तियात्र – बिगुल

पोर्तुगिज भाषेत त्रियात्रो म्हणजे नाटक. गोव्यात कोकणीतील संगीतनाटकाला तियात्र म्हणतात. त्रियात्रवर युरोपीयन प्रभाव असला, तरी संहितेचा गाभा मात्र स्थानिक मातीशी निगडित असतो.
‘आज रात्री अंजुना स्कुलच्या ग्राऊंडवर तियात्र आहे, तू येतोस का पाहायला” माझ्या बहिणीने मला विचारले अन मी एकदम खुश झालो. गोव्यात वागातोरला सुट्टीवर आलो होतो आणि आज शनिवारी रात्री तियात्रचा शो आहे असे ऐकले आणि मी ताबडतोब होकार दिला. खूप वर्षांनंतर तियात्र पाहण्याचा योग आला होता आणि मी ही संधी सोडणार नव्हतो.
तियात्र (Tiatr) म्हणजे कोकणी भाषेतील संगीतमय नाटक. पोर्तुगीज भाषेत तियात्रो म्हणजे नाटक. वागातोरहून चालत रात्री साडेनऊच्या दरम्यान अंजुना येथील शाळेच्या मैदानावर पोहोचलो. तेथेच तियात्र आयोजित करण्यात आले होते. देणगी कुपन्सवर प्रवेश देण्यात येत होता. खुल्या मैदानात फोल्डिंगच्या लोखंडी खुर्च्यांवर बसण्याची सोय होती. अगदी पुढच्या रांगेत पांढऱ्या झग्यातील काही फादर बसले होते. बहुतेक त्या शाळेचे मुख्याध्यापक आणि स्थानिक चर्चचे धर्मगुरू असणार. त्याशिवाय साध्या वेशांत असलेले काही धर्मगुरूही तेथे होते हे त्यांना अभिवादन करणाऱ्या मुला-मुलींना आणि त्यांच्या पालकांना पाहून लक्षात येत होते. माझ्या बहिणीबरोबर इतरही वेगवेगळ्या काँग्रिगेशनच्या (संस्थांच्या) सिस्टर्स म्हणजे नन्स तेथे आपापल्या वेगवेगळ्या पद्धतीच्या हॅबिटमध्ये हजर होत्या. अनेकदा या हॅबिटवरून त्या सिस्टरांची संस्था ओळखता येते, जसे निळी किनार असणारी पांढरी साडी म्हणजे मदर तेरेसांच्या मिशनरीज ऑफ चॅरिटीजचा पोशाख तियात्रचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे या नाटकाचा गोव्यात वा भारतात कुठेही आणि अगदी परदेशांतही प्रयोग असला तर तेथील मूळचे गोवन असलेले फादर आणि सिस्टर्स (पाद्री आणि माद्री) श्रोत्यांच्या भूमिकेत हमखास असतात आणि अनेकदा तियात्रच्या संहितेत म्हणजे स्टेजवरही फादर किंवा सिस्टरचे पात्र असतातच. तियात्र सादर करणारे बहुतेक कलाकार आणि या लोककलेचे आश्रयदाते श्रोते बहुतांशकरुन कॅथॉलिक लोकच असतात. तियात्रची संहिता ही गोव्याच्या कौटुंबिक, सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय विषयांवर बेतलेली असतात. गोवन ख्रिस्ती कुटुंबांत आणि समाजकारणात पाद्री आणि माद्रीचा काहीही ना काही संबंध असतोच त्यामुळे त्यांच्या पात्रांची तियात्रमधील ही अनिवार्यता
तियात्र सुरू झाले, कथानक पुढे सरू लागले आणि काही मिनिटांत एक पात्र खास ऑपेराशैलीत गाऊ लागले. या तियात्रमधले हे पहिले कांतार… तियात्रमध्ये अशी खूप कांतार म्हणजे गाणी असतात, एकटयाने, दुकलीने, किंवा अनेक जणांनी म्हटलेली. तियात्रात पार्श्वगायन नसते. त्या पात्राला स्टेजवर हातात माईक घेऊन किंवा स्टेजवर टांगलेल्या माईकच्या पुढयात गायला लागते. त्यामुळे उत्तम गायला येणे ही तियात्रमध्ये प्रमुख भूमिका मिळण्यासाठी एक आवश्यक बाब असते. तियात्र या कलेचे एका खास वैशिष्टय म्हणजे यातील कांतार ते गाणाऱ्या पात्रानेच लिहिले असते, स्वतःच गायले असतें आणि संगीत रचनाही स्वतःच केलेली असते. फक्त संगीतवाद्ये वाजविणारी मंडळी वेगळी असतात. त्यामुळे तियात्रमध्ये गाणारे पात्र हरहुन्नरी, बहुआयामी असावे लागते.
तियात्रवर नक्कीच युरोपियन संस्कृतीचा प्रभाव आहे. मात्र संहितेचा गाभा- विषय- मात्र पूर्णतः स्थानिक मातीचा असतो. तियात्रमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या संगीत वाद्यांमध्ये व्हॉयोलिन, गिटार, बँजो, ट्रम्पेट आणि घुमटचा समावेश होतो. एका तियात्रमध्ये दहापासून पंधरापर्यंत कांतारा असू शकतात. गंमत म्हणजे ही सगळी कांतार तियात्रच्या संहितेशी संबंधित असतातच असे नाही. कधीकधी तर असे वाटते की केवळ कांतार असावे म्हणून किंवा पात्राला गायची हौस आहे म्हणून ती तियात्रामध्ये समाविष्ट केली जातात पण कांताराशिवाय तियात्रची कल्पनाच करता येत नाही हेही खरे आणि प्रेक्षकांचीही या कांतारांना पसंती असतेच. चांगला विषय आणि चांगली कांताराही असली तरच तियात्रे प्रेक्षकांच्या पसंतीला उतरतात.
या तियात्रात मध्यंतरानंतर मला सुखद धक्का बसला. एका दृश्यात सर्व पात्रांनी एकत्र येऊन एका सुंदर मांडो गीत आणि नृत्य सादर केले. ‘मांडो’ हे समूहनृत्य आणि समूहगीत गोव्याच्या लोककलेचा एका महत्त्वाचा भाग आहे. पाश्चिमात्य धर्तीवरील मात्र पूर्णतः गोव्याच्या मातीत रुजलेली ही एक लोककला आहे. या मांडो नृत्यात पुरुष पात्रे युरोपियन पद्धतीचा पोशाख म्हणजे बो टाय, वेस्टकोट, बूट वापरतात तर स्त्रियांचा वेष काहीसा पारंपारिक आणि काहीसा वेस्टर्न असतो. महिलांच्या हातांत नाजूकसे पंखे असतात. सर्व पात्रांनी एकमेकांच्या हातात हात गुंफवून म्हटलेले आणि विशिष्ट पदलालित्य असणारे हे एक ग्रेसफुल समूहनृत्य आणि समूहगीत आहे. गोव्याचे खास वाद्य असलेल्या घुमट, गिटार आणि व्हायोलिनच्या साथीत फुललेल्या या मांडोने आम्हा सर्व श्रोत्यांना डुलायला लावले.
दोन तासांनंतर तियात्र संपले तेव्हा गोव्यात सध्या काय कौटुंबिक, सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय मंथन चालू आहे याची एक झलक मिळाली होती. प्रत्येक तियात्रमध्ये असते त्याप्रमाणे या तियात्रच्या संहितेतसुद्धा या सर्व क्षेत्रांवर मार्मिक टिपण्णी होती. उदाहरणार्थ, मूळ गोमंतकीय लोकांची संख्या झपाटयाने कमी होत असून भायलो लोक सगळीकडे मालमत्ता विकत घेत आहेत आणि उद्या गोयंकार स्वतःच्याच भूमीवर उपरे ठरतील हा एक मुद्दा तियात्र लेखकाने आणि दिग्दर्शकाने मांडला होता. प्रत्येक तियात्रमध्ये असा काहीतरी संदेश असतोच, लोकांचे मनोरंजन करणारे विनोद असतो. हुंडा, जातीपातीचे विषय, आंतरजातीय आणि आंतरधर्मीय विवाह, कौटुंबिक कलह, दारूचे आणि ड्रगचे व्यसन वगैरे गोव्यातील प्रश्न आणि प्रेक्षकांना भावतील असे विषय या तियात्रमध्ये हाताळले जातात.
विशेष म्हणजे गोव्याचा महत्त्वाचा सांस्कृतिक वारसा असलेल्या तियात्र या कलेचा जन्म मात्र मुंबईचा आहे  पोर्तुगीजांच्या सत्तेच्या काळात अनेक गोवन्स मुंबईत कामाच्या शोधात स्थायिक झालेली असत. उत्तर गोव्याच्या बार्देस तालुक्यातील आसगावच्या लुक्झिन्हो रिबेरो या तरुणाने जॉ अगस्तिन्हो फर्नांडिस आणि इतरांच्या मदतीने ईस्टर फेस्तनिमित्त १७ एप्रिल १८९२ला ‘इटालियन बुर्गो’ (इटालियन मुलगा) या नावाचे कोकणी नाट्य मुंबईत सादर केले आणि तियात्र या कलेचा जन्म झाला. रिबेरो त्याकाळात एका इटालियन ऑपेरा कंपनीत कामाला होते. ही कंपनी ‘इटालियन बॉय’ नावाचा ऑपेरा सादर करायची. या नाटकाचीच वेशभूषा वापरुन रिबेरो यांनी आपले कोकणी तियात्र सादर केले होते. मात्र रिबेरो यांचे सहकारी जॉ अगस्तिन्हो फर्नांडिस यांनी नंतर अनेक तियात्रे लिहिली आणि दिग्दर्शित केली म्हणून त्यांनाच तियात्र कलेचे जनक म्हटले जाते.
‘देखणी’ हे गाणे आणि नृत्य आज गोव्याच्या संस्कृतीचा महत्त्वाचा भाग बनले आहे. राज कपूरने आपल्या ‘बॉबी’ या चित्रपटात या गाण्याच्या – घे घे रे घे रे, घेरे सायबा, माका नाका गो, माका नाका गो’ ओळी आणून हे कोकणी गाणे आणि नृत्य राष्ट्रीय पातळीवर लोकप्रिय केले. फेब्रुवारी-मार्च महिन्यांत होणारा गोव्याचा कार्निव्हल फेस्टिव्हल आणि या उत्सवाचा नायक असलेला किंग मोमो देशभर प्रसिद्ध आहे. त्याशिवाय शिगमो हा उत्सवही गोव्यात उत्साहाने साजरा केला जातो. पर्यटन खात्यातर्फे कार्निव्हल आणि शिगमोची भरपूर प्रसिद्धी केली जाते. त्यातुलनेत तियात्र आणि ‘मांडो’ या गोव्याच्या कला मात्र गोव्याबाहेरच्या लोकांनां अपरिचितच राहिल्या आहेत.
मी गोव्यात १९८०च्या दशकात बातमीदार असताना कांदोळीचे सरपंच आणि शिक्षक असलेले तोमाझिन कार्दोज यांची ओळख झाली. कार्दोज हे तियात्रची संहिता लिहित आणि प्रयोगही करत असत. त्यावेळी पहिल्यांदाच गोव्याच्या या कलेची मला जवळून ओळख झाली. (कार्दोज नंतर गोवा विधानसभेवर निवडून आले आणि काही काळ विधानसभेचे सभापतीही होते.)
गोव्याचा सांस्कृतिक वारसा असलेल्या तियात्र आणि मांडो या कला गोव्यातील ख्रिस्ती लोकांनी जपून ठेवला आहे. गोव्यातील कॉन्व्हेंट शाळांत सांस्कृतिक कार्यक्रमांतर्गत आणि चर्चच्या फेस्त (सण) निमित्त होणाऱ्या कार्यक्रमांतही आवर्जून मांडो नृत्याचा समावेश केला जातो. गोव्यात अनेक चर्चचा किंवा चॅपेलचा फेस्त (वार्षिक सण) फुटबॉल स्पर्धांशिवाय पूर्ण होत नाही तसेच तियात्रचा प्रयोगही या फेस्तचा एक अविभाज्य भाग असतो. गोव्याची वैशिष्टयपूर्ण संस्कृती आणि वेगळेपण राखण्यात कॅथॉलिक चर्चने फार मोठी भूमिका पार पडली आहे हे आज सर्वच जण मान्य करतात. गोवा १९६१ साली भारतीय संघराज्यात सामील झाला. त्यानंतर हा चिमुकला प्रदेश महाराष्ट्रात विलीनीकरण करण्याबाबत भारतात पहिल्यांदाच सार्वमत घेण्यात आले. या सार्वमतात अगदी काही थोडक्या टक्क्यांनी स्वतंत्र प्रदेश राहण्याबाबत निर्णय झाला, नाहीतर गोवा महाराष्ट्राचा एका जिल्हा झाला असता. या सार्वमतात गोव्याचे स्वतंत्र अस्तित्व राखण्याबाबत आणि नंतर १९८०च्या दशकांत कोकणीला राज्यभाषा दर्जा मिळावा म्हणून झालेल्या आंदोलनात तेथील चर्चची भूमिका कुणी विसरू शकणार नाही. त्याचप्रमाणे कोकणी भाषेच्या संवर्धनात आणि दैनंदिन वापरांतही कॅथॉलिक चर्चचे फार मोठे योगदान आहे, हे मान्य करायलाच हवे. गोव्यात सर्वच क्षेत्रांत इंग्रजीचा फार मोठया प्रमाणात वापर होत असला तरी गोव्यात सगळीकडे चर्चच्या उपासनाविधीत कोकणीला आजही प्रमुख स्थान आहे. त्यामुळे पणजी आणि इतर सर्व शहरांत, गावांत रविवारची मुख्य मिस्सा वा कुठल्याही सणाची उपासनाविधी कोकणी भाषेतच होते हे विशेष आहे. जगाच्या कानाकोपऱ्यांत पसरलेले मल्याळी ख्रिस्ती लोकही अशाचप्रकारे आपल्या प्रार्थना आणि उपासना मातृभाषेतच होतील याविषयी अत्त्यंत जागरूक असतात. त्यातुलनेत मराठीभाषक ख्रिस्ती समाज मात्र आपल्या मातृभाषेविषयी आग्रही नाही. आज पुण्यात आणि पिंपरी चिंचवडसह अनेक ठिकाणी महाराष्ट्रात चर्चमधील प्रार्थनांतून मराठी कधीच हद्दपार होऊन इंग्रजीचे प्रस्थ वाढत चालले आहे. पुण्या-मुंबईत आणि जगभर स्थायिक झालेला गोयंकार ख्रिस्ती समाज मात्र आजही आपल्या प्रार्थनांत आणि गायनांत कोकणी भाषेचाच वापर करत असतो हे विशेष
तियात्र हा गोव्यातील संस्कृतीचा खास ठेवा आहे. बहुतेक सर्व तियांत्रिस्ट ख्रिस्तांव असल्याने या तियात्रची संहिताही रोमन लिपीत असते. मराठी भाषाही बोलणारे गोव्यातील हिंदू कोकणी देवनागरी लिपीत लिहितात. कोकणी भाषेसाठी अधिकृतरित्या म्हणजे सरकारदरबारी केवळ देवनागरी लिपीलाच मान्यता आहे. (त्यामुळे साहित्य अकादमी किंवा ज्ञानपीठासाठी केवळ देवनागरी लिपीतील कोकणी साहित्याचा विचार केला जातो. देवनागरीत लिहिणाऱ्या कोकणो साहित्यिक रवींद्र केळेकार यांना ज्ञानपीठ मिळाले आहे . गोवन ख्रिस्ती मात्र लोक ‘आमची भास’ म्हणजे कोकणी रोमन लिपीतच लिहितात आणि कर्नाटकात मेंगलूर वगैरे ठिकाणी स्थायिक झालेले मार्गारेट अल्वा यांच्यासारखे कोकणीभाषिक ख्रिस्ती लोक कोकणी कन्नड लिपीत लिहितात.)
गोव्यातील ख्रिस्ती कुटुंबे जगभर कुठेही स्थायिक झाली तेथे तियात्रचे प्रयोग केले जातात, पुण्यात आणि पिंपरी चिंचवड शहरांत ‘आमची भास’ बोलणारे अनेक गोयंकार आहेत. त्यामुळे पुण्यात दरवर्षी या दोन्ही शहरांतील चर्चमध्ये जाहिरात करुन तियात्रचे प्रयोग केले जातात आणि रसिक मंडळी त्यास चांगला प्रतिसाद देत असतात. जगाच्या कानाकोपऱ्यांत गोयंकार मोठया संख्येने स्थायिक झालेले आहेत.या विविध देशांत गोव्यातील तियांत्रिस्ट मंडळी तियात्रचे प्रयोग वेळोवेळी करत असतात. यापैकी काही त्रियात्रीस्ट तर निव्वळ हौसेखातीर पदरमोड करून तियात्रचे प्रयोग करत असतात. गोव्याला भेट देणाऱ्या लोकांनी तियात्र आणि त्याचप्रमाणे मांडो या कलांचा एकदातरी आस्वाद घ्यायला हवा. गोव्याच्या संस्कृतीची आणखी एक आगळीवेगळी झलक त्यातून दिसेल
कोकणी शिकण्यासाठी या त्रियात्रचे बरेच व्हिडिओ युट्युबवर आहेत ते पाहिले परंतू मंचावरचा पात्रांचा आवाज बराच घुमतो आणि स्पष्ट ऐकू येत नाही.
by अनुवाद: डॉ. राजेश पुसाळकर
कार्यमूल्यांबाबतच्या दृष्टिकोनांतील फरक दाखवणाऱ्या एका जर्मन कथेचा हा अनुवाद...
असगर वजाहत यांच्या कथा
कृष्णा: मानवी संस्कृतीचा समृद्ध प्रवाह
न्याय वेळेवर मिळणे कधी सुरू होणार
रडणारा कावळा अर्थात पुरुषाचे एकटेपण
नाणार रिफायनरी: पिक्चर अभी बाकी है…
प्रो कबड्डी – एक जमलेली खिचडी
अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुका, अधांतरी निवाडा
ट्रम्प या विषयावर लढली गेलेली अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणूक अधांतरी निवाडा देऊन संपली.
by अनुवाद: डॉ. राजेश पुसाळकर
कार्यमूल्यांबाबतच्या दृष्टिकोनांतील फरक दाखवणाऱ्या एका जर्मन कथेचा हा अनुवाद...
असगर वजाहत यांच्या कथा
by अनुवाद- श्रीधर चैतन्य
आपल्या काळातले मंटो म्हणून प्रसिद्ध असलेले असगर वजाहत यांच्या काही कथांचा हा अनुवाद.
by संपादन- टीम बिगुल
कमी शब्दांत जास्तीत जास्त आशय पोहोचवणाऱ्या या साहित्यप्रकाराचे काही मासले बिगुलच्या वाचकांसाठी..


