’त्या’ कविता: शून्याखाली चाळीस अंश तापमान असताना लिहीलेली प्रेमकविता

निखळ, ख-याखु-या कविता पूर्ण समजायच्याही कितीतरी आधी आपल्याशी संवाद साधतात
शून्याखाली चाळीस अंश तापमान असताना लिहीलेली प्रेमकविता
प्रेम करायला मन पुरतं
पण अंग मात्र पुरत नाही
मी पाह्यलंय, सैराट वारयात
अंग पुरत नाही प्रेम करायला
अंतर जास्त जास्तच जीवघेणं होत जातं:
अणूपेक्षाही नाहीसं झालेलं मन, धन-परमाणूचं-
ज्याचा वेग मोजला तर ठिकाणा सांगता येत नाही
आणि ठिकाणा सांगीतला तर दिशा कळत नाही-
अनिश्चिततेच्या तत्वासारखं ते असतं तिथं नसतं
आणि बर्फ़, ज्याचं पडणं दिसतं वेल्हाळ
खरं तर असतो एक शुभ्र आणि विक्राळ
बेभान विस्मरणाचं विश्वव्यापी फ़र्मान.
या ब्लॉगवरील कविता कॉपी-पेस्ट करता येणार नाहीत.
आपणांस या कविता विनासायास, कुठलेही कष्ट न घेता आंतरजालावर एकाच ठिकाणी उपलब्ध करुन देण्याच्या बदल्यात आपण किमान कवितांच्या बाबतीत तरी कॉपी-पेस्टची अंगवळणी पडलेली सवय बाजूला ठेवावी असे संग्राहकाला वाटते.
कविता सरसकट कॉपी-पेस्ट करणं टाळा.
सुमारे साडे-तीनशेच्यावर कविता टा‌ईप करताना संग्राहकाने इन्व्हेस्ट केलेला वेळ, श्रम याचसाठी आहेत की तुम्ही या उत्तमोत्तम कविता वाचाव्यात, त्यांचा आनंद घ्यावा.
काही शंका असल्यास कमेंट लिहा, प्रश्न विचारा- त्यांची उत्तरं देण्याचा यथाशक्ती, यथामती प्रयत्न केला जा‌ईल.
एखादी कविता तुमच्या संग्रही असावी असं वाटलं तर ती लिहून काढा, टा‌ईप करा. कवितेचं ते खरंखुरं हस्तांतरण असेल.
कॉपी-पेस्ट्चा शॉर्टकट चोखाळू नये.
आपण रसिक आहात, आपल्याकडून हे अपेक्षित नाही.
अरविंद वामन कुलकर्णी (1)
गजानन माधव मुक्तिबोध (1)
भिलोरी बोलीतील कविता (3)
मलिका अमर शेख (6)
वि. दा. सावरकर (1)
शमशेर बहादूर सिंग (2)
श्री. कृ. कोल्हटकर (1)
हरिवंश राय बच्चन (1)
एक बार वक्त से, लम्हा गिरा कहीं
वहॉं दास्तां मिली, लम्हा कहीं नहीं
हे लम्हें वेचून जपण्याकरताच मी लिहिते, लिहीत राहीन.
’त्या’ कवितांचा संग्रह करण्यातून संग्राहकाला कोणताही आर्थिक लाभ नाही. संग्राहक आर्थिक लाभाकरिता या कवितांचा वापर करत नाही; आणि, तसे करण्यास कोणालाही प्रोत्साहन देत नाही.


वर्सोवा किल्ला

पश्चिम रेल्वेवर असलेल्या मढ-मार्वे समुद्रकिनारा मुंबईकरांना तसा परिचित आहे. मढ गाव मालाड रेल्वे स्थानकापासून पश्चिमेला सुमारे पंधरा किलोमीटर अंतरावर समुद्रकिनारी वसलेलं आहे. या मढ बेटावरील छोट्या टेकडीवर वर्सोवा किंवा मढचा किल्ला बांधलेला आहे. मढ परीसरात एकुण मढ कोट, वर्सोवा किंवा मढचा किल्ला, एरंगल बुरूज व अंबोवा बेटावरील बुरुज असे एकुण ४ कोट आहेत. यातील मढचा किल्ला आजही आपल्या गतवैभवाची साक्ष देत आपले अस्तित्व जपून आहे. किल्ला नौदलाच्या ताब्यात असुन येथे सर्वसामान्य जनतेला प्रवेशास बंदी आहे परंतु किल्ला बाहेरच्या बाजूने पहाता येतो. आज मुंबईच्या सर्व किल्ल्यांमधील हा सर्वात सुंदर किल्ला आहे. किल्ल्याची संपूर्ण तटबंदी व बुरुज शाबूत आहेत. मालाड पश्चिमेहून सुटणाऱ्या बेस्टच्या २७१ क्रमांकाच्या बसने १५ कि.मीवरील मढ गावात जाता येते. मालाडहुन मढ गावात मासळीबाजार थांब्यावर उतरुन पुढे हरबादेवी मंदिराकडून उजव्या बाजूला व अंधेरीवरून बोटीने आल्यास डाव्या बाजूला किल्लेश्वर महादेव मंदिराकडे चालत गेल्यास आपण किल्ल्याच्या मागच्या बाजूस पोहचतो. किल्ल्याकडे जाणारा रस्ता डांबरी असुन वाटेच्या दोन्ही हाताला गर्द झाडी आहे. या झाडीचे निरीक्षण करत गेले असता या झाडीत उजव्या बाजुला दोन विहीरी दिसून येतात त्यातील एका विहीर पक्क्या बांधणीची आहे तर एक विहीर पावसाळी पाण्याच्या साठवणीची आहे. किल्लेश्वर मंदिर चांगलेच ऐसपैस असून किनाऱ्यालगतच आहे. समोर सागराच्या पाण्यावर कोळी बांधवांची अनेक मासेमारी गलबते डौलाने डोलत असतात. या शिवमंदिरापाठी वेसाव्याच्या किल्ल्याची तटबंदी व बुरूज नजरेस पडतात. वर्सोवा ते मढ यांच्या मधोमध अंदाजे हजार ते बाराशे फुटाची छोटी खाडी आहे. या खाडीच्या मुखावर इ.स १६००मध्ये पोर्तुगिजांनी हा किल्ला बांधला. हा किल्ला ३ बाजूंनी जमिनीने वेढलेला असून एका बाजूस अरबी समुद्र आहे. या किल्ल्याचा उपयोग वर्सोवा/मार्वे खाडीवर नजर ठेवण्यासाठी व तुरुंग म्हणून केला गेला. महादेव मंदिराच्या मागच्या बाजूने एक पायवाट किल्ल्याच्या तटबंदीजवळ जाते. येथे काही नवीन व काही जुनी पोर्तुगीजकालीन बांधकामे पाहण्यास मिळतात. ह्या पायवाटेने तटबंदी व बुरुजांच्या कडेने आपण किल्ल्याला बाहेरुन फेरी मारु शकतो. किल्ला सशस्त्र दलाच्या ताब्यात असल्यामुळे परवानगी शिवाय किल्ला आतून पहाता येत नाही तसेच छायाचित्रणास मनाई आहे. किल्ल्याचे बुरूज गोलाकार व उंच असून भव्य आहेत. तटबंदीही मजबूत असून तिची उंची वीस ते पंचवीस फुटापर्यंत आहे. तटबंदीवर ठरावीक अंतरावर ठिकठिकाणी तोफांसाठी कोनाडे केलेले आहेत पण आत जाता येत नसल्याने येथे तोफा आहेत की नाही हे समजण्यास मार्ग नाही. किल्ल्याच्या तट व बुरुजांमध्ये वेगवेगळ्या पातळ्यांवर जंग्यांची रचना करण्यात आलेली आहे. किल्ल्याला एकुण दोन दरवाजे असुन समुद्राकडील बाजूस असणारा दरवाजा सध्या दगडांनी बंद केलेला आहे. या दरवाजावर एक नागशिल्प कोरलेले आहे. किल्ल्याच्या तटबंदीलगत खालच्या बाजूने गोलाकार वळसा पूर्ण करून थोडासा उंचवटा चढून आपण वर्सोवा किल्ल्याच्या दुसऱ्या प्रवेशद्वारासमोर येतो. जमिनीकडील हे प्रवेशद्वार बंद करुन उजव्या हाताच्या बुरुजातूनच किल्ल्यात जाण्यासाठी पायऱ्या बनवलेल्या आहेत. पण येथे लोखंडी दरवाजा लावून दरवाजाला टाळे ठोकले आहे. किल्ल्यासमोरच प्रशस्त पटांगण आहे. या पटांगणावर ताड वृक्षाची मोठमोठी झाडं आहेत. किल्ला पाहण्यास अर्धा तास पुरेसा होतो. मढ म्हणजे पोर्तुगीजांच्या ताब्यातील साष्टी बेटाचं दक्षिण टोक. या बेटात सहासष्ट गावं होती म्हणून सासष्टी व त्याचा अपभ्रंश साष्टी असा झाला. माहीम/वर्सोवा खाडीमुळे मुंबई बेटे मुख्य जमिनीपासून वेगळी झाली होती. या खाडीमार्गे चालणाऱ्या