water supply project uncomplete पाणी अन् बसला ब्रेक! | eSakal

पाणी अन् बसला ब्रेक
गुरुवार, 12 जानेवारी 2017
प्रशासन, सत्ताधाऱ्यांच्या अपयशाने २९२ योजना रखडणार
पुणे - शहर आणि पिंपरी-चिंचवडमधील सुमारे १३ लाख प्रवाशांना ८०० बसगाड्यांद्वारे दिलासा देण्यात आणि समान पद्धतीने पाणीपुरवठा करण्यासाठी १८०० कोटी रुपयांच्या जलवाहिन्या टाकण्याचा प्रस्ताव वेळेत मार्गी लावण्यात महापालिका प्रशासन आणि सत्ताधारी राष्ट्रवादी काँग्रेसला अपयश आले आहे. परिणामी, महापालिका निवडणुकीच्या बुधवारपासून लागू झालेल्या आचारसंहितेमुळे शहरवासीयांच्या हिताच्या तब्बल २९२ योजनांचे भवितव्य आता मार्चमध्ये अस्तित्वात येणारी नवी स्थायी समिती ठरवणार आहे.
प्रशासन, सत्ताधाऱ्यांच्या अपयशाने २९२ योजना रखडणार
पुणे - शहर आणि पिंपरी-चिंचवडमधील सुमारे १३ लाख प्रवाशांना ८०० बसगाड्यांद्वारे दिलासा देण्यात आणि समान पद्धतीने पाणीपुरवठा करण्यासाठी १८०० कोटी रुपयांच्या जलवाहिन्या टाकण्याचा प्रस्ताव वेळेत मार्गी लावण्यात महापालिका प्रशासन आणि सत्ताधारी राष्ट्रवादी काँग्रेसला अपयश आले आहे. परिणामी, महापालिका निवडणुकीच्या बुधवारपासून लागू झालेल्या आचारसंहितेमुळे शहरवासीयांच्या हिताच्या तब्बल २९२ योजनांचे भवितव्य आता मार्चमध्ये अस्तित्वात येणारी नवी स्थायी समिती ठरवणार आहे.
लोकप्रतिनिधींचे हेवेदावे आणि हितसंबंधांबरोबरच प्रशासकीय दिरंगाईचाही फटका महापालिकेच्या अनेक प्रकल्पांना बसला आहे. पालिका निवडणुकीची आचारसंहिता ११ जानेवारी रोजी लागू झाली. सरत्या कार्यकाळात पीएमपीची बस खरेदी, २४ तास पाणीपुरवठा, सायकली भाडेतत्त्वावर नागरिकांना उपलब्ध करून देण्याची योजना, स्मार्ट सिटी आणि संबंधित प्रभागासाठी १०० ई-बस खरेदी करण्याची योजना पालिकेने मांडली होती. तसेच, २९२ निविदाही मागविल्या आहेत. पालिका निवडणुकीची आचारसंहिता डिसेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात किंवा जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात लागणार होती, असा अंदाज या पूर्वीच व्यक्त झाला होता. तरीही निविदा प्रक्रियेतील घोळ आणि हितसंबंधांचे राजकारण, यामुळे प्रकल्पांना फटका बसणार आहे.
पीएमपीच्या ८०० बस खरेदीसाठी संचालक मंडळाने सहा जानेवारीच्या बैठकीत पीएमपीचे प्रभारी व्यवस्थापकीय संचालक आणि आयुक्त कुणाल कुमार यांना अधिकार प्रदान केले होते. परंतु, ८०० बस खरेदीसाठी निविदांमध्ये तांत्रिक अडचणी असल्याचे सांगत आयुक्तांनी फेरनिविदा काढण्याचा आदेश दिला. त्यामुळे बस खरेदीची प्रक्रिया लांबणीवर पडण्याची चिन्हे दिसत आहेत. पीएमपीच्या ताफ्यात १५५० बस दाखल करण्याची घोषणा पालकमंत्री गिरीश बापट, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार यांनी संयुक्तरीत्या केली होती. परंतु, ही घोषणा हवेत विरण्याची चिन्हे निर्माण झाली आहेत. मात्र, भाडेतत्त्वावरील ५५० बस घेणे आणि पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड पालिकेतर्फे १२० आणि ८० बसची खरेदी करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. मात्र, त्याचबरोबर ८०० बसची प्रक्रिया सुरू झाली असती तर, किमान सहा महिन्यांचा वेळ वाचू शकला असता. याबाबत महापालिका आयुक्त कुणाल कुमार म्हणाले, ‘‘८०० बस खरेदीसाठी तीन निविदा आल्या होत्या. परंतु, त्यांनी अटी घातल्या होत्या. प्रत्यक्षात निविदेतील अटी आणि शर्तींनुसार त्यांनी काम करणे अपेक्षित होते. त्यामुळे फेरनिविदा काढण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही प्रक्रिया दोन महिन्यांत पूर्ण होईल, असा प्रशासनाचा प्रयत्न असेल.’’
शहराला २४ तास समान व शुद्ध पाणीपुरवठा करण्यासाठी महापालिकेने ‘स्काडा’ प्रणाली अंतर्गत पाणीपुरवठ्यासाठी १८०० कोटी रुपयांच्या निविदा काढल्या. नव्या पालिकेच्या स्थायी समितीच्या पहिल्या बैठकीत त्या निविदा मंजुरीसाठी येतील. तसेच, या प्रकल्पासाठी २३०० कोटी रुपयांचे कर्जरोखे काढण्यासाठी नव्या स्थायीचीच मंजुरी लागेल. शहरात २३२५ किलोमीटरचे पाणीपुरवठ्याचे जाळे अस्तित्वात आहे. त्यातील ९० टक्के जलवाहिन्या कायम ठेवून १० टक्के जलवाहिन्या बदलणार आहेत. तसेच, नव्या १६१४ किलोमीटरच्या जलवाहिन्या टाकणार आहेत. शहराचे पाणीपुरवठ्याचे १४१ विभाग केले जातील. त्या अंतर्गत पाणीपुरवठ्याची ३२८ लघुकेंद्रे असतील. प्रत्येक लघुकेंद्रामध्ये वैयक्तिक नळजोड असतील. त्यामुळे एखाद्या भागात पाणी आले नाही, अशी तक्रार आल्यास तिचे निराकरण काही मिनिटांत संगणकीय पद्धतीने होऊ शकेल.
आचारसंहितेमुळे रखडणारी प्रमुख विकासकामे
स्मार्ट सिटीअंतर्गत ॲडॉपट्‌विव्ह ट्रॅफिक कंट्रोल सिस्टिम.
उघड्यावरील मैलापाण्यासाठी जलवाहिन्या टाकणे.
शहरातील हेरिटेज वास्तूंचे स्ट्रक्‍चरल ऑडिट करणे.
सायकली भाडेतत्त्वावर देण्याचा प्रकल्प.
महापालिका इमारतींवर सौरऊर्जा प्रकल्प उभारणे.
महात्मा फुले मंडईतील मारणे हाइटशेजारील सुपर मार्केट.
शहराचा पर्यटन सर्वंकष आराखडा.
पेशवे पार्क साहसी उद्यानातील खेळणी दुरुस्ती.
भोसले भुयारी मार्गात सीसीटीव्ही बसविणे.
पाणीपट्टी बिले जागेवरच देण्याची योजना.
पावसाळी गटारांसाठी जाळ्या खरेदी करणे.
प्रभागाअंतर्गत समाजमंदिरे उभारणे, पावसाळी गटारांच्या जलवाहिन्या बदलणे, बाकडे खरेदी करणे, कचरा वाहतुकीसाठी वाहने खरेदी करणे आदी विविध कामे.
या प्रकल्पांचे काम सुरू राहणार...
मेट्रो - वनाज-रामवाडी आणि पिंपरी-स्वारगेट मार्गांवर प्रत्यक्ष काम सुरू करण्यासाठी तांत्रिक सर्वेक्षण पूर्ण करणे, निविदा तयार करणे.
जायका प्रकल्प ः जायका प्रकल्पासाठी निविदा तयार करणाऱ्या सल्लागाराची नियुक्ती डिसेंबरपर्यंत होईल, असे अपेक्षित होते. प्रत्यक्षात त्याची कार्यवाही झालेली नाही. सल्लागार नियुक्त झाल्यावर सहा महिन्यांनी निविदा तयार होऊन कामाला सुरवात होईल.
शहरातील विविध उड्डाण पूल व रस्त्यांची कामे ः स्मार्ट सिटीअंतर्गत पदपथ रुंदीकरण करणे, नवे रस्ते तयार करणे आदी कामे.
कमला नेहरू रुग्णालयात कॅथलॅब उभारणे आणि आनुषंगिक कामे.
पीएमपीसाठी बिझनेस प्लॅन तयार करणे.
विविध पुलांची दुरुस्ती व देखभालीची कामे.
भामा आसखेड आणि जलशुद्धीकरण केंद्रांची क्षमता वाढविण्याची कामे.
नेते ‘ए.सी.’मध्ये, कार्यकर्ते जेलमध्ये
कोल्हापूर - पाचगावच्या राजकीय वर्चस्वातून २०१३ मध्ये झालेल्या दोन्ही खुनांचा निकाल जाहीर झाला. अशोक पाटील आणि धनाजी गाडगीळ यांच्या खुनातील अकरा...
रुग्णालयांत सुविधाच नाहीत; डॉक्‍टर काय करणार
आर्थिक परिस्थितीमुळे प्रसूतीसाठी महिलांचा ओढा महापालिकेच्या रुग्णालयांकडे असला, तरीही प्रत्यक्ष नोंदणी झालेल्यांपैकी केवळ ३५ टक्के गर्भवतींचीच...
लग्नासाठी रुपयाचाही खर्च नाही
पुणे - लग्नसोहळा म्हटलं की हजारो-लाखो रुपयांचा खर्च... मुलीचं लग्न त्यातही अधिक खर्चिक... लग्नासाठी घेतलेलं कर्ज फेडताना आई-वडिलांचे होणारे हाल......
माण काबीज करण्याचे राष्ट्रवादीचे मनसुबे
राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी माण, खटाव तालुक्‍यांतील जलसंधारणाच्या कामांना भेटी देऊन लोकसहभागाला प्रोत्साहन दिले. मात्र, माजी सनदी...
आमीर खान म्हणाला 'आया मैं खंडाळा...'
अकोला - पाणी फाउंडेशनच्या माध्यमातून करण्यात आलेल्या जलसंधारणाच्या कामाची पाहणी करण्यासाठी सोमवार...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


अमेरिकेतील जॉब थ्रेट, भारतातील संधी ग्रेट | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
अमेरिकेतील जॉब थ्रेट, भारतातील संधी ग्रेट
अमेरिकेतील एनआरआयना जॉब थ्रेट ही मटामधील बातमी अगदी 'मटाछाप' असली तरी त्यात (चक्क) थोडे तथ्यही आहे हे खरे. त्यातील हे काही परिच्छेद,
अमेरिकी मंदीच्या पार्श्वभूमीवर, तेथील काही मराठीजनांच्या मनाचा कानोसा 'महाराष्ट्र टाइम्स'ने घेतला. अमेरिकेतील मंदीमागे गृहकर्ज क्षेत्रातील समस्या मुख्यत्वे कारणीभूत आहेत. त्याशिवाय, बुश सरकारचे आथिर्क धोरण, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या भडकलेल्या किमती, इराक-अफगाणिस्तानातील अमेरिकन सैन्यावरील अवाढव्य खर्च आणि अध्यक्षपदाची निवडणूक आदी बाबींमुळे मंदीची तीव्रता वाढल्याचे निरीक्षण न्यू जर्सी येथील 'रिसोर्समाइन कॉर्पोरेशन'मधील टेक्नॉलॉजी कन्सल्टंट अमोल जोशी यांनी नोंदवले. मंदीचा फटका सर्वात प्रथम 'ब्लू कॉलर' कर्मचाऱ्यांना बसल्याचे त्यांनी सांगितले. जीई इलेक्ट्रॉनिक्स, आयबीएम, फोर्डसारख्या दिग्गज कंपन्यांसह आयटी कंपन्यांनीही कर्मचारी कपात सुरू केली आहे. त्याची झळ मूळ अमेरिकन कर्मचाऱ्यांसोबत एनआरआयना बसत असल्याचेही ते म्हणाले. अमेरिकेतील नोकऱ्यांत भारतातील आयटी प्रोफेशनल्स तसेच इंजिनीअरांना मुबलक संधी होती. परंतु आता हे चित्र बदलत असल्याचा आपला अनुभव आहे, असे प्लेसमेंट सव्हिर्स देणाऱ्या एडिसन सिटीतील 'लेखा कॉपोर्रेशन'मधील प्रोग्राम ऍनालिस्ट सोनाली कुलकर्णी यांनी सांगितले. मंदीमुळे भारतातून अमेरिकेत नोकरीसाठी येणाऱ्या प्रोफेशनल्समध्ये घट झाल्याचे त्या म्हणाल्या.
बोस्टनच्या 'डेन्टाक्वेस्ट कॉपोर्रेशन'मध्ये प्रोग्राम ऍनलिस्ट असलेले संतोष दाभोळकर यांनीही मंदीमुळे एनआरआयना जॉब थ्रेट असल्याचे मान्य केले. तेथील जॉब कन्सल्टंटस सामान्य परिस्थितीत एका उमेदवाराला महिनाभरात किमान तीन जॉब ऑफर करत होते; मंदीमुळे हे प्रमाण 'महिनाभरात एक जॉब' असे झाले आहे. नवीन कर्मचाऱ्यावर जास्त खर्च करण्यास कंपन्या तयार नाहीत, असे दाभोळकर यांनी सांगितले.
मंदीमुळे कंपन्या प्रकल्प अर्ध्यावर सोडत असल्याने 'ले ऑफ'ची संख्या वाढत असून एनआरआयच्या नोकऱ्यांवर अनिश्चिततेची छाया पडल्याचे कन्सास प्रांतातील जीसीआय कंपनीतील टेक्निकल टीम लीडर हृषिकेश भिडे म्हणाले. भारतातील कंपन्यांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या एनआरआयच्या व्हिसाची मुदत संपल्यास ती वाढवणे संबंधित कंपन्यांना कठीण जाते. त्यामुळे एनआरआयना भारतात परतावे लागत असल्याचे भिडे यांनी सांगितले.
अमेरिकेत येऊ घातलेली (काही वित्तीय संस्थांच्या मते आलेली) मंदी आणि डॉलरचे घसरते दर या कारणांमुळे एकूणच संधी कमी झालेल्या आहेत. अमेरिकेत नोकरीत स्थिरावलेल्या लोकांना तातडीने काही धोका आहे असे वाटत नाही पण तळ्यात-मळ्यात असलेल्या लोकांना याचा फटका बसू शकतो. याउलट भारतात आयटी वगळता इतर क्षेत्रात अनेक संधी निर्माण झाल्यात आणि त्यांची संख्या आणि 'पे पॅकेज' दिवसेंदिवस वाढते आहे.
तर या विषयावर देशा-परदेशात (अमेरिकेत आणि इतरत्र) असलेल्यांनी आपले अनुभव, पर्स्पेक्टिव (दृष्टिकोन) आणि पुढे काय होऊ शकते याविषयी मते या चर्चेत सांगावे अशी विनंती.
तर या विषयावर देशा-परदेशात (अमेरिकेत आणि इतरत्र) असलेल्यांनी आपले अनुभव, पर्स्पेक्टिव (दृष्टिकोन) आणि पुढे काय होऊ शकते याविषयी मते या चर्चेत सांगावे अशी विनंती.
कृपया या वाक्यात "देशात (भारतात) आणि परदेशात (अमेरिकेत आणि इतरत्र) ...." असा बदल करून वाचावे. मूळच्या वाक्यावरून फक्त अमेरिकेत आणि इतरत्र असलेल्यांसाठीच चर्चा आहे असा संदेश जाऊ शकतो असे वाटले. कृपया गैरसमज नसावा. मी स्वतः देशातच आहे ;)
एन् वाय् टाइम्स मधील लेख
एन् वाय् टाइम्स मध्ये पॉल क्रुगमन यांनी लिहिलेला The face-slap theory हा लेख १ किंवा २ इथे वाचता येईल. अमेरिकेतील आर्थिक मंदीचे गांभीर्य स्पष्ट करणारा लेख आहे. हा लेख वाचल्यावर 'वर्स्ट इज येट टू कम' असे वाटले.
अवांतर - हा लेख जसाच्या तसा कालच्या टाइम्स ऑफ इंडिया मध्ये प्रकाशित झाला होता, नाही तर मी कुठे जातोय एन् वाय् टाइम्स वाचायला
लेखाच्या दुव्याबद्दल धन्यवाद. खरोखरच पुढचे १-२ आठवडे अगदी मोक्याचे असणार आहेत. हा प्रश्न नुस्ता मूलभूत अर्थशास्त्राचा नसून तितकाच लोकांच्या मन:स्थितिचा आहे, आणि सध्यातरी कोणी अमेरिकेच्या बाजूनी ठाम कौल देईल असं वाटत नाहिये. जर चीन आणि आखाती देशांनी अमेरिकेची कर्जपत्र परत केली, तर प्रश्न अधिक गंभीर होऊ पाहतो...
कर्जपत्र म्हणजे काय हो
द्वारकानाथ [12 Mar 2008 रोजी 05:38 वा.]
अमेरिकेत मंदी आली असताना युध्दाचा बागलबुवा किंवा युद्ध निर्माण करण्यात येते.
काल परवा वर्तमानपत्राच्या एका सदरात वाचले होते की अमेरिकेतील कृषीवाढीचा दर सरासरी पेक्षा चांगला आहे तरीही मंदीची आशंका का
भारतीय लोकांनी तेथील पगाराची रक्कम तेथेच बचत केली तर कारण मी असे ऐकले आहे की प्रत्येक अभियंता जवळजवळ १०/१५ लाख रुपये भारतात पाठवत असतो. ( अदांजे १लाख तज्ज्ञ गुणिले १५ लाख = १५० अब्ज).
असो या पेक्षा जास्त मुक्ताफळे शक्य नाही.
> अमेरिकेत मंदी आली असताना युध्दाचा बागलबुवा किंवा युद्ध निर्माण करण्यात येते.
आता आणखी एक युद्ध झाले की तेलाचे भाव वाढून इतरही अनेक देश मंदीच्या खाईत जातील तसेही अमेरिकेत आता निवडणुकांचे वारे वाहत आहेत त्यामुळे इतक्यात कोणतेही युद्ध सुरू होणार नाही असे वाटतेय ;)
अमेरिकेतील कृषीवाढीचा दर सरासरी पेक्षा चांगला आहे तरीही मंदीची आशंका का
'धाडसी' कर्जे अंगाशी आल्याने वित्तीय संस्था अडचणीत आहेत. ताकही फुंकून प्यावे लागणार असल्याने त्यांनी कर्जे देणारे हात अखुडते घेणे सहाजिक आहे. कर्जांच्या अनुपलब्धतेचा एकूण व्यवसायांवर परिणाम या मंदीला कारणीभूत ठरणार आहे.
द्वारकानाथ [13 Mar 2008 रोजी 11:24 वा.]
मी असे ऐकले आहे की अमेरीकेतील शेतकर्‍याला भरपूर सवलती मिळतात. त्यात थोडाही ढवळाढवळ करण्याचा विचारही बर्‍याच उलथापालथी घडवुन आणतो.
अमेरीकेची अर्थव्यवस्था नेमकी कश्यावर आधारित आहे
अमेरिकेच्या एकूण जीडीपी मध्ये (सकल घरेलू उत्पाद) शेतीचा वाटा मात्र ०.९ % आहे. ७८.५% वाटा सेवा (सर्विसेस) चा तर २०.६% वाटा उद्यमांचा (इंडस्ट्रीज) आहे. हीच टक्केवारी भारतासाठी (२०,६०,२० अशी आहे.)
अमेरिकेतील थेट शेतीशी संबंधित लोकसंख्येचे प्रमाण देखील १% (जे भारतासाठी ६०% हून अधिक आहे.) कमी आहे. असे असूनही तो देश अन्नधान्याबाबत स्वावलंबी असून शिवाय धान्ये निर्यात करतो.
अवांतर - म्हणजे अमेरिकेची अर्थव्यवस्था 'तेला'वर आधारित नाही
मुक्तसुनीत [14 Mar 2008 रोजी 16:28 वा.]
>>> म्हणजे अमेरिकेची अर्थव्यवस्था 'तेला'वर आधारित नाही
प्रश्न मला नीट समजला नाही..
ज्या न्यायाने ओपेक् देशांची अर्थव्यवस्था तेलाच्या उत्पादनावर आधारित आहे त्या अर्थाने अमेरिकेची अर्थातच नाही. पण अमेरिकेतील उद्योग, दळणवळण, घरगुती वापर या सगळ्यांमधे तेलाचा वापर प्रचंड आहे ; तेल (गॅसोलीन) वरच हा देश चालतो असे म्हण्टले जाते ते या अर्थाने.