agriculturai stories in marathi, agrowon, fruit crop advice | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
डॉ. विजय अमृतसागर, डॉ. व्यंकटेश आकाशे
गुरुवार, 8 फेब्रुवारी 2018
कोरडवाहू फळपिकांमध्ये शेवगा, सीताफळ, बोर आदी पिकांचे हंगाम संपत आले आहेत. आंबा पिकात मोहोराची वाढीची अवस्था सुरू आहे. तर लिंबू पिकात बहरनिहाय फळे वाढीच्या विविध अवस्थांत आहेत. अशा परिस्थितीत हंगाम संपलेल्या पिकात पुढील हंगामासाठी छाटणी, ताणव्यवस्थापन आदी कामांवर भर द्यावा. आंबा पिकात मोहोर संरक्षण तर लिंबू पिकात फळवाढीकडे लक्ष द्यावे.
कोरडवाहू फळपिकांमध्ये शेवगा, सीताफळ, बोर आदी पिकांचे हंगाम संपत आले आहेत. आंबा पिकात मोहोराची वाढीची अवस्था सुरू आहे. तर लिंबू पिकात बहरनिहाय फळे वाढीच्या विविध अवस्थांत आहेत. अशा परिस्थितीत हंगाम संपलेल्या पिकात पुढील हंगामासाठी छाटणी, ताणव्यवस्थापन आदी कामांवर भर द्यावा. आंबा पिकात मोहोर संरक्षण तर लिंबू पिकात फळवाढीकडे लक्ष द्यावे.
वाळलेल्या व रोगग्रस्त फांद्या छाटून नष्ट कराव्यात.
सद्यस्थितीत करपा रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता आहे. करपा रोगग्रस्त झाडांमध्ये कोवळी पाने, अंकूर तसेच माेहोर यांच्यावर तपकिरे काळसर ठिपके पडतात. नियंत्रणासाठी कार्बेन्डाझिम १२ टक्के अधिक मॅंकोझेब ६३ टक्के या संयुक्त बुरशीनाशकाची २ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणात फवारणी करावी. आवश्‍यकतेनुसार दुसरी फवारणी पुन्हा १० दिवसांच्या अंतराने करावी.
भुरी रोगाच्या नियंत्रणासाठी विद्राव्य गंधक (८० टक्के) २.५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणात फवारणी करावी.
झाडाच्या वाढत्या शेंड्यावर तसेच मोहोरावर शेंडा पोखरणारी अळी या किडीचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता आहे. प्रादुर्भाव झाल्यास शेंडे वाळून जातात तसेच मोहोर गळून पडतो. नियंत्रणासाठी क्लोरपायरीफॉस १.५ मि.लि. किंवा क्विनॉलफॉस १.५ मि. लि. प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणात फवारणी करावी.
आंबे बहर धरलेल्या लिंबू बागेमध्ये जानेवारी महिन्यात फुले येतात. अशा फुलांची फळे जून - जुलै महिन्यात काढणीस येतात. हस्त बहर धरलेल्या बागांतील फळे एप्रिल - मे महिन्यात काढणीस येतात. त्यामुळे फेब्रुवारी महिन्यात प्रतिझाड १२५ ग्रॅम युरिया अशी खतमात्रा द्यावी. बागेत लोह व जस्त या सूक्ष्मअन्नद्रव्यांची कमतरता जाणवत असल्यास अनुक्रमे फेरस सल्फेट ५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी व झिंक सल्फेट ५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणात फवारणी करावी.
बागेस ठिबकसिंचन पद्धतीने पाणी जमिनीच्या मगदुरानुसार १० ते १२ दिवसांच्या अंतराने द्यावे.
बागेतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी बुंध्याभोवती सेंद्रिय आच्छादन (५ टन प्रतिहेक्टरी ) करावे.
हंगाम संपलेल्या बागेतील वाळलेल्या फांद्या व फळे आदी काढून टाकावीत.
बागेस पाणी बंद करून ताण द्यावा.
बागेमध्ये व्ही ब्लेडने मशागत करून जमीन भुसभुशीत ठेवावी.
हंगाम संपलेल्या बागांमधील वाळलेल्या फांद्या व फळे काढून टाकावीत.
बागेस पाणी बंद करून ताण द्यावा.
बागेमध्ये व्ही ब्लेडने मशागत करुन जमीन भुसभुशीत ठेवावी.
झाडांची छाटणी करावी. छाटणी करताना ६० सें.मी. उंचीपर्यंत मुख्य खोड ठेवून तसेच ४ ते ६ दुय्यम फांद्या ठेवून छाटणी करावी.
खुंटावर नवीन येणारी फूट वेळोवेळी छाटावी. छाटणीपूर्वी झाडाचे वय, वाढीचा जोम, हवामान, जमिनीचा प्रकार याबाबींचा विचार करावा. त्यानुसार हलकी, मध्यम किंवा भारी छाटणी करावी. हलकी छाटणी म्हणजे २५ टक्के, मध्यम छाटणी म्हणजे ५० टक्के तर भारी छाटणी म्हणजे ७५ टक्के छाटणी अशा पद्धतीने छाटणीचे नियोजन करावे.
- छाटणी करताना झाडाचा सांगाडा, फांद्यांचा पसारा व त्यावर बहरणारी फळे यांच्या पूर्वानुभवावरून छाटणी करावी.
नवीन शेवग्याचे झाड झपाट्याने वाढणारे असते. झाडाला व्यवस्थित आकार न दिल्यास ते उंच वाढून शेंगा काढणी अवघड होते. त्यामुळे झाडाला आकार देण्याची गरज असते. त्यासाठी खोड पुरेशा उंचीपर्यंत वाढल्यानंतर त्याची छाटणी करावी. तसेच त्याखालील चांगली जाडी असणाऱ्या चार फांद्या चार दिशांना ठेवून इतर फांद्यांची छाटणी करावी.
त्यानंतर ७ ते ८ महिन्यांनंतर चारही फांद्या मुख्य खोडापासून १ मीटर अंतरावर छाटाव्यात. अशापद्धतीने छाटणी केल्याने झाडाचा मुख्य सांगाडा तयार होतो. झाडाची उंची कमी होऊन पुढील हंगामात शेंगा काढणी सोपी जाते.
हंगाम संपलेल्या बागांमध्ये वाळलेल्या फांद्या व फळे काढून टाकावीत.
बागेस पाणी न देता ताण द्यावा.
बागेत व्ही ब्लेडने मशागत करून जमीन भुसभुशीत ठेवावी.
टीप : प्रखर उन्हात गंधकाची फवारणी करू नये.
डॉ. विजय अमृतसागर, ९४२०७५९२८६
(कोरडवाहू कृषी संशोधन केंद्र, सोलापूर)
कोरडवाहू सीताफळ custard apple हवामान सोलापूर
फळांची वाढ व्हावी यासाठी लिंबु बागेस याेग्य खत व पाणी व्यवस्थापन करावे.
शेवगा झाडांची पुरेशा उंचीवर छाटणी केल्याने नवीन बहरात अधिक शेंगा लागतात.
अॅग्रोवन सरपंच महापरिषद शनिवारपासून आळंदीमध्ये
पुणे : कृषी, ग्रामविकास आणि जलसंधारण चळवळीला चालना देणारी सकाळ अॅग्रोवनची आठवी सरपंच महा
संगमनेरच्या पश्‍चिम भागाला पाऊस, गारपिटीचा तडाखा
हिरज येथे रेशीम कोषाची बाजारपेठ
सोलापूर : राज्यातील रेशीम कोष उत्पादक शेतकरी व रिलिंग उद्योजक यांनी उत्पादित केलेल्या रेश
दुष्काळ, आरक्षणाच्या मुद्द्यांवर विधान परिषदेचे...
मुंबई : दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीने मदत जाहीर करावी, तसेच मराठा, धनगर आणि मुस्लिम स
अवकाळी पावसाचा पुन्हा तडाखा
पुणे ः दक्षिण महाराष्ट्र, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा व विदर्भातील काही भागांत सलग दुसऱ्या
फुलोरा अवस्थेतील द्राक्ष बागेचे...द्राक्ष लागवड विभागात पाऊस झाल्याने बागेच्या...
साताऱ्यात शेवगा प्रतिक्विंटल ५००० ते...सातारा ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत मंगळवारी...
`दुष्काळाबाबत उपाययोजनांसाठी स्वतंत्र...पुणे ः दुष्काळ आणि योजनांच्या माध्यमातून...
वऱ्हाडात काही ठिकाणी अवकाळी पाऊसअकोला : वऱ्हाडात मंगळवारी (ता.२०) सकाळ पर्यंतच्या...
साताऱ्यातील प्रमुख धरणांत ७१ टक्क्यांवर...सातारा ः जिल्ह्यातील सर्वत्र प्रमुख...
अमरावती जिल्ह्यात रब्बीचे ५० टक्‍के...अमरावती : जिल्ह्यात सरासरीच्या तुलनेत कमी पाऊस...
मालावी देशातील हापूस पुण्यात दाखलपुणे ः दक्षिण अफ्रिका खंडातील मालावी देशातील...
सोलापुरात सलग दुसऱ्या दिवशी पाऊससोलापूर : सोलापूर जिल्ह्यात ठिकठिकाणी सोमवारी...
नव्या सहकारी संस्थांना भागभांडवल :...नाशिक : सहकार खात्याने नावीन्यपूर्ण सहकारी संस्था...
पुणे जिल्ह्यातील चार तालुक्यांत काही...पुणे ः पुणे जिल्ह्यात दोन दिवसांपासून ढगाळ हवामान...
हिरज येथे रेशीम कोषाची बाजारपेठसोलापूर : राज्यातील रेशीम कोष उत्पादक शेतकरी व...
संगमनेरच्या पश्‍चिम भागाला पाऊस,...संगमनेर, जि. नगर ः तालुक्‍याच्या पश्‍चिम भागात...
कोल्हापुरात ऐन हंगामातच गुऱ्हाळघरे शांतकोल्हापूर : यंदा गूळ दरात काहीशी वाढ...
दुष्काळ, आरक्षणाच्या मुद्द्यांवर विधान...मुंबई : दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीने मदत...
परिषदेत पहिल्याच दिवशी राज्य सरकारची...मुंबई : विधान परिषदेचे पहिले विरोधी पक्षनेते...
जुन्नर तालुक्यात द्राक्ष बागांवर...नारायणगाव, जि. पुणे : जुन्नर तालुक्‍यातील द्राक्ष...
कर्जमुक्तीसह विविध मागण्यांसाठी...परभणी : मानवत तालुक्यासह जिल्ह्यातील...
नाशिक जिल्ह्यात ३५०० द्राक्षप्लॉटची...नाशिक : युरोपियन राष्ट्रांसह रशिया आणि अन्य...
शेतकऱ्यांनो, आत्महत्या करू नका ः आदित्य...बुलडाणा ः तुम्ही संकटात असताना...
काकडी, दोडका, कारल्याच्या दरात सुधारणापुणे : गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


SQLSTATE[42000]: Syntax error or access violation: 1055 Expression #1 of SELECT list is not in GROUP BY clause and contains nonaggregated column 'bookspace.bookdetails.ID' which is not functionally dependent on columns in GROUP BY clause; this is incompatible with sql_mode=only_full_group_by, query was: SELECT `bookdetails`.* FROM `bookdetails` GROUP BY `language` Welcome to Bookspace!

Quick Overview जात, धर्म, वंशभेदाप्रमाणेच वर्णद्वेष हा मानव जातीचाला लागलेला कलंक आहे. तो आजचा नाही. वर्णद्वेषाची ही कहाणी पूर्वापार चालत आली आहे. अच्युत गोडबोले आणि अतुल कहाते यांनी वर्णद्वेषाच्या रक्तरंजीत कहाणीचा स्पार्टाकस ते ओबामा असा प्रवास या पुस्तकातून सांगितला आहे. ही कहाणी कोण एका देशाची नाही. प्रत्येक देशात कोणत्या ना कोणत्या रूपात द्वेषभावना जागृत असलेली दिसते. लेखकद्वयीने पुस्तकाच्या प्रारंभी गुलामगिरिवर नजर टाकली आहे. आफ्रिका, अमेरिकेतील वर्णद्वेषातून झालेल्या अत्याचारांचा इतिहास सांगितला आहे. आब्रहम लिंकन, मार्टीन ल्युथर किंग, काळ्या लोकांचे योगदान, ब्लॅक पँथर, काळ्या चळवळी आदींचा आढावा घेऊन शेवटी बराक ओबामानी घडविलेल्या इतिहासाची गाथा वर्णिली आहे.
जात, धर्म, वंशभेदाप्रमाणेच वर्णद्वेष हा मानव जातीचाला लागलेला कलंक आहे. तो आजचा नाही. वर्णद्वेषाची ही कहाणी पूर्वापार चालत आली आहे. अच्युत गोडबोले आणि अतुल कहाते यांनी वर्णद्वेषाच्या रक्तरंजीत कहाणीचा स्पार्टाकस ते ओबामा असा प्रवास या पुस्तकातून सांगितला आहे. ही कहाणी कोण एका देशाची नाही. प्रत्येक देशात कोणत्या ना कोणत्या रूपात द्वेषभावना जागृत असलेली दिसते. लेखकद्वयीने पुस्तकाच्या प्रारंभी गुलामगिरिवर नजर टाकली आहे. आफ्रिका, अमेरिकेतील वर्णद्वेषातून झालेल्या अत्याचारांचा इतिहास सांगितला आहे. आब्रहम लिंकन, मार्टीन ल्युथर किंग, काळ्या लोकांचे योगदान, ब्लॅक पँथर, काळ्या चळवळी आदींचा आढावा घेऊन शेवटी बराक ओबामानी घडविलेल्या इतिहासाची गाथा वर्णिली आहे.


Spit on the road be careful Thousands of action taken by Municipal Corporation रस्त्यावर थुंकताय, सावधान! महापालिकेकडून साठ जणांवर कारवाई | eSakal

 महापालिकेकडून साठ जणांवर कारवाई
बुधवार, 7 नोव्हेंबर 2018
पुणे : रस्त्यावर थुंकाल, तर तुम्हालाच आता ते पुसावे लागेल आणि शंभर रुपये दंडही भरावा लागेल. सार्वजनिक ठिकाणी पान, गुटखा किंवा तंबाखू खाऊन अस्वच्छता करणाऱ्या साठ जणांवर महापालिकेने कारवाई केली.
पुणे : रस्त्यावर थुंकाल, तर तुम्हालाच आता ते पुसावे लागेल आणि शंभर रुपये दंडही भरावा लागेल. सार्वजनिक ठिकाणी पान, गुटखा किंवा तंबाखू खाऊन अस्वच्छता करणाऱ्या साठ जणांवर महापालिकेने कारवाई केली.
महापालिकेच्या विविध क्षेत्रीय कार्यालयांतर्गत गेल्या तीन दिवसांपासून रस्त्यावर थुकंणाऱ्यांवर कारवाई करण्यात येत आहे. बिबवेवाडी, टिळक रस्ता, औंध, विश्रांतवाडी क्षेत्रीय कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांनी ही कारवाई केली. महापालिकेच्या घनकचरा व्यवस्थापन विभागाने ही मोहीम राबविली. या मोहिमेत उपायुक्त ज्ञानेश्‍वर मोळक हेदेखील सहभागी झाले आहेत. रस्त्यावर थुंकणे, सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकणे, कचऱ्याचे वर्गीकरण करणे आदींबाबत महापालिकेकडून वेळोवेळी जनजागृती केली जाते. मात्र तरीही नागरिकांकडून सार्वजनिक ठिकाणी अस्वच्छता केली जात आहे. यामुळे महापालिकेने जनजागृतीबरोबरच धडक कारवाई करण्याची भूमिका घेतली आहे.
याबाबत उपायुक्त ज्ञानेश्‍वर मोळक म्हणाले, ""साठहून अधिक नागरिकांवर महापालिकेने कारवाई केली आहे. यामध्ये उच्च शिक्षितांपासून ते रिक्षाचालक, टेम्पोचालक अशा सर्वांचा समावेश आहे. महापालिकेचे कर्मचाऱ्यांना एखादी व्यक्ती रस्त्यावर थुंकताना आढळली, तर त्या व्यक्तीला पाण्याची बाटली आणि फडके देऊन रस्ता साफ करण्यास सांगितले जाते.''
भाडेवाडीवरून रिक्षा-टॅक्सी युनियन बंदच्या पावित्र्यात
मुंबई : तीन वर्षांपासून भाडेवाढ झाली नसल्याने भाडेवाडीवरून रिक्षा टॅक्सी युनियन बंदच्या पावित्र्यात आहेत. भाडेवाढ नाकारल्यास बंद पुकरण्यावरून...
देवरुख बाजारपेठेतील भारत बेकरीला आग
साडवली - देवरुख बाजारपेठेतील हनिफ अब्बास हरचिरकर यांच्या भारत बेकरीला आज पहाटे चारच्या सुमारास भीषण आग लागली. या आगीत बेकरी पूर्णपणे जळुन...
कल्याण- ओला टॅक्सी चालक आणि रिक्षा चालकांमध्ये वाद
कल्याण - कल्याण रेल्वे स्थानक परिसरात रिक्षाची संख्या वाढत असून, दिवसभर रांगेत राहून व्यवसाय करणे मुश्कील झाले आहे. त्यात ओला टॅक्सी चालक स्टेशन...
रिक्षावाल्याने देवदूत बनून वाचविले महिलेचे प्राण
मुंबई - 'दिल के हम अमीर है' या उक्तीप्रमाणे हृदय असणाऱ्या एका रिक्षाचालकाने हृदय विकाराचा झटका आलेल्या महिला वकीलाचे प्राण वाचविले. त्याबाबत...
मागेल त्याला रिक्षा, टॅक्सी परवाने योजना बंद करा
कल्याण - राज्य शासनाच्या परिवहन विभागाने कोकणासहित ठाणे, कल्याण, डोंबिवली आणि एम.एम.आर.टी.ओ. क्षेत्रात मागेल त्याला टॅक्सी आणि ऑटो रिक्षा परवाने...
मीटरनुसार भाडे नाकारणाऱ्या रिक्षांवर कारवाई
हडपसर - मीटरनुसार भाडे न आकारणाऱ्या ऑटो रिक्षा चालकांवर हडपसर वाहतूक पोलिसांकडून कारवाई होत आहे. मंगळवारी अशा प्रकारच्या दहा रिक्षा चालकांवर कारवाई...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक सह India मध्ये किंमतऑफर & पूर्णतपशील | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
ज्युसर मिक्सर आणि धार लावणारा
ओ डी टॉयलेट (EDT)
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप फ्लॉप्स
पं३ प्लायर्स & इपॉड्स
सुपर इट पं३ प्लायर्स & इपॉड्स
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक
पॉल धावसंख्या फोन ते किती चांगले आहे हे निर्धारित करण्यासाठी वापरकर्ता रेटिंग संख्या आणि एक स्कोअर उपयुक्त users.This करून दिले जाते सरासरी रेटिंग वापरून मोजला पूर्णपणे सत्यापित वापरकर्ते सामान्य रेटिंग आधारित आहे.
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक किंमतIndiaयादी
वरील टेबल मध्ये सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक किंमत ## आहे.
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक नवीनतम किंमत Aug 19, 2018वर प्राप्त होते
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंकफ्लिपकार्ट उपलब्ध आहे.
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक सर्वात कमी किंमत आहे, , जे फ्लिपकार्ट ( 699)
किंमत Mumbai, New Delhi, Bangalore, Chennai, Pune, Kolkata, Hyderabad, Jaipur, Chandigarh, Ahmedabad, NCRसमावेश India सर्व प्रमुख शहरांमध्ये वैध आहे. कृपया कोणत्याही विचलन विशिष्ट स्टोअरमध्ये सूचना वाचा.
PriceDekhoवरील विक्रेते कोणत्याही विक्री माल जबाबदार नाही.
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक दर नियमितपणे बदलते. कृपया सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक नवीनतम दर शोधण्यासाठी आमच्या साइटवर तपासणी ठेवा.
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक - वापरकर्तापुनरावलोकने
ठीक आहे , 1 रेटिंग्ज वर आधारित
आपलाअनुभवसामायिक करा एक पुनरावलोकनलिहा
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक वैशिष्ट्य
प्लेबॅक तिने 5 hr
तत्सम पं३ प्लायर्स & इपॉड्स
( 28 पुनरावलोकने )
( 38 पुनरावलोकने )
( 1 पुनरावलोकने )
( 426 पुनरावलोकने )
( 1 पुनरावलोकने )
( 17 पुनरावलोकने )
( 1 पुनरावलोकने )
( 3 पुनरावलोकने )
( 2 पुनरावलोकने )
( 18 पुनरावलोकने )
सुपर इट सँ००७ पं३ प्लेअर पिंक
1/5 (1 रेटिंग )
जलद दुवे आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा टी & सी गोपनीयता धोरण नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न च्या
कॉपीराइट © 2008-2018 करून गिरनार सॉफ्टवेअर प्रा समर्थित. सर्व अधिकार आरक्षित.


Smashwords – पुन्हा नव्याने सुरुवात – a book by Abhishek Thamke

हे पुस्तक म्हणजे एक अशी कथा आहे, जिथे सर्व काही संपतं आणि सर्वांना पुन्हा नव्याने सुरुवात करावी लागते. हि सुरुवात नव्या जगाची आहे, नव्याने जगण्याची आहे, जगण्याची नाही तर नव्याने जगवण्याची आहे, नव्याने घर शोधण्याची आहे, गमावलेल्या सर्व गोष्टी पुन्हा नव्याने कमावण्याची आहे. More
कादंबरीचा नायक अभिजीत हा महासागरशास्त्रज्ञ आहे जो लग्न करण्यासाठी महाराष्ट्रात येतो. लग्नानंतर लगेचच पत्नी श्रेयासोबत तो अर्जेंटीना येथे त्याच्या कामाच्या ठिकाणी जातो. तिथे त्याचे सहकारी स्टीफन आणि अल्बर्ट त्याला महासागराबद्दल एक रोमांचक गोष्ट सांगतात. या गोष्टीचा शोध घेण्यासाठी अभिजीत, स्टिफन, अल्बर्ट, कप्तान ब्रूस, मेजर रॉजार्ड, बार्बरा, जेन, मोहम्मद आणि त्सेन्ग चू हे सगळे अंटार्क्टिकाच्या दिशेने निघतात. दरम्यान दक्षिण ध्रुवावर आढळणारे महाकाय आणि हिंस्त्र मासे संपूर्ण जगभर जहाजांवर हल्ला करतात. नक्की कोणती गोष्ट शोधण्यासाठी अभिजीत त्याच्या टीमसोबत अंटार्क्टिका खंडावर जातो समुद्री मासे जहाजांवर हल्ले का करतात समुद्री मासे जहाजांवर हल्ले का करतात पुढे जाऊन असे काय होते ज्याने संपूर्ण जग अमेरिका खंडाच्या विरुद्ध होतं पुढे जाऊन असे काय होते ज्याने संपूर्ण जग अमेरिका खंडाच्या विरुद्ध होतं अभिजीत जगातील सर्वात मोठे गुगल आणि फेसबुक का हॅक करतो अभिजीत जगातील सर्वात मोठे गुगल आणि फेसबुक का हॅक करतो या सर्व प्रश्नांची उत्तरे तुम्हाला कादंबरी वाचताना मिळतीलच.
सोबतच मुद्धा हा आहे कि मी तुम्हाला काय देतो आहे. का देतो आहे ते तुम्हाला बऱ्यापैकी कळले असेलच. आज मी लिहिलेले पुस्तक वाचत असताना तुम्ही तुमच्या आयुष्याचे काही तास माझ्यासाठी, माझ्या पुस्तकासाठी देत आहात, तर ते तास तुमच्यासाठी अविस्मरणीय असावे, त्यातून तुम्हाला काही शिकता यावे, पुस्तक वाचत असताना नुसता विरंगुळा न होता तुम्हाला अशी काही माहिती मिळावी जी तुम्ही कधी ऐकली नसेल किंवा वाचली देखील नसेल आणि पुस्तक वाचल्यानंतर आपण काहीतरी नवीन, वेगळे वाचले आहे याचा आनंद तुमच्या चेहऱ्यावर असावा हा महत्वाचा मुद्धा आहे, आणि तो मुद्धा या पुस्तकामध्ये देखील तुम्हाला अनुभवायला मिळेल. महासागरांचा इतिहास, जमिनीखाली आणि समुद्रामध्ये कशा प्रकारे संशोधन होते, संशोधकांचे जीवन कसे असते, सैनिक म्हणजे नक्की काय असतो, निसर्गाची उत्पत्ती कशी झाली आणि अशा प्रकारची बरीच माहिती तुम्हाला या कादंबरीमध्ये वाचता येईल.