व्यापारामुळे इतिहासात ह्या भागाला खुप महत्व होते. पोर्तुगीज व ब्रिटिश यांच्यामध्ये असलेल्या व्यापारी स्पर्धेमुळे त्यांच्यातली तेढ मूळ धरून होती. त्यामुळे पोर्तुगीजांच्या ताब्यात असलेल्या साष्टीचं मुख्य समुद्रावरून होणा-या आक्रमणापासून संरक्षण करण्यासाठी त्यांनी टेहळणीसाठी बेटाच्या समुद्रात शिरलेल्या भूशिरावर १६०० साली मढचा किल्ला बांधून ह्या भागाच्या रक्षणाचा कायमचा बंदोबस्त केला. पुढे याचा उपयोग ब्रिटीशांच्या ताब्यातील मुंबई बेटांना शह देण्यासाठी झाला. १७३७साली मराठ्यांच्या वसई आक्रमणाच्या वेळी या किल्ल्याभोवती बरीच आरमारी युद्धं झाली. खंडोजी मानकर या चिमाजी आप्पांच्या सरदाराने या किल्ल्यावर १७३७ साली दोन वेळा हल्ला चढवल्याची नोंद आढळते. यावर्षी पूर्ण साष्टी जिंकूनही वांद्रे व वेसावे हे किल्ले मराठ्यांना जिंकता आले नाहीत पण १७३९ सालच्या स्वारीत मराठ्यांनी हा किल्ला जिंकला. वसई मोहिमेत हा परिसर मराठ्यांच्या ताब्यात आला आणि पोर्तुगीजाचे या भागातुन उच्चाटन झाले. किल्ला पाहण्याच्या हेतुने येणाऱ्याचा येथे हिरमोड होण्याची शक्यता आहे पण पोर्तुगीजांची टेहळणी चौकी व तिचे भौगोलिक महत्व पाहायचे असेल त्याने या स्थानास अवश्य भेट द्यावी. याशिवाय मढ गावात दुसऱ्या एका टेकडीवर हरबादेवीचे मंदिर असुन त्यातील काही पुरातन मुर्ती प्रेक्षणीय आहेत. -------------------सुरेश निंबाळकर


राष्‍ट्रीय उद्याने आणि अभयारण्‍ये
रायगड - महामार्ग दरोडेखोरांना ७ वर्षे सक्त मजुरी व प्रत्येकी ५००० रु. दंड
मुंबई - जीटीएस विभागाच्या ४ अधिकाऱ्यांना लाच घेण्याच्या आरोपाखाली अटक
ठाणे - कल्याण रेल्वेस्थानकातील फलाटालगतच्या मोकळ्या जागेवरील कचऱ्याला आग
ठाणे - मुंब्रा बायपासच्या दुरुस्तीचे काम दोन दिवस पुढे ढकलले
ठाणे - उल्हासनगरमध्ये किरकोळ कारणावरुन मित्राने केली मित्राचीच हत्या
मुंबई- नाणारचे भूसंपादन रद्द करण्याचा अधिकार देसाईंना नाही - मुख्यमंत्री
रत्नागिरी- नाणार प्रकल्पाच्या जमीन अधिग्रहणाची अधिसूचना रद्द - उद्योगमंत्री
नवी दिल्ली- भाजप आणि संघाला संविधानाला हात लावू देणार नाही - राहुल गांधी
नवी दिल्ली- काँग्रसने संविधानला उद्ध्वस्त केल्याचा अमित शाहांचा आरोप
नवी दिल्ली- जिवाला धोका असल्याची व्यक्त केली इंद्राणी मुखर्जीने भीती
मुंबई- राज्यातील ६५४ ग्रामपंचायतींच्या निवडणुकांचा कार्यक्रम जाहीर
नवी दिल्ली- सानिया मिर्झा होणार आई,ट्विटरद्वारे सानियाने दिली गोड बातमी
नागपूर- कोरेगाव भीमा प्रकरणातील साक्षीदाराच्या मृत्यूची चौकशी करा - आंबेडकर
मुख्‍य पान क्रीडा इतर क्रीडावृत्त
कुस्तीपटू पुरुषोत्तम चौधरी यांचे गिनिज रेकॉर्डसाठी प्रयत्न, मदतीचे आवाहन
भंडारा - भंडाऱ्यासारख्या लहानशा शहरात राहणाऱ्या एका देशी कुस्तीवीराने एका तासात तब्बल १४५० हिंदू पूश-अप्स मारून आपले नाव लिम्का बुक रेकॉर्डमध्ये नोंद केले आहे. याचप्रमाणे विक्रम नोंदवित त्याला गिनीज बुक रेकॉर्डमध्येही आपल्या नावाची नोंद करायची आहे. मात्र गरीब परिस्थितीमुळे त्यांना अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.
माझ्या गुरुंनी पाहिलेले स्वप्न साकार केल्याचा...
पुणे - ऑस्ट्रेलियातील गोल्ड कोस्टमध्ये पार पडलेल्या २१ व्या
राष्ट्रकुलमध्ये चार पदकांची कमाई करणारी मनिका...
नवी दिल्ली - गोल्ड कोस्ट राष्ट्रकुल स्पर्धेमध्ये ४ पदकांची
'रिओ ऑलिम्पिकमध्ये सुशीलला पाठवले असते तर...
नवी दिल्ली - गोल्ड कोस्ट राष्ट्रकुल स्पर्धेमध्ये सुवर्ण
सानिया मिर्झा होणार आई
नवी दिल्ली - भारतीय टेनिसपट्टू सानिया मिर्झाने आपल्या
सानिया मिर्झा होणार आई नवी दिल्ली - भारतीय टेनिसपट्टू सानिया मिर्झाने आपल्या चाहत्यांसाठी
'रिओ ऑलिम्पिकमध्ये सुशीलला पाठवले असते तर सुवर्ण मिळाले असते' नवी दिल्ली - गोल्ड कोस्ट
माझ्या गुरुंनी पाहिलेले स्वप्न साकार केल्याचा अभिमान - राहुल आवरे पुणे - ऑस्ट्रेलियातील
कॉमनवेल्थ २०१८ : भारताने पटकाविले ६६ पदक, ग्लास्गोपेक्षा २ पदकांची भर गोल्ड कोस्ट -
राष्ट्रकुलमध्ये चार पदकांची कमाई करणारी मनिका भारतात दाखल नवी दिल्ली - गोल्ड कोस्ट
राष्ट्रकुलमधून नेमबाजी वगळणे युवा खेळाडूंसाठी नुकसानीचे - जितू राय नवी दिल्ली - बर्मिंगहॅम
'या' सेलिब्रिटीजना करावा लागला होता...
कठुआ बलात्कार प्रकरणी 'या' सेलिब्रिटीजनी...
'खुशी' ने केले ग्लॅमरस फोटोशूट... करतेय का...
२० वर्षांपासून 'सलमान'सोबत आहे शेरा......
दिशा पटानीची अशी आहे टायगरच्या बहिणीसोबत...
'या' अभिनेत्रींनी केल्या वेश्यांच्या...
'हा' आहे करिष्माचा स्टनिंग समर लुक...
'ही' आहे दिशाची 'लेफ्टनंट' बहिण...
गडचिरोलीत सलग दुसऱ्या दिवशीही चकमक, ६ नक्षलवाद्यांचा खात्मा गडचिरोली - अहेरी
वाढदिवस विशेष : २० वर्षापूर्वी मास्टर ब्लास्टरने दिले होते अनमोल गिफ्ट हैदराबाद -


The flag post to self suicide ध्वजस्तंभावर आत्मदहनाचा प्रयत्न | eSakal

गुरुवार, 23 मार्च 2017
सातारा - सकाळचे ११ वाजताच तो आज जिल्हाधिकारी कार्यालयात धावत धावतच आला. गळ्यात मागण्यांचा फलक अडकवलेला, तो सर्वांचे लक्ष वेधून घेत असतानाच, हातात रॉकेलची बाटली, लायटर घेऊन तो जिल्हाधिकारी कार्यालय आवारातील ध्वजस्तंभावर सरसर चढला आणि कर्जमाफीसह बैलगाड्या शर्यती सुरू करा, अशा घोषणांसह त्याने आत्मदहनाचा इशारा दिला. वाळवा (जि. सांगली) येथील विजय जाधव यांच्या या अचानक पवित्र्याने प्रशासन व पोलिसांची मात्र चांगलीच त्रेधा उडाली.
सातारा - सकाळचे ११ वाजताच तो आज जिल्हाधिकारी कार्यालयात धावत धावतच आला. गळ्यात मागण्यांचा फलक अडकवलेला, तो सर्वांचे लक्ष वेधून घेत असतानाच, हातात रॉकेलची बाटली, लायटर घेऊन तो जिल्हाधिकारी कार्यालय आवारातील ध्वजस्तंभावर सरसर चढला आणि कर्जमाफीसह बैलगाड्या शर्यती सुरू करा, अशा घोषणांसह त्याने आत्मदहनाचा इशारा दिला. वाळवा (जि. सांगली) येथील विजय जाधव यांच्या या अचानक पवित्र्याने प्रशासन व पोलिसांची मात्र चांगलीच त्रेधा उडाली.