hasyadhara | BMM 2017

वात्रटिका म्हणजे काय हो तर वात्रटिका म्हणजे अशी हास्यकविता ज्यात अतिशयोक्ती असते, विडंबन असतं, मिस्किलपणा, थट्टेखोरपणा असतो, मर्मांवर बोट ठेवण्याची वृत्ती असते आणि दांभिकतेवर प्रहार केलेला असतो. या वात्रटिकेत शब्दांना जितकं महत्व असतं तितकंच महत्व त्याच्या सादरीकरणाला असतं. आज वात्रटिका म्हटलं की दोन नावं प्रामुख्याने डोळ्यांसमोर येतात. ‘अशोक नायगावकर’ आणि ‘रामदास फुटाणे’.. हे दोन वात्रटिकावीर येणार आहेत BMM 2017 ला
प्रेमकविता, ग्रामीण कविता, पर्यावरण जाणीवेच्या कविता, सामाजिक, राजकीय कविता.. त्या सादर करताना “वगैरे वगैरे” म्हणायची पद्धत आणि पल्लेदार मिशा म्हणजे अशोक नायगावकर “टिळक तुम्ही मंडालेला काला खट्टा प्यायला गेला होतात का “टिळक तुम्ही मंडालेला काला खट्टा प्यायला गेला होतात का” असं उपहासात्मक म्हणणारे कवी म्हणजे अशोक नायगावकर…
हास्यातून बरोबर मर्मावर बोट ठेवत ते म्हणतात,
अहो, पाणीपुरी भेळपुरी खाणं
हा आमचा जन्मसिद्ध हक्क आहे
आणि आम्ही तो रोज मिळवणारच
तुमचे डोके ठिकाणावर आहे काय टिळक
लोक बघा किती आनंदात
तुम्ही स्वदेशी बार टाका, मस्त जगा ..”
कवितेतून कोपरखळ्या मारणारे महाराष्ट्राचे लाडके कवी रामदास फुटाणे यांची ओळख त्यांच्याच ह्या कवितेतून करून देता येईल:
“मला माझ्याच स्वप्नांची तहान आहे
या देशापेक्षा मीच महान आहे
मी मलाच नमस्कार करतो
माझ्या धर्माचा जयजयकार असो
माझ्या पंथाचा जयजयकार असो
माझ्या प्रांताचा जयजयकार असो
भारत कधी कधी माझा देश आहे…
आणि शेवटी अंतर्मुख करणाऱ्या अशोक नायगावकरांच्या कवितेतली ही दोन कडवी..
किती दिसात गं न्हाले नाही
मरता मरता झाड म्हणाले
दोन थेंब तरी पाणी द्या हो
किती उंचवर बांधू समाधी


’त्या’ कविता: पारवा

निखळ, ख-याखु-या कविता पूर्ण समजायच्याही कितीतरी आधी आपल्याशी संवाद साधतात
भिंत खचली कलथून खांब गेला
जुनी पडकी उद्ध्वस्त धर्मशाला
तिच्या कौलारी बसुनि पारवा तो
खिन्न नीरस एकांतगीत गातो
सूर्य मध्यान्ही उभा राहे
घार मंडळ त्याभवती घालताहे
पक्षी पानांच्या शांत सावल्यांत
तुला नाही परि हौस उडायाची
गोड हिरव्या झुबक्यात दडायाची
उष्ण झळ्या बाहेर तापतात
गीतनिद्रा तव आंत अखंडित
चित्त किंवा तव कोवळ्या विखारे
दुखतेखुपते का सांग सांग बा रे
तुला काही जगतात नको मान
गोड गावे मग भान हे कुठून
पुरी क्षणही कोठून टिकायाची
करूणगीते घुमवीत जगी आज.
दुःखनिद्रा ती आज तुला लागे
तुझे जगही निद्रिस्त तुझ्या संगे
फिरे माझ्या जगतात उष्ण वारे
तुला त्याचे भानही नसे बा रे.
या ब्लॉगवरील कविता कॉपी-पेस्ट करता येणार नाहीत.
आपणांस या कविता विनासायास, कुठलेही कष्ट न घेता आंतरजालावर एकाच ठिकाणी उपलब्ध करुन देण्याच्या बदल्यात आपण किमान कवितांच्या बाबतीत तरी कॉपी-पेस्टची अंगवळणी पडलेली सवय बाजूला ठेवावी असे संग्राहकाला वाटते.
कविता सरसकट कॉपी-पेस्ट करणं टाळा.
सुमारे साडे-तीनशेच्यावर कविता टा‌ईप करताना संग्राहकाने इन्व्हेस्ट केलेला वेळ, श्रम याचसाठी आहेत की तुम्ही या उत्तमोत्तम कविता वाचाव्यात, त्यांचा आनंद घ्यावा.
काही शंका असल्यास कमेंट लिहा, प्रश्न विचारा- त्यांची उत्तरं देण्याचा यथाशक्ती, यथामती प्रयत्न केला जा‌ईल.
एखादी कविता तुमच्या संग्रही असावी असं वाटलं तर ती लिहून काढा, टा‌ईप करा. कवितेचं ते खरंखुरं हस्तांतरण असेल.
कॉपी-पेस्ट्चा शॉर्टकट चोखाळू नये.
आपण रसिक आहात, आपल्याकडून हे अपेक्षित नाही.
अरविंद वामन कुलकर्णी (1)
गजानन माधव मुक्तिबोध (1)
भिलोरी बोलीतील कविता (3)
मलिका अमर शेख (6)
वि. दा. सावरकर (1)
शमशेर बहादूर सिंग (2)
श्री. कृ. कोल्हटकर (1)
हरिवंश राय बच्चन (1)
एक बार वक्त से, लम्हा गिरा कहीं
वहॉं दास्तां मिली, लम्हा कहीं नहीं
हे लम्हें वेचून जपण्याकरताच मी लिहिते, लिहीत राहीन.
’त्या’ कवितांचा संग्रह करण्यातून संग्राहकाला कोणताही आर्थिक लाभ नाही. संग्राहक आर्थिक लाभाकरिता या कवितांचा वापर करत नाही; आणि, तसे करण्यास कोणालाही प्रोत्साहन देत नाही.


’त्या’ कविता: सुमित्राच्या कविता- सौमित्र

निखळ, ख-याखु-या कविता पूर्ण समजायच्याही कितीतरी आधी आपल्याशी संवाद साधतात
शब्दांना गुदमरुन जाताना कधी पहिलयस
कधी पाहिलयस अर्थाला शब्द शोधताना
कागदावर फ़क्त चिन्हांची भाषा..
किंवा फ़क्त कोरा कागद पाहिलायस प्रश्नचिन्हांकित
सकाळ पाहिलीयेस ओहटून गेलेली
किंवा दिवस सारा भरतीने उधाणलेला
संध्याकाळ पाहिलीयेस ध्यानस्थ बगळ्यांची
किंवा पाऊस रात्रभिजल्या रस्त्यावरला..
किंवा एकट्यात खूप आत शिरलेली..
दुपार पाहिलीयेस मृगजळात कोरडलेली
किंवा मृगजळ स्वत:मागेच धावणारं
किंवा अख्खा बार एकट्यात गजबजलेला
कविता पाहिलीयेस अर्थ नसलेली
या ब्लॉगवरील कविता कॉपी-पेस्ट करता येणार नाहीत.
आपणांस या कविता विनासायास, कुठलेही कष्ट न घेता आंतरजालावर एकाच ठिकाणी उपलब्ध करुन देण्याच्या बदल्यात आपण किमान कवितांच्या बाबतीत तरी कॉपी-पेस्टची अंगवळणी पडलेली सवय बाजूला ठेवावी असे संग्राहकाला वाटते.
कविता सरसकट कॉपी-पेस्ट करणं टाळा.
सुमारे साडे-तीनशेच्यावर कविता टा‌ईप करताना संग्राहकाने इन्व्हेस्ट केलेला वेळ, श्रम याचसाठी आहेत की तुम्ही या उत्तमोत्तम कविता वाचाव्यात, त्यांचा आनंद घ्यावा.
काही शंका असल्यास कमेंट लिहा, प्रश्न विचारा- त्यांची उत्तरं देण्याचा यथाशक्ती, यथामती प्रयत्न केला जा‌ईल.
एखादी कविता तुमच्या संग्रही असावी असं वाटलं तर ती लिहून काढा, टा‌ईप करा. कवितेचं ते खरंखुरं हस्तांतरण असेल.
कॉपी-पेस्ट्चा शॉर्टकट चोखाळू नये.
आपण रसिक आहात, आपल्याकडून हे अपेक्षित नाही.
अरविंद वामन कुलकर्णी (1)
गजानन माधव मुक्तिबोध (1)
भिलोरी बोलीतील कविता (3)
मलिका अमर शेख (6)
वि. दा. सावरकर (1)
शमशेर बहादूर सिंग (2)
श्री. कृ. कोल्हटकर (1)
हरिवंश राय बच्चन (1)
एक बार वक्त से, लम्हा गिरा कहीं
वहॉं दास्तां मिली, लम्हा कहीं नहीं
हे लम्हें वेचून जपण्याकरताच मी लिहिते, लिहीत राहीन.
’त्या’ कवितांचा संग्रह करण्यातून संग्राहकाला कोणताही आर्थिक लाभ नाही. संग्राहक आर्थिक लाभाकरिता या कवितांचा वापर करत नाही; आणि, तसे करण्यास कोणालाही प्रोत्साहन देत नाही.


बेगमपुर

सोलापूर जिल्ह्यात मंगळवेढ्यापासून १५ कि.मी अंतरावर भीमा नदीकाठी प्राचिन सिध्देश्वर मंदिर व माचणूरचा किल्ला आहे. औरंगजेब व त्याच्या सैन्याचा तळ सात वर्षे इ.स.१६९४ ते १७०१ या भागात होता. मराठयांच्या अचानकपणे होणाऱ्या हल्ल्यापासून संरक्षण मिळविण्यासाठी औरंगजेबाने भिमा नदीच्या काठी इ.स. १६९५च्या सुमारास माचनुरचा किल्ला बांधला. या किल्ल्यात मुगल सैन्याची मोठी छावणी होती. किल्ला बांधुनही रात्रीच्या वेळी मराठे किल्ल्याबाहेरील छावणीवर हल्ला करून रसद व इतर सामान लुटून नेत. या हल्ल्यासाठी भीमा नदी ओलांडावी लागत असे पण मराठयांनी माचनुर किल्ल्यापासून एक मैल अंतरावर भीमा नदीला असणारा उतार शोधुन काढला होता व रात्रीच्या अंधारात मराठे या उतारावरून नदी ओलांडुन पलीकडे छावणीवर हल्ला करून लगेच मागे फिरत. हि गोष्ट औरंगजेबाच्या लक्षात आल्यावर त्याने हे हल्ले थांबवावे व माचनुर किल्ल्याला अधिक सरंक्षण मिळावे यासाठी नदीच्या उतारावर समोरील बाजुस एक लहानसा टेहळणीचा किल्ला बांधला तोच हा बेगमपुर किल्ला. माचणूर गावाच्या पुर्वेस भिमा नदीपलिकडे बेगमपूर गाव असुन माचनुरहुन सोलापूरकडे जाताना भीमा नदीवरील पुलावरून किल्ल्याचे बुरुज, तटबंदी व त्यावरील चर्या आपले लक्ष वेधतात. बेगमपुरचे मूळ नाव घोडेश्वर. औरंगजेबची छावणी या भागात पडल्यावर त्याने घोडेश्वर नाव बदलुन बेगमपुर करण्यात आले. या भागातील उध्वस्त प्राचीन शिवमंदीर त्याची साक्ष देते. बेगमपुर गावातुन फिरताना मोडकळीस आलेले अनेक वाडे व मंदिरे दिसुन येतात. गावातुन किल्ल्याकडे जाताना सर्वप्रथम किल्ल्याच्या अलीकडेच एका गढीचे प्रशस्त प्रवेशद्वार व त्यासमोर गलबताचा नांगर पडलेला दिसतो. गढीच्या मागील बाजुस ढासळलेले दोन बुरूज दिसुन येतात. बेगमपुर किल्ल्यात शिरताना किल्ल्याच्या मुख्य प्रवेशव्दारासमोर रणमंडळ व त्याचे दोन बुरूज दिसुन येतात. यात शत्रुला सहजपणे किल्ल्याच्या दरवाजापर्यंत पोहोचता येऊ नये यासाठी गडाच्या मुख्य दरवाजा समोर आडोसा निर्माण करून शत्रुला यात कोंडले जाते. रणमंडळाचे व किल्ल्याचे प्रवेशव्दार, तटबंदी व बुरुज आजही शिल्लक आहेत. प्रवेशव्दारातून आत आल्यावर दरवाजाच्या दोन्ही बाजूला पहारेकऱ्यासाठी बांधलेल्या देवड्या असुन आतील बाजूने वर दरवाजावर जाण्यासाठी पायऱ्या दिसतात. मूळ टेहळणीसाठी बांधलेल्या या किल्ल्यात नंतरच्या काळात खुप मोठे बदल केलेले दिसुन येतात. किल्ल्यातील दर्गा व मस्जिद या वास्तू किल्ला बांधणीच्या काळातील नसुन नंतरच्या काळात बांधलेली असावीत. किल्ल्याचे क्षेत्र एक एकरपेक्षा कमी असुन किल्ल्याच्या तटबंदीत आजही किल्ल्याचे आठ व रणमंडळाचे दोन असे दहा बुरूज सुस्थितीत दिसुन येतात. कोपऱ्यातील बुरुज दुमजली असुन त्यांना वरील भागात जाण्यासाठी अंतर्गत पायऱ्या आहेत. बुरुजावरून तटावर जाता येते. मूळ १५ फुट असणारी तटबंदी नंतर २०-२५ फुटापर्यंत वाढवलेली असुन आजही चांगल्या अवस्थेत आहे व संपुर्ण तटबंदीवर फेरी मारता येते. किल्ल्याला आपण शिरलेल्या दरवाजाशिवाय उजव्या बाजुस दोन व मागील बाजुस एक अशी अजुन तीन प्रवेशद्वारे आहेत. प्रवेशव्दाराच्या समोरील बाजुस दुसऱ्या टोकाला एक मशिद असुन मशिदी समोर दगडात बांधलेल पाण्याच टाक आहे. किल्ल्याच्या डाव्या बाजुच्या कोपऱ्यातील दरवाजाने खाली नदीपात्रापर्यंत जाण्यासाठी पायऱ्या बांधल्या आहेत. किल्ल्याच्या मध्यभागी एक मोठी कबर असुन तिच्यासमोर उजव्या व डाव्या बाजुला तटाला लागुनच दोन कबरी आहेत. मध्यभागी असणारी कबर साधी असून ती औरंगजेबाची मुलगी झेब्बुन्निसाची व समोरील तिच्या शिक्षकाची असावी असे सांगितले जाते. मशिदीच्या मागिल बाजूस नदीकिनारी असलेला बुरूज सर्वात उंच असुन हा भाग किल्ल्यापासून थोडा सुटावलेला आहे. या बुरुजावर थेट नदीतुन पाणी खेचण्यासाठी रहाट बसविण्याची सोय दिसुन येते. येथुन किल्ल्याला वळसा मारून दुरवर वाहत जाणाऱ्या भीमा नदीचे खोल पात्र दिसते. इ.स.१८८४ सालच्या सोलापूर जिल्ह्याच्या गॅझेटनुसार माचणूरच्या चंद्रभागेकाठी भव्य शिवालय आहे. जवळच औरंगजेबचा तळ होता. माचणूरच्या पूर्वेकडे एक मैलावर चंद्रभागेच्या पलिकडील किनाऱ्यावर बेगमपूर हे बादशहाच्या बेगमची कबर असलेले गाव आहे. सध्या हा किल्ला पुरातत्व खात्याकडे असुन संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केला आहे. पुरातत्त्व खात्याने अंतर्गत भागात काही ठिकाणी दुरुस्ती केली आहे.-------------सुरेश निंबाळकर


’त्या’ कविता: तीन-सलील वाघ

निखळ, ख-याखु-या कविता पूर्ण समजायच्याही कितीतरी आधी आपल्याशी संवाद साधतात
कोणत्या ना कोणत्या बहाण्यानी
हे मला आता नक्की माहित झालंय
जवळजवळ एकशे ऐंशी अंशाचा कोन करतो
हे मी अगदी ओळखलंय
कारन नवा अस्पष्ट मोहोर
थोडा थोडा कुठे ठळक तरतरीत होत असतो
आणि निसटून पडणारी पानं परस्पर
वारयानी कुठल्याकुठे दूर जातात
एक खूप मस्त वास येतो
या ब्लॉगवरील कविता कॉपी-पेस्ट करता येणार नाहीत.
आपणांस या कविता विनासायास, कुठलेही कष्ट न घेता आंतरजालावर एकाच ठिकाणी उपलब्ध करुन देण्याच्या बदल्यात आपण किमान कवितांच्या बाबतीत तरी कॉपी-पेस्टची अंगवळणी पडलेली सवय बाजूला ठेवावी असे संग्राहकाला वाटते.
कविता सरसकट कॉपी-पेस्ट करणं टाळा.
सुमारे साडे-तीनशेच्यावर कविता टा‌ईप करताना संग्राहकाने इन्व्हेस्ट केलेला वेळ, श्रम याचसाठी आहेत की तुम्ही या उत्तमोत्तम कविता वाचाव्यात, त्यांचा आनंद घ्यावा.
काही शंका असल्यास कमेंट लिहा, प्रश्न विचारा- त्यांची उत्तरं देण्याचा यथाशक्ती, यथामती प्रयत्न केला जा‌ईल.
एखादी कविता तुमच्या संग्रही असावी असं वाटलं तर ती लिहून काढा, टा‌ईप करा. कवितेचं ते खरंखुरं हस्तांतरण असेल.
कॉपी-पेस्ट्चा शॉर्टकट चोखाळू नये.
आपण रसिक आहात, आपल्याकडून हे अपेक्षित नाही.
अरविंद वामन कुलकर्णी (1)
गजानन माधव मुक्तिबोध (1)
भिलोरी बोलीतील कविता (3)
मलिका अमर शेख (6)
वि. दा. सावरकर (1)
शमशेर बहादूर सिंग (2)
श्री. कृ. कोल्हटकर (1)
हरिवंश राय बच्चन (1)
एक बार वक्त से, लम्हा गिरा कहीं
वहॉं दास्तां मिली, लम्हा कहीं नहीं
हे लम्हें वेचून जपण्याकरताच मी लिहिते, लिहीत राहीन.
’त्या’ कवितांचा संग्रह करण्यातून संग्राहकाला कोणताही आर्थिक लाभ नाही. संग्राहक आर्थिक लाभाकरिता या कवितांचा वापर करत नाही; आणि, तसे करण्यास कोणालाही प्रोत्साहन देत नाही.


