरी चळवळीमध्ये काम केलेला आंदोलक जेवढ्या प्रभावीपणे करू शकेल तेवढ्या प्रभावीपणे चळवळीबाहेरचा साहित्यिक करू शकणार नाही मग तो कितीही मोठ्ठा प्रभावशाली साहित्यिक असू देत. आपली अनुभूती आपणच साकारायलाच हवी. अस्सल आणि अभिजात लेखन करायला लेखनशैलीची गरज भासत नाही. बोबडेबोल जरी अस्सल आणि अभिजात असेल तर त्यात जिवंतपणा असतो व तो जिवंतपणाच त्या लेखनाला परिणामकारकता प्रदान करतो. लेखन करणे ही एक कला असते, हे मान्य; पण लेखनात कलाकौशल्य वगैरे वापरल्याने ते लेखन कलाकृतीकडे झुकते आणि मग ती कलाकृती वास्तविकतेपासून फारकत घेण्याची दाट शक्यता असते. कला ही कला असते आणि वास्तव हे वास्तव. त्यामुळे फारसा विचार करायची गरज नाही. जसे लिहिता येईल तसे आणि जसे जमेल तसे लिहायचा प्रयत्न शेतकर्‍यांनी करायलाच हवा.
“पिढ्यापिढ्याच्या अबोलतेला बोलते करण्याचा एक इवलासा प्रयत्न” असे ब्रिदवाक्य असलेले बळीराजा डॉट कॉम (www.baliraja.com) हे संकेतस्थळ तुमच्यासाठीच आहे. येथे तुम्ही तुमच्या मनातल्या भावना स्पष्टपणे चितारू शकता. कविता, लेख लिहू शकता. इतरांच्या लेखनावर परखडपणे प्रतिक्रिया नोंदवू शकता. अगदी चारपाच ओळीचा मुद्दा किंवा मनोगत सुद्धा व्यक्त करू शकता. शेतकरी म्हणून जीवन जगताना आलेले अनुभव कथन करू शकता. आजवरच्या वेगवेगळ्या आंदोलनाविषयीची माहिती लिहू शकता. आंदोलनाचे तुमच्याकडे काही फोटो असल्यास ते प्रकाशित करू शकता.
प्रवेश कसा घ्यायचा, सदस्यत्व कसे घ्यायचे, मराठीत कसे लिहायचे या विषयीची सर्व माहिती बळीराजा डॉट कॉम (www.baliraja.com) वर उपलब्ध आहे.
म्हणून काळ्याआईच्या कष्टकर्‍यांनो…. या,
शेतीच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी आपण इथे थोडीशी धडपड करूया….
पिढ्यापिढ्याच्या अबोलतेला बोलते करण्याचा एक इवलासा प्रयत्न – बळीराजा डॉट कॉम
By Gangadhar Mute  Posted in बळीराजा, वाङ्मयशेती	 Tagged बळीराजा, बळीराजा डॉट कॉम, वांगमय शेती, वाङ्मयशेती, शेतकरी गीत, शेतकरी संघटक, शेती आणि शेतकरी, शेती विषयक, शेतीचे अनर्थशास्त्र
एहसान कुरेशी – एक सच्चा शेतकरीपुत्र →
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन डाउनलोड करा.
वेळ : ३२ सेकंद - MP3 आकार - 1.22 MB
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन ऐका.
संपूर्ण मायमराठीचे श्लोक ऐकण्यासाठी येथे क्लिक करा.
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
ABP माझा TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २७-०१-२०१३
स्टार TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २६-१२-२०१०
गगनावरी तिरंग्या फ़डकत असेच जावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तू प्राण भारताचा, शक्ती ध्वजा-पताका
संगे हिमालयाला येण्यास मार हाका
समवेत घे सह्याद्री, मेरूस ये म्हणावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
साथीस ब्रह्मपुत्रा, गोदावरी नि यमुना
धारा तरंग स्फ़ूर्ती, देईल पावलांना
कन्या भगीरथाची, रस्ते तिला पुसावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तारांगणे उद्याची, कक्षा तुझी असावी
ही मान भारताची, सर्वत्र उंच व्हावी
आता अभय मनाच्या धुंदीस या जपावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
ही माझी छोटीसी दुनिया...
माझ्या छोट्याशा दुनियेत आपले
माझ्या काही गद्य आणि पद्य रचना..
शेतकरी म्हणुन जगतांना (
माझ्या साईटला भेट देणारांचे मनःपुर्वक स्वागत ...
माझ्या साईटवरील सर्व लेख,कविता,गझल आणि इतर अवांतर साहित्यलेखन माझे स्वतःचे स्वरचित असुन सर्वाधिकार सुरक्षित आहेत.
या साईटवरचे साहित्य इतरांना पाठवायचे असल्यास कृपया साईटचा पत्ता इतरांना कळवावा ही विनंती. येथील साहित्य copy-paste करून इतरांना ई-मेल करू नका.
आपण अत्यंत संवेदनशील रसिक आहात, साहित्यचोर नाही याची जाणीव असू द्या.संदर्भ देतांना लिंक आणि लेखक,कविचे नांव अवश्य नमुद करा.
आपला नम्र - गंगाधर मुटे
माझे लेखन – वर्गवारीनुसार
अच्छे दिन आनेवाले है (2)
ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3)
दिवाळी अंक – २०११ (6)
भारत की जुबानी (1)
भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2)
मार्ग माझा वेगळा (89)
शेतकरी साहित्य संमेलन (5)
स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5)
स्वतंत्र भारत पक्ष (2)
आपण येथे वाचू शकता,
चर्चेत भाग घेऊ शकता,
नवीन चर्चा सुरू करू शकता
या, एक वेळ अवश्य भेट द्या.
- गंगाधर मुटे, निमंत्रक
तुझे शब्द सान्निध्य माझे ललाटी
जडो ध्यास हा छंद व्यासंग बोली
तुझे शब्दलालित्य सूरास मोही
तसा नादब्रह्मांस आनंद होई
सुरांच्या नभी सूरगंगा नहाली
जरी वेगळी बोलती बोलभाषा
अनेकांत एकत्व ही प्राणभाषा
असे भाग्य आम्हां मराठी मिळाली
असा मावळा गर्जला तो रणाला
तसा घोष "हर हर महादेव" झाला
मराठी तुतारी मराठी मशाली
अभय एक निश्चय मनासी करावा
ध्वजा जीव ओवाळुनी फ़डकवावा
सदा शब्द वाणीत ये सर्वकाली
स्टार TV प्रक्षेपित बक्षिस वितरण
स्टार माझा TV द्वारा आयोजीत ब्लॉग माझा-३ च्या बक्षिस वितरण कार्यक्रमाच्या एपिसोडचे दि. २७ मार्च २०१० ला स्टार माझा चॅनेलवर प्रसारण करण्यात आले.
“वांगे अमर रहे”-ABP माझा बातमी
“वांगे अमर रहे”-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
रानमेवा-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
या ईमेलवर संपर्क करा.
सुंदर ते ध्यान उभे बांधावरी
कासे पितांबर ते फ़ाटके धोतर
तुळशीहार जणू घामाचीच धार
पोटीच्या आतड्या नृत्य करी..॥४॥
चेंदा मिरचीचा तोंडी लावी..॥५॥
आरतीला नाही त्याची रखुमाई
राजा शेतकरी बळीराज यावे
सुखी झाली ती साजणी ॥१॥
म्हणे पगारी बरवा ॥२॥
शेती बागा त्याचे घरी
परी नको शेतकरी ॥३॥
पदोपदी दिसे खूप ॥४॥
डोहामधी डुबक्या मारा ॥५॥
या देशाचे पालक आम्ही
आम्हीबी हकदार रे ...........||धृ||
आम्हीबी हकदार रे ...........||१||
केवळ खुर्ची बदलून केले,
आम्हीबी हकदार रे ...........||२||
फ़ुंकून दे तू बिगुल आता,
नव्या युगाचा होरा घे
आम्हीबी हकदार रे ...........||३||
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
श्याम्याची बिमारी… on श्याम्याची बिमारी
Gangadhar Mute on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
अनामित on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
vinod chaudhari on बळीराजाचे ध्यान
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
chinmay moghe on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on स्वदेशीचे ढोंगधतूरे : नागपुरी…
मनोज शेलार on माय मराठीचे श्लोक…
डिम्पल भगवान ऊईके on मुरली खैरनार : एक जिंदादील…
datta salekar on बळीराजाचे ध्यान
चौथे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन मुंबईत
संपादकीय : अंगारमळा : खरा शेती साहित्यिक कोण
४ थे अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन : नियोजन
एक लेख एका आत्मप्रौढीचा
शेतीच्या हतबलतेला निसर्ग जबाबदार नाही
ये तू मैदानात : शेतकरी गीत
झाडावर पाखरू बसलं : लावणी
अभिमानाने बोल : जय विदर्भ
परतून ये तू घरी
॥सांगा तुकारामा : अभंग-४॥
स्मशानात जागा हवी तेवढी
“रानमोगरा” ला लिंक होण्यासाठी खालील कोड HTML विजेट मध्ये पेस्ट करा.
"रानमोगरा" या ब्लॉगला लिंक होण्यासाठी तुमच्या ब्लॉगच्या HTML विजेट मध्ये वरील कोड पेस्ट करा.
My Blog अभंग आंदोलन करुणरस कविता गझल छायाचित्र नागपुरी तडका पारंपारीक गाणी पारितोषक/सत्कार पुरस्कार बातमी भजन भोंडला,हादगा,भुलाबाई मराठी भाषा महिला महिलांच्या व्यथा मार्ग माझा वेगळा राजकारण रानमेवा वाङ्मयशेती विडंबन विनोदी शेतकरी काव्य शेतकरी गाथा शेतकरी गीत शेतकरी संघटक शेतीचे अनर्थशास्त्र शेती विषयक समिक्षण
माझ्या आवडीचे मराठी संकेतस्थळ
रानमोगरा ( शेती आणि कविता )
शेतकरी विहार – Blogspot
माझे लेखन कॅटेगरी निवडा Audio (2) अंगाई गीत (2) अंगारमळा (1) अंधश्रद्धा (5) अच्छे दिन आनेवाले है (2) अभंग (15) अशीही उत्तरे (3) आंदोलन (11) आरती (3) उत्पादन खर्च (2) ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3) ओवी (4) करुणरस (9) कविता (130) कवी/गीतकार (1) कॅरावके (2) गझल (103) गौळण (7) चर्चा (2) छायाचित्र (10) जात्यावरची गाणी (1) टीव्ही प्रक्षेपण (4) तुंबडीगीत (1) दिवाळी अंक – २०११ (6) देशभक्ती (6) नागपुरी तडका (27) नाट्यगीत (1) निवेदन (2) पत्र (2) परिषद (2) पारंपारीक गाणी (19) पारितोषक/सत्कार (13) पुरस्कार (13) पोळ्याच्या झडत्या (2) पोवाडा (1) प्रकाशचित्र (7) प्रवासवर्णन (1) प्रसिद्धीमाध्यम सहभाग (1) बडबडगीत (1) बळीराजा (8) बातमी (10) बालकविता (5) बोधकथा (1) भक्तीगीत (4) भजन (11) भारत की जुबानी (1) भावगीत (2) भावानुवाद (1) भृणहत्त्या (1) भोंडला,हादगा,भुलाबाई (16) भ्रष्टाचार (7) भ्रष्टाचार मुक्ती (9) मराठी भाषा (9) भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2) भाषेच्या गमतीजमती (2) महादेवाची गाणी (2) महिला (15) महिलांच्या व्यथा (16) माझी भटकंती (1) माझे देशाटन (1) मार्ग माझा वेगळा (89) मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा (2) राजकारण (10) रानमेवा (84) रामदेवबाबा (1) रावेरी-सीतामंदीर (1) लावणी (6) वांगमय शेती (7) वाङ्मयशेती (113) विडंबन (13) विनोदी (18) विनोदी कविता (8) शिक्षणपद्धती (1) शिवा-VDO (1) शेतकरी कलाकार (1) शेतकरी काव्य (15) शेतकरी गाथा (32) शेतकरी गीत (31) शेतकरी संघटक (23) शेतकरी संघटना (6) शेतकरी साहित्य संमेलन (5) शेती विषयक (33) शेतीचे अनर्थशास्त्र (19) समारंभ (4) समिक्षण (16) साहित्य चळवळ (8) स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5) स्वतंत्र भारत पक्ष (2) हवामान (3) हायकू (1) My Blog (17) Ring Tone (1) VDO (7)
दिवाळी अंक – २०११
मोगरा फुलला ई-दीपावली अंक २०११
दीपज्योती ई-दीपावली अंक २०११
मायबोली-हितगुज दिवाळी अंक २०११
पिढ्यापिढ्याच्या अबोलतेला बोलते करण्याचा एक इवलासा प्रयत्न.
काळ्याआईच्या कष्टकर्‍यांनो..., उपेक्षितांच्या सहकार्‍यांनो..., हक्कासाठी लढणार्‍यांनो..., लोकशाहीच्या पहारेकर्‍यांनो..., स्वप्नं उद्याचे बघणार्‍यांनो..., नव्या युगाच्या निर्मात्यांनो..., या जरासे खरडू काही..., काळ्याआईविषयी बोलू काही....


शरद जोशी | रानमोगरा

‘सकाळ’ने घेतली ‘रानमेवा’ ची दखल.