न्याय वेळेवर मिळणे कधी सुरू होणार? – बिगुल

न्याय वेळेवर मिळणे कधी सुरू होणार
विलंबाने मिळालेला न्याय म्हणजे अन्यायच ही म्हण जुनी झाली तरी कोर्टातील प्रलंबित प्रकरणांची संख्या तशीच आहे. यावर उपाय काय
by अॅड. प्रभाकर येरोलकर
in दिवाळी अंक, समाज
न्याययंत्रणेविषयी कधी नव्हे तो लोक आता बोलू लागलेत. परंतु नुसतेच आरोप करून संशय वाढविण्याऐवजी या सगळ्यातून काही तरी ठोस उपाययोजना बाहेर पडायला हव्यात. आपली न्यायालये अगदी तालुकापातळीपासून ते थेट सर्वोच्च न्यायालयापर्यंत खूपच संथगतीने चालतात. खरं म्हणजे, लोक कंटाळलेत आता या गतीला. उशिराने मिळणारा न्याय हादेखील एक प्रकारे अन्यायच असतो, असे म्हटले जाते. खूप जुन्या काळापासून ही म्हण तशी प्रचलित आहे. परंतु आता व्यवस्थेत शिरलेल्या त्रुटीमुळे; त्यात बदल करून, उशीराने मिळतो तो अन्याय, असे म्हणण्याची वेळ आलीय. कारण हल्ली न्याययंत्रणेचा वापर हा स्वतःसाठी न्याय मिळविण्याकरिता नव्हे तर कुणावरती तरी अन्याय करण्यासाठी केला जाण्याची वृत्ती वाढली आहे. हे असं घडतं ते कोर्टाच्या मंदगतीने चालणार्‍या प्रक्रियेमुळे. विचार करा; जर देशभरातून तीनसाडेतीन कोटी खटले प्रलंबित असतील तर त्याचा नेमका अर्थ काय निघतो
एका खटल्यामागे दिवाणी, फौजदारी अशा कुठल्याही वादी, प्रतिवादी, फिर्यादी, आरोपी, साक्षीदार, दोन्ही बाजूंचे वकील, पोलिस अधिकारी, डॉक्टर वगैरे; त्याचबरोबर कोर्टातले कर्मचारी, स्टेनो, टायपिस्ट व न्यायाधीश असे मिळून कमान दहाच्या वर लोक अडकून असतात. ही सर्व मंडळी आपल्या खटल्यामध्ये तारीख पे तारीख असं करत राहतात. म्हणजेच तीस ते चाळीस करोड एवढी प्रचंड लोकसंख्या, जी अख्ख्या युरोप खंडाएवढी भरेल, आपल्या भारतदेशातली कोर्टकज्जात अडकलेली असते.
डिसेंबर २०१७ पावेतोची ही आकडेवारी बघा. एकट्या मुंबई उच्च न्यायालयातच एक लाखाहून अधिक प्रकरणे ही दहा वर्षांहून अधिक काळापासून प्रलंबित अवस्थेत आहेत. देशभरातील हायकोर्टांत सहा लक्ष केसेस दहा वर्षांहून अधिक काळ पेंडींग आहेत. हायकोर्टातले कुठलेही अपील दहा वर्षांच्या आत सुनावणीला येणेच कठीण होऊन बसले आहे. त्यामुळे खालच्या दोन स्तरांवरील न्यायालयांमध्ये बेदरकारपणे व चुकीचे अन्यायकारक निकाल देण्याचे प्रमाण वाढू शकते. हा मोठा दोष यंत्रणेत शिरतो. त्याचे कारण या अशा निकालांचा खरेखोटेपणा तपासणारी यंत्रणाच आपल्याकडे उपलब्ध नाही. हायकोर्टातले अपील लवकर निकाली निघत नसल्याने ही स्थिती उद्भवते. संपूर्ण भारत देशात २४ उच्चन्यायालये आहेत. तिथं एकूण चाळीस लक्ष पंधरा हजार खटले प्रलंबित आहेत. यापैकी एकोणीस लक्ष पंचेचाळीस हजार खटले हे दहा वर्षांहून जुने आहेत. या अशा प्रलंबिततेमुळे सामान्य माणसाला न्याय मिळणेपासून वंचित रहावे लागते. तर काही सामर्थ्यवान लोक, राजकारणी, धनदांडगे यांचे फावते. दोन ताजी उदाहरणे घ्या; बिहारचे माजी मुख्यमंत्री व केंद्रीय मंत्री लालुप्रसाद यादव यांच्यावरील भ्रष्टाचाराच्या आरोपांचा निकाल हा ट्रायल कोर्टातच पंधरा, सतरा वर्षांनी लागतो. दरम्यानच्या कालावधीत ते कित्येक वेळा मुख्यमंत्री, केंद्रात मंत्री वगैरे बनलेले असतात. तामीळनाडूच्या माजी मुख्यमंत्री दिवंगत जयललिता यांचे उदाहरण घ्या. ट्रायल कोर्टातून त्या सुटतात. हायकोर्टही तसाच निकाल देते. मात्र, सुप्रीम कोर्ट तब्बल सोळा का सतरा वर्षांनी त्या दोषी असल्याचे ठरवून निकाल देते. हा अंतिम निकाल असेल तर तोपर्यंत त्या निवर्तलेल्या आणि दरम्यानच्या कालावधीत त्या कितीतरी वेळा मुख्यमंत्री बनलेल्या असतात. म्हणजे त्या निवडूनही आल्या. मुख्यमंत्री बनल्या. परंतु जर एखादी व्यक्ती कायद्याने दोषी असेल तर ती असे पद कसे भूषवू शकते हाच निकाल वर्ष दोन वर्षांत लागला असता तर कुणी निवडणूक लढविणे आणि मुख्यमंत्री बनण्याचा सवालच नव्हता. ही इतकी विनोदी आणि विचित्र स्थिती आहे की, यावर चर्चा करणेसुद्धा अर्थहीन आहे. लालकृष्ण अडवाणी व अन्य लोकांवरील बाबरी प्रकरणातील खटला तसूभरही पुढं सरकलेला नाही. दरम्यानच्या काळात ते देशाचे गृहमंत्री व उपपंतप्रधान झाले. हा खटला ‘चार्ज फ्रेमिंग’ अर्थात आरोपनिश्चिती या फौजदारीतल्या प्राथमिक पायरीवरच एवढा काळ म्हणजे पावशतकभर रेंगाळत होता, हे लक्षात घ्यावे. ही यंत्रणा अशा पद्धतीने काम करत असेल तर त्यातून कुणाचा फायदा होतो, हे लक्षात येईल.
कोणतेही सरकार येऊ द्या. ते न्यायव्यवस्थेत सुधारणा करण्याचा विचारही करीत नाही. उच्च न्यायालयातली आकडेवारी ही चोवीसपैकी, वीस हायकोर्टातली आहे. अलाहाबाद आणि इतर तीन हायकोर्टातली आकडेवारी उपलब्ध नव्हती आणि अलाहाबाद हायकोर्ट हे देशातले सर्वात मोठे असून, तिथली प्रलंबितताही सर्वाधिक असण्याची शक्यता आहे. आता सध्याची अवस्था अशी की, मुंबई उच्च न्यायालय हे याबाबतीत टॉपवर आहे. १,२९,०६३ प्रकरणं तिथं पडून आहेत. त्यातली ९६,५४६ दिवाणी तर १२,८४६ फौजदारी आहेत. याशिवाय १९६२१ आणि काही आहेत. सर्वात जास्त न्यायप्रविष्ट प्रकरणं मुंबई उच्चन्यायालयात आहेत, तर पंजाब–हरयाणा हायकोर्ट याबाबत दुसर्‍या व कोलकत्ता हायकोर्ट तिसर्‍या क्रमांकावर आहे; तिथे अनुक्रमे ९९,६३५ व ७४,३१५ खटले पेंडिंग आहेत. यावर उपाय काही आहेत की नाही या आधीच्या सरन्यायाधीशांनी सुट्ट्या कमी कराव्यात, असे जाहीर आवाहन केले होते. आपल्या उन्हाळी सुट्ट्यामधून किमान पाच दिवस त्यांनी कमी करावेत, असं ते न्यायमूर्तींना उद्देशून म्हणाले होते. आता नवीन चीफ जस्टीस आले आहेत. सुट्ट्या कायम आहेत. मुळात न्यायालयांना उन्हाळी सुट्ट्या कशाकरिता असतात, हे न उलगडणारे कोडे आहे. शाळा, कॉलेजांना परीक्षा झाली म्हणून व पुढच्या वर्षी नवीन प्रवेश घ्यावयाचा सबब सुट्ट्या असतात. पण न्यायालयाला कोणती परीक्षा आणि कुठे नवीन प्रवेश पुढल्या वर्गात वगैरे घेणे असते या आधीच्या सरन्यायाधीशांनी सुट्ट्या कमी कराव्यात, असे जाहीर आवाहन केले होते. आपल्या उन्हाळी सुट्ट्यामधून किमान पाच दिवस त्यांनी कमी करावेत, असं ते न्यायमूर्तींना उद्देशून म्हणाले होते. आता नवीन चीफ जस्टीस आले आहेत. सुट्ट्या कायम आहेत. मुळात न्यायालयांना उन्हाळी सुट्ट्या कशाकरिता असतात, हे न उलगडणारे कोडे आहे. शाळा, कॉलेजांना परीक्षा झाली म्हणून व पुढच्या वर्षी नवीन प्रवेश घ्यावयाचा सबब सुट्ट्या असतात. पण न्यायालयाला कोणती परीक्षा आणि कुठे नवीन प्रवेश पुढल्या वर्गात वगैरे घेणे असते इंग्रजांच्या काळापासून ही सुट्यांची प्रथा चालू आहे. त्यांचे एका अर्थाने बरोबरही होते. त्या काळात न्यायाधीश हे इंग्रज होते. त्यांना आपल्याकडील कडक उन्हाळा सोसत नसावा म्हणून त्यांनी त्या सुट्ट्या घेऊन थंड हवेच्या ठिकाणी वा मायदेशात उन्हाळा घालविला. आता आपण बदल करणार की नाही
मध्यंतरी मॉर्निंग कोर्टाची कल्पना जिल्हा व तालुका स्तरावरील न्यायालयात राबविली गेली. परंतु ती सपशेल फेल गेली. कारण न्यायाधीश तेच, वकील तेच आणि कर्मचारीही तेच. कोणीच यात रस दाखविला नाही. ते व्यवहार्यही नव्हते. बदल करण्याचे प्रयत्न अगदीच होत नाहीत असे नाही. परंतु ते अधिक वेगाने व्हावेत. नवीन तंत्रज्ञानाचा विचार केला पाहिजे. चीनमध्ये एक सॉफ्टवेअर संशोधकांनी तयार केलेय. तिथे तीनशे न्यायाधीशांनी त्याच्या मदतीने दीड लाख केसेसमध्ये निकाल दिला. हा प्रयोग आपल्याकडे कितपत यशस्वी होईल माहीत नाही. परंतु नवनवीन प्रयोग करतच राहावे लागेल. वरच्या कोर्टामध्ये एवढी प्रलंबितता असेल तर त्याचा परिणाम जिल्हा व तालुका तसेच ट्रायल कोर्टाच्या निकालावरच नव्हे तर तिथल्या न्यायिक प्रक्रियेवर सुध्दा अनिष्ठ होत असतो. मध्यंतरी एक व्यंगचित्र आले. हत्तीच्या पाठीवर अंबारी म्हणजे न्यायालयातली खुर्ची आहे. परंतु तीत न्यायदेवताच नाही. हत्तीच्या गतीने सरकायचे पण विदारक होते ते व्यंगचित्र.
योग्य न्याय, जलद न्याय, मिळण्यासाठी सुधारणांची गरज आज कधी नव्हे तो हिटलीस्ट वर आहे. अन्यथा अराजकतेला तोंड द्यावे लागेल.
एका प्रकरणात औरंगाबाद हायकोर्टाने एक आदेश देऊन त्याच्या प्रती आपल्या कार्यक्षेत्रातील सर्व जिल्हा न्यायालयांकडे पाठविण्यास सांगितले आहे. म्हटलं तर ही खूपच लहान गोष्ट आहे. मात्र, खूप महत्त्वाचीही आहे. हायकोर्टाला का करावे वाटले असे सध्याची पध्दत अशी आहे की, इंटरनेटचा प्रसार सर्वत्र वेगाने झाला आहे. साहजिकच सर्व प्रशासकीय कार्यालये, न्यायालये यांच्याकडे या तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातोय. हायकोर्टात वा अन्य कुठल्याही कोर्टात झालेली ऑर्डर ही त्या त्या कोर्टाच्या अधिकृत वेबसाईटवर अपलोड केली जाते. ज्याची प्रत छापील स्वरुपातील, इंटरनेटवरून आपण कुठेही जगात घेऊ शकतो. म्हणजे पूर्वीप्रमाणे त्या त्या कोर्टाच्या इमारतीत जाणे, अर्ज देणे, नंतर विशिष्ट कालावधीत ती नक्कल प्राप्त करून घेणे हे श्रम वाचतात. औरंगाबाद किंवा आणखी कुठल्याही हायकोर्टाच्या आदेशाची प्रत आपण आपल्या गावांत बसून इंटरनेटवर बघू शकतो त्याची प्रत देखील मिळवू शकतो.
जसे एखादे महाराष्ट्रातले दैनिक अमेरिकेत, वा जगभरात कुठेही बसून इंटरनेटवर वाचले जाते जर ते अपलोड केलेले असेल तर, तशातलाच हा प्रकार. मात्र, या प्रतीला सरकारी वा न्यायालयीन मान्यता दिली जात नव्हती. तुम्ही या आदेशावर संबंधित कोर्टाचा सही वा शिक्का घेऊन या, त्या आदेशाची प्रमाणित प्रत आणा तरच ती स्वीकारली जाईल वा अधिकृत मानली जाईल अशी भूमिका आजवरची असायची. मात्र, उच्च न्यायालयाच्या या ताज्या आणि महत्त्वाच्या आदेशाने हा अडथळा नक्कीच दूर झालाय. हायकोर्ट म्हणते, की, त्यांच्या अधिकृत वेबसाईटवर जर आदेश अपलोड केलेला असेल तर त्याला अधिकृत मान्यता दिली जाईल. ऑनलाईन आदेश कुठेही उपलब्ध असतात म्हणून इथून पुढे त्यांना वेगळी पडताळणी असणे गरजेचे नाही. या आदेशाचे वकील मंडळींकडून देखील स्वागत होतेय. पक्षकारांचाही वेळ आणि खर्च त्यामुळे वाचेल असे त्यांना वाटते.
मात्र, ऑनलाइनचा धोका एक असाही असू शकतो की, कुणी बनावट ऑर्डर देखील मिळवू शकेल आणि त्याचा गैरवापरही भविष्यात कदाचित होऊ शकेल. परंतु असे प्रकार तर सर्वत्रच घडतात. त्याचे कारण म्हणजे अगदी कोर्टातून शिक्के मारून एखादी बनावट प्रत मिळवून गैरवापर होण्याचे प्रकार घडलेच नाहीत. मागच्या काळात असे नाही. नंतर हे प्रकार उघडे पडले असंही झालेले आहे.
याशिवाय प्रत्येक जिल्हा कोर्टाकडेही हायकोर्ट वा त्यांच्या वेबसाईट या उपलब्ध असतातच. पक्षकाराने वा एखाद्या वकीलाने समजा अशी ऑनलाईन प्रत काढलेली आणली तर त्याची पडताळणी संबंधित ट्रायल कोर्ट वा जिल्हा कोर्ट करू शकते. खरोखरच हायकोर्टाच्या वेबसाईटवर ही ऑर्डर अपलोड झालेलीच आहे किंवा नाही. या संदर्भातली. त्यामुळे तो धोका नाही. असे खुद्द हायकोर्टानेच ही रुलिंग देताना म्हटलेले आहे. प्रश्‍न दुसरा असा की, जसे पूर्वी प्रमाणित प्रतीच बनावट रितीने तयार करण्याचे प्रकार घडलेले तसेच या वेबसाईटवर अपलोड करतानांच एखाद्याने गडबड केली वा ध चा मा, केला तर काय करणार
तर अशा गुन्ह्यांना पर्याय एवढाच की, तो गुन्हाच घडू नये यासाठी व्यवस्था उभी करणे, तशी काळजी घेणे आणि तरीही कुणी असा प्रकार केलाच तर त्याला कठोर शिक्षा करणे. आताही एटीएम मधून अधूनमधून गैरमार्गाने पासवर्ड मिळवून वगैरे पैसे काढले जातात. एखादे दुसरे प्रकार असे घडले म्हणून आपण एटीएम वापरणे बंद करू का शिवाय, गुन्हे करणारे माणसेच असतात. जोपर्यंत माणसे आहेत तोवर गुन्हे घडणारच. परंतु म्हणून सुधारणाच नको, असं कसं चालेल
न्याययंत्रणा जोवर डिजिटल संपूर्णपणे होणार नाही तोवर आपण फारशा सुधारणा करू शकणार नाही हे ही खरेच आहे. अपिलामध्ये देखील या ऑनलाईन प्रतीचा वापर केला जावा तरच काही अर्थ आहे. न्यायालयातून आजही पुरेशा सोयीसुविधा नाहीत. पक्षकारांसाठी बसण्याची व्यवस्था, स्वच्छतागृहे, महिलांसाठी वेगळी व्यवस्था आदींचा अभावच आहे.
तंत्रज्ञानाचा वापर अधिक होणे गरजेचे आहे. तालुका, जिल्हा कोर्टातील न्यायाधीशांना एखाद्या प्रकरणी गरज पडली तर हायकोर्ट वा सुप्रीम कोर्टाच्या निकालांचा आधार तात्काळ घेता यावा, असे तंत्रज्ञान हाताशी असले तर निकाल योग्य देणे सोपे जाईल. साधे समन्स बजावणे ही जुन्या पध्दतीने चालणारी प्रक्रिया बेलीफमार्फत बजावणी वगैरे; कमी करून ती ईमेल वा एसएमएस द्वारे सुरू करता येईल. त्यामुळे वेळही वाचेल. किमान सरकारी कार्यालयांना सुशिक्षित पक्षकारांना अशा प्रकारे समन्स बजावणी करणे सुरू व्हावे. साक्षीदारांच्या साक्षी व्हिडिओ रेकॉर्डिंगद्वारे घेतल्या तर साक्षीदार उलटणे हा प्रकार भविष्यात उरणार नाही. आता पक्षकारांना वा वकीलांना; एसएमएस द्वारे तारीख कळविली जाते. चांगली गोष्ट आहे. तेवढाच वेळ वाचतो. सुधारणा होऊ घातल्यात परंतु न्याययंत्रणा डिजिटल होणे गरजेचे आहे. सीसीटीव्ही कॅमेरे सगळीकडे बसवली पाहिजेत. न्यायालयातले कामकाज सुध्दा घरी बसून लोकांना दिसले पाहिजे. वरिष्ठ न्यायालयांना ज्यांना प्रशासकीय अधिकार असतात त्यांना कुठल्या न्यायालयात काम कसे चालूय, किती प्रकरणे आहेत, रोज किती कामकाज होते, हे दिसले पाहिजे. तशी यंत्रणा उभी रहावी. अशा सुधारणांची गरज आहे देशाला.
आपली न्यायव्यवस्था सुधारली तर आपले निम्म्याहून अधिक प्रश्न आपोआप गळून पडतील.
by अनुवाद: डॉ. राजेश पुसाळकर
कार्यमूल्यांबाबतच्या दृष्टिकोनांतील फरक दाखवणाऱ्या एका जर्मन कथेचा हा अनुवाद...
असगर वजाहत यांच्या कथा
कृष्णा: मानवी संस्कृतीचा समृद्ध प्रवाह
न्याय वेळेवर मिळणे कधी सुरू होणार
रडणारा कावळा अर्थात पुरुषाचे एकटेपण
नाणार रिफायनरी: पिक्चर अभी बाकी है…
प्रो कबड्डी – एक जमलेली खिचडी
अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुका, अधांतरी निवाडा
ट्रम्प या विषयावर लढली गेलेली अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणूक अधांतरी निवाडा देऊन संपली.
by अनुवाद: डॉ. राजेश पुसाळकर
कार्यमूल्यांबाबतच्या दृष्टिकोनांतील फरक दाखवणाऱ्या एका जर्मन कथेचा हा अनुवाद...
असगर वजाहत यांच्या कथा
by अनुवाद- श्रीधर चैतन्य
आपल्या काळातले मंटो म्हणून प्रसिद्ध असलेले असगर वजाहत यांच्या काही कथांचा हा अनुवाद.
by संपादन- टीम बिगुल
कमी शब्दांत जास्तीत जास्त आशय पोहोचवणाऱ्या या साहित्यप्रकाराचे काही मासले बिगुलच्या वाचकांसाठी..


