प्रथिने – मराठी विश्वकोश प्रथमावृत्ती

मराठी विश्वकोश (खंड निहाय)
खंड : १ अंक ते आतुरचिकित्सा
खंड : २ आतुर निदान ते एप्स्टाइन,जेकब
खंड : ३ एबिंगहाऊस, हेरमान’ ते ‘किसांगानी’
खंड : ४ कीकट ते गाल्फिमिया ग्लॉका
खंड : ५ गाल्वा,एव्हारीस्त ते चेदि
खंड : ६ ‘चेन, सर एर्न्स्ट बोरिस’ ते ‘डोळा’
खंड : ७ ड्यूइसबुर्क ते धरणगाव
खंड : ८ ‘धरणे व बंधारे’ ते ‘न्वाकशॉट’
खंड : ९ पउमचरिउ – पेहलवी साहित्य
खंड : १० ‘पैकारा’ ते ‘बंदरे’
खंड : ११ बंदा ते ब्वेनस एअरीझ
खंड: १२ भंगुरतारा ते महाराष्ट्र राज्य
खंड : १३ महाराष्ट्र राज्य इलेक्ट्रॉनिकी विकास महामंडळ’ते ‘म्हैसूर संस्थान’
खंड : १४ यंग, एडवर्ड’ ते ‘रेयून्यों बेट
खंड : १५ रेल्वे ते वाद्य व वाद्यवर्गीकरण
खंड : १६ ‘वाद्यवृंद’ ते ‘विज्ञानशिक्षण’
खंड : १७ विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान’ते शेक्सपिअर, विल्यम
खंड : १८ शेख अमर ते सह्याद्री
खंड : १९ सँगर, फ्रेडरिक ते सृष्टि व मानव
खंड : २० सेई-शोनागून ते ज्ञेयवाद
मराठी विश्वकोश (खंड निहाय)
खंड : १ अंक ते आतुरचिकित्सा
खंड : २ आतुर निदान ते एप्स्टाइन,जेकब
खंड : ३ एबिंगहाऊस, हेरमान’ ते ‘किसांगानी’
खंड : ४ कीकट ते गाल्फिमिया ग्लॉका
खंड : ५ गाल्वा,एव्हारीस्त ते चेदि
खंड : ६ ‘चेन, सर एर्न्स्ट बोरिस’ ते ‘डोळा’
खंड : ७ ड्यूइसबुर्क ते धरणगाव
खंड : ८ ‘धरणे व बंधारे’ ते ‘न्वाकशॉट’
खंड : ९ पउमचरिउ – पेहलवी साहित्य
खंड : १० ‘पैकारा’ ते ‘बंदरे’
खंड : ११ बंदा ते ब्वेनस एअरीझ
खंड: १२ भंगुरतारा ते महाराष्ट्र राज्य
खंड : १३ महाराष्ट्र राज्य इलेक्ट्रॉनिकी विकास महामंडळ’ते ‘म्हैसूर संस्थान’
खंड : १४ यंग, एडवर्ड’ ते ‘रेयून्यों बेट
खंड : १५ रेल्वे ते वाद्य व वाद्यवर्गीकरण
खंड : १६ ‘वाद्यवृंद’ ते ‘विज्ञानशिक्षण’
खंड : १७ विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान’ते शेक्सपिअर, विल्यम
खंड : १८ शेख अमर ते सह्याद्री
खंड : १९ सँगर, फ्रेडरिक ते सृष्टि व मानव
खंड : २० सेई-शोनागून ते ज्ञेयवाद
प्रथिने :प्रथिन या शब्दाच्या ‘प्रोटीन’ या इंग्रजी प्रतिशब्दाची व्युत्पती proteios या ग्रीक शब्दापासून झालेली असून त्याचा अर्थ जीवनक्रियेसाठी लागणारा आद्य पदार्थ, असा आहे (मूळ ग्रीक शब्दाचा अर्थ ‘आद्य’ किंवा ‘प्रथम’ असा आहे) जे. जे. बर्झीलियस या स्वीडीश रसायनशास्त्रज्ञांच्या सूचनेवरून जी.जे. मल्डर यांनी १८३६ मध्ये ‘प्रोटीन्स’ हा शब्द प्रथम वापरला. प्रथिने ही नायट्रोजनयुक्त संयुगे असून त्यांची संरचना अत्यंत जटिल (गुंतागुंतीची) असते. प्राण्यांच्या पोषणातप्रथिनांना अतिशय महत्त्व असून प्राणिजीवनातील रासायनिक प्रक्रिया त्यांच्यावर अवलंबून असतात. कोशिकांच्या (पेशींच्या) वाढीसाठी प्रथिनांची गरज असते. प्रथिनांपासून कोशिकांना नायट्रोजन मिळतो. वनस्पतींच्या कोशिकांतील अंतर्गत द्रव्यातही मोठ्या प्रमाणावर प्रथिने असतात. प्रथिनांमध्ये जातिविशिष्टता आढळून येते.यामुळेच एका जातीच्या प्राण्याची प्रथिने दुसऱ्या जातीच्या प्राण्याच्या शरीरात गेली असता ⇨ ॲलर्जीसारखे विकार निर्माण होतात. तसेच प्राण्यामध्ये प्रथिनांची अवयवविशिष्टताही आढळते. एकाच प्राण्याच्या निरनिराळ्या अवयवांतील (उदा., स्नायू, मेंदू, आतडी इत्यादींतील) प्रथिने वेगवेगळ्या प्रकारांची असतात. प्रथिनांचे जलीय विच्छेदन (पाण्याच्या रेणूची H व OH या रूपाने विक्रिया घडवून संयुगाचे तुकडे करण्याची क्रिया) केले असता ही भिन्नभिन्न प्रथिने निरनिराळ्या २१ आल्फा ॲमिनो अम्लांपासून तयार झाल्याचे आढळते [⟶ ॲमिनो अम्ले]. ज्या ॲमिनो अम्लात COOH गटाच्या शेजारच्या कार्बन अणूला NH2 गट जोडलेला असतो, त्यालाआल्फा ॲमिनोअम्ल म्हणतात. कार्बोहायड्रेटे वा वसा (स्निग्ध पदार्थ) यांच्याशी तुलना करता प्रथिनाचा रेणू फार मोठा असतो. त्यांचा रेणूभार सु. ६,००० ते कित्येक लक्षापर्यंत आहे. एकाच प्रकारचे कार्य असलेल्या वेगवेगळ्या प्रथिमांतीलॲमिनो अम्लांचे प्रमाणव प्रथिनाच्या संरचनेतील त्यांचा क्रम सर्वसाधारणपणे सारखाच असतो. सामान्यतः प्रथिने ही कार्बन, हायड्रोजन, ऑक्सिजन, नायट्रोजन वगंधक या मूलद्रव्यांची बनलेली असतात तथापि काहींमध्ये फॉस्फरस, आयोडीन, मॅंगॅनीज, लोह, तांबे, जस्त इ. मूलद्रव्येही आढळतात.
इतिहास : प्रथिनासंबंधीची माहिती निरनिराळ्या संशोधकांनी केलेल्या प्रयत्नांतून मिळालेली आहे. एच्. रिटहौझेन यांनी १८६० मध्ये प्रथिनांतील घटक ॲमिनोअम्लांचा तक्ता प्रथम प्रसिद्ध केला. टी. बी. आस्‌बर्न, एमिल फिशर, एच्. बी. व्हिकरी व ए. सी. चिबनाल यांनीही प्रथिनांसंबंधी महत्त्वाचे संशोधन केले. १९५५ मध्ये फ्रेडरिक सँगर व त्यांचे सहकारी यांनी प्रथिनांतील सहसंयुजी (ज्यामध्ये जोडलेल्या दोन्ही अणूंनी एकेक इलेक्ट्रॉन देऊन तयार झालेली इलेक्ट्रॉन जोडी समाइक असल्यामुळे बंध बनलेला असतो अशी) संरचना शोधून काढली. याच सुमारास ई. जे. कोन त्यांच्या सहकाऱ्यांनी तापमान, pH मूल्य [⟶ पीच मूल्य], आयनी प्रबलता (विद्युत् भारित रेणू, अणू वा अणुगट यांच्यातील सरासरी विद्युत् स्थितिक परस्परक्रिया दर्शवणारी राशी), विद्युत् अपार्यता स्थिरांक [⟶ विद्युत् अपारक पदार्थ], विशिष्ट द्विसंयुजी (इतर अणूंशी संयोग पावण्याची क्षमता दर्शवणारा अंक दोन असणाऱ्या) ऋणायनांचा (धन विद्युत् भारित असलेल्या व विद्युत् विच्चेदनात ऋणाग्राकडे जाणाऱ्या आयनांचा) वापर इत्यादींमध्ये आवश्यक त्या सुधारणा करून विविध प्रथिने वेगवेगळी करण्याच्या पद्धती शोधून काढल्या. ⇨ वर्णलेखन, ⇨ विद्युत् संचारण इ. आधुनिक तंत्रांचा वापर करुन प्रथिनांविषयीच्या ज्ञानात अधिकाधिक भर पडत आहे.
वर्गीकरण : एमील फिशर व फ्रान्ट्‌स होफमाइस्टर यांनी स्वतंत्ररित्या १९०२ मध्ये प्रथिने ही पॉलिपेप्टाइडे [पेप्टाइड बंधांनी जोडल्या गेलेल्या ॲमिनो अम्लांच्या शृंखला ⟶ ॲमिनो अम्ले] असून त्यांत बरीच ॲमिनो अम्ले असतात असे सिद्ध केले. या शोधानंतरच प्रथिनांच्या रासायनिक व भौतिक गुणधर्मांनुसार प्रथिनांचे वर्गीकरणकरण्याचे प्रयत्‍न झाले. १९२० पर्यंत प्रथिनांच्या जैव कार्याबद्दल विशेष माहिती नव्हती. अगदी सुरुवातीचे वर्गीकरण हे विविध विद्रावकांमधील (विरघळविणाऱ्या पदार्थांमधील) प्रथिनांच्या विद्राव्यतेनुसार (विरघळण्याच्या क्षमतेनुसार) केलेले होते. तथापि हे वर्गीकरण तितकेसे समाधानकारक नव्हते. कारण सारखी संरचना व कार्ये असणाऱ्या प्रथिनांची विद्राव्यता भिन्न असते, तर वेगवेगळी संरचना व कार्ये असणाऱ्या प्रथिनांची विद्राव्यता सारखी असते, असे आढळून आले. तथापि ह्या वर्गीकरणात वापरण्यात आलेल्या संज्ञा अद्यापही वापरतात. इंग्लंड व अमेरिका येथील शरीरक्रियावैज्ञानिक संघटनांनी अनुक्रमे १९०७ व १९०८ मध्ये विद्राव्यता वसंरचना यांनुसार केलेले प्रथिनांचे वर्गीकरण बराच काळ वापरात होते. प्रथिनांच्या जैव कार्यानुसारही वर्गीकरण करण्यात आले होतेपण तेही नमुनेदार म्हणता येत नाही. कारण एकाच प्रथिनांची अनेक कार्ये असतात व त्यामुळे एखाद्या प्रथिनाचे विशिष्ट कार्य स्पष्टपणे माहीत नसते. यांशिवाय एंझाइमांवर(जीवरासायनिक विक्रिया घडवून आणण्यास मदत करणाऱ्या प्रथिनांवर) आधारित असेही वर्गीकरण करण्यात येते. तथापि वरील वर्गीकरणे व्यापक दृष्ट्या वापरता येत नाहीत. खाली दिलेली प्रथिनांची माहिती जुन्या वर्गीकरणानुसार आहे.
साधी प्रथिने : जलीयविच्छेदन केले असता ज्या प्रथिनांपासूनफक्त ॲमिनो अम्लेच मिळतात, त्यांना साधी प्रथिने असे म्हणतात. अल्ब्युमिने, ग्लोब्युलिने, प्रोटामिने, हिस्टोने इ. प्रथिने या प्रकारची आहेत. अंडी, दूध, रक्त इत्यादींमध्ये ह्यांतील अनेक प्रथिने असतात. उदा., दुधात अल्ब्युमीन,आल्फा लॅक्टाल्ब्युमीन, ग्लोब्युलीन, बीटा लॅक्टोग्लोब्युलीन, केसीन ही साधी प्रथिने असतात.
अल्ब्युमिने : स्नायू, दुध, अंडी, रक्तद्रव, वनस्पती इत्यादींमध्ये ही प्रथिने आढळतात. ही पाण्यात विरघळतात. उष्णतेने त्यांचे किलाटन होते (साखळतात). अमोनियम सल्फेट जास्त प्रमाणात असलेल्या विद्रावातून अल्ब्युमिने बाहेर फेकली जातात. जलीय विच्छेदन केल्यास त्यांपासून आल्फा ॲमिनो अम्ले वा त्यांचे अनुजात (एखाद्या संयुगापासून तयार करण्यात आलेली दुसरी संयुगे) मिळतात. रेणुभार सु. ६०,००० असतो.
ग्लोब्युलिने : दूध, रक्तद्रव, स्नायू, अंडी इत्यादींत अल्ब्युमिनांबरोबर तसेच वाटाणा, घेवडा, भुईमूग, बदाम इ. वनस्पतींत ही प्रथिने आढळतात. भिन्न रेणुभारांच्या प्रथिनांचे ते मिश्रण असते. उष्णतेने त्यांचे किलाटन होते. शुद्ध पाण्यात फारशी विरघळत नाहीत पण लवणांच्या उदासीन विरल विद्रावांत विरघळतात. एंझाइमे व अम्ले यांमुळे त्यांचे ॲमिनो अम्लांत अपघटन (घटक द्रव्ये अलग होणे) होते. विद्युत् संचारण तंत्राने ही प्रथिने अल्ब्युमिनापासून वेगळी करता येतात, तसेच त्यांचे आल्फा, बीटा व गॅमा या प्रकारांत वर्गीकरण करता येते. हे प्रकार विविध जैव व रासायनिक गुणधर्म असलेल्या प्रथिनांची मिश्रणे असतात. प्रतिरक्षात्मक विद्युत् संचारण तंत्राने ग्लोब्युलिनांचे विसाहून अधिक घटक वेगळे करता येतात. बहुतेक प्रतिपिंड गॅमा ग्लोब्युलिने आहेत [⟶ प्रतिपिंड]. बहुतेक ग्लोब्युलिनांचा रेणुभार सु. १,७०,००० च्या आसपास असतो. तथापि काहींचा (मॅक्रोग्लोब्युलिनांचा) ८,००,००० इतका उच्च असतो.