प्रा. मधुकर पाटील, बोरीवली (पश्चिम), मुंबई
अभिप्राय : डॉ मधुकर वाकोडे
शरद जोशी यांचे हस्ते सत्कार
नागपुरी तडका – अभिवाचन
सरकारची होळी – स्टार माझा बातमी
सत्कार समारंभ : आर्वी (छोटी)
लासलगाव रेल्वे रोको आंदोलन
लासलगाव रेल्वे रोको आंदोलन
कांदा आणि बटाटा या शेतमालाची जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीमधून मुक्तता करणे, शेतकर्‍यांची संपूर्ण कर्जमुक्ती, शेतीवरील वीजपंपाची संपूर्ण वीजबील मुक्ती, कांद्याच्या बाजारपेठेत सरकारचा हस्तक्षेप आणि तंत्रज्ञानावर बंधने नको, या प्रमुख मागण्या ऐरणीवर आणून केंद्र शासनाच्या कांदा-बटाटा विषयक धोरणाला जोरदार हादरा देण्यासाठी आशिया खंडातली कांद्याची सर्वात मोठी बाजारपेठ असणाऱ्या नाशिक जिल्ह्यातील लासलगाव येथे दिनांक १४ ऑगष्ट २०१४ ला दुपारी ३ ते ४ वाजेपर्यंत १ तासाचे रेल्वे रोको आंदोलन करण्यात आले. या आंदोलनाचे नेतृत्व शेतकरी संघटनेचे प्रणेते मा. श्री. शरद जोशी यांनी केले.
लासलगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या आवारातून दीड किलोमीटर अंतरावरील लासलगाव रेल्वेस्थानकापर्यंत शेतकरी संघटनेचे सहा हजार आंदोलक पाईक घोषणा देत प्रचंड मिरवणूक काढून गेले व रेल्वेट्रॅकवर ठाण मांडून बसले. सुमारे एक तास मनमाड-इगतपुरी ही शटल रेल्वे गाडी अडविण्यात आली. रेल्वेट्रॅकवर पत्रकारांशी वार्तालाप करताना मा. शरद जोशी म्हणाले की, सत्तेवर येताच मोदी सरकारने शेतकरीविरोधी धोरणांचा सपाटा लावला आहे. कांद्याचे निर्यातमूल्य वाढविल्यामुळे कांदा २०० ते ३०० रुपयांनी घसरला असून यापुढे कांदा उत्पादकांचा शासनाने अंत पाहू नये अन्यथा १९८० सालच्या आंदोलनाची पुनरावृत्ती करीत राज्यव्यापी रेल व रास्ता रोको आंदोलन करण्यात येईल. शेतकर्‍यांना शेतमाल विक्रीचे स्वातंत्र्य असले पाहिजे. मोदी सरकार वांधा करणारा निर्णय घेणार असेल तर शेतकरी मतपेटीतून त्याचा रोष प्रकट करतील आणि त्याचे गंभीर परिणाम मोदी सरकारला भोगावे लागतील, त्यामुळे निर्णयाचा फेरविचार करण्याचे त्यांनी मोदींना आवाहन केले.
पोलिस अधीक्षक संदीप आटोळे, उपअधीक्षक माणुरी कांगणे, चंद्रमोहन मिश्रा, ए.के. स्वामी यांचेसह आंदोलनस्थळी चोख पोलीस बंदोबस्त ठेवण्यात आला होता. रेल्वे स्टेशनला छावणीचे स्वरूप आलेले होते तरीही शेतकरी संघटनेच्या कार्यकर्त्यांनी शांततेने व अहिंसेच्या मार्गाने आंदोलन यशस्वी करून दाखविले. शेतकरी देशाचा खराखुरा राजा असून तो देशाच्या साधनसंपत्तीची नासधूस करीत नाही. जाळपोळ, आगी लावणे, लूटमार करणे, दगडफेक करणे हे सच्च्या शेतकर्‍याला आवडत नाही, हे या शांततापूर्ण रेल्वे रोको आंदोलनाने सिद्ध केले. खरंतर रेल्वे अडवणे हेही शेतकर्‍यांचे काम नाहीच पण;
आसुड उगारणारा माझा स्वभाव नाही
पण; वेळ आणली या मग्रूर लांडग्याने
असे स्वत:च्या मनाशी म्हणतच तो नाईलाजाने रस्त्यावर उतरत असतो. पण नाईलाजाने का होईना पण जेव्हा केव्हा उतरतो तेव्हा तेव्हा शासनसत्तेला हादरवून सोडतो. तद्वतच याही प्रसंगी शेतकरी संघटना, शरद जोशी जिंदाबाद आणि प्रमुख मागण्यांच्या घोषणांनी त्यांनी परिसर दुमदुमून टाकला होता.
मा. शरद जोशी यांच्या नेतृत्वात सर्व आंदोलनकर्ते अपसाईडच्या लूप लाईनवर ठिय्या मांडून बसले. मनमाड-इगतपुरी शटलचे आगमन होताच इंजिनवर बसून कार्यकर्त्यांनी गाडी रोखून धरली. शेतकर्‍यांनी गळ्यात कांदा, बटाट्याच्या माळा घालून सरकार विरोधात घोषणाबाजी केली. यावेळी रेल्वेगेट बंद असल्यामुळे मनमाड लासलगाव मार्गावरची वाहतूक ठप्प झाली होती त्यामुळे रस्ता रोकोही अनायासे सफल झाला होता. ठीक ४ वाजता या आंदोलनाचे सेनापती गुणवंत पाटील हंगरगेकर यांनी छोटेखानी समयोचित भाषण करून सर्व आंदोलकांचे व उत्तम तर्‍हेने परिस्थिती हाताळल्याबद्दल पोलिस खात्याचे आभार मानले व रेल्वे रोको आंदोलन समाप्तीची घोषणा केली.
तत्पूर्वी लासलगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या आवारात दुपारी १२ वाजता कांदा उत्पादक शेतकरी मेळावा घेण्यात आला. मेळाव्याला मार्गदर्शन करताना मा. शरद जोशी म्हणाले की, केंद्र शासनाचे कृषी विषयक धोरण शेतकरीविरोधी असून मागील सरकारचीच धोरणे मोदी सरकार पुढे नेत आहे. कांदा, बटाट्यासारख्या नगदी पिकांना जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीत टाकून शेतकऱ्यांची आर्थिक कोंडी करणाऱ्या शुद्ध हरवलेल्या सरकारच्या नाकाला आता कांदा फोडून लावण्याची वेळ आली आहे. सरकारने शेतकर्‍यांचा अधिक अंत न पाहता कांदा व बटाटा जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीतून त्वरित वगळला पाहिजे. शेतमालाला खुल्या बाजारपेठेचे स्वातंत्र्य व तंत्रज्ञानाचे स्वातंत्र्य अशी शेतकरी संघटनेची दोन प्रमुख उद्दिष्टे असून कोणत्याही सरकारने शेतमालाच्या बाजारपेठेमध्ये हस्तक्षेप करू नये. कांदा, बटाट्याला जीवनावश्यक वस्तूंच्या यादीत घातल्याने या दोन्ही शेतमालाची वाहतूक करता येत नाही, उत्पादनावर बंधने आली आहेत, प्रक्रियेवर बंधने आली आहेत व साठवणुकीवर बंधने घालण्यात आली असल्याने ते आम्हाला मान्य नाही. केंद्रातील भाजप सरकार शेतकरीविरोधी धोरणे राबवून शेतकर्‍यांवर अन्याय करीत असून, या सरकारचे पानिपत करण्याची ताकद शेतकरी संघटनेत आहे. कांदा हा जीवनावश्यक नसून, कांदा न खाल्ल्याने आजपर्यंत कोणी दगावला आहे का, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. कृषी क्षेत्र दिवसेंदिवस संकुचित होत असून, त्यात होणारी वाढ असून नसल्यासारखी आहे. दुसरीकडे लोकसंख्या भूमितीय पद्धतीने वाढत असून, ४०० पट वाढलेल्या लोकसंख्येला पुरेल एवढा अन्नसाठा शेतकर्‍यांनी नवीन तंत्रज्ञानाच्या जोरावर उभा करून दाखविला म्हणून ही लढाई तंत्रज्ञानाच्या स्वातंत्र्याची लढाई आहे. केवळ शेतकर्‍यांमध्ये जागृती करून शेतकरी संघटना थांबणार नाही, तर शेतकर्‍यांना बाजारपेठेचे स्वातंत्र्य व तंत्रज्ञान मिळावे, यासाठी शेतकर्‍यांचा पक्ष स्थापन करण्याचे संघटनेने ठरवले आहे. मात्र या आंदोलनात महिलांचा सहभाग नसल्याबद्दल मा. शरद जोशी यांनी खंत व्यक्त केली.
लासलगाव येथे शेतकरी संघटनेच्या वतीने पुकारलेल्या रेलरोको आंदोलनापूर्वी बाजारसमितीमध्ये झालेल्या विराट सभेच्या व्यासपीठावर शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष गुणवंत पाटील हंगरगेकर, स्वतंत्र भारत पक्षाचे अध्यक्ष डॉ. मानवेंद्र काचोळे, स्वतंत्र भारत पक्षाचे प्रांताध्यक्ष अ‍ॅड दिनेश शर्मा, अ‍ॅड वामनराव चटप, रवी देवांग, रामचंद्रबापू पाटील, महिला आघाडीच्या अध्यक्षा शैलेजा देशपांडे, स्मिता गुरव, निर्मलाताई जगझाप, अर्जुन तात्या बोराडे, देविदास पवार, संजय कोल्हे, तुकाराम निरगुडे आदी शेतकरी संघटनेचे नेते उपस्थित होते. प्रारंभी लासलगाव बाजार समितीत सभापती नानासाहेब पाटील यांनी शरद जोशी व इतर पदाधिकाऱ्यांचे स्वागत केले.
आंदोलनात किसनराव कुटे, शिवाजीराव राजोळे, दत्तात्रय मोगल, शंकरराव पूरकर, सांडूभाई शेख, भास्कर सोनवणे, शांताराम जाधव, फुलाआप्पा, बाबासाहेब गुजर, विष्णू ताकाटे, रामकिसन बोंबले, डॉ. श्याम आष्टेकर, गिरिधर पाटील, भानुदास ढिकले, केदू बोराडे, विलास देशमाने, मधुकर हांबरे, प्रभाकर हिरे, अशोक भंडारी, सुभाष गवळी, सुरेश जाधव, सोपान संघान, विशाल पालवे, लक्ष्मण मापारी, विनोद पाटील, संतू झांबरे, शिवाजी राजोळे आदींसह देवळा, कळवण, लासलगाव, सटाणा, तसेच धुळे जिल्ह्यातील शेतकरी संघटनेचे कार्यकर्ते मोठय़ा संख्येने सहभागी झाले होते.
कांदा उत्पादक शेतकर्‍यांच्या खांद्याला खांदा लावून समर्थन देण्यासाठी आंदोलनात संपूर्ण राज्यभरातून शेतकरी कार्यकर्ते उपस्थित होते. परभणीवरून श्री गोविंद जोशी, राम शिंदे, प्रल्हाद बारतले, मदन शिंदे, शेषराव राखुंडे, वर्ध्यावरून गंगाधर मुटे, सतीश दाणी, धोंडबा गावंडे, शांताराम भालेराव, गणेश मुटे, अशोक कातोरे, मनोहर जयपूरकर, गोपाल चदनखेडे, अमरावतीवरून श्रीकांत पाटील पुजदेकर, राजेंद्र आगरकर, जालन्यावरून पुंजातात्या, लातूरवरून मदन सोमवंशी, माधव मल्लाशे, माधव कल्ले, बुलढाण्यावरून दामोदर शर्मा, समाधान कणखर, सादीक देशमुख, नामदेव जाधव, भिकाजी सोलंकी, शेषराव साळके, प्रल्हाद सोनुने, जळगाववरून कडुआप्पा पाटील, उल्हास चौधरी, मधुकर वेडु पाटील, धुळ्यावरून शांतुभाई पटेल, गुलाबसिंग रघुवंशी, ए.के.पाटील, आत्माराम अण्णा पाटील, सांगलीवरून शितल राजोबा, सिंधुताई गुरव, सिंधू कोळी, नवनाथ पोळ, रामचंद्र कनसे, अण्णासो पाटील, सातार्‍यावरून ज्ञानदेव सकुंडे, बाळासाहेब चव्हाण, कोल्हापूरवरून अण्णासो कुरने, अनिल पाटील, अरुण सावंत, पूण्यावरून लक्ष्मण राजणे यांनी आंदोलन सफ़ल करण्यात मोलाची भूमिका पार पाडली.
या रेलरोको आंदोलनाला मिळालेला उदंड प्रतिसाद पाहता गेल्या काही काळापासून सुस्त पडलेल्या नाशिक जिल्हा शेतकरी संघटनेला या आंदोलनाने प्रचंड उर्जित अवस्था प्राप्त झाल्याने कांदा उत्पादक शेतकरी भविष्यकाळासाठी आश्वस्त झाल्यासारखा भासत होता.