प्रीति जिंटा व पती जीन गुडइनफ यांच्या लग्नाचे फोटो पाहिलेत का? प्रीति जिंटा बद्दल बरच काही नक्की वाचा – Bolkya Resha

प्रीति जिंटा व पती जीन गुडइनफ यांच्या लग्नाचे फोटो पाहिलेत का प्रीति जिंटा बद्दल बरच काही नक्की वाचा
प्रीति जिंटा व पती जीन गुडइनफ यांच्या लग्नाचे फोटो पाहिलेत का प्रीति जिंटा बद्दल बरच काही नक्की वाचा
प्रीति जिंटा व पती जीन गुडइनफ यांच्या लग्नाचे फोटो पाहिलेत का प्रीति जिंटा बद्दल बरच काही नक्की वाचा
प्रीती झिंटा ही हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एक आघाडीची आणि लोकप्रिय अभिनेत्री आहे. तिचा जन्म जानेवारी ३१, १९७५ रोजी शिमला येथे झाला. तिने हिंदी भाषे शिवाय तेलुगु, पंजाबी आणि इंग्लिश भाषा चित्रपट सुद्धा अभिनय केला आहे. शिमला मधील कॉन्वेंट ऑफ़ जीज़स एंड मेरी बोर्डिंग विद्यालय येथून शिक्षण घेतले. पुढे सेंट बेडेज़ कॉलेज मधून गुन्हेगारी मानसशास्त्रातून पदवी घेतली.
प्रीति जिंटा यांचे वडील इंडियन आर्मी मध्ये मोठे अधिकारी होते. प्रीती १३ वर्षांची असतानाच एका कार अपघातात गेले. प्रीतीला दीपांकर आणि मनीष असे दोन भाऊ आहेत. दीपांकर इंडियन आर्मी मध्ये तर मनीष कॅलिफोर्नियात सॉफ्टवेअर इंजिनिअर आहे.
१९ फेब्रुवारी २०१६ रोजी तिने जीन गुडइनफ ह्या आपल्या लॉन्ग टाइम बॉयफ्रेंड सोबत लॉस अँजेलिस येथे लग्न केलं. जीन गुडइनफ हे एन लाईन पॉवर एनर्जी ह्या यू.एस. मधील कंपनीत सिनिअर व्हॉइस प्रेसिडेंट आहेत.
प्रीती जिंटाने १९९८ साली दिल से या हिंदी चित्रपटातून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. दिल से तसेच त्याच वर्षी प्रदर्शित झालेल्या सोल्जर या चित्रपटांसाठी प्रीतीला सर्वोत्तम नवोदित अभिनेत्रीचा फिल्मफेअर पुरस्कार देण्यात आला.
तिच्या दिल चाहता है, कल हो ना हो आणि सलाम नमस्ते यासारख्या चित्रपटांमधील भूमिका विशेष गाजल्या आहेत.दोन्ही गालां वरच्या खोल खळ्या आणि मधाळ डोळे ही प्रीती झिंटा हीची जमेची बाजू मानली जात असे.
(जीन गुडइनफ यांची संपूर्ण फॅमिली जेंव्हा भारतात आली तेंव्हाच हा फोटो २०१७ च्या डिसेंबर महिन्यातील हे फोटो आहेत)
परंतु २००६ पासून प्रितीने सिनेमांत काम करण जवळपास बंद केलं आणि ती इंडियन प्रीमिअर लीग IPL मध्ये पंजाब च्या क्रिकेट टीमची मालक बनली.
श्रीदेवी यांच्या जीवनातील संपूर्ण माहिती फोटोसह
अभिनेत्रीं पेक्षाही सुंदर आहेत ह्या कॉंग्रेसच्या आमदार प्रणितीताई शिंदे
तनुश्री दत्ता प्रमाणेच “ही” टॉपची अभिनेत्री दिग्दर्शकाच्या ह्या कृत्याला वैतागून भारताबाहेर पळून गेली.. पहा काय होत कारण
हि अभिनेत्री बनणार लवकरच आई, डोहाळे जेवणाचे फोटो होताहेत व्हायरल
पहिल्या लग्नातून डिव्होर्स घेतल्यानंतर सई ताम्हणकरचा बॉयफ्रेंड सोबतचे हे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल


three main aspects About the Indian nation | सर्वसमावेशक राष्ट्रवादाच्या पूर्वअटी.. | Loksatta

माती, माणसं आणि माया..
अनुदान दुसऱ्याच्या खात्यात जमा, तलाठय़ास मारहाण, आरोपीस अटक
अश्विनी बिद्रे हत्याप्रकरणी तपास अधिकारी बदलण्याची मागणी
झेविअर इन्स्टिटय़ूट ऑफ कम्युनिकेशन अनधिकृत
माजी मंत्री राजेंद्र मुळक यांचे बेकायदा बांधकाम तोडले
चिमुकलीच्या अन्ननलिकेतून ‘सेफ्टी पिन’ काढली
हिंदू धर्माच्या ब्राह्मिनिकल सनातनवादास आज आत्मपरीक्षणाची व सुधारणेची गरज आहे.
राज्यघटना हा राष्ट्रीय ग्रंथ, तरीही गीताच भेट देणारे राज्यकर्ते आज आहेत.. राज्यघटनेतील मूल्ये आणि तत्त्वे यांची संगती राष्ट्रीयत्वाशी आहे, हे समजून घेतले जात नाही.. अशा वेळी राज्यघटनेने आपल्याला दिलेली राष्ट्र-संकल्पना अबाधित ठेवणे, त्या संकल्पनेचे संरक्षण करणे, हे आपणा सर्वाच्या हिताचे आहे.
आजचे भारतीय राष्ट्र हे अनेक निरनिराळ्या आणि काही परस्परविरोधी विचारसरणींच्या संवादातून घडलेले आहे. भारतीय राष्ट्राबद्दलचे तीन प्रमुख दृष्टिकोन आपणास पाहावयास मिळतात. ते म्हणजे- राष्ट्राची धार्मिक संकल्पना, समाजवादी संकल्पना आणि वैयक्तिक हक्कावर आधारित सर्वसमावेशक संकल्पना. अखेरीस सर्व व्यक्तींना समान हक्कदेणारी आणि त्याला पाया मानणारी सर्वव्यापी राष्ट्राची संकल्पना १९५० साली घटनेमधून मान्य झाली. धर्माधिष्ठित राष्ट्र ज्यांना हवे होते, त्यांना पाकिस्तानच्या निर्मितीमुळे काही प्रमाणात यश मिळाले. भारतीय राज्यघटनेने धार्मिक संकल्पनेचा सारासार विचार करून, धर्मस्वातंत्र्य हा मूलभूत हक्कसर्व भारतीयांना दिला. मात्र त्याच वेळी, राज्यव्यवस्थेचा पाया धर्मावर आधारित नसेल, हेही स्पष्ट केले. या संदर्भात कुठेही शंकेला वाव राहू नये, म्हणून राज्यघटनेच्या प्रास्ताविकेत किंवा सरनाम्यात ‘सेक्युलर’ (धर्मनिरपेक्ष) हा शब्द समाविष्ट करण्यासाठी घटनादुरुस्तीही केली. त्याच घटनादुरुस्तीद्वारे, प्रास्ताविकेत ‘समाजवादी’ हा शब्दही समाविष्ट झाला.
अशा प्रकारे आपली राज्यघटना विविध दृष्टिकोनांना स्थान देणारी ठरली. राज्यघटनेच्या आजच्या स्वरूपाप्रमाणे, भारत हे ‘सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, लोकशाही, गणराज्य’ बनले. ते ‘सार्वभौम’ आणि ‘गणराज्य’ आहे, कारण राष्ट्राची सत्ताशक्ती अंतिमत: लोकांकडेच आहे. ते ‘लोकशाही गणराज्य’ आहे, कारण लोकांनी निवडलेले प्रतिनिधी राज्ययंत्रणा चालवितात. तसेच, जरी प्रत्येक भारतीयास धर्मस्वातंत्र्य असले तरी राज्ययंत्रणेचा पाया धार्मिक तत्त्वांवर आधारलेला नाही, त्याअर्थी आपण ‘धर्मनिरपेक्ष’ राष्ट्र आहोत. आपली राज्ययंत्रणा आर्थिक समतेसाठी कटिबद्ध राहणारी आहे, या अर्थाने आपण ‘समाजवादी’ राष्ट्र आहोत. आपल्या राज्यघटनेने मूलभूत हक्कांची हमी सर्व लोकांना दिली आहेच व त्यामागची तत्त्वे हे आपल्या राज्ययंत्रणेचे ध्येयसुद्धा आहे. प्रास्ताविकेत नमूद केलेली ही तत्त्वे म्हणजे न्याय, स्वातंत्र्य, समानता आणि बंधुता.
आम्ही १९५० पासून राज्यघटनेची उद्दिष्टे पूर्ण करण्याच्या प्रयत्नात आहोत; परंतु या संदर्भात काही प्रगती होऊनही घटनेने न्याय, स्वातंत्र्य, समानता आणि बंधुता यावर आधारित समाजासाठी दिलेले वचन व कृती यांत तफावत आहे. त्या अर्थाने भारत अजूनही राष्ट्र बनण्याच्या प्रक्रियेतच आहे. ही तफावत का आहे हे समजून घेण्यासाठी ‘राष्ट्रीयत्व’ आणि ‘राष्ट्रवाद’ (नॅशनॅलिटी आणि नॅशनॅलिझम) यांकडे बारकाईने पाहणे आवश्यक आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर ‘राष्ट्रीयत्व’ आणि ‘राष्ट्रवाद’ यांमधील फरक स्पष्ट करताना म्हणतात की, या दोन संकल्पनांचा संबंध दोन भिन्न जाणिवा किंवा मानवी मनाच्या दोन भिन्न अवस्थांशी आहे. राष्ट्रीयत्व हे लोकांना एकत्र ठेवणाऱ्या अनुबंधाच्या किंवा नात्याच्या जाणिवेतून येते, तर राष्ट्रवाद हा ‘अशा रीतीने अनुबंध असलेल्या साऱ्या लोकांना सामावून घेण्यासाठी एक राष्ट्र असायला हवे’ या जाणिवेशी व अभिलाषेशी संबंधित आहे. राष्ट्रीयत्वाची जाणीव नसेल, तर राष्ट्रवादाची जाणीव (किंवा राष्ट्रही) अस्तित्वात नसेल. राष्ट्रवादाची ज्योत जागृत ठेवण्यासाठी, आपल्या भूभागात आपण सारे जण राष्ट्रीयत्वाच्या अनुबंधाने एकत्र आहोत, याची जाणीव हवीच.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या मते हा अनुबंध किंवा राष्ट्रीयत्वाची जाणीव ही समाजव्यवस्था किती न्यायपूर्ण आहे आणि समाजव्यवहारांत प्रत्यक्ष किती समानता आहे, यावर अवलंबून असते. एक भाषा, एकच वंश, एक संस्कृती किंवा निव्वळ भूभाग हे (हिंदुराष्ट्रवादी ज्यांचा आधार घेतात, ते) घटक राष्ट्रीयत्वाची जाणीव निर्माण करण्यास जरी जरुरी असले, तरीही तेवढेच पुरेसे नाहीत किंवा अपुरे आहेत. समानता मान्य करणे, एकमेकांशी संवाद ठेवणे, सहभागी होणे आणि एकमेकांची भागीदारी मान्य करणे (एकमेकांच्या सुखदु:खांत वाटेकरी होणे) ही राष्ट्रजीवनाची गुरुकिल्ली आहे. ही भागीदारी असेल, तर सारे माझे बांधव आहेत, ही भावना निर्माण होईल व हीच बंधुत्वाची भावना राष्ट्रीय भावना निर्माण करेल. म्हणजे, समाजात समानता व बंधुत्व नसेल तर राष्ट्रीय भावनाही अपुरी असेल.
मात्र खेदाने म्हणावे लागते की, आपण सारे समान आहोत या जाणिवेतून संवाद, सहभाग आणि भागीदारी या बाबींचा अभाव ‘हिंदुराष्ट्रा’च्या संकल्पनेत दिसतो. दलितांविषयी समानतेचा अभाव दिसतो. त्याचप्रमाणे मुस्लीम आणि ख्रिश्चन यांना परके किंवा बाहेरचे मानून, त्या धर्मीयांनी सार्वजनिक जीवनात हिंदूंच्याच संस्कृतीप्रमाणे वागले पाहिजे, अशी अपेक्षा त्या संकल्पनेनुसार केली जाते. समानता व बंधुभाव यांना राष्ट्राचा आधार मानण्याऐवजी, फक्त ‘एक भूमी’, ‘एक संस्कृती’, ‘एक भाषा’, ‘एक वंश’ यातून एकता येईल, ही अपेक्षा करतो.
हे झाले संकल्पनेच्या पातळीवर; परंतु याच संकल्पनेला काही क्षेत्रांत मूर्तरूप देण्याचा सध्या प्रयत्न काही लोकांकडून आणि विशेष म्हणजे राज्ययंत्रणेकडूनही हळूहळू सुरू असलेला दिसतो. यामुळे समानता, स्वातंत्र्य, बंधुता आणि धर्मनिरपेक्षता या राज्यघटनेच्या तत्त्वांचे अवमूल्यन होत आहे. या तत्त्वांच्या अवमूल्यनाची काही उदाहरणे देता येतील. वेदिक पायावर राष्ट्र उभे करण्याची भाषा किंवा सरकारच्या प्रमुखांनी अन्य राष्ट्राच्या प्रमुखास गीतेची प्रत भेट देणे. एका ज्येष्ठ मंत्रिमहोदयांनी गीता हा राष्ट्रीय ग्रंथ असावा, अशी सूचना करणे आणि महाराष्ट्र सरकारने लागोपाठ जणू त्याचीच अंमलबजावणी म्हणून, महाविद्यालयांमध्ये गीतेच्या प्रतींचे वाटप करा आणि या ग्रंथातील शिकवण विद्यार्थ्यांपर्यंत न्या, असा सूचनावजा आदेश काढणे. एका हिंदू धार्मिक नेत्याची नेमणूक मुख्यमंत्रिपदावर करणे, हिंदू साधू-महाराजांना राज्यमंत्रिपदाचा दर्जा देणे, विशिष्ट विचारसरणी मान्य करणाऱ्या समाजातील लोकांचाच भरणा विविध सरकारी मंडळे वा अन्य ठिकाणी करणे, ही धर्मनिरपेक्षता डावलण्याची निव्वळ काही उदाहरणे. तीच स्थिती समानतेची आहे. जातिव्यवस्था आणि अस्पृश्यता यांविरुद्ध बोलले जात असले तरी समानता प्रस्थापित करण्याचे काम हे महत्त्वाचे मानले जात नाही. त्यामुळे दलितांवर अत्याचार व हिंसाचार झाला तरी त्याच्या निषेधाचा शब्दही हिंदू संघटना काढत नाहीत. व्यक्ती व प्रसारमाध्यमांच्या स्वातंत्र्याची घसरणसुद्धा, सतत नजर व नियंत्रण ठेवण्यापासून सुरू झाली आहे. बंधुतेच्या तत्त्वाचे अवमूल्यनही होतेच आहे. धार्मिक गटांतील तणावाला कारणीभूत असणारा तिरस्कार वाढतो आहे आणि त्यातून ऊना जिल्ह्य़ात झाले तसे दलितांवर किंवा अन्यत्र मुस्लीम आणि ख्रिस्ती समाजांविरुद्ध हिंसाचाराच्या घटना होत आहेत. यावरून हे स्पष्ट होते की, राष्ट्रवादी भावना बनण्यामागे समानता, स्वातंत्र्य, बंधुभाव ज्याची गरज आहे, त्याची उणीव कृतीतून दिसते आहे.
हिंदू धर्माच्या ब्राह्मिनिकल सनातनवादास आज आत्मपरीक्षणाची व सुधारणेची गरज आहे. इतिहासात जेव्हा हा ब्राह्मिनिकल हिंदू सनातन धर्मच संकटात होता, तेव्हा त्यात बदलही घडवले गेले होते. बुद्धधम्मातील अहिंसा, संन्यास आणि योग यांसारख्या संकल्पना आपल्याशा करून सनातन ब्राह्मिनिकल हिंदू धर्मात सुधारणा झाली. ब्रिटिश अमलाखालील काळात हिंदू कुटुंबव्यवस्थेतील सुधारणा मान्य झाल्यामुळे सती प्रथा, बालविवाह बंद आणि विधवा विवाह मान्य होऊ शकले; परंतु दु:खाची बाब ही की, लाल मणी जोशी यांनी नोंदविल्याप्रमाणे, या ब्राह्मिनिकल पायावरील धर्मातील जातिव्यवस्था आणि शिवाशिव यांमध्ये बदल आणण्यास पाठिंबा दिला नाही.
धर्माने दिलेले विशेषाधिकार आणि उच्च स्थान यांचा त्याग करावा लागेल, म्हणून हे बदल होऊ दिले नाहीत. वास्तविक राष्ट्राला समर्थ, समृद्ध करण्याची आस हिंदू आणि अन्य धर्मीय अशा सर्वानाच आहे; परंतु समानता, स्वातंत्र्य, लोकशाही आणि धर्मनिरपेक्षता या संकल्पनांचा पाया प्रत्यक्षात मान्यच होत नसेल, तर बाबासाहेब आंबेडकर यांनी म्हटल्याप्रमाणे, ती आस अपूर्णच राहते. अस्पृश्य किंवा मागास जाती म्हणून ज्यांना दूर ठेवले गेले, त्यांना हा विषम सामाजिक रचनेवर आधारित हिंदू राष्ट्रवाद अपुरा वाटतो. तसेच मुस्लीम वा ख्रिश्चनांना दुय्यम नागरिकत्व स्वीकारावेसे वाटत नाही. दुजाभाव वाढत राहिला, तर त्याचे रूपांतर संघर्षांत आणि असंतोषात होण्याची दाट शक्यता असते. इतिहास आपल्याला हेच सांगतो की, दमन आणि बळजबरी यांनी एकोपा साधत नाही. त्यामुळेच, राज्यघटनेने आपल्याला दिलेली राष्ट्र-संकल्पना अबाधित ठेवणे, त्या संकल्पनेचे संरक्षण करणे, हे आपणा सर्वाच्या हिताचे आहे. यामुळेच आपण सारे एकोप्याने समृद्धीकडे वाटचाल करू शकू.
पुढल्या आठवडय़ात आपण, दलित राजकारण किंवा दलितांच्या संघटित कृतींमागे विचारसरणीचा आधार याची चर्चा करणार आहोत.
लेखक सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात सुप्रतिष्ठ प्राध्यापक, तसेच ‘असोसिएशन फॉर सोशल अँड इकॉनॉमिक इक्वालिटी’चे अध्यक्ष आहेत.
(पुढील आठवडय़ापुरते, हे सदर शुक्रवारऐवजी गुरुवारी प्रकाशित होईल.)
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
सातव्या वेतन आयोगाचा अहवाल याच महिन्यात
 : नवरा जिवंत असतानाही पत्नीच्या खात्यात होतेय 'विधवा पेन्शन' जमा
मोदी सरकारने सीबीआयला 'प्रायव्हेट आर्मी' बनवले : काँग्रेस
तिहार तुरुंग 'सेफ', ब्रिटनच्या कोर्टाचा निर्वाळा; विजय मल्ल्याचे प्रत्यार्पण शक्य
Photo : आता तैमुरसोबत तुमचीही चिमुकली मंडळी खेळू शकणार
Photos : दीप- वीरच्या लग्नातील काही खास क्षणचित्रे
'नेटफ्लिक्स'च्या 'जंगल बुक'मध्ये बॉलिवूडचे 'राम-लखन' आणि 'धकधक गर्ल'
Photo : आता तैमुरसोबत तुमचीही चिमुकली मंडळी खेळू शकणार
अनुष्का शर्माचा मेणाचा पुतळा सिंगापूरच्या मादाम तुसाँ संग्रहालयात
आई रागावण्याच्या भीतीने आठ वर्षांच्या मुलाचे पलायन
आफ्रिकेतील मालावी हापूस पुण्यातील फळबाजारात दाखल
बावखळेश्वर मंदिरावर कारवाई सुरू
मुंबईची कूळकथा : साष्टीचे गवेषण
पाण्याचा वाढीव कोटा मंजूर करा
अंतर्गत मेट्रोची उन्नत भरारी
५८४ मुजोर प्रवाशांना तडाखा
मुंबईत हवेची गुणवत्ता घसरली