शासनाने बैलगाडी शर्यतीवर बंदी घातली आहे. ती उठवावी, यासाठी शर्यतीप्रेमी शेतकरी सातत्याने आंदोलन करीत आहेत. तसेच शेतकऱ्यांचे कर्जमाफ करावे, अशीही मागणी जोर धरत आहे. या मागण्यांसाठी श्री. जाधव यांनी आज या आंदोलनाचा मार्ग पत्करला. जिल्हाधिकारी कार्यालयातील ध्वजस्तंभावरच आत्मदहन करण्याचा त्याचा इरादा होता. या आंदोलनाची त्याने कोणतीही सूचना प्रशासनास दिली नव्हती. अचानक केलेल्या या आंदोलनाने प्रशासकीय अधिकाऱ्यांची धावपळ झाली.
याबाबतची माहिती मिळताच पोलिस निरीक्षक बी. आर. पाटील, अग्निशामक बंब, रुग्णवाहिका, उंच शिडी असलेली पालिकेची गाडी आणि पोलिसांच्या फौजफाट्यासह जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आवारात धावपळ सुरू झाली. यंत्रणेने आंदोलक जाधव यास ध्वजस्तंभावरून खाली उतरण्याच्या सूचना केल्या. मात्र, श्री. जाधव याने या विनवण्यांना दाद दिली नाही. उलट अंगावर रॉकेल ओतून घेऊन पेटवून घेण्याची भीती तो पोलिसांना दाखवत होता. प्रथम जिल्हाधिकाऱ्यांकडून मुख्यमंत्र्यांना फोन लावा, माझ्या मागण्या सांगा, असा आग्रह त्याने धरला. ‘कर्जमाफी व बैलगाड्या शर्यतीवरील बंधने उठविण्याबाबत मुख्यमंत्र्यांनी फसविले आहे. मी आंदोलन करत राहणार आहे, असे तो म्हणत होता. तसेच त्याची घोषणाबाजीही सुरू होती. अनेकवेळा पोलिस निरीक्षक पाटील यांनी शिष्टाई करत तुमच्या आंदोलनाची कोणतीही सूचना तुम्ही प्रशासनाला दिलेली नाही. मला केवळ निवेदन द्या आणि आंदोलन करा. नाहीतर खाली या, आपण जिल्हाधिकाऱ्यांशी चर्चा करू. तुम्हाला कोणीही अटक करणार नाही, असे सांगितले. त्यावर बराच वेळ श्री. पाटील व जाधव यांच्यात खल चालला होता. अखेर श्री. पाटील यांच्या शिष्टाईला यश आले व सुमारे दीड तासानंतर आंदोलक जाधव ध्वजस्तंभावरून खाली उतरला. त्यानंतर त्याने प्रसारमाध्यमांपुढे आंदोलनाची भूमिका स्पष्ट केली.
‘‘गेली चार ते पाच वर्षे मी आंदोलन करतोय. बैलगाडी ओढत मुंबईपर्यंत गेलो. मुख्यमंत्र्यांनी आश्‍वासने दिली. पण, कोणताही पाठपुरावा झाला नाही. २५ जानेवारीला सांगली जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर आत्मदहनाचा प्रयत्न केला. त्याकडेही दुर्लक्ष केले. राष्ट्रध्वजातील हिरवा रंग जो शेतकऱ्यांचे प्रतीक आहे, त्या रंगाप्रमाणे शेतकऱ्यांचे आयुष्य फुलले पाहिजे. प्रशासन मात्र, कर्जमाफी करत नाही. राष्ट्रध्वजाचा पूर्ण सन्मान ठेऊन मी आंदोलन करतोय. पण, जिल्हाधिकाऱ्यांनी एक फोन केला नाही. हेच एखाद्या राजकीय पुढाऱ्याचे आंदोलन असते तर सर्वांनी दखल घेतली असती. सायंकाळी पाचपर्यंत संपूर्ण कर्जमाफी व बैलगाडी शर्यत सुरू झाली नाही तर राष्ट्रध्वजासमोर आत्मदहन करणार आहे, असा इशारा यावेळी श्री. जाधवने दिला. यानंतर श्री. जाधव यास पोलिसांनी अटक केली.
‘सुटा’ अध्यक्षपदी प्रा. आर. एच. पाटील
कोल्हापूर - शिवाजी विद्यापीठ शिक्षक संघाच्या (सुटा) मध्यवर्ती द्विवार्षिक निवडणुकीत डॉ. आर. एच. पाटील (के. आर. पी. कन्या महाविद्यालय, इस्लामपूर)...
नेते ‘ए.सी.’मध्ये, कार्यकर्ते जेलमध्ये
कोल्हापूर - पाचगावच्या राजकीय वर्चस्वातून २०१३ मध्ये झालेल्या दोन्ही खुनांचा निकाल जाहीर झाला. अशोक पाटील आणि धनाजी गाडगीळ यांच्या खुनातील अकरा...
रुग्णालयांत सुविधाच नाहीत; डॉक्‍टर काय करणार
आर्थिक परिस्थितीमुळे प्रसूतीसाठी महिलांचा ओढा महापालिकेच्या रुग्णालयांकडे असला, तरीही प्रत्यक्ष नोंदणी झालेल्यांपैकी केवळ ३५ टक्के गर्भवतींचीच...
अहेरी दलम कमांडरसह सहा नक्षलवादी ठार
गडचिरोली - अहेरी तालुक्‍यातील राजाराम खांदला जंगल परिसरात आज रात्री नऊच्या सुमारास पोलिसांबरोबर...
लग्नासाठी रुपयाचाही खर्च नाही
पुणे - लग्नसोहळा म्हटलं की हजारो-लाखो रुपयांचा खर्च... मुलीचं लग्न त्यातही अधिक खर्चिक... लग्नासाठी घेतलेलं कर्ज फेडताना आई-वडिलांचे होणारे हाल......
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


unique postal index number - Latest News on unique postal index number | Read Breaking News on Zee News Marathi

पत्र पाठवणं ही गोष्ट तशी आता फारच दुर्मिळ झालीय. पण, याच पत्रांच्या आणि पत्यांच्या सोयीसाठी निर्माण करण्यात आलेल्या ‘पिनकोड’ क्रमांकांना यंदा चाळीस वर्ष पूर्ण झाली आहेत.