पिलीव

सातारा-पंढरपूर मार्गावर अकलूजपासुन ३२ कि.मी तर सोलापुर महामार्ग इंदापुरपासून ६० किमी वर पिलीव नावाचे छोटेसे गाव आहे. पिलीव गावातुन दिसणाऱ्या गावाच्या मागील लहानशा टेकडीवरच पिलीवचा किल्ला आहे. किल्ला सुस्थितीत असुन किल्ल्याच्या आत आजही किल्लेदाराचे वंशज राहत आहेत. साधारण १.५ एकरात वसवलेला हा किल्ला दोन भागात विभागलेला असुन आयताकृती आकाराच्या या किल्ल्याचे प्रवेशद्वार पश्चिमाभिमुख आहे. गडात प्रवेश करण्यापुर्वी दरवाजाच्या डावीकडील तटबंदी समोरच चुना मळण्याची दोन घाणी दिसुन येतात तसेच डाव्या बाजूस बुरुजाच्या अलीकडे तटबंदीपासुन बाहेर काढलेला एक आयताकृती सज्जा दिसतो. त्याला खालील बाजुस झरोके आहेत. काळ्या-तांबूस पिवळसर दगडांनी बांधलेल्या तटबंदीत हा सज्जा उठुन दिसतो. बुरुजांवर व तटबंदीवर जागोजागी मारगीरीसाठी जंग्या ठेवलेल्या आहेत. मुख्य दरवाजाच्या उजव्या बाजूच्या तटासमोर एक लहानशी कमरेइतक्या उंचीची भिंत आहे. येथे कधीकाळी एखादी खोली असावी. किल्ल्याच्या तटबंदीत एकुण दहा बुरूज असुन चार टोकाला चार भव्य बुरूज व उरलेले सहा मध्यम आकाराचे बुरूज तटबंदीत अशी याची रचना दिसुन येते. किल्ल्याचे एकुण बांधकाम पहाता किल्ला बांधताना अर्धवट सोडुन दिल्याचे दिसुन येते. किल्ल्याचा एकुण आकार पहाता किल्ल्याचा मुख्य दरवाजा या बांधकामाशी विसंगत वाटतो शिवाय दरवाजाच्या उजवीकडील बुरूज अर्धवट बांधलेला वाटतो शिवाय येथील बांधकामात चुना भरण्याचे काम राहून गेले आहे. किल्ल्याच्या या दरवाजातून आत आल्यावर दोन्ही बाजूस पहारेकऱ्यासाठी असणाऱ्या देवड्या पहायला मिळतात. दरवाजासमोरच एक पडझड झालेली वास्तू आहे. या वास्तूच्या आत शिरुन उजव्या बाजुस गेल्यास आपण किल्ल्याच्या दुसऱ्या भागात पोहोचतो. या तटबंदीत असणाऱ्या बुरुजाखाली एक कोठार असुन त्याला आत हवा व प्रकाश येण्यासाठी दोन झरोके आहेत. बुरुजाखालील या खोलीत रचना या भागातील टेहळणीसाठी असावी असे वाटते. हा बुरुज पाहून पुन्हा दरवाजाकडे येऊन डाव्या हाताला थोडेसे चालत गेल्यावर तटबंदीवर जाणाऱ्या पायऱ्या दिसतात. या पायऱ्यांनी तटबंदीवर फेरफटका मारून या भागातील तीनही बुरुजावर जाता येते. इथे मधल्या बुरुजावर एक ४ फुटी छोटी तोफ दिसुन येते. अगदी पुढे टोकाला दिसणाऱ्या बुरुजावर जाण्यासाठी एका लहानसा दरवाजा असुन वाकुन पायऱ्यांनी या बुरुजावर जाता येते. या बुरुजाचा घेर साधारण ३६ फुट असुन बुरुजावरील ५ फुट उंचींच्या तटबंदीत जागोजागी जंग्या व तोफांसाठी झरोके केलेले आहेत. या बुरुजापुढील तटबंदी कोसळली असल्याने आपल्याला येथुनच मागे फिरावे लागते. किल्ल्याच्या इतर तीन भव्य बुरुजांवर जाण्यासाठी असेच अरुंद दरवाजे असुन तटबंदीवर जाणाऱ्या पायऱ्या कोसळल्या असल्याने तेथे जाता येत नाही. या बुरूजावरून किल्ल्याचा संपुर्ण परीसर दिसुन येतो. किल्ल्याच्या मध्यभागी एका प्रशस्त वाड्याचे चौथरे नजरेस पडतात. किल्ल्याच्या इतर भागात खाजगी मालमत्ता व वस्ती असल्यामुळे तिथे जाता येत नाही पण नव्या बांधकामात किल्ल्याचे मूळ अवशेष नष्ट झाले असावेत. किल्ल्याचा हा भाग पाहुन झाल्यावर पुन्हा मूळ वाटेवर येऊन थोडे पुढे गेल्यावर वाटेच्या डाव्या बाजूने खाली उतरल्यास तटबंदीला लागुनच खाली उतरणाऱ्या पायऱ्या आहेत.या पायऱ्यांच्या शेवटी असणाऱ्या लहानशा दरवाजातून किल्ल्याच्या दुसऱ्या भागात जाता येते. किल्ल्याचा हा भाग मूळ किल्ल्यापासून पुर्णपणे अलिप्त असुन संपुर्णपणे तटबंदीने वेढलेला आहे. या भागात असलेल्या तटबंदीवर जाणाऱ्या पायऱ्या असुन मध्यभागी एक सुंदर दगडी बांधकाम असलेली अष्टकोनी बारव आहे. या विहीरीत उतरण्यासाठी पायऱ्या असुन पायऱ्यांच्या शेवटी एक सुंदर कमान आहे. किल्ल्याच्या या भागातील कोपऱ्यात असणाऱ्या बुरुजावरून किल्ल्याबाहेर पडता येते. येथे किल्ल्याच्या बाहेरील बाजुस दोन बुरुजांच्या मधील भागात म्हसोबाची घुमटी असुन ते किल्ल्याची क्षेत्रदेवता आहे. येथे आपली गडफेरी पूर्ण होते. संपुर्ण गड फिरण्यास एक तास पुरेसा होतो. या किल्ल्यात फिरताना आमची भेट किल्ल्याचे मुळ मालक व जहागिरदारांचे वंशज श्री.पेरसिंग जयसिंगराव जहागीरदार यांच्याशी झाली व त्यांच्याकडे असलेली मराठा काळातील तलवार,भाला,दांडपट्टा यासारखी शस्त्रास्त्रे आम्हाला पहायला मिळाली इतकेच नव्हे तर त्यांनी आम्हाला फलाहार करवुन आमचा पाहुणचार केला व जातीने आम्हाला संपुर्ण किल्ला फिरवला. जहागीरदार यांचे मूळ नाव भोसले असुन ते थेट अक्कलकोट भोसले घराण्याशी संबधित आहेत. त्यांनी सांगितलेल्या इतिहासानुसार जहागीरदार घराण्याच्या मुळपुरुषाने छत्रपती राजाराम महाराजांच्या काळात हा किल्ला बांधला. हि गढी नसून एक भक्कम भुईकोट किल्ला आहे. स्वराज्यातील सातारा कोल्हापूर भागावर मोगल सैन्याचे विजापूर-सोलापूर मार्गे होणारे आक्रमण थोपवण्यासाठी हा किल्ला बांधला गेला. सदर किल्ला हा सध्या त्यांच्या जहागीरदारांच्या वंशजांच्याच अखत्यारीत आहे. किल्ला बांधून पुरा होत असतानाच कुठल्याशा लढाईत जहागीरदार यांच्या घराण्यातील मूळपुरुषाने प्रचंड पराक्रम गाजवला परंतु दिवाळी दरम्यान झालेल्या या लढाईत त्यांना वीरमरण आले व त्यामुळे किल्ला काही प्रमाणात बांधायचा राहून गेला. तेंव्हापासून या जहागिरदारांच्या वाड्यात दिवाळी साजरी केली जात नाही व दिवाळीला रोषणाई केली जात नाही. गडाचा यापेक्षा अधिक इतिहास उपलब्ध नाही.--------------सुरेश निंबाळकर


अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.: “बाबासाहेब” उपनाव असे रुजले.

अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.
॥मी प्रखर आंबेडकरवादी आहे, इतका की बाबासाहेबांना आधुनिक बुध्द समजतो॥
सोमवार, ९ जानेवारी, २०१२
“बाबासाहेब” उपनाव असे रुजले.
१९२७ ची गोष्ट आहे. अस्पृश्य चळवळीतील एक अत्यंत महत्वाचे नाव म्हणजे डॉ. भीमराव आंबेडकर. हे नाव १९२७ पर्यंत बरेच लोकप्रिय झाले होते. तेंव्हा बाबासाहेबांचे कार्यालय दामोदर हॉल, परळ, मुंबई येथे होते. बाबासाहेबाना भेटायला येणारी सर्व मंडळी त्याना डॉक्टर आंबेडकर, डॉक्टर साहेब वा साहेब असे संबोधत. तेंव्हा बाबासाहेब बहिष्कृत भारत (ब.भा.) नावाचे पाक्षिक चालवत असत. पोयबावाडीतील कावाराणा बिल्डिंग मधील दुस-या माळ्यावर ब.भा. चे कार्यालय होते. चळवळीसाठी काम करणारे व ब. भा. साठी लेखन करणारे बाबासाहेबांचे काही अनुयायी व विद्यार्थी ईथे मुक्कामी राहात.
सप्टे १९२७ च्या एका रविवारी मोकळ्या वेळेत जेंव्हा ही चळवळीतील तरुण मुले गप्पा टप्पा मारत बसली तेंव्हा त्यांच्यातील चांगदेव भवानराव खैरमोडे या तरुण मुलाने असे सुचविले की, आपल्या साहेबांची किर्ती जगभर पसरत चालली आहे. तसेच ते आपल्या सर्व अस्पृश्य समाजाचे मोठे उध्दारक असून त्यांच्या धर्मपत्नी आम्हा सर्व पोरांस मातेसमान पाहतात. जन्माने आमचे आईबाप वेगवेगळे आहेत, पण आम्हाला या मानवी मुल्ये बहाल करणारे आपण सर्वांचे एकच बाप आहेत ते म्हणजे आंबेडकर साहेब व आपली सर्वांची एकच आई ती म्हणजे रमाई. म्हणून या पुढे आपण आंबेडकर साहेबाना ’बाबासाहेब’ व रमाईना ’आईसाहेब’ म्हणण्याचा प्रघात सुरु करु या.
उपस्थीत सर्व बांधवाना ही उपनावाची युक्ती आवडली. त्यांच्या त्यांच्यातील चर्चेत व संवादात ती आंबेडकरांचा बाबासाहेब असा उल्लेख करु लागली व रमाईस आईसाहेब म्हणने सुरु झाले. पण हा प्रघात सर्वत्र रुजवायचा होता. मग बाबासाहेबांच्या सभांमधून बोलताना वरिल प्रस्तावातील वक्ते प्रत्येक सभेतून बोलताना ठासून बाबासाहेब व आईसाहेब असा उल्लेख करु लागली. सुरुवातीला बाबासाहेबानाही कळले नाही हे काय चाललं. तसही त्याना कळू न देताच ही उपनावं रुजवायची होती. मुख्यत्वे मोरे नि वडवळकर या दोन खंद्या वक्त्यानी बाबासाहेब व माईसाहेब ही उपनावं रुजविण्यात सिंहाचा वाटा उचलाला. हा हा म्हणतार महाराष्ट्रातील प्रत्येक सभेतून या दोन वक्त्यानी वरील उपनावांचा वारंवार उच्चार करुन लोकांच्या मनात ही नावं रुजविली.
१९३० पर्यंत ही दोन्ही उपनावं सर्वत्र ईतक्या आत्मियतेने स्विकारली गेली की आता चळवळीतील लोकं त्याना फक्त बाबासाहेब एवढच म्हणू लागली. नंतर मात्र विरोधकही कित्येक वेळा त्याना बाबासाहेब म्हणू लागले व रमाईस आईसाहेब.
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
विचारवंतानी सत्तेला शरण न जाता चुका निदर्शनास आणून देत कानपिचक्या द्यावे. यातून एक वचक निर्माण होतो व सत्तेचा समतोल राखण्याचे कार्य घडते. पण विचारवंतानी स्वार्थापायी सत्तेची भाटगिरी सुरु केली की सत्ता नि विचारवंत दोघांचाही -हास होतो.
अ. भा. साहित्य संमेलन (2)
अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती (4)
अर्थशास्त्र आणि भारत (2)
आम आदमी पार्टी (AAP) (5)
आम्ही माडिया मधून (1)
इस्लाम आणि आतंकवाद (5)
एकवीरा देवीचे अतिक्रमण (1)
कबीर कला मंच (4)
कार्ल मार्क्स आणि कम्यूनिजम (9)
काळाराम मंदिर सत्याग्रह (1)
कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी (6)
ख्रिश्चन धर्म आणि विचार (1)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (30)
दारु आणि व्यसनमुक्ती (1)
पुणे विद्यापीठ नामविस्तार (2)
पुरस्कार व सन्मान (1)
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं (10)
बौद्धधम्म आणि पौर्णिमा (1)
मणिभवन गांधी भेट (1)
मरणान्तानि वैराणि लबाडी (2)
माझी प्रकाशित पुस्तकं (2)
मुलूख वेगळी माणसं (2)
राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (RSS) (3)
रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (RPI) (4)
लक्ष्मण माने प्रकरण (4)
वारकरी आणि वारी (4)
शेतकरी नावाचा नवदलित (1)
शेती व शेतकरी (3)
सुप्रिम कोर्टाचे दणके (2)
सेलिब्रिटीज व सिनेमावाले (1)
स्त्री आणि स्त्री-विचार (2)
स्वतंत्र विदर्भ चळवळ (1)
हिंदू देवदर्शन आणि मृत्यू (2)
हिंदू व हिंदू धर्म (3)
हिंदू संत व आरोप (1)
शिवजयंती बदलापूरची - १९२७ सालची
“बाबासाहेब” उपनाव असे रुजले.
धनगरांच्या विरोधात विलास खरातचे पुस्तक
MPSC अभ्यास: सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवा
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.


आइन्स्टाइनचे‘पहिले प्रेम’ | Loksatta

पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
घाऊक बाजारात दर घसरूनही साखर महागच
पृथ्वीच्या तापमानात २०१० पासून सातत्याने वाढ
ब्रसेल्स गोळीबारातील आरोपी अब्देसलामला २० वर्षे तुरुंगवास
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
‘सेक्स’ ही समस्त प्राणीजगतातील ‘मूलभूत’ भावना असून ‘शृंगारिक प्रेम’ ही मानवामधील ‘विकसित’ भावना आहे.
‘सेक्स’ ही समस्त प्राणीजगतातील ‘मूलभूत’ भावना असून ‘शृंगारिक प्रेम’ ही मानवामधील ‘विकसित’ भावना आहे. अर्थात ‘प्रेम’ आणि ‘सेक्स’ या वेगवेगळय़ा गोष्टी असल्या तरी एकमेकांमध्ये गुंफल्या गेल्याने, त्यांच्या संमिश्रभावांमुळे प्रेमात विविध छटा आढळतात. आणि अशा वेगवेगळय़ा छटांमुळे आइन्स्टाइनचे ‘पहिले प्रेम’ एकापेक्षा जास्त वेळा होऊ शकते.
‘सर, तुमचं ‘आर्ट ऑफ इंटिमसी’ शिकणारा तुमचा शिष्य त्या ज्ञानाला फारच सार्वत्रिक करतोय,’ नेहा मला तिचा नवरा मधुरबद्दल सांगत होती.
’ मी थोडा बुचकळय़ात पडलो.
‘बघा ना, सकाळी तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे त्याने मला जादू की झप्पी दिली खरी, पण ‘आय लव्ह यू’ म्हणताना ‘आय लव्ह यू.. टू’ असं म्हणाला.’ नेहा.
‘मग तू काय म्हणालीस चिडलीस की काय
‘छे. मग मीपण त्याला ‘मी टू’ असं म्हणाले.’ नेहाने सांगितले.
‘गुड. मग झाली ना फिटम्फाट’ मी तिला विचारले.
‘पण सर मला याच्याबद्दल संशयच आहे. परवा त्याच्या ऑफिसमध्ये मी अचानक गेले होते त्या वेळी त्याच्या केबिनमधून त्याची सेक्रेटरी खुशीत बाहेर येताना दिसली. मला जाम राग आलाय मधुरचा.’ नेहाच्या ठिणग्या अजून जाणवत होत्या.
मी प्रश्नार्थक नजरेने मधुरकडे पाहिले. तो हसत म्हणाला, ‘सर, तुम्हाला माहीतच आहे की आमचं लव्ह मॅरेज आहे आणि त्यालाही आता एक वर्ष होत आलंय. आणि सर, ती नेहमीच माझ्यावर संशय घेत असते. कारण या सेक्रेटरीच्या अगोदर नेहाच माझी सेक्रेटरी होती
‘ओऽ’ नेहाच्या संशयाचे मूळ कारण लक्षात आले.
‘तसं नाही सर, मुळात हाच तसा वागतो. अतिप्रेमळ.’ नेहा.
‘सर, पण तुम्हीच मला सांगा, आपण सर्वाशी प्रेमाने वागलं पाहिजे की नाही तरच ते आपल्याशीही प्रेमाने वागतील, नीट कामं करतील, हो की नाही तरच ते आपल्याशीही प्रेमाने वागतील, नीट कामं करतील, हो की नाही
‘हो ना, अगदीऽ’ नेहा थोडी घुश्शातच. ‘सर, आणि परवा मला म्हणाला की आपलं तर सात नंबरचं प्रेम आहे ना मग काळजी कशाला करतेस मग काळजी कशाला करतेस
‘नाही सर. तुम्ही ते प्रेमाचे आठ प्रकार सांगितले आहेत ना, त्यातलं ते सात नंबरचे, असोसिएशन लव्ह, सहवासोत्तर प्रेम. वारंवार संपर्काने, व्यक्तीची निगेटिव्ह बाजू मान्य करून होणारं. मी मधुरची बरीच र्वष सेक्रेटरी होते ना म्हणून म्हणाला.’ नेहाने विश्लेषण केले.
‘बरं हे बघ, या गोष्टी फार गंभीरपणे नको घ्यायला. आणि तूही त्याला मी टू, म्हणालीस की.’ मी.
‘ते मी गमतीने म्हटलं होतं. पण खरंच सर, पुरुषांना असं पुन:पुन्हा प्रेमात पडता येतं
‘अहो सर, मी एरवी तिला काहीही गंभीरपणे म्हटलं तर ती ते कधीही गंभीरपणे घेत नाही, पण हे तिला मजेने म्हटलं आणि तिने ते गंभीरपणे घेतलं. आता माझी ही सेक्रेटरी आहे. आकर्षक आहे, पण प्रेम वगरे कल्पना काही माझ्या मनात अजून तरी आल्या नाहीयेत. पण नेहा अशीच संशय घेत राहिली तर मात्र..’ मधुरने हुशारीने वाक्य अर्धवटच सोडलं. नेहा फुत्कारली, ‘तर काय बोल, बोल ना
‘तर काही नाही, मला दुसरी सेक्रेटरी बघावी लागेल.’ धूर्त मधुर सुस्कारा टाकत बोलला.
मी सर्व पाहत होतो. ऐकत होतो. मधुर नेहाची फिरकी घेण्यात पटाईत दिसत होता. ते पेल्यातले वादळ होते आणि पेल्यातच शमले. पण मला मात्र प्रेम, आकर्षण, शरीरसंबंध या निसर्गनिर्मित भावांचा, प्रेरणांचा विचार पडला. आणि अल्बर्ट आइन्स्टाइन यांचे एक वाक्य आठवले.
प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आइन्स्टाइन यांनी एकदा म्हटले होते, ‘भौतिकशास्त्र आणि रसायनशास्त्र यांच्या भाषेत जीवशास्त्रीय ‘पहिल्या प्रेमा’ची परिभाषा कशी काय करता येईल’ (हाऊ ऑन अर्थ आर यू एव्हर गोइंग टू एक्सप्लेन इन टर्म्स ऑफ फिजिक्स अ‍ॅण्ड केमिस्ट्री अ‍ॅन इम्पॉर्टट बायॉलॉजिकल फिनॉमेनॉन अ‍ॅज फर्स्ट लव्ह’ (हाऊ ऑन अर्थ आर यू एव्हर गोइंग टू एक्सप्लेन इन टर्म्स ऑफ फिजिक्स अ‍ॅण्ड केमिस्ट्री अ‍ॅन इम्पॉर्टट बायॉलॉजिकल फिनॉमेनॉन अ‍ॅज फर्स्ट लव्ह) ही विचारणा करताना त्यांना हेच सुचवायचे होते की, अशी गोष्ट अशक्य आहे. आणि त्याचबरोबर आइन्स्टाइन यांना बहुतेक जीवशास्त्रीय ‘दुसरे प्रेम’, ‘तिसरे प्रेम’ वगैरे होऊ शकतात याची कल्पना असल्यानेच त्यांनी ‘पहिले प्रेम’ हा शब्दप्रयोग वापरला असणार
वेगवेगळय़ा वैद्यकीय क्षेत्रातील मॉलेक्युलर बायॉलॉजीच्या आधुनिक संशोधनांचा सखोल अभ्यास करून त्यांचे कामशास्त्रीय संदर्भीकरण व विश्लेषण (सेक्सॉलॉजिकल इंटरप्रिटेशन) करून तसेच ‘प्रेम व सेक्स’ या दोन्हींचे वैद्यकीय परिभाषेत सुसूत्रीकरण करून, मी आइन्स्टाइन यांच्या ‘पहिल्या प्रेमा’चे स्पष्टीकरण सर्वसामान्यांसाठी करत आहे. त्यामुळे ‘पाऊले चालती प्रेमपंढरीची वाट’ हे कसे घडते, हे लक्षात येईल.
गुरुत्वाकर्षणासारखाच तुल्यबळ प्रेमाकर्षणाचा जोर निसर्गाने पृथ्वीवर निर्माण करून मानववंश गुरुत्वाकर्षणामुळे या पृथ्वीशी आणि तर प्रेमाकर्षणामुळे तो आपसात एकमेकांशी बांधील राहील असे पाहिलेले दिसते. पाहिलेल्या आकर्षक व्यक्तीविषयीच्या संवेदना पहिल्यांदा मेंदूतील दृष्टिज्ञान मेंदूतून मानवाच्या वैचारिक मेंदूच्या प्रीफ्रंटल भागात जातात. क्षणार्धात तिथे त्या व्यक्तीविषयीच्या निर्माण झालेल्या मोहमयी भावना तपासून त्या मेंदूत इतरत्रही विश्लेषणासाठी पाठवल्या जातात. पुरुषामध्ये ‘मॅमीलरी बॉडी’ या मेंदूभागामध्ये त्या व्यक्तीचे शारीरिक आकर्षणही मापले जाते. पुरुष वयात येतानाच सेक्स हॉर्मोन टेस्टोस्टेरॉनच्या प्रभावाने सुरू झालेली ही क्रियाशीलता मेंदू जिवंत असेपर्यंत चालूच असते. (रसिकता अमर असते) स्त्रीमध्ये सेक्स हॉर्मोन इस्ट्रोजेनमुळे घनिष्टतेच्या भावुक आकर्षणाशी संबंधित भागांचा (इन्शुला व अँटीरीयर सिंग्युलेट कॉर्टेक्स) प्रभाव असतो.
या सर्व भागांच्या प्रतिसादात्मक माहितीने त्या संवेदनांमधील र्सवकष मोहकता (अ‍ॅट्रॅक्शन) पारखून त्या व्यक्तीचा आकर्षणभाव (अ‍ॅट्रॅक्टीवनेस) मेंदूकडून ठरवला जातो. आकर्षण भावातील उत्कटता जास्त वाटल्यास (हाय, मार डाला) त्या संवेदना लगेचच मेंदूतील खोलवर भागातील व्हेंट्रल टेगमेंटल एरिया (व्हीटीए) येथे पाठवल्या जातात. व्हीटीए इथे फेनिलएथिलअमाइन (पीईए) हे मेंदू पेशींतील संवेदन, कम्युनिकेशन जलद करणारे रसायन कार्यान्वित होते. आणि मग पीईए जिच्यामुळे तयार होते त्या व्यक्तीबद्दल आसक्ती निर्माण होते. पीईए हेच प्रेमाकर्षणाचे मूळ आसक्ती-रसायन.
नंतर लॅटरल टेगमेंटल भागात नॉरएपिनेफ्रीन रसायन वाढून ते पसरते. त्यामुळे उत्तेजन, एक्साइटमेंट होऊन धडधड वाढणे, रक्तदाब वाढणे यासारख्या ‘दिल धकधक करने लगा’सारख्या गोष्टी क्षणार्धात घडतात. पीईए व नॉरएपिनेफ्रीन या रसायनांनी मेंदूतील न्यूक्लिअस अ‍ॅक्युबन्स या आनंदकेंद्रात व कॉडेट न्यूक्लिअस या भागात डोपामाइन हे आनंद-रसायन पसरते. कॉडेट न्यूक्लिअस हा भाग सौंदर्यपारखी आहे. त्याच्या उत्तेजनामुळे प्रेमपात्राविषयीच्या विचारांशी, नजरभेटीशी आनंद-संवेदना जोडली जाते. मग तिच्या आठवणीनेही मन प्रफुल्लित व उत्साही होऊ लागते.
शेकडो वर्षांपूर्वीच्या सिद्धयोगीश्वर रचित ध्यानधारणेच्या विज्ञानभरव तंत्रातील धारणा ४६, श्लोक ६९ मध्ये याचा विचार केलेला आढळतो. कामसुखाच्या नुसत्या कल्पनांनी, केवळ ध्यानाने (फॅण्टसीने) व्यक्तीचे मन आनंदाने प्रफुल्लित होते. (‘लेहनामन्थनाकोटै .. भवेदानन्दसंप्लव’)
मोहमयी संवेदनांनी अशा प्रकारे मेंदूतील हायपोथॅलॅमसमध्ये ऑक्सिटोसीन व व्हाजोप्रेसीन निर्माण होऊन वासनानिर्मिती होते. इन्शुला व अँटीरीयर सिंग्युलेट कॉर्टेक्स भागांमध्ये ऑक्सिटोसीनच्या परिणामांनी जिव्हाळय़ाचे, तर व्हेंट्रल पॅलिडम भागात व्हाजोप्रेसीनचा प्रभाव होऊन बांधीलकीचे, कमिटमेंटचे भाव निर्माण होऊ लागतात.
सेक्स आणि प्रेम यांची निर्मिती यंत्रणा वेगवेगळी असली तरी संलग्न असते. ऑक्सिटोसीन हा त्यांच्यातील महत्त्वाचा दुवा. म्हणूनच शृंगारिक प्रेमाकर्षणाला लैंगिकतेचा स्पर्श असतो. या गोष्टी लैंगिक हॉर्मोनच्या प्रभावाखाली घडत असतात. म्हणूनच शृंगारिक प्रेम हे लैंगिकतेविना नसते.
व्हाजोप्रेसीनचा प्रभाव जितका जास्त, तितकी बांधीलकीची जाणीव जास्त. मधुरच्या ‘प्रेमळ’ स्वभावाचा पुरेपूर अनुभव असल्याने नेहाला मधुरच्या ‘आकर्षति’ सेक्रेटरीचा धोका वाटणे साहजिकच होते; परंतु त्यांचे जर ‘सात नंबर’चे प्रेम होते तर मधुरनेही नेहाबरोबर इंटीमसी वाढवून ते प्रेम ‘आठ नंबर’चे करून (कंपॅनियनशिप, साहचर्य) तिची प्रेमातील ‘असुरक्षितते’ची भावना घालवणे गरजेचे होते हे मात्र खरे. (आणि तो तोच प्रयत्न करीत होता. म्हणूनच ते वादळ पेल्यातले ठरले.)
पीईए, नॉरएपिनेफ्रीन, डोपामाइन, ऑक्सिीटोसीन, व्हाजोप्रेसीन ही पंच महा-प्रेमरसायने मज्जासंस्थेमार्फत शरीरात इतरत्र प्रभाव करू लागतात. वाढलेल्या डोपामाइनचा परिणाम मेंदूतील अ‍ॅमिग्डाला भागावरही होऊन भीतीभाव नष्ट होतो व प्रेमात ‘बिनधास्तपणा’ व धोके पत्करण्याची प्रवृत्ती उफाळून येते. (अब चाहे सर फुटे या माथा, मैंने तेरी बाह पकडम् ली).
डोपामाइन वाढल्याने मेंदूत वैचारिक संतुलनाचे सेरोटोनीन रसायन कमी होऊन प्रेमाचे ‘वेड’ लागते (दिल तो पागल है). प्रेमात तारतम्य उडून जाते. प्रेमाची व्यक्ती ही अत्यंत आदर्श व दोषविरहित असल्याचा साक्षात्कार होत राहतो आणि ‘जो तुमको हो पसंद वोही बात करेंगे, तुम दिनको अगर रात कहो रात कहेंगे’ असा अव्यवहारीपणा उफाळून येतो. (अर्थात लग्न झाल्यावरच त्या व्यक्तीतील उणिवा व दोष दिसू लागतात, हे वेगळे
‘सेक्स’ ही समस्त प्राणीजगतातील ‘मूलभूत’ भावना असून ‘शृंगारिक प्रेम’ ही मानवामधील ‘विकसित’ भावना आहे. अर्थात ‘प्रेम’ आणि ‘सेक्स’ या वेगवेगळय़ा गोष्टी असल्या तरी एकमेकांमध्ये गुंफल्या गेल्याने, त्यांच्या संमिश्रभावांमुळे प्रेमात विविध छटा आढळतात. आणि अशा वेगवेगळय़ा छटांमुळे आइन्स्टाइनचे असे ‘पहिले प्रेम’ एकापेक्षा जास्त वेळा होऊ शकते. (व्यावहारिक जगात मात्र एक प्रेम सुरळीतपणे होणे मुश्कील). रोमँटिक प्रेमाचे अधिष्ठान असल्यास सेक्सच्या क्रियेचा आनंद हा दोघांचेही मन विभोर करणारा ठरतो हे खरे.
म्हणूनच प्रसिद्ध उर्दू शायर जाँनिसार अख्तर यांनी एका शेरमध्ये चपखलपणे सांगितले आहे,
‘सोचो तो बडी चीज़्‍ा है तहज़ीब (संस्कृती) बदन की.. वर्ना तो ये बदन आग बुझाने के लिये है’
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
RTI द्वारे विचारलं, १५ लाख रुपये केव्हा मिळणार
पाक खेळाडूची विनंती : 'खेळताना अनेकदा भारताकडून विजय हिसकावला, पण आज मदतीची गरज'
मुलीच्या बॉयफ्रेंडला पत्र पाठवून बराक ओबामांनी मागितली माफी
विक्रमी शतकांचा आनंद विराटसोबत शॅम्पेन पिऊन साजरा करणार - सचिन
मुंबईत ५८ वर्षांची 'आया' अटकेत, शाळेत चिमुकलीवर करत होती लैंगिक अत्याचार
मी शाहरुखचा 'स्वदेस' पाहिलाच नाही- आमिर खान
शाहरुखने माझं आयुष्य उध्वस्त केलं, त्या तरुणीचा आरोप
सुनील ग्रोवरला जॅकपॉट; सलमानसोबत चित्रपटात करणार काम
'केसरी'च्या शूटिंगदरम्यान अक्षयला दुखापत, उपचारासाठी मुंबईला परतण्यास दिला नकार
अभिनेता अली जफरवर पाकिस्तानी गायिकेकडून लैंगिक अत्याचाराचा आरोप
मुन्ना यादवला सर्वोच्च न्यायालयातून तात्पुरता जामीन
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
महापालिकेच्या ३४ मराठी शाळा बंद
जिल्ह्य़ात ६८ अपघात स्थळे
कर्नाक पूल पाडण्यास उच्च न्यायालयाचा हिरवा कंदील
नेहरू विज्ञान केंद्रातील ‘दि एनर्जी बॉल’ नव्या ढंगात
‘फटका चोरां’ची दहशत कायम
वाढलेल्या तापमानात विजेविना घामाघूम