प्रोटामिने : ही काही विशिष्ट माशांच्या (उदा., सामन, हेरिंग) शुक्रकोशिकांत (पुं-जनन पेशीत) आढळतात. डीऑक्सिरिबोन्यूक्लिइक अम्लाशी [⟶ न्यूक्लिइक अम्ले] ही प्रथिने निगडित असतात. ही प्रथिने तीव्र क्षारकीय (अम्लाशी विक्रिया झाल्यास लवण देण्याचा गुणधर्म असलेली) असून जलीय विच्छेदनाने त्यांपासून प्रामुख्याने क्षारकीय ॲमिनो अम्ले मिळतात.यांत आर्जिनीन या ॲमिनो अम्लाचे प्रमाण जास्त असते. पाणी, विरल अमोनिया विद्राव, अम्ले, क्षारीय (अल्कालाइन) विद्राव यांत ती विरघळतात. उष्णतेने त्यांचे किलाटन होत नाही. रेणुभार सु. ६,००० इतका असतो.
हिस्टोने : ही प्रोटामिनांहून कमी क्षारकीय असतात. प्राणी व वनस्पती यांच्या शरीर कोशिकांच्या केंद्रकात (कोशिकेचे कार्य नियंत्रित करणाऱ्या जटिल गोलसर पुंजात) प्रमुख डीऑक्सिरिबोन्यूक्लिइक अम्लाबरोबर न्यूक्लिओहिस्टोन स्वरूपात आढळते मात्र प्राण्यांच्या शुक्रकोशिकांत आढळत नाहीत. जलीय विच्छेदनाने यांपासून मोठ्या प्रमाणावर क्षारकीय ॲमिनो अम्ले मिळतात.ट्रिप्टोफेन वगंधकयुक्त ॲमिनो अम्ले वगळताइतर ॲमिनो अम्ले त्यांत आढळतात. लायसीन वा आर्जिनीन यांचे प्रमाण जास्त असते. पाणी, विरल अम्ले व क्षारीय विद्राव यांत ती विरघळतात. विरल अमोनिया विद्रावात विरघळत नाहीत. उष्णतेने त्यांचे सहसा किलाटन होत नाही. रेणुभार सु. १०,००० ते २२,००० इतका असतो.
प्रोलामिने : ही वनस्पतीजन्य प्रथिने आहेत. बियांतून तेल काढल्यावर ५०-८०% अल्कोहॉलयुक्त पाण्याने ही प्रथिने वेगळी करतात. ही प्रथिने पाण्यात विरघळत नाही पण पाणी-एथॅनॉल मिश्रणात विरघळतात. त्यांतील प्रोलीन ग्लुटामीन यांच्या जास्त प्रमाणामुळे ती सजल एथॅनॉलामध्ये विरघळतात. या प्रथिनांमुळे भिजविलेले पीठ चिकट होते. उदा., मक्यातील झाईन व गव्हातील ग्लायडीन. कोणतेही प्रोलामीन अद्याप शुद्ध स्फटिकीय स्वरुपात मिळविता आलेले नाही.
ग्लोबिने : या प्रथिनांमध्ये हिस्टिडीन हे क्षारकीय ॲमिनो अम्ल अधिक प्रमाणात असते. सामान्यतः यांचा समावेश हिस्टोनांमध्ये करतात पण ती हिस्टोनांपेक्षा वेगळी आहेत. ती क्षारकीय नाहीत, तसेच हिस्टोनांप्रमाणे अमोनियम हायड्रॉक्साइडाने अवक्षेपित होत वा तत्सम रंगद्रव्यांशी संयोग होऊन हीमोग्लोबिन [⟶ रक्तारुण] इ. संयुगे तयार होतात. इन्शुलीन व ग्लोबिने यांचे मिश्रण मधुमेहात अंतःक्षेपणासाठी (इंजेक्शनसाठी) वापरतात.
ग्लुटेलिने : ही वनस्पतीज प्रथिने आहेत. अतिविरल अम्लात व क्षारांत ती विरघळतात पण उदासीन विद्रावकांत विरघळत नाहीत. गव्हातील ग्लुटेनीन आणि तांदळातील ओरिझेनीन ही या प्रथिनांची उदाहरणे होत.
स्क्लेरोप्रथिने (किंवा अल्ब्युमिनानॉइडे): ही प्रथिने तंतुमय असतात. ती सर्वसाधारण विद्रावकांत विरघळत नाहीत. तसेच त्यांवर प्रथिन-अपघटक (प्रथिनांचे अपघटन होण्यास साहाय्य करणाऱ्या) एंझाइमांची विक्रिया होत नाही. हे गुणधर्म शरीराचे रक्षण करण्यास उपयोगी पडतात. या प्रथिनांचे पुढील महत्त्वाचे प्रमुख उपप्रकार होतात : (१) कोलॅजेन, (२) इलॅस्टीन व (३) केराटिने.
कोलॅजेन : सर्व बहुकोशिकीय (अनेक पेशींनी बनलेल्या) प्राण्यांत, विशेषतः त्यांच्या संयोजी ऊतकांत (कार्यकारी कोशिकांना आधार देऊन त्यांना एकत्रित ठेवणाऱ्या कोशिका समूहांत), हे प्रथिन आढळते. त्वचा, हाडे, कंडरा (स्नायू हाडाला वा कूर्चेला घट्ट बांधणाऱ्या दोरीसारखा तंतुसमूह) व संधिबंध यांमध्ये हे प्रथिन सापडते. सर्व प्राणिज प्रथिनांमध्ये कोलॅजेन हे कदाचित सर्वांत विपुल आढळणारे प्रथिन आहे. सस्तन प्राण्यांतील एकूण प्रथिनांत याचे प्रमाण २०-२५% असते. ते पाण्यात अविद्राव्य असते, असे बरीच वर्षे मानले जात होते. याच्यावर एंझाइमांची क्रिया होत नाही पण उकळते पाणी, अम्ले व क्षार यांमुळे त्याचे जलविद्राव्य अशा जिलेटिनात रूपांतर होते. यात हायड्रॉक्सिप्रोलीन व प्रोलीन या ॲमिनो अम्लांचे प्रमाण इतर ॲमिनो अम्लांपेक्षा जास्त व भरपूर असते पण सिस्टीन, सिस्टाइन व ट्रिप्टोफेन ही ॲमिनो अम्ले नसतात. रेणूभार सु. २,८५,००० इतका असतो.
इलॅस्टीन : शरीरातील संयोजी ऊतकांतील पिवळसर लवचिक तंतूंमध्ये हे प्रथिन आढळते. संधिबंध, रक्तवाहिन्यांच्या भित्ती व जेथे लवचिकता आवश्यक असते अशा ऊतकांत ते असते. पाणी, विरल अम्ले, क्षार व लवणे, अल्कोहॉले यांत ते विरघळत नाही. पेप्सीन व ट्रिप्सीन या एंझाइमांद्वारे त्याचे पचन होते. कोलॅजेनापेक्षा यात हायड्रॉक्सिप्रोलिनाचे प्रमाण कमी आणि ल्युसीन व आयसोल्युसीन यांचे प्रमाण अधिक असते. जिलेटिनामध्ये त्याचे रूपांतर होत नाही.
केराटिने : ही प्रथिने केस, नखे, खूर, पिसे इत्यादींत आढळतात. थंड वा उष्ण पाण्यात ती विरघळत नाहीत. त्यांच्यावर प्रथिन-अपघटक एंझाइमांची विक्रिया होत नाही पण चूर्ण रूपात त्यावर विक्रिया होते. ही सर्वांत स्थिर प्रथिनेआहेत. यांत सिस्टीन व सिस्टाइन यांचे प्रमाण अधिक असते. त्यांचे पचन होत नाही. [⟶ केराटिने].
यांशिवाय रेशमात सेरिसीन व फायब्रोइन ही स्क्लेरोप्रथिने आढळतात. यांपैकी सेरिसीन गरम पाण्यात विरघळते पण फायब्रोइन विरघळत नाही. फायब्रोइनामध्ये ग्लायसीन, ॲलॅनीन, टायरोसीन व सेरीन ही ॲमिनो अम्ले मोठ्या प्रमाणावर आणि इतर ॲमिनो अम्लेअल्प प्रमाणात असतात मात्र त्यांत गंधक नसते. ते लिथियम थायोसायनेटाच्या संहत (प्रमाण जास्त असलेल्या) विद्रावात अथवा क्युप्रिक लवणे व एथिलिन-डाय-अमाइन यांच्या मिश्रणात अंशतः विरघळते.
संयुग्मित प्रथिने : अप्रथिनी गटाशी संलग्न असलेल्या साध्या प्रथिनांना संयुग्मित प्रथिने असे म्हणतात. या प्रकारात न्यूक्लिओप्रथिने, फॉस्फोप्रथिने, क्रोमोप्रथिने, वसाप्रथिने (लिपोप्रोटिने), धातुप्रथिने, कार्बोहायड्रेटयुक्त प्रथिने इत्यादींचा समावेश करतात.
न्यूक्लिओप्रथिने : न्यूक्लिइक अम्ले आणि साधी क्षारकीय प्रथिने (उदा., प्रोटामिन व हिस्टोन) यांच्या लवण संयुगांना न्यूक्लिओप्रथिने असे म्हणतात. यांत न्यूक्लिइक अम्ले हा अप्रथिनी गट असतो. ही मिठाच्या विरल विद्रावात विरघळतात. न्यूक्लिओप्रोटामिने, न्यूक्लिओहिस्टोने आणि काही आरएनए व डीएनए व्हायरस ही न्यूक्लिओप्रथिने महत्त्वाची आहेत. यांचे रेणुभार काही दशलक्ष इतके आहेत. [⟶ न्यूक्लिइक अम्ले].
फॉस्फोप्रथिने : फॉस्फोरिक अम्ल एस्टर बंधाने प्रथिनांशी जोडले जाऊन तयार होणाऱ्या प्रथिनांना फॉस्फोप्रथिने म्हणतात. दुधातील ⇨ केसीन व अंड्यातील व्हिटेलीन ही या प्रकारची सुपरिचित प्रथिने होत. काही विशिष्ट ॲमिनो अम्लांना (सेरीन व थिओनीन) फॉस्फोरिक अम्ल जोडले जाऊन तयार झालेली न्यूक्लिओप्रथिने ही फॉस्फोप्रथिनेच होत. ⇨ यौवनलोपी ग्रंथी व यकृत यांच्या कोशिकांतील केंद्रकांत फॉस्फोप्रथिने असतात.
वर्णप्रथिने : हीम वा इतर रंगद्रव्ये प्रथिनांना जोडली जाऊन तयार झालेल्या संयुगांना वर्णप्रथिने असे म्हणतात. हीमोग्लोबिने, सायटोक्रोमे व फ्लॅव्होप्रथिने ही या प्रकारातील महत्त्वाची प्रथिने असून त्यांतील पहिल्या दोहोत हीम व तिसऱ्यात रिबोफ्लाविन हे अप्रथिनी गट असतात. फायकोबिलीन या अप्रथिनी गटापासून मिळणारी शैवलातील हिरवी बिलिप्रथिने, मेलॅनीन या काळ्या रंगद्रव्याच्या संयोगाने मिळणारी प्राणिज तंतूंतील (उदा., काळी लोकर व केस यांतील) वर्णप्रथिने व कॅरोटिनॉइड या रंगद्रव्याच्या संयोगाने मिळणारे दृष्टिपटलातील जांभळे वर्णप्रथिन ही वर्णप्रथिनांची आणखी काही उदाहरणे होत.
वसाप्रथिने : ही प्रथिने वसायुक्त पदार्थांशी (उदा., लेसिथीन, सेफॅलीन, वसाम्ले इ.) प्रथिने जोडली जाऊन तयार झालेली असतात. ती रक्तद्रव, अंडी, वनस्पतींमधील हरितकण इत्यादींमध्ये आढळतात. सूक्ष्मजंतु-प्रतिजन [⟶ प्रतिजन] व व्हायरस यांतही वसाप्रथिने असतात. हृदयविकार आदि रोगांत ह्या प्रथिनांची जास्त चिकित्सा केली जाते. रंगीत वसाप्रथिने कॅरोटिनॉइडांशी संयुग्मित होऊन तयार होतात. हृदय, मेंदू, मूत्रपिंड, यकृत इत्यादींत आढळणाऱ्या प्रोटिओलिपिडे या संयुगांतही प्रथिन व वसा संयुग्मित रूपात असतात पण ती पाण्यात अविद्राव्य व कार्बनी विद्रावकांत विद्राव्य असून त्यात वसेचे प्रमाण वसाप्रथिनांपेक्षा जास्त असते.
धातुप्रथिने : प्रथिनांच्या हिस्टिडीन, सिस्टाइन इ. ॲमिनो अम्लांच्या पार्श्वशृंखलेशी जड धातवीय (उदा., लोह, कोबाल्ट, तांबे, जस्त, मॅग्नेशियम इ.) आयन जोडलेला असलेल्या प्रथिनांना धातुप्रथिने म्हणतात. रक्तद्रवात ट्रान्सफेरीन (रेणुभार ८४,०००) हे लोहयुक्त व सेऱ्युलोप्लाइमीन (रेणुभार १,५१,०००) हे ताम्रयुक्त प्रथिन असते. फेरिटीन हे यकृत व प्लीहा (पानथरी) यांमध्ये आढळणारे लोहयुक्त प्रथिन आहे. हिरव्या वनस्पतींत आणि काही प्रकाशसंश्लेषी (प्रकाश ऊर्जेचा उपयोग करून कार्बन डाय-ऑक्साइड व पाणी यांच्यापासून कार्बनी संयुगे तयार करणारे) व नायट्रोजन स्थिर करणाऱ्या सूक्ष्मजंतूंत फेरिडॉक्सिने ही लोहयुक्त धातुप्रथिने असतात. एरिथ्रोक्युप्रेइन हे ताम्रयुक्त प्रथिन लाल रक्तकोशिका, यकृत व मेंदू यांत आढळते. घोड्याच्या मूत्रपिंडातील मेटॅलोथायोनिनामध्ये जस्त व कॅडमियम असते, तर ट्यूनिकेट या सागरी अपृष्ठवंशी (पाठीचा कणा नसलेल्या) प्राण्यात व्हॅनेडियमयुक्त प्रथिन असते. हीमयुक्त वर्णप्रथिनांत लोह असल्यामुळे त्यांचा धातुप्रथिनांमध्येही समावेश करतात.