...म्हणून ५२ वर्षाच्या मिलिंद सोमणवर मुली होतात फिदा..हे आहे कारण
अंड्याचा पांढरा भाग खाणं 'या' कारणांसाठी ठरू शकतो त्रासदायक
आता या भारतीय अरबपतीने सोडला देश, कारण ऐकून बसेल धक्का
नियमित फक्त '5' मिनिटांंच्या या उपायाने कमी होईल केसगळतीची समस्या
नवऱ्याच्या वागणूकीवर चिडली दिव्यांका, बेडरूममध्ये शिकवला धडा
ICC ने मितालीला विचारले, कोणत्या सट्टेबाजाने तुझ्याशी संपर्क केला होता का
एली अवरामशी हार्दिक पांड्याचा ब्रेकअप या अॅक्ट्रेसला करतोय करतोय डेट
धक्कादायक : मृत्यूच्या 5 तासांंनंतर जिवंत झाली व्यक्ती
शूजमधून येणारी दुर्गंधी टाळण्यासाठी '5' घरगुती उपाय
नाणार जमिनी अधिग्रहणाची अधिसूचना रद्द, सुभाष देसाईंची घोषणा


खांदेरी

खांदेरी या जलदुर्गावर जाण्यासाठी आपल्याला अलिबागला जावे लागते. अलिबाग ते रेवस या मार्गावर अलिबागपासून ४ कि.मी.अंतरावर थळ गावाचा फाटा लागतो. या फाट्यापासून ३ कि.मी.वर थळ गाव आहे. थळ बाजारपेठेजवळील किनाऱ्यावरून आपल्याला किल्ल्यावर जाण्यास बोटी मिळू शकतात. थळसमुद्रकिनाऱ्यावरून जवळ दिसणारा किल्ला म्हणजे उंदेरी तर डाव्या बाजुला थोडा लांब असणारा किल्ला म्हणजे खांदेरी. खांदेरी किल्ला त्यावर असणाऱ्या दिपगृहामुळे लगेचच लक्षात येतो. खांदेरी किल्ला थळच्या समुद्रकिनाऱ्यावरून ३ कि.मी. तर उंदेरी किल्ल्याहून पश्चिमेला १ कि.मी.अंतरावर आहे. बेटावर दोन उंचवट्यापैकी दक्षिणेकडील भाग तीस मीटर उंच तर उत्तरेकडील उंचवटा वीस मीटर उंच आहे. समुद्राच्या लाटांना समर्थपणे तोंड देत दिमाखाने उभे असणाऱ्या खांदेरीचे वैशिष्ट्य म्हणजे मजबूत तटबंदी आणि अत्यंत दुर्मिळ अशा गाड्यासहीत असणाऱ्या ३ तोफा. खांदेरी किल्ल्याकडे होडीने जात असतांनाच खांदेरीची मजबूत तटबंदी, बुलंद बुरुज आपले लक्ष वेधून घेतात. या दोन टेकड्यां मध्ये बोटींसाठी धक्का बांधलेला आहे. या धक्क्यावर ज्या ठिकाणी पाण्याच्या लाटा आपटतात तेथे एक तोफ पुरलेली आहे. या तोफेचा मागचा भाग पाण्याबाहेर डोकावताना दिसतो. शेजारी बोटीसाठी निवारा बांधला आहे. धक्क्याच्या बाजूला उजवीकडे वेताळाचे मंदिर आहे.आंत एक मोठी शेंदरी रंगाने रंगविलेली शिळा आहे. ही शिळा म्हणजेच वेताळ. होळीच्या दिवशी येथे जत्रा भरते. डावीकडे असणाऱ्या धक्क्यावरून उतरून आपण दिपगृहकडे निघालो की आपण बाजुलाच झाडांमध्ये एक मध्यम आकाराच खडक दिसतो यावर छोट्या दगडांनी यावर ठोकून पाहिले असता अक्षरक्ष भांड्यावर ठोकल्या सारखा आवाज येतो. धक्क्यावरून दिपगृहाकडे जातांना दिपगृहाला लागुनच असणारे एक तळे आहे. तेथुन पुढे बुरुजावर जाण्यासाठी पायऱ्या केलेल्या आहेत. वर पोहचल्यावर आपल्याला दिसते ती गाडयांवर ठेवलेली तोफ. ही तोफ मध्यम आकाराची असून ती आजही सुस्थित आहे. अशाच दोन तोफा लहान टेकडीच्या समोर असणाऱ्या तटावरील बुरुजावर आहेत. १८६७ मध्ये बांधण्यात आलेले दिपगृह २५ मी उंचीचे असून षट्कोनी आकाराचे आहे. दिपगृहाच्या अर्ध्या उंचीवर दिपगृहाच्या दोन्ही बाजूला एक गच्ची आहे. येथून व दिपगृहातील सर्वात उंच भागातुन किल्याचा मनोरम देखावा आपण पाहू शकतो. दिपगृहाच्या पश्चिमेला तटबंदीवर जिथे हेलिपॅड आहे तिथेच खाली एक छोटा दरवाजा आहे. हा दरवाजा आपल्याला किल्ल्याच्या बाहेरील समुद्राकडे घेऊन जातो. येथून बाहेर पडुन थोडे दूरवर जाऊन पाहिल्यास आपल्याला किल्ल्याच्या मजबूत तटबंदीची आणि बुरुजांची कल्पना येते. याशिवाय किल्ल्यावर महादेवाचे एक जुने मंदिर असून गणपती व मारुतीचे अलिकडे बांधलेली मंदिरे आहेत. याशिवाय किल्ल्यावर पाण्याचे अजून एक छोटे टाके व विहीरसुध्दा आहे. वेताळाच्या मंदिराच्या दिशेने चालत गेल्यावर तटबंदीध्ये एक दरवाजा आहे. तिथेच एक छोटी खोली आहे. बहुतेक सर्व बुरुज चांगल्या स्थितीत आहेत व एका बुरुजावर समुद्राकडे तोंड करुन एक तोफही उभी आहे. खांदेरीचा दुर्ग मुंबईच्या समोरच असल्याने अतिशय मोक्याचा आहे. त्याच्या ह्या महत्वामुळेच इंग्रज व मराठ्यांमधील संस्मरणीय युद्धाचा हा साक्षीदार आहे. शिवाजी राजांनी २८ नोव्हेंबर १६७० रोजी हे बेट हेरले. तेव्हा त्याच्या बरोबर साधारण तीन हजार लोक होते. तीन दिवस त्यांनी ह्या भागाची संपूर्ण पाहाणी केली व इथे किल्ला बांधायचे ठरविले. शिवाजीराजांच्या ह्या भागातील हालचालींना इंग्रज किती घाबरत होते व त्यांचे किती बारीक लक्ष होते ते पुढील बाबीवरून लक्षात येते. ९ सप्टेंबर १६७१ मधील एका पत्रात इंग्रजांनी खांदेरीवर शिवाजीचा किल्ला बांधायचा विचार आहे असे म्हटले आहे. २२ एप्रिल १६७२ च्या पत्रात खांदेरी उंदेरी बेटांचा उल्लेख हेन्री केन्री असा केला आहे. १४ ऑगस्ट १६७८ रोजी खांदेरीवर भूमिपूजन करण्यात आले. इ.स. १६७९ च्या ऑगस्ट महिन्यात शिवाजी महाराजांनी मायनाक भंडारी यांच्या नेतृत्वाखाली शस्त्रास्त्रे, दारुगोळा, निवडक तीनशे सैनिक आणि तितकेच कामगार पाठवून ऐन पावसाळयात खांदेरी दूर्गाच्या बांधकामास पुन्हा सुरुवात करण्यात आली. मायनाक भंडारी तटबंदी बांधत असताना २७ ऑगस्ट १६७९ ला इंग्रजांच्या टेहाळणी जहाजाने बेट त्वरीत सोडण्याबद्दल मायनाक भंडारीला संदेश दिला. पण मायनाकने त्याकडे दुर्लक्ष केले. त्यामुळे इंग्रजांनी १९ सप्टेंबर १६७९ रोजी चाळीस बंदूकधारी सैनिकांनीशी व्यापारी जहाज घेवून खांदेरी वर हल्ला चढविला, त्या काळी इंग्रजांकडे मराठी आरमारात असणारी, उथळ समुद्रात वेगाने अंतर कापणारी गलबते नसल्याने त्यांना व्यापारी जहाजे वापरावी लागली. त्यांची व्यापारी जहाजे खडकाळ किना-यामुळे खांदेरी वर पोहोचू शकले नाहीत. त्यांना खराब हवामानामुळे परतावे लागले. किनाऱ्यावर परतताना मराठी मावळ्यांनी त्यांचे व्यापारी जहाज सैन्यासह समुद्रात बुडविले. नंतर कॅप्टन विलियम मिंचिन, रिचर्ड केग्वीन, जॉन ब्रँडबरी, फ्रान्सिस थॉर्प या नाविक अधिकाऱ्यांना खांदेरीवर पाठवून ते बेट मराठ्यांकडून काबीज करण्याचे मोठे प्रयत्न इंग्रजांनी केले. त्यानंतर इंग्रजांनी रिव्हेंज आणि हंटर नावाचे लढाऊ जहाज पाठवून थळ वरून खांदेरीला होणारा पुरवठा थांबवायचा प्रयत्न केला. हंटर बरोबर तीन लहान जहाजेही पाठवली होती. गेप आडनावाच्या माणसाकडून काही गुराबा भाड्याने घेऊन त्यावर काही तोफा कशातरी बांधून त्यांनी इंग्रजी आरमार पाठवण्याचा प्रयत्न केला. ७ सप्टेंबर १६७९ पर्यंत बेटावर एक मीटर उंचीचा तट तयार झाला होता. ११ सप्टेंबर १६७९ ला दौलतखानने मायनाकसाठी चांगले संरक्षक सैन्य आणले. थळच्या किनाऱ्यावर असलेल्या या आरमाराने इंग्रजी आरमारातल्या त्रुटी हेरल्या.