The Best Cell Phone Monitoring Software Free Download For Spouse

On: नोव्हेंबर 28Author: प्रशासनकॅटेगरीज: Android, सेल फोन Spy, सेल फोन Spy कुपन, सेल फोन ट्रॅकिंग, कर्मचारी देखरेख, मोबाइल Spy स्थापित, आयफोन, आयफोन 5s Spy सॉफ्टवेअर, मोबाइल फोन नियंत्रण, मोबाइल Spy, मोबाइल Spy ऑनलाईन, इंटरनेट वापर निरीक्षण, पालकांचा नियंत्रण, पाहणे फेसबुक मेसेंजर, Android साठी पाहणे, IPhone साठी पाहणे, गुप्तचर iMessage, पाहणे मोबाइल स्मार्टफोन, कॉल वर शोधणे, एसएमएस वर शोधणे, गुप्तचर स्काईप, गुप्तचर Viber, गुप्तचर WhatsApp,, ट्रक GPS स्थान कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत
काय आपण फक्त काय करण्याची आवश्यकता आहे:
1. exactspy च्या वेब साईट वर जा आणि सॉफ्टवेअर खरेदी.
2. आपण निरीक्षण करू इच्छित फोन मध्ये अनुप्रयोग डाउनलोड करा.
3. इंटरनेट कनेक्शन आहे की कोणत्याही डिव्हाइसमधून फोन डेटा पहा.
• ट्रॅक मजकूर संदेश
• ट्रक GPS स्थान
• मॉनिटर इंटरनेट वापर
• प्रवेश दिनदर्शिका आणि अॅड्रेस बुक
• वाचा झटपट संदेश
• कंट्रोल अनुप्रयोग आणि प्रोग्राम्स
• पहा मल्टिमिडीया फायली
• फोन आणि अधिक दूरस्थ नियंत्रण ठेवण्यास ...
सेल फोन निरीक्षण सॉफ्टवेअर मोफत डाऊनलोड, Cell phone monitoring software free trial, सेल फोन गुप्तचर ट्रॅकर सॉफ्टवेअर मोफत डाऊनलोड, Clubmz free download, मोफत सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर, मोफत सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर कोणताही फोन डाउनलोड, मोफत सेल फोन साथीच्या सॉफ्टवेअर, मोबाइल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर मोफत डाउनलोड पूर्ण आवृत्ती, Spy mobile tracker free download
मुलभूत भाषा म्हणून सेट करा
Android सेल फोन Spy सेल फोन Spy कुपन सेल फोन ट्रॅकिंग कर्मचारी देखरेख मोबाइल Spy स्थापित आयफोन आयफोन 5s Spy सॉफ्टवेअर मोबाइल फोन नियंत्रण मोबाइल Spy मोबाइल Spy ऑनलाईन इंटरनेट वापर निरीक्षण पालकांचा नियंत्रण पाहणे फेसबुक मेसेंजर Android साठी पाहणे IPhone साठी पाहणे गुप्तचर iMessage पाहणे मोबाइल स्मार्टफोन कॉल वर शोधणे एसएमएस वर शोधणे गुप्तचर स्काईप गुप्तचर Viber गुप्तचर WhatsApp, ट्रक GPS स्थान अश्रेणीबद्ध
अनुप्रयोग दुसर्या फोनवर मजकूर संदेश ट्रॅक करण्यास सर्वोत्कृष्ट सेल फोन मॉनिटरिंग सॉफ्टवेअर सर्वोत्कृष्ट सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर डाउनलोड सर्वोत्कृष्ट सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर मुक्त सर्वोत्कृष्ट सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर आयफोन बेस्ट मोफत सेल फोन Spy अनुप्रयोग मोफत iPhone साठी सेल फोन पाहणे अनुप्रयोग सेल फोन गुप्तचर सॉफ्टवेअर सेल फोन गुप्तचर सॉफ्टवेअर मुक्त सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर आयफोन सेल फोन स्पायवेअर सेल फोन ट्रॅकर सेल फोन ट्रॅकिंग अनुप्रयोग सेल फोन ट्रॅकिंग सॉफ्टवेअर मोफत सेल फोन निरीक्षण सॉफ्टवेअर Android साठी मोफत सेल फोन गुप्तचर अनुप्रयोग Free cell phone spy applications for android मोफत सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर मोफत सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर डाउनलोड मोफत सेल फोन पाहणे सॉफ्टवेअर कोणताही फोन डाउनलोड मोफत सेल फोन ट्रॅकर अनुप्रयोग मोफत सेल फोन ट्रॅकर ऑनलाइन मोफत आयफोन गुप्तचर सॉफ्टवेअर मोफत मोबाइल पाहणे अनुप्रयोग Android साठी मोफत मोबाईल Spy अनुप्रयोग IPhone मोफत मोबाइल पाहणे अॅप Android साठी मोफत मोबाइल गुप्तचर अनुप्रयोग Android साठी मोफत मोबाइल गुप्तचर सॉफ्टवेअर विनामूल्य ऑनलाइन मजकूर संदेश वर टेहळणे कसे मजकूर संदेश मोफत डाउनलोड वर टेहळणे कसे How to spy on text messages free without target phone सॉफ्टवेअर स्थापित केल्याशिवाय मजकूर संदेश वर टेहळणे कसे Mobile spy app free download मोफत अनुप्रयोग सेल फोनवर गुप्तचर सेल फोन मोफत अनुप्रयोगावरील पाहणे सेल फोन मोफत डाउनलोड वर गुप्तचर सेल फोन मुक्त ऑनलाइन वर गुप्तचर मोफत डाउनलोड सेल फोन मजकूर संदेश वर शोधणे मजकूर संदेश मुक्त अनुप्रयोग iPhone वर गुप्तचर मजकूर संदेश वर शोधणे मोफत ऑनलाइन मजकूर संदेश विनामूल्य चाचणी वर गुप्तचर मजकूर संदेश वर गुप्तचर सॉफ्टवेअर स्थापित केल्याशिवाय मोफत फोन न करता मोफत पाहणे मजकूर संदेश Whatsapp मेसेंजरवर पाहणे Someones मजकूर संदेश मोफत गुप्तचर
मुलभूत भाषा म्हणून सेट करा
वापराच्या अटी / कायदेशीर


PHOTOS: happy makar sankranti 2018 art of hand made halwyache dagine in marathi | दागिन्यांत उतरला संक्रांतीचा गोडवा | Loksatta

पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
घाऊक बाजारात दर घसरूनही साखर महागच
पृथ्वीच्या तापमानात २०१० पासून सातत्याने वाढ
ब्रसेल्स गोळीबारातील आरोपी अब्देसलामला २० वर्षे तुरुंगवास
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
दागिन्यांत उतरला संक्रांतीचा गोडवा
दागिन्यांत उतरला संक्रांतीचा गोडवा
मकरसंक्रांत हा वर्षाच्या सुरुवातीलाच येणारा सण. फक्त महाराष्ट्रातच नव्हे, तर संपूर्ण भारतात मकरसंक्रांत साजरी केली जाते. यादिवशी घरात आलेल्या सुनेचं, जावयाचं किंवा नवजात बालकाचं हलव्याचे दागिने घालून कोडकौतुक करतात. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
लग्नानंतरच्या पहिल्या संक्रांतीला नवविवाहित जोडप्याला हलव्याचे दागिने घालण्याची प्रथा आहे. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
काटेरी हलव्याच्या अंगठी. या अंगठ्या साधरण ८० ते १०० रुपयांना उपलब्ध आहेत. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
हलव्याचा गजरा हा देखील नवा ट्रेंड असून हे गजरे १३० ते १५० रुपयांना उपलब्ध आहेत. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
'म्हाळसा हेअर पीन'ला देखील नवविवाहित महिलांची पसंती लाभत आहे. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
बांगडी, पाटली, तोडे, बाजूबंद असे हातातल्या दागिन्यांचेही विविध प्रकार आहेत. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
स्त्रियांच्या दागिन्यांमध्येच नाही तर पुरुषांच्या आभूषणांमध्येदेखील खूप विविधता पाहायला मिळत आहे. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
हे दागिने खऱ्या दागिन्यांसारखेच तयार केले जातात. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
लहान मुलांनाही हलव्याचे दागिने घातले जातात. (छायाचित्रकार : प्रदीप पवार/ सौजन्य : फॅमिली स्टोअर्स)
मी शाहरुखचा 'स्वदेस' पाहिलाच नाही- आमिर खान
शाहरुखने माझं आयुष्य उध्वस्त केलं, त्या तरुणीचा आरोप
सुनील ग्रोवरला जॅकपॉट; सलमानसोबत चित्रपटात करणार काम
'केसरी'च्या शूटिंगदरम्यान अक्षयला दुखापत, उपचारासाठी मुंबईला परतण्यास दिला नकार
अभिनेता अली जफरवर पाकिस्तानी गायिकेकडून लैंगिक अत्याचाराचा आरोप
मुन्ना यादवला सर्वोच्च न्यायालयातून तात्पुरता जामीन
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
महापालिकेच्या ३४ मराठी शाळा बंद


प्राजु: वेगळी ग्वाही नको..

माझ्या गीतांची ध्वनि-मुद्रीका ...
'साम' टी. व्ही. साठी झालेली माझी मुलाखत
नभ कसं दूर दूर... बेला शेंडे आणि प्राजक्ता पटवर्धन
'फुलांची आर्जवे' : मुख़पृष्ठ
आय ऍम अ कॉम्प्लॅन बॉय
मराठी टंकलेखकाचा वापर करा.
शनिवार, ५ एप्रिल, २०१४
वाच माझे मन सख्या तू आणखी काही नको
हाच प्रेमाचा पुरावा वेगळी ग्वाही नको..
फ़क्त मी विसरुन जावे दु:ख माझे पळभरी
सौख्य गरिबासारखे दे मोजके,... शाही नको
पावसाची रम्य हिरवळ, अन वसंती रंगही
पाहु दे सारेच मोसम.. वर्षभर लाही नको
मूक फ़ुलणे आज व्हावे, गलबला त्याचा नको
आपले आपण फ़ुलू... पाऊस-वाराही नको
चालले आहे बरे.. आनंद आहे.. क्षेमही
वेगळी आशा नको, नंतर निराशाही नको
छान. मतला छान आहे.पूर्ण गझलही चांगली आहे.
१८ एप्रिल, २०१४ रोजी ४:०३ म.पू.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझ्या ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
माझ्या ब्लॉगला भेट देण्याकरिता यापुढे तुम्हाला http://praaju.blogspot.com/ असा लांबलचक पत्ता (URL) लिहायची गरज नाही. आता तुम्ही http://www.praaju.net/ किंवा praaju.net असे लिहून माझ्या ब्लॉगपर्यंत पोहोचू शकाल.
माझ्या ब्लॉगबद्दल तुमच्या सुचनांचे स्वागत आहे.
ई प्रसारण (इंटरनेट रेडीओ)
आजवर इतक्या वाचकांनी संस्थळाला भेट दिली