महासचिव, स्वभाप, महाराष्ट्र प्रदेश
लासलगाव रेल्वेरोको आंदोलन – प्रचंड पोलिस बंदोबस्त
लासलगाव रेल्वेरोको आंदोलन – शेतकरी रुळावर ठिय्या देऊन बसले
शिस्तबद्ध मोर्चा काढून आंदोलक शेतकरी रेल्वेकडे जाताना
आंदोलनापूर्वी झालेल्या सभेस मार्गदर्शन करताना मा. शरद जोशी
स्वतंत्र भारत पक्षाचे प्रांताध्यक्ष आंदोलकांना मार्गदर्शन करताना
आंदोलन शिस्तीत आणि शांततेत पार पडले पाहिजे, याविषयी सुचना देताना माजी अध्यक्ष श्री रवी देवांग
कानात तेल ओतून आपल्या प्राणापेक्षा प्रिय साहेबांचे विचार ऐकताना उपस्थित पाईक
By Gangadhar Mute  Posted in आंदोलन, छायाचित्र, प्रकाशचित्र, बळीराजा, शेतकरी संघटना	 Tagged Agriculture, आंदोलन, शरद जोशी, शेतकरी, शेतकरी संघटना, शेती आणि शेतकरी, स्वतंत्र भारत पक्ष, sharad joshi
संघाच्या तावडीतून मोदींना सोडवणे गरजेचे – शरद जोशी
संघाच्या तावडीतून मोदींना सोडवणे गरजेचे
आज पिंपळगावला या बैठकीसमोर बोलताना माझ्या मनात दोन विचार येतात. पहिला विचार हा की ज्यांच्याबरोबर सगळं आंदोलन उभं राहिलं ते माधवराव मोरे जर का आज इथे हजर असते तर मोठी मजा आली असती. त्यांची प्रकृती बरी नाही, ते अगदी आजाराने झोपून असल्यामुळे ते इथे येऊ शकले नाही. त्यांच्या वतीने मी तुमची सगळ्यांची माफी मागतो. शेतकरी संघटनेचे आंदोलन चाकण येथे १९७८ साली सुरू झालं आणि तेव्हाच्या आंदोलनाची तत्त्व फार सोपी होती. सगळ्या शेतकर्‍यांना घामाचे दाम मिळायला पाहिजे हे तत्त्व नंबर एक आणि घामाचे दाम कसे मिळाले पाहिजे त्या साठी सोपी उपाय सांगितले ते तत्व नंबर म्हणजे दोन. पाहिली गोष्ट म्हणजे सरकारने बाजारपेठेमध्ये हस्तक्षेप करता कामा नये, हात घालता कामा नये. कांद्याला काय भाव मिळायचा तो मिळेल; कमी मिळाला तरी चालेल, जास्त मिळाला तर आनंदच आहे परंतु सरकारने भाव पाडण्यासाठी काही करू नये, हा पहिला सिद्धांत. दुसरा सिद्धांत असा की, शेतीमध्ये उत्पादन किती निघतं, उत्पादन किती निघतं हे जमिनीबरोबरच शेतीला तुम्ही कोणतं खत, औषध वापरता, तंत्रज्ञान कोणतं वापरता यावर सगळं उत्पादन अवलंबून असतं. त्याचप्रमाणे सरकारनं बाजारपेठेमध्ये हात घालू नये, तंत्रज्ञानाच्या व्यवस्थेमध्ये हात घालू नये आणि सरकारने एवढे जरी केले तरी शेतीमालाला आपोआपच घामाचे दाम भरून मिळेल. हे तीन तत्त्व घेऊन त्यावेळी आपण शेतकरी संघटना स्थापन केली.
सटाण्याला जे अधिवेशन झालं त्या अधिवेशनामध्ये संघटनेची राजकीय भूमिका सांगताना मी असं म्हटलं की आपल्या उरावरती एक चोर बसलेला आहे. त्याला जर उठवायचं असेल तर त्याच्यावर एक उपाय असा आहे की दुसऱ्या चोराची मदत घ्यायची आणि पहिल्याला हाकलून द्यायचं. पहिल्या चोराला उठवलं म्हणजे आपण कोलांडी उडी मारून त्या दुसर्‍या चोरालाही हाकलून लावू शकतो. २०१४ च्या लोकसभेच्या निवडणुकीत जे काही झालं त्याच्यामध्ये लोकांची कल्पना अशी आहे की या मोदी सरकारला लोकांनी फार मोठ्या संख्येनी निवडून दिलं, त्याला ३००-४०० जागा मिळाल्या, त्याकाही आपोआप मिळालेल्या नाहीत. मी तुम्हाला सांगतो की, शेतकरी संघटनेच्या सटाणा अधिवेशनामध्ये जो निर्णय झाला होता. त्या निर्णयाप्रमाणे म्हणजे एका चोराला उठवून देण्यासाठी दुसऱ्या चोराची मदत आपण केली त्यामुळे आता दुसर्‍या चोराला विजय मिळाला हे सर्वांनी कबूल केलेले आहे. पण त्याचा अर्थ असा की एका चोराला आपण बाजूला काढलं. पहिल्यांदा गोरा इंग्रज आला त्या गोर्‍या इंग्रजाला काढून त्याजागी काळा इंग्रज आला. काळ्या इंग्रजाला काढून आता तिसरा इंग्रज आला आहे, त्यालाही बाजूला काढून ठेवण्यासाठी काय व्यवस्था करायची आहे, ते मला सांगायचे आहे.
परंतु; हा विषय फार कठीण आहे. उदाहरणार्थ कांद्याला नव्या केंद्र सरकारने जीवनावश्यक वस्तूच्या यादीमध्ये घातलं. कांदा ही जीवनावश्यक वस्तू नाही. कांदा खायला मिळाला नाही तर लोकांचा जीव कदाचित कासाविस होईल हे खरं; पण कांदा न खाल्ल्यामुळे कुणाचा जीव गेला असं कधी घडलेलं नाही. याउलट माझ्याजवळ शंभरपेक्षा जास्त औषधांची यादी आहे ती औषधं जीवनावश्यक वस्तुच्या यादीमध्ये घातली असती तर उपयोगाचे झाले असते. मी पूर्वी सांगायचो की, चाकणच्या बाजारामध्ये एखादी बाई आणि तिचा मुलगा डॉक्टर कडे जाते आणि डॉक्टरला म्हणते की पोराला ताप चढलाय, डॉक्टर मुलाला तपासतो व म्हणतो की तुम्ही पोराला आधी का नाही आणलंत आता त्याला फार ताप चढला आहे. मग डॉक्टर चिठ्ठी लिहून देतो, ती बाई चिठ्ठी घेऊन दुकानामध्ये जाते आणि औषधाची किंमत फार तर सध्याच्या भाषेत सांगायचं म्हटलं तर ६७ रुपये असं सांगितलं तर ती बाई म्हणते की मला ते परवडणार नाही आणि मग ती पोराला घेऊन पायऱ्या उतरून खाली जाते आणि मग ते तापाने तडफणार पोर तसंच पडलेलं असते.
ज्या सरकारला जीवनावश्यक वस्तूमध्ये औषधं घालायचं सुचत नाही ते सरकार कांद्याला मात्र जीवनावश्यक वस्तूच्या यादीत धरते. याचा अर्थ काय पहिलं अर्थ असा की तुम्हाला किती उत्पादन करायचं याचा अधिकार तुम्हाला नाही, सरकार ते ठरवणार. सरकारने तुम्हाला सांगितलं की कांदा इतका नाही इतका पिकवायला पाहिजे तर तो तुम्हाला पिकवावा लागेल. दुसरी गोष्ट अशी की वाहतूक करता येणार नाही, साठवणूक करता येणार नाही, त्याच्यावर प्रक्रिया करता येणार नाही, एवढेच नाही तर कांद्याची निर्यात सुद्धा करता येणार नाही. कांद्यावर इतकी बंधने घातली याचा अर्थ सरकारने बाजारपेठेमध्ये हात घातला. एवढेच नव्हे तर मला असे सांगायचे आहे की डब्ल्यूटीओला विरोध करून या मोदी सरकारने केवळ देशातल्या बाजारपेठेमध्येच नव्हे तर परदेशातल्या बाजारपेठेमध्ये सुद्धा ढवळाढवळ केली आहे. तंत्रज्ञानाच्या बाबतीत पण सरकार हस्तक्षेप करत आहे आणि त्याच मूळ स्वदेशी जागरण मंच व भारतीय किसान संघ या संघपरिवाराच्या संघटना यांच्यामध्ये दडलेलं आहे.
अशी कित्येक औषधे आहेत की जिच्यामध्ये जीन तंत्रज्ञान वापरलं जातं. उदा. साखरेचा त्रास कमी करण्या करिता ईन्सुलिन ज्या तंत्रज्ञानाने तयार होते तेच तंत्रज्ञान शेतीच्या बाबतीत मात्र आणायला मात्र सरकारने बंदी आणली आहे. नवीनं पंतप्रधानाला आपण निवडून दिलं, त्यांच्याकडून आपल्या काही पुष्कळशा अपेक्षा होत्या आणि आहेतही पण काही दृष्ट मंडळी त्यांच्याभोवती बसलेली आहे. स्वदेशी जागरण मंच आणि भारतीय किसान संघ या लोकांनी नरेंद्र मोदीला वेढून टाकलेलं आहे आणि नरेंद्र मोदीची यातून सुटका करणे हे आपलं शेतकर्‍यांचं कर्तव्य आहे आणि आपण त्यांची सुटका करणार आहोत हे नक्की.
आतापर्यंत अनेक वेळा मी तुम्हाला आदेश दिला आणि तुम्ही तो पाळलेला आहे, हे मला मान्य आहे. आता मी थोडक्यात मांडतो आहे ते येवढ्याकरिता की आतापर्यंत सर्वच वक्त्यांनी एवढी तेजस्वी भाषणे केली आहेत की त्याच गोष्टी मी पुन्हा पुन्हा सांगावं असा मला वाटत नाही. परंतु जर का काही करायचं असेल आणि त्यांच्यामध्ये नाशिक जिल्ह्याची भीती दिल्लीला फ़ार आहे. कालच्या सभेत मी खुर्चीवर बसून बोललो. पुंजाजी गोवर्धने ज्यांनी भाताचे आंदोलन पहिल्यांदा सुरू केलं आणि ते यशस्वी करून दाखवलं, त्यांच्या पुस्तकाचं प्रकाशन होतं आणि ते प्रकाशन करताना मी खुर्चीवर बसलेलो होतो. उभे राहून बोलण्याची माझी ताकत नव्हती. पण आज तुमच्या सगळ्या लोकांचा उत्साह पाहिला आणि असं वाटलं की खुर्चीवर बसून बोलणं काही योग्य नाही. तुमच्या सगळ्यांचा उत्साह पाहिल्यानंतर तुमच्या उत्साहाला प्रतिसाद देण्याकरिता निदान आजच्या दिवस तरी मी उभं राहून बोललं पाहिजे. मला अगदी पाहिल्यासारखं शांत स्वरात बोलता येत नसलं तरी मी जे काही बोलणार आहे ते तुम्ही समजून घेण्याचा प्रयत्न कराल याची मला खात्री आहे.
आपल्याला जो निर्णय घ्यायचा आहे तो थोडक्यात सांगतो. पहिली गोष्ट अशी की हा प्रश्न मुंबईला सुटणारा नाही. हा प्रश्न आपल्याला दिल्लीला मांडायचा आहे आणि त्याच्याकरिता आपल्याला नाशिक मधील जास्तीत जास्त मंडळीला दिल्लीला येण्याचे मी आवाहन करतो. त्यासोबतच येत्या १० नोव्हेंबर रोजी नाशिक जिल्ह्यात पिंपळगावला किंवा जवळपास जिथे कांद्याचा प्रश्न ज्वलंत आहे तिथे शेतकरी संघटनेचं अधिवेशन घेतलं जावं. संघटनेचं अधिवेशन आपण केव्हा घेतो जेव्हा फार मोठा प्रश्न उभा राहतो आणि निर्णय घेणं कार्यकारिणीला शक्य नसतं त्यावेळी आपण अधिवेशन घेतो. हा प्रश्न खरंच मोठा आहे. आता आपण एका चोराला छातीवरून उठवून लावलं आणि त्याच्याऐवजी आता दुसरा चोर त्याच पद्धतीने छातीवर बसतो आहे आणि त्याच पद्धतीने शेतकर्‍याचं शोषण चालू ठेवत आहे. हा प्रश्न खरंच खूप आगळावेगळा आहे, नवीनं आहे आणि तो सोडविण्याकरिता आपल्याला स्वतंत्र वेगळं अधिवेशन घ्यायला पाहिजे. त्या अधिवेशनामध्ये जो पाहिजे तो निर्णय होऊ शकतो. ते अधिवेशन पिंपळगाव, लासलगाव किंवा नाशिकच्या आसपास झालं पाहिजे. स्थानिक मंडळींना जी जागा योग्य वाटेल ती निवडावी आणि अधिवेशन १० नोव्हेंबरच्या जवळपास म्हणजे दिवाळीच्या आधी घ्यावं. १० नोव्हेंबर ही तारीख आपल्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची आहे, त्यादिवशी अधिवेशन व्हावं आणि मग दिल्लीला जाण्यांसंबंधीचा निर्णय व्हावा. दिल्लीला जाऊन आपल्याला नरेंद्र मोदीला राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघप्रणीत स्वदेशी जागरण मंच व भारतीय किसान संघ या संघटनांच्या तावडीतून सोडवायचं आहे हे लक्षात ठेवा. १० नोव्हेंबर नाशिकच्या अधिवेशनामध्ये सर्वांनी जास्तीत जास्त संख्येने यावं आणि ती संख्या इतकी मोठी असली पाहिजे की ती संख्या पाहूनच दिल्लीला घाम सुटला पाहिजे.
(पिंपळगाव बसवंत जि. नाशिक येथील कांदा उत्पादक शेतकर्‍यांच्या बैठकीला संबोधित करतांना मा. शरद जोशी यांनी केलेल्या भाषणाचा सारांश. शब्दांकन – अक्षय मुटे)
By Gangadhar Mute  Posted in आंदोलन, शेतकरी संघटना, स्वतंत्र भारत पक्ष	 Tagged Agriculture, आंदोलन, शरद जोशी, शेतकरी संघटना, शेती आणि शेतकरी, शेती विषयक, स्वतंत्र भारत पक्ष, Farmer, sharad joshi
दोन दिवसापूर्वी मी एका वृत्तपत्राच्या कार्यालयात गेलो होतो. तिथे काही अनोळखी राजकीय मंडळी बसली होती. माझ्या छातीवरचा बिल्ला बघून चर्चेला तोंड फुटले. तसा हा नेहमीचाच प्रकार आहे. बिल्ला बघितल्याबरोबर काही विशिष्ट लोकांच्या टाळक्यात प्रसुतीवेदनेच्या कळा उठायला लागतात आणि शेतकरी संघटना व शरद जोशी यांच्याविषयी काहीतरी खोचक वाक्य प्रसवल्याशिवाय त्यांचे मन काही शांत होत नाही. लालबिल्लेवालेसुद्धा शरद जोशी नावाच्या जागतिक दर्जाच्या विद्यापीठाचे विद्यार्थी असल्याने तितक्याच ताकदीने त्यांचे वार परतवून लावत असतात. विषय आर्थिक असो की सामाजिक, मुद्दा धोरणात्मक असो की तार्किक, शेतकरी संघटनेच्या पाईकाजवळ शेतीच्या अर्थकारणाची जेवढी खोलवर जाणीव आहे तेवढी क्वचितच कुणाकडे असेल. चार वर्ग शिकलेले शेतकरी संघटनेचे पाईक मोठमोठ्या अर्थतज्ज्ञांना निरुत्तर करू शकतात, हे जवळजवळ सर्वमान्य झाले आहे.