मराठयांच्या होडया थळच्या किनाऱ्यावरून सामानसुमान घेऊन खांदेरी बेटावर निघत. त्यांना प्रतिबंध करण्यासाठी किनारा आणि बेत यामध्ये नाविक मोर्चेबंदी उभारण्याचे, पण त्यांच्या मोठ्या जहाजांना या खाडीमध्ये ठिय्या देऊन राहण्याचे काम जमले नाही वाऱ्यामुळे त्यांच्या होडया किनाऱ्याकडे फेकल्या जात आणि त्या दगडावर आपटून फुटण्याची भीती असल्याने इंग्रजांना ती जहाजे खोल पाण्यात न्यावी लागली. १५ सप्टेंबर रोजी हंटर, रिव्हेंज व इतर लहान जहाजांनी मिळून बेटावर आक्रमण केले. हा हल्ला इंग्रज अधिकारी केग्विनने केला होता पण मराठ्यांनी तो परतवून लावला. तीन-चार मध्यम आकाराच्या होड्या (खडकांची खोली मोजण्यासाठी सोबत लांबलचक बांबू), दोन व्यापारी जहाजे, दोन-तीन मचवा इत्यादी फौजफाटा दिमतीला घेवून सेनापती केग्विन निघाला. तिकडे अलिबाग वरून खांदेरी कडे गलबतांचा ताफा निघाला, इकडे इंग्रज तयारच होते. त्यांनी मराठयांची पाच गलबते समुद्रात बुडविली आणि मागे फिरलेल्या उरलेल्या गलबतांचा नागोठण खाडी पर्यंत पाठलाग केला. दौलतखान त्याच्या वीस होड्यांनिशी नागावला परत गेला. इतका पराक्रम गाजवून देखील इंग्रजांना दर्यावर्दी मावळ्यांना खांदेरी वर जाण्यापासुन रोखता आले नाही. लहान लहान बोटीतून मावळ्यांच्या झुंडी खांदेरीवर येवून थडकल्या. या दरम्यानच्या काळात मराठ्यांनी खांदेरी वर मोठ्या संख्येने तोफा उभारल्या. १८ ऑक्टोबर १६७९ ला चाळीस ते पन्नास मराठी नौकांनी मिळून इंग्रजांच्या टेहळणाऱ्या जहाजांवर मारा केला. थळच्या जवळ असलेल्या रिव्हेंज जहाजातून केग्विनने प्रतिकार करायचा प्रयत्न केला. त्यात इंग्रजांच्या पाच ते सात नौका मराठ्यांनी जिंकून घेतल्या. त्यानंतर काही दिवस केग्विनने मराठ्यांच्या लहान होड्यांवर आक्रमण करायचे काही निष्फळ प्रयत्न केले. १७ नोव्हेंबर १६७९ ला पुन्हा एकदा युद्धाला तोंड फुटले. इंग्रजांच्या डोव्ह नावाच्या नौकेवर पाठीमागे तोफ नसल्याने ती त्रुटी हेरून मराठा आरमाराने पाठीमागून चक्राकार हल्ला चढवून ती नौका पकडली आणि त्यावरचे वीस इंग्रज व काही स्थानिक खलाशी कैद करून सागरगडावर डांबले. दौलतखानच्या सोबतीचे मराठे सैन्य जुमानत नाही हे पाहून शेवटी इंग्रजांनी मोगलांचा सरनौबत जंजिऱ्याच्या सिद्दीची कुमक जोडून घेण्याचे ठरवले. आता एका बाजूला जंजिऱ्याचा सिद्दी आणि दुसरीकडे इंग्रज अशा दोन कसलेल्या गनिमांशी मराठी सैन्य दोन हात करू लागले. इकडे खांदेरी पाडाव होत नाही हे पाहून संतापलेल्या सिद्दीने उंदेरी वर किल्ल्याचे बांधकाम सुरु ठेवले. एका बाजूने उंदेरीवर किल्ला बांधायचा आणि दुसरीकडे खांदेरीवरील बांधकामाला अडसर करायचा असा दोन कलमी कार्यक्रम सिद्दी राबवत होता. दरम्यान जर खांदेरी घेतला तर तो स्वतः कडे ठेवून घेण्याचा सिद्दीचा डाव इंग्रज अधिकारी केग्विनच्या ध्यानी आला आणि इंग्रजांनी सिद्दी हा शिवाजी महाराजांपेक्षा शिरजोर ठरू शकेल या भीतीपोटी खांदेरी मोहिमेचा जोर कमी केला. २४ डिसेंबर १६७९ ला युद्धबंदी होऊन तहाची बोलणी सुरू झाली. १६ जानेवारी १६८० रोजी इंग्रज व मराठ्यांमध्ये तह झाला. मराठ्यांचा चौलचा सुभेदार आण्णाजी याने मराठ्यांतर्फे तहावर शिक्कामोर्तब केले. या घटनेवरून सागराची भरती-ओहोटी, खोल-उथळ पाणी, मतलई वारे, इत्यादींचे ज्ञान मराठ्यांना इंग्रजांपेक्षा अधिक असल्याचे दिसले. संगमेश्वरी नावाच्या वेगळ्या आराखड्याच्या मराठा होड्यांनी या युद्धात कमाल केली. खास मराठा बनावटीच्या या होड्यांनी इंग्रज आरमाराला आश्चर्यकारकरीत्या चकवले. मराठे रातोरात या चिंचोळ्या होडया वल्हवत बेटावर सामानसुमान पोहोचते करत. इंग्रजांनी माघार घेतली तरी सिद्दीने उंदेरीचे बांधकाम पूर्ण केले आणि खांदेरी वर तोफांचा मारा सुरू ठेवला. सुमारे चार-पाच महिने हे चालूच राहिले. त्यानंतर बरीच वर्षे मराठे आणि सिद्दी यांच्या मध्ये खांदेरी - उंदेरीचा ताबा मिळवण्यासाठी आणि टिकविण्यासाठी युद्ध सुरु राहिले. पुढे ८ मार्च १७०१ रोजी सिद्दी याकूत खानने ‘खांदेरी’ वर हल्ला केला पण मराठयांनी तो परतावून लावला. सन १७१३ मध्ये सरखेल कान्होजी आन्ग्र्यांनी खांदेरी-उंदेरी वर मराठी साम्राज्याचा झेंडा रोवला. इ स १७१८ मध्ये पुन्हा इंग्रजांनी खांदेरी विजयाची मोहीम मुंबईचा गव्हर्नर चार्लस बून याच्या नेतृत्वाखाली आखली पण त्यात त्यांना यश आले नाही. इंग्रजांनी मोठा तोफखाना युध्द नौकांवर ठेवून किल्ल्यावर हल्ला केला, पण किल्लेदार माणकोजी सूर्यवंशी याने किल्ला ५०० माणसांनीशी महिनाभर लढवला. त्यामुळे इंग्रजांना हात हलवित परत जावे लागले. शेवटी १७४० ला पुन्हा इंग्रज आणि सिद्दी यांच्यात तह होवून गड जिंकल्यास तो त्यावरील दारुगोळा आणि शिबंदी तोफांसह इंग्रजांच्या ताब्यात देण्याचे ठरले. पण रघुजी आंग्रे याने हे प्रयत्न धुळीस मिळवले आणि गडावर आणखी तोफा तैनातीस ठेवल्या. इ स १७५९ साली मानाजी आंग्रे यांच्या मृत्यूनंतर सिद्दीने कुलाब्याचा पाडाव केला. याला प्रत्युत्तर म्हणून माधवराव पेशव्याच्या आदेशानुसार रघुजी आंग्रे यांनी उंदेरीवर हल्लाबोल केला आणि घनघोर युद्धानंतर उंदेरीचा पाडाव केला. शेवटाला १७९९ साली इंग्रज सेनापती हुजस याला खांदेरी मोहोमेचा आदेश मिळाला. दरम्यानच्या काळात खांदेरीवर सुमारे ३०० तोफा तैनातीस होत्या असे त्याला कळले. त्याने तुफानी दारुगोळा आणि सैन्यासह या किल्ल्यांवर हल्ला चढविला आणि किल्ल्यावर युनियन जेक फडकवला पण हार मानतील ते मावळे कसले. या दरम्यान इंग्रजांच्या कैदेत असलेले जयसिंग आंग्रे याच्या पत्नी रणरागिणी सकवारबाई हिने पुन्हा खांदेरी वर प्रतिहल्ला चढवून या किल्ल्यावर भगवा फडकवला. पण इंग्रजाकडून तिला आमिष दाखविण्यात आले कि खांदेरी वरचा ताबा सोडला तर जयसिंग आंग्रेची सुटका करण्यात येईल. पती प्रेमापोटी तिने या किल्ल्याचा ताबा सोडला. पण इंग्रजांनी जयसिंग आंग्रेंचा वध केला आणि रणरागिणी सकवारबाईस तुरुंगात डांबले. पुढे १८१४मध्ये खांदेरी पेशव्यांच्या ताब्यात गेला. १८१७ मध्ये त्याचा ताबा परत आंग्रेकडे गेला. १८१८ मध्ये ‘खांदेरी’ किल्ला इंग्रजांच्या ताब्यात गेला तो कायमचाच. ---------------------------------सुरेश निंबाळकर
श्रेणी - अत्यंत कठीण


successful Maharashtra bandh called by Dalit organizations | शहरबात : नवे ‘बंद’करी | Loksatta

पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
घाऊक बाजारात दर घसरूनही साखर महागच
पृथ्वीच्या तापमानात २०१० पासून सातत्याने वाढ
ब्रसेल्स गोळीबारातील आरोपी अब्देसलामला २० वर्षे तुरुंगवास
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
शहरबात : नवे ‘बंद’करी
शहरबात : नवे ‘बंद’करी
भीमा-कोरेगावच्या पाश्र्वभूमीवर ३ जानेवारीला दलित संघटनांनी पुकारलेला बंद यशस्वी झाला.
गेल्याच आठवडय़ात भीमा-कोरेगावच्या घटनेनंतर दलित संघटनांनी पाळलेला बंद राज्यभर यशस्वी झाला.
बडय़ा नेत्याचे निधन वा काही मोठी दुर्घटना झाल्यास नागरिक स्वत:हून बंद पाळतात. हे प्रकार क्वचित, पण बहुतांशी बंद हे सक्तीचेच असतात. न्यायालयाने बंद ही बेकायदा कृती ठरवली आहे. परंतु भीमा-कोरेगावच्या पाश्र्वभूमीवर ३ जानेवारीला दलित संघटनांनी पुकारलेला बंद यशस्वी झाला.