अभिनेता अनुपम खेर यांचे जीवनचरित्र | Anupam Kher Biography In Marathi

आदिवासी क्रांतीकारक बिरसा मूंडा | Birsa Munda History In Marathi
बेसन शेव बनवायची विधी | Besan Sev Recipe
बराक ओबामांचे नोबेल पुरस्कार स्विकारतांनाचे भाषण | Barack Obama Speech
बदामचे गुणकारी फायदे | Benefits of Almonds
स्वयंपाकासाठी काही खास टिप्स | Kitchen tips in Marathi
पी.व्ही सिन्धू बॅडमिंटन खेळाडू | Badminton Player PV Sindhu
साक्षी मलिक एक फ्रीस्टाईल कुस्तीपटू | Wrestler Sakshi Malik Biography
पिझ्झा बनविण्याची रेसेपी | Pizza Recipe In Marathi
अभिनेता अनुपम खेर यांचे जीवनचरित्र – Anupam Kher Biography In Marathi
अनुपम खेर / Anupam Kher हे एक सुप्रसिद्ध भारतीय अभिनेता आहेत. त्यांनी सुमारे आजपर्यंत ५०० पेक्षा जास्त चित्रपटामध्ये काम केलेले आहे. बहुतांश हिंदी चित्रपटासोबत त्यांनी आंतरराष्ट्रीय चित्रपटामध्येहि काम केले आहे. ज्यामध्ये बेकनहम, लस्ट सारख्या लोकप्रिय चित्रपटाचा समावेश आहे. अनुपम यांना ५ वेळा बेस्ट कॉमिक रोल साठी फिल्मफेयर चा अवार्ड मिळालेला आहे. चित्रपट विजय साठी त्यांना बेस्ट सपोर्टिंग अॅकटर चा फिल्मफेयर अवार्ड मिळाला आहे.
अभिनेता अनुपम खेर यांचे जीवनचरित्र – Anupam Kher Biography In Marathi
एक अभिनेता असण्यासोबत ते भारतीय सेन्ट्रल बोर्ड ऑफ फिल्म सर्टीफिकेशन नेशनल स्कूल ऑफ ड्रामा इंडिया चे अध्यक्ष पण राहिले आहेत. हिंदी सिनेमा आणि कला क्षेत्रात अमूल्य योगदानासाठी भारत सरकारने २००४ मध्ये त्यांना पदमश्री व वर्ष २०१६ मधेच पद्मभूषण देवून सन्मानित केले आहे. त्यांचे संपूर्ण परिवार अभिनय क्षेत्रात आहे. त्यांची पत्नी एक उत्कृष्ट अभिनेत्री व चंदिगढ येथून संसद सदस्य आहेत. त्यांचा मुलगा सुद्धा हिंदी सिनेमात अभिनेता आहे.
अनुपम खेर यांचे प्रारंभिक जीवन अनुपम खेर हे मूलतः एक काश्मिरी पंडित वंशीय आहेत. अनुपम खेर यांचा जन्म शिमला येथे ७ मार्च १९५५ साली झाला. त्याचे पिता सरकारी क्लार्क होते. त्यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण शिमला येथे झाले. नंतर महाविद्यालयीन शिक्षण दिल्ली विद्यापीठातून केले. कलेची आवड असल्यामुळे नाटक व रंगमंचाची आवड त्यांना होती. अभिनयात करियर करण्या हेतू ते मुंबईला आले.
संघर्ष करताना ते बरेचदा रोड बाजूच्या प्ल्याटफार्मवरच झोपायचे त्यांच्या अशाच इच्छाशक्तीने त्यांना अभिनय क्षेत्रांच्या शिखरावर नेले.
विद्यापीठातील वार्षिक कलामहोत्सवातील त्यांच्या अप्रतिम अभिनयामुळेच सर्वांचे लक्ष त्यांच्या कडे वेधले गेले. १९८२ साली “आगमन” या चित्रपटाने त्यांचे फिल्मी करियर रुडावर आले.
१९८४ मधील “सारांश” मधील अभिनयाची खूप प्रशंसा झाली यावेळी अनुपम चांगलेच सुपरिचित झाले होते. २८ वर्षीय अनुपमने ६५ वर्षीय म्हातारयाचा रोल अत्यंत सहजतेने केला यासाठी त्यांना फिल्मफेयरचा बेस्ट परफोरमस अवार्ड मिळाला. त्यांनी अनेक कार्यक्रमांचे सूत्रसंचालनही केले. त्यांचे हास्य अभिनेता म्हणून बरेच अभिनय लोकांच्या मनात चिरकाळ घर करून आहेत.
त्यांनी विलन म्हणून “कर्मा” (१९८६) आणि डॅडी (१९८९) मधील अभिनयासाठी बेस्ट पेरफोर्मंस चा फिल्मफेयर अवार्ड मिळाला होता. त्यांचा सद्याचा टॉक शो –अनुपम खेर टॉक शो – कुछभी हो सकता है फारच लोकप्रिय आहे. त्यांचे सुपरस्टार शाहरुख सोबत बरेच चित्रपट आहेत. जे सुपरहिट ठरले आहेत. जसे डर (१९९३), दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे (१९९५) चाहत(१९९६) कूछ कुछ होता है (१९९८) मोहब्बते (२०००) वीर जारा (२००४) आणि हँपी न्यू इयर (२०१५) यांचा समावेश आहे.
त्यांनी २००२ मधे आलेली हित फिल्म “ओम जय जगदीश” डायरेक्ट आणि प्रोडूस केली आहे. मैंने गांधी को नहीं मारा (२००५) ही एक आणखी त्यांच्या द्वारा प्रोडूस केलेली फिल्म आहे. त्यात त्याची मुख्य भूमिका होती.याच्या अभिनायाबद्द्ल त्यांची फार प्रशंसा झाली होती.
त्यांचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील बेकनहम (२००२) ब्राईड एंड प्रेजुडिस (२००४) स्पीडी सिंग (२०११) चित्रपट सुपरहिट ठरले. सोबतच त्यांनी अंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक टॉक शो मधे भाग घेतला आहे.
अनुपम खेर भारतीय फिल्म सेंसर बोर्ड चे अध्यक्ष सुद्धा राहिले आहेत. ते भारतीय नेशनल स्कूल ऑफ ड्रामा चे अध्यक्ष सुद्धा होते. १९७८ मध्ये याचे ते विद्यार्थी सुद्धा होते. २००७ मध्ये अनुपम खेर यांचे प्रिय मीटर सतीश यांच्या सोबत मिळून करोल बाग फिल्म प्रोडक्शन कंपनी स्थापन केली. या प्रोडक्शन खाली तेरे संग हि पहिली फिल्म होती.
२०११ मध्ये मल्याळम अभिनेता मोहनलाल आणि अभिनेत्री जयाप्रदा सोबत मल्याळम भाषी रोमांटिक ड्रामा प्राणायाम चित्रपट सुरु केला होता. त्यांच्या मते ह त्यांच्या ७ उत्तम चित्रपटापैकी एक आह्रे.
२०१० मध्ये सामाजिक संस्था प्रथम एजुकेशन फौन्डेशन ने त्यांना आपला गुडविल अम्बेसेडर घोषित केले आहे.आताही ते या फौन्डेशन साठी काम करतात. याचे मुख्य उद्देश लहान बालकांना चांगले व दर्जेदार शिक्षण मिळावे हि आहे.
त्यांनी मराठीतही अनेक चित्रपटामध्ये काम केले आहे. याशिवाय पंजाबी, कश्मीरी, मल्याळम भाषांच्या विविध अंगाने अभिनय केला आहे.
२००९ मध्ये कार्ल फ्रेड्रिंकसन यांच्यासाठी उडी मधील अनिमेशन मधील बांगलादेश निर्मिती वरील ड्रामा फिल्मसाठी करारबद्ध केले गेले आहे. २०१६ मध्ये ABP न्यूज च्यानल वरील भारताच्या इतिहासाची ओळख सांगणाऱ्या डॉक्युमेंटरीचे सूत्र संचालन केले आहे.
प्रधानमंत्री मोडीचे ते फार मोठे फैन आहेत. मोदिबद्द्ल लोकांना प्रसार माध्यमांवर प्रेरित करतात.
एक सुदर अभिनय साकारणारा नट जो कोणत्याही प्रकारात आपली भूमिका सुस्पष्ट्पणे मांडतो. अशा अभिनेत्याचा रुबाब ते अंगी बाळगतात तेही गर्व न करता.
लक्ष्य दया :- तुमच्या जवळ आणखी अनुपम खेर बद्दल आणखी माहिती असेल तर कमेन्ट मधे जरुर टाका आवडल्यास आम्ही जरुर ते या लेखात Update करू… धन्यवाद्
Please :- आम्हाला आशा आहे की हा अभिनेता अनुपम खेर यांचे जीवनचरित्र – Anupam Kher Biography In Marathi तुम्हाला आवडला असेलच…. जर खरच आवडले असतील तर मग facebook वर तुमच्या मित्र – मैत्रिणीला share करायला विसरु नका… आणि majhimarati.com चे facebook page लाइक करायला सुधा.
नोट : Anupam Kher Biography – अनुपम खेर यांची जीवनी या लेखात दिलेल्या माहिती बद्दल तुमचे मत कमेन्ट च्या माध्यमातून जरुर दया.
पी.व्ही सिन्धू बॅडमिंटन खेळाडू | Badminton Player PV Sindhu
साक्षी मलिक एक फ्रीस्टाईल कुस्तीपटू | Wrestler Sakshi Malik Biography
हिंदी चित्रपट सृष्टितील प्रसिद्ध अभिनेता अजय देवगण | Ajay Devgan Biography
“माउंटन मन” दशरथ मांझी यांचे जीवनचरित्र | Dashrath Manjhi Story In Marathi
Dashrath Manjhi – दशरथ मांझी यांना “माउंटन मन” या नावानेही ओळखले जाते. त्यांनी सिद्ध केल …
मराठी सुरक्षा घोषवाक्य ‘स्लोगन्स’ | Safety Slogan In Marathi
राष्ट्रकवी रामधारीसिंह दिनकर यांचे जीवनचरित्र | Ramdhari Singh Dinkar Biography in Marathi
विशाल बौद्ध मठ नालंदाचा इतिहास | Nalanda History In Marathi
महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंगचा इतिहास | Mahakaleshwar Temple History in Marathi
हिंदी चित्रपट सृष्टितील प्रसिद्ध अभिनेता अजय देवगण | Ajay Devgan Biography
दिव्यांचा सण दिवाळी बद्दल माहिती | Diwali Information In Marathi


अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.: महाराष्ट्राचा हूक (पवारांची मुलाखत)

अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.
॥मी प्रखर आंबेडकरवादी आहे, इतका की बाबासाहेबांना आधुनिक बुध्द समजतो॥
शुक्रवार, २३ फेब्रुवारी, २०१८
महाराष्ट्राचा हूक (पवारांची मुलाखत)
परवा पुण्यात राज ठाकरेंनी पवारांची अभूतपूर्व अशी मुलाखत घेतली. त्यात राजनी आधीच सांगुन टाकले होते की ते नेहमीची प्रश्न न विचारता काहितरी नविन विचारणार. त्यामुळे त्या नव्या प्रश्नांसाठी मी मोठ्या कुतुहलानी अख्खी मुलाखत पाहिली अन शेवट झाल्यावर लक्षात आले की अरेच्चा आपला तर “पपलू झाला” नव्या प्रश्नाच्या चक्करमध्ये मंचावर घडलेला एकूण संवाद हा जुन्या व ज्ञात माहितीचाच रिपिटेड एपिसोड आपण पाहुन घेतला. श्रोता म्हणून फसविल्या गेल्याचं वाटलं. पण नंतर खोलात जाऊन विचार केल्यावर लक्षात आलं की मागच्या पन्नास साठ वर्षात पवार हे मीडियाचं एक असं टार्गेट राहिलं आहे की त्यांच्या विषयी मीडियांनी सत्य नि वास्तव तर वेळोवेळी छापलच पण त्याही पलिकडे जाऊन ब-या/वाईट घटना व त्यातील पवारांचा अशू शकणारा(संभाव्य) अदृश्य हात ही बाजूही तेवढ्याच ताकदीने मांडत राहिला. त्यामुळे पवारांची सुटलेली माहिती असं काहीच राहिलेलं नाही. जोडीला त्यांची प्रकाशीत आत्मचरित्र्ये वगैरेची गोळाबेरीज करता त्यांच्या बद्दल असलेली माहिती ही खुद्द पवारांना स्वत:बद्दल असलेल्या माहितीपेक्षा थोडी जास्तच निघेल. त्यामुळे पवारांच्या बद्दलच्या माहितीचा भाग इथे संपतो.
या मुलाखतीत राजचा एक प्रश्न मात्र राजची राजकीय सुजबूझची मर्यादा सांगून गेला. याच्या अगदी उलट दिलेल्या उत्तरांनी पवार कसं जनतेची नाड ओळखून आहेत ही गोष्ट अधोरेखीत झाली. तो प्रश्न म्हणजे “महाराष्ट्राचा हूक कोण”. हा प्रश्न पवारांना नीट समजावा म्हणून राज त्याला थोडं विस्तारीत पद्धतीने मांडतात. ते म्हणतात की सगळा पंजाब गुरुगोविंद सिंगाच्या नावानी एकवटतो, बंगाल टागोराच्या नावानी एकवटतो... आजून कोणी कोणाच्या नावानी एकवटतो. तसं मराठी जनता कोणाच्या नावानी एकवटते. तेंव्हा “शिवाजी महाराज” असं उत्तर येतं. मग राज ठाकरे लगेच प्रश्नाचा उत्तरार्ध मांडतात “जर ते खरं असेल तर मग तुमच्या भाषणांतून फुले-शाहू-आंबेडकर” हे का येत असतं. हूक जर शिवाजी महाराज असतील तर फुले-शाहू-आंबेडकर यांच्या नावानी भाषणं का सुरु होतात. त्यावर पवारांनी दिलेलं उत्तर राज ठाकरेला किती कळलं माहित नाही, पण पवारांना मात्र राजकारणातील गरज म्हणून शिवाजी महाराजांच्या मर्यादा कळल्यात हे जाहीर झालं. निव्वड शिवाजी महाराजांच्या नावाने महाराष्ट्रात राजकीय सत्ता मिळविली जाऊ शकत नाही हे वास्तव पवार जाणतात. मग सत्ता मिळवून देऊ शकेल असा दुसरा social force काय याचा अचूक शोध पवारांनी घेतला असून महाराजांच्या जोडीला हा सामाजीक फोर्स त्यांनी जोडला. हा त्यांच्या बेरजेच्या गणिताचाच भाग असून त्यामुळे ते मागच्या साठ वर्षात सलग निवडून येत आहेत.
पवारांच्या मुलाखतीतून इतर कोणाला काही मिळाले की नाही माहित नाही पण राजकीय़ मैदानात सपाटून मार खाल्लेल्या राज ठाकरेंना पुढील राजकीय वाटचालीसाठी पवारांनी जणू यशाचा कानमंत्र देऊ केला... अर्थात तो सांकेतीक असल्याने राज यांना ’कानमंत्र’ वाटतो की नाही ही बाब वेगळी. तर तो कानमंत्र म्हणजे “फुले-शाहू-आंबेडकरी” समाजाची बेरीज. जर महाराष्ट्रात राजकीय यश हवे असल्यास निव्वड शिवाजी महाराज म्हणून चालणार नाही तर इथला दुसरा social force फुले-शाहू-आंबेडकर हा असून त्याला हाताशी धरल्या शिवाय राजकारण अशक्य आहे हे पवारांनी राजना पटवून दिले. थोरल्या महाराजांनंतर फुल्यांनी मोठी सामाजीक चळवळ उभी केली. शाहूंनी त्याला अधिक बळकट केले तर बाबासाहेबांनी क्रांती घडविली. या सगळ्यांचं सामाजिक बांधणीत मोठं योगदान होतं व त्यांना मानणारा वर्ग आपल्या मराठी भुमीत बहुसंख्येनी असून त्यांना डावलून राजकारण होऊ शकत नाही हे पवारांनी राजला समजावून सांगितले. समजावून सांगितलेलं समल्यास राजची राजकीय भरारी नक्की आहे. पण सेनेच्या मुशीतून निघालेल्या राजच्या डोक्यात ते घुसेल याची शक्यता कमीच.
असो... या निमित्ताने महाराष्ट्राचा हूक कोण हे स्पष्ट झाले. शिवाजी महाराजां बद्दल आदर आहेच, पण त्यांच्या नंतरही समाजात एवढी मोठी माणसं जन्मास आली की त्यांचा येथील समाजमनावर असलेला प्रभाव “हूक” नावाची गोष्ट कोणा एकाकडे न राखता तीचं decentralization घडत गेलं. त्याचा दुसरा परिणाम म्हणजे या “हूक” ची monopoly कोणा एका समाजाकडे नसल्यामुळे राजकीय दिग्गजांवर “checks and balance” चं काम समाज बजावत राहिला आहे. जिथे चेक्स एन्ड बॅलन्सचा अभाव असतो तिथे सत्ताधारी बेफाम वागतात. Abuse of power हे checks and balanceच्या अभावातून अधिकाधिक वाढत जातं. राजकारणी, शासकीय अधिकारी नि इतर शासनकर्त्यांना use of unlimited power पासून रोखण्यासाठी checks and balance असणे गरजेचे असते. अनेक ठिकाणी checks and balance हे संविधानिक तरतूद म्हणून आणली जाऊ शकतात. त्याची प्रभावी अमंलबजावणी करवून घेतली जावू शकते. पण एका समाजाला checks and balance च्या रुपात उभं करणं तसं अवघडच. पण महाराष्ट्रातील फुले-शाहू-आंबेडकर या चळवळीने इथला एक मोठा समाज त्या रुपात उभा केलेला आहे. परवाच्या मुलाखतीत पवार राज ठाकरेंना तेच सजावून सांगत होते. शब्द वेगळे असले तरी पवारांच्या सांगण्याच अर्थ काहिसा असा होता... "उगीच शिवाजी महाराजांना हूक वगैरे समजून राजकारण करायला जाऊ नका. मी खुद्द तसं कधी केलेलं नाहीये. माझ्याकडे बघून जरा शिका. माझं न ऐकता जर तुम्ही तसं केल्यास परास्त व्हाल एवढं लक्शात ठेवा. इथे राजकारण करायचे असल्यास व त्यात यश मिळवायचे असल्यास शिवाजी महाराजांच्या जोडीला फुले-शाहू-आंबेडकर घ्यावेच लागतील." थोडक्यात महाराष्ट्राचा हूक पवारांना चांगलं माहित आहे... ते राजना किती समजलं येणा-या काळात कळेलच.
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
Labels: चालू घडामोडी, राज ठाकरे, राष्ट्रवादी कॉंग्रेस, शरद पवार
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
विचारवंतानी सत्तेला शरण न जाता चुका निदर्शनास आणून देत कानपिचक्या द्यावे. यातून एक वचक निर्माण होतो व सत्तेचा समतोल राखण्याचे कार्य घडते. पण विचारवंतानी स्वार्थापायी सत्तेची भाटगिरी सुरु केली की सत्ता नि विचारवंत दोघांचाही -हास होतो.
अ. भा. साहित्य संमेलन (2)
अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती (4)
अर्थशास्त्र आणि भारत (2)
आम आदमी पार्टी (AAP) (5)
आम्ही माडिया मधून (1)
इस्लाम आणि आतंकवाद (5)
एकवीरा देवीचे अतिक्रमण (1)
कबीर कला मंच (4)
कार्ल मार्क्स आणि कम्यूनिजम (9)
काळाराम मंदिर सत्याग्रह (1)
कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी (6)
ख्रिश्चन धर्म आणि विचार (1)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (30)
दारु आणि व्यसनमुक्ती (1)
पुणे विद्यापीठ नामविस्तार (2)
पुरस्कार व सन्मान (1)
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं (10)
बौद्धधम्म आणि पौर्णिमा (1)
मणिभवन गांधी भेट (1)
मरणान्तानि वैराणि लबाडी (2)
माझी प्रकाशित पुस्तकं (2)
मुलूख वेगळी माणसं (2)
राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (RSS) (3)
रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (RPI) (4)
लक्ष्मण माने प्रकरण (4)
वारकरी आणि वारी (4)
शेतकरी नावाचा नवदलित (1)
शेती व शेतकरी (3)
सुप्रिम कोर्टाचे दणके (2)
सेलिब्रिटीज व सिनेमावाले (1)
स्त्री आणि स्त्री-विचार (2)
स्वतंत्र विदर्भ चळवळ (1)
हिंदू देवदर्शन आणि मृत्यू (2)
हिंदू व हिंदू धर्म (3)
हिंदू संत व आरोप (1)
महाराष्ट्राचा हूक (पवारांची मुलाखत)
MPSC अभ्यास: सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवा
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.


अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.: कम्युनिजम एक अभिशाप: भाग-२ (कार्ल मार्क्स)

अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.
॥मी प्रखर आंबेडकरवादी आहे, इतका की बाबासाहेबांना आधुनिक बुध्द समजतो॥
शुक्रवार, २४ मे, २०१३
कम्युनिजम एक अभिशाप: भाग-२ (कार्ल मार्क्स)
5 मे १८१८ रोजी जर्मनीतील (प्रशियातील) –हाईनलॅंड भागातील ट्रीयर शहरात कार्ल मार्क्सचा जन्म झाला. मार्क्सचे वडील पेशाने वकील असल्यामुळे घरची परिस्थीत सुखवस्तू होती. त्याच बरोबर मार्क्सचे वडील हे धर्माने ज्यू होते परंतू नंतर त्यानी धर्मांतर करुन ख्रीस्ती धर्म स्विकारला. एकंदरीत सगळं व्यवस्थीत अशा घरात कार्ल मार्क्सची जडण घडन होत होती.
१९३५ मध्ये कार्ल मार्क्सचे शालेय शिक्षण पुर्ण झाले. पोरानी पुढील शिक्षन कायद्याच्या क्षेत्रातच करावे नि वडलाचा धंधा चालवावा असे मार्क्सच्या वडलाना वाटे. त्यामुळे त्यानी मार्स्कला वकिलीच्या अभ्यासासाठी बॉन येथे पाठविण्यात आले. पण ह्याला काही तिथे मन लागेना... तो पुढे बर्लिनला गेला व तत्वज्ञान आणि इतिहास विषय घेऊन शिक्षण पुर्ण केले. ग्रीक तत्वज्ञानातील प्रमेयांची तुलना करणारा प्रबंध लिहून, मार्क्स १८४१ मध्ये पदविधर झाला. तत्वज्ञानाचा डॉक्टर Ph. D. ही पदवी कार्ल मार्क्सला मिळाली.
वयाच्या २४ व्या वर्षी कार्ल मार्क्सने “-हाईन समाचार” मध्ये संपादकाची नोकरी स्विकारली. प्रचंड वाचन, चिंतन व मनन असल्यामुळे लिखानाला एक धार होती. त्याच बरोबर मजूर वर्गाबद्दल कळवळा असल्यामुळे लेखनीतून निघणारा लावा भांडवलदारांवर तर कधी सरकावर उसळायचा. याचा एकंदरीत परिणाम असा झाला की सरकार दरबारी मार्क्सचे विरोधक निर्माण झाले. ईकडे मात्र गोरगरीब व कामगार वर्गात मार्क्सची लोकप्रियता प्रचंड वाढत गेली. अखेर सरकारने –हाईन समाचारवर बंदी घालण्याचे ठरविले. ही बातमी वा-या सारखी पसरली व देशाच्या काना कोप-यातून सरकारच्या दरबारात प्रत्रांचा वर्षाव झाला. मार्क्सच्या बंदीला विरोध करणारा एवढा प्रचंड प्रतिसाद लोकांमधून उसळेल याची सरकारला कल्पना नव्हती. सरकार जरा चरकलेच. पण शेवटी संचलकाना दमात घेतले. संचालक मंडळ मात्र घाबरलेत नि यापुढे असे लिखान होणार नसल्याची शाश्वती देऊन मार्क्सवर दबाव आणला. यातून निराश झालेला मार्क्स १७ जून १८४३ रोजी –हाइन समाचारचा राजिनामा देऊन बाहेर पडला. आता मात्र जर्मनीत राहून मजूरांच्या बाजूनं लिहणे व चळवळ चालविणे अशक्य होते हे मार्क्सने हेरले. देश सोडण्याचा निर्णय घेतला. देश सोडण्या आधी आपली बाल मैत्रीण जेनी फॉं वेस्टाफालेन हिच्या बरोबर १८ जून १८४३ रोजी कार्ल मार्क्सने विवाह केला. म्हणजे कधी नोकरीचा राजिनामा दिल्याच्या दुस-याच दिवशी. पाच महिने सासूकडे राहून नंतर फ्रान्सला स्थलांतर केला.
जर्मन-फ्रेंच वार्षीक पत्र नावाचं वृत्तपत्र फ्रान्स मधून प्रकाशीत होत असे. १८४४ च्या फेब्रुवारीत कार्ल मार्क्सचे तत्वज्ञानावर, राज्यशास्त्र नि अर्थशास्त्रवरचे लेख या वृत्तपत्रातून येऊ लागले. एंगल्सनी जेंव्हा हे लेख वाचले तेंव्हा तो भारावून गेला. लगेच त्यानी पॅरीसला येऊन कार्ल मार्क्सची भेट घेतली. अन दोघांच्या विचाराची व्हेव्हलेंथ अशी काही जुडली की ती आयुष्याच्या शेवट पर्यंत टिकून राहिली. अशा जिवाभावाच्या मित्राची भेट अगदी तरुण वयातच झाली.
दोघानी मिळून कित्येक विषयावर तासोन तास चर्चा केल्या. वाद प्रतिवाद केला. अनेक दृष्टीकोनात विचाराची व ज्ञानाची तपासणी केली. अशा प्रकारे विचाराचे मंथन झाले अन पहिले पुस्तक जन्मास आले त्या पुस्तकाचे नाव होते “पवित्र कुटूंब” हे पुस्तक दोघानी मिळून लिहले होते. प्रचलित समाजाचा समाचार घेणार हे पुस्तक हजारो वर्षाच्या बेड्या तोडणारे ठरले. ठेवले तैसे अनंती... वाल्या सुस्ताळ समाजाला खळबळून जागे करताना प्रतिगाम्याना मात्र हादरवून सोडले. अशा प्रकारे कार्ल मार्क्स व फ्रेडरिक एंगल्स ही जोडी आता नवा विचार घेऊन युरापात मोठी वैचारीक उलथापालथ करायला सज्ज झाली.
याच दरम्यान युरोपातला मजूर वर्ग भांडवलदारांच्या अत्याचारानी त्रस्त झाला होता. मजूर वर्गाच्या मनात मालकांच्या विरोधात खदखदणारी आग कित्येक वर्षापासून तशीच डांबून ठेवण्यात आली होती. पण कधीतरी त्याचा भडका उडतोच... शेवटी जून १८४४ मध्ये जर्मनीतल्या विनकरानी पहिला उठाव केला. ज्या जोमाने हा उठावा झाला त्याच्या दुप्पट जोमाने तो दडपण्यातही आला. पण ठिणगी पडली ती पडलीच... विझते कुठे आता कार्ल मार्क्सनी या लढ्याची स्तूती गाताना “फॉर्वर्ट्स” या वृत्तपत्रातून मजुरांवर अभिनंदनाचा वर्षाव केला. फ्रॉन्स सरकारने मार्क्सची हाकलपट्टी केली. त्या नंतर म्हणजे १८४५ पासून कार्ल मार्क्सने बेल्जियम मधील ब्रुसेल येथे आश्रय घेतला. ब्रिसेलच्या वास्तव्यास असताना ही जोडी मध्ये लंडनला जाऊन आली. त्या नंतर “जर्मन विचार प्रणाली” नावाचा मोठा ६०० पानी ग्रंथ लिहून काढला. १८४७ साली कार्ल मार्क्सने “तत्वज्ञानाचे दारिद्र्य” नावाचे ग्रंथ प्रकाशीत केले. अन त्या नंतर होतो प्रवास कामगार चळवळीच्या दिशेनी.
आता पर्यंत वैचारीक लेख व तत्वज्ञानाच्या माध्यमातुन ओरडणारा कार्ल मार्क्स आता मजुरांचा आवाज बनून भांडवलशाही विरुद्ध हुंकारणार होता. पॅरीस मध्ये कामगारांची एक गुप्त संघटना होती. तीचे नाव होते “न्यायी जनांचा संघ” या संघटनेचे कार्यकर्ते भूमिगत राहून कार्य करु लागेल. पण फ्रेंच सरकारची करडी नजर सतत त्यांच्या शोधात असे. त्यामुळे १८४० मध्ये ही गुप्त संघटना लंडन मध्ये हलविण्यात आली होती. आता संघटनेची मुख्य कचेरी लंडन मध्ये होती व सगळे सुत्र तिथूनच हलविले जात होते. कार्ल मार्क्स व एंगल ही जोडी आता या संघटनेच्या संपर्कात आली. देशोदेशीच्या कम्युनिस्ट व समाजवादी चळवळीशी त्यांची ईथे ओळख झाली. अनेक देशातील कामगार नेते व चळवळे लोकं याच संघटने मार्फत मार्क्सच्या संपर्कात आले.
१८४७ मध्ये लंडन येथे या संघटनेच्या सभासदांची परिषद भरली अन या संघटनेनी जुने नाव टाकून “कम्युनिस्ट लिग” असे नवे नाव धारण केले. अशा प्रकारे कार्ल मार्क्स एक समाजवादी विचारवंत कम्युनिस्ट नावाच्या चळवळीत उतरला. आणि पुढे तो कम्युनिस्ट चळवळीचा जनक म्हणून ओळखल्या गेला. पुढच्या सगळ्य़ा कम्युनिस्ट इतिहासाचीसुरुवात अशी झाली. वर्षभरातच कम्युनिस्ट लीगने युरोपात मोठी ढवळाढवळ करुन सोडली. आजवर नुसते कामगार नेते होते आता जोडीला विचारवंत येऊन उभे झाले. चळवळीला जोर आला अन वर्षभरातच म्हणजे १८४८ मध्ये फ्रांसच्या सत्ते विरुद्ध उठाव सुरु झाला.
हा सगळा उठाव बेल्जियमला बसलेला मार्क्सच घडवून आणतोय असा ओरडा झाला व बेल्जीयम सरकारनी मार्क्सची हाकलपट्टी केली. मार्क्सने ब्रुसेल सोडले.
तिथून निघून थेट पॅरीस गाठले व कामगारांची सशस्त्र सेना तयार करुन थेट जर्मनीवर धडकण्याची मोहीम आखण्यात आली. पण काही कारणास्तव लीगच्या सदस्यानी विचार बदलला व एक एक करुन कम्युनिस्ट लीगचे नेते जर्मनीत उतरू लागले. जर्मनीतल्या कामगाराना एकत्र करुन नंतरच सशस्त्र उठाव करण्याचा विचार झाला होता. याच दरम्यान कम्युनिस्ट लीगने या विचारवंतावर एक नवी जबाबदारी सोपविली अन जगातील अजरामर असा जाहीरनामा प्रसिद्ध झाला... हाच तो The Communist Manifesto कम्युनिस्ट जाहिरनामा.
ईकडे मायदेशी म्हणजे जर्मनीमध्ये सरकार कार्ल मार्क्सच्या मागे हात धुवून लागले तर तिकडे फ्रेंच सरकारनी मार्क्सला पिटाळून लावले. राहण्याचा प्रश्न उभा झाला. शेवटी ऑगस्ट १८४९ मध्ये कार्ल मार्क्सनी लंडना प्रयाण केले. आता कार्ल मार्क्स लंडनवासी झाला. डीन स्ट्रीटवरील दोन खोल्याचे घर घेतले व तिथेच लिखान व अभ्यास चालू केला. या दरम्यान प्रचंड आर्थिक अडचण निर्माण झाल्यामुळे त्याचा मित्र एंगल्स हा नोकरी करुन मार्क्सची आर्थिक गरज भागवित असे. पण मार्क्सला मात्र लिखान व चळवळ चालविण्याच्या ध्येयापासून दूर जाण्याची वेळ येऊ दिली नाही. मित्र असावा तर एंगल्स जैसा...
याच दरम्याने कार्ल मार्क्सने बरेच चढ उतार पाहिले. दारिद्र्य पाहिले. आजार अनुभवला. गरीबीच्या नुसत्या बाता होत्या त्या प्रत्यक्षा आता वाट्याला आल्यावर त्याची धग अनूभवली. यातून तावून सुलाखून निघताना वैचारीक बैठक अधिक घट्ट होत गेली. पण कशाची कम्युनिजमची. जगाला नव्या संकटात ढकलणारी कम्युनिस्ट विचारधार याच दरम्यान विकसीत झाली. भांडवल नावाच्या ग्रंथाची सुरुवात ईथेच झाली.
१८५२च्या हिवाळ्यात त्यांची ११ वर्षाची मुलगी अल्पशा आजाराने मरण पावली. १८५५ मध्ये त्याचा लाडका मुलगा एडगर वयाच्या ९ वर्षी मरण पावला. मुलाच्या मृत्यूने कार्ल मार्क्स कोसळा. पार प्रकृती बिघडली. खाण्या पिण्याचे वांदे झाले. पैशाची अडचण दिवसेंदिवस वाढत गेली. अन याच दरम्यान म्हणजे मे १८५५ मध्ये कार्ल मार्क्सची सासू वारली. पण तिनी पोरीच्या नावाने काही पैसे मागे ठेवले होते. या पैशातून कार्ल मार्क्सने १८५६ मध्ये हॅमस्टेड टेकडीजवल एक लहानसे घर विकत घेतले. ही जागा कार्ल मार्क्सला अत्यंत प्रिय होती. म्हणून या वेळी तो जरा खूष दिसू लागला.
आता मात्र मार्क्स जरा स्थीरावला होता. लिखाणाचे काम जोमाने सुरु झाले. ब्रिटीश म्युजीयम लायब्ररीत तासोन तास पडीक असायचा. एकसे बढकर एक पुस्तकांचे वाचन ईथेच झाले. अन एक विध्वंसक विचार ईथेच आकार घेत गेला. जगात रक्ताचे पाट वाहविणारा कम्युनिस्ट विचार याच लायब्ररीत जन्मास आला. त्या नंतर कित्येक वर्षानी लेनीनही याच लायब्ररीत येऊन विचाराना धार लावून रशीयात परतला. लेनीननंतर काही वर्षानी आजून एक माणूस या लायब्ररीत ज्ञानसाधनेसाठी आला...मिळालेल्या ज्ञानाचा वापर करत अन जगातील सगळ्यात मोठी गुलामी झुगारण्याचा चमत्कार घड्वून दखविताना रक्ताचं एक थेंबही सांडू दिला नाही. तो विचारवंत म्हणजे बाबासाहेब........ केवढा विरोधाभास. एकाच ठिकानी अभ्यास करुन दोन व्यक्ती रक्तपाताचा सिध्दांत मांडतात तर बाबासाहेब सत्याग्रहाची कास धरतात. म्हणून बाबासाहेबाना तोड नाही.
१८५९ पासून सुरु झालेल्या अभ्यासातून कार्ल मार्क्सचा जगाला हादरवून सोडविणारा ग्रंथ जन्मास येऊ लागला. अथक परिश्रमातून, चिंतन व मननातून साम्यवादी विचाराला एक भक्कम पाया घालून देणारा हा ग्रंथ १८६७ मध्ये पुर्ण झाला व जगातील सगळे भांडवलदार हादरुन गेले. या ग्रंथाचे नाव होते Capital.
२८ सप्टे १८६४ साली लंडनमधील सेंट मार्टीन हॉलमध्ये उभ्या युरोपातल्या कामगार संघटनांची एक भव्य अशी परिषद भरली. याच परिषदेत “इंटरनॅशनल वर्किंग मेन्स असोसिएशन” नावाची एक नवी संघटना उदयास आली. पुढे हीच संघटना “फर्स्ट इंटरनॅशनल” या नावाने प्रसिद्ध झाली. अशा प्रकारच्या संघटनांचे नेतृत्व आता मार्क्सकडॆ येऊ लागले व देश विदाशातल्या विविध कामकारांचे व नेत्यांचे मार्गदर्शन करण्याचे काम कार्ल मार्क्स करु लागला. हा हा म्हणता ही चळवळ आता युरोपभर पसरली. प्रत्येक देशातील कामगार कम्युनिजमकडे खेचला जाऊ लागला. आज पर्यंत प्रत्येक देशात स्थानिक पातळीवर संघटना होत्या. पण आता मात्र आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील ही संघटना सर्व देशातील कामगार वर्गाला कवेत घेऊ लागली.
पहिले कम्युनिस्ट राज्य स्थापन
१८७१ ला फ्रान्समध्ये कामगारानी पहिले कामगारांचे उठाव करुन फ्रान्समध्ये जगातील पहिले कम्युनिस्ट राज्य स्थापन केले. पॅरिस कम्युन म्हणून या पहिल्या कामगारांच्या राज्याची इतिहासात नोंद केल्या गेली. कार्ल मार्क्सनी या पॅरिस कम्युनचे मोठ्या उत्साहात स्वागत केले व त्यांच्यावर स्तूतीचा वर्षाव करताना अनेक लेख लिहले. कार्ल मार्क्स म्हणतो की आता लवकरच जगातील सर्व देशात असेच उठाव होतील व कामगारांचे राज्य स्थापन होतील. पण कार्ल मार्क्सची ही भविष्यवाणी खरी तर झाली नाहीच पण दुसरा उठाव व्हायला १९१७ साल उजाडावे लागले. ईथेच काय ते सिद्ध होते. कार्ल मार्क्सकडे खळबळ उडवून देण्याचं तत्र होतं. यापलिकडे काहीच नव्हतं.
भांडवलशाहीचे समूल उच्चाटन हाच काय तो प्रगतीचा व विकासाचा मार्ग आहे असे सांगत फिरणारा कार्ल मार्क्स आजच्या कसोट्या लावल्यास एक वेडा होता असेच म्हणावे लागेल. डिसेंबर १८८१ मध्ये कार्ल मार्क्सची बायको जेनी मरण पावली. बायकोच्या निधनानी मार्क्स खचून गेला.
१४ मार्च १८८३ रोजी कार्ल मार्क्स मरण पावला.
कार्ल मार्क्सचा वारसा चालविणारा १८७० मध्ये जन्मला होता. कार्ल मार्क्स मरण पावला तेंव्हा हा त्याचा वारसदार अगदी तेरा वर्षाचा होता. पुढे ज्यानी साम्यवादी खरे सरकार आणले तो लेनीन युरोपातील एक अविकसीत राष्ट्र म्हणून ओळखल्या जाणा-या रशीयात वाढत होता.
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
Labels: कार्ल मार्क्स आणि कम्यूनिजम
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
विचारवंतानी सत्तेला शरण न जाता चुका निदर्शनास आणून देत कानपिचक्या द्यावे. यातून एक वचक निर्माण होतो व सत्तेचा समतोल राखण्याचे कार्य घडते. पण विचारवंतानी स्वार्थापायी सत्तेची भाटगिरी सुरु केली की सत्ता नि विचारवंत दोघांचाही -हास होतो.
अ. भा. साहित्य संमेलन (2)
अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती (4)
अर्थशास्त्र आणि भारत (2)
आम आदमी पार्टी (AAP) (5)
आम्ही माडिया मधून (1)
इस्लाम आणि आतंकवाद (5)
एकवीरा देवीचे अतिक्रमण (1)
कबीर कला मंच (4)
कार्ल मार्क्स आणि कम्यूनिजम (9)
काळाराम मंदिर सत्याग्रह (1)
कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी (6)
ख्रिश्चन धर्म आणि विचार (1)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (30)
दारु आणि व्यसनमुक्ती (1)
पुणे विद्यापीठ नामविस्तार (2)
पुरस्कार व सन्मान (1)
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं (10)
बौद्धधम्म आणि पौर्णिमा (1)
मणिभवन गांधी भेट (1)
मरणान्तानि वैराणि लबाडी (2)
माझी प्रकाशित पुस्तकं (2)
मुलूख वेगळी माणसं (2)
राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (RSS) (3)
रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (RPI) (4)
लक्ष्मण माने प्रकरण (4)
वारकरी आणि वारी (4)
शेतकरी नावाचा नवदलित (1)
शेती व शेतकरी (3)
सुप्रिम कोर्टाचे दणके (2)
सेलिब्रिटीज व सिनेमावाले (1)
स्त्री आणि स्त्री-विचार (2)
स्वतंत्र विदर्भ चळवळ (1)
हिंदू देवदर्शन आणि मृत्यू (2)
हिंदू व हिंदू धर्म (3)
हिंदू संत व आरोप (1)
कम्युनिजम एक अभिशाप: भाग-४ (लेनीन-I)
कम्युनिजम एक अभिशाप: भाग-३ (कम्युनिस्ट जाहिरनामा)
कम्युनिजम एक अभिशाप: भाग-२ (कार्ल मार्क्स)
कार्ल मार्क्स हा बुद्धाचा लहान भाऊ
गंदे मातरम... गंदे मातरम...
कबीर कला मंच : (कम्युनिस्ट कला मंच)
कम्यूनिजम एक अभिशाप: भाग-१ (साम्यवादाची सुरुवात )...
एका आंबेडकराचा प्रवास कम्युनिज्मकडे
बीफ बिर्यानी (गायीच्या मटनाची बिर्यानी)
प्रकाश आंबेडकर : वाढ दिवसाच्या शुभेच्छा
कबीर कला मंच आणि आंबेडकरवाद...
MPSC अभ्यास: सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवा
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.