कार्बोहायड्रेटयुक्त प्रथिने : कार्बोहायड्रेटांशी साधी प्रथिने संयुग्मित होऊन तयार झालेल्या संयुगांचे म्युकोप्रथिने व ग्लायकोप्रथिने (किंवा ग्लुकोप्रथिने) हे प्रकार महत्त्वाचे आहेत. कार्बोहायड्रेटांचे प्रमाण ३ ते ४ टक्क्यांहून जास्त असलेल्या प्रथिनांना म्युकोप्रथिने आणि ३ टक्क्यांहून कमी असलेल्यांना ग्लायकोप्रथिने किंवा नुसतेच प्रथिने असे संबोधण्यात येते. काही म्युकोप्रथिनांत कार्बोहायड्रेटाचे प्रमाण २० टक्क्यांहूनही जास्त असते. म्युकोप्रथिनांतील कार्बोहायड्रेटापेक्षा ग्लायकोप्रथिनातील कार्बोहायड्रेट सामान्यतः जास्त दृढपणे बंधित असते (म्युकोप्रथिने व ग्लायकोप्रथिने यांच्या व्याख्यांमध्ये अद्यापही संदिग्धता आढळते).
म्युकोप्रथिने ही साधी प्रथिने व म्युकोपॉलिसॅकॅराइडांशी (उदा., हायलुरॉनिक अम्ल, काँड्राइटीन सल्फेटे) संयोग पावून तयार झालेली असतात. यांत मोठ्या प्रमाणावर N – ॲसिटिलीकृत हेक्झोसामीन (४ टक्क्यांपेक्षा जास्त), तसेच कमीअधिक प्रमाणात युरोनिक अम्ल, सिॲलिक अम्ल यांसारखी संयुगे व मोनोसॅकॅराइडे असतात. पाण्यात विरघळणारी म्युकोप्रथिने रक्तद्रव, अंड्यातील पांढरा बलक व मानवी मूत्र यांत आढळतात. त्यातील म्युकोपॉलिसॅकॅराइडे हेक्झोसामीन व हेक्झोज शर्करा या रूपांत असतात. पाण्यात न विरघळणारी म्युकोप्रथिने अंड्यातील पांढरा बलक, डोळ्यातीलसांद्रजलपिंड इत्यादींत आढळतात. म्युकोप्रथिने ही अतिशय श्यान (दाट) व बुळबुळीत असून लाळ, जठररस व इतर प्राणिज स्त्रावांत असतात. उपास्थी (कूर्चा), सांधे व कंडरा यांत वंगणासारखे कार्य करणाऱ्या द्रवात ती आढळतात. संयोजी ऊतकांतील आधारद्रव्यात म्युकोप्रथिने हे महत्त्वाचे घटक असतात. ती कंडरा, अस्थी व उपास्थी यांत अनुक्रमे टेंडोम्यूकॉइड, ॲसिओम्यूकॉइड व काँड्रोम्यूकॉइड म्हणून उपस्थित असतात. बरीच जनन ग्रंथिपोषक हॉर्मोने म्युकोप्रथिने असतात. [⟶ हॉर्मोने].
साधित प्रथिने : अम्ले, क्षार व रासायनिक विक्रियाकारक यांच्याशी प्रथिनांची विक्रिया झाल्यास यांच्या रेणूची पुनर्रचना होते. उष्णता, जोराने हालविणे वा तत्सम भौतिक प्रेरणांमुळेही अशी पुनर्रचना होते. त्यामुळे मिळणाऱ्या प्रथिनांना साधित वा विकृत प्रथिने असे म्हणतात. रासायनिक वा भौतिक कारकांमुळे प्रथिनाच्या मोठ्या रेणूचे अनियमित तुकडे होतात. अशी विक्रिया जसजशी पुढे प्रगत होत जाते तसतसे रेणूचे आणखी तुकडे होतात. मोठ्या तुकड्यांना प्रोटिओजे व लहानांना पेप्टोने असे म्हणतात. पेप्टाइड बंधांनी जोडल्या गेलेल्या व सापेक्षतः कमी ॲमिनो अम्ले असलेल्या लहान शृंखलांना पेप्टाइडे असे म्हणतात.
एंझाइमे आणि हॉर्मोने ही बहुतकरून प्रथिने असल्यामुळे एंझाइम प्रथिने, हॉर्मोने प्रथिने असेही वेगेवेगळे गट होऊ शकतात.
एंझाइम प्रथिने : यूरिएज व पेप्सीन ही एंझाइमे शुद्ध प्रथिने आहेत, असे प्रथमच आढळून आले. या एंझाइम प्रथिनांत अप्रथिनी घटक आढळत नाहीत. तथापि सर्वच एंझाइमे ही शुद्ध वा संयुग्मित प्रथिने आहेत की नाहीत, हे माहित झालेले नाही. एंझाइमे ही उत्प्रेरकी (विक्रियेत भाग न घेता विक्रियेची गती वाढविण्याचा गुणधर्म असणारी) प्रथिने आहेत. संयुग्मित प्रथिनांतील अप्रथिनी घटक हा उत्प्रेरकी असतो. ऑक्सिडोरिडक्टेजे, ट्रान्सफरेजे, हायड्रोलेजे इ. एंझाइम प्रथिनगट ज्ञात आहेत. कार्यकारी कोशिकेतील सु. ९०% प्रथिने एंझाइमांच्या स्वरूपात असतात.
हॉर्मोन प्रथिने :⇨ अंतःस्त्रावी ग्रंथीपासून मिळणारी काही हॉर्मोने ही प्रथिने आहेत. ⇨ अवटू ग्रंथी, ⇨ अग्निपिंड, ⇨ पोष ग्रंथी, यांतून स्त्रवणारी काही हॉर्मोने प्रथिने असतात. यांशिवाय ब्रॅडिकायनीन, गॅस्ट्रिन, सिक्रिटीन, पेप्सीन, कालिक्रिइन इ. पेप्टाइडे हॉर्मोनासारखेच कार्य करतात. [⟶ हॉर्मोने].
संरचना : प्रथिने ही अनेक ॲमिनो अम्ले एकत्रित येऊन बनलेली असतात. निसर्गात जरी शंभराहून अधिक ॲमिनो अम्ले आढळत असली, तरी प्रथिनांत प्रामुख्याने एकवीस ॲमिनो अम्ले असतात. त्यांपैकी ग्लायसीन, ॲलॅनीन, व्हॅलिन, ल्युसीन, आयसोल्युसीन, सेरीन, थ्रिओनीन, ॲस्परजिन, ग्लुटामीन, सिस्टीन, सिस्टाइन, मिथिओनीन, फिनिल-ॲलॅनीन, टायरोसीन, ट्रिप्टोफेन व प्रोलीन ही अम्ले उदासीन ॲस्पार्टिक व ग्लुटामिक ही अम्लीय आणि लायसीन, आर्जिनीन व हिस्टिडीन ही क्षारकीय आहेत. प्रथिनाच्या रेणूमध्ये ही ॲमिनो अम्ले एकमेकांशी पेप्टाइड बंधाने (-CONH-) जोडलेली असतात. पेप्टाइड साखळीच्या वा बंधाच्या एका टोकाला सुटा ॲमिनो गट, तर दुसऱ्या टोकाला सुटा कार्‌बॉक्सिल गट (COOH) असतो. संपूर्ण पेप्टाइड संरचना लिहिताना सुटा ॲमिनो गट असलेली ॲमिनो अम्ले साखळीच्या डाव्या बाजूला दाखवितात. याला पेप्टाइडाचे नायट्रोजन-अंत्यस्थान असे म्हणतात. सुटा कार्‌बॉक्सिल गट असलेली ॲमिनो अम्ले साखळीच्या उजव्या बाजूला दाखवितात. याला पेप्टाइडाचे कार्बन-अंत्यस्थान असे म्हणतात. बऱ्याचशा पेप्टाइड साखळ्यांत साधारण १०० ॲमिनो अम्ल घटक असतात.
प्रथिनातील ॲमिनो अम्लांचा क्रम ठरविण्याची पद्धत : संहत हायड्रोक्लोरिक अम्लाने प्रथिनाचे ॲमिनो अम्लांत अपघटन करता येते. वर्णलेखन तंत्राच्या साहाय्याने मग त्या प्रथिनातील ॲमिनो अम्ले व त्यांचे एकंदर प्रमाण ठरवितात.
पेप्टाइड साखळीतील ॲमिनो अम्लांचा क्रम नक्की करताना त्या साखळीतील ॲमिनो अम्ले क्रमवार सुटी केली जातात. पेप्टाइड साखळीतील नायट्रोजन-अंत्यस्थानी असलेला ॲमिनो अम्लाचा मुक्त ॲमिनो गट व फिनिल आयसोथायोसायनेट यांचे संयुग्मन करतात व सौम्य जलीय विच्छेदनाने ते ॲमिनो अम्ल वेगळे करून वर्णलेखनाने ते ॲमिनो अम्ल ओळखतात. अशा तऱ्हेने या प्रक्रियेची पुनरावृत्ती करून पेप्टाइड साखळीतील ॲमिनो अम्ले व त्यांचा क्रम ओळखतात. यालाच पी. एडमन या शास्त्रज्ञांच्या नावावरून ‘एडमन निम्नीकरण’ म्हणतात. पेप्टाइड साखळीत जर ३०-३५ हून जास्त ॲमिनो अम्ले असतील, तर या पद्धतीने ॲमिनो अम्लांचे क्रम ठरविणे कठीण जाते. अशा वेळी प्रथिनावर ट्रिप्सिन या एंझाइमाची विक्रिया करतात. लायसीन आणि आर्जिनीन या ॲमिनो अम्लांच्या कार्‌बॉक्सिल गटाने तयार झालेल्या बंधावरच फक्त ट्रिप्सिनाची विक्रिया होते. अशा तऱ्हेने सुट्या झालेल्या साखळ्यांचे एडमन निम्नीकरण करून निरनिराळ्या साखळ्यांतील ॲमिनो अम्लांचा क्रम शोधला जातो. उरलेल्या पेप्टाइड साखळ्यांवर दुसऱ्या विशिष्ट एंझाइमांची विक्रिया करून त्यांचे अपघटन केले जाते. उदा., कायमोट्रिप्सीन हे एंझाइम मुख्यतः टायरोसीन, फिनिल-ॲलॅनीन आणि ट्रिप्टोफेन या ॲमिनो अम्लांनी तयार झालेल्या पेप्टाइड बंधाचे अपघटन करते. फ्रेडरिक सँगर यांनी १९४५ मध्ये दोन वा अधिक प्रथिन-अपघटकी एंझाइमांचा वापर करुन मिळालेल्या निष्कर्षावरून इन्शुलिनामधील ॲमिनो अम्लांचा क्रम निश्चित केला. फिनिल आयसोथायोसायानेटाऐवजी डायनायट्रोफ्ल्युओरोबेंझीन वापरूनही ॲमिनो अम्लांचा क्रम ठरविता येतो. स्वयंचलित ॲमिनो अम्ल विश्लेषक यंत्राचा १९५८ मध्ये शोध लागल्यापासून प्रथिनातील ॲमिनो अम्लांचे स्वरुप समजणे अतिशय सुलभ झाले आहे.
विश्लेषणात्मक आणि संश्लेषणात्मक (घटक एकत्र आणून संयुग मिळविण्याच्या) प्रक्रियांनी पेप्टाइड साखळ्यांतील ॲमिनो अम्लांची क्रमवार माहिती होते. या संरचनेस प्रथिनाची प्राथमिक संरचना म्हणतात.
पेप्टाइड साखळीतील एकमेकांजवळील कार्बन व नायट्रोजन अणू त्यांमधील बंधकोनामुळे एका सरळ रेषेत नसतात. हा बंधकोन सु. ११०° असतो. तसेच प्रत्येक नायट्रोजन व कार्बन अणू काही प्रमाणात चक्राकृती फिरतात, त्यामुळे साखळीला ठराविक प्रमाणात लवचिकपणा येतो. ग्लायसीन सोडून बहुतेक सर्व ॲमिनो अम्ले असममित (चार वेगवेगळ्या अणूंना वा गटांना जोडलागेलेला कार्बन अणू असलेली) ॲमिनो अम्ले असतात. त्यामुळे पेप्टाइड साखळ्यांची असममित मळसूत्री आकार घेण्याची प्रवृत्ती होते. काही तंतुमय प्रथिनांत सरळ मळसूत्री आसाभोवती लांबट मळसूत्रे असतात. पेप्टाइड साखळ्यांच्या सर्वसाधारण गुणधर्मांमुळे प्रथिनांना संरचनात्मक गुणधर्म प्राप्त होतात. या परिणामामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रथिनांच्या संरचनेस द्वितीयक संरचना म्हणतात.