गेल्याच आठवडय़ात भीमा-कोरेगावच्या घटनेनंतर दलित संघटनांनी पाळलेला बंद राज्यभर यशस्वी झाला. मुंबई, ठाणे, नवी मुंबई, पनवेल, वसई-विरार या शहरांमधील सारे व्यवहार बंद होते. वसई-विरारमध्ये एरव्हीही कोणत्याही पक्षाचा बंद १०० टक्के यशस्वी होत नाही. पण गेल्या आठवडय़ात येथेही बंद कडकडीत झाला.
‘बंद’ मुंबईला नवीन नाही. संयुक्त महाराष्ट्राच्या मागणीसाठी झालेल्या चळवळीच्या वेळी मुंबईत अनेकदा बंद पाळला जात असे. जॉर्ज फर्नाडिस यांनी इशारा दिल्यावर मुंबई बंद व्हायची. महानगरपालिका कर्मचारी, बेस्ट, रेल्वे, टॅक्सी सेवा, गुमास्ता आदींमध्ये जॉर्ज फर्नाडिस यांच्या कामगार संघटनांमध्ये तेव्हा वर्चस्व होते. परिणामी जॉर्ज यांनी आवाज दिल्यावर त्यांच्या कामगार संघटनांचे वर्चस्व असलेले सारे कामगार बंदमध्ये सहभागी होत. त्यामुळे बंद आपोआपच यशस्वी होत असे.
शिवसेनेच्या उदयानंतर राडा संस्कृतीला बळ मिळाले. शिवसेनेचा बंद म्हणजे सामान्य मुंबईकरांमध्ये दहशत असायची. कारण बंद कसा यशस्वी करायचा याचा शिवसैनिकांना अंदाज आला होता. सकाळी दोन-चार गाडय़ांवर दगडफेक केल्यावर वातावरण तणावपूर्ण होत असे. मग लोक बाहेर पडण्याचे टाळत असत. शिवसेनेचे बंद हाणून पाडण्यासाठी सरकारने अनेकदा बळाचा वापर केला. पण शिवसेनेची कमालीची दहशत होती. जॉर्ज फर्नाडिस आणि शिवसेनेचा बंद नेहमीच यशस्वी होत गेले.
RTI द्वारे विचारलं, १५ लाख रुपये केव्हा मिळणार
पाक खेळाडूची विनंती : 'खेळताना अनेकदा भारताकडून विजय हिसकावला, पण आज मदतीची गरज'
मुलीच्या बॉयफ्रेंडला पत्र पाठवून बराक ओबामांनी मागितली माफी
विक्रमी शतकांचा आनंद विराटसोबत शॅम्पेन पिऊन साजरा करणार - सचिन
मुंबईत ५८ वर्षांची 'आया' अटकेत, शाळेत चिमुकलीवर करत होती लैंगिक अत्याचार
दलित संघटनांचा बंद १९९७ मध्ये रमाबाई नगरच्या पोलीस गोळीबारानंतर उमटलेल्या हिंसक प्रतिक्रियेनंतर प्रथमच यशस्वी झाला. रमाबाई नगरमधील हिंसाचारानंतर पुकारलेल्या बंदला सर्वच राजकीय पक्षांनी पाठिंबा दिला होता. भीमा-कोरेगावच्या घटनेनंतरच्या बंदची हाक फक्त भारिप बहुजन महासंघाचे नेते प्रकाश आंबेडकर यांनी दिली होती. शेकाप किंवा डावे पक्ष वगळता राजकीय पक्षांनी उघडपणे या बंदला पाठिंबा दिला नव्हता. तरीही हा बंद १०० टक्के यशस्वी झाला. जेव्हा केव्हा दलित संघटनांकडून बंदचे आवाहन केले जाते, तेव्हा दलित समाजाचे प्राबल्य असलेल्या भागांमध्येच आंदोलन यशस्वी होते. हे खैरलांजीच्या वेळीही अनुभवास आले. रिडल्सच्या वेळी झालेल्या वादातही आंदोलन हे दलित वस्त्यांपुरतेच सीमित राहिले. मराठवाडा विद्यापीठाच्या नामांतरच्या मागणीसाठी झालेल्या आंदोलनाचा दलित समाजाचे प्राबल्य असलेल्या विभागाबाहेर तेवढी धग नव्हती. प्रकाश आंबेडकर यांनी बंदची हाक दिली असली तरी आंबेडकर यांचे कट्टर विरोधक रामदास आठवले यांच्या पक्षाला आंदोलनात सहभागी व्हावे लागले.
मुंबईतील १९९७ मधील रमाबाई आंबेडकर नगरमधील गोळीबाराच्या घटनेच्या पाश्र्वभूमीवर सरकारने भीमा-कोरेगावच्या आंदोलनानंतर बचावात्मकच भूमिका स्वीकारली होती. बंदच्या दिवशी संयम बाळगावा आणि बळाचा वापर करू नये, अशा सक्त सूचना पोलीस अधिकाऱ्यांना देण्यात आल्या होत्या. सरकारचा आदेश असल्याने पोलीस यंत्रणेचा नाईलाज झाला. मुंबई, ठाण्यासह बहुतांशी सर्वच शहरांमध्ये छोटय़ा १० ते १५ जणांच्या जमावाकडून बंदसाठी सक्ती करण्यात येत होती. मुंबईत अनेक भागांमध्ये सकाळी नेहमीप्रमाणे दुकानेही उघडण्यात आली होती. पोलिसांच्या बघ्याच्या भूमिकेचा अंदाज आल्यावर कार्यकर्ते सक्रिय झाले. एकप्रकारे बंद यशस्वी होण्यास सरकारचा हातभार लागला.
बंदचे सारे श्रेय प्रकाश आंबेडकर यांना जाऊ नये म्हणून रामदास आठवले यांच्या पक्षाच्या नेत्यांनी आपल्यामुळेच बंद झाला, असे चित्र उभे केले. मुंबई, ठाणे, नवी मुंबई, पुणे आदी शहरांमधील दलित वस्त्यांमध्ये आजही रामदास आठवले यांना मानणारा वर्ग मोठा आहे. विशेषत: युवक वर्गात आठवले यांच्याबद्दल आकर्षण आहे.
बंद यशस्वी झाला. तो कसा आणि कोणामुळे झाला याच्या श्रेयाचे राजकारण सुरू झाले. बाबरी मशीद पाडल्यावर उसळलेली जातीय दंगल आणि १९९३ मधील साखळी बॉम्बस्फोटानंतर मुंबईतील वातावरण कलुषित झाले. या जखमा भरून येण्यास पुढे अनेक वर्षे गेली. भीमा-कोरेगोवच्या घटनेमुळे मुंबई काय किंवा सारी महानगरे अथवा ग्रामीण भागात सामाजिक तणाव राहणार नाही याची खबरदारी साऱ्यांनी घेतली पाहिजे. आंदोलनाच्या जखमा राहू नयेत हीच अपेक्षा.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
आजचे राशीभविष्य, मंगळवार, २४ एप्रिल २०१८
रघुराम राजन बँक ऑफ इंग्लंडचे गव्हर्नर होणार
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
RTI द्वारे विचारलं, १५ लाख रुपये केव्हा मिळणार
पाक खेळाडूची विनंती : 'खेळताना अनेकदा भारताकडून विजय हिसकावला, पण आज मदतीची गरज'
मुलीच्या बॉयफ्रेंडला पत्र पाठवून बराक ओबामांनी मागितली माफी
विक्रमी शतकांचा आनंद विराटसोबत शॅम्पेन पिऊन साजरा करणार - सचिन
मुंबईत ५८ वर्षांची 'आया' अटकेत, शाळेत चिमुकलीवर करत होती लैंगिक अत्याचार
मी शाहरुखचा 'स्वदेस' पाहिलाच नाही- आमिर खान
शाहरुखने माझं आयुष्य उध्वस्त केलं, त्या तरुणीचा आरोप
सुनील ग्रोवरला जॅकपॉट; सलमानसोबत चित्रपटात करणार काम
'केसरी'च्या शूटिंगदरम्यान अक्षयला दुखापत, उपचारासाठी मुंबईला परतण्यास दिला नकार
अभिनेता अली जफरवर पाकिस्तानी गायिकेकडून लैंगिक अत्याचाराचा आरोप
मुन्ना यादवला सर्वोच्च न्यायालयातून तात्पुरता जामीन
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
महापालिकेच्या ३४ मराठी शाळा बंद
जिल्ह्य़ात ६८ अपघात स्थळे
कर्नाक पूल पाडण्यास उच्च न्यायालयाचा हिरवा कंदील
नेहरू विज्ञान केंद्रातील ‘दि एनर्जी बॉल’ नव्या ढंगात
‘फटका चोरां’ची दहशत कायम
वाढलेल्या तापमानात विजेविना घामाघूम


आंतरजालीय व्यासपीठ | रानमोगरा

‘सकाळ’ने घेतली ‘रानमेवा’ ची दखल.