शिक्षणाच्या लोकशाहीकरणाचे उद्गाते

14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
दुष्काळामुळे होरपळ, त्यात 'पाढऱ्या सोन्या'ला कवडीमोल दाम
VIDEO : 'आता रडायचं नाही, तर लढायचं', शेतकऱ्यांच्या विधवांनी स्वत:चं दु:ख मांडलं रंगमंचावर
...म्हणून महिला सोशल मीडियावर चक्क अंर्तवस्त्रांचे फोटो करतायेत शेअर
14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
दुष्काळामुळे होरपळ, त्यात 'पाढऱ्या सोन्या'ला कवडीमोल दाम
आणखी दोन दिवस राहणार ढगाळ वातावरण; अवकाळी पावसामुळे दुष्काळी भागांना दिलासा
भाजप आमदार अनिल गोटेंची बंडखोरी, काय आहे पुढची रणनीती
14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
VIDEO : मुंबईतील सेंट्रल प्लाझा मॉलमध्ये मोठी आग
मुस्लिम समाजाला धर्माच्या आधारावर आरक्षण नाही-चंद्रकांत पाटील
अधिवेशनात आज मराठा आरक्षणावर चर्चा होण्याची शक्यता
Fb आणि इन्स्टाग्राम झालं ठप्प, येतायत या अडचणी
काँग्रेस अहंकारी पक्ष, लोकसभेसाठी आघाडी नाही - अखिलेश
प्रचार करणाऱ्या भाजप आमदाराच्या गळ्यात घातला चपलांचा हार
छत्तीसगडचा गड कोण राखणार भाजपची 15 वर्षांची राजवट जाणार की राहणार
VIDEO : दीपिकानंतर आलियानंही केला लग्नाबाबत खुलासा, काय असणार गुपित
Video : विमानतळावर कॅमेरामननं दीपिकाला म्हटलं भाभी आणि मग...
लग्नाचा अल्बम : मेहंदीपासून ते मेजवानीपर्यंत.... दीपिका- रणवीरच्या लग्नाचे सर्व फोटो
नेहानं ठेवलं लेकीचं नाव, सोशल मीडियावर शेअर केला फोटो
PHOTOS : हे फोटो पाहिलेत तर तुमच्या अंगावर काटे आल्याशिवाय राहणार नाहीत
PHOTO : लंच डेटवर जाणाऱ्या दिशा पटानी आणि टाइगर श्रॉफचे फोटो व्हायरल
PHOTOS : छत्तीसगढ मध्ये मतांचा बाजार 10 रूपयांना किलोभर चिकन
शेगाव आनंद सागरला जायचं प्लॅनिंग करताय तर होऊ शकतो तुमचा हिरमोड
टी२० मध्ये १२ षटकार लगावत हरमनप्रीत कौर झटक्यात झाली लखपती
VIDEO : WWE Survivor Series 2018 मध्ये महिला स्टारने केला मान तोडण्याचा प्रयत्न
VIDEO 'जय हो' नंतर 'जय हिंद इंडिया' : रेहमाननं रचलं हॉकी वर्ल्डकपसाठीचं नवं गाणं
कोहलीबाबतची ती व्हायरल गोष्ट ठरली अफवाच
...आणि बाळासाहेबांची बातमी आली
दीड अंशाचा प्रश्न : तापमानवाढीला आणि दुष्काळाला शेतीच जबाबदार
'दुष्काळात होरपळा, पण...मंदिर वहीं बनाएंगे
VIDEO : 'आता रडायचं नाही, तर लढायचं', शेतकऱ्यांच्या विधवांनी स्वत:चं दु:ख मांडलं रंगमंचावर
हर हर महादेवचा घोष करत भक्तांच्या काट्यांमध्ये उड्या, अंगावर काटा आणणारा VIDEO
VIDEO : काँग्रेसच्या माजी नगरसेवकावर प्राणघातक हल्ला
VIDEO : मुंबईतील सेंट्रल प्लाझा मॉलमध्ये मोठी आग
- डॉ. शैलेंद्र देवळाणकर, परराष्ट्र धोरण विश्लेषक
भारतात शिक्षणाच्या लोकशाहीकरणाची मागणी सर्वांत प्रथम डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला केली होती. त्यांचा सर्वाधिक भर प्रामुख्याने उच्च शिक्षणावर होता. बाबासाहेब शिक्षणाकडे फक्त आर्थिक विकासाचे साधन म्हणून बघत नव्हते; तर ते शिक्षणाकडे सामाजिक आणि राजकीय जागृतीचा मार्ग म्हणून बघत होते. व्यक्तीला शिक्षण मिळून त्याचे सबलीकरण व्हावे आणि सबलीकरणातून त्याला मानसिक गुलामगिरीतून, अन्यायातून मुक्ती मिळावी, असे बाबासाहेबांचे स्वप्न होते. भारत आज महासत्ता बनण्याच्या दिशेने मार्गक्रमण करत आहे; परंतु त्यासाठी अणवस्त्रे अथवा दोन अंकी विकास दर गाठणे पुरेसे नाही; तर भारतात ज्ञानाधिष्टित समाज निर्माण करावा लागणार आहे. सध्या एकविसाव्या शतकातील नवीन शिक्षण धोरण ठरवण्याची प्रक्रिया केंद्र सरकारकडून सुरू झालेली आहे. अशा वेळी बाबासाहेबांचे याबाबतचे विचार समजून घेणे महत्त्वाचे आणि औचित्याचे ठरणारे आहे.
गेल्या दोन दशकांपासून म्हणजे जागतिकीकरण, खासगीकरण आणि उदारीकरणाचे धोरण अवलंबल्यापासून भारतातील शिक्षण व्यवस्था संक्रमणावस्थेतून जात आहे. २००८ पासून साधारणपणे शिक्षणामध्ये संख्यात्मक व गुणात्मक बदल घडविण्यासाठी केंद्र आणि राज्य शासन मोठ्या प्रमाणात प्रयत्नशील आहे. एकविसाव्या शतकातील शिक्षण धोरण ठरवण्याची प्रक्रिया केंद्र सरकारने सुरू केलेली आहे. हे धोरण ठरवताना विसाव्या शतकात बाबासाहेबांनी मांडलेले शिक्षणासंबंधीचे विचार मार्गदर्शक ठरणारे आहेत.
अलीकडील काळात शिक्षण क्षेत्रामध्ये मोठ्या प्रमाणात कायापालट घडवून आणला जात आहे. अनेक बाबतीत हे बदल दिसून येत आहेत. विशेषतः ११ व्या आणि १२ व्या पंचवार्षिक योजनेत शिक्षण क्षेत्रावर फार मोठा भर देण्यात आलेला दिसतो. अकराव्या पंचवार्षिक योजनेमध्ये शिक्षणाची संख्यात्मक वाढ आणि १२ व्या पंचवार्षिक योजनेत शिक्षणाचा गुणात्मक विकास याला प्राधान्य देण्यात आले आहे. दुसरीकडे गेल्या एक दशकात जगामध्ये उच्च शिक्षणासंदर्भात होत असलेल्या काही आंतरराष्ट्रीय सर्वेक्षणांनुसार उच्च शिक्षण देणार्‍या संस्थांची गुणवत्तेनुसार जी क्रमवारी केली जात आहे, त्यामध्ये जगातील पहिल्या २०० शिक्षणसंस्थांमध्ये एकाही भारतीय संस्थेचे नाव नाही. भारतातील उच्च शिक्षणामधील ग्रॉस एन्रॉलमेंट रेशो हा जगाच्या आणि इतर आशियाई देशांच्या तुलनेत अतिशय कमी आहे. ही नक्कीच दुर्दैवाची गोष्ट आहे. यामागचे मुख्य कारण म्हणजे शिक्षणक्षेत्राचे लोकशाहीकरण भारतात घडून आलेले नाही.
सध्या भारतातील शिक्षण क्षेत्राला दोन मोठ्या समस्या भेडसावत आहेत. त्यापैकी एक म्हणजे शिक्षणाचा संख्यात्मक विकास आणि दुसरी आहे शिक्षणाचा गुणात्मक विकास. या दोघांचाही संबंध शिक्षणाच्या लोकशाहीकरणाशी थेट संबंधित आहे. आपल्याकडे शिक्षणाचे लोकशाहीकरण झाले असते तर शिक्षणाची सर्वांना समानसंधी मिळाली असती आणि देशाचा शैक्षणिक प्रसार घडून आला असता. आजही भारतात साधारणतः ८० टक्के लोकसंख्या ही उच्च शिक्षणाच्या अखत्यारित नाही. शिक्षणाच्या लोकशाहीकरणाची मागणी सर्वांत प्रथम डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला केली होती. त्यांचा सर्वाधिक भर प्रामुख्याने उच्च शिक्षणासाठी होता.
सध्या भारत हा महासत्ता बनण्याच्या दिशेने प्रवास करत आहे. पण यात एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की, भारत केवळ अणवस्त्रांच्या आधारावर किवा दोन अंकी विकासाचा दर गाठल्यामुळे महासत्ता बनणार नाही, तर त्यासाठी भारतात ज्ञानाधिष्ठित समाज तयार करावा लागेल. जपानचा विकास त्याचे उत्तम उदाहरण असून या देशाने प्रामुख्याने शिक्षणात सर्वाधिक गुंवतणूक केली व आपला विकास साधला. आज आफ्रिका खंडातील अनेक मागासलेले देशसुद्धा शिक्षणासाठी मोठा खर्च करत आहेत. याचाच अर्थ ज्ञानाधिष्टित समाज बनवण्याच्या माध्यमातूनच राष्ट्र हे महासत्ता बनू शकते. अशा दृष्टिकोनातून आज आपल्याकडे शिक्षणावर भर दिला जात आहे. आज ज्या सुधारणा आपण घडवून आणतो आहोत, त्या सुधारणांची सूचना बाबासाहेबांनी विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीलाच दिल्या होत्या. म्हणूनच बाबासाहेबांचे याबाबतचे विचार आज समजून घेणे खूपच महत्त्वाचे ठरते. बाबासाहेब शिक्षणाकडे फक्त आर्थिक विकासाचे साधन म्हणून बघत नव्हते; तर ते शिक्षणाकडे सामाजिक आणि राजकीय जागृतीचा मार्ग म्हणून बघत होते.
भारतीय तरुणांना आज शिक्षणासाठीचा ओढा प्रामुख्याने अमेरिकेकडे आहे. हा देश शिक्षणाचे महत्त्वाचे केंद्र मानला जातो आहे. आज प्रत्येकाला उच्च शिक्षणासाठी अमेरिकेला जायचे असते. परंतु, याची जी परंपरा आहे ती प्रामुख्याने बाबासाहेबांनी सुरू केली. शिक्षणासाठी अमेरिकेचे महत्त्व ओळखणारे हे पहिले भारतीय व्यक्ती होते. एकोणिसाव्या शतकाच्या शेवटी आणि विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला भारतातून शिक्षणासाठी परदेशात जाणार्‍या व्यक्ती प्रामुख्याने इंग्लंडमध्ये जात असत. महात्मा गांधी, पंडित नेहरू हे इंग्लंडमध्ये गेले; पण बाबासाहेब आंबेडकर हे एकमेव अपवाद होते जे उच्च शिक्षणासाठी अमेरिकेला गेले. याबरोबरच बाबासाहेबांनी आपल्या जीवनात शिक्षण क्षेत्रात विविध भूमिका पार पाडल्या. विद्यार्थी, संशोधक, शिक्षक, प्राचार्य, संस्थाचालक अशा सर्व भूमिका त्यांनी अतिशय समर्थपणे पार पाडलेल्या दिसतात. शिक्षण क्षेत्रातील त्यांचे महत्त्व आणि योगदान म्हणूनच खूप महत्त्वाचे ठरते.
आजचे युग हे सबलीकरणाचे आहे. व्यक्ती हा संपूर्ण व्यवस्थेचा केंद्रबिंदू बनला आहे. शिक्षणाच्या माध्यमातून व्यक्तीचे सबलीकरण साधण्यासाठी प्रयत्न होत आहेत. मानवाधिकार, व्यक्तीची सुरक्षा याला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. आज राष्ट्राच्या सुरक्षिततेपेक्षा व्यक्तीची सुरक्षितता, व्यक्तीचे अधिकार जास्त महत्त्वपूर्ण बनलेले आहेत; परंतु शिक्षणाच्या माध्यमातून व्यक्तीच्या सबलीकरणाची ही संकल्पनाच मुळात बाबासाहेबांनी प्रथम मांडली होती, हे लक्षात घ्यावे लागेल. ते शिक्षणाकडे सबलीकरणाचे साधन म्हणून पहात असत. बाबासाहेबांचे दोन उद्देश होते, एक तर सबलीकरण आणि दुसरे म्हणजे मुक्ती. व्यक्तीला जर शिक्षण मिळाले तर त्याचे सबलीकरण होईल आणि सबलीकरण झाले म्हणजेच व्यक्तीची मुक्ती होईल, असे त्यांचे म्हणणे होते. ही मुक्ती मानसिक गुलामगिरीतून, अन्यायातून होणे त्यांना अपेक्षित होते.
भारतातील सामाजिक प्रश्न हे ऐतिहासिक काळापासून प्रामुख्याने जमिनीच्या अधिकारांशी संबंधित आहेत. येथे जमिनीचा अधिकार पारंपरिकरित्या उच्च वर्णियांकडे राहिल्याने मागासवर्गीयांना जमिनीच्या हक्कांपासून वंचित ठेवण्यात आले होते. त्यामुळे या वर्गाचा विकास घडवून आणायचा असेल तर तुमच्याकडे दोन मार्ग आहेत, असे बाबासाहेब म्हणायचे. त्यातील एक म्हणजे संपूर्ण भारतातील जमिनींचे राष्ट्रीयीकरण करा आणि त्याचे पुन्हा विभाजन करा. व दुसरा मार्ग म्हणजे शिक्षणाचा होय, हे त्यांनी जाणले होते. म्हणूनच त्यांनी शिक्षणाचा आधार घेतला व त्यावर भर देण्यास सुरुवात केली.
आजच्या संपूर्ण शिक्षणामध्ये मुख्य मुद्दा कौशल्य विकासाचा आहे. यासाठी २००९ मध्ये केंद्र सरकारने नॅशनल स्किल डेव्हलमेंट कौन्सिलची स्थापना केली. आजही शिक्षणासंदर्भात जे जे प्रस्ताव येतात, त्यामध्ये कौशल्य विकासावर अधिक भर दिलेला दिसतो. याचे कारण म्हणजे शैक्षणिक संस्थांमधून देण्यात येणारे शिक्षण आणि बाजारापेठांची मागणी यामध्ये फार मोठे अंतर आहे. त्यामुळे आज शिक्षण घेऊन विद्यार्थी बाजारपेठेत जातात तेव्हा त्यांना या ज्ञानाची उपयुक्तता होत नाही. शिक्षण कुचकामी ठरते. परिणामी बेरोजगारांची संख्या वाढते. म्हणून सध्या कौशल्यविकासावर भर दिला जात आहे; परंतु शिक्षणाच्या माध्यमातून कौशल्य विकसित केले गेले पाहिजे, ही मागणीदेखील पहिल्यांदा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी मागणी केली होती. आपण २००९ मध्ये ‘राईट टू एज्युकेशनङ्क हा कायदा केला, अशा प्रकारच्या सक्तीच्या शिक्षणाची मागणी बाबासाहेबांनी स्वतंत्र मजूर पक्ष या त्यांच्या पक्षाच्या जाहीरनाम्यामध्ये पहिल्यांदा केली होती. अशी मागणी करणारा हा भारतातील पहिला राजकीय पक्ष होता. त्यामुळे २००९ मध्ये आलेल्या शिक्षण हक्क कायद्याचे मुख्य श्रेय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना जाते.
२००८ पासून आपण शिक्षणाच्या संख्यात्मक आणि गुणात्मक विकासावर भर देत आहोत. पण बाबासाहेबानी १९२० च्या दशकामध्ये प्रत्येक प्रांतामध्ये उच्च शिक्षण देणारी विद्यापीठे असली पाहिजेत अशी मागणी केली होती. उच्च शिक्षणाचा प्रसार वाढेल तेव्हा लोकांना उच्च शिक्षणाची संधी मिळेल, अशी त्यांची भूमिका होती. त्यासाठीच संख्यात्मक विकासाची मागणी देखील बाबासाहेबांकडून पहिल्यांदा झाली होती. बाबासाहेबांना भारतामध्ये तर्कसंगत, विवेकशील समाज निर्माण करायचा होता. प्रत्येक गोष्टीकडे आपण वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहिले पाहिजे असे त्यांना वाटत होते. कारण भारताच्या पारंपरिक शिक्षणामध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा अभाव होता. त्यामुळे अंधश्रद्धेला चालना मिळत होती. भारतीय राज्यघटनेमध्ये देखील वैज्ञानिक दृष्टिकोन वाढवणे हे कर्तव्य मानले गेले आहे. परंतु इतक्या वर्षांनंतरही आज हा वैज्ञानिक दृष्टिकोन समाजामध्ये निर्माण करण्यात आपल्याला अपयश आले. त्यामुळेच डॉ. दाभोलकरांसारख्या व्यक्तीला आपल्याला गमवावे लागले. डॉ. बाबासाहेबांना समस्त भारतीयांना वैज्ञानिक दृष्टिकोनाकडे वाळवायचे होते आणि त्यादृष्टीने शिक्षणाचा प्रसार, प्रचार आणि वापर करणे त्यांना महत्त्वाचे वाटत होते.
बाबासाहेबांनी शिक्षणा सदंर्भातल्या अत्यंत छोट्या छोट्या गोष्टींचा विचार केला होता. प्राध्यापकांची कर्तव्य काय असली पाहिजेत शिक्षणसंस्थांमध्ये वस्तीगृहांचे स्थान काय असले पाहिजे शिक्षणसंस्थांमध्ये वस्तीगृहांचे स्थान काय असले पाहिजे विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती किती दिली गेली पाहिजे विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती किती दिली गेली पाहिजे या संदर्भातला अतिशय सविस्तर तपशील त्यांनी आपल्या अनेक लेखांमधून मांडला आहे. हे संदर्भ कालातीत आहेत. आजच्या बदलत्या काळातही ते अतिशय महत्त्वाचे आणि मार्गदर्शक ठरणारे आहेत. शिक्षणाच्या लोकशाहीकरणाचे बाबासाहेबांचे स्वप्न होते, हे स्वप्न आजही पूर्ण झालेले नाही. त्या दिशेने वाटचाल सुरू आहे. पण जोपर्यंत भारतात शिक्षणाचे लोकशाहीकरण होत नाही, तोपर्यंत या देशात ज्ञानाधिष्ठित समाज निर्माण होणार नाही आणि तोपर्यंत देश महासत्ता बनणार नाही. इतिहासकार रामचंद्र गुहा यांनी बाबासाहेबांच्या संदर्भात असे म्हटले आहे की, ‘तुम्ही आज ज्या राजकीय, सामाजिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील सुधारणा करणार आहेत, त्यांचा संदर्भ बिंदू म्हणून बाबासाहेबांकडे पहावे लागेल.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी कनेक्ट राहा आमच्या फेसबुक पेज आणि टि्वटर अकाऊंटसोबत
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
Tags: Dr.babasaheb Ambedkarचैत्यभूमीडाॅ.बाबासाहेब आंबेडकरदादरमहापरिर्निर्वाण दिनशैलेंद्र देवळाणकर
...आणि बाळासाहेबांची बातमी आली
दीड अंशाचा प्रश्न : तापमानवाढीला आणि दुष्काळाला शेतीच जबाबदार
'दुष्काळात होरपळा, पण...मंदिर वहीं बनाएंगे
राज भैय्या, स्वागत है
मी बिबट्याबरोबर राहिलो आहे, मला माहितीये तो माणसासाठी किती बदललाय
14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
दुष्काळामुळे होरपळ, त्यात 'पाढऱ्या सोन्या'ला कवडीमोल दाम
VIDEO : 'आता रडायचं नाही, तर लढायचं', शेतकऱ्यांच्या विधवांनी स्वत:चं दु:ख मांडलं रंगमंचावर
...म्हणून महिला सोशल मीडियावर चक्क अंर्तवस्त्रांचे फोटो करतायेत शेअर
आणखी दोन दिवस राहणार ढगाळ वातावरण; अवकाळी पावसामुळे दुष्काळी भागांना दिलासा
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