तर झाले असे की, चर्चेला सुरवात झाली. खरं तर या चर्चेला चर्चेपेक्षा वादविवाद स्पर्धेचे नाव देणे अधिक योग्य राहील. केंद्रसरकारची धोरणं कशी शेतकरी हिताची आहे, कापूस निर्यातबंदीचा निर्णय कसा ग्राहकांच्या हिताचा आहे, हे तो माझ्यावर बिंबवण्याचा प्रयत्न करीत होता. परंतु त्या समर्थनार्थ तो ज्या मुद्द्याचा आधार घेत होता ते मुद्दे एवढे तकलादू होते की माझ्या एकाच उत्तराने तो गारद व्हायचा. त्या उत्तरावर प्रतिप्रश्न करण्यासाठी त्याच्या जवळ काहीच उरत नसल्याने मग तो लगेच दुसरा मुद्दा पुढे रेटायचा. सरतेशेवटी केंद्रसरकारच्या धोरणांची बाजू घेऊन आपला टिकाव लागणार नाही हे लक्षात आल्यावर मग चक्क वैयक्तिक पातळीवर घसरणे आणि शरद जोशींवर टीका करणे ही बहुतेकांना सवयच असते तसाच तोही घसरला. पण इथेही त्याचा टिकाव काही लागला नाही. शेवटी युद्धात हार पत्करल्याच्या मानसिकतेने शस्त्र खाली ठेवावीत, अशा हावभावाने त्याने कान पाडले आणि चर्चा संपली.
विचारांचे आदानप्रदान करण्यासाठी चर्चा करावयाची असते. चर्चेतून जे सकस, चांगले, अधिक तार्किक असेल ते स्वीकारायचे असते. आपल्या मनातील अर्धवट किंवा कोणत्याही निष्कर्षाप्रत न पोचलेल्या विचारांना अधिक तर्कसंगत करण्यासाठी किंवा एखाद्या विषयाचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी चर्चा हे प्रात्यक्षिकासारखे माध्यम ठरू शकते. वादविवादातून आपण जोपासलेल्या विचारांची खोली पडताळण्याची संधी निर्माण होते. चर्चा ही समुद्रमंथनासारखी असते. प्रचंड समुद्रमंथनानंतर जे काही विष किंवा अमृत निघेल तेव्हा त्यातील काय स्वीकारायचे आणि काय अव्हेरायचे, याचा विवेकाच्या आधाराने सारासार विचार करून मग त्यापुढील निर्णय घ्यायचे असतात.
परंतु, दुर्दैवाने असे फारसे घडताना दिसत नाही. बहुतांश चर्चा एकतर जिंकण्याच्या, फड गाजवण्याच्या किंवा आपापले घोडे दामटण्याच्या उद्देशानेच केल्या जातात. विधानभवन आणि संसदही याला अपवाद नाही. एखाद्या विधेयकावर किंवा धोरणात्मक मसुद्यावर सांगोपांग चर्चा झाली आणि त्या चर्चेला अनुरूप असे धोरण आखले गेले, असेही फारसे घडत नाही. संसदेतील चर्चा रंगणे म्हणजे आखाड्यात दोन पहिलवानांची कुस्ती रंगावी, अशासारखाच प्रकार असतो. सत्ताधारी पक्ष एका बाजूने तर विरोधी पक्ष दुसर्‍या बाजूने तावातावाने आपापले घोडे दामटत असतात. त्यात विषयाचे मूळ गांभीर्य कुठेच दिसत नाही किंवा उकल करण्याच्या उद्देशाने मुद्देसूद उहापोह होत आहे, असेही दिसत नाही. चर्चेच्या माध्यमातून एखादा जटिल किंवा सर्वसामान्य जनतेच्या जीवनमरणाचा प्रश्न मार्गी लागला आहे, असे फारसे कधीच घडत नाही आणि मग,
झाले अता पुरेसे, ते बोलले बहू
बाळंत होत ना ती, चर्चा झडू नये
असे म्हणायची वेळ येते.
त्या दिवशी माझ्यावरही तीच वेळ आली होती. त्यामुळे मी केवळ उत्तरे तेवढे देत होतो. तो निरुत्तर होत असला तरी त्याला मात्र माझे म्हणणे पटवून घ्यायचेच नव्हते. त्याला त्याचे विचार, चर्चेच्या नावाखाली माझ्यावर लादायचे होते. विषय शेती आणि शेतकरी असला तरी शेतीचे बरे किंवा वाईट यापैकी काहीतरी व्हावे हा त्याचा उद्देशच नव्हता, केवळ मला हरवून जिंकायच्या ईर्ष्येनेच तो तावातावाने माझ्यावर तुटून पडत होता.
फळाच्या अपेक्षेने केलेले कर्म म्हणजे सकाम कर्म आणि फळाची अपेक्षा न बाळगता केलेले कर्म म्हणजे निष्काम कर्म. भगवान श्रीकृष्णाने भगवद्गीतेत दोनच कर्मयोग सांगितलेत. पण काही माणसं अशीही असतात की “कुठल्याही स्थितीत फळ मिळताच कामा नये, असा पक्का निर्धार करूनच कर्म करतात” त्याला कोणता कर्मयोग म्हणावे, याचा उलगडा बहुतेक भगवान श्रीकृष्णाला सुद्धा झाला नसावा, म्हणून तर त्याने एवढी मोठी गीता कथन करूनही त्यात अशा कर्मयोग्याबद्दल अवाक्षर सुद्धा उच्चारले नाही.
वृत्तपत्राच्या कार्यालयातील माझे काम आटोपून मी जेव्हा बाहेर पडत होतो. तेव्हा त्याने परत एकदा उचल खाल्ली अन म्हणाला, “तू शरद जोशींचा आंधळा समर्थक आहेस.” मी मागे वळून पाहिले, स्मित केले, अन पुढे निघून आलो.
शरद जोशींचे शिष्य, बगलबच्चे, पित्तू, चमचे ही विशेषणे संघटनेच्या कार्यकर्त्यांसाठी कुणी ना कुणी यापूर्वी वापरलेलीच आहेत. शेतकरी संघटनेचा मी पाईक आहे, हे प्रत्येक कार्यकर्ता अभिमानाने सांगतच असतो. पण आंधळा समर्थक हे विशेषण माझ्यासाठी नवीन होते. शेतकरी संघटनेच्या विचारांवर माझी श्रद्धा आहे, शरद जोशींनी दिलेल्या “शेतमालास उत्पादन खर्चावर आधारित रास्त भाव” या एककलमी कार्यक्रमाचा मी समर्थक आहे. मात्र डोळस समर्थक की आंधळा समर्थक, याचा मी कधी विचारच केला नव्हता. गावाच्या गरिबीचे शाळेतील गुरुजनांनी सांगितलेले कारण, महाविद्यालयात प्राध्यापकांनी आणि लायब्ररीतील पुस्तकांनी वर्णन केलेले कारण यापेक्षा शरद जोशींनी सांगितलेले कारण हे अधिक प्रामाणिक, तर्कशुद्ध आणि वास्तवाच्या जवळ जाणारे असल्याने ते मला पटले होते. याच कारणाने मी अल्पवयातच शेतकरी संघटनेकडे खेचल्या गेलो, हे मला माहीत होते. तरीही मी आंधळा समर्थक तर नाहीना या विचाराने मला ग्रासायला सुरुवात केली होती. श्रद्धा की अंधश्रद्धा, आंधळा समर्थक की डोळस समर्थक हे सिद्ध करण्यासाठी काही शास्त्रशुद्ध फूटपट्ट्याही उपलब्ध नाहीत. आपापल्या सोयीनुसार, कुवतीनुसार व आकलनशक्तीनुसार प्रत्येकजण यासंबंधात वेगवेगळ्या फूटपट्ट्या ठरवीत असतो. या फूटपट्ट्यांचे निकषही व्यक्तीसापेक्ष किंवा समूहासापेक्ष असतात. त्यामुळे या अशास्त्रीय फूटपट्ट्यांनी माझ्या गोंधळात आणखीच भर घातली. मग त्या रात्री काही केल्या झोपच येईना.
आणि अचानकच मला एक फूटपट्टी गवसली. आंधळे की डोळस याचा हमखास निकाल लावून देणारे सूत्र गवसले.
गेल्या तीस-बत्तीस वर्षातील शेतकरी संघटनेची वाटचाल ही एकखांबी तंबूसारखीच राहिली आहे. शेतकरी संघटना म्हणजे शरद जोशी आणि शरद जोशींचे विचार म्हणजेच शेतकरी संघटनेचे विचार. जेव्हा जेव्हा शेतकरी संघटनेला राजकीय स्वरूपाचे किंवा अत्यंत महत्त्वाचे धोरणात्मक निर्णय घ्यायची वेळ आली तेव्हा तेव्हा शेतकरी संघटनेने अधिवेशन बोलावून खुलेपणाने चर्चा घडवून आणली. अधिवेशनाच्या पहिल्याच सत्रात शरद जोशींनी बीजभाषण करायचे आणि मग त्यावर प्रतिनिधींनी चर्चा करायची. शरद जोशींनी केलेले बीजभाषण शेतकरी प्रतिनिधींना खूप रुचायचे, शरद जोशींच्या शब्दामध्ये शेतीची दशा पालटवण्याचे सामर्थ्य दिसायचे आणि मग त्या बीजभाषणाला एवढे समर्थन मिळायचे की शरद जोशींचे वाक्य हेच ब्रह्मवाक्य ठरायचे. शेतकरी संघटनेच्या पहिल्या/दुसर्‍या फळीतील काही नेते मंडळी वेगळाच किंवा अगदीच उलट सूर काढायचीत पण त्याला अजिबातच समर्थन न मिळाल्याने ते मुद्दे आपोआपच बाजूला पडायचे. विचार शरद जोशींचेच पण त्याला लोकमान्यता मिळाल्याने ते विचार शेतकरी संघटनेचे विचार ठरायचे. महत्त्वाचे निर्णय शरद जोशींचेच असले तरी ते अधिवेशनाच्या माध्यमातून जनमान्यता पावल्याने त्याला लोकशाही प्रक्रियेचे अधिष्ठान प्राप्त व्हायचे आणि म्हणूनच अधिवेशनात घेतलेले सर्व निर्णय शेतकरी संघटनेच्या पाईकांनीच घेतले होते, असे म्हणावे लागेल.
आंधळे की डोळस याचा हमखास निकाल लावून देणारे मला गवसलेले सूत्र असे की, आजपर्यंतच्या शेतकरी संघटनेच्या प्रवासात जेवढे काही निर्णय घ्यायची वेळ आली आणि निर्णय घेतले गेले, ते निर्णय जर मला अजिबात चुकीचे वाटत नसेल किंवा योग्यच वाटत असेल तर मला ते योग्यच का वाटतात, याचा शोध घेणे गरजेचे ठरते. ते मला मनोमन पटले म्हणून मी समर्थन केले की केवळ शरद जोशींवर नितांत श्रद्धा आहे म्हणून मी डोळे मिटून समर्थन केले याचा जर शोध घ्यायचा असेल तर “शरद जोशी ऐवजी जर मी असतो तर काय निर्णय घेतले असते, असा विचार करून शक्यता पडताळून पाहणे” यापेक्षा अधिक चांगला दुसरा मार्ग असू शकत नाही. मी जेव्हा असा विचार करतो तेव्हा असे दिसते की, अनेक निर्णय मी तसेच घेतले असते, जसे शरद जोशींनी घेतले आहेत. त्यात मला आजवर कुठलाच विरोधाभास आढळला नाही. मला असा एकही निर्णय दिसत नाही की येथे शरद जोशींचे चुकले, असे मी म्हणू शकेन. मात्र असे काही निर्णय आहेत की, मी अगदी त्याच्या उलट निर्णय घेतले असते, असे मला वाटते. जसे की, जर अभ्यास आणि आकलन शक्तीच्या बळावर निर्णय घ्यायची माझ्यावर निर्णय घ्यायची वेळ आली असती तर मी डंकेल प्रस्तावाला, गॅट कराराला, बिटी तंत्रज्ञानाला, मुक्तअर्थव्यवस्थेला कडाडून विरोध केला असता.
मी नक्की असेच केले असते कारण की मी आयुष्यातले १६-१७ वर्ष शाळा-कॉलेजात शिक्षण घेण्यात खर्ची घालवले, अवांतर साहित्याची पुस्तके वाचून डोळेफ़ोड केली, पुढार्‍यांची भाषणे मन लावून कानात तेल ओतून ऐकलीत; त्याबदल्यात या सर्वांनी मिळून त्यांना ऐदीने जीवन जगता यावे यासाठी शेतीला लुटून आपापले ऐश्वर्य वाढविण्यासाठी त्यांचा एक हस्तक/दलाल म्हणून मला घडविण्याचा पुरेपूर प्रयत्न केला होता. सरकार हे शेतकर्‍यांसाठी मायबाप असते व व्यापारी मात्र लुटारू असून ते पावलोपावली शेतकर्‍यांची लूट करतात, असेच माझ्या मनावर ठसविण्यात या शिक्षणप्रणालीने कुठलीच कसर बाकी ठेवली नव्हती. शरद जोशी जर भारतात आले नसते आणि या शेतीच्या लुटीच्या रहस्याचा सप्रमाण भेद जर शेतकरी समाजासमोर खुला केला नसता तर आमच्या सारख्या शेतकरीपुत्रांना मुक्तअर्थव्यवस्थेतच शेतकर्‍यांचे हित आहे हे कधी कळलेच नसते.