प्रथिनांची तृतीयक संरचना पुढील प्रकारच्या बंधावर अवलंबून असते. प्रथिनांत ॲमिनो अम्लांच्या पार्श्वशाखा (पार्श्वशृंखला) असतात. त्यांतील काही साखळ्यांत धन, तर काहींत ऋण विद्युत् भारित गट असतात. पार्श्वशाखेतील कार्बन अणूंची संख्या ही तिच्यातील ॲमिनो अम्लानुसार असते. ग्लायसीन असल्यास पार्श्वशाखेत शून्य कार्बन अणू असतात, तर ट्रिप्टोफेन असल्यास नऊ कार्बन अणू असतात. धन भारित पार्श्वशाखा ऋण भारित पार्श्वशाखांकडे आकर्षित होते, तर समान भारित शाखा एकमेकींपासून दूर होऊ पाहतात. ग्लुटामिक अम्ल वा ॲस्पार्टिक अम्ल यांच्या ऋण भारित व आर्जिनीन व लायसीन यांच्या धन भारित प्रेरणा यांमुळे तयार होणाऱ्या बंधांना ‘लवण सेतू’ असे म्हणतात. संलग्न असलेल्या पेप्टाइड साखळ्यांतील हायड्रोजन व ऑक्सिजन यांचे हायड्रोजन बंध तयार होऊन साखळ्या एकमेकींकडे आकर्षिल्या जातात. व्हॅलीन, ल्युसीन, आयसोल्युसीन, फिनिल-ॲलॅनीन इ. ॲमिनो अम्लांतील अध्रुवीय [ज्यांना स्थिर परिणामी विद्युत् द्विध्रुव परिबल नसते अशा ⟶ रेणवीय भौतिकी] पार्श्वशाखांत आकर्षण होऊन पाण्याच्या रेणूचे स्थलांतर होते. याला जलरोधी परस्परक्रिया असे म्हणतात. काही प्रथिनांत सिस्टीन या ॲमिनो अम्लाचे प्रमाण जास्त असते. त्यातील डायसल्फाइड (-S-S-) या बंधावरही पेप्टाइड साखळीची घडण अवलंबून असते. एका साखळीतील सिस्टाइन (सिस्टिनाचा अर्धा भाग) संलग्न असलेल्या दुसऱ्या साखळीतील सिस्टाइनाशी डायसल्फाइड बंधाने जोडले जाते. या डायसल्फाइड बंधाचे क्षपण करून [हायड्रोजनाचा समावेश करून ⟶ क्षपण] दोन सल्फाहायड्रिल (-SH) गटांत रूपांतर केले, तर प्रथिनांच्या संरचनेत मोठ्या प्रमाणावर बदल होऊन डायसल्फाइड बंध सुटा होतो व पेप्टाइड साखळ्या अलग होतात.
मानवी हीमोग्लोबिनामध्ये दोन आल्फा व दोन बीटा अशा एकंदर चार पेप्टाइड साखळ्या असतात. हीमोग्लोबिन हे चतुर्वारिक (चार साधे व एकसारखे रेणू एकत्र येऊन तयार झालेला रेणू असलेले संयुग) आहे पण चारही अपघट सहसंयुजी बंधाने जोडलेले नसतात, तर जलरोधी परस्परक्रियेने व हायड्रोजन बंधाने एकमेकांशी विशिष्टपणे जोडले जाऊन हीमोग्लोबिनाचा रेणू तयार होतो. अशा संरचनेला प्रथिनाची चतुर्थक संरचना असे म्हणतात. काही प्रथिनांची विशिष्ट संरचना उपघटक सहसंयुजी बंधाने जोडल्यामुळेही तयार झालेली असते.
विकृतीकरण : जर अंड्याच्या पांढऱ्या भागाचा विद्राव उकळला, तर त्यामधील प्रथिनांचे (अल्ब्युमीन व ग्लोब्युलीन) किलाटन होऊन ती ज्या मूळ उदासीन विद्रावांत विद्राव्य होती, त्यात अविद्राव्य होतात. अशा प्रक्रियेला प्रथिनांचे विकृतीकरण असे म्हणतात. हा विद्राव थंड केला, तरी प्रथिने अविद्राव्यच राहतात. अशा प्रथिनाची प्राथमिक संरचना मूळच्या सारखीच असते. बऱ्याच वेळा प्रथिनाचा रेणुभार तोच राहतो. कधीकधी विकृतीकरणात प्रथिनाचे दोन वा अधिक पॉलिपेप्टाइड साखळ्यांत अपघटन होते. तसेच विकृतीकरणास पेप्टाइड साखळ्या अलग न होता प्रथिनातील अनेक कमजोर हायड्रोजन बंध सुटे होतात आणि मूळ आखीव संरचना नष्ट होऊन अव्यवस्थित व स्वैर अशी प्रथिनाची संरचना होते. तापमान वाढविले असता विद्युत् भारित गट आणि अध्रुवीय गट यांतील परस्पर आकर्षणाचा दुर्बलप्रेरणा नष्ट होतात. त्यामुळे प्रथिनाची तृतीयक संरचना लोप पावते. असे विकृतिकरण अव्युत्क्रमी (मूळ स्थिती प्राप्त न होणारे) असते तथापि व्युत्क्रमी प्रकाराचेही विकृतिकरण आढळते. प्रथिनाच्या विरल विद्रावाचे विकृतीकरण जलद होते.
उष्णतेखेरीज क्ष-किरण, जंबुपार (दृश्य वर्णपटातील जांभळ्या रंगाच्या पलीकडील अदृश्य) किरण, उच्च दाब, यांत्रिक साधनांच्या साहाय्याने जोराने हालविणे व तत्सम भौतिक प्रेरणा या भौतिक कारकांमुळे विकृतीकरण होते. प्रकाशसंवेदी पदार्थाच्या उपस्थितीत दृश्य प्रकाशामुळेही विकृतीकरण होते.
अम्ले, क्षार, ऑक्सिडीकारक वा क्षपणकारक तसेच अल्कोहॉल, ॲसिटोन व इतर काही कार्बनी विद्रावक यांच्याबरोबर प्रथिनांची विक्रिया केल्यासही प्रथिनांचे विकृतीकरण होते. प्राथमिक संरचनेला धक्का न लावता द्वितीयक वा तृतीयक संरचनेवर परिणाम करणारी विकृतीकारकाची विक्रिया वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. यासाठी यूरिया व ग्वानिडिनियम क्लोराइड हे विक्रियाकारक जास्त प्रमाणात वापरतात. यांना पेप्टाइड बंधांचे फार आकर्षण असून ते प्रथिनातील हायड्रोजन बंध आणि धन भारित व ऋण भारित पार्श्वशृंखलांचे लवण सेतू तोडतात व प्रथिमाची तूतीयक संरचना मोडतात. विद्रावातून विकृतीकारक काढून टाकल्यास काही प्रथिने मूळ स्थितीत परत येतात. प्रथिनांतील डायसल्फाइड बंधांचे क्षपण करून वा अध्रुवीय गटांतील परस्पर आकर्षण शक्तीवर कार्बनी विद्रावकांचा परिणाम होऊन प्रथिनांचे विकृतीकरण होते. विकृतीकरण होताना प्रथिनांच्या रेणूतील बदल हे सारखेच असतात असे नाही, पण प्रथिनांच्या जैव क्रियाशीलतेचा लोप (उदा., एंझाइम वा हॉर्मोन म्हणून कार्य करण्याच्या अथवा हीमोग्लोबिनाच्या ॲक्सिजन वाहून नेण्याच्या गुणधर्माच्या लोप) होणे हा समान गुणधर्म सर्व प्रकारच्या विकृतीकरणांत आढळतो.
ट्रिप्सीन या एंझाइमाची क्रिया काही प्रथिनांवर प्रथम होत नाही, तथापि ती विकृत झाल्यावर ट्रिप्सिनाकडून सहज जलीय विच्छेदित होतात. सुरुवातीला ट्रिप्सीन पेप्टाइड बंधांपर्यंत पोहोचू शकत नाही पण विकृतीकरणानंतर ते पेप्टाइड बंधांवर कार्य करते व बंध उघडे पडतात. तसेच विकृतीकरण केल्यानंतर प्रथिनांवर रासायनिक रंग-विक्रिया केल्यास टायरोसीन, आर्जिनीन व हिस्टिडीन या ॲमिनो अम्लांबाबत त्या जास्त तीव्र रंग देतात [⟶ ॲमिनो अम्ले]. विक्रियेत भाग घेणारे प्रथिनातील भाग विकृतीकरणामुळे मोकळे होतात व त्यामुळे वरील परिणाम दिसून येतो.
एम्. एल्. ॲन्सन व ए. ई. मर्स्की यांनी हीमोग्लोबिनावरील आपल्या संशोधनाद्वारे विकृतीकरण व्युत्क्रमी असू शकते, असे प्रथम दाखविले. उदासीन सोडियम सॅलिसिलेटामध्ये विरघळवून हीमोग्लोबिनाचे विकृतीकरण करता येते. त्यामुळे ज्या लवण विद्रावात मूळ हीमोग्लोबिन विद्राव्य असते, त्यात विकृत हीमोग्लोबिन अविद्राव्य होते तसेच ट्रिप्सिनाकडून त्याचे पचन होते. ॲलिसिलेट काढून टाकल्यानंतर विकृतीकरणाचे पूर्णपणे व्युत्क्रमण होते म्हणजे हीमोग्लोबिन पुन्हा विद्राव्य बनते व त्याचे ट्रिप्सिनाचे पचन होत नाही. आतापावेतो काही थोड्याच प्रथिनांच्या बाबतीत पूर्णपणे वा अंशतः व्युत्क्रमी विकृतीकरण शक्य झालेले आहे.
अलगीकरण : प्राणिजन्य पदार्थांत प्रथिने व वसा यांचे प्रमाण भरपूर असते आणि कार्बोहायड्रेटे अल्प प्रमाणात असतात. याउलट वनस्पतिजन्य पदार्थांत कार्बोहायड्रेटे जास्त प्रमाणात असतात. ऊतकांतून (समान रचना व कार्य असणाऱ्या कोशिकांच्या समूहांतून) वा अवयवांतून प्रथिने वेगळी करण्याची सर्वसामान्य पद्धती ज्ञात नाही. प्रथिने ही उष्णता, अम्ले, क्षार, कार्बनी विद्रावक व प्रारणे (क्ष-किरण, दृश्य प्रकाश इ. तरंगरूपी ऊर्जा) यांना संवेदनशील असल्याने कार्बनी पदार्थांच्या शुद्धीकरणाच्या रासायनिक पद्धती प्रथिनांसाठी वापरता येत नाही. सामान्यतः पुढील पद्धतींचा वापर प्रथिने वेगळी करण्यासाठी करण्यात येतो.
लवण अवक्षेपण : (अवक्षेपण म्हणजे न विरघळणाऱ्या साक्याच्या रूपात मिळविणे). अमोनियम सल्फेट, सोडियम सल्फेट वा मॅग्नेशियम सल्फेट यांचा सौम्य विद्राव प्रथिन विद्रावात मिसळला, तर प्रथिने तशीच राहतात. पाण्याचा विद्युत् अपार्यता स्थिरांक अती उच्च असल्यामुळे प्रथिनाच्या रेणूच्या विद्युत् भारित भागाभागांमधील परस्परक्रिया रोखली जाते पण वरील लवणांच्या संहत विद्रावात तो स्थिरांक बराचसा कमी होऊन प्रथिन रेणूच्या भागाभागांमधील परस्परक्रिया वाढते. याचा परिणाम म्हणजे प्रथिनांचा अवक्षेप सुटा होतो.
समविद्युत् भार बिंदू अवक्षेपण : समविद्युत् भार pH मूल्य (विद्युत् भाराच्या दृष्टीने उदासीन असलेल्या म्हणजे अम्ल व क्षारक समूहाची शक्ती सारखी असते ते pH मूल्य) असलेल्या विद्रावात प्रथिनावरील धन भार व ऋण भार सारखेच असतात. प्रथिनाच्या संरचनेत असलेल्या ॲमिनो अम्लांच्या एकंदर प्रमाणावर त्या प्रथिनाचा समविद्युत् भार बिंदू अवलंबून असतो. प्रत्येक प्रथिनाचा हा बिंदू वेगवेगळा असतो. या pH मूल्याला प्रथिनाची विद्राव्यता अत्यंत कमी असते. मेटा प्रथिने, केसीन इ. प्रथिनांचे या pH मूल्याला सहज अवक्षेपण होते, तर इतर प्रथिनांसाठी योग्य असा विक्रियाकारक वापरून त्यांचे अवक्षेपण करणे या वेळी शक्य होते.
लवणतृप्ती व अपोहन : प्रथिन विद्रावाची योग्य त्या प्रमाणात लवणतृप्ती करून प्रथिनाचा अवक्षेप मिळविता येतो. ग्लोब्युलीन, केसीन, जिलेटीन इ. प्रथिनांच्या विद्रावांची अमोनियम सल्फेटाने अर्धतृप्ती केली असताना त्या त्या प्रथिनाचा अवक्षेप मिळतो. अल्ब्युमिनाचा अवक्षेप मिळविण्यासाठी विद्रावाची लवणाने पूर्ण तृप्ती करावी लागते. विद्रावातून वेगळ्या काढलेल्या प्रथिनाच्या अवक्षेपाबरोबर लवणेही असतात. प्रथिनांपासून लवणे व इतर विद्युत् विच्छेद्य पदार्थ (विद्युत् प्रवाह विद्रावातून जाऊ दिल्यास ज्यातील घटक अलग होतात असे पदार्थ) व लहान रेणू वेगळे करण्यासाठी ⇨ अपोहन तंत्र वापरतात.
कार्बनी विद्रावकांच्या साहाय्याने अवक्षेपण : प्रथिनांच्या विद्रावात ॲसिटोन, एथॅनॉल वा अल्कोहॉल यांसारखा कार्बनी विद्रावक मिसळला असता द्रव माध्यमाचा विद्युत् अपार्यता स्थिरांक कमी होतो. त्यामुळे पाण्याची विद्राव्यता कमी होऊन प्रथिन रेणूच्या भागाभागांमध्ये परस्परक्रिया होऊन त्यांचे अवक्षेपण होते.
प्रथिन लवणे व इतर जटिल संयुगे : बऱ्याच आयनांची प्रथिनांबरोबर अविद्राव्य लवणे तयार होतात. प्रथिनांच्या अवक्षेपणासाठी याचा चांगलाच उपयोग होतो. विद्रावातून प्रथिने वेगळी करण्यासाठी फॉस्फोटंगस्टिक, ट्रायक्लोरोॲसिटिक, सल्फोसॅलिसिकिल, पिक्रिक ही अम्ले सर्वसाधारणपणे वापरतात. समविद्युत् भार बिंदूच्या अम्लीय माध्यमात ऋणायनी प्रथिनांची धनायनी (ऋण विद्युत् भारित असलेल्या व विद्युत् विच्छेदनात धनाग्राकडे जाणाऱ्या आयनांच्या स्वरूपातील) अम्लांबरोबर अविद्राव्य लवणे तयार होतात, तर क्षारीय माध्यमात प्रथिने धनायनी होतात. या प्रथिनांचे अवक्षेपण करण्यासाठी पारा, तांबे, चांदी, शिसे, जस्त, बेरियम इ. जड धातवीय आयनांचा उपयोग करतात.