August 2018 – Page 3 – Bolkya Resha

“गोट्या” मराठी मालिकेतील प्रमुख बालकलाकार आता काय करतोय पाहण्यासाठी
” बीज अंकुरे अंकुरे…” हे गोट्या मालिकेचे शीर्षक गीत ऐकले की जुन्या आठवणी ताज्या झाल्यासारखे वाटते. बहुतेकांना ८० च्या दशकातील ही मालिका अजूनही आठवत असेल. अशोक पत्की यांनी संगीतबद्ध केलेलं हे गीत गायक अरुण इंगळे यांनी गायले होते. तसे पाहता अशोक पत्की यांची बरीच गाणी संस्मरनियच ठरली आहेत त्यातलंच हे गीत. आईचे छत्र हरवलेल्या गोट्याला होणारा त्रास या मालिकेत दर्शवण्यात […]
फेसबुकवर वेळ घालवून लाखो रुपये कमावता येतात. खोटं वाटतंय तर मग जाणून घ्या हि ३ मराठमोळी मुले कसे कमावतात.
ऋषिकेश मोरे, मोहित कोलंगडे आणि राहुल आरेकर ह्या तीन मुलांची हि कहाणी जे महिन्याला चक्क २ लाखांहून अधिक पैसे फेसबुकच्या माध्यमातून कमावतात. आपण सोशिअल मीडियावर कायम ऑनलाईन असतो, एखाद्याने म्यासेज केला कि लगोलग आपन रिप्लाय करायला तयारच असतो. फेसबुक वरील व्हिडिओ जोक्स आपण आपल्या मित्र मैत्रीण टॅग करतो कारण ते असतातच तितके भारी. पण कधी विचार केलाय कि आपण फालतू […]
“मालगुडी डेज” मालिकेमधील हा बालकलाकार आता कसा दिसतो पाहून थक्क व्हाल
दूरदर्शन वर “मालगुडी डेज” ही मालिका प्रसारित होत होती. ९० च्या दशकातील या मालिकेचे जवळपास ३९ भाग प्रदर्शित झाले होते. प्रसिद्ध आर के लक्ष्मण यांनी या मालिकेचा कार्यभार सांभाळला होता. या मालिकेचे शीर्षक गितही बहुतेकांना आठवत असावे. मालिकेला आणि शीर्षक गीताला भरपूर पसंती देखील मिळाली होती. याच मालिकेचे सोनी वाहिनीवर पुनःप्रसारण देखील करण्यात आले होते. मालिकेत “स्वामी ” नावाचा मुलगा […]
पार्लरमध्ये घडले असे काही ..ह्या अभिनेत्रींने दाखवलेल्या हिमतीमुळे मुंबईतील ३०० लहान मुलींना अमेरिकेत नेण्यापासून रोखता आले
तब्बल ३०० मुलींची तस्करी होत होती. 10 ते 12 वयोगटातील लहान मुलींना एका पार्लरमध्ये मेकअप करून त्यांचे फोटो काढले जात असताना अभिनेत्री प्रीती सूद हिने पाहिले. अत्यंत गरीब घरातील ह्या मुलींना इतका चांगला पोशाख आणि फोटोशूट का केलं जातंय हे तिला समजेना. ते जाणून घेण्यासाठी ती पार्लर मधील व्यक्तींना कोठे शूटिंग आहे का असे विचारू लागली. पण पार्लर मधील लोक […]
“झांसी की राणी” फेम ही मुलगी आता दिसतेय खूपच सुंदर.. पाहण्यासाठी फोटोवर
“झांसी की राणी ” ही ऐतिहासिक मालिका झी टीव्हीवर प्रदर्शित झाली होती. या मालिकेत लहानपणीची राणी लक्ष्मीबाई म्हणजेच मनू ची भूमिका उल्का गुप्ता हिने साकारली होती. या आव्हानात्मक भूमिकेमुळे उल्काला भरपूर प्रसिद्धी मिळाली. इंडियन टेली अवॉर्ड सारखे बरीच मानांकनेही तिला मिळाली होती. उल्का गुप्ताचा जन्म १२ एप्रिल १९९७ साली बिहार येथे जरी झाला असला तरी बालपण मात्र मुंबईतच गेले. उल्काचे […]
“या” प्रसिद्ध मराठमोळ्या अभिनेत्रीला तब्बल तीन महिने ठेवले होते डांबून.. तर बाळासाहेब ठाकरेंनी केली होती तिची मदत
“फु बाई फु ” च्या सिजन सहा ची विजेती बनलेली प्रसिद्ध अभिनेत्री म्हणजे सुप्रिया पाठारे. याच रिऍलिटी शोमध्ये भाऊ कदम आणि सुप्रिया ने प्रेक्षकांना खळखळून हसविले .कुलवधू, पिंजरा, पुढचं पाऊल, होणार सून मी ह्या घरची सारख्या मालिकेत कधी खलनायिकेच्या तर कधी सोज्वळ सासुच्याही भूमिकेत ती दिसली. पण कधी काळी हीच अभिनेत्री एका मोठ्या संकटात सापडली होती ते तिने एका मुलाखतीत […]
अशोक आणि निवेदिता सराफ यांच्या लग्नापासूनचे कधीही न पाहिलेले हे १० फोटो आणि माहित नसलेल्या गोष्टी पाहण्यासाठी
३०० हुन अधिक चित्रपट साकारणारे बहुगुणी, बहुरूपी कलाकार म्हणजे अशोक मामा. अशोक सराफ यांचा जन्म ४ जून १९४७ रोजी नागपूर येथे झाला. त्यानंतर त्यांचं बालपण चिखलवाडी मुंबई येथे गेलं, तर शेठ डी.जी.टी. हाय स्कुल, गिरगांव मधून शिक्षण घेतलं. “जानकी” या मराठी सिनेमातून त्यांनी पदार्पण केलं. त्यानंतर बऱ्याच काळानी त्यांना लीड रोल साकारायला मिळाला. त्याकाळी अशोक सराफ, लक्ष्मीकांत बेर्डे, सचिन पिळगावकर […]
अभिनेता “विघ्नेश जोशी” यांच्या पत्नी आहेत या अभिनेत्री तसेच गायिका
अभिनेते विघ्नेश जोशी यांनी अनेक मराठी नाटक, मालिका तसेच चित्रपटात काम केले आहे. झी मराठीवरील “जुळून येति रेशीमगाठी” या मालिकेतदेखील ते झळकले होते. तुझ्यावाचून करमेना या आणखी एका मालिकेचा ते एक भाग बनले आहे.यासोबतच अपराध मीच केला, दम असेल तर, एक अलबेला यासारख्या चित्रपट , नाटक क्षेत्रात देखील आपले नशीब आजमावले. केवळ अभिनेतेच नाही तर ते एक उत्तम लेखक, हार्मोनियम […]
बॉलीवूडची हि प्रसिद्ध सुंदर अभिनेत्री बनतेय तिसऱ्यांदा आई.. फोटो होताहेत व्हायरल
बॉलीवूड तसेच साऊथ इंडियन चित्रपटांत झळकणानी एके काळची सुप्रसिद्ध अभिनेत्री रंभा (विजयालक्ष्मी येड्डि) आता तिसऱ्यांदा आई बनणार आहे. काल तिने तिच्या इंस्टाग्राम अकाउंटवर तिच्या डोहाळे जेवणाचे फोटो शेअर केले. काही तासातच हे फोटो खूप व्हायरल झाले. ५ जून १९७६ साली ती विजयवाड़ा, आन्ध्र प्रदेश येथे जन्मली. तेलुगू, तमिल, मलयालम, हिंदी, कन्नड़, बंगाली आणि भोजपुरी अश्या भाषेमध्ये तिने तब्ब्ल १३२ चित्रपट […]
दिग्गज अभिनेते “मधुकर तोरडमल” यांची हि सुंदर कन्या करतेय मराठी चित्रपटात पदार्पण फोटो पाहण्यासाठी
मधुकर तोरडमल यांनी अनेक चित्रपट नाटकात आपल्या अभिनयाचा ठसा उमटवला आहे. “तरुण तुर्क म्हातारे अर्क” मधील त्यांची भूमिका विशेष संस्मरनिय ठरली . अखेरचा सवाल, सौभाग्य, चाफा बोलेना यासारख्या नाटकांसोबत बाळा गाऊ कशी अंगाई, सिंहासन, आत्मविश्वास, जमलं हो जमलं यासारखे दमदार चित्रपट त्यांनी साकारले. २ जुलै २०१७ साली त्यांचे ८४ व्या वर्षी निधन झाले. तृप्ती तोरडमल ही दिवंगत अभिनेते, रंगकर्मी , […]
तनुश्री दत्ता प्रमाणेच “ही” टॉपची अभिनेत्री दिग्दर्शकाच्या ह्या कृत्याला वैतागून भारताबाहेर पळून गेली.. पहा काय होत कारण
हि अभिनेत्री बनणार लवकरच आई, डोहाळे जेवणाचे फोटो होताहेत व्हायरल
पहिल्या लग्नातून डिव्होर्स घेतल्यानंतर सई ताम्हणकरचा बॉयफ्रेंड सोबतचे हे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल


The Need For Integration Of All Transport Services | सर्व परिवहन सेवांच्या एकत्रीकरणाची गरज | Lokmat.Com

बुधवार २१ नोव्हेंबर २०१८
तैमुरचे घोडस्वारीचे फोटो पाहिले का
पूजा हेगडेने 'हाऊसफुल ४'च्या संपूर्ण टीमला दिली ट्रिट
अंजिठा लेणींच्या पायथ्याशी शुक्रवारी रंगणार बौद्ध धम्म परिषद
शहरात आगीच्या घटनांमध्ये वर्षभरात ३७ जणांचा मृत्यू
पाण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी ठोठावले महापालिकेचे द्वार
अंजिठा लेणींच्या पायथ्याशी शुक्रवारी रंगणार बौद्ध धम्म परिषद
शहरात आगीच्या घटनांमध्ये वर्षभरात ३७ जणांचा मृत्यू
पाण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी ठोठावले महापालिकेचे द्वार
वीज बिलाच्या रांगांपासून ग्राहकांची सुटका; बेस्ट प्रशासनाने सुरू केले ‘मीबेस्ट’ अ‍ॅप
दहावीतील अंतर्गत गुणांचा पुनर्विचार करणार, शिक्षणमंत्र्यांचे आश्वासन
अनुष्का-विराट एकमेकांबद्दल करताहेत तक्रार, पाहिलात का हा व्हिडिओ
विकी कौशल झाला क्लिन बोल्ड, सोशल मीडियावर 'या' अभिनेत्रीसोबतच्या नात्याची दिली कबुली
एली अवराम थिरकणार उर्मिला मातोंडकरच्या ह्या लोकप्रिय गाण्यावर
अमिताभ बच्चन करणार १,३९८ शेतकऱ्यांना कर्जमुक्त, ७० शेतकरी येणार त्यांच्या भेटीला
दीपिका पादुकोण आणि रणवीर सिंगच्या लग्नातील हे फोटो पाहून तुम्ही नक्कीच पडाल त्यांच्या प्रेमात...
 कसाबला पकडणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या हाती सीएसएमटीच्या सुरक्षेची धुरा
सोलापूरमध्ये पाण्यासाठी महापालिकेतील नगरसेवकांचा सर्वसाधारण सभेत गदारोळ
भंडारदऱ्यात ओसंडून वाहतोय 'आंब्रेला' धबधबा
अंबरनाथमधील मंगरूळ डोंगरावरील वणव्याचे ड्रोन कॅमेऱ्यात टिपलेले दृश्य
लैंगिक जीवन : काय वारंवारता फायद्याची असते
हे फोटो पाहून कळेल प्रियांका-निकने लग्नासाठी ही जागा का निवडली
लहान मुलांमधील रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतील हे सुपरफूड्स
हटके आणि हॅंडसम लूक हवाय या हेअरस्टाइलने गर्दीतही ठराल आकर्षण
चेहरा चमकवण्यासाठी खास घरगुती सॉल्ट स्क्रब, कसा कराल तयार
मुंबई-गोवा महामार्गावरील वाहतूक ठप्प; टँकर उलटल्यानं वाहतुकीवर परिणाम
ठाणे: उद्या जन संघटनेच्या वतीनं शेतकऱ्यांचा मोर्चा; जकात नाका परिसरात शेतकरी जमण्यास सुरुवात
उत्तर प्रदेशातील मिर्झापूरमध्ये जमावबंदी लागू; दोन समुदायांमधील वादानंतर प्रशासनाचा निर्णय
नागपूरच्या रेशीम बाग परिसरात बसवर दगडफेक
उत्तर प्रदेशच्या मोरादाबादमध्ये पतीनं पत्नीला दुसऱ्या मजल्यावरुन ढकललं
जळगाव : जळगाव उपविभागीय पोलिस अधिकारीपदी आयपीएस निलभ रोहन यांची नियुक्ती. रोहन यांची १५ दिवसांपूर्वीच इचलकरंजी येथे नियुक्ती झाली होती.
अफगाणिस्तानमध्ये बॉम्बस्फोटात 40 ठार
दिल्ली: वायएमसीएच्या इमारतीच्या चौथ्या मजल्याला आग; अग्निशमन दलाच्या पाच गाड्या घटनास्थळी
ओडिशात महानदी पुलावरुन बस कोसळली; बसमध्ये 30 प्रवासी
छत्तीसगड - विधानसभा निवडणुकीच्या दुसऱ्या टप्प्यात झाले ७१.९३ टक्के मतदान
छत्तीसगड विधानसभा निवडणूक: संध्याकाळी 6 पर्यंत 71.93 टक्के मतदान
भिवंडी : वसईहून दिवा स्थानकाकडे जाणारी लोकल ओव्हरहेड वायरमध्ये झालेल्या तांत्रिक बिघाडामुळे तब्बल दोन तास रखडली. प्रवाशांचे प्रचंड हाल.
राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी घेतली व्हिएतनामच्या पंतप्रधानांची भेट
यवतमाळ : विद्यार्थिनींची भरचौकात छेडखानी करणाऱ्या मद्यपी न्यायालयीन लिपिकाला जमावाकडून चोप. पोस्ट ऑफिस चौकातील दुपारची घटना.
सुपरहिरोंचे निर्माते स्टॅन ली यांना राज ठाकरेंची व्यंगचित्रातून श्रद्धांजली
मुंबई-गोवा महामार्गावरील वाहतूक ठप्प; टँकर उलटल्यानं वाहतुकीवर परिणाम
ठाणे: उद्या जन संघटनेच्या वतीनं शेतकऱ्यांचा मोर्चा; जकात नाका परिसरात शेतकरी जमण्यास सुरुवात
उत्तर प्रदेशातील मिर्झापूरमध्ये जमावबंदी लागू; दोन समुदायांमधील वादानंतर प्रशासनाचा निर्णय
नागपूरच्या रेशीम बाग परिसरात बसवर दगडफेक
उत्तर प्रदेशच्या मोरादाबादमध्ये पतीनं पत्नीला दुसऱ्या मजल्यावरुन ढकललं
जळगाव : जळगाव उपविभागीय पोलिस अधिकारीपदी आयपीएस निलभ रोहन यांची नियुक्ती. रोहन यांची १५ दिवसांपूर्वीच इचलकरंजी येथे नियुक्ती झाली होती.
अफगाणिस्तानमध्ये बॉम्बस्फोटात 40 ठार
दिल्ली: वायएमसीएच्या इमारतीच्या चौथ्या मजल्याला आग; अग्निशमन दलाच्या पाच गाड्या घटनास्थळी
ओडिशात महानदी पुलावरुन बस कोसळली; बसमध्ये 30 प्रवासी
छत्तीसगड - विधानसभा निवडणुकीच्या दुसऱ्या टप्प्यात झाले ७१.९३ टक्के मतदान
छत्तीसगड विधानसभा निवडणूक: संध्याकाळी 6 पर्यंत 71.93 टक्के मतदान
भिवंडी : वसईहून दिवा स्थानकाकडे जाणारी लोकल ओव्हरहेड वायरमध्ये झालेल्या तांत्रिक बिघाडामुळे तब्बल दोन तास रखडली. प्रवाशांचे प्रचंड हाल.
राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी घेतली व्हिएतनामच्या पंतप्रधानांची भेट
यवतमाळ : विद्यार्थिनींची भरचौकात छेडखानी करणाऱ्या मद्यपी न्यायालयीन लिपिकाला जमावाकडून चोप. पोस्ट ऑफिस चौकातील दुपारची घटना.
सुपरहिरोंचे निर्माते स्टॅन ली यांना राज ठाकरेंची व्यंगचित्रातून श्रद्धांजली
All post in लाइव न्यूज़
सर्व परिवहन सेवांच्या एकत्रीकरणाची गरज
सर्व परिवहन सेवांच्या एकत्रीकरणाची गरज | Lokmat.com
सर्व परिवहन सेवांच्या एकत्रीकरणाची गरज
मुंबई महानगर प्राधिकरणाच्या क्षेत्रात कोठूनही कुठे तासाभरात पोहोचता येईल, यासाठी प्रयत्न करण्याची ग्वाही गेली अनेक वर्षे दिली जात आहे.
सर्व परिवहन सेवांच्या एकत्रीकरणाची गरज
मुंबई महानगर प्राधिकरणाच्या क्षेत्रात कोठूनही कुठे तासाभरात पोहोचता येईल, यासाठी प्रयत्न करण्याची ग्वाही गेली अनेक वर्षे दिली जात आहे. पण रेल्वेखालोखाल महत्त्वाच्या मानल्या गेलेल्या विविध महानगरपालिकांच्या परिवहन सेवांचा दर्जा दिवसेंदिवस खालावत चालल्याने खासगी वाहनांची भर पडते आहे आणि त्यातून वाहतूककोंडी वाढते आहे. त्यामुळे एमएमआरडीए क्षेत्रातील सर्व परिवहन सेवांचे एकत्रीकरण करण्याची, त्यांना राजकीय विळख्यातून मुक्त करण्याची गरज असल्याचे मत ‘लोकमत’च्या वाचकांनी मांडले आहे.
बईची सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था ही सध्या फक्त रेल्वेभोवती फिरते. कारण मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाच्या (एमएमआरडीए) संपूर्ण क्षेत्रात ही एकमेव वाहतूक व्यवस्था पोहोचते. त्याला पर्याय म्हणून विविध महापालिकांच्या ज्या परिवहन सेवांचा विचार केला जातो, त्या गेल्या वीस वर्षांत सुधारण्याऐवजी, सक्षम होण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने कमकुवत होत गेल्या आहेत. बसची खरेदी, त्यांच्या सुट्या भागांची खरेदी, डिझेलची कंत्राटे, दुरुस्ती-देखभाल आणि नोकरभरती अशा सर्वत्र क्षेत्रांतील राजकीय हस्तक्षेप, त्यांचे आणि अधिकाऱ्यांचे गुंतलेले हितसंबंध याला कारणीभूत आहेत. त्याच त्याच कंत्राटदारांची धन करण्याचा उद्योग या व्यवस्थेला, सेवेला पंक्चर करतो आहे. एका परिवहन सेवेने दुसºयाच्या हद्दीत शिरण्यावर निर्बंध घातले जातात. मार्ग परस्परांना देताना खळखळ केली जाते. त्याचवेळी आपली सेवा मात्र सुधारली जात नाही. त्यामुळे मग रिक्षा, टॅक्सी, जीप, खासगी टॅक्सी, बससेवा, स्वत:ची वाहने यांचे पेव फुटते. त्यांची संख्या रस्तोरस्ती वाढत गेल्याने वाहतुकीचे प्रश्न निर्माण होतात, ते वेगळेच.
यासाठी गरज आहे, मुंबई, ठाणे, कल्याण-डोंबिवली, नवी मुंबई, मीरा-भार्इंदर यासारख्या महापालिकांच्या परिवहन सेवांच्या एकत्रीकरणाची. संपूर्ण एमएमआरडीए क्षेत्रासाठी एकच वाहतूक सेवा किंवा एकच वाहतूक प्राधिकरण तयार झाले, तरच प्रवाशांना केंद्रस्थानी ठेवून, त्यांच्या गरजा समजावून घेऊन बस चालवल्या जातील.
एखाद्या नगरसेवकाचा, परिवहन समिती सदस्याचा किंवा परिवहन व्यवस्थापकांचा हट्ट म्हणून एखादा मार्ग चालवणे आपसूक बंद होईल. प्रत्येक कंत्राटात हात मारणे बंद होईल.
सध्या रस्ते, उड्डाणपुलांची वेगवेगळी कामे, प्रकल्प हाती घेण्यात आले आहेत. हा झाला पायाभूत सुविधांचा भाग. पण यात महत्त्वाचे आहे, परिवहन सेवांची हद्द संपवण्याचा कठोर मार्ग स्वीकारणे. एकाही पालिकेची परिवहन सेवा फायद्यात नाही. ज्या पद्धतीने ती चालवली जाते ते पाहता ती नफ्यात येणे शक्यही नाही. मेट्रोचे सर्व प्रकल्प प्रत्यक्षात आले, तर या सेवा आणखी डबघाईला येतील. त्यामुळे आताच निर्णय घेऊन सर्व सेवा एकत्र केल्या, तर रिक्षा-टॅक्सीच्या अवास्तव संख्येला लगाम बसेल. त्यांनाही त्यांची सेवा, दर्जा सुधारावी लागेल.
अशी व्यवस्था तयार करण्याचे अहवाल दीर्घकाळापासून तयार आहेत. त्यांची अंमलबजावणी केली, तर अनेक प्रश्न सुटतील.
>परिवहन सुधारणेसाठी ‘त्रिसूत्रीची’ आवश्यकता
यासंदर्भात जे मंत्री असतील त्या मंत्र्यांनी जर समाजसेवा म्हणून परिवहनकडे बघितले तर नक्कीच लाभ मिळेल. जर एखादा अपघात झाल्यास त्या कुटुंबीयांच्या मागे या राज्याचे सरकार म्हणून किती पाठीशी उभे राहू शकते ते समाजाला सांगितले जाणे गरजेचे आहे. जर सरकारी सुरक्षा आणि इतर गोष्टीत वेळेवर मदत मिळाली तर समाजाचा परिवहन सेवेकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलू शकेल.
सद्यस्थितीत बहुतांशी बस स्थानकांची अवस्था बिकट आहे. महिला प्रवाशांसाठी चांगल्या दर्जाची शौचालये नाहीत. अनेक बसस्थानकांवर लांबूनच दुर्गंधी येत असल्याने प्रवासी नाक दाबूनच प्रवास करतो. ही परिस्थिती बदलण्याची गरज आहे.
आज प्रत्येक बसस्थानकाबाहेर खासगी गाड्यांच्या वाढत्या मुजोरीला लगाम घालणे आवश्यक आहे. परिवहन अधिकारी वर्गाने आपले हितसंबंध जपण्यापेक्षा कारवाईवर लक्ष केंद्रित केल्यास परिवहन सेवेचे चित्र नक्कीच बदलले जातील. परिणामी या सेवेला ‘अच्छे दिन’ येतील.
- जितेंद्र थोरात, कसारा
>मनमानी कारभाराचा परिवहनला फटका
संपूर्ण सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था पंक्चर झाली आहे. याला एकमेव कारण त्या त्या ठिकाणचे खादाड राजकारणी व भ्रष्ट प्रशासन व्यवस्था आहे. एकेकाळी बेस्टसारख्या चांगल्या सेवेची अधिकाºयांच्या मनमानी कारभाराने सत्ताधाºयांच्या साथीने वाट लागली. सध्या बेस्टमध्ये ‘आंधळं दळतंय आणि कुत्रं पीठ खातंय’, अशी अवस्था आहे. निवृत्त कर्मचाºयांना द्यायला पैसे नाही, कामगारांना वेळेवर पगार नाही. रस्त्यावर बेस्ट बस नाही, अशा अवस्थेमुळे खासगीकरण करून आगारांच्या जमिनी विकण्याचे कट शिजत आहे. यासाठी एखादा तुकाराम मुंढेंसारखा अधिकारी पाहिजे. एन.एम.एम.टी. अर्धीअधिक रोजंदारी कामावर चालते. तेच हाल टीएमटी आणि केडीएमटी यांचेही आहेत. यासाठी सर्व सेवांचे एकच प्राधिकरण व्हायला पाहिजे.
- बबन दादाबा बारगजे, कळंबोली
हल्ली स्वत:च्या वाहनातून फिरण्याची फॅशन रूढ झाली आहे. त्यामुळे सार्वजनिक वाहनांचा वापर कमी होत चालला आहे. मात्र, जरी सार्वजनिक वाहनातून प्रवास करायचा म्हटला, तर बस वेळेवर येत नाही; किंवा बस फेºया कमी प्रमाणात
असतात. त्यामुळे सार्वजनिक वाहतुकीने प्रवास करणे लोक टाळतात. याचा परिणाम बसच्या आर्थिक स्थितीवर पडतो.
त्यामुळे सार्वजनिक बससेवेच्या नियोजनात बदल व्हावेत, असे मला वाटते.
- संदेश दत्तात्रेय मेस्त्री, अंधेरी.
सार्वजनिक बससेवेचा वापर प्रामुख्याने सर्वसामान्य नागरिक करतात. मात्र, या बससेवेचे कोलमडलेले वेळापत्रक पाहता, बरेच जण जादा पैसे खर्च करून खासगी वाहतूक अवलंबतात. फेºयांतील अनियमितता, वाहतूककोंडी, तिकीट दराच्या तुलनेत सेवा न मिळणे या आणि अन्य कारणांमुळे सार्वजनिक बससेवा पंक्चर झाली आहे. संबंधित प्रशासनाने यात लक्ष घालून, सुधारणा घडवल्यास सार्वजनिक बससेवेलाही ‘अच्छे दिन’ येतील.
- श्वेता शिंदे-जाधव, बोरीवली
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
अंजिठा लेणींच्या पायथ्याशी शुक्रवारी रंगणार बौद्ध धम्म परिषद
शहरात आगीच्या घटनांमध्ये वर्षभरात ३७ जणांचा मृत्यू
पाण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी ठोठावले महापालिकेचे द्वार
वीज बिलाच्या रांगांपासून ग्राहकांची सुटका; बेस्ट प्रशासनाने सुरू केले ‘मीबेस्ट’ अ‍ॅप
दहावीतील अंतर्गत गुणांचा पुनर्विचार करणार, शिक्षणमंत्र्यांचे आश्वासन
अखेर ७२ तासांनंतर रेल्वे पोलिसांची ‘१५१२’ हेल्पलाइन सुरू
मराठा आरक्षणदीप- वीरनेहा धुपियाछत्तीसगड विधानसभा निवडणूक 2018भारत विरुद्ध ऑस्ट्रेलियाकोरेगाव-भीमा हिंसाचारवर्धा स्फोटआयसीसी महिला ट्वेंटी-20 क्रिकेट वर्ल्ड कपकार्तिक आर्यनगुन्हा अन्वेषण विभाग
फडणवीस सरकारच्या कामगिरीचं मूल्यमापन कसं कराल
फर्स्ट क्लास (236 votes)
काठावर पास (204 votes)
तैमुरचे घोडस्वारीचे फोटो पाहिले का
कल्पनेपलीकडचं जग; 'अशा'ही गोष्टी पृथ्वीवर आहेत बरं
भारताकडून सर्वाधिक ट्वेन्टी-२० सामने 'या' खेळाडूंच्या नावावर
भारतीय विवाहसोहळ्यांमध्ये सहभागी होण्यासाठी परदेशी नागरिक मोजताहेत पैसे
लहान मुलांमधील रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवतील हे सुपरफूड्स
भाऊच्या धक्क्याचा थाटमाट पाहून धक्काच बसेल भौ
हे फोटो पाहून कळेल प्रियांका-निकने लग्नासाठी ही जागा का निवडली
एक, दोन नव्हे, तर चक्क चार कॅमेऱ्यांचा फोन; सॅमसंगचा Galaxy A9 भारतात लाँच
दीपिका पादुकोण आणि रणवीर सिंगच्या लग्नातील हे फोटो पाहून तुम्ही नक्कीच पडाल त्यांच्या प्रेमात...
लहानग्यांना हसवणारा मिकी माऊस झाला 90 वर्षांचा
 कसाबला पकडणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या हाती सीएसएमटीच्या सुरक्षेची धुरा
बोटॅनिकल गार्डन बंद पडल्यानंतर मनसैनिकांनी चुकीच्या अधिकाऱ्याला विचारला जाब
जळगावात श्रीराम रथोत्सवास प्रारंभ
सोलापूरमध्ये पाण्यासाठी महापालिकेतील नगरसेवकांचा सर्वसाधारण सभेत गदारोळ
भंडारदऱ्यात ओसंडून वाहतोय 'आंब्रेला' धबधबा
अंबरनाथमधील मंगरूळ डोंगरावरील वणव्याचे ड्रोन कॅमेऱ्यात टिपलेले दृश्य
एक्स्प्रेसमध्ये झाला गोंडस मुलीचा जन्म
अकोल्यामध्ये मुख्यमंत्र्यांच्या आढावा बैठकस्थळी भारिप-बमसंची निदर्शने
पुण्यातील धनकवडी परिसरात जलतरण तलावाला आग
नवी मुंबईत पार्किंगमध्ये असलेल्या कारला अचानक आग
तैमुरचे घोडस्वारीचे फोटो पाहिले का
पूजा हेगडेने 'हाऊसफुल ४'च्या संपूर्ण टीमला दिली ट्रिट
अंजिठा लेणींच्या पायथ्याशी शुक्रवारी रंगणार बौद्ध धम्म परिषद
शहरात आगीच्या घटनांमध्ये वर्षभरात ३७ जणांचा मृत्यू
पाण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी ठोठावले महापालिकेचे द्वार
दिल्लीत घुसले दोन संशयित दहशतवादी
कटकमध्ये बस पुलावरुन कोसळली; बारा जणांचा मृत्यू
पुन्हा डाऊन झाले फेसबूक, नेटीझन्स त्रस्त
धनगर आरक्षणाचा मार्ग खडतर, आरक्षणाबाबतचा अहवाल नकारात्मक
पॅन कार्डसाठी वडिलांचं नाव बंधनकारक नाही; 5 डिसेंबरपासून अंमलबजावणी
...तर राम मंदिर हा 15 लाख रुपयांसारखाच जुमला आहे काय , उद्धव ठाकरेंचा भाजपाला सवाल