शिमला - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
शिमला भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्याची राजधानी व शिमला जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
हिमाचल प्रदेश • भारत
• समुद्री किनारा २५ चौ. किमी
• २,७४३ मिमी (१०८.० इंच)
• घनता १,६३,००० (२००१)
• त्रुटि: "171 0xx" अयोग्य अंक आहे
संकेतस्थळ: शिमला मनपा संकेतस्थळ
१८६४ साली ब्रिटिशांनी शिमला उन्हाळी राजधानी घोषीत केली. एक प्रसिद्ध, लोकप्रिय पर्यटन स्थळ असून 'पर्वतांची राणी' म्हणून उल्लेखले जाते. ब्रिटिशांच्या पहिले शिमला नेपाळ राष्ट्राच्या अधीन होते. ब्रिटिशानी नेपाळच्या राजा बरोबर झालेल्या युद्धात नेपाळला हरवून शिमला काबीज केले होते. वर्ष १९४७ ते १९५३ पर्यंत शिमला पूर्व पंजाबचे मुख्यालय राहिले. १९६६ मध्ये पंजाब आणि हरियाणाच्या विभाजना नंतर शिमला हिमाचल प्रदेश ची राजधानी म्हणून विकसित झाले.
४.३ काली बारी मंदिर
४.६ इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ ऍड्व्हान्स स्टडी
शिमल्याचा शोध इंग्रजांनी सन १८१९ साली लावला. चार्ल्स केनेडीने येथे सर्वप्रथम उन्हाळ्यासाठी घर बनवले. लवकरच शिमला लॉर्ड विल्लियम बेंटिकच्या नजरेत आले, जे १८२८ पासून १८३५ पर्यंत भारताचे गवर्नर जनरल होते.
शिमला पश्चिम हिमालयाच्या उत्तरस्थित आहे. शिमला २३९७.५९ मीटर उंचीवरील एका टोकावर पसरलेले आहे.
येथे वेगवेगळ्या प्रकारचे सण साजरे केले जातात. शिमला समर फेस्टिवल दर वर्षी पिक-सिजन मध्ये आयोजित केला जातो.
हिमाचल प्रदेशची राजधानी आणि ब्रिटिष्कालीन उन्हाळी राजधानी शिमला एक महत्त्वपूर्ण पर्यटन केंद्र आहे. शिमला साधारण ७२६७ फूट उंचीवर असून, वर्षभर थंड वातावरण असते. येथे हिमालय पर्वतराजीचे मनोहारी दृश्य दिसते.
शहराच्या मधोमध एक मोठी मैदानासारखी जागा आहे जेथून पर्वतरांगा पाहू शकतो. येथे शिमाल्याची ओळख बनलेले आणि न्यू-गॉथिक वास्तुकलेचे उदाहरण असलेले क्राइस्ट चर्च तसेच न्यू-ट्यूडर पुस्तकालय पाहण्याजोगे आहे.
शिमाल्याचे मुख्य व्यापारी केंद्र. गेयटी थियेटर हे प्राचीन ब्रिटीश थियेटरचेच एक रूप आहे,आत्ता सांस्कृतिक दळणवळणाचे मुख्य केंद्र आहे. कार्ट रोडहून मॉलकरीता हि.प्र.प.वि.नि.च्या लिफ्ट/रोपवेने सुद्धा जाता येते. रिजच्या जवळील लक्कड बाजार, लाकडी वस्तू आणि स्मृती चिन्हांसाठी प्रसिद्ध आहे.
हे मंदिर स्कँडल पॉइंट पासून जनरल पोस्ट ओफ्फिस कडे जाताना जवळच आहे.
(2.5 कि.मी.) 2455 मी. : शिमल्यातिल सर्वात उंच ठिकाणाहून शहराचे सुंदर दृश्य दिसते. येथे हनुमानाचे प्राचीन मंदिर आहे.
(3 कि.मी.): हिमाचल प्रदेशची ऐतिहासिक वास्तुकला आणि चित्रांचा संग्रह. संग्रहालय सकाळी १० वाजता ते संध्याकाळी ५ वाजे पर्यंत चालू असते. सोमवार आणि सार्वजनिक सुटीच्या दिवशी ते बंद असते.
इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ ऍड्व्हान्स स्टडी[संपादन]
(4 कि.मी.) 1983 मी. : हे ब्रिटिशकालीन भवन पूर्वी वॉईसरायचे राहण्याचे ठिकाण होते.
(5 कि.मी.) 2155 मी. : शिमला - बिलासपुर मार्गावरील हे ठिकाण बालुगंज पासून १५ मिनिटांच्या अंतरावर आहे. येथे कामना देवीचे मंदिर आहे. येथून पर्वतरांगेचे सुंदर दृश्य दिसते.
(7 कि.मी.) 1983 मी. : शिमला - कालका मार्गावरील एक सुंदर ठिकाण आहे. येथील वातावरण शांत असून रस्ते झाडांनी व्यापले आहेत. आपल्या शिमला दौऱ्यादरम्यान महात्मा गांधी राजकुमारी अमृत कौर यांच्या जॉर्जियन हाउस मध्ये राहिले होते. येथे हिमाचल प्रदेश विश्वविद्यालय आहे.
(7 कि.मी.) 1586 मी. : दाट जंगलातील हे स्थान समर हिल चौकापासून ४५ मिनिटाच्या अंतरावर आहे.
(7 कि.मी.) 1975 मी. : शिमला कालका मार्गावरील (रा. मा. २२) हनुमानाचे प्रसिद्ध मंदिर.
(11 कि.मी.) 1851 मी. : शिमला कालका मार्गावरील (रा. मा. २२) प्रसिद्ध मंदिर.
शहरामध्ये १४ अंगणवाड्या आणि ६३ प्राथमिक विद्यालय आहेत तसेच बऱ्याच ब्रिटीशकालीन शाळा आहेत. शिमल्यात इंदिरा गांधी मेडिकल कॉलेज आणि दंत महाविद्यालय आहे.
शिमला बसने हिमाचल प्रदेश मधील इतर शहराशी तसेच दिल्ली, चंदिगडला जोडले गेले आहे.
शिमला नॅरोगेज मार्गाने कालकाशी जोडले आहे जे भारतातील सर्व मुख्य शहरांशी जोडले आहे. कालका ते शिमला टोय ट्रेन हे युनेस्कोच्या हेरिटेज स्थळापैकी एक आहे.
शिमला विमानतळ जुब्बारहत्ती (१२ कि. मी.) येथे असून, दिल्लीला विमानसेवेने जोडले आहे.
शिमलाच्या प्रेक्षणीय स्थळाची बातमी
कालका ते शिमला ट्रेन माहिती
हिमाचल प्रदेश राज्यातील शहरे व गावे
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ३ नोव्हेंबर २०१७ रोजी १३:०३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


ED arrests former Andhra Bank Director Anup Prakash Garg in loan fraud case | आंध्र बँकेचे माजी संचालक अनुप प्रकाश गर्ग यांना कर्ज घोटाळा प्रकरणी अटक | Loksatta

पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
घाऊक बाजारात दर घसरूनही साखर महागच
पृथ्वीच्या तापमानात २०१० पासून सातत्याने वाढ
ब्रसेल्स गोळीबारातील आरोपी अब्देसलामला २० वर्षे तुरुंगवास
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
आंध्र बँकेचे माजी संचालक अनुप प्रकाश गर्ग यांना कर्ज घोटाळा प्रकरणी अटक
आंध्र बँकेचे माजी संचालक अनुप प्रकाश गर्ग यांना कर्ज घोटाळा प्रकरणी अटक
कर्ज घोटाळा प्रकरणी ईडीची कारवाई
अंमलबजावणी संचलनालय अर्थात (ED) ने ५ हजार कोटींच्या घोटाळ्याप्रकरणी आंध्र बँकेचे माजी संचालक अनुप प्रकाश गर्ग यांना अटक केली आहे. शुक्रवारी उशिरा ही कारवाई करण्यात आली. गुजरातमधील एका फार्मा फर्मला देण्यात आलेल्या कर्जासंदर्भात ही कारवाई करण्यात आली. याआधी नोव्हेंबर महिन्यात याचप्रकरणी उद्योजक गगन दिवाण यांनाही अटक करण्यात आली आहे. त्याचमुळे या प्रकरणातली ही दुसरी कारवाई आहे. अनुप प्रकाश गर्ग यांना विशेष न्यायालयासमोर हजर केले जाईल असेही ईडीने स्पष्ट केले आहे. संदेसारा ग्रुपवर ईडीने छापा मारला. त्या छाप्यात मिळालेल्या डायरीत अनुप प्रकाश गर्ग यांचेही नाव आढळले आहे म्हणूनच त्यांना अटक करण्यात आली.
RTI द्वारे विचारलं, १५ लाख रुपये केव्हा मिळणार
पाक खेळाडूची विनंती : 'खेळताना अनेकदा भारताकडून विजय हिसकावला, पण आज मदतीची गरज'
मुलीच्या बॉयफ्रेंडला पत्र पाठवून बराक ओबामांनी मागितली माफी
विक्रमी शतकांचा आनंद विराटसोबत शॅम्पेन पिऊन साजरा करणार - सचिन
मुंबईत ५८ वर्षांची 'आया' अटकेत, शाळेत चिमुकलीवर करत होती लैंगिक अत्याचार
सांदेसारा ग्रुपवर बँकांकडून कर्ज घेऊन ते हडप केल्याचा ठपका ठेवण्यात आला आहे. आता याच प्रकरणी गर्ग यांना अटक करण्यात आली आहे. या डायरीत काही वादग्रस्त नोंदी आहेत तसेच सांदेसारा ब्रदर्सने काही लोकांची नावे लिहिली आहेत ज्यामध्ये एक नाव गर्ग यांचेही आहे. कोलकाता येथील शेल कंपन्यामध्येही गर्ग यांनी पैसे गुंतवल्याची माहिती यामुळे समोर आली आहे.
सीबीआयने केलेल्या तपासानंतर डायरीतले सत्य उघड झाले होते. सीबीआयने दाखल केलेल्या एफआयरनंतरच गर्ग यांनाही या प्रकरणात अटक करण्यात आली आहे. गर्ग हे आंध्रा बँकेचे संचालक म्हणून काम करत असताना १.५२ कोटी इतक्या मोठ्या रकमेच्या रोखीच्या नोंदी सापडल्या आहेत त्यामुळे अनुप प्रकाश गर्ग यांच्या अडचणी वाढल्या आहेत. ‘एएनआय’ या वृत्तसंस्थेने या संदर्भातले वृत्त दिले आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
आजचे राशीभविष्य, मंगळवार, २४ एप्रिल २०१८
रघुराम राजन बँक ऑफ इंग्लंडचे गव्हर्नर होणार
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
RTI द्वारे विचारलं, १५ लाख रुपये केव्हा मिळणार
पाक खेळाडूची विनंती : 'खेळताना अनेकदा भारताकडून विजय हिसकावला, पण आज मदतीची गरज'
मुलीच्या बॉयफ्रेंडला पत्र पाठवून बराक ओबामांनी मागितली माफी
विक्रमी शतकांचा आनंद विराटसोबत शॅम्पेन पिऊन साजरा करणार - सचिन
मुंबईत ५८ वर्षांची 'आया' अटकेत, शाळेत चिमुकलीवर करत होती लैंगिक अत्याचार
मी शाहरुखचा 'स्वदेस' पाहिलाच नाही- आमिर खान
शाहरुखने माझं आयुष्य उध्वस्त केलं, त्या तरुणीचा आरोप
सुनील ग्रोवरला जॅकपॉट; सलमानसोबत चित्रपटात करणार काम
'केसरी'च्या शूटिंगदरम्यान अक्षयला दुखापत, उपचारासाठी मुंबईला परतण्यास दिला नकार
अभिनेता अली जफरवर पाकिस्तानी गायिकेकडून लैंगिक अत्याचाराचा आरोप
मुन्ना यादवला सर्वोच्च न्यायालयातून तात्पुरता जामीन
अनैतिक संबंधातून तरुणाचा खून
पासपोर्ट घोटाळ्यातील आरोपीला दिल्ली विमानतळावर अटक
महापालिकेच्या ३४ मराठी शाळा बंद
जिल्ह्य़ात ६८ अपघात स्थळे
कर्नाक पूल पाडण्यास उच्च न्यायालयाचा हिरवा कंदील
नेहरू विज्ञान केंद्रातील ‘दि एनर्जी बॉल’ नव्या ढंगात
‘फटका चोरां’ची दहशत कायम
वाढलेल्या तापमानात विजेविना घामाघूम


इडली बनवण्याची विधी | Idli Recipe in Marathi

आदिवासी क्रांतीकारक बिरसा मूंडा | Birsa Munda History In Marathi
बेसन शेव बनवायची विधी | Besan Sev Recipe
बराक ओबामांचे नोबेल पुरस्कार स्विकारतांनाचे भाषण | Barack Obama Speech
बदामचे गुणकारी फायदे | Benefits of Almonds
स्वयंपाकासाठी काही खास टिप्स | Kitchen tips in Marathi
पी.व्ही सिन्धू बॅडमिंटन खेळाडू | Badminton Player PV Sindhu
साक्षी मलिक एक फ्रीस्टाईल कुस्तीपटू | Wrestler Sakshi Malik Biography
पिझ्झा बनविण्याची रेसेपी | Pizza Recipe In Marathi
इडली भारतातील सर्वात लोकप्रिय व्यंजनांमधून एक आहे. याची आपली वेगळी ओळख आहे. दक्षिण भारतात इडली बरेच लोकांच्या रोजच्या जेवणाचा भाग आहे. इडली तांदळापासुन बनवण्यात येणारे सर्वात चवदार व्यंजन आहे.चला तर मग आज आपण दक्षिण भारतातील पद्धतीने इडली कशी बनवतात – Idli Recipe ते समजून घेऊ या.
इडलीसाठी लागणारी सामग्री :-
1. 200 ग्रॅम तांदूळ
2. 100 ग्रॅम उडदाची डाळ
3. 1 ½ चमचा मीठ
4. एक चिमूट बेकिंग सोडा
सर्व प्रथम तांदूळ व उडदाची डाळ रात्रभरासाठी पाण्यात भिजवून ठेवा. सकाळी चांगली धुवून मिक्सरमध्ये दोघांची पेस्ट बनवा. दोन्ही पेस्ट एकत्र करून 5-6 तास दमण ठिकाणी ठेवा यात स्वादानुसार मीठ व एक चमचा तेल घाला.
गॅसवर इडली मेकर पॅनमध्ये पाणी गरम होऊ द्या इडलीच्या साच्यामध्ये थोडे तेल लावा व त्यात हे मिश्रण योग्य प्रमाणात भरा सर्व खाचे भरल्यावर त्यांमध्ये ठेवून वरून झाकण लावून घ्या. पाच-दहा मिनिटे पूर्ण आचेवर ठेवा व इडल्या चांगल्या होऊ द्या.
दहा मिनिटानंतर गॅस बंद करून साचे बाहेर काढा सर्व इडल्या साच्यातून बाहेर काढून घ्या. व सामान सोबत खायला द्या फ्लॅटमध्ये नारळाची चटणी व सांबारा सोबत गरमागरम खायला द्या.
लक्ष्य दया :- इडली – Idli रेसीपी तुम्हाला आवडली असेल किवा यामध्ये काही बदल करावयाचे असल्यास आम्हाला कमेन्ट मधे जरुर टाका. आवडल्यास आम्ही जरुर ते या लेखात Update करू… धन्यवाद्
Next प्रसिद्ध बास्केटबाल खेळाडू मायकल जार्डन | Michael Jordan Biography in Marathi
बेसन शेव बनवायची विधी | Besan Sev Recipe
स्वयंपाकासाठी काही खास टिप्स | Kitchen tips in Marathi
पिझ्झा बनविण्याची रेसेपी | Pizza Recipe In Marathi
Pizza – पिझ्झा हे नाव ऐकताच अनेकांच्या तोंडात पाणी येतं. मित्रहो आपण नेहमी टि. व्ही …
विशाल बौद्ध मठ नालंदाचा इतिहास | Nalanda History In Marathi
दोडक्याची भाजी बनविण्याची विधी | Indian Veg Recipes in Marathi
चविष्ट केळीपासून होणारे फायदे | Benefits of Banana In Marathi
दिव्यांचा सण दिवाळी बद्दल माहिती | Diwali Information In Marathi


gutkha truck seized नळदुर्गमध्ये पकडला गुटखा भरलेला ट्रक | eSakal

नळदुर्गमध्ये पकडला गुटखा भरलेला ट्रक
रविवार, 5 मार्च 2017
नळदुर्ग - गुटख्याची वाहतूक करणारा ट्रक नळदुर्ग पोलिसांनी शनिवारी (ता. 4) दुपारी तीनच्या सुमारास पकडला. ट्रकमधील गुटख्याची मोजणी करण्याचे काम रात्री उशिरापर्यंत सुरू झाले नव्हते. लाखो रुपयांचा गुटखा असण्याची शक्‍यता व्यक्त होत आहे.
नळदुर्ग - गुटख्याची वाहतूक करणारा ट्रक नळदुर्ग पोलिसांनी शनिवारी (ता. 4) दुपारी तीनच्या सुमारास पकडला. ट्रकमधील गुटख्याची मोजणी करण्याचे काम रात्री उशिरापर्यंत सुरू झाले नव्हते. लाखो रुपयांचा गुटखा असण्याची शक्‍यता व्यक्त होत आहे.
हैदराबादहून गुटखा भरून ट्रक (एमपी 09 एचएफ 6820) नगरकडे निघाल्याची माहिती पोलिसांना मिळाली. त्यानुसार त्यांनी नळदुर्ग- तुळजापूर राज्यमार्गावरील गंधोरा (ता. तुळजापूर) गावाजवळ संबंधित ट्रक पकडला. ट्रक पोलिस ठाण्यात आणण्यात आला आहे. ट्रकमध्ये कोणता गुटखा आहे, किती किमतीचा आहे, याची नेमकी माहिती मिळू शकली नाही. सुमारे एक कोटी रुपयांचा गुटखा असल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे.
नेते ‘ए.सी.’मध्ये, कार्यकर्ते जेलमध्ये
कोल्हापूर - पाचगावच्या राजकीय वर्चस्वातून २०१३ मध्ये झालेल्या दोन्ही खुनांचा निकाल जाहीर झाला. अशोक पाटील आणि धनाजी गाडगीळ यांच्या खुनातील अकरा...
कारवाईचे श्रेय "सी-सिक्‍स्टी' जवानांचे - शरद शेलार
नागपूर / गडचिरोली - 'नक्षलवाद्यांविरुद्ध रविवारी करण्यात आलेली कारवाई ही महाराष्ट्रातील चाळीस...
राज्यात सुलभ वाहतुकीसाठी इंटलिजन्स ट्रॅफिक मॅनेजमेंट
मुंबई - सुलभ वाहतुकीकरिता वाहतूक नियोजनाला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देण्यासाठी इंटलिजन्स ट्रॅफिक...
जालन्यात पकडले नऊ सट्टेबाज
जालना - 'आयपीएल" स्पर्धेतील सामन्यावर सट्टा लावणाऱ्या चार संशयितांना पोलिसांनी रविवारी (ता. 22)...
बस स्थानकातील मार्ग बदलले
सातारा - पोवई नाका येथे ग्रेड सेपरेटरचे काम सुरू असल्याने शहरातील वाहतूक पर्यायी रस्त्यांवरून वळविण्यात आली आहे. त्यामुळे बस स्थानकात ये- जा करणाऱ्या...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