अधिशोषण : कित्येक धन वा द्रव पदार्थांच्या अंगी त्यांच्या पृष्ठभागाशी संपर्क करणाऱ्या दुसऱ्या एखाद्या घन, द्रव वा वायुरूप पदार्थातील रेणू, अणू वा आयन यांसारखे घटक आकृष्टकरून घेऊन स्वतःच्या पृष्ठभागाशीसाचवून ठेवण्याचा गुणधर्म असतो. अशा पदार्थांना अधिशोषक व त्यांच्या पृष्ठभागाशी साचवून ठेवण्याच्या गुणधर्माला ⇨ अधिशोषण म्हणतात. प्रथिनांच्या शुद्धीकरणासाठी ही पद्धत वापरतात. अधिशोषकाच्या पृष्ठभागावर प्रथिने शोषली जातात. योग्य त्या कारकाचा उपयोग केल्यास, त्या कारकामुळे प्रथिन पृष्ठभागापासून सुटे होते व कारकच पृष्ठभागावर राहतो. pH मूल्य, आयनी प्रबलता व अधिशोषण यांचा योग्य उपयोग करून प्रथिनांच्या मिश्रणातून शुद्ध प्रथिन घटक मिळवितात. या पद्धतीने अनेक एंझाइमे व हॉर्मोने मिळविण्यात आली आहेत. केओलीन, कॅल्शियम फॉस्फेट जेल व कित्येक आयन-विनिमयक [आयनांची अदलाबदल करणारे पदार्थ ⟶ आयन-विनियम] अधिशोषक म्हणून वापरण्यात आले आहेत.
प्रतिप्रवाही वितरण : एका विद्रावकातील (उदा., पाणी) प्रथिनांचा विद्राव दुसऱ्या अविद्राव्य विद्रावकाबरोबर (उदा., हेप्टेन) क्रमशः निष्कर्षित करतात. मिळालेले निरनिराळे भाग वेगवेगळे ठेवले जातात. नंतर त्यांचे पृथक्करण करून परीक्षण केले जाते. प्रथिनांच्या मिश्रणातून घटक विभक्त करण्यासाठी ही पद्धत वापरतात.
प्रतिरोधक अवक्षेपण : एखाद्या प्राण्यामध्ये बाह्य (म्हणजे त्या प्राण्यात नसलेली) प्रथिने टोचली असता त्या प्राण्याच्या शरीरात विशिष्ट प्रतिपिंड तयार होतात. उदा., सशाला ठराविक दिवसांच्या अंतराने जर अंड्याच्या पांढऱ्या बलकाची अंतःक्षेपणे (इंजेक्शने) दिली, तर त्या सशाच्या रक्तात एक विशिष्ट गुणधर्म येतो. तो म्हणजे अंड्याच्या पांढऱ्या बलकाचा सशाच्या रक्तद्रवाशी अल्प प्रमाणात जरी संयोग झाला, तरी अवक्षेप तयार होतो. असा अवक्षेप इतर प्रथिनांबरोबर मिळत नाही. या विशिष्ट गुणधर्मामुळे प्रथिनांचा शोध घेण्यासाठी वा मापन करण्यासाठी या सूक्ष्मग्राही पद्धतीचा उपयोग करतात.
वेगळे केलेले प्रथिन शुद्ध व अशुद्ध आहे हे विद्युत् संचारण, जेल विसरण [जेलातील म्हणजे कलिल विद्राव्याच्या एका अवस्थेतील रेणू वा आयन स्वयंस्फूर्त गतीमुळे वा विखुरले गेल्यामुळे एकमेकांत मिसळले जाण्याची क्रिया ⟶ जेल], अतिकेंद्रोत्सारित्र [भिन्न घनतेच्या व एकमेकांत न मिसळणाऱ्या द्रवांच्या मिश्रणातील निरनिराळे घटक वेगळे करणाऱ्या आणि गुरुत्वाकर्षणाच्या सु. दोन लक्ष पट केंद्रोत्सारी प्रेरणा निर्माण करणारे यंत्र ⟶केंद्रोत्सारण]), जैव क्रियाशीलता इ. तंत्रांच्या कसोट्या वापरून ठरविण्यात येते.
भौतिक-रासायनिक गुणधर्म : निरनिराळ्या प्रथिनांच्या गुणधर्मांत अतिशय विविधता आढळते. काही प्रथिनांच्या (उदा., रक्तातील तेजस्वी तांबड्या रंगाचे हीमोग्लोबिन) रेणूंत रंगद्रव्य असते. इतर प्रथिने रंगहीन असतात. शुद्ध प्रथिने सामान्यतः चवहीन असतात. तथापि त्यांच्या जलीय विच्छेदनाने मिळणारी संयुगे (प्रोटिओजे, पेप्टोने, पेप्टाइडे, ॲमिनो अम्ले) प्रामुख्याने कडू असतात. शुद्ध प्रथिने गंधहीन असतात. काही प्रथिने (उदा., केस, लोकर, रेशीम) लांब, बारीक तंतूंच्या रूपात असून ती सामान्य विद्रावकांत पूर्णपणे अविद्राव्य आहेत. काही (उदा., अंड्याच्या पांढऱ्या बलकातील अल्ब्युमीन) पाण्यात अतिशय विद्राव्य आहेत पण तापविल्यास घनरूप होतात. स्नायुकोशिकांतील प्रथिनांपासून बनलेलेतंतू कोशिका उद्दीपित केल्यास आकुंचित वा शिथिल होतात. प्रथिनांना उष्णता दिल्यास ती प्रथम तपकिरी होतात व नंतर ती करपून त्यांना जळणाऱ्या केसासारखा वा पिसासारखा विशिष्ट वास येतो. उष्णता, प्रारणे, अम्ले, क्षारक व कार्बनी विद्रावक यांना प्रथिने संवेदनाशील आहेत. जड धातूंच्या लवणांनी प्रथिनांचे अवक्षेपण होते. काही रंजकद्रव्याबरोबर (उदा., पिक्रिक अम्ल, फ्लाव्हिॲनिक अम्ल) प्रथिने संयुग्मित होतात. तांबे व जस्त यांच्याबरोबर प्रथिने बंधित होतात व हा प्रथिनांचा महत्त्वाचा गुणधर्म मानला जातो.
रेणुभार : रासायनिक संयुगाचा रेणुभार ठरविण्याच्या सर्वसाधारण पद्धती [⟶ रेणुभार] प्रथिनांबाबत उपयोगी पडत नाहीत, कारण प्रथिनांचे रेणुभारफार मोठे असतात. त्यामुळे दिलेला रेणुभाराचा आकडा हा त्या विशिष्ट प्रथिनाचा अंदाजी रेणुभारच असतो. हीमोसायानीन या ताम्रयुक्त श्वसन प्रथिनाचा (ऑक्सिजन वाहून नेणाऱ्या प्रथिनाचा) रेणुभार कित्येक लाख असतो.
प्रथिनाच्या रेणूत समजा ॲमिनो अम्लांपैकी एकच ॲमिनो अम्ल किंवा लोह, तांबे किंवा दुसऱ्या एखाद्या मूलद्रव्याचा फक्त एकच अणू असेल, तर त्या प्रथिनाचा रेणुभार सहज काढता येतो. उदा., १०० ग्रॅ. मायोग्लोबिनामध्ये ०·३४ ग्रॅ. लोह असते. लोहाचा अणुभार ५६ आहे. त्यामुळे
असतो, असे सांगता येते. रेणुभार प्रत्यक्ष मोजला असतानासुद्धा तो तेवढाच येतो. मायोग्लोबिनाप्रमाणेच हीमोग्लोबिनामध्ये लोहाचे प्रमाण १०० ग्रॅ. मध्ये ०·३४ ग्रॅ. असते पण हीमोग्लोबिनाच्या रेणूत लोहाचे चार अणू असतात असे दिसून आले आहे. त्यावरून हीमोग्लोबिनाचा रेणुभार ४X १६,५०० = ६६,००० असतो, हे सांगता येते.
प्रथिनांचे विद्राव कलिलधर्मी [⟶ कलिल] असल्याने त्यांचे रेणुभार काढण्यासाठी अतिकेंद्रोत्सारित्राचा उपयोग करतात. या यंत्राच्या साहाय्याने प्रथिन विद्रावाला दर मिनिटाला ६०,००० फेरे इतका वेग देता येतो. या वेगामुळे प्रथिन रेणूवर असलेल्या गुरुत्वीय प्रेरणेच्या २,००,००० पटींनी अधिक केंद्रोत्सारी प्रेरणा कार्यान्वित होते. या केंद्रोत्सारी प्रेरणेमुळे केंद्रोत्सारी नळीच्या तळाशी बसणाऱ्या विद्रावातील प्रथिनाच्या कणांचा वेग (१) वापरण्यात आलेली शक्ती, (२) कणाचे आकारमान, आकार व घनता आणि (३) विद्रावकाची घनता व श्यानता यांवर अवलंबून असतो. मोठे रेणू लहानरेणूंपेक्षा जास्त वेगाने साका धरतात. अतिकेंद्रोत्सारित्रात रेणुभाराच्या प्रमाणात प्रत्येक घटक तळाशी साचतो. जास्त रेणुभाराची प्रथिने तळाशी तर कमी रेणुभाराची प्रथिने सर्वांत वर अशा क्रमाने निरनिराळ्या टप्प्यांत साचतात. या साचणाऱ्या प्रथिनांची माहिती विशिष्ट प्रकाशयंत्रणेच्याद्वारे होते. त्यामुळे प्रथिनांची सजातीयता व रेणुभार ठरविता येतो. प्रथिन विद्रावाचा तर्षण दाब [⟶ तर्षण] मोजूनही रेणुभाराचा अंदाज सांगता येतो.
रेणूचा आकार, आकारमान व संरचना : विद्रावातील प्रथिन रेणूचा आकार निश्चित करणे महत्त्वाचे आहे. हे आकार गोलाकार (उदा., घोड्याच्या हृदयातील सायटोक्रोम सी) ते अतिशय लांबट गोलाभ (दीर्घवर्तुळ त्याच्या एका अक्षाभोवती फिरवून मिळणारा पृष्ठभाग उदा., फायब्रिनोजेन) असे विविध प्रकारचे असतात. विद्रावातील प्रथिन रेणूच्या आकाराचीनिश्चिती करण्यासाठी पुढील गुणधर्मांसारख्या गुणधर्मांवर आधरलेल्या पद्धती वापरतात : (१) प्रथिनाचा विद्रावातील विसरणाचा दर [किंवा त्वरा ⟶ विसरण], (२) प्रथिन विद्रावाची श्यानता (प्रथिन रेणू जसेजसे लांबट वा चपटे होत जातात तसतशी त्यांच्या विद्रावाची श्यानता वाढत जाते), (३) प्रथिन विद्रावाचे प्रवाहजन्य द्विप्रणमन (एका आपाती किरणापासूनदोन प्रणमन किरण-दुसऱ्या माध्यमात शिरल्यानंतर दिशेत बदल झालेले किरण-मिळण्याचा आविष्कार द्विप्रणमनाचे मूल्य प्रथिन रेणूंच्या प्रवाह दिशेच्या सापेक्ष असलेल्या दिक्‌स्थितीच्या परिमाणावर अवलंबून असून हे दिक्‌स्थितीचे परिमाण प्रवाहाचा वेग व रेणूची असममिती यांवर अवलंबून असते), (४) प्रत्यावर्ती (ज्याच्या दिशेत व मूल्यात सतत पुनरावर्ती बदल होतात अशा) विद्युत् प्रवाह क्षेत्रातील रेणूंची दिक्‌स्थिती (याकरिता विद्रावात प्रत्यावर्ती प्रवाह सोडून त्याचा विद्युत् अपार्यता स्थिरांक मोजतात).
मायोग्लोबीन, हीमोग्लोबिन यांसारख्या प्रथिनांची संरचना ठरविताना ‘क्ष-किरण विवर्तन’ (स्फटिकातून जाताना क्ष-किरणांचा होणारा विशिष्ट प्रकारचा दिशाबदल) पद्धत वापरतात. क्ष-किरणांचा झोत प्रथिनाच्या रेणूवर सोडून मिळालेल्या विवर्तन आकृतिबंधाचा अभ्यास करून प्रथिनाची संरचना व त्यातील ॲमिनो अम्लांची स्थाने निश्चित करतात. क्ष-किरण व इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शक यांच्या साहाय्याने गोलाकार, तसेच तंतुमय प्रथिनांच्या रेणूंचे आकार व आकारमान यांसंबंधी माहिती मिळते. विशेषतः क्ष-किरण पद्धतीने स्फटिकातील व शुष्क स्थितीतील प्रथिन रेणूंच्या परिमाणांचे गणन करता येते.
प्रथिनांच्या संरचनांचीमाहिती करून घेण्यासाठी इतर पद्धतीही वापरल्या जातात पण ह्या पद्धतींमुळे मिळालेली माहिती क्ष-किरण विवर्तन पद्धतीएवढी सविस्तर नसते. तथापि या पद्धतीक्ष-किरण विवर्तन पद्धतीच्या मानाने कमी क्लिष्ट असतात. हिमोग्लोबिने, मेलॅनीन, रोडॉप्सीन, सेरूलोप्लाझ्मीन इत्यादींसारख्या वर्णप्रथिनांच्या संरचनेची माहिती मिळविण्यासाठी वर्णपट प्रकाशमापन [⟶ प्रकाशमापन] पद्धतउपयोगात आणतात. विशिष्ट तरंगलांबीच्या प्रकाशाचा झोत वर्णप्रथिनाच्या विद्रावातून जाऊ दिल्यास त्या प्रथिनाच्या संरचनेप्रमाणे प्रकाशाचे शोषण होते. याचे मापन करून प्रथिनाच्या संरचनेसंबंधी अनुमाने काढतात. प्रथिनाच्या प्रकाशीय सक्रियतेचा [ध्रुवित म्हणजे एकाच प्रतलात कंप पावणाऱ्या, प्रकाशाचे कंपन प्रतल फिरविण्याच्या क्षमतेचा ⟶ ध्रुवणमिति] अभ्यास करुनही प्रथिनाच्या आकारमानाची माहिती मिळू शकते.