प्रा. मधुकर पाटील, बोरीवली (पश्चिम), मुंबई
अभिप्राय : डॉ मधुकर वाकोडे
शरद जोशी यांचे हस्ते सत्कार
नागपुरी तडका – अभिवाचन
सरकारची होळी – स्टार माझा बातमी
सत्कार समारंभ : आर्वी (छोटी)
← ‘रानमेवा’ पुस्तक प्रकाशन
“ब्लॉग माझा-३”-विजेत्यांचे अभिनंदन →
सध्या आंतरजालावर मराठीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लेखन केले जाते. त्यात ब्लॉग (अनुदिनी) आणि मराठी संकेतस्थळे येथे विपुल लेखन केले जाते. आंतरजालावर लेखन करण्याचा सहजसोपा, कुणाचाही अंकुश नसलेला पर्याय उपलब्ध झाल्याने आजवर निव्वळ वाचक असलेली मंडळी आता लेखन करायला लागली आहे. त्यामुळे आता आंतरजालावर लेखक, वाचक, समीक्षक, व टीकाकार या वेगवेगळ्या भूमिका एकच व्यक्ती वठवायला लागली आहे. त्यामुळे आंतरजालावरील लेखनाकडे पाहताना काही चित्रविचित्र मुद्दे उपस्थित होत आहेत. त्यातील काही बाबी अशा.
१) लेखनावर अंकुश नसल्याने तसेच संपादन करणारा कुणीच नसल्याने ज्याला जसे वाटेल तसे लिहायची मुक्तमुभा मिळाली आहे. त्यामुळे लेखकाजवळ त्या विषयाचा पुरेसा अभ्यास व वैचारिक परिपक्वता नसूनही त्याने जर नको तो विषय हाताळला तर त्याच्या वादग्रस्त लेखनाला थोपविता येणे सहज शक्य नाही.
२) लेखक/कवीला लेखनाविषयीचा स्वतःचा असा एक दृष्टिकोन असतो. इतर लेखक/कवीचा लेखनाविषयीचा वेगळा दृष्टिकोन असू शकतो, पण स्वतः लेखक/कवी असलेला व्यक्ती इतरांच्या लेखनावर प्रतिसाद देताना ही बाब दुर्लक्षित करून स्वतःच्या दृष्टिकोनातून इतरांच्या कलाकृतीकडे बघतो तेव्हा चांगल्या रचना देखिल त्याला भंकस वाटायला लागतात. त्यामुळे एखाद्या उत्तम कलाकृतीचे योग्य ते समीक्षण, मूल्यमापन होईल याची अजिबात शाश्वती देता येत नाही.
३) लेखक/कवी हाच प्रतिसादक असल्याने “जो मला प्रतिसाद देतो, मी सुद्धा त्यालाच प्रतिसाद देईन” अशी भावना जोर धरून एकतर कंपूबाजी तयार होते किंवा “मी तुझी पाठ खाजवतो, तू माझी पाठ खाजव” असा प्रकार सर्रास सुरू होतो. त्यामुळे लेख/कवितेचा दर्जा हा मुद्दा गौण ठरतो. त्यामुळे साधारण रचनेवरही भरपूर प्रतिसाद पडतात आणि एखादी उत्कृष्ट रचना दुर्लक्षित राहते. प्रतिसादाच्या संख्येवरून रचनेचे मूल्यमापन करता येत नाही, त्यामुळे प्रतिसादाची विश्वासहार्यता आपसूक कमी होते.
अर्थात हे मुद्दे सरसकट सर्वांनाच लागू होते असे मला म्हणायचे नाही, आणि हे मुद्दे सरसकट सर्वांनाच लागू पडतही नाहीत, पण मोठ्या प्रमाणावर हे घडत असते एवढे मात्र खरे.
४) कविता कशी असावी किंवा कविता कशी नसावी याबद्दल जर एखाद्या कवीला मार्गदर्शनपर सल्ला द्यायचा असेल तर पहिल्यांदा त्या कवीची विचारशैली समजून घ्यायला हवी. त्याचा दृष्टिकोन समजून घ्यायला हवा पण तसे न होता स्वतःच्या फूटपट्टीने अवलोकन करून नको तो सल्ला दिला जातो, त्यामुळे त्या कवीला काही प्रेरणा मिळण्याऐवजी त्या कवीचे खच्चीकरण व्हायचीच जास्त शक्यता असते.
त्यामुळे आंतरजालावर वावरताना काही मूलभूत बाबींवर लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे.
१) आजवरच्या सर्व व्यासपीठापेक्षा आंतरजालीय व्यासपीठ हे पूर्णतः भिन्न आहे. कारण येथे जात, पात, धर्म, पंथ, भाषा, प्रांत, देश, श्रीमंत, गरीब अशा सर्व सीमा ओलांडून एकाचवेळी एकाच व्यासपीठावर वेगवेगळी मंडळी जमू शकतात. त्यामुळे मतभिन्नता असणे किंवा एकच विचार अनेकांनी वेगवेगळ्या शब्दात व्यक्त करणे यात नवल काहीच नाही. आणि येथे लेखकापेक्षा वाचकाचीच जास्त कसोटी लागू शकते, त्यासाठी जालावर वाचक म्हणून वावरताना हे भान ठेवणे गरजेचे आहे.
२) समविचारी व्यक्ती एकत्र येऊन ग्रुप तयार होणे यात वावगे काहीच नाही, पण त्यात संकुचितपणा नसल्यास कंपूबाजीचे स्वरूप येणार नाही.
३) आपले विचार मांडावेत पण दुस‍र्‍यावर लादण्याचा अट्टहास नसावा.
४) न पटणार्‍या विचारांना देखिल “असा सुद्धा एक विचार असू शकतो” असे समजून सन्मान द्यावा.
हळूहळू आंतरजालिय लेखनाचा/वाचनाचा जसजसा अनुभव वाढत जाईन तसतशी प्रगल्भता आपोआप वाढीस लागेल आणि भविष्यकाळात आंतरजालीय व्यासपीठ हेच सर्वोच्च व्यासपीठ म्हणून नावारूपास येईल, अशी मला खात्री वाटते.
← ‘रानमेवा’ पुस्तक प्रकाशन
“ब्लॉग माझा-३”-विजेत्यांचे अभिनंदन →
3 comments on “आंतरजालीय व्यासपीठ”
कंपुबाजी ही फक्त ब्लॉग वरच नाही, तर सगळ्याच सोशल संकेत्स्थळावर चालते. एखाद्या चांगल्या कवितेचा कचरा करणे किंवा अगदी सुमार कवितेला खूप छान म्हणून प्रतिसाद देणे हे तर नक्कीच होतांना दिसते. ( मिपा, माबो, वगैरे ) तू माझी पाठ खाजव मी तुझी हीच मनोवृत्ती दिसते तिथे पण.
असो, विषय तो नाही, जरी प्रतिक्रिया नसल्या तरीही एखादी चांगली कलाकृती ही चांगली कलाकृती म्हणूनच ऒळखली जाईल. तिची किंमत काही कमी होणार नाही.. हे अगदी खरे.
होय महेंद्रजी, हे खरे आहे. शेवटी चांगली कलाकृती हीच चिरकाल तग धरेल. निकृष्ठ कलाकृतीचा उगीच उदोउदो केला तरी तिला आयुष्य नसणारच, हे उघड आहे.
या नात्याने कवी लोक निरंकुशच असतात. इतर लेखक, समीक्षक आदी लोकही खरे तर निरंकुशच असतात. तेव्हा त्याची तक्रार ती काय करायची.
मात्र, कवीवर्य सुरेश भट म्हणतात त्यानुसारः
आज या वर्तमानाला कळेना आमची भाषा
विजा घेऊन येणार्‍या युगांशी बोलतो आम्ही
म्हणून, उद्याच्या वाचकाकरता आपण आजच काही लिहून ठेऊ शकतो, ही केवढी अमोघ शक्ती या महाजलीय लेखनाने आपणाला दिली आहे. त्या शक्तीने सशक्त होत्साते, सर्व समाजास सत्वर प्रगतीपथावर नेण्यास आपण कटिबद्ध होऊ तोच सुदिन
एरव्ही सामान्यतः मी आपल्या वरील विचारांशी सहमतच आहे.
स्टार माझाने आपल्या अनुदिनीची निवड केल्याखातर हार्दिक शुभेच्छा
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन डाउनलोड करा.
वेळ : ३२ सेकंद - MP3 आकार - 1.22 MB
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन ऐका.
संपूर्ण मायमराठीचे श्लोक ऐकण्यासाठी येथे क्लिक करा.
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
ABP माझा TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २७-०१-२०१३
स्टार TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २६-१२-२०१०
गगनावरी तिरंग्या फ़डकत असेच जावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तू प्राण भारताचा, शक्ती ध्वजा-पताका
संगे हिमालयाला येण्यास मार हाका
समवेत घे सह्याद्री, मेरूस ये म्हणावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
साथीस ब्रह्मपुत्रा, गोदावरी नि यमुना
धारा तरंग स्फ़ूर्ती, देईल पावलांना
कन्या भगीरथाची, रस्ते तिला पुसावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तारांगणे उद्याची, कक्षा तुझी असावी
ही मान भारताची, सर्वत्र उंच व्हावी
आता अभय मनाच्या धुंदीस या जपावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
ही माझी छोटीसी दुनिया...
माझ्या छोट्याशा दुनियेत आपले
माझ्या काही गद्य आणि पद्य रचना..