'#पेनकिलर : मंत्रिमंडळातले 'गँगवार'

14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
दुष्काळामुळे होरपळ, त्यात 'पाढऱ्या सोन्या'ला कवडीमोल दाम
VIDEO : 'आता रडायचं नाही, तर लढायचं', शेतकऱ्यांच्या विधवांनी स्वत:चं दु:ख मांडलं रंगमंचावर
...म्हणून महिला सोशल मीडियावर चक्क अंर्तवस्त्रांचे फोटो करतायेत शेअर
14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
दुष्काळामुळे होरपळ, त्यात 'पाढऱ्या सोन्या'ला कवडीमोल दाम
आणखी दोन दिवस राहणार ढगाळ वातावरण; अवकाळी पावसामुळे दुष्काळी भागांना दिलासा
भाजप आमदार अनिल गोटेंची बंडखोरी, काय आहे पुढची रणनीती
14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
VIDEO : मुंबईतील सेंट्रल प्लाझा मॉलमध्ये मोठी आग
मुस्लिम समाजाला धर्माच्या आधारावर आरक्षण नाही-चंद्रकांत पाटील
अधिवेशनात आज मराठा आरक्षणावर चर्चा होण्याची शक्यता
Fb आणि इन्स्टाग्राम झालं ठप्प, येतायत या अडचणी
काँग्रेस अहंकारी पक्ष, लोकसभेसाठी आघाडी नाही - अखिलेश
प्रचार करणाऱ्या भाजप आमदाराच्या गळ्यात घातला चपलांचा हार
छत्तीसगडचा गड कोण राखणार भाजपची 15 वर्षांची राजवट जाणार की राहणार
VIDEO : दीपिकानंतर आलियानंही केला लग्नाबाबत खुलासा, काय असणार गुपित
Video : विमानतळावर कॅमेरामननं दीपिकाला म्हटलं भाभी आणि मग...
लग्नाचा अल्बम : मेहंदीपासून ते मेजवानीपर्यंत.... दीपिका- रणवीरच्या लग्नाचे सर्व फोटो
नेहानं ठेवलं लेकीचं नाव, सोशल मीडियावर शेअर केला फोटो
PHOTOS : हे फोटो पाहिलेत तर तुमच्या अंगावर काटे आल्याशिवाय राहणार नाहीत
PHOTO : लंच डेटवर जाणाऱ्या दिशा पटानी आणि टाइगर श्रॉफचे फोटो व्हायरल
PHOTOS : छत्तीसगढ मध्ये मतांचा बाजार 10 रूपयांना किलोभर चिकन
शेगाव आनंद सागरला जायचं प्लॅनिंग करताय तर होऊ शकतो तुमचा हिरमोड
टी२० मध्ये १२ षटकार लगावत हरमनप्रीत कौर झटक्यात झाली लखपती
VIDEO : WWE Survivor Series 2018 मध्ये महिला स्टारने केला मान तोडण्याचा प्रयत्न
VIDEO 'जय हो' नंतर 'जय हिंद इंडिया' : रेहमाननं रचलं हॉकी वर्ल्डकपसाठीचं नवं गाणं
कोहलीबाबतची ती व्हायरल गोष्ट ठरली अफवाच
...आणि बाळासाहेबांची बातमी आली
दीड अंशाचा प्रश्न : तापमानवाढीला आणि दुष्काळाला शेतीच जबाबदार
'दुष्काळात होरपळा, पण...मंदिर वहीं बनाएंगे
VIDEO : 'आता रडायचं नाही, तर लढायचं', शेतकऱ्यांच्या विधवांनी स्वत:चं दु:ख मांडलं रंगमंचावर
हर हर महादेवचा घोष करत भक्तांच्या काट्यांमध्ये उड्या, अंगावर काटा आणणारा VIDEO
VIDEO : काँग्रेसच्या माजी नगरसेवकावर प्राणघातक हल्ला
VIDEO : मुंबईतील सेंट्रल प्लाझा मॉलमध्ये मोठी आग
'#पेनकिलर : मंत्रिमंडळातले 'गँगवार'
'एसआरए' घोटाळ्यामुळे अडचणीत सापडलेल्या प्रकाश मेहतांचं मंत्रिपद कधीही जाऊ शकतं...पण यानिमित्ताने भाजप मंत्र्यांमधला छुपा सत्तासंघर्षही चव्हाट्यावर येताना दिसतोय. यावरच आयबीएन लोकमतचे विशेष प्रतिनिधी रफिक मुल्ला याचा हा '#पेनकिलर' सदरातील विशेष ब्लॉग
रफिक मुल्ला, विशेष प्रतिनिधी, मुंबई
महाराष्ट्रातल्या मंत्रिमंडळात दोन गट पडलेत आणि ते सातत्याने एकमेकांना अडचणीत आणू पाहत आहेत हे अलिकडच्या अनेक उदारणावरून सांगता येईल. खरंतर या दुहीचे बीज भाजपचे ज्येष्ठ नेते एकनाथ खडसे यांचा नेम धरून गेम झाला त्यावेळीच पडले होते. देवेंद्र मला ज्युनिअर आहे किंवा 'अभी बच्चआ है' या आणि अशा अनेक वक्तव्यांमधून नाथाभाऊंनी याची सुरुवात केली, 'कटप्पाने बाहुबली को क्यू मारा' याचे उत्तर उघड गुपित आहे. पहिल्या बाहुबलीची चर्चा अद्याप सुरू असताना बाहुबली-2 चे प्रमोशन सुरू झाले आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी एकनाथ खडसेंसारख्या ज्येष्ठ नेत्याला आणि मंत्रिमंडळातील पॉवरफुल सहकार्याला ज्या पद्धतीने हटवले त्यावरुन त्यांनाच स्वतःच्या अमर्याद शक्तीची जाणीव झाली आणि त्यानंतरच त्यांनी अनेक सहकाऱ्यांना सातत्याने पडत असलेले मुख्यमंत्री पदाचे स्वप्नं वारंवार भंग केले आहे, आणि अजूनही हा सिलसिला सुरू आहे, मुख्यमंत्रिपदाचं स्वप्न आजही अनेक मंत्र्यांना पडत आहे आणि त्यानुषंगाने रणनीती आखली जात आहे अर्थात देवेंद्र फडणवीस यांना अडचणीत आणण्याची हे रणनीती अद्याप तरी थोडीही यशस्वी होऊ शकलेली नाही पण प्रयत्न सातत्यानं सुरू आहेत.
खरंतर मराठा क्रांती मोर्चा निघाला आणि देवेंद्र फडणवीस यांना पहिल्यांदा याची जाणीव झाली की काही निमित्त असतात ज्यामुळे पदे मिळतात किंवा जातात, कामगिरी सोबतच पक्षांतर्गत अधिक जोरकसपणे होणाऱ्या या प्रयत्नही हाणून पाडता आले पाहिजे, मराठा क्रांती मोर्चाला उत्तर म्हणून निघालेलं विविध समाजाचे विशेषतः दलित समाजाचे मोर्चे देवेंद्र त्यांच्या मदतीला आले आणि या निमित्ताने राज्यात मुख्यमंत्रीपदी मराठा समाजाची व्यक्ती हवी असा पुन्हा निर्माण झालेला दबाव कमी झाला किंबहुना हा दबाव आपोआप दूर झाला, 1995 साली याच दबावाने आपले काम केले होते, शेवटच्या टप्प्यात मुख्यमंत्री मनोहर जोशींना हटवून मराठा असलेल्या नारायण राणेंना शिवसेनेने मुख्यमंत्री बनवले आणि पुढच्या निवडणुकीचे गणित जुळवण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा खरंतर युतीचा मोठा किंवा दारुण पराभव झाला नव्हता पण भाजपच्या गोपीनाथ मुंडे यांच्या मुख्यमंत्री पदासाठीच्या डावपेचात काँगेस आणि नुकत्याच जन्मलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेसने एकत्र येऊन अपक्षांच्या मदतीने बाजी मारली. थोडक्यात मुख्यमंत्र्यांची जात काय असावी, कोणत्या जातीचा मुख्यमंत्री असला की अधिक मते मिळतील याची जी ढोबळ मांडणी गेल्यावेळी केली गेली ती यावेळी मराठा क्रांती मोर्च्यानंतर अधिक तीव्र झालेल्या जातीच्याच अस्मितामुळे फळाला आली नाही आणि देवेंद्र फडणवीस यांची खुर्ची वाचली.
अनेकदा एखाद्या नेत्याला मोठ्या पदाच्या खुर्चीवर बसवणे किंवा हटवणे ही दोन्ही कडून होणारी प्रक्रिया असते, इंग्रजीत याला 'टू वे प्रोसेस' असे म्हणतात, म्हणजे दोन्हीकडून ही प्रक्रिया घडते तेव्हा काही बदल होतो, या ठिकाणी मराठा मोर्चाची राज्यात क्रांती सुरु होती. तेव्हा भाजप सरकारमधील खडसे नंतरचे नंबर दोन क्रमांक पटकावलेले महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांची मराठा म्हणून या पदावर आता निवड होणार आणि त्यासाठी पक्षाध्यक्ष अमित शहा तयार आहेत अशी चर्चा सुरू झाली. राज्यात सर्वात मोठा असलेल्या मराठा समाजाला न्याय देण्यात ब्राम्हण असलेले मुख्यमंत्री कमी पडले असे विश्लेषण करून हा बदल होत असल्याची चर्चा रंगली होती, तेव्हापासून राज्याच्या मंत्रीमंडळात दोन गँगचा जन्म झाला, हे पडलेले दोन गट विस्कळीत होते अलीकडे मुख्यमंत्री विरोधी गट अधिक एकत्रित होताना दिसतो आहे, पूर्वी खडसे एकटे मुख्यमंत्र्यांशी लढताना दिसत असत, देवेंद्र ज्युनिअर असल्याचे सांगत ते कधी उघड तर कधी छुपेपणाने आपली रणनीती राबवायचे, त्यामुळेच पहिल्या संधीतच देवेंद्र यांनी खडसेंनी दूर केले.
एकनाथ खडसें यांच्यासोबतच विनोद तावडे आणि पंकजा मुंडे हे दोन्ही मुख्यमंत्री पदाचे इच्छूक उमेदवार थंड पडले, त्याआधी पंकजा मुंडे अनेकदा आपली मुख्यमंत्रीपदी बसण्याची इच्छा बोलून दाखवत असत, खडसेंच्या गच्छंतीनंतर मात्र, त्याच पंकजा मुंडे मुख्यमंत्री हे माझे नेते असल्याचे आवर्जून सांगू लागल्या, त्याच दरम्यान आपल्या कारभारामुळे सातत्याने टीकेचे आणि भ्रष्टाचारासह इतर अनेक मुद्यावर आरोप झालेले शिक्षणमंत्री एकेकाळी मराठा म्हणून आणि त्यांच्या पक्षातील इतरांपेक्षा काहीसे वरिष्ठ म्हणून मुख्यमंत्री पदाची आस लावून बसले होते, तशा चर्चा घडवण्यात ते आघाडीवर असत, मात्र आरोपांमुळे त्यांची प्रतिमा मलिन झाली आणि आपला 'खडसे' होऊ नये, याचे भान आल्यावर त्यांनी या स्पर्धेतून काढता पाय घेतला. खडसेंनतर विस्कळीत झालेले मुख्यमंत्री विरोधक आता काहीसे एकवटताना दिसत आहेत.
भाजपचा पक्ष म्हणून विचार केला तर मधल्या काळात राज्याचे पक्षाध्यक्ष रावसाहेब दानवेंना सुद्धा मुख्यमंत्री पदाची स्वप्ने पडू लागली होती, सरकारला अडचणीत आणणारी किंवा बदनाम करणारी अनेक वक्तव्य त्यांनी केली, आपला त्यामुळे चान्स लागेल असा त्यांना विश्वास वाटत होता केंद्रीय मंत्रिपद सोडून आपण राज्यात आल्याचे ते वारंवार सांगत, पण पुढे अतिशहाणपणात शेतकऱ्यांविरोधात केलेल्या 'साले'...या वक्तव्याने त्यांचा पुरता 'मामा' झाला आणि ते मुख्यमंत्रीपदाच्या स्पर्धेतून आपोआप बाद झाले.
मुद्दा हा की, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना विरोधकांचा किंवा स्पर्धकांचा काटा काढताना कधी नशिबाची तर कधी परिस्तिथीची साथ मिळाली अर्थात त्यात त्यांनी प्रत्येकवेळी आखलेल्या रणनीतीचे यशही होतेच पण नशीब त्यांना अधिक साथ देताना दिसले. गृहनिर्माण मंत्री प्रकाश मेहता यांचे प्रकरण बाहेर आले आणि मुख्यमंत्री 'बाहुबली पार्ट 2' दाखवणार याची चर्चा सुरू झाली कारण मेहता हे मुख्यमंत्री विरोधी कॅम्पचे मंत्री मानले जातात. मेहता यांच्याविषयी निर्माण झालेल्या वादामुळे सर्व मुख्यमंत्री विरोधक एकवटताना दिसत आहेत, विधिमंडळात जेव्हा विरोधी पक्ष मेहतावर तुटून पडतो तेव्हा उपस्थित मंत्र्यांना उत्तर देणे भाग पडते तेव्हा त्यांचे दिलेले उत्तर हा मंत्री कोणत्या कॅम्पचा हे स्पष्टपणे दिसते.
राज्याचे गृहनिर्माण मंत्री प्रकाश मेहता ज्या प्रकल्पावरून अडचणीत आलेत, त्या ताडदेव इथल्या प्रकल्पाची आपली वेगळी कहाणी आहे. 1997 सालापासून इथले हजारो रहिवाशी या ना त्या कारणाने त्रस्त आहेत. आता पुन्हा हा प्रकल्प वादात अडकला आहे. ताडदेव एमपी मिल कंपाऊंड मधल्या या मोठया 'एसआरए' प्रकल्पात 12 इमारतींच्या पुनर्विकास प्रक्रियेला 1997 मध्ये सुरुवात झाली, म्हणजे शिवसेना भाजप युतीच्या सत्ता काळात, 2008 मध्ये हा प्रकल्प पूर्ण झाला मात्र 2009 साली 'एसआरए'चे नियम बदलले आणि 225 ऐवजी 269 चौरस फुटाचे घर झोपडीधारकांना देण्याचा निर्णय झाला, त्याप्रमाणे या योजनेच्या रहिवाशांना वाढीव आकाराची घरे देण्याचा निर्णय 2009 साली तत्कालीन काँग्रेस सरकारने घेतला मात्र झोपडीधारकांची इमारत तर पूर्ण झाली होती, त्याच इमारतीच्या प्रत्येक घराचा स्वयपाकघराचा भाग तोडून वाढीव 44 चौरस फुट आकार वाढवण्याचे काम सुरू झाले मात्र 6 मजल्यापर्यंत काम झाल्यावर काही लोकांनी विरोध करत पुन्हा इमारत तोडून बांधण्याची मागणी केली. विषय सहकारी न्यायालयात गेला. कोर्टाने विकासकाच्या बाजूने निकाल दिला. आता या एसआरए योजनेचे काम वादामुळे बंद आहे. एका इमारतीत तिसऱ्या मजल्यावर विरोध झाल्यामुळे सदनिका वाढीचे काम थांबले आहे, अनेक सदनिका वाढीसाठी तोडण्यात आल्यात. त्या आता तशाच अवस्थेत पडून आहेत.
एस. डी. कार्पोरेशन या विकासकाला या योजनेत पूर्वी 2.5 चटई क्षेत्र मिळाले होते. नव्या नियमानुसार ते 3 झाले, सततच्या अडचणीमुळे विकासकाने 'एसआरए'ला नवा प्रस्ताव दिला, तो असा की वाढीव एफएसआय जो 2009 मध्ये मिळाला आहे, तो वापरण्यासाठी त्याच भागात नवीन इमारत बांधण्याची परवानगी द्यावी. 'एसआरए'ने ती मान्य केली आणि त्यानंतर गृहनिर्माणमंत्र्यांनीही तो प्रस्ताव मान्य केला. मात्र, असं केल्याने मुंबई बांधकाम नियमावली म्हणजेच 'डीसी रूल'चा हा भंग होत होता. यातून मार्ग काढण्यासाठी म्हणून मग नियमांचा भंग होत असल्याचे 'मुख्यमंत्र्यांना अवगत केले आहे' अशा शेरा प्रकाश मेहता यांनी 'त्या' फाईलवर मारला. कारण नगरविकास खाते हे मुख्यमंत्र्यांकडे आहे. अशातच दोन विकासकांच्या वादातून हे प्रकरण बाहेर आले आणि सगळंच 'बिंग फुटलं'. विरोधकांनी प्रसारमाध्यमात बोंब मारल्याने मुख्यमंत्र्यांनी हा वादग्रस्त प्रस्तावच तात्काळ रद्द केला. पण एवढं करूनही प्रकरण काही थांबले नाही.
दोन विकासकांच्या वादात हा विषय पुढे वाढतच गेला. ताडदेवची योजना ही भाजपच्या दक्षिण मुंबईतल्या एका मोठ्या नेत्याच्या कंपनीला हवी होती मात्र ती एस डी कार्पोरेशनला मिळाल्यावर पहिल्यापासून या मोठ्या विकासक नेत्याने या योजनेत अडचणी वाढवल्या, अनेकदा विषय न्यायालयात गेला, याबाबत माहिती घेण्यासाठी प्रशासन आणि सरकारमध्ये माणसे पेरली गेली आहेत, मेहता यांनी चुकीचा निर्णय घेतला, तो ही अगदी मुख्यमंत्र्यांना अवगत केल्याचे सांगून  नेमक्या त्याच दिवशी माहितीच्या अधिकारात या निर्णयाची सर्व फाईल मागण्यात आली आणि पुढं ती तातडीने माध्यमाकडे पोहचलीसुद्धा. यावर मुख्यमंत्र्यांनी तात्काळ हा खुलासा करताना मेहता यांनी अवैध काम केल्याचे स्पष्ट्पणे माध्यमांना सांगूनही टाकले, मुळात अनेक आरोपांमध्ये मंत्र्यांना तातडीने क्लीन चिट देणारे मुखमंत्री खडसे प्रमाणेच मेहता प्रकरणात संशय अधिक वाढवण्यात हातभार लावताना दिसले, त्यांना 'बाहुबली 2' दाखवण्याची इच्छा आहे, हे आता लपून राहिलेले नाही, मग एवढा वाद वाढलेला असताना ते आता मनाप्रमाणे निर्णय घेऊन मोकळे का होत नाहीत, हा मुख्य प्रश्न उरला आहे, पण याचे कारण आहे सध्या मंत्रीमंडळात दिसणाऱ्या दोन्ही गँगचे नेतृत्वं... नेमक्या त्याच दिवशी माहितीच्या अधिकारात या निर्णयाची सर्व फाईल मागण्यात आली आणि पुढं ती तातडीने माध्यमाकडे पोहचलीसुद्धा. यावर मुख्यमंत्र्यांनी तात्काळ हा खुलासा करताना मेहता यांनी अवैध काम केल्याचे स्पष्ट्पणे माध्यमांना सांगूनही टाकले, मुळात अनेक आरोपांमध्ये मंत्र्यांना तातडीने क्लीन चिट देणारे मुखमंत्री खडसे प्रमाणेच मेहता प्रकरणात संशय अधिक वाढवण्यात हातभार लावताना दिसले, त्यांना 'बाहुबली 2' दाखवण्याची इच्छा आहे, हे आता लपून राहिलेले नाही, मग एवढा वाद वाढलेला असताना ते आता मनाप्रमाणे निर्णय घेऊन मोकळे का होत नाहीत, हा मुख्य प्रश्न उरला आहे, पण याचे कारण आहे सध्या मंत्रीमंडळात दिसणाऱ्या दोन्ही गँगचे नेतृत्वं... हे नेतृत्व अर्थातच केंद्रीय आहे.
भाजपवर नरेंद्र मोदींची पोलादी पकड आहे आणि अमित शहा त्यांचे सेनापती आहेत, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस ही मोदींची निवड आहे. अर्थात शहा यांना या निवडीला विरोध असण्याचे कारण नाही, पण अलीकडे त्यांचे महाराष्ट्रातील मित्र आणि सासुरवाडीच्या जवळचे असणारे चंद्रकांत पाटील यांची मुख्यमंत्री पदासाठीची महत्वकांक्षा वाढल्यावर हा विरोध वाढला आहे, विरोधापेक्षा चंद्रकांत पाटील यांचे समर्थन असा यातला अधिक नेमका अर्थ आहे, पण देवेंद्र फडणवीस यांनी पद वाचवणे आणि अधिक भक्कम करण्याच्या प्रयत्नात शहा यांची हळूहळू नाराजी ओढवून घेतली आहे, कधीतरी एखाद्या मोठ्या अडचणीत शहा महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांना मदतीचा हात देतील का. याबाबत शंका निश्चितपणे व्यक्त होऊ शकते. सध्या मोदी यांच्या पाठिंब्याने ते निर्धास्त आहेत, शहा यांचे पक्षात वाढलेले महत्व पाहता मुख्यमंत्र्यांना भविष्यात अडचण येणारच नाही असेही म्हणता येणार नाही.
तूर्तास पदाच्या स्पर्धेमुळे सध्या मंत्रिमंडळात तीन गट पडले आहेत, एक मुख्यमंत्री समर्थक, दुसरा विरोधक आणि तिसरा तटस्थ...जो काठावर आहे, पारडे जिकडचे जड होईल ते मंत्री आपले माप त्या पारड्यात टाकणार आहेत.
मेहता यांची विकेट निघाली तर एकनाथ खडसे यांना पुन्हा मंत्रिमंडळात घेऊन मुख्यमंत्री आपल्या आपली खेळी समतोल करतील किंबहुना पक्षात वाढणारे विरोधक कमी करण्याचा प्रयत्न करतील, नाही तरी मोठा नेता मानले जाणाऱ्या खडसेंचे मंत्रीपद काढून घेतल्यावर जे हाल झालेत ते समोर आहेत, त्यांना पक्षात, सरकार आणि जनतेमध्येही फार पाठिंबा मिळाला नाही, त्यांनीही शांत राहणे पसंत केले, नाही म्हणायला अधूनमधून आपल्याच सरकारवर तोंडसुख घेणे, विरोधी पक्षाशी हातमिळवणी करून दबाव निर्माण कारण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला खरा तो देखील पुरेशी काळजी घेऊनच. त्यात आक्रमकपणा असा कधीच नव्हता. त्यामुळे त्यांची मंत्रिमंडळात परतण्याची शक्यता आणि आशा अजूनही जिवंत आहे. एकूण 'मेहता का क्या होगा' या प्रश्नाचे जे उत्तर मुख्यमंत्री देतील किंवा मेहताबाबत जो निर्णय घेतला जाईल त्यावरून सरकार आणि पक्षातील गणिते ठरणार आणि बदलणार आहेत. त्या निर्णयावरूनही मुख्यमंत्रीपदाची स्पर्धा वाढणार की कमी होणार हे सुद्धा ठरणार आहे आणि महत्वाचे म्हणजे मंत्रिमंडळातील सुरू असलेले 'गँगवार' कोणत्या दिशेला जाणार हे सुद्धा स्पष्ट होणार आहे.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
Tags: BJPBJP Governmentcm devendra fadnavisएकनाथ खडसेदेवेंद्र फडणवीसपंकजा मुंडेप्रकाश मेहताविनोद तावडे
...आणि बाळासाहेबांची बातमी आली
दीड अंशाचा प्रश्न : तापमानवाढीला आणि दुष्काळाला शेतीच जबाबदार
'दुष्काळात होरपळा, पण...मंदिर वहीं बनाएंगे
राज भैय्या, स्वागत है
मी बिबट्याबरोबर राहिलो आहे, मला माहितीये तो माणसासाठी किती बदललाय
14 लाखांची लाच घेताना प्रांत अधिकाऱ्याच्या स्टेनोला अटक
दुष्काळामुळे होरपळ, त्यात 'पाढऱ्या सोन्या'ला कवडीमोल दाम
VIDEO : 'आता रडायचं नाही, तर लढायचं', शेतकऱ्यांच्या विधवांनी स्वत:चं दु:ख मांडलं रंगमंचावर
...म्हणून महिला सोशल मीडियावर चक्क अंर्तवस्त्रांचे फोटो करतायेत शेअर
आणखी दोन दिवस राहणार ढगाळ वातावरण; अवकाळी पावसामुळे दुष्काळी भागांना दिलासा
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