प्रथिनांच्या रासायनिक विक्रियांचा अभ्यास करुनही त्यांच्या संरचनेबद्दल बरीच माहिती मिळते. एखादा घटक प्रथिन रेणूच्या पृष्ठभागावर आहे की रेणूतील असंख्य पेप्टाइड बंधांच्या आवरणाखाली झाकलेला आहे, हे त्या घटकाची क्रियाशीलता पाहून ठरविता येते. उदा., रिबोन्यूक्लिएज या एंझाइमाच्या एका रेणूत ६ टायरोसीन घटक असतात. या एंझाइमाची आयोडिनाशी विक्रिया केली असता त्यांपैकी तीन टायरोसीन घटक आयोडिनाशी संलग्न होतात व उरलेले तीन घटक तसेच राहतात. यावरून आयोडिनाशी संलग्न होणारे तीन टायरोसीन घटक रिबोन्युक्लिएजाच्या पृष्ठभागावर असतात, तर उरलेले तीन घटक रेणूच्या पेप्टाइड बंधाच्या आवरणाखाली दडलेले असतात, असे अनुमान निघते. या दडलेल्या टायरोसिनांपर्यंत आयोडिन पोहोचू शकत नाही.
जलसंयोग : दमट हवेतील पाण्याशी प्रथिनांचा सहज संयोग होतो. निरनिराळ्या प्रथिनांत हा गुणधर्म वेगवेगळ्या प्रमाणात असतो. साधारणतः प्रथिनाच्या वजनाच्या १० ते २०% पाण्याशी त्याचा संयोग होतो. प्रथिनांचा हा जलस्नेही गुणधर्मधन भारित लायसीन व आर्जिनीन आणि ऋण भारित ग्लुटामिक अम्ल व ॲस्पार्टिक अम्ल या ॲमिनो अम्लांमुळे असतो, असे आढळून आले आहे. सेरीन व थ्रिओनीन यांच्या हायड्रॉक्सिल (-OH) गटापाशी आणि ॲस्परजिन व ग्लुटामीन यांच्या अमाइड [- (CONH2)] गटापाशीही जलसंयोग होतो. प्रथिनांचे स्फटिक तयार होण्यासाठी संयोगित पाण्याची आवश्यकता असते. प्रथिनाचे संपूर्ण निर्जलीकरण केल्यास स्फटिकी स्वरूप नाहीसे होते. काही प्रथिनांच्या बाबतीत त्यांचे विकृतीकरण होऊन त्यांची जैव क्रियाशीलताही नष्ट झाल्याचे दिसून येते. प्रथिनांतील संयोगित पाण्यामुळे ती पाण्यात विरघळतात. अशा पाण्यात अमोनियम सल्फेटासारखी संयुगे मिसळल्यास प्रथिनांची विद्राव्यता कमी होते व ती अवक्षेपित होतात.
रंग-विक्रिया: प्रथिनाच्या विद्रावावर ठराविक विक्रियाकारकांची विक्रिया केली असता निरनिराळ्या रंगांचे विद्राव मिळतात. प्रथिनांतील पेप्टाइड बंधामुळे किंवा विशिष्ट ॲमिनो अम्लामुळे हे रंग मिळतात. प्रथिनांच्या रंग-विक्रिया म्हणून या विक्रिया ओळखण्यात येतात आणि प्रथिने व त्यांतील घटक ॲमिनो अम्ले यांचे गुणात्मक अभिज्ञान (उपस्थिती ओळखणे) व परिमाणात्मक गणन करण्याच्या दृष्टीने या विक्रिया महत्त्वाच्या आहेत. बाययुरेट (पेप्टाइड बंध), निनहायड्रीन (ॲमिनो अम्ल), झँथोप्रोटेइक (टायरोसीन, फिनिल ॲलॅनीन, ट्रिप्टोफेन), मिलॉन (टायरोसीन) इ. विक्रिया प्रसिद्ध आहेत. [⟶ ॲमिनो अम्ले].
विद्युत् रासायनिक गुणधर्म : प्रथिनातील ॲमिनो अम्लांचे आल्फा ॲमिनो गट व आल्फा कार्‌बॉक्सिल गट यांचे पेप्टाइड बंधांत रूपांतर झालेले असते. पेप्टाइड साखळीत नायट्रोजन-अंत्यस्थानापाशी एक आल्फा ॲमिनो गट व कार्बन-अंत्यस्थानापाशी एक आल्फा कार्‌बॉक्सिल गट एवढेच सुटे गट असतात पण प्रथिनाच्या विद्युत् रासायनिक गुणधर्मावर या दोन सुट्या गटांचा विशेष परिणाम होत नाही. लायसीन व आर्जिनीन यांचे धन भारित अमोनिया गट (-NH3+) आणि ॲस्पार्टिक व ग्लुटामिक अम्ले यांचे ऋण भारित कार्‌बॉक्सिल (-COO-) गट हे त्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे गट आहेत. प्रथिनाच्या शंभर ॲमिनो अम्लांत धन भारित व ऋण भारित गटांचे प्रमाण १०-२० इतके असते.
प्रथिनांच्या विद्युत् रासायनिक गुणधर्मांचा उपयोग त्यांचे विद्युत् अनुमापन [⟶ अनुमापन] व विद्युत् संचारण करण्याच्या तंत्रांमध्ये करण्यात येतो. विद्युत् अनुमापनाने प्रथिनाच्या प्रत्येक रेणुतील कार्‌बॉक्सिल गट, अमोनियम गट, हिस्टिडिने व टायरोसिने यांची अंदाजी संख्या काढता येते.
प्रथिनांच्या धन व ऋण भारित पार्श्वशाखांमुळे त्यांचे गुणधर्म विद्युत् क्षेत्रात ॲमिनो अम्लांप्रमाणे असतात म्हणजेच विद्युत् संचारणात pH मूल्य नीच असताना प्रथिने ऋणाग्राकडे स्थलांतर करतात, तर pH मूल्य उच्च असताना ती धनाग्राकडे स्थलांतर करतात. अनेक प्रथिनांचा समविद्युत् भार बिंदू (म्हणजे ज्या pH मूल्याला प्रथिन रेणू स्थलांतर करीत नाही ते pH मूल्य) ५ ते ७ यांच्या दरम्यान असतो. मात्र लायसोझोम, सायटोक्रोम सी, हिस्टोन यांसारख्या प्रथिनांच्या बाबतीत आणि ज्यांत लायसीन व आर्जिनीन यांचे प्रमाण उच्च आहे अशा प्रथिनांच्या बाबतीत समविद्युत् भार बिंदू ८ ते १० यांच्या दरम्यान असतो. क्षारकीय ॲमिनो अम्लांचे प्रमाण अत्यल्प असलेल्या पेप्सिनाचा समविद्युत् भार बिंदू एकाच्या जवळपास असतो.
जैव महत्त्व : प्राण्यांना त्यांच्या वाढीसाठी अन्नातून प्रथिने (ॲमिनो अम्ले) मिळवावी लागतात. त्यांना वनस्पतींप्रमाणे नायट्रोजनयुक्त अकार्बनी संयुगांपासून प्रथिनांचे संश्लेषण करता येत नाही. माणसाच्या दैनंदिन आहारात ४५-५५ ग्रॅ. प्रथिने असणे आवश्यक आहे. तसेच ही प्रथिने परिपूर्ण (म्हणजे आवश्यक असलेली ॲमिनो अम्ले योग्य त्या प्रमाणात असलेली) असली पाहिजेत. दैनंदिन क्रियाशीलता व वाढ यांसाठी कोशिकेला या नायट्रोजनाची गरज असते. योग्य त्या प्रमाणात पुरवठा नझाल्यास प्रथिन-अपपोषणजन्य विकार [⟶ क्वाशिओरकोर त्रुटिजन्य रोग] होतात. या विकारांत योग्य ती प्रथिने दिल्यास नंतर थोडीफार सुधारणा झालेली दिसून येते पण प्रथिन-त्रुटी जर लहानपणापासूनच असेल आणि तिचे दुष्परिणाम शरीरावर होऊन गेले असतील, तर पुढील आयुष्यात आहारामध्ये भरपूर प्रथिने देऊनही ही प्रथिन-त्रुटीची लक्षणे पूर्णपणे नाहीशी करता येत नाहीत. दूध, अंडी, मासे, मांस यांमध्ये प्रथिने भरपूर असतात. वाढत्या लोकसंख्येबरोबर प्रथिनांची कमतरता दिवसेंदिवस वाढत आहे. त्यामुळे टाकाऊ पदार्थांतून गरीबांना परवडतील अशी खाण्यायोग्य प्रथिने मिळविण्याचे प्रयत्‍न अनेक देशांत चालू आहेत. शिंबावंत (शेंगा येणाऱ्या) वनस्पती, सोयाबीन, शेवाळ, तेलबिया, झाडाची पाने, कोंडा-भुस्सा, बुरशी, यीस्ट, खनिज तेलातील टाकाऊ पदार्थ इत्यादींचा उपयोग प्रथिने मिळविण्यासाठी वा त्यांचे संश्लेषण करण्यासाठी प्रयत्‍न करण्यात येत आहेत.
अन्नातील प्रथिनांचे पचन होऊन ॲमिनो अम्लांच्या स्वरूपांत ती आतड्यामध्ये शोषली जातात. शारीरिक गरजेप्रमाणे शरीरातील प्रथिनांचे संश्लेषण होते. प्रथिनांच्या संश्लेषणामध्ये कोशिकेतील डीऑक्सिरिबोन्यूक्लिइक अम्ल व रिबोन्यूक्लिइक अम्ल महत्त्वाचे कार्य करतात [⟶ न्यूक्लिइक अम्ले]. कोशिकांमध्ये न्यूक्लिइक अम्लांच्या मदतीने विशिष्ट प्रथिनांचे संश्लेषण होताना त्या प्रथिनातील एकंदर ॲमिनो अम्लांहून अधिक ॲमिनो अम्ले या संश्लेषित प्रथिन रेणूमध्ये असतात, असे अलीकडे आढळून आले आहे. या संश्लेषित प्रथिनांनी कुठल्या मार्गांनी जावयाचे यासंबंधीच्या सूचना जणू काही जादा ॲमिनो अम्लांच्या साखळीद्वारे रेखाटलेल्या असतात. एंझाइमे, हॉर्मोने ही प्रथिनेच असून त्यांचेही मार्गदर्शन असेच होत असावे. ॲमिनो अम्लांच्या रेणूतील कार्बनी सांगाडासुद्धा शरीरोपयोगी असतो [⟶ चयापचय]. त्यापासून कार्बोहायड्रेटे, अनावश्यक ॲमिनो अम्ले इ. संयुगे तयार होतात वा त्यांचे अपघटन होऊन शरीराला ऊर्जा मिळते.
औद्योगिक उपयोग : वनस्पतींतील ऊतकांपेक्षा प्राण्यांतील ऊतकांत प्रथिनांचे प्रमाण पुष्कळच जास्त असल्याने औद्योगिक महत्त्व असलेली बहुतेक प्रथिने प्राण्यांपासून मिळविण्यात येतात. अन्नातील प्रथिनांखेरीज सर्वांत अधिक प्रमाणात उपयोग करण्यात येत असलेली प्रथिने म्हणजे कापड उद्योगात मिळणारी लोकरीतील केराटीन व रेशमातील फायब्रोइन आणि चर्मोद्योगात प्रक्रियित कातड्यांपासून मिळणारे कोलॅजेन ही होत. ⇨ केसीन, जनावरांच्या रक्तातील प्रथिने व उकळलेल्या हाडांपासून मिळणारे कच्चे जिलेटीन यांपासून सरस व खळ तयार करतात. हाडातील ऑक्सीन हे प्रथिन कोलॅजेनासारखेच असते. कातड्यांचे तुकडे, संयोजी ऊतक व कंडरा यांपासून खाद्योपयोगी जिलेटीन मिळविण्यात येते [⟶ जिलेटीन]. खाटीकखान्यात मिळणाऱ्या रक्त, शिंगे, खूर, हाडे इ. प्रथिनयुक्त टाकाऊ पदार्थांचा कार्बनी (सेंद्रिय) नायट्रोजनयुक्त खत म्हणून उपयोग करतात.
मक्यापासून स्टार्च तयार करण्याच्या उद्योगात झाईन हे प्रथिन उपउत्पादन म्हणून मिळते. त्याचे औद्योगिक उपयोग केसिनासारखेच आहेत. ही दोन्ही प्रथिने सूत तयार करण्याच्या प्रक्रियेत वापरतात. सोयाबीन व भुईमूग यांसारख्या बियांपासून मिळणाऱ्या प्रथिनांचे प्लॅस्टिकांत रूपांतर करण्यात आले आहे. पपयांपासून मिळणारे ⇨ पेपेन हे एंझाइम मांस शिजविण्यापूर्वी ते मृदू करण्यासाठी वापरतात. सोयाबीन प्रथिन संश्लेषित खाद्यपदार्थ तयार करण्यासाठी वाढत्या प्रमाणावर वापरण्यात येत आहे. याकरिता प्रथिनाचे नाजूक तंतू कातून एकत्र करतात आणि मांस व इतर नैसर्गिक पदार्थासारखे दिसावेत म्हणून त्यांची योग्य रचना करतात व त्यांना कृत्रिम स्वाद देतात.
पहा : अन्न, ॲमिनो अम्ले आहार व आहारशास्त्र चयापचय त्रुटिजन्य रोग न्यूक्लिइक अम्ले पोषण.
आयरन, जे. डब्ल्यू. (इं) मिठारी, भू. चिं. (म.) हेगिष्टे, म. द.
आपल्या मित्रपरिवारात शेअर करा..