शेतकरी संघटनेचा विचार कानात पडला आणि माझ्या आयुष्याची दिशा बदलली. हे गमक ज्याक्षणी मला कळले त्याच क्षणी मुखातून शब्द बाहेर पडले होते,
सरकारच्या धोरणापायी, छक्के-पंजे आटले
बरं झालं देवाबाप्पा, शरद जोशी भेटले
संघटना शेतकर्‍यांची असली तरी या संघटनेचा विचार केवळ शेतकर्‍यांचे हित साधण्यापुरताच मर्यादित नाही. शेतकरी संघटनेने देश वाचविण्याचा विचार मांडला आहे. हा विचार म्हणजे अनेक तुकडे एकत्र करून बांधलेल्या गोधड्यांचे गाठोडे नसून एकाच धाग्याने विणलेले महावस्त्र आहे. बेरोजगारी पासून महागाईपर्यंत सर्व समस्यांचे निराकरण करण्याची ताकद या विचारसरणीत आहे. संघटनेचा विचार म्हणजे एक मार्ग आहे. ज्याला ज्याला संघटना कळली त्या सर्वांची वाटचाल ह्याच मार्गावरून व्हायला हवी. विचारधारेतच दिशानिर्देशन करायचे सामर्थ्य असेल तर त्या विचाराशी बांधिलकी जोपासणारे एकाच मार्गाने जात आहे, असे म्हणावे लागेल. त्यात कुणी कुणाचे अंधानुकरण करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.
१९८० च्या सुमारास संघटना, चळवळ आणि संप-आंदोलनाचे पेवच फुटले होते. शिक्षकांचा संप, कामगारांचा संप, आसामचे आंदोलन, कर्मचार्‍यांच्या संघटना, हमालांच्या संघटना, उग्रवादी चळवळीमध्ये बोडोलॅन्ड, नागालॅन्ड, काश्मीर, खलिस्तान वगैरे. कुणाच्याच पदरात काहीच न पडताच या सर्व चळवळी संपून गेल्यात. फक्त शेतकरी संघटनाच एवढा प्रचंड काळ टिकून आहे त्याचे कारण विचारांची ताकद हेच आहे. शरद जोशी नावाचा विचार शेतकर्‍याच्या घराघरात पोहचला आहे. शेतीतील दारिद्र्याचा नायनाट करण्याची क्षमता केवळ शरद जोशींनी दाखविलेल्या मार्गात आहे, याची सर्वांना खात्री पटली आहे.
मुक्तअर्थव्यवस्थेचा पुरस्कार करण्यासाठी जेव्हा या देशातले मोठमोठे उद्योगपती, नामवंत अर्थशास्त्रज्ञ, अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक जेव्हा कचखाऊ वृत्ती बाळगून आहे, तेव्हा या देशातला अनपढ-अनाडी शेतकरी मात्र मुक्तअर्थव्यवस्थेच्या बाजूने खंबीरपणे उभा ठाकला आहे. जे भल्याभल्यांना समजत नाही ते अर्थशास्त्र शेतकर्‍यांना कळलेले आहे आणि हा चमत्कार शरद जोशी नावाच्या वादळाने घडवून आणला आहे.
अडीच तपा एवढा प्रदीर्घ काळ कोटी कोटी शेतकर्‍यांच्या हृदयात अनभिषिक्त अधिराज्य गाजवणारे वादळ ३ सप्टेंबरला वयाचे ७६ टप्पे पूर्ण करून ७७ व्या टप्प्यात पदार्पण करीत आहे, त्यानिमित्ताने त्यांना उदंड आयुष्य लाभावे म्हणून समस्त शेतकरी बांधवातर्फे माझ्या त्यांना लाखलाख शुभेच्छा…
By Gangadhar Mute  Posted in वाङ्मयशेती	 Tagged लेख, वाङ्मयशेती, शरद जोशी, शेतकरी संघटक, शेतकरी संघटना, शेती आणि शेतकरी, sharad joshi
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन डाउनलोड करा.
वेळ : ३२ सेकंद - MP3 आकार - 1.22 MB
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन ऐका.
संपूर्ण मायमराठीचे श्लोक ऐकण्यासाठी येथे क्लिक करा.
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
ABP माझा TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २७-०१-२०१३
स्टार TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २६-१२-२०१०
गगनावरी तिरंग्या फ़डकत असेच जावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तू प्राण भारताचा, शक्ती ध्वजा-पताका
संगे हिमालयाला येण्यास मार हाका
समवेत घे सह्याद्री, मेरूस ये म्हणावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
साथीस ब्रह्मपुत्रा, गोदावरी नि यमुना
धारा तरंग स्फ़ूर्ती, देईल पावलांना
कन्या भगीरथाची, रस्ते तिला पुसावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तारांगणे उद्याची, कक्षा तुझी असावी
ही मान भारताची, सर्वत्र उंच व्हावी
आता अभय मनाच्या धुंदीस या जपावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
ही माझी छोटीसी दुनिया...
माझ्या छोट्याशा दुनियेत आपले
माझ्या काही गद्य आणि पद्य रचना..
शेतकरी म्हणुन जगतांना (
माझ्या साईटला भेट देणारांचे मनःपुर्वक स्वागत ...
माझ्या साईटवरील सर्व लेख,कविता,गझल आणि इतर अवांतर साहित्यलेखन माझे स्वतःचे स्वरचित असुन सर्वाधिकार सुरक्षित आहेत.
या साईटवरचे साहित्य इतरांना पाठवायचे असल्यास कृपया साईटचा पत्ता इतरांना कळवावा ही विनंती. येथील साहित्य copy-paste करून इतरांना ई-मेल करू नका.
आपण अत्यंत संवेदनशील रसिक आहात, साहित्यचोर नाही याची जाणीव असू द्या.संदर्भ देतांना लिंक आणि लेखक,कविचे नांव अवश्य नमुद करा.
आपला नम्र - गंगाधर मुटे
माझे लेखन – वर्गवारीनुसार
अच्छे दिन आनेवाले है (2)
ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3)
दिवाळी अंक – २०११ (6)
भारत की जुबानी (1)
भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2)
मार्ग माझा वेगळा (89)
शेतकरी साहित्य संमेलन (5)
स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5)
स्वतंत्र भारत पक्ष (2)
आपण येथे वाचू शकता,
चर्चेत भाग घेऊ शकता,
नवीन चर्चा सुरू करू शकता
या, एक वेळ अवश्य भेट द्या.
- गंगाधर मुटे, निमंत्रक
तुझे शब्द सान्निध्य माझे ललाटी
जडो ध्यास हा छंद व्यासंग बोली
तुझे शब्दलालित्य सूरास मोही
तसा नादब्रह्मांस आनंद होई
सुरांच्या नभी सूरगंगा नहाली
जरी वेगळी बोलती बोलभाषा
अनेकांत एकत्व ही प्राणभाषा
असे भाग्य आम्हां मराठी मिळाली
असा मावळा गर्जला तो रणाला
तसा घोष "हर हर महादेव" झाला
मराठी तुतारी मराठी मशाली
अभय एक निश्चय मनासी करावा
ध्वजा जीव ओवाळुनी फ़डकवावा
सदा शब्द वाणीत ये सर्वकाली
स्टार TV प्रक्षेपित बक्षिस वितरण
स्टार माझा TV द्वारा आयोजीत ब्लॉग माझा-३ च्या बक्षिस वितरण कार्यक्रमाच्या एपिसोडचे दि. २७ मार्च २०१० ला स्टार माझा चॅनेलवर प्रसारण करण्यात आले.
“वांगे अमर रहे”-ABP माझा बातमी
“वांगे अमर रहे”-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
रानमेवा-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
या ईमेलवर संपर्क करा.
सुंदर ते ध्यान उभे बांधावरी
कासे पितांबर ते फ़ाटके धोतर
तुळशीहार जणू घामाचीच धार
पोटीच्या आतड्या नृत्य करी..॥४॥
चेंदा मिरचीचा तोंडी लावी..॥५॥
आरतीला नाही त्याची रखुमाई
राजा शेतकरी बळीराज यावे
सुखी झाली ती साजणी ॥१॥
म्हणे पगारी बरवा ॥२॥
शेती बागा त्याचे घरी
परी नको शेतकरी ॥३॥
पदोपदी दिसे खूप ॥४॥
डोहामधी डुबक्या मारा ॥५॥
या देशाचे पालक आम्ही
आम्हीबी हकदार रे ...........||धृ||
आम्हीबी हकदार रे ...........||१||
केवळ खुर्ची बदलून केले,
आम्हीबी हकदार रे ...........||२||
फ़ुंकून दे तू बिगुल आता,
नव्या युगाचा होरा घे
आम्हीबी हकदार रे ...........||३||
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
श्याम्याची बिमारी… on श्याम्याची बिमारी
Gangadhar Mute on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
अनामित on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
vinod chaudhari on बळीराजाचे ध्यान
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
chinmay moghe on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on स्वदेशीचे ढोंगधतूरे : नागपुरी…
मनोज शेलार on माय मराठीचे श्लोक…
डिम्पल भगवान ऊईके on मुरली खैरनार : एक जिंदादील…
datta salekar on बळीराजाचे ध्यान
चौथे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन मुंबईत
संपादकीय : अंगारमळा : खरा शेती साहित्यिक कोण
४ थे अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन : नियोजन
एक लेख एका आत्मप्रौढीचा
शेतीच्या हतबलतेला निसर्ग जबाबदार नाही
ये तू मैदानात : शेतकरी गीत
झाडावर पाखरू बसलं : लावणी
अभिमानाने बोल : जय विदर्भ
परतून ये तू घरी
॥सांगा तुकारामा : अभंग-४॥
स्मशानात जागा हवी तेवढी
“रानमोगरा” ला लिंक होण्यासाठी खालील कोड HTML विजेट मध्ये पेस्ट करा.
"रानमोगरा" या ब्लॉगला लिंक होण्यासाठी तुमच्या ब्लॉगच्या HTML विजेट मध्ये वरील कोड पेस्ट करा.
My Blog अभंग आंदोलन करुणरस कविता गझल छायाचित्र नागपुरी तडका पारंपारीक गाणी पारितोषक/सत्कार पुरस्कार बातमी भजन भोंडला,हादगा,भुलाबाई मराठी भाषा महिला महिलांच्या व्यथा मार्ग माझा वेगळा राजकारण रानमेवा वाङ्मयशेती विडंबन विनोदी शेतकरी काव्य शेतकरी गाथा शेतकरी गीत शेतकरी संघटक शेतीचे अनर्थशास्त्र शेती विषयक समिक्षण
माझ्या आवडीचे मराठी संकेतस्थळ
रानमोगरा ( शेती आणि कविता )
शेतकरी विहार – Blogspot
माझे लेखन कॅटेगरी निवडा Audio (2) अंगाई गीत (2) अंगारमळा (1) अंधश्रद्धा (5) अच्छे दिन आनेवाले है (2) अभंग (15) अशीही उत्तरे (3) आंदोलन (11) आरती (3) उत्पादन खर्च (2) ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3) ओवी (4) करुणरस (9) कविता (130) कवी/गीतकार (1) कॅरावके (2) गझल (103) गौळण (7) चर्चा (2) छायाचित्र (10) जात्यावरची गाणी (1) टीव्ही प्रक्षेपण (4) तुंबडीगीत (1) दिवाळी अंक – २०११ (6) देशभक्ती (6) नागपुरी तडका (27) नाट्यगीत (1) निवेदन (2) पत्र (2) परिषद (2) पारंपारीक गाणी (19) पारितोषक/सत्कार (13) पुरस्कार (13) पोळ्याच्या झडत्या (2) पोवाडा (1) प्रकाशचित्र (7) प्रवासवर्णन (1) प्रसिद्धीमाध्यम सहभाग (1) बडबडगीत (1) बळीराजा (8) बातमी (10) बालकविता (5) बोधकथा (1) भक्तीगीत (4) भजन (11) भारत की जुबानी (1) भावगीत (2) भावानुवाद (1) भृणहत्त्या (1) भोंडला,हादगा,भुलाबाई (16) भ्रष्टाचार (7) भ्रष्टाचार मुक्ती (9) मराठी भाषा (9) भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2) भाषेच्या गमतीजमती (2) महादेवाची गाणी (2) महिला (15) महिलांच्या व्यथा (16) माझी भटकंती (1) माझे देशाटन (1) मार्ग माझा वेगळा (89) मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा (2) राजकारण (10) रानमेवा (84) रामदेवबाबा (1) रावेरी-सीतामंदीर (1) लावणी (6) वांगमय शेती (7) वाङ्मयशेती (113) विडंबन (13) विनोदी (18) विनोदी कविता (8) शिक्षणपद्धती (1) शिवा-VDO (1) शेतकरी कलाकार (1) शेतकरी काव्य (15) शेतकरी गाथा (32) शेतकरी गीत (31) शेतकरी संघटक (23) शेतकरी संघटना (6) शेतकरी साहित्य संमेलन (5) शेती विषयक (33) शेतीचे अनर्थशास्त्र (19) समारंभ (4) समिक्षण (16) साहित्य चळवळ (8) स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5) स्वतंत्र भारत पक्ष (2) हवामान (3) हायकू (1) My Blog (17) Ring Tone (1) VDO (7)
दिवाळी अंक – २०११
मोगरा फुलला ई-दीपावली अंक २०११
दीपज्योती ई-दीपावली अंक २०११
मायबोली-हितगुज दिवाळी अंक २०११
पिढ्यापिढ्याच्या अबोलतेला बोलते करण्याचा एक इवलासा प्रयत्न.
काळ्याआईच्या कष्टकर्‍यांनो..., उपेक्षितांच्या सहकार्‍यांनो..., हक्कासाठी लढणार्‍यांनो..., लोकशाहीच्या पहारेकर्‍यांनो..., स्वप्नं उद्याचे बघणार्‍यांनो..., नव्या युगाच्या निर्मात्यांनो..., या जरासे खरडू काही..., काळ्याआईविषयी बोलू काही....


मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात 'शिपाई' पदांच्या एकूण १३६ जागा - NMK

मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात ‘शिपाई’ पदांच्या एकूण १३६ जागा
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात ‘शिपाई’ पदांच्या एकूण १३६ जागा
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठ, औरंगाबाद यांच्या आस्थापनेवरील शिपाई पदांच्या जागा भरण्यासाठी निवड यादी/ प्रतीक्षा यादी तयार करण्याकरिता पदांनुसार पात्रताधारक उमेदवारांकडून ऑनलाईन अर्ज मागविण्यात येत आहेत.