शेतकरी म्हणुन जगतांना (
माझ्या साईटला भेट देणारांचे मनःपुर्वक स्वागत ...
माझ्या साईटवरील सर्व लेख,कविता,गझल आणि इतर अवांतर साहित्यलेखन माझे स्वतःचे स्वरचित असुन सर्वाधिकार सुरक्षित आहेत.
या साईटवरचे साहित्य इतरांना पाठवायचे असल्यास कृपया साईटचा पत्ता इतरांना कळवावा ही विनंती. येथील साहित्य copy-paste करून इतरांना ई-मेल करू नका.
आपण अत्यंत संवेदनशील रसिक आहात, साहित्यचोर नाही याची जाणीव असू द्या.संदर्भ देतांना लिंक आणि लेखक,कविचे नांव अवश्य नमुद करा.
आपला नम्र - गंगाधर मुटे
माझे लेखन – वर्गवारीनुसार
अच्छे दिन आनेवाले है (2)
ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3)
दिवाळी अंक – २०११ (6)
भारत की जुबानी (1)
भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2)
मार्ग माझा वेगळा (89)
शेतकरी साहित्य संमेलन (5)
स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5)
स्वतंत्र भारत पक्ष (2)
आपण येथे वाचू शकता,
चर्चेत भाग घेऊ शकता,
नवीन चर्चा सुरू करू शकता
या, एक वेळ अवश्य भेट द्या.
- गंगाधर मुटे, निमंत्रक
तुझे शब्द सान्निध्य माझे ललाटी
जडो ध्यास हा छंद व्यासंग बोली
तुझे शब्दलालित्य सूरास मोही
तसा नादब्रह्मांस आनंद होई
सुरांच्या नभी सूरगंगा नहाली
जरी वेगळी बोलती बोलभाषा
अनेकांत एकत्व ही प्राणभाषा
असे भाग्य आम्हां मराठी मिळाली
असा मावळा गर्जला तो रणाला
तसा घोष "हर हर महादेव" झाला
मराठी तुतारी मराठी मशाली
अभय एक निश्चय मनासी करावा
ध्वजा जीव ओवाळुनी फ़डकवावा
सदा शब्द वाणीत ये सर्वकाली
स्टार TV प्रक्षेपित बक्षिस वितरण
स्टार माझा TV द्वारा आयोजीत ब्लॉग माझा-३ च्या बक्षिस वितरण कार्यक्रमाच्या एपिसोडचे दि. २७ मार्च २०१० ला स्टार माझा चॅनेलवर प्रसारण करण्यात आले.
“वांगे अमर रहे”-ABP माझा बातमी
“वांगे अमर रहे”-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
रानमेवा-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
या ईमेलवर संपर्क करा.
सुंदर ते ध्यान उभे बांधावरी
कासे पितांबर ते फ़ाटके धोतर
तुळशीहार जणू घामाचीच धार
पोटीच्या आतड्या नृत्य करी..॥४॥
चेंदा मिरचीचा तोंडी लावी..॥५॥
आरतीला नाही त्याची रखुमाई
राजा शेतकरी बळीराज यावे
सुखी झाली ती साजणी ॥१॥
म्हणे पगारी बरवा ॥२॥
शेती बागा त्याचे घरी
परी नको शेतकरी ॥३॥
पदोपदी दिसे खूप ॥४॥
डोहामधी डुबक्या मारा ॥५॥
या देशाचे पालक आम्ही
आम्हीबी हकदार रे ...........||धृ||
आम्हीबी हकदार रे ...........||१||
केवळ खुर्ची बदलून केले,
आम्हीबी हकदार रे ...........||२||
फ़ुंकून दे तू बिगुल आता,
नव्या युगाचा होरा घे
आम्हीबी हकदार रे ...........||३||
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
श्याम्याची बिमारी… on श्याम्याची बिमारी
Gangadhar Mute on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
अनामित on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
vinod chaudhari on बळीराजाचे ध्यान
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
chinmay moghe on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on स्वदेशीचे ढोंगधतूरे : नागपुरी…
मनोज शेलार on माय मराठीचे श्लोक…
डिम्पल भगवान ऊईके on मुरली खैरनार : एक जिंदादील…
datta salekar on बळीराजाचे ध्यान
चौथे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन मुंबईत
संपादकीय : अंगारमळा : खरा शेती साहित्यिक कोण
४ थे अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन : नियोजन
एक लेख एका आत्मप्रौढीचा
शेतीच्या हतबलतेला निसर्ग जबाबदार नाही
ये तू मैदानात : शेतकरी गीत
झाडावर पाखरू बसलं : लावणी
अभिमानाने बोल : जय विदर्भ
परतून ये तू घरी
॥सांगा तुकारामा : अभंग-४॥
स्मशानात जागा हवी तेवढी
“रानमोगरा” ला लिंक होण्यासाठी खालील कोड HTML विजेट मध्ये पेस्ट करा.
"रानमोगरा" या ब्लॉगला लिंक होण्यासाठी तुमच्या ब्लॉगच्या HTML विजेट मध्ये वरील कोड पेस्ट करा.
My Blog अभंग आंदोलन करुणरस कविता गझल छायाचित्र नागपुरी तडका पारंपारीक गाणी पारितोषक/सत्कार पुरस्कार बातमी भजन भोंडला,हादगा,भुलाबाई मराठी भाषा महिला महिलांच्या व्यथा मार्ग माझा वेगळा राजकारण रानमेवा वाङ्मयशेती विडंबन विनोदी शेतकरी काव्य शेतकरी गाथा शेतकरी गीत शेतकरी संघटक शेतीचे अनर्थशास्त्र शेती विषयक समिक्षण
माझ्या आवडीचे मराठी संकेतस्थळ
रानमोगरा ( शेती आणि कविता )
शेतकरी विहार – Blogspot
माझे लेखन कॅटेगरी निवडा Audio (2) अंगाई गीत (2) अंगारमळा (1) अंधश्रद्धा (5) अच्छे दिन आनेवाले है (2) अभंग (15) अशीही उत्तरे (3) आंदोलन (11) आरती (3) उत्पादन खर्च (2) ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3) ओवी (4) करुणरस (9) कविता (130) कवी/गीतकार (1) कॅरावके (2) गझल (103) गौळण (7) चर्चा (2) छायाचित्र (10) जात्यावरची गाणी (1) टीव्ही प्रक्षेपण (4) तुंबडीगीत (1) दिवाळी अंक – २०११ (6) देशभक्ती (6) नागपुरी तडका (27) नाट्यगीत (1) निवेदन (2) पत्र (2) परिषद (2) पारंपारीक गाणी (19) पारितोषक/सत्कार (13) पुरस्कार (13) पोळ्याच्या झडत्या (2) पोवाडा (1) प्रकाशचित्र (7) प्रवासवर्णन (1) प्रसिद्धीमाध्यम सहभाग (1) बडबडगीत (1) बळीराजा (8) बातमी (10) बालकविता (5) बोधकथा (1) भक्तीगीत (4) भजन (11) भारत की जुबानी (1) भावगीत (2) भावानुवाद (1) भृणहत्त्या (1) भोंडला,हादगा,भुलाबाई (16) भ्रष्टाचार (7) भ्रष्टाचार मुक्ती (9) मराठी भाषा (9) भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2) भाषेच्या गमतीजमती (2) महादेवाची गाणी (2) महिला (15) महिलांच्या व्यथा (16) माझी भटकंती (1) माझे देशाटन (1) मार्ग माझा वेगळा (89) मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा (2) राजकारण (10) रानमेवा (84) रामदेवबाबा (1) रावेरी-सीतामंदीर (1) लावणी (6) वांगमय शेती (7) वाङ्मयशेती (113) विडंबन (13) विनोदी (18) विनोदी कविता (8) शिक्षणपद्धती (1) शिवा-VDO (1) शेतकरी कलाकार (1) शेतकरी काव्य (15) शेतकरी गाथा (32) शेतकरी गीत (31) शेतकरी संघटक (23) शेतकरी संघटना (6) शेतकरी साहित्य संमेलन (5) शेती विषयक (33) शेतीचे अनर्थशास्त्र (19) समारंभ (4) समिक्षण (16) साहित्य चळवळ (8) स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5) स्वतंत्र भारत पक्ष (2) हवामान (3) हायकू (1) My Blog (17) Ring Tone (1) VDO (7)
दिवाळी अंक – २०११
मोगरा फुलला ई-दीपावली अंक २०११
दीपज्योती ई-दीपावली अंक २०११
मायबोली-हितगुज दिवाळी अंक २०११
पिढ्यापिढ्याच्या अबोलतेला बोलते करण्याचा एक इवलासा प्रयत्न.
काळ्याआईच्या कष्टकर्‍यांनो..., उपेक्षितांच्या सहकार्‍यांनो..., हक्कासाठी लढणार्‍यांनो..., लोकशाहीच्या पहारेकर्‍यांनो..., स्वप्नं उद्याचे बघणार्‍यांनो..., नव्या युगाच्या निर्मात्यांनो..., या जरासे खरडू काही..., काळ्याआईविषयी बोलू काही....