पहिले शेतकरी साहित्य संमेलन : पहिला दिवस – वृत्तांत | रानमोगरा

‘सकाळ’ने घेतली ‘रानमेवा’ ची दखल.
प्रा. मधुकर पाटील, बोरीवली (पश्चिम), मुंबई
अभिप्राय : डॉ मधुकर वाकोडे
शरद जोशी यांचे हस्ते सत्कार
नागपुरी तडका – अभिवाचन
सरकारची होळी – स्टार माझा बातमी
सत्कार समारंभ : आर्वी (छोटी)
← पहिले अ.भा.शेतकरी साहित्य संमेलन
पहिले शेतकरी साहित्य संमेलन : दुसरा दिवस – वृत्तांत →
पहिले शेतकरी साहित्य संमेलन : पहिला दिवस – वृत्तांत
अ.भा. शेतकरी मराठी साहित्य संमेलनाचे थाटात उद्घाटनमहात्मा जोतिबा साहित्य नगरी (वर्धा) :२८ फ़ेब्रुवारेी २०१५
देशात शेतकऱ्यांचा पक्ष उरलेला नाही. पंजाबराव देशमुखांनंतर शेतकऱ्यांना दुसरा पुढारी मिळालेला नाही. भारत हा कृषिप्रधान देश असूनही ८६ टक्के शेती कोरडवाहू आहे. देशात स्वतंत्र रेल्वे बजेट आहे, परंतु स्वतंत्र कृषी बजेट नाही; यापेक्षा दुसरी शोकांतिका काय असू शकेल, अशा शब्दात ज्येष्ठ कवी डॉ. विठ्ठल वाघ यांनी विचार मांडले.
गझलनवाज भिमराव पांचाळे व शेतकरी नमनगीताचे संगीतकार श्री सुधाकर आंबुसकर यांचे शाल व सन्मानचिन्ह देऊन स्वागत करण्यात आले.
उद्घाटक डॉ. विट्ठल वाघ याचे स्वागत कैलास तवांर यांनी केले.
महात्मा जोतिबा फुले साहित्य नगरीत शनिवारी पहिल्या अखिल भारतीय शेतकरी मराठी साहित्य संमेलनाचे उद्घाटन दि. २८ फ़ेब्रुवारीला डॉ. विट्ठल वाघ यांच्या हस्ते दीप प्रज्वलनाने झाले. संमेलनाध्यक्ष शरद जोशी हे प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे येऊ शकले नाहीत. त्यांनी आपले भाषण छापील स्वरुपात पाठविले, त्याचे यावेळी वाचन करण्यात आले. याप्रसंगी बहिणाबाई चौधरी व्यासपीठावर स्वागताध्यक्ष सरोज काशीकर, कार्याध्यक्ष गंगाधर मुटे, विशेष अतिथी म्हणून भीमराव पांचाळे, प्रमुख पाहुणे संजय पानसे, माजी खासदार सुरेश वाघमारे, डॉ. शेषराव मोहिते, कैलास पवार, स्मिता गुरव, संजय इंगळे तिगावकर, माया पुसदेकर विराजमान होते.
डॉ. वाघ पुढे म्हणाले, महात्मा फुलेंनंतर साहित्यात शेतकऱ्यांच्या व्यथा, वेदना व संवेदनाच्या जाणिवांचा अभाव दिसून येतो. इतर वर्गापेक्षा शेतकऱ्यांची जाणीव वेगळी आहे. पावसामुळे शेती वाहून गेली, शेतकरी रडतो आहे. हे जाणून घेऊन लिहिलेले साहित्यच खरे शेतकरी साहित्य असेल, याकडेही त्यांनी लक्ष वेधले.
प्रास्ताविक भाषणातून गंगाधर मुटे यांनी शेती साहित्यात वास्तववादी लेखनाचा अभाव असून जे लिहिले ते खोटे आहे. लेखणी हाती घेताना पहिले गावाचे चित्र बघावे. त्याचबरोबर प्रस्थापित साहित्यिकांकडून वास्तववादी साहित्यनिर्मिती होत नसेल तर शेतकर्‍यांनीच आता एका हातात नांगर व दुसर्‍या हाती लेखणी धरून लेखणासाठी पुढे सरसावले पाहिजे असेही मुटे म्हणाले. सरोज काशीकर म्हणाल्या, शेतकरी जोपर्यंत स्वबळावर उभा राहणार नाही, तोपर्यंत या देशाचा आर्थिक विकास होणे शक्य नाही. जे साहित्य शेतकऱ्यांसाठी लिहिले ते वास्तववादी नाही. ते केवळ मृगजळ आहे. डोळ्यांवरील हिरवी पट्टी काढण्यासाठी पुढे सरसावले पाहिजे, यापुढे लेखणी हे हत्यार म्हणून वापरले पाहिजे, तरच शेतकऱ्यांच्या आंदोलनाला धार येईल. यावेळी भीमराव पांचाळे व मान्यवरांची भाषणे झालीत. या संमेलनातील विचारमंथनातून शेतीचे विदारकदृष्य बदलून त्याऐवजी शेतीस नवसंजीवणी देणारे नवलेखक निर्माण व्हावेत असा आशावाद वक्त्यांनी व्यक्त केला.
संमेलनाध्यक्ष शरद जोशी हे प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे संमेलनाला उपस्थित राहू शकले नाही. त्यांचे छापील अध्यक्षीय भाषणाचे संमेलनात कैलास तवांर यांनी वाचन केले. या भाषणातून त्यांनी उपस्थित राहू शकत नसल्याबद्दल दिलगिरी व्यक्त केली. शरद जोशी आपल्या लेखी भाषणात म्हणाले की, दरवर्षी पावसाळा यायच्या आधी बी-बियाण्यांची जमवाजमव, खर्चासाठी सावकाराची मिनतवारी, सोसायटीतली कारस्थाने, भानगडी, पाऊस येतो की नाही याची चिंता, आल्याचा आनंद, येत नसला तर पोटात उठणारा भीतीचा गोळा, पिकावर येणाऱ्या तणांच्या आणि रोगांच्या धाडी, पीक उभे राहिल्यावर होणारा आनंद, बाजारात गेल्यावरची शोकांतिका, वाढते कर्ज, पुढाऱ्यांची मग्रुरी, आग लागल्यावर घरातून निसटतांना व्हावी तशी गावच्या आयुष्यातून सुटण्याची ज्याची त्याची स्वत:पुरती धडपड या किड्यांसारख्या जीवनात लिहिण्यासारखी प्रचंड सामुग्री, पण ७० टक्के लोकांच्या आयुष्याचे प्रतिबिंब साहित्यात कधीच पडले नाही, अशी खंत संमलेनाध्यक्ष शरद जोशी यांनी आपल्या छापील अध्यक्षीय भाषणातून मांडली आहे. गाव सोडून गेलेली शेतकऱ्यांची मुले शहरात रमली. त्यात लिहिण्याचे कसब असणाऱ्यांनी गावाविषयी लिहिले खरे पण, शहराला काय पटेल, काय आवडेल याचाच विचार त्यात केला. याउलट ग्रामीण भागातील जन्मामुळे साहित्यात आपल्याला काही राखीव जागा असावी, असा आक्रोश करणारी एक साहित्य आघाडी उभी राहिली. शेतकऱ्यांच्या दु:खाचे भांडवल करून त्यावर साहित्य क्षेत्रात स्थानाचा जोगवा ही मंडळी मागू लागली त्यामुळे हे संमेलन मात्र एकमेकांची दु:खे सांगण्यापुरते मर्यादित न राहता संघटनेने फुलविलेल्या निखाऱ्यांवरील राख उडवून ते परत प्रज्वलित करण्याची हिंमत शेतकरी समाजात निर्माण करणारी ठरो, असा त्यांनी लिहून पाठविलेल्या अध्यक्षीय भाषणातून संदेश दिला. प्रास्ताविक कार्याध्यक्ष गंगाधर मुटे यांनी तर संचालन प्रा. मनीषा रिठे यांनी केले. संमेलनाला शेतकरी वर्गाची लक्षणीय उपस्थित होती. तसेच देशाच्या कानाकोपर्‍यातून सुमारे ८०० प्रतिनिधी हजर होते.
उद्घाटन समारंभानंतर जेष्ट शेतीसाहित्यिक डॉ शेषराव मोहिते यांच्या अध्यक्षतेखाली ’शेतकरी चळवळीच्या उदयापूर्वीचे आणि नंतरचे मराठी साहित्य’ या विषयावर परिसंवाद होऊन त्यात डॉ. दिलीप बिरुटे, प्रा. ज्ञानदेव राऊत, प्रा. शेख हासम यांनी सहभाग घेतला.
आत्महत्त्येपूर्वी जळगाव जिल्ह्यातील दिनकर नारायण वराडे या शेतकर्‍याने लिहून ठेवलेल्या पत्राचे त्याचा मुलगा रवी वराडे यांनी केलेले वाचन हा या संमेलनाचा वैषिष्ट्यपूर्ण भाग ठरला. आत्महत्त्येपूर्वी लिहून ठेवलेल्या त्या पत्रात वराडे म्हणतात की, खर्चा करिता गावातून कर्ज उचलले गेले. कांदा भावामुळे गावातील जास्त व्याजाचे पैसे द्यावे लागले. सोसायटीचे व्याज सुद्धा आजपर्यंत भरू शकलो नाही. घर खर्च व मुलाचे शिक्षण सुटू शकले नाही. या वर्षी तर कांदे पिका मुळे कर्जबाजारी झालो. मुलीला स्वतःच्या अंगावरील दागिने माझ्या घरी येऊन मोडावे लागले. ते पण पैसे मी तिला परत करू शकलो नाही, कारण तिच्या लहान मुलास कपडे घेण्यास सुद्धा माझ्या जवळ पैसे नव्हते. कर्जाचा बोजा डोक्यावर, जमीन पडलेली, पेरणीचे दिवस जवळ आलेले. घरखर्च आणि घरातील व्यक्तींच्या मूलभूत गरजा जर घरचालक पूर्ण करू शकला नाही तर, तो दिशाहीन बनतो आणि त्याला कोणताच मार्ग दिसत नाही आणि मरणच त्याला सर्व दु:खापासून मुक्त करू शकते. म्हणूनच तो आत्महत्या हा मार्ग पत्करतो. म्हणून मी सुद्धा आत्महत्या करीत आहे. मेल्या नंतर सर्व दु:खा पासून तर मला मुक्ती मिळेल परंतू माझ्या मरणोप्रांत शासनाने जरी माझे वरील कर्ज माफ केले तरी मी किंवा माझ्यासारखे मेलेले शेतकरी राजे, बळी राजे परत येणार नाहीत. शेतीविषयी शासकीय उदासिनता अशीच कायम राहिली तर एक दिवस शेतकरी आतंकवादी बनतील व शेतकर्‍याचे नांगर दाबणारे ताकदवार हात मंत्र्यांचे गळे दाबतील. त्यामुळे राज्यकर्त्यांनी वेळीच सावध होऊन शेतीला प्राधान्य दिले पाहिजे. पत्र वाचन होत असताना सभागृह सुन्न होऊन अनेकांचे डोळे पानावले होते.
पत्र वाचनानंतर त्यावर चर्चा करण्यात आली. चर्चेत अ‍ॅड दिनेश शर्मा, अ‍ॅड सुभाष खंडागळे, अनिल घनवट, कडुआप्पा पाटील, मधुसुदन हरणे यांनी भाग घेतला.
देशाच्या कानाकोपर्‍यातून सुमारे ८०० प्रतिनिधी हजर होते.
सायंकाळी ६ वाजता शैलजा देशपांडे यांच्या अध्यक्षतेखाली संपन्न झालेल्या ’शेतकरी स्त्री आणि साहित्यविश्व’ या परिसंवादात प्रज्ञा बापट, स्मिता गुरव व गीता खांडेभराड यांनी भाग घेतला.
रात्री ७.३० वाजता गझलनवाज भीमराव पांचाळे यांच्या अध्यक्षतेखाली ’शेतकरी गझल मुशायरा’ संपन्न झाला. त्यात मारोती पांडूरंग मानेमोड (नांदेड), निलेश कवडे (अकोला), राज पठाण (अंबाजोगाई), कमलाकर देसले (नाशिक) नजीम खान, प्रमोद चोबितकर (बुलडाणा), मसुद पटेल, गजानन वाघमारे, विजय पाटील (धुळे), नितीन देशमुख, लक्ष्मण जेवणे, गिरिश खारकर, पवन नालट (अमरावती), सुमती वानखेडे, विजय राऊत, विनोद मोरांडे (नागपूर), रवी धारणे (चंद्रपूर), अनंत नांदुरकर, ललित सोनोने, दिलीप गायकवाड, गंगाधर मुटे (वर्धा), प्रवीण हटकर (अकोला) या गझलकारांनी भाग घेऊन शेत्यकर्‍यांच्या कथा व व्यथेला वाचा फ़ोडणार्‍या गझला सादर केल्याने मुशायरा वेगळाच बाज व बहुरंगी कैफ़ चढवणारा ठरला. सुत्र संचालन विद्यानंद हाडके व प्रफ़ुल्ल भुजाडे यांनी केले.
रात्री नवनाथ पवार लिखित ’उगवला नारायण’ ही एकांकिका सादर करण्यात आली. त्यात संतोष गडवे, वैशाली कुळकर्णी, किशोरी नाईक यांनी समर्थपणे भूमिका सादर केल्या तर नेपथ्य नागनाथ काजळे यांचे होते.
संमेलनाच्या यशस्वितेसाठी सतिश दाणी, दत्ता राऊत, धोंडबा गावंडे, गणेश मुटे, किसना वरघणे, अरविंद बोरकर, संतोष लाखे, निलेश फ़ुलकर, प्रविण पोहाणे, पंकज गावंडे, सौरभ मुटे, विजय मुजबैले, रवी दांडेकर, सचिन वंजारी, चेतन डुकरे, गौरव चंदणखेडे, अक्षय मुटे यांनी विशेष परिश्रम घेतले. त्या सर्वांना मानचिन्ह देवून गौरविण्यात आले तेव्हा उपस्थितांनी उत्स्फ़ूर्तपणे टाळ्यांचा प्रचंड कडकडाट केला, ही उल्लेखनीय बाब ठरली.
← पहिले अ.भा.शेतकरी साहित्य संमेलन
पहिले शेतकरी साहित्य संमेलन : दुसरा दिवस – वृत्तांत →
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन डाउनलोड करा.
वेळ : ३२ सेकंद - MP3 आकार - 1.22 MB
माय मराठीचे श्लोक - रिंगटोन ऐका.
संपूर्ण मायमराठीचे श्लोक ऐकण्यासाठी येथे क्लिक करा.
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
माझी वाङ्मयशेती – पसंती नोंदवा
ABP माझा TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २७-०१-२०१३
स्टार TV पुरस्कार प्रमाणपत्र.
पुरस्कार वितरण दि. २६-१२-२०१०
गगनावरी तिरंग्या फ़डकत असेच जावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तू प्राण भारताचा, शक्ती ध्वजा-पताका
संगे हिमालयाला येण्यास मार हाका
समवेत घे सह्याद्री, मेरूस ये म्हणावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
साथीस ब्रह्मपुत्रा, गोदावरी नि यमुना
धारा तरंग स्फ़ूर्ती, देईल पावलांना
कन्या भगीरथाची, रस्ते तिला पुसावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
तारांगणे उद्याची, कक्षा तुझी असावी
ही मान भारताची, सर्वत्र उंच व्हावी
आता अभय मनाच्या धुंदीस या जपावे
ओलांडुनी नकाशे तू ब्रह्मस्थान घ्यावे ....
ही माझी छोटीसी दुनिया...
माझ्या छोट्याशा दुनियेत आपले
माझ्या काही गद्य आणि पद्य रचना..
शेतकरी म्हणुन जगतांना (
माझ्या साईटला भेट देणारांचे मनःपुर्वक स्वागत ...
माझ्या साईटवरील सर्व लेख,कविता,गझल आणि इतर अवांतर साहित्यलेखन माझे स्वतःचे स्वरचित असुन सर्वाधिकार सुरक्षित आहेत.
या साईटवरचे साहित्य इतरांना पाठवायचे असल्यास कृपया साईटचा पत्ता इतरांना कळवावा ही विनंती. येथील साहित्य copy-paste करून इतरांना ई-मेल करू नका.
आपण अत्यंत संवेदनशील रसिक आहात, साहित्यचोर नाही याची जाणीव असू द्या.संदर्भ देतांना लिंक आणि लेखक,कविचे नांव अवश्य नमुद करा.
आपला नम्र - गंगाधर मुटे
माझे लेखन – वर्गवारीनुसार
अच्छे दिन आनेवाले है (2)
ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3)
दिवाळी अंक – २०११ (6)
भारत की जुबानी (1)
भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2)
मार्ग माझा वेगळा (89)
शेतकरी साहित्य संमेलन (5)
स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5)
स्वतंत्र भारत पक्ष (2)
आपण येथे वाचू शकता,
चर्चेत भाग घेऊ शकता,
नवीन चर्चा सुरू करू शकता
या, एक वेळ अवश्य भेट द्या.
- गंगाधर मुटे, निमंत्रक
तुझे शब्द सान्निध्य माझे ललाटी
जडो ध्यास हा छंद व्यासंग बोली
तुझे शब्दलालित्य सूरास मोही
तसा नादब्रह्मांस आनंद होई
सुरांच्या नभी सूरगंगा नहाली
जरी वेगळी बोलती बोलभाषा
अनेकांत एकत्व ही प्राणभाषा
असे भाग्य आम्हां मराठी मिळाली
असा मावळा गर्जला तो रणाला
तसा घोष "हर हर महादेव" झाला
मराठी तुतारी मराठी मशाली
अभय एक निश्चय मनासी करावा
ध्वजा जीव ओवाळुनी फ़डकवावा
सदा शब्द वाणीत ये सर्वकाली
स्टार TV प्रक्षेपित बक्षिस वितरण
स्टार माझा TV द्वारा आयोजीत ब्लॉग माझा-३ च्या बक्षिस वितरण कार्यक्रमाच्या एपिसोडचे दि. २७ मार्च २०१० ला स्टार माझा चॅनेलवर प्रसारण करण्यात आले.
“वांगे अमर रहे”-ABP माझा बातमी
“वांगे अमर रहे”-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
रानमेवा-Pdf फ़ाईल डाऊनलोड करा.
या ईमेलवर संपर्क करा.
सुंदर ते ध्यान उभे बांधावरी
कासे पितांबर ते फ़ाटके धोतर
तुळशीहार जणू घामाचीच धार
पोटीच्या आतड्या नृत्य करी..॥४॥
चेंदा मिरचीचा तोंडी लावी..॥५॥
आरतीला नाही त्याची रखुमाई
राजा शेतकरी बळीराज यावे
सुखी झाली ती साजणी ॥१॥
म्हणे पगारी बरवा ॥२॥
शेती बागा त्याचे घरी
परी नको शेतकरी ॥३॥
पदोपदी दिसे खूप ॥४॥
डोहामधी डुबक्या मारा ॥५॥
या देशाचे पालक आम्ही
आम्हीबी हकदार रे ...........||धृ||
आम्हीबी हकदार रे ...........||१||
केवळ खुर्ची बदलून केले,
आम्हीबी हकदार रे ...........||२||
फ़ुंकून दे तू बिगुल आता,
नव्या युगाचा होरा घे
आम्हीबी हकदार रे ...........||३||
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
अनामित on माय मराठीचे श्लोक…
श्याम्याची बिमारी… on श्याम्याची बिमारी
Gangadhar Mute on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
अनामित on पहाटे पहाटे तुला जाग आली
vinod chaudhari on बळीराजाचे ध्यान
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on माय मराठीचे श्लोक…
chinmay moghe on माय मराठीचे श्लोक…
Gangadhar Mute on स्वदेशीचे ढोंगधतूरे : नागपुरी…
मनोज शेलार on माय मराठीचे श्लोक…
डिम्पल भगवान ऊईके on मुरली खैरनार : एक जिंदादील…
datta salekar on बळीराजाचे ध्यान
चौथे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन मुंबईत
संपादकीय : अंगारमळा : खरा शेती साहित्यिक कोण
४ थे अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन : नियोजन
एक लेख एका आत्मप्रौढीचा
शेतीच्या हतबलतेला निसर्ग जबाबदार नाही
ये तू मैदानात : शेतकरी गीत
झाडावर पाखरू बसलं : लावणी
अभिमानाने बोल : जय विदर्भ
परतून ये तू घरी
॥सांगा तुकारामा : अभंग-४॥
स्मशानात जागा हवी तेवढी
“रानमोगरा” ला लिंक होण्यासाठी खालील कोड HTML विजेट मध्ये पेस्ट करा.
"रानमोगरा" या ब्लॉगला लिंक होण्यासाठी तुमच्या ब्लॉगच्या HTML विजेट मध्ये वरील कोड पेस्ट करा.
My Blog अभंग आंदोलन करुणरस कविता गझल छायाचित्र नागपुरी तडका पारंपारीक गाणी पारितोषक/सत्कार पुरस्कार बातमी भजन भोंडला,हादगा,भुलाबाई मराठी भाषा महिला महिलांच्या व्यथा मार्ग माझा वेगळा राजकारण रानमेवा वाङ्मयशेती विडंबन विनोदी शेतकरी काव्य शेतकरी गाथा शेतकरी गीत शेतकरी संघटक शेतीचे अनर्थशास्त्र शेती विषयक समिक्षण
माझ्या आवडीचे मराठी संकेतस्थळ
रानमोगरा ( शेती आणि कविता )
शेतकरी विहार – Blogspot
माझे लेखन कॅटेगरी निवडा Audio (2) अंगाई गीत (2) अंगारमळा (1) अंधश्रद्धा (5) अच्छे दिन आनेवाले है (2) अभंग (15) अशीही उत्तरे (3) आंदोलन (11) आरती (3) उत्पादन खर्च (2) ए.बी.पी माझा स्पर्धा विजेता (3) ओवी (4) करुणरस (9) कविता (130) कवी/गीतकार (1) कॅरावके (2) गझल (103) गौळण (7) चर्चा (2) छायाचित्र (10) जात्यावरची गाणी (1) टीव्ही प्रक्षेपण (4) तुंबडीगीत (1) दिवाळी अंक – २०११ (6) देशभक्ती (6) नागपुरी तडका (27) नाट्यगीत (1) निवेदन (2) पत्र (2) परिषद (2) पारंपारीक गाणी (19) पारितोषक/सत्कार (13) पुरस्कार (13) पोळ्याच्या झडत्या (2) पोवाडा (1) प्रकाशचित्र (7) प्रवासवर्णन (1) प्रसिद्धीमाध्यम सहभाग (1) बडबडगीत (1) बळीराजा (8) बातमी (10) बालकविता (5) बोधकथा (1) भक्तीगीत (4) भजन (11) भारत की जुबानी (1) भावगीत (2) भावानुवाद (1) भृणहत्त्या (1) भोंडला,हादगा,भुलाबाई (16) भ्रष्टाचार (7) भ्रष्टाचार मुक्ती (9) मराठी भाषा (9) भाषाशुद्धी आणि समृद्धी (2) भाषेच्या गमतीजमती (2) महादेवाची गाणी (2) महिला (15) महिलांच्या व्यथा (16) माझी भटकंती (1) माझे देशाटन (1) मार्ग माझा वेगळा (89) मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा (2) राजकारण (10) रानमेवा (84) रामदेवबाबा (1) रावेरी-सीतामंदीर (1) लावणी (6) वांगमय शेती (7) वाङ्मयशेती (113) विडंबन (13) विनोदी (18) विनोदी कविता (8) शिक्षणपद्धती (1) शिवा-VDO (1) शेतकरी कलाकार (1) शेतकरी काव्य (15) शेतकरी गाथा (32) शेतकरी गीत (31) शेतकरी संघटक (23) शेतकरी संघटना (6) शेतकरी साहित्य संमेलन (5) शेती विषयक (33) शेतीचे अनर्थशास्त्र (19) समारंभ (4) समिक्षण (16) साहित्य चळवळ (8) स्टार माझा स्पर्धा विजेता (5) स्वतंत्र भारत पक्ष (2) हवामान (3) हायकू (1) My Blog (17) Ring Tone (1) VDO (7)
दिवाळी अंक – २०११
मोगरा फुलला ई-दीपावली अंक २०११
दीपज्योती ई-दीपावली अंक २०११
मायबोली-हितगुज दिवाळी अंक २०११
पिढ्यापिढ्याच्या अबोलतेला बोलते करण्याचा एक इवलासा प्रयत्न.
काळ्याआईच्या कष्टकर्‍यांनो..., उपेक्षितांच्या सहकार्‍यांनो..., हक्कासाठी लढणार्‍यांनो..., लोकशाहीच्या पहारेकर्‍यांनो..., स्वप्नं उद्याचे बघणार्‍यांनो..., नव्या युगाच्या निर्मात्यांनो..., या जरासे खरडू काही..., काळ्याआईविषयी बोलू काही....