शिपाई पदाच्या एकूण १३६ जागा
निवड यादी ६८ जागा आणि प्रतीक्षा यादी ६८ जागा
शैक्षणिक पात्रता – उमेदवार कमीत-कमी सातवी पास असावा.
इतर पात्रता – शिपाई पदाला अनुषंगिक व दैनंदिन जीवनाला उपयुक्त अशी कला किंवा विशेष अर्हता/ प्राविण्य असलेल्या उमेदवारांना प्राधान्य देण्यात येईल. मात्र प्रत्यक्ष मुलाखतीच्या वेळी त्याबाबतचा पुरावा म्हणून आवश्यक दाखले/ अनुभव प्रमाणपत्र दाखल करावी लागतील. उमेदवारास कोणत्याही फॉऊंजदारी न्यायालयाने शिक्षा ठोठावलेली नसावी अथवा कोणतेही फौजदारी प्रकरण/ खटला प्रलंबित नसावा.
वयोमर्यादा – १८ ते ३८ वर्षे आणि मागासवर्गीय उमेदवारांसाठी कमल वयोमर्यादा ४३ वर्षे राहील. तसेच उच्च न्यायालयीन व शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी वयोमर्यादेची अट लागू नाही.
प्रवेशपत्र उपलब्ध होण्याची तारीख– ३ मे २०१८
चाळणी परीक्षा तारीख – ६ मे २०१८
शाररीक चाचणी तारीख – १४ ते १८ मे २०१८
तोंडी मुलाखत तारीख – २६ मे २०१८ ते २ जून २०१८ दरम्यान
अर्ज करण्याची शेवटची तारीख – २१ एप्रिल २०१८ (सायंकाळी ५:०० वाजेपर्यंत)
अधिक माहितीसाठी मूळ जाहिरात पहावी.
सौजन्य: लिमरा नेट कॅफे, कडा, जि. बीड.
दहावी पास/ आय.टी.आय.पास उमेदवारांसाठी रेल्वे महाभरती फास्टट्रक बॅच उपलब्ध
नांदेड व लातुर येथे द युनिक अकॅडमीच्या नवीन शाखा लवकरच सुरु होत आहेत
केंद्रीय विद्यालय संघटन यांच्या आस्थापनेवर ‘शिक्षक’ पदांच्या एकूण ५१९३…
अभ्युदय को-ऑप बँक लिमिटेड यांच्या आस्थापनेवर ‘लिपिक’ पदांच्या एकूण १०० जागा
भारतीय स्टेट बँकेत ‘विशेष अधिकारी’ पदाच्या एकूण ११९ जागा (मुदतवाढ)
स्टाफ सिलेक्शन कमिशन मार्फत ‘उपनिरीक्षक’ पदाच्या १२२३ जागा (मुदतवाढ)
नवीन जाहिराती / घोषणा . . .
स्टेट बँक ऑफ इंडिया यांच्या आस्थापनेवर ‘प्रोबेशनरी ऑफिसर’ पदांच्या २००० जागा
कर सहाय्यक/ लिपिक-टंकलेखक/ जि.प.सरळसेवा/ तलाठी स्पेशल बॅच उपलब्ध
लक्ष्यवेध . . .
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या २०१८ मधील स्पर्धा परीक्षांचे वेळापत्रक उपलब्ध
परिस्थितीमुळे वॉचमनची नोकरी केलेला ‘मंजूर दार’ यंदाच्या IPL स्पर्धेत खेळणार
प्रवेशपत्र . . .
वैद्यकीय शिक्षण व संशोधन अधिपरिचारिका (नर्स) परीक्षा प्रवेशपत्र उपलब्ध
संयुक्त प्रवेश (मुख्य) परीक्षा ‘JEE-Main-2018’ प्रवेशपत्र
निकाल . . .
पोलीस भरती-२०१८ मैदानी चाचणी/ लेखी परीक्षा निकाल
शिक्षक अभियोग्यता व बुद्धिमत्ता चाचणी (सीईटी) परीक्षा-२०१७ निकाल
मागोवा . . .
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात ‘शिपाई’ पदांच्या एकूण १३६ जागा
केंद्रीय विद्यालय संघटन यांच्या आस्थापनेवर ‘शिक्षक’ पदांच्या एकूण ५१९३ जागा


अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.: दलित- हिंदू व क्रिश्चन

अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.
॥मी प्रखर आंबेडकरवादी आहे, इतका की बाबासाहेबांना आधुनिक बुध्द समजतो॥
मंगळवार, १० नोव्हेंबर, २००९
दलित- हिंदू व क्रिश्चन
स्वातंत्र्यापुर्वी किंवा बाबासाहेबानी धर्मातंर करण्याआधी दलितांची काय अवस्था होती हे सगळयानाच माहित आहे. पण स्वातंत्र्य मिळाल्यावर मुख्य प्रवाहाबाहेर असणार्‍या समाजाला मुख्य प्रवाहात आणण्य़ासाठी विशेष सवलती देणे गरजेचे होते. शिक्षण आणी इतर संधींचा लाभ मिळालेल्या समाजाला व हजारो वर्ष या संध्याना मुकलेल्या समाजाला एकाच स्पर्धेसाठी उतरविता येणार नव्हते. किंवा ते अन्यायकार ठरले असते. शिक्षणाचा जन्मजात वारसा लाभलेला व याचा गंधही नसलेला या दोघांची स्पर्धा म्हणजे चांगला खाऊन पिऊन तायर झालेला तालमीतला पहीलवान आणी कुपोषीत मुलगा यांच्यामध्ये होणारी लढत जशी असावी तसा हा प्रकार असता. ही लढत स्पर्धा नसून पढित समाजावरील अन्याय ठरला असता. दलिताना यातुन बाहेर आणण्यासाठी आरक्षणाची तरतुद करण्यात आली. हा अन हाच एकमेव उपाय होता. बाबासाहेबांच्या दूरदर्शी नजरेनी भविष्याचं अचूक वेध घेतला अन आरक्षण नावाचं भीमकवच आमच्या अंगावर चढवलं. आज ब-याच दलितानी त्याचा सदुपयोग केलेला दिसतो. उपेक्षीत घटकाला पुरेशी संधी दिल्याने व आरक्षणामुळे कमी बुध्दीचे(ब्राह्मणी अत्याचारामूळे बौद्धिक विकासाला मुकलेले) लोक पुढे आल्याने इतर क्षेत्रात काही तोटा नक्कीच झाला असावा, पण हजारो वर्षापासुन जागा बळकावुन बसलेल्या लोकांमुळे होणारे आर्थीक विषमतेचे दुष्परिणाम, दोन समाजातिल असंतोष, टोळियुद्ध व यादवी टाळता आली. वर्षानुवर्षे उपेक्षीत राहिल्याने व सामाजीक पिळवणुकिचे चटके बसल्याने केंव्हातरी असा हा समाज पेटुन उठतो, आणि मुख्य प्रवाहाच्या विरोधात बंड पुकारतो, त्याही पलिकडे जाऊन सशस्त्र क्रांती करतो, याला ईतिहास साक्षी आहे. आरक्षणामुळे दलिताना सुरक्षीतता जाणवू लागली व या देशात व समाजात आपला विचार केला जातो असा सकारात्मक संदेश गेला म्हणुन हि १२५ कोटीची लोकशाही भक्कम राहिली. नाहीतर ती विद्रोहाची बीजे आपल्यालाही उध्वस्त करुन गेली असती हे वेगळ सांगायची गरज नाही. सामाजीक समतोलता राखण्यासाठी सर्व घटकांचा विकास होणे आवश्यक असते, जे आरक्षाणातुन साधल्या जात आहे. म्हणुन दलिताना आजुन किमान २०० वर्षे तरी आरक्षणाची गरज आहे.
हिंदू धर्मात दलिताना हीन दर्जाची वागणूक मिळत आलेली आहे, व आजही ते गावपातळिवर चालुच आहे. दलिताना माणूस म्हणुन हक्क नाकारणारे हिंदू धर्मच होय ना. गळयात मडके व मागे खराटा बांधण्याची प्रथा हिंदुनीच चालु केली. या व्यतिरिक्त ब-याच प्रथा मानवजातिला काळीमा फासणा-या होत्या, बाबासाहेबानी या प्रथांमधे काही बदल होतो का, याची बरीच वाट बधितली, शेवटी काहीच सकारात्मक प्रतिसाद येत नाही हे लक्षात आल्यावर धर्मांतर हा एकमेव पर्याय त्यांच्यापुढे होता. आपल्या माणसाना जर धर्माच्या/जातिच्या नावाखाली अपमानास्पद वागणूक मिळत असेल व सुधारणा होण्याची काहीच लक्षणे दिसत नसेल तर तो धर्म सोडणे हा एकमेव पर्याय होता. बाबासाहेबानी दलिताना बौद्ध धर्माची दिक्षा देऊन लाखो लोकांना त्यांच्या अस्तित्वाची व मानवतेची जाण करुन दिली. मागील ५० वर्षात दलित समाजाचे अनुयायी (मग ते सुशील कुमार सारखे हिंदु दलीत असोत, गायकवाड, कांबळे ते मायावती सारखे बौद्ध दलित असोत व के.आर. नारायण सारखे आणखीन कोणते असोत.) गल्लीपासुन दिल्लीपर्यंत पोहचले आहेत. हे सगळ फक्त बाबासाहेबांमुळे झाले. व धर्मांतरामूळे दलिताना स्वत:चा हक्काचा धर्म मिळाला.
भारतातिल दलिताना सन्मानाने जगविण्याचा पहिलं श्रेय क्रिश्चनाना जातो. संपुर्ण देश जेंव्हा दलितांना माणूस म्हणुन सुद्धा स्विकारायला तयार नव्हता. कुत्र्यासारखी वागणूक दिली जात होती, तेंव्हा या मिशन-याने त्यांची खाण्यापिण्यापासुन, शिक्षणापर्यंत सगळी सोय केली. माझ्या ओळखीतिल बरीच मंडळी या मिशन-यांच्या शाळेत शिकुन, बाबासाहेबांच्याच काळात मोठ्य पदावर काम करुन निवृत्त झालीत. फक्त त्या बदल्यात त्याना क्रिश्चन धर्म स्विकारावा लागला, ही तर आनंदाची गोष्ट आहे. एकिकडे हिंदुधर्मात राहण्याच्या मोबदल्यात तुम्हाला कुत्र्याची वागणुक मिळते तर दुसरीकडे फक्त धर्म स्विकारला तर तुमच्या सगळ्या सोयी केल्या जातात, व माणुस म्हणुन तर वागणुक मिळतेच, पण शिक्षणापासुन ते राहण्या, खाण्यापिण्याची सोय होते, मग वाईट काय, तो धर्म स्विकारण्यात. हिंदुच्या लाथापेक्षा तिथली वागणुक लाख पटिने चांगली नाही का  ज्या दलितानी १००-१५० वर्षापुरवी क्रिश्चन धर्म स्विकारला त्यांचा विकास इतर दिलितांच्या तुलनेने अधिक झाला. आज केरळ व मुझोरॅम मध्ये याची प्रचिती येते. जरी त्यांचे चर्च वेगवेगळे आहेत, पण त्याना स्वत:ची हक्काची जागा, धर्म, शिक्षणाची सोय व इतर गोष्टी उपलब्ध झाल्यात. आणि त्याच वेळी जे दलीत हिंदुची चाकरी करत इथेच थांबले, त्याना बाबासाहेब येईपर्यंत लाथाबुक्क्या खाऊन जिवन जगाव लागलं. आजही जिथे सरकारी सोय पोहचत नाही अशा दुर्मिळ भागात या मिशन-याच्या शिक्षण व वैधकीय सेवा उपलब्ध आहेत. ओरिसा मध्ये आजही दलिताना मिशन-यांच मोठा आधार (शैक्षणिक व आर्थिक) मिळतो. आमच्या भामरागड भागात सुद्धा मिशन-यांचे मोठ्य प्रमाणावर कार्य चालते. तळागळातल्या लोकांमध्ये हि लोकं सगळयात जलद गतीने पोहचतात. आजही गावपातळीवर हिंदुतर्फे अपमानीत होणा-या दलिताना मिशन-यांचा आधार मिळतो. मी जरी ख्रिश्चन नसलो तरी मी मिशन-यांचं समर्थनच करतो. दलित वर्गाला सन्मानाने वागविण्याचा पहिला मान ज्यांचा त्या ख्रिस्ती समाजाच्या या सम्यक वृत्ती व कृतीला सलाम करतो. आजचे हिंदूवादी लोकं मिशन-यांच्या विरोधात रान पेटवताना दिसतात. पण हिच मंडळी वेळ प्रसंगी आम्हाला जातीयवादाच्या नावाखाली तुडवायला मागे पुढे पाहात नाही. आज ख्रिश्चनांमूळे थोडीफार का हाईना दलितांची प्रगतीच झाली असे ठामपणे म्हणता येते.
आजही दलितांचा मोठा वर्ग आरक्षणाच्या कुबड्या धरुनच चालत आहे, मग ते राजकीय क्षेत्र असो, शैक्षणिक असो व इतर कुठेले असो. पण आज इतर क्षेत्रात जिथे आरक्षण नाही, तिथे दलिताना बघुन फार बरं वाटतं. आज सगळ्याच बहुराष्टीय कंपन्यात (जिथे आरक्षाणाच अ देखील नाही) दलित कुठल्या ना कुठल्या पदावर कामाला आहे. यावरुन दलितानी कुबड्या सोडायला सुरुवात केली हे दिसुन येते. आजुन २०-३० वर्ष जाउद्या, हाच आकडा ब-यापैकी फुगलेला दिसेल. ही आरक्षणाच्या रिंगणातुन बाहेर उडी मारण्याची सुरुवात आहे. राजकीय क्षेत्रात दलितांची पार पिछेहाट झालेली दिसते, ऐक्य नसने हे त्यातिल म्हत्वाचे कारण होय.