उद्योग व व्यापार (331)
वस्त्रे व भूषणे (28)
+खेळ आणि मनोरंजन (148)
खेळ व मनोरंजन (32)
+भाषा आणि साहित्य (2166)
+अमेरिकन भा. सा. (33)
अमेरिकन भा. सा. (23)
गेलिक भा. सा. (1)
चिली भा. सा. (1)
जॉर्जियन भा. सा. (2)
फ्‍लेमिश भा. सा. (3)
फ्लेमिश-बेल्जियन भा. सा. (3)
+आशियाई भा. सा. (109)
अरबी भा. सा. (6)
चिनी भा. सा. (17)
जपानी भा. सा. (14)
तुर्की भा. सा. (4)
फार्सी भा. सा. (10)
+यूरोपीय भा. सा. (715)
इंग्रजी भा. सा. (217)
इटालियन भा. सा. (16)
ग्रीक भा. सा. (21)
चेक भा. सा. (6)
जर्मन भा. सा. (49)
डच भा. सा. (10)
डॅनिश भा. सा. (19)
नॉर्वेजियन भा. सा. (4)
पोर्तुगीज भा. सा. (14)
पोलिश भा. सा. (20)
फिनिश भा. सा. (6)
फ्रेंच भा. सा. (96)
यूरोपीय भा. सा. (1)
रशियन भा. सा. (43)
रूमानियन भा. सा. (3)
लॅटिन भा. सा. (24)
स्पॅनिश भा. सा. (33)
स्वीडिश भा. सा. (13)
हंगेरियन भा. सा. (8)
हिब्रू भा. सा. (5)
+भारतीय भाषा व साहित्य (570)
असमिया भा. सा. (41)
उर्दू भा. सा. (26)
ओडिया भा. सा. (50)
कन्नड भा. सा. (47)
काश्मीरी भा. सा. (12)
कोकणी भा. सा. (13)
गुजराती भा. सा. (36)
तमिळ भा. सा. (40)
तेलुगू भा. सा. (54)
पंजाबी भा. सा. (14)
बंगाली भा. सा. (71)
भारतीय भा. सा. (1)
मलयाळम् भा. सा. (29)
राजस्थानी भा. सा. (2)
सिंधी भा. सा. (12)
हिंदी भा. सा. (81)
+भाषा व लिपी (112)
मराठी भा. सा. (265)
+संस्कृत व प्राकृत (251)
अपभ्रंश भा. सा. (15)
अर्धमागधी भा. सा. (12)
पाली भा. सा. (20)
पैशाची भा. सा. (1)
प्राकृत भा. सा. (6)
मागधी भा. सा. (2)
माहाराष्ट्री भा. सा. (20)
शौरसेनी भा. सा. (16)
संस्कृत भा. सा. (159)
© मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ - सर्व हक्क राखीव | अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमिटेड द्वारा विकसित
मराठी ही प्राचीन भाषा असून ती राजभाषा, ज्ञानभाषा आणि लोकभाषा म्हणून जागतिक भाषांमधली अग्रणी भाषा आहे. अभिजात भाषेच्या सर्व निकषांवर पात्र ठरत असतानाही मराठी भाषा ह्या बहुमानापासून वंचित आहे. अभिजात मराठी जनअभियानाद्वारे आपण केंद्र सरकारला मराठी भाषेस ‘अभिजात’ भाषेचा दर्जा बहाल करण्याचे आवाहन करीत आहोत. २७ फेब्रुवारी रोजी मराठी भाषा गौरव दिनानिमित्त हा बहुमान मराठी भाषेस मिळावा ह्यासाठी आपण ही याचिका भरावी अशी आपल्याला नम्र विनंती आहे. कृपया वरील बॅनरवर क्लिक करून सदर जनअभियानात सहभागी व्हा.


मुख्यपृष्ठमनोगतPustakache manogat essay in Marathi | पुस्तकाचे मनोगत निबंध.
Host रविवार, जुलै ०५, २०२०
नमस्कार मित्रांनो पुस्तके आपल्या जीवनाचा एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे आणि आज आम्ही पुस्तकाचे मनोगत या विषयावर मराठी निबंध आणला आहे, हे पुस्तकाचे आत्मवृत्त तुम्ही नक्की वाचा.
मला पुस्तके वाचायला खूप आवडतात म्हणूनच माझ्याकडे वेगळ्या प्रकारची खूप सारी पुस्तके आहेत आणि ती पुस्तकं मी अधून-मधून वाजत राहतो.
माझी पुस्तके इथे तिथे पसरली असल्याने आई मला ती पुस्तके नीट एका ठिकाणी रचून ठेवायला नेहमी सांगत असेते, म्हणून मी एक दिवशी सर्व पुस्तके नीट रचून ठेवण्याचा निर्णय घेतला.
मी माझी सर्व पुस्तके एकत्र केली आणि त्यांना नीट साफ करून एक-एक करून रचू लागला तितक्यात माझ्या हाती माझे एक आवडते पुस्तक लागले, त्या पुस्तकाची दूरदर्शन खूप वाईट झाली होती. पुस्तकाची सर्व पाने निघू लागली होती. मी ते पुस्तक नीट करू लागला आणि तेव्हा मला वाटले जसे की पुस्तकाचे पाने फडफडून माझ्याशी काही बोलायचा प्रयत्न करत आहेत.
मी लक्ष देऊन ऐकू लागला ते पुस्तक काय बोलत आहे, तेव्हा माझ्या लक्षात आले की ते पुस्तक माझ्या वरती नाराज आहे कारण मी त्याची अवस्था खूप वाईट केली होती.
ते पुस्तक बोलु लागले माझा जन्म एका कारखान्यांमध्ये झाला जीथे माझ्या पांढऱ्याशुभ्र पानांवरती विविध महान भारतीयांचा इतिहास लिहला गेला, मला या गोष्टीचा खूप अभिमान होता आणि आता माझ्या जीवनाचे सार्थक होईल असे मला वाटले.
त्या कारखान्यातून मला थेट एका पुस्तकालया मध्ये पाठवण्यात आले मला वाटले होते आता माझ्या मधला इतिहास वाचण्यासाठी लोक माझ्याकडे धावत येतील, पण असे काही झाले नाही. लोकांना माझ्यामधील असलेल्या रोमांचक इतिहासा मध्ये काहीच रुची नव्हती. मग काय मी तसेच त्या पुस्तकालयात धूळ खात पडून राहिले होते. आणि मी वाट पाहत होते कधी कोणी येईल आणि माझा उपयोग करून घेईल.
मग शेवटी जेव्हा मला वाटू लागले कोणालाही माझ्या मधे रुची नाही अश्या वेळीस तू त्या पुस्तकालयात माझा शोध घेत आला, मला तेव्हा खूप आनंद झाला तू मला घरी आणले आणि माझ्या मध्ये असलेल्या इतिहासाचा आनंद घेऊ लागला. तू माझ्या मध्ये इतका गुतला होता की तुला मला वाचताना दुसरे काहीही भान राहत नव्हते.
मग काही दिवसांनी मला तू परत त्या पुस्तकालयात घेऊन गेला मला वाटले आता मला परत तिथे धूळखात राहावे लागेल पण तसे झाले नाही, तू मला विकत घेतले आणि मला घरी घेऊन आला तेव्हा मला खूप आनंद झाला होता कारण मला योग्य मालक भेटला असे मला वाटले होते.
मला तू काही दिवसापर्यंत वाचल नंतर मला तू एका टेबलावर ठेवले तिथे असलेले पाणी माझ्यावर पडले आणि मी पूर्णपणे भिजून गेले होते पण तुझं माझ्यावर लक्ष सुद्धा गेले नाही. मग आईने घरात झाडू मारताना मला उचलून कपटावर ठेवले आणि तेव्हा पासून आज पर्यंत मी तिथेच धुळी मधे पडून होते.
मला खूप वाईट वाटत होते इतक्या दिवस तिथे पडून-पडून माझी पाने निघू लागली होती मला वाटले आता माझे काही खरे नाही आणि आज तू मला परत हातात घेतले. पुस्तकाला गुरु ची महती दिली आहे म्हणून तर म्हणतात "ग्रंथ हेच गुरु". तुम्ही तुमच्या गुरु चा किती आदर करतात म तुम्ही आम्हा पुस्तकांचा आदर का करत नाही. आम्हाला सुधा भावना असतात आमच्या सोबत असा दुर्व्यवहार करू नका रे. तितक्यात हवेने पुस्तकाची पाने पुन्हा फडफडले आणि मी निश्चय केला आज पासून मी माझ्या सर्व पुस्तकांचे योग्य काळजी घेईन.
मित्रांनो तुम्हाला पुस्तके वाचायला आवडते का , आणि तुमचे आवडते पुस्तक कोणते आम्हाला खाली comment करुन सांगा.
पुस्तकाचे मनोगत हा मराठी निबंध class १,२,३,४,५,६,७,८,९ आणि १०वि ची मुले आपल्या अभ्यासासाठी वापरू शकतात. तसेच हा निबंध खाली दिलेल्या विषयांवर सुद्धा वापरला जाऊ शकतो.
मित्रांनो तुम्हाला हा मराठी निबंध कसा वाटला आणि जर आपल्याला कोणत्या इतर मराठी विषयावर निबंध हवा असेल तर आम्हाला खाली comment करुन सांगा.
तुम्‍हाला या पोस्‍ट आवडू शकतात
Unknown ७ सप्टेंबर, २०२० रोजी २:२१ PM
Host ८ सप्टेंबर, २०२० रोजी १२:२४ AM
Unknown २१ सप्टेंबर, २०२१ रोजी ८:४४ AM
Host २१ सप्टेंबर, २०२१ रोजी २:१४ PM
Host १३ मे, २०२१ रोजी १:४६ PM
धन्यवाद , तुम्हाल हा निबंध आवडला ह्याचा आम्हाला आनंद आहे :)
Host शुक्रवार, जानेवारी ०७, २०२२
नमस्कार मित्रांनो, आज आम्ही भाजी मार्केट वर एक मराठी निबंध घेऊन आले आहोत. मंडी वर…
माझा आवडता प्राणी कुत्रा मराठी निबंध | My favourite animal dog.
शनिवार, फेब्रुवारी २२, २०२०
शनिवार, डिसेंबर २९, २०१८
रविवार, ऑगस्ट ११, २०१९
सोमवार, डिसेंबर २३, २०१९
असे झाले तर 9
मराठी भाषे मदे निबंदा साठी पक्त मराठी निबंध | All © Rights Reserved मराठी निबंध


अन्नधान्य वितरण व्यवस्थेत आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने पारदर्शकता आणण्याचे अन्न नागरी पुरवठा करणार राज्यमंत्री | Solapur City News

अन्नधान्य वितरण व्यवस्थेत आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने पारदर्शकता आणण्याचे अन्न नागरी पुरवठा करणार राज्यमंत्री
मुंबई- अन्नधान्य वितरण व्यवस्थेत आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने पारदर्शकता आणावी असे निर्देश मंत्रालयात झालेल्या बैठकीत अन्न नागरी पुरवठा राज्यमंत्री डॉ विश्वजीत कदम यांनी दिले. जळगाव तसेच नांदेड जिल्ह्यातील 2018 मध्ये उघडकीस आलेल्या कृष्णूर धान्य घोटाळ्याच्या धर्तीवर वाहतूक ठेकेदार यांच्याशी संगनमत करून धान्यांचा काळाबाजार चालू असल्याच्या तक्रारीच्या अनुषंगाने अन्न नागरी पुरवठा राज्यमंत्री डॉ. कदम यांनी गंभीर दखल घेऊन संबंधित दोषींवर कारवाई करण्याचे निर्देश दिले. जळगाव जिल्ह्यातील वाहतूकदार यांनी गोदामांमध्ये पोहोच मालाच्या ई-1 रजिस्टरमधील अभिलेख, या अभिलेखाच्या विविध टोल नाक्यावरील असलेल्या नोंदी, जि पि एस यंत्रणे वापर वाहतूकदार नियमाप्रमाणे करत आहेत का ठेकेदार यांची वाहने शासनाच्या निकषांची पूर्तता करत आहेत का याबाबत संबंधित परिवहन अधिकारी यांचा अहवाल, अन्नधान्य वितरण करण्यात येणाऱ्या वाहनांना नियमाप्रमाणे हिरवा रंग, PDS चे फलक लावण्यात आले आहेत का ठेकेदार यांची वाहने शासनाच्या निकषांची पूर्तता करत आहेत का याबाबत संबंधित परिवहन अधिकारी यांचा अहवाल, अन्नधान्य वितरण करण्यात येणाऱ्या वाहनांना नियमाप्रमाणे हिरवा रंग, PDS चे फलक लावण्यात आले आहेत का जळगाव जिल्ह्यातील धान्यांचे पूर्ण वाटप इ पॉस मशिनद्वारे झाले आहे का आदी बाबींचा डॉ कदम यांनी आढावा घेतला. जळगाव जिल्ह्यातील या बाबतीत अहवाल शासनाला तीन महिन्यात सादर करण्याचे निर्देश डॉ कदम यांनी दिले.
हे वाचा-सातारा पोलीस दलाचे काम राज्यात अधिक उंचावेल यासाठी आणखीन जोमाने काम करा
राज्यमंत्री डॉ. कदम यांनी जिल्ह्यामधील अन्नधान्य वाहतुकीच्या वाहनांवर शासनाच्या निर्देशाप्रमाणे जी.पी.एस. यंत्रणा बसविलेली नसल्यास तसेच माल व्यपगत होण्याची प्रकरणे यासंदर्भात कडक कारवाईचे निर्देश दिले. पुढील 3 महिन्यांत सर्व संबंधित वाहतुक व्यवस्थेवर जी.पी.एस. यंत्रणा क्षेत्राची नावे तसेच गैरप्रकाराबाबत तपासणी करुन शासनास अहवाल सादर करण्याचे निर्देशही दिले. बैठकीला जिल्हाधिकारी अभिजित राऊत, सह सचिव, सुधीर तुंगार, सुनील सुर्यवंशी, जिल्हा पुरवठा अधिकारी, प्रशांत कुलकर्णी,सहायक पुरवठा अधिकारी,आदीसह संबंधित विभागाचे अधिकारी उपस्थित होते.