ORIENT PUBLICATION: मराठमोळ्या अँग्री बर्ड्स चा तुफान मॅड कॉमेडीचा दंगा

मराठमोळ्या अँग्री बर्ड्स चा तुफान मॅड कॉमेडीचा दंगा
आजच्या धकाधकीच्या जीवनात प्रेक्षकांना चार घटका विरंगुळा मिळावा यासाठी निर्माते राजू बंग, वमैथ्थिली जावकर यांनी ‘छबू Weds बाबू’ हे दोन अंकी नवेकोरे विनोदी नाटक रंगभूमीवर आणले आहे.पिं.चिं.कलारंग प्रतिष्ठान निर्मित आणि अर्चना थिएटर्स प्रकाशित ’छबू Weds बाबू’ या नाटकाचं दिग्दर्शन अभिनेता व दिग्दर्शक असलेल्या प्रशांत विचारे यांनी केलं असून नाटकाचं लेखन राकेश नामदेव शिर्के यांचं आहे. गेली २३ वर्ष अभिनेत्री म्हणून कार्यरत असणाऱ्या मैथ्थिली जावकर यांचा रंगभूमी तसेच छोटया आणिमोठया पडद्यावरील अभिनयाचा प्रवास लक्षवेधी राहिला आहे. अभिनयाप्रमाणे निर्मितीक्षेत्रातही त्यांनी आपली छाप पाडली आहे. दहा वर्ष निर्माती म्हणून कार्यरत असणाऱ्या मैथ्थिली जावकर यांनी सह कुटुंब डॉट कॉम,वा सूनबाई वा, देखणी बायको दुसऱ्याची या सारख्या उत्कृष्ट नाटकांची निर्मिती केली आहे. आजवर १८ व्यावसायिक नाटकांमध्ये त्यांनी काम केलं असून दांडेकरांचा सल्ला, शोभायात्रा, चारचौघी, या दर्जेदार नाटकांचा त्यात समावेश आहे.
लग्न न करू इच्छिणाऱ्या पण घरच्यांच्या अटीमुळे लग्नाच्या बेडीत अडकलेल्या जोडप्याची ही धम्माल कथा आहे. हे लग्न यशस्वी होतं का  ह्या जोडप्याला त्यांच्या प्रेमाची जाणीव होणार का  ह्या जोडप्याला त्यांच्या प्रेमाची जाणीव होणार का  अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे आपल्याला या नाटकात पहायला मिळतील. लग्न झाल्यानंतर एकमेकांवर कुरघोडी करण्याच्या नादात उडणाऱ्या धम्माल नात्याचा खट्टामीठा अनुभव ह्या नाटकातून आपल्याला घेता येईल. नेहमीच्या शाब्दिक कोटयांबरोबरचे उत्तम प्रसंग हे नाटकाचं वैशिष्टय आहे. मैथ्थिली जावकर, सुचित जाधव आणि विनोदाचा बादशाहा दिगंबर नाईक या तीन पात्रांभोवती या नाटकाची कथा गुंफण्यात आली आहे. प्रसंगनिष्ठ विनोदावर विलक्षण हुकूमत असलेले दिगंबर नाईक या नाटकात सूत्रधाराच्या भूमिकेत आहेत.
सात मजले हास्याची अनुभूती देणाऱ्या या विनोदी नाटकातून मराठमोळ्या अँग्री बर्ड्स चा तुफान मॅड कॉमेडीचा दंगा प्रेक्षकांचं निखळ मनोरंजन करेल असा विश्वास निर्माते राजू बंग व मैथ्थिली जावकर यांनी व्यक्त केला आहे. धम्माल विनोदाचा शिडकाव करणाऱ्या या नाटकाचा शुभारंभाचा प्रयोग १५ ऑगस्टला होणार आहे.


आमदार महेश लांडगे यांच्या पाठपुराव्याने 'एजीओ' कंपनीतील कामगारांना बोनस | PCMC NEWS

शहरात 12 हजार 842 अनधिकृत नळजोड; तर नियमितीकरणासाठी केवळ 3 हजार 960 अर्ज
पुन्हा डाऊन झाले फेसबूक, नेटीझन्स त्रस्त
बनावट बिले तयार करून कंपनीला १० लाख ८८ हजाराला गंडवले
पिंपरीत वाहन चोरट्याकडून चार गुन्हे उघडकीस ; पाच लाखांचा मुद्देमाल जप्त
मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांच्यावर मिरची पावडर फेकून हल्ला
हेल्मेट सक्तीच्या विरोेधात कृती समिती आंदोलनाच्या पवित्र्यात
मासिक पाळीमुळे घराबाहेर झोपलेल्या मुलीचा ‘गज’वादळात मृत्यू
शीख दंगल : ३४ वर्षांनंतर एकाला फाशी तर एकाला जन्मठेपेची शिक्षा
त्या तिघीची लोणावळ्यात माैजमजा, अख्खं कुटूंब चिंताग्रस्त अन्ं पोलिसांची धावपळ
पिंपरी-चिंचवड महापालिकेतर्फे राज्यस्तरीय कबड्डी स्पर्धा
Home breaking-news आमदार महेश लांडगे यांच्या पाठपुराव्याने ‘एजीओ’ कंपनीतील कामगारांना बोनस
आमदार महेश लांडगे यांच्या पाठपुराव्याने ‘एजीओ’ कंपनीतील कामगारांना बोनस
100 कामगारांना मिळाला साडे सोहळा हजार बोनस
पिंपरी, (महा-ई-न्यूज) – पिंपरी, नेहरुनगर येथील कायमस्वरुपी कामगारांची दिवाळी गोड होणार आहे. आमदार महेश लांडगे यांच्या पाठपुराव्याने कंपनीतील 100 कामगारांना 16 हजार 400 रुपये बोनस मिळाला आहे. यामुळे कामगारांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे, असे ‘एजीओ’ कामगार संघटनेचे खजिनदार हनुमंत शिंदे यांनी सांगितले.
पिंपरी, नेहरुनगर येथे ‘एजीओ’ फार्मास्युटीकल कंपनी आहे. या कंपनीत 100 कामगार कायस्वरुपी आहेत. कंपनीतील ‘एजीओ’ कामगार संघटना आणि व्यवस्थापनाच्या प्रतिनिधींची अनेक दिवसांपासून बोनसबाबत चर्चा सुरु होती. बोनस किती द्यायचा यावर तोडगा निघत नव्हता. त्यानंतर भोसरीचे आमदार महेश लांडगे यांनी यामध्ये पुढाकार घेतला. संघटनेचे पदाधिकारी आणि व्यवस्थापनच्या प्रतिनिधींची संयुक्त बैठक घेतली. या बैठकीत कामगारांना 16 हजार 400 रुपये बोनस देण्याचे निश्चित झाले.
यावेळी कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक पंकज चांडक, कामगार नेते सचिन लांडगे, संघटनेचे अध्यक्ष विलास बालवडकर, उपाध्यक्ष रतन नांदुरकर, खजिनदार हनुमंत शिंदे, दिपक मोळक, चंद्रकांत जाधव, ज्ञानेश्वर नेवाळे, शिवराज पाटील, मानव संसाधन विभाग (एचआरचे) जयदीप शिंदे उपस्थित होते.
आमदार महेश लांडगे म्हणाले, ‘कामगार नेहमी आनंदी असला पाहिजे. कामगार आनंदी राहिली तरच कंपनीची भरभराट होते. त्यांच्या मागण्या मान्य केल्या पाहिजेत. त्यांचे प्रश्न सोडविल्यास ते उत्साहाने काम करतात. त्यामुळे कंपनी व्यवस्थापनाने त्यांच्या मागण्या समजावून घेऊन सोडविणे अपेक्षित आहेत. व्यवस्थापनाचा सकारात्मक प्रतिसाद आणि कामगारांचा समजूतदारपणा उपयोगी पडला. त्यामुळेच कामगारांना गतवर्षीपेक्षा दोन हजारांनी बोनस जास्त मिळाला आहे. यंदा कामगारांना 16 हजार 400 रुपये बोनस मिळाला आहे’.
‘एजीओ’ कामगार संघटनेचे खजिनदार हनुमंत शिंदे म्हणाले, ‘बोनस मिळवून देण्याबाबत आमदार महेश लांडगे यांनी पुढाकार घेतला. कंपनी व्यवस्थापनाने देखील सकारात्मक भुमिका घेतली. त्यामुळे गतवर्षीपेक्षा दोन हजार रुपये बोनस अधिक मिळाला आहे. 2016 मध्ये 12 हजार, 2017 मध्ये 14 हजार 400 रुपये आणि 2018 मध्ये 16 हजार 400 रुपये बोनस मिळाला आहे’.
अमेरिकेतील भारतीय दूतावासात प्रथमच दिवाळी साजरी
देशभरात लक्ष्मीपूजन उत्साहात; आमच्या तमाम वाचकांना दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्या
शहरात 12 हजार 842 अनधिकृत नळजोड; तर नियमितीकरणासाठी केवळ 3 हजार 960 अर्ज
पुन्हा डाऊन झाले फेसबूक, नेटीझन्स त्रस्त
बनावट बिले तयार करून कंपनीला १० लाख ८८ हजाराला गंडवले
शहरात 12 हजार 842 अनधिकृत नळजोड; तर नियमितीकरणासाठी केवळ 3 हजार 960 अर्ज
पुन्हा डाऊन झाले फेसबूक, नेटीझन्स त्रस्त
बनावट बिले तयार करून कंपनीला १० लाख ८८ हजाराला गंडवले
पिंपरीत वाहन चोरट्याकडून चार गुन्हे उघडकीस ; पाच लाखांचा मुद्देमाल जप्त
मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांच्यावर मिरची पावडर फेकून हल्ला
होंडाने आणली ‘आम आदमी’ची शानदार बाइक
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सरकारविरोधात विरोधक राष्ट्रपतींकडे
आता, दररोज बदलणार पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती
…तर पिंपरी चिंचवडमधल्या सोसायटींची नोंदणी रद्द होणार
नागरिकहो….’आधार’नं लिंक नसलेली बँक खाती बंद होणार
mahaenews.com हे महाराष्ट्रातील लोकप्रिय आणि विश्वासार्ह ‘न्यूज पोर्टल’ आहे. राज्य, देश-विदेश, क्रीडा, सांस्कृतिक, शैक्षणिक क्षेत्रातील घडामोडी सर्वसामान्य वाचकांपर्यंत नि:पक्षपणे पोहोचविण्याचा आमचा संकल्प आहे. प्रसारमाध्यमांच्या स्पर्धेत निर्भिड पत्रकारिता कायम ठेवणे, हाच आमचा ध्यास आहे.
मुख्य कार्यालय : डी.एस.एस. मीडिया प्रा. लि.
पत्ता : विश्वकर्मा बिल्डींग, जे. के. सावंत मार्ग, दादर, मुंबई, २८.
पुणे विभागीय कार्यालय : गोल मार्केट, वायसीएम हॉस्पिटलसमोर, संत तुकारामनगर, पिंपरी.
उस्मानाबाद विभागीय कार्यालय : तांबरी, कलेक्टर निवासस्थानाच्या पाठीमागे, उस्मानाबाद.
सोलापूर विभागीय कार्यालय: होडगी रोड, चेतन फौंड्रीसमोर, सोलापूर.
कोल्हापूर विभागीय कार्यालय: जय गणेश बिल्डींग, सायबर चौक, विद्यापीठ रोड, कोल्हापूर.