एकंदरित काय, तर हिंदु धर्माचा त्याग केल्यावर दलित समाज बौद्ध व क्रिश्चन धर्माचा स्विकार करुन सन्मानाने जगतो आहे. शिक्षण, नौकरी, व्यवसाय, मान-सन्मान, सगळया गोष्टी त्याच्या पायाशी आल्यात. परंतू आजही हिंदुना हे पहावत नाही, म्हणुन दलितांची गावपातळिवर या हिंदु़कडुन कशी मानहानी होते. दलितानी अत्यल्प काळात बाबासाहेबांच्या आशिर्वादाने गरूडझेप घेतली आहे. प्रत्येक क्षेत्रात दलितानी सर्व बाजून मुसंडी मारली आहे. सरकारी, निम सरकारी ते खाजगी क्षेत्रातील अगदी आय.टी. कंपन्या पर्यंत दलितांनी आपल्या बुद्धिची चुणूक दाखविली आहे. आज पर्यंत दारिद्रयात खितपत पडलेला हा बहुजन समाज आत्ता कुठे उठून उभा राहतो आहे. आज पर्यंतच्या दास्यातील आयूष्याला बाबासाहेबांचं पारीसस्पर्श नवी चकाकी देऊन गेलं. दलितांची पहिली पिढी जी बाबासाहेबांसोबत धर्मांतर सोहळ्यात होती ती आजही जीवंत आहे. त्यानी शिक्षणाची कास धरताना अनेक अडचणी आल्या. पण आमची पिढी म्हणजे दुसरी पिढी ही मात्र शिक्षणाच्या क्षेत्रात आपला लोहा मनवून पुढे निघून गेली आहे. आपल्या क्षमता सिद्ध करुन जागो जागी भीमसेना अधिराज्य गाजवित आहे. सर्व स्थारातून व सर्व क्षेत्रात बाबासाहेबांच्या लेकरांची रेलचेल दिसू लागली आहे. भारतातच नाही तर दूर देशीही आमच्या भीमपुत्रानी निळा झेंडा फडकवीला आहे. आत्ता ही दुसरी पिढीच भूतलावर सर्वदूर निळा रंग उधळते आहे तर विचार करा आजून चार पिढ्या नंतर काय चित्र असेल. या भीम पुत्रांच्या यशाचं सर्व श्रेय बाबासाहेबानाच जातं. म्हणून आम्ही सर्व भीमपुत्र कुठेही असलो तरी बाबासाहेबांच्या प्रती सदैव कृतज्ञ राहू. त्याच बरोबर ज्या दलितानी ख्रिश्चन धर्म स्विकारुन स्वत:चा विकास साधला त्यांनाही शुभेच्छा.
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
kiran shelke १८ जानेवारी, २०१३ रोजी ८:४८ म.पू.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
विचारवंतानी सत्तेला शरण न जाता चुका निदर्शनास आणून देत कानपिचक्या द्यावे. यातून एक वचक निर्माण होतो व सत्तेचा समतोल राखण्याचे कार्य घडते. पण विचारवंतानी स्वार्थापायी सत्तेची भाटगिरी सुरु केली की सत्ता नि विचारवंत दोघांचाही -हास होतो.
अ. भा. साहित्य संमेलन (2)
अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती (4)
अर्थशास्त्र आणि भारत (2)
आम आदमी पार्टी (AAP) (5)
आम्ही माडिया मधून (1)
इस्लाम आणि आतंकवाद (5)
एकवीरा देवीचे अतिक्रमण (1)
कबीर कला मंच (4)
कार्ल मार्क्स आणि कम्यूनिजम (9)
काळाराम मंदिर सत्याग्रह (1)
कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी (6)
ख्रिश्चन धर्म आणि विचार (1)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (30)
दारु आणि व्यसनमुक्ती (1)
पुणे विद्यापीठ नामविस्तार (2)
पुरस्कार व सन्मान (1)
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं (10)
बौद्धधम्म आणि पौर्णिमा (1)
मणिभवन गांधी भेट (1)
मरणान्तानि वैराणि लबाडी (2)
माझी प्रकाशित पुस्तकं (2)
मुलूख वेगळी माणसं (2)
राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (RSS) (3)
रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (RPI) (4)
लक्ष्मण माने प्रकरण (4)
वारकरी आणि वारी (4)
शेतकरी नावाचा नवदलित (1)
शेती व शेतकरी (3)
सुप्रिम कोर्टाचे दणके (2)
सेलिब्रिटीज व सिनेमावाले (1)
स्त्री आणि स्त्री-विचार (2)
स्वतंत्र विदर्भ चळवळ (1)
हिंदू देवदर्शन आणि मृत्यू (2)
हिंदू व हिंदू धर्म (3)
हिंदू संत व आरोप (1)
दलित- हिंदू व क्रिश्चन
MPSC अभ्यास: सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवा
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.


There festivals needed for farmers शेतकऱ्यांसाठी व्हावेत असे उत्सव... | eSakal

शेतकऱ्यांसाठी व्हावेत असे उत्सव...
शनिवार, 5 नोव्हेंबर 2016
नाशिक येथे सुरू असलेल्या राष्ट्रीय फलोत्पादन परिषदेच्या निमित्ताने राज्यभरातील फलोत्पादन क्षेत्राशी संबंधित शेतकरी, तज्ज्ञ आणि व्यावसायिक तसेच राजकीय नेते एकाच छताखाली एकत्र आले आहेत. यानिमित्ताने समोर आलेली काही निरीक्षणे...
नाशिक येथे सुरू असलेल्या राष्ट्रीय फलोत्पादन परिषदेच्या निमित्ताने राज्यभरातील फलोत्पादन क्षेत्राशी संबंधित शेतकरी, तज्ज्ञ आणि व्यावसायिक तसेच राजकीय नेते एकाच छताखाली एकत्र आले आहेत. यानिमित्ताने समोर आलेली काही निरीक्षणे...
फलोत्पादनातील सर्वांत महत्त्वाचे उत्पादन आणि बाजारभाव हे आहे. वेळोवेळी येणाऱ्या नैसर्गिक आपत्ती आणि अवकाळी, अनिश्‍चितता पाऊस यामुळे उत्पादनही बेभरवशाचे झाले आहे.
त्याचप्रमाणे मालाला मिळणारे भाव स्थिर नसतात. त्यामुळे शेतकऱ्याला नुकसान सहन करावे लागते. या गोष्टी लक्षात घेऊन फलोत्पादन परिषदेत हवामान बदल (Climate Change) आणि प्रक्रिया उद्योग या विषयांवर भर देण्यात आला आहे. तो शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने फायदेशीर ठरणारा आहे.
जास्तीत जास्त प्रक्रिया उद्योग उभारल्यास कृषिमालाची बाजारात होणारी गर्दी थांबेल. त्यामुळे बाजारातील शेतमालाचे भाव स्थिर राहण्यास मदत होईल. त्याचप्रमाणे प्रक्रियेमुळे नाशवंत मालाचे टिकाऊ मालामध्ये रुपांतर करण्यास मदत होईल. यामुळे शेत मालाचे मूल्य वाढणेही शक्‍य होईल. उत्पादनातील व विपणनातील अनिश्‍चितता व धोके कमी करण्यास निश्‍चित उपयोग होईल, असे फळ उत्पादनात नव्याने येणारे तंत्रज्ञान एका छताखाली पाहण्याची संधी प्रदर्शनांमधून मिळते. हे तंत्रज्ञान केवळ पाहण्याची नव्हे तर ते अभ्यासण्याची, त्याबद्दल सखोल माहिती घेऊन त्याबद्दल जाणून घेण्याची ही एक पर्वणीच शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध होत असते. त्यामुळे केवळ साधारण कृषि प्रदर्शन म्हणून विविध विषयांची मोघम माहिती देण्याऐवजी शेतीतील एकाच विषयाला समर्पित अशी कृषि प्रदर्शने व परिसंवाद होणे अत्यंत गरजेचे आहे. त्यामुळे त्याच विशिष्ट विषयामध्ये रस असणारे त्यासंबंधीच्या पिकांची लागवड करणारे शेतकरी एकत्र येऊन त्यावर संवाद घडून येईल.
यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातील कृषि विज्ञान केंद्राचे कृषिविस्तार तज्ज्ञ डॉ. नितीन ठोके 'ईसकाळ'शी बोलताना आवर्जून नमूद केले की, सकाळच्या पुढाकाराने कृषि तंत्रज्ञान महोत्सव प्रदर्शनामुळे व राष्ट्रीय परिषदेमुळे फलोत्पादनाशी संबंधित सर्व छोट्या मोठ्या गोष्टींचा उहापोह येथे होत आहे, हे शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत फायदेशीर आहे. अशाच प्रकारे फलोत्पादनाप्रमाणे ऊस शेती, सूक्ष्म सिंचन, करार शेती, कृषि यांत्रिकीकरण, कृषिपूरक व्यवसाय या व अशा शेतीतील एकेका विशिष्ट विषयाला समर्पित परिसंवाद व प्रदर्शने भरविण्यासाठी सामाजिक संस्थानी पुढाकार घ्यायला हवा.
फलोत्पादनाशी संबंधित कृषि उद्योजकांशी थेट चर्चा करण्याची संधीही शेतकऱ्यांना या ठिकाणी मिळते. त्यातून शेतीशी संबंधित काही उद्योग करण्याची प्रेरणा शेतकऱ्यांना मिळत आहे.
रुग्णालयांत सुविधाच नाहीत; डॉक्‍टर काय करणार
आर्थिक परिस्थितीमुळे प्रसूतीसाठी महिलांचा ओढा महापालिकेच्या रुग्णालयांकडे असला, तरीही प्रत्यक्ष नोंदणी झालेल्यांपैकी केवळ ३५ टक्के गर्भवतींचीच...
अहेरी दलम कमांडरसह सहा नक्षलवादी ठार
गडचिरोली - अहेरी तालुक्‍यातील राजाराम खांदला जंगल परिसरात आज रात्री नऊच्या सुमारास पोलिसांबरोबर...
आमीर खान म्हणाला 'आया मैं खंडाळा...'
अकोला - पाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून करण्यात आलेल्या जलसंधारणाच्या कामाची पाहणी करण्यासाठी सोमवार...
ऊस बिलातून पाणीउपसा कराची वसुली
कऱ्हाड - साखरेचे दर गडगडल्याने साखर कारखान्यांना एफआरपीची रक्कमही देणे मुश्‍कील बनले आहे. अनेक कारखान्यांनी पहिला हप्ताही दिलेला नाही. त्यामुळे...
नादुरुस्त गाड्या अन् हताश प्रवाशी
पाचगणी - मेढा आगाराच्या सहा गाड्यांचे एकूण २२ फेऱ्यांचे नियोजन पाचगणी-पाचवड मार्गावर करण्यात आले असले तरी प्रत्यक्षात काही गाड्या सतत बंदावस्थेत...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


dr satish patki write article in saptarang एकाच घनाच्या दोन आम्ही सरी... (डॉ. सतीश पत्की) | eSakal

एकाच घनाच्या दोन आम्ही सरी... (डॉ. सतीश पत्की)
रविवार, 9 एप्रिल 2017
सध्याच्या ‘डिजिटल’ आणि ‘बायोमेट्रिक’ युगात हातांचे ठसे खूपच महत्त्वाचे ठरणार आहेत; पण तंतोतंत साम्य असणाऱ्या ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांच्या ठशांचं काय...अशा जुळ्या भावंडांच्या हातांच्या ठशांमध्ये तंतोतंत साम्य असतं का आणि त्यामुळं व्यवहारामध्ये व्यक्ती-ओळखीमध्ये काही चूक होण्याची शक्‍यता आहे का, हे पडताळण्यासाठी कोल्हापूरमधलं पत्की हॉस्पिटल अँड रिसर्च फाउंडेशन आणि डी. वाय. पाटील वैद्यकीय महाविद्यालयातला शरीरशास्त्र विभाग यांच्या पुढाकारानं एक संशोधन करण्यात आलं. या संशोधनाविषयी...
सध्याच्या ‘डिजिटल’ आणि ‘बायोमेट्रिक’ युगात हातांचे ठसे खूपच महत्त्वाचे ठरणार आहेत; पण तंतोतंत साम्य असणाऱ्या ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांच्या ठशांचं काय...अशा जुळ्या भावंडांच्या हातांच्या ठशांमध्ये तंतोतंत साम्य असतं का आणि त्यामुळं व्यवहारामध्ये व्यक्ती-ओळखीमध्ये काही चूक होण्याची शक्‍यता आहे का, हे पडताळण्यासाठी कोल्हापूरमधलं पत्की हॉस्पिटल अँड रिसर्च फाउंडेशन आणि डी. वाय. पाटील वैद्यकीय महाविद्यालयातला शरीरशास्त्र विभाग यांच्या पुढाकारानं एक संशोधन करण्यात आलं. या संशोधनाविषयी...
स्त्री रोग आणि प्रसूतिशास्त्र क्षेत्रामध्ये गेली तीन दशकं कार्यरत असलेल्या कोल्हापुरातल्या पत्की हॉस्पिटल अँड रिसर्च फाउंडेशन आणि डी. वाय. पाटील वैद्यकीय महाविद्यालयातला शरीरशास्त्र विभाग यांच्या पुढाकारानं हुबेहूब दिसणाऱ्या जुळ्यांच्या हातांच्या ठशांबाबतचं तुलनात्मक संशोधन करण्यात आलं. यासाठी मी आणि शरीरशास्त्रातले माझे सहकारी तज्ज्ञ डॉ. अनिता गुणे आणि डॉ. आनंद पोटे यांनी गेली दोन वर्षं अथक परिश्रम घेतले. आता या संशोधनाची दखल राष्ट्रीय स्तरावरील ‘नॅशनल जर्नल ऑफ क्‍लिनिकल ॲनॉटॉमी’ या विख्यात नियतकालिकानंही घेतली आहे.
‘डिजिटल इंडिया’ संकल्पनेकडं सध्या देशाची वेगानं वाटचाल चालू असून ‘फिंगरप्रिंट्‌स’ प्रणालीला खूप महत्त्व प्राप्त झाले आहे. या पार्श्‍वभूमीवर ‘बायोमेट्रिक’ प्रणाली, सध्याच्या कॅशलेश व्यवहारांसाठी वरदान असलेलं ‘भीम ॲप’ यांसाठीचा मूळ आधार हातांचे ठसे हाच असल्यामुळं कोल्हापूरमध्ये झालेल्या या मूलभूत संशोधनाला महत्त्वाचं स्थान प्राप्त झालं आहे. या हुबेहूब जुळ्यांच्या हातांच्या ठशांमध्येही साम्य असल्यास मर्यादा येतात का; तसंच त्यामुळं धोके तर संभवणार नाहीत ना, याचा पडताळा करण्यासाठी हे संशोधन लाभदायक ठरण्याची शक्‍यता आहे. या संशोधनाचे निष्कर्ष सरकारी योजनांना पूरक असेच आढळले आहेत.
अलीकडंच पत्की रुग्णालयानं कोल्हापुरात एक समारंभ आयोजित करून हुबेहूब दिसणाऱ्या जुळ्या-तिळ्या बालकांना आणि युवक-युवतींना आमंत्रित केलं होतं. या प्रसंगी एखाद्या चित्रपटातल्या दृश्‍यालाही मागं टाकणारी वस्तुस्थिती उपस्थितांनी अनुभवली. एकाच वेळी एकसारखी दिसणारी ३० जुळी व तिळी अशा विविध वयोगटांतील एकूण ६३ व्यक्ती एकत्रित पाहून उपस्थितही अचंबित झाले होते.
पत्की रुग्णालयात पहिल्या २५ वर्षांच्या कालावधीमध्ये जन्माला आलेल्या जुळ्या आणि तिळ्या मुलांची नोंद ‘ट्विन रजिस्ट्री’ या उपक्रमाद्वारे २०१३मध्ये घेण्यात आली. २५ वर्षांच्या दीर्घ कालावधीमध्ये पत्की रुग्णालयामध्ये एकूण सुमारे २५ हजार प्रसूती झाल्या असून, त्यामध्ये ४१८ जुळ्या आणि ६ तिळ्या बालकांचा म्हणजेच एकूण ८५४ मुलांचा समावेश आहे. २०१४पासून आजपर्यंत त्यामध्ये पुन्हा १५५ जुळी आणि २ तिळी अशा ३१६ मुलांची भर पडली आहे. याआधीही सन २०१३मध्ये पत्की रुग्णालयातर्फे जुळ्या आणि तिळ्यांच्या स्नेहसंमेलनाचं आयोजन करण्यात आलं होतं. या मेळाव्यातल्या जुळ्यांच्या आणि तिळ्यांच्या उच्चांकी उपस्थितीची नोंद २०१४च्या ‘लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्डस’मध्ये घेण्यात आली होती.
या स्नेहमेळाव्यादरम्यान उपस्थित सगळ्या जुळ्या आणि तिळ्या बालकांची सविस्तर वैद्यकीय माहिती आणि छायाचित्रं घेण्यात आली होती. या सर्व बाबींचं संकलन करत असताना २८ जुळ्यांच्या आणि एका संचातल्या तिळ्या मुलांच्या दिसण्यात तंतोतंत साम्य आढळून आलं. प्रत्येक जोडीमधल्या मुलांच्या रक्तगटाचा अभ्यास केला असता तो समान असल्याचं निदर्शनास आलं. या सर्व जोड्यांतल्या मुलांना पुढच्या संशोधनासाठी आमंत्रित करण्यात आलं आणि मे २०१४पासून या संशोधनास प्रारंभ झाला.
‘आयडेंटिकल’ जुळी म्हणजे काय
अमेरिकेमध्ये साधारणतः शंभर गर्भवती स्त्रियांमध्ये पंचवीस ते तीस स्त्रियांना जुळ्यांचा लाभ होतो, तर भारतामध्ये हेच प्रमाण आठ ते दहा असं आहे. तिळ्यांच्या जन्माचं प्रमाण तर खूपच दुर्मिळ म्हणजे साधारणतः सात हजार गर्भवती स्त्रियांमध्ये एक असं आहे. सध्या जगामध्ये साडेबारा कोटी जुळ्यांची (म्हणजेच सर्व लोकसंख्येच्या १.९ टक्के)
नोंद आहे. जुळ्यांमध्ये प्रामुख्यानं दोन प्रकार असतात. दोन वेगवेगळ्या स्त्री-बीजांपासून निर्माण झालेल्या जुळ्यांना ‘डायझायगॉटिक’ अथवा भिन्न दिसणारी जुळी असं म्हणतात. एकूण जुळ्यांपैकी ६५ टक्के जुळी या प्रकारचीच असतात. अशी जुळी मुलं बहुतांशी भाऊ-बहीण स्वरूपात असतात आणि त्यांच्यामध्ये विशेष साम्य दिसून येत नाही. याउलट क्वचित प्रसंगी एकाच गर्भाचं दोन गर्भामध्ये विभाजन होऊन जुळी निर्माण होतात. अशा जुळ्यांना शास्त्रीय भाषेमध्ये ‘आयडेंटिकल’ जुळी असं म्हणतात. एकाच गर्भापासून निर्माण झालेली असल्यामुळं दोघं भाऊ किंवा दोघी बहिणी अशा स्वरूपात ही जुळी पाहायला मिळतात. अशी जुळी दिसण्यामध्ये बहुतांश वेळा हुबेहूब असतात. त्यांचे रक्तगटसुद्धा नेहमी समान असतात. एकूण जुळ्यांपैकी तीस ते पस्तीस टक्के जुळी ही ‘आयडेंटिकल’ असतात.
‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांचं गरोदरपण हे मातेच्या आणि बाळांच्या दृष्टीनं खूप जोखमीचं समजलं जातं. काही प्रसंगी दोन गर्भांपैकी एका गर्भाकडे बराचसा रक्तपुरवठा होतो आणि त्यामुळं एका मुलाची वाढ खूप जास्त, तर दुसऱ्याची वाढ खूपच कमी दिसून येते. अगदी क्वचित प्रसंगी ही जुळी विभाजनावेळी अपुऱ्या प्रक्रियेमुळं चिकटून राहतात. त्यालाच ‘सयामी जुळी’ असं म्हणतात.
‘आयडेंटिकल’ जुळी जसजशी मोठी होतात, तसं त्यांच्या दिसण्यामध्ये खूपच साम्य दिसून येतं. त्यांची उंची, वजन, दिसणं आणि सवयी इतक्‍या हुबेहूब होतात, की त्यांना स्वतंत्रपणे ओळखणं कुटुंबाबाहेरच्या लोकांना सहजशक्‍य होत नाही. लहानपणी शाळेमध्ये, तर मोठेपणी सार्वजनिक आयुष्यामध्ये अशी जुळी एकत्र पाहणं हे चित्रपटातल्या दृश्‍याप्रमाणं वाटतं. ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांना अवयवदानामध्ये वेगळं महत्त्व आहे. त्यांची जनुकीय घडण एकच असल्यामुळे एकमेकांना अवयवदानाची वेळ आल्यास ही प्रकिया सुलभ आणि हमखास यशस्वी ठरते.
हाताच्या ठशांचा उपयोग व्यक्तीची अचूक ओळख करण्यासाठी केला जातो. ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांमध्ये तंतोतंत जनुकीय साम्य असल्यामुळं अशा जुळ्या भावंडांच्या हस्तठशांमध्ये तंतोतंत साम्य असतं का आणि त्यामुळं व्यवहारामध्ये व्यक्ती-ओळखीमध्ये काही चूक होण्याची शक्‍यता आहे का हे पडताळण्यासाठी पत्की रुग्णालयात संशोधन करण्यात आलं. ‘फिंगरप्रिंट्‌स’च्या आधारावरच ‘बायोमेट्रिक’ प्रणाली विकसित करण्यात आली आहे. याचा उपयोग कार्यालयातील हजेरी, बॅंकेमधील व्यवहार; तसंच जमीन खरेदी-विक्री व्यवहाराच्या सरकारी नोंदी आणि आधार कार्ड तयार करण्यासाठी केला जातो. न्यायवैद्यक शास्त्रामध्येदेखील गुन्हेगार शोधून काढण्यासाठी हस्तठशांचा उपयोग केला जातो. ‘डिजिटल इंडिया’च्या दिशेनं सध्या देशाची घोडदौड चालू आहे. या पार्श्‍वभूमीवर हातांचे ठसे एकसारखे असतील, तर गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळं यावर लक्ष केंद्रित करून हे संशोधन करण्यात आलं आणि भविष्यातदेखील सुरू राहणार आहे.
या संशोधन प्रकल्पाअंतर्गत पत्की रुग्णालयामध्ये जन्म झालेल्या आणि विविध वयोगटांतल्या २८ ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांच्या बोटांचे; तसंच दोन्ही हातांचे ठसे घेण्यात आले. या ठशांचा अभ्यास लेन्सद्वारे शरीरशास्त्रज्ञांतर्फे करण्यात आला. या संशोधनामध्ये मुख्यतः चार प्रकारच्या ठेवणींचा अभ्यास करण्यात आला. बोटांच्या पेरावर हस्तरेषा वर्तुळाकार निर्माण करतात, त्याला ‘चक्र’ म्हणतात, तळव्यांवर विशिष्ट ठिकाणी त्या शंखाचा आकार निर्माण करतात. काही ठिकाणी हे दोन्ही प्रकार एकत्रित आढळून येतात. हाताच्या तळव्यावर या रेषांमध्ये विशिष्ट कोन निर्माण होतो. त्याचं मोजमापही वैशिष्ट्यपूर्ण असतं. गर्भावस्थेत असताना अवघ्या तीन ते पाच महिन्यांच्या कालावधीमध्ये तळहात आणि बोटांवरच्या रेषा निर्माण होतात. एकदा निर्माण झालेल्या या रेषा नंतरच्या आयुष्यामध्ये कधीही बदलत नाहीत.
या संशोधनाचे निष्कर्ष ठशांमधल्या या सर्व बारकाव्यांवर आधारित आहेत.
‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांमध्ये दिसण्यामध्ये साम्य असलं, त्यांचा रक्तगट आणि त्यांच्यामधल्या जनुकीय रचनादेखील तंतोतंत असल्या, तरी त्यांच्या हातांच्या ठशांमध्ये फरक असतो. गर्भाशयातल्या वास्तव्यादरम्यान गर्भजलाच्या सूक्ष्म वातावरणातल्या तफावतींमुळे अशा जुळ्यांमधल्या प्रत्येक व्यक्तीचे ठसे हे वेगळे आणि स्वतंत्र निर्माण होतात. त्यामुळं ‘बायोमेट्री’मध्ये व्यक्ती-ओळखीमध्ये फसगत होऊ शकत नाही. अर्थात हे असलं, तरी केवळ एका बोटावरचे ठसे विचारात घेतले, तर ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांमध्ये अचूक फरक करणं थोडंसं कठीण आहे, असं आढळून आलं. परंतु, सर्व बोटं आणि हाताच्या तळव्यांचे ठसे एकत्रित घेतले, तर ‘आयडेंटिकल’ जुळ्यांमध्ये निश्‍चितपणे अचूकपणे फरक करता येतो. गर्भावस्थेतल्या विषम रक्तपुरवठ्यामुळं काही जुळ्यांच्या जन्मावेळाच्या वजनांमध्ये तफावत आढळली. अशा वेळी कमी वजनाच्या जुळ्याच्या हातावरच्या रेषांची संख्या ही जास्त वजनाच्या दुसऱ्या जुळ्यापेक्षा जास्त असते, असाही निष्कर्ष या संशोधनामध्ये निघाला.
या संशोधनाचे निष्कर्ष हे ‘बायोमेट्री’; तसंच सरकारी धोरणं आणि कॅशलेस युगातलं ‘भीम ॲप’ या सर्वांशी पूरक आहेत. ‘जुळ्यांचं दुखणं’ असा एक शब्दप्रयोग वापरण्यात येतो. पण त्यांच्यासाठी हातांच्या ठशांचं ‘दुखणं’ होऊ नये, यासाठी या संशोधनाचा उपयोग निश्‍चितपणे होईल.
बस स्थानकातील मार्ग बदलले
सातारा - पोवई नाका येथे ग्रेड सेपरेटरचे काम सुरू असल्याने शहरातील वाहतूक पर्यायी रस्त्यांवरून वळविण्यात आली आहे. त्यामुळे बस स्थानकात ये- जा करणाऱ्या...
पुणे-लोणावळा लोहमार्गावर दहा ब्लॅक स्पॉट
पुणे-लोणावळा लोहमार्गावर दहा अपघातप्रवण क्षेत्र (ब्लॅक स्पॉट) आढळले आहेत. त्यात पिंपरी, चिंचवड आणि आकुर्डी रेल्वे स्टेशन परिसर सर्वाधिक संवेदनशील आहे...
आठ अ उताऱ्यावर आता पोटखराबा नोंद
खेड-शिवापूर - सातबारा उताऱ्याप्रमाणेच आठ अ उताऱ्यावरही जमिनीच्या पोटखराबा क्षेत्राची नोंद करता येणार आहे. महसूल विभागाने याबाबतचे परिपत्रक काढले आहे...
लहानपणीची एखादी सहज केलेली कृतीही पुढे आयुष्यभर प्रेरणा देत राहणारी ठरते. महर्षी अण्णासाहेबांच्या सत्काराची कल्पना राबवतानाचा अनुभवही असाच...
सई ताम्हणकर श्रमदान करून साजरा करणार महाराष्ट्र दिन
महाराष्ट्र दिनी फक्त महाराष्ट्राच्या मातीचे गोडवे न गाता, आपल्या घामानं महाराष्ट्राच्या मातीचे ऋण फेडायला अभिनेत्री सई ताम्हणकर पुण्याजवळच्या गावात...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.