डिजिटल युगात डिजिटल जाहिरात करा आणि आपल्या व्यवसाय वृद्धिंगत करा
जाहिरातीसाठी आजच संपर्क साधा – 9503221143/ 9404151143
बाबूपेठ उड्डाणपूलाचे काम त्वरीत पूर्ण करणार – विजय वडेट्टीवार
प्रभाग क्रमांक 3 मध्ये भाजप युवा मोर्चा सोलापूर शहर सदस्य नोंदणी अभियान व सोलापूर शहर उत्तर नव मतदार नाव नोंदी अभियानास उत्स्फूर्त प्रतिसाद
Digital Media देशात रेडिओ, टिव्ही, वृत्तपत्रांना मागे टाकत डिजिटल मिडिया उद्यास आले आहे. येणाऱ्या काळात आणि पुढिल पिढीसाठी डिजिटल मिडियावर आणखी जोर वाढणार आहे. आमच्या फेसबुक वाचक संख्या व आमच्यावरील विश्वास पाहून नविन www.solapurcitynews.com वेबसाईट Digital Media वर आपल्या सेवेत आलो आहोत. देशातील व महाराष्ट्रासह आपल्या गावापर्यंतची बातमी तुमच्या पर्यंत पोहचवणार आहोत. सोशल मिडिया व डिजिटल मिडियाकडे सर्वांचा कल वाढतोय म्हणून आम्ही डिजिटल मिडियाकडे पाऊल टाकत आहे. ****अधिक माहितीसाठी संपर्क *** सुनिल कोडगी, संपादक 9503221143 / 9404151143
Project : निळवंडे प्रकल्पाला लवकरच सुधारित प्रशासकीय मान्यता देणार
Environment : वन कर्मचाऱ्यांना मिळणार पोलिस कर्मचाऱ्यांप्रमाणे लाभ
Religious : नवरात्रोत्सवात 1 ऑक्टोबरलाही रात्री बारा वाजेपर्यंत ध्वनीक्षेपक वापरास सूट
Project : निळवंडे प्रकल्पाला लवकरच सुधारित प्रशासकीय मान्यता देणार 28/09/2022
Environment : वन कर्मचाऱ्यांना मिळणार पोलिस कर्मचाऱ्यांप्रमाणे लाभ 28/09/2022
Religious : नवरात्रोत्सवात 1 ऑक्टोबरलाही रात्री बारा वाजेपर्यंत ध्वनीक्षेपक वापरास सूट 28/09/2022
Election : शिंदेंना दिलासा तर ठाकरेंना मोठा धक्का 27/09/2022
Education : विद्यार्थ्यांनी उच्च आदर्श समोर ठेवून कार्य करावे 26/09/2022
Project : निळवंडे प्रकल्पाला लवकरच सुधारित प्रशासकीय मान्यता देणार
Environment : वन कर्मचाऱ्यांना मिळणार पोलिस कर्मचाऱ्यांप्रमाणे लाभ
Religious : नवरात्रोत्सवात 1 ऑक्टोबरलाही रात्री बारा वाजेपर्यंत ध्वनीक्षेपक वापरास सूट
भारत सरकारने फेब्रुवारी 2021 पासून अधिसूचित केलेल्या नव्या माहिती तंत्रज्ञान (मध्यस्थ मार्गदर्शक सूचना आणि डिजिटल माध्यमांसाठीची आचार संहिता) नियम 2021 अंतर्गत असलेल्या डिजिटल माध्यमांसाठीच्या आचार संहितेचे आम्ही पालन करतो. तरीही एखाद्या बातमीविषयी आपली तक्रार असल्यास आमच्या वेब माध्यमचे तक्रार निवारण अधिकारी आणि डिजीटल मिडिया पत्रकार असोसिएशन संस्थेकडे विहित नमुन्यात अर्ज करू शकता. आपल्या तक्रारीचे निराकरण केले जाईल.
Project : निळवंडे प्रकल्पाला लवकरच सुधारित प्रशासकीय मान्यता देणार
Environment : वन कर्मचाऱ्यांना मिळणार पोलिस कर्मचाऱ्यांप्रमाणे लाभ
Religious : नवरात्रोत्सवात 1 ऑक्टोबरलाही रात्री बारा वाजेपर्यंत ध्वनीक्षेपक वापरास सूट
Election : शिंदेंना दिलासा तर ठाकरेंना मोठा धक्का


Sassy Attitude Captions - Thestatusking

आजकाल आपण प्रत्येकजण इन्स्टाग्रामवर सेल्फीज आणि फोटोज् अपलोड करतच असतो त्यासाठीच काही खास कॅप्शन. तसेच काही वेळेस जीवनात असे काही प्रसंग येतात जिथे कधी कधी समोरच्या व्यक्तीला Attitude दाखविणे गरजेचे असते. म्हणूनच आम्ही तुमच्यासाठी खास Marathi Attitude Caption for Instagram संग्रह घेऊन आलो आहोत. ज्याचा वापर आपण आपल्या सोशल मीडिया साइट्स व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक, … Read more


...म्हणून महाराष्ट्रातील डॉ. कोटणीस यांना चीनी सैनिक आणि नागरिक मानतात देव - IMP

सुभाष चंद्र बोस मराठी निबंध
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांची माहिती मराठी | Doctor babasaheb ambedkar yanchi mahiti
सचिन तेंडुलकर संपूर्ण जीवन परिचय मराठी माहिती
…म्हणून महाराष्ट्रातील डॉ. कोटणीस यांना चीनी सैनिक आणि नागरिक मानतात देव
भारत आणि चीन यांच्यात सध्या सीमावाद सुरु आहे. सतत तणावाचे वातावरण कायम आहे. तथापि, एक काळ असा होता की चीनमधील लोक भारतीयांचा खूप आदर करत असत. भारतीयांवर ते देवाप्रमाणे विश्वास ठेवत असत. त्यामागचे सर्वात मोठे कारण डॉ. द्वारकानाथ कोटणीस हे होते. ज्यांच्या उपचारामुळे हजारो चिनी सैनिक आणि नागरिक बचावले होते.
चीनमधील युद्धाच्या वेळी जखमी झालेल्या सैनिकांवर आणि लोकांवर उपचार करण्यासाठी डॉक्टरांची कमतरता होती. त्यानंतर आजारी लोकांवर उपचार करता यावे म्हणून भारतातील पाच डॉक्टरांची टीम मध्य चीनकडे पाठविली गेली. तेथे डॉ. द्वारकानाथ कोटणीस यांनी 2000 हून अधिक लोकांवर शस्त्रक्रिया करून त्यांना बरे केले होते. यानंतर डॉ. कोटणीस आणि चीनमधील भारतीयांबद्दल चांगले चित्र तयार झाले.
एका फोन कॉलने आयुष्य बदलले…
डॉ. द्वारकानाथ कोटणीस यांचा 1910मध्ये जन्म महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्ह्यातील मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. यानंतर कोटणीस यांनी मुंबई विद्यापीठाच्या जीएस मेडिकल कॉलेजमध्ये वैद्यकीय शास्त्राचा अभ्यास केला. यानंतर, जेव्हा ते पोस्ट-डॉक्टरेटची पदवी घेत होते, तेव्हा त्याच्याकडे एक फोन आला, ज्याने त्याचे आयुष्य पूर्णपणे बदलले.
पंडित नेहरूंनी पाठवलेल्या डॉक्टरांच्या टीममध्ये डॉ. कोटणीस
सन 1938 मध्ये चीन आणि जपान यांच्यात युद्ध चालू होते. जपानी सैनिक घुसले होते. चीनमध्ये डॉक्टर आणि वैद्यकीय कामगारांची कमतरता होती. चीनमध्ये डॉक्टर नव्हते. यानंतर चिनी नेते झू डे यांनी भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसची मदत घेतली. त्यावेळी जवाहरलाल नेहरू आणि सुभाषचंद्र बोस यांनी पाच डॉक्टरांची टीम चीनला पाठविली. त्यात कोटणीसही होते.
चिनी वृत्तसंस्था शिन्हुआच्या मते उत्तर चीन शहीद स्मारक कब्रिस्तानचे संशोधक लू यू यांनी डॉ. कोटनिस यांच्यावर संशोधन केले. त्यांना कळले की ते लोक अजूनही जिवंत आहेत, ज्यांना डॉ. कोटणीस यांनी बरे केले होते. त्यावेळेचे लोक लू यू यांना म्हणाले की, डॉ. कोटनिस उपचारादरम्यान वेदना होणार नाहीत काळजी घेत असत. लू यांनी सांगितले की, डॉ. कोटणीस हे 1940 मध्ये लगातार 72 तास शस्त्रक्रिया करत होते. या काळात त्यांनी 800 रूग्णांवर शस्त्रक्रिया केली. याखेरीज, ते सतत 13 दिवस सैनिकांवर आणि नागरिकांवर उपचार करत राहिले. त्याच वेळी डॉ. कोटणीस यांचे वडील मरण पावले परंतु ते चीनमध्येच जखमी सैनिकांवर उपचार करत राहिले.
चिन्यांसाठी डॉ. कोटणीस झाले डॉ. थॉटफुल…
चीनमधील लोक प्रेमाने त्यांना डॉ. थॉटफुल म्हणत. 1941 साली डॉ. कोटणीस यांना बेथून आंतरराष्ट्रीय पीस रुग्णालयाचे संचालक केले गेले. कॅनेडियन सर्जन नॉर्मन बेथून यांच्या नावावर या रुग्णालयाचे नाव देण्यात आले. येथे डॉ. कोटणीस यांनी 2000 हून अधिक लोकांवर उपचार केले.
डॉ. कोटणीस यांनी चीनमध्ये वास्तव्य करताना मैंडेरिन भाषा शिकली आणि लोकांना औषधांबद्दल शिकवले. यानंतर चीनच्या एका महिलेशी लग्न केले. त्यांचे नाव गुओ क्वांगलान होते. तेथे त्यांना एक मुलगा होता, ज्याचे नाव यिनहुआ होते.
डॉ. कोटणीस यांच्या जाण्याने माओ दुखावले…
जेव्हा ते शस्त्रक्रियेबद्दल पुस्तक लिहित होते तेव्हा त्यांना अपस्मार झाला आणि 32 व्या वर्षी तो निधन पावले. त्या काळातील चिनी नेते माओ झेडॉन्ग यांना खूप दु: ख झाले. त्यांच्या मृत्यूवर माओ म्हणाले की चिनी सैन्यदलाचा मदतनीस हरवला आहे. चीनने आपला मित्र गमावला आहे.
डॉ. द्वारकानाथ कोटणीस चीनमध्ये अजूनही लक्षात आहेत. चीनच्या लोक अजूनही त्यांच्या पांढऱ्या थडग्यावर श्रद्धांजली वाहतात. उत्तर चीनमधील वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या बाहेरही त्यांचा पुतळा बसविण्यात आला आहे. डॉ. कोटनिस यांच्या नावावर हेबीई प्रांतातील शिजियाहुआंग येथे दिहिया मेडिकल सायन्स सेकंडरी स्पेशलाइज्ड स्कूल देखील आहे.
सुभाष चंद्र बोस मराठी निबंध
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांची माहिती मराठी | Doctor babasaheb ambedkar yanchi mahiti
सचिन तेंडुलकर संपूर्ण जीवन परिचय मराठी माहिती
सुभाष चंद्र बोस मराठी निबंध
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांची माहिती मराठी | Doctor babasaheb ambedkar yanchi mahiti
सचिन तेंडुलकर संपूर्ण जीवन परिचय मराठी माहिती
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांची माहिती मराठी | Doctor babasaheb ambedkar yanchi mahiti
सचिन तेंडुलकर संपूर्ण जीवन परिचय मराठी माहिती
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर यांची माहिती मराठी | Doctor babasaheb ambedkar yanchi mahiti
सचिन तेंडुलकर संपूर्ण जीवन परिचय मराठी माहिती


पिरंगुटमध्ये आज तुळजाभवानी पुरस्काराने सविता भूमकरचा गौरव – Mahaवार्ता

Home/पुणे/पिरंगुटमध्ये आज तुळजाभवानी पुरस्काराने सविता भूमकरचा गौरव
पिरंगुटमध्ये आज तुळजाभवानी पुरस्काराने सविता भूमकरचा गौरव
मायमुळशी पुरस्कारने होणार पत्रकारांचा सन्मान
पिरंगुट (प्रतिनिधी ):- जय तुळजाभवानी सेवाभावी ट्रस्ट व स्वर्गिय पांडुरंग दुधाणे प्रतिष्ठान यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिला जाणारा आठवा तुळजाभवानी पुरस्कार मुळशीचे कृृषीरत्न व सर्वप्रथम अँग्रो टुरीझम करणार्‍या सौ. सविता रामचंद्र भूमकर यांना घोषित झाला आहे.
महावार्ता वेब पोर्टलच्या परिवाराच्या वतीने होणार्‍या तुळजाभवानी व माय मुळशी पुरस्काराचे वितरण 23 ऑक्टोंबर रोजी संध्या 5.30 वाजता पिरंगुट मधील घोटावडे फाट्याजवळील श्री क्षेत्र भवानीनगर येथील मंदिरात होईल. मुळशीचे कार्यकुशल तहसीलदार अभय चव्हाण व पौड पोलिस स्टेशनचे कार्यतत्पर वरिष्ठ पोलिस निरिक्षक अशोक धुमाळ यांच्या हस्ते हा कार्यक्रम होईल. पेरिविंकल शाळेचे संस्थापक राजेंद्र बांदल व पिरंगुटचे सरपंच चांगदेव पवळे प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित रहाणार आहे.
मुळशी तालुक्यातील प्रगतीशील शेतकरी तसेच आदर्श नर्सरी प्रकल्प, पहिले अ‍ॅग्रो टुरिझम सुरू करणार्‍या सविता भूमकर यांनी यावर्षी पुरस्काराकरीता निवड करण्यात आली आहे.
मायमुळशी पुरस्कार अमोल बोत्रे, महेश मालुसरे या कार्यशील मुळशीकरांसह मुळशी कोरोना संकटाच्या काळात कोरोना योध्दे ठरलेले पत्रकार रमेश ससार, विनोद माझिरे, दिपक सोनावणे, प्रदिप पाटील व कालिदास नगरे यांनाही सम्नानित केले जाणार आहे.
मानपत्र, स्मृतिचिन्ह, श्रीफळ, आणि पुस्तके असे तुळजाभवानी पुरस्काराचे स्वरूप असून मुळशीत विशेष कार्य करणार्‍या महिलेस या पुरस्कार देण्यात येतो. स्वर्गीय वीजतंत्री पांडूरंग दुधाणे यांच्या परिवाराच्या वतीने हा पुरस्कार देण्यात येतो. आतापर्यंत मधुरा भेलके, श्रद्धा वाळिंंबे, मिनाक्षी कुमकर, तनुजा आल्हाट, पूनम मेहता, स्मिता घैसासख आणि कोमल गोळे यांना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. पिरंगुटचे माजी सरपंच ज्ञानेश्वर पवळे, स्वर्गिय पांडुरंग दुधाणे प्रतिष्ठानचे कार्याध्यक्ष, पत्रकार, लेखक संजय दुधाणे, रामदास पवळे, उमेश पवळे यांनी या पुरस्काराची एकमताने निवड केली आहे.
महावार्ता हे न्यूज पोर्टल असून देशविदेशासह महाराष्ट्रातील ताज्या घडामोडी मराठी वाचकांपर्यंत देत आहोत.
महावार्ता व्हाट्स अप ग्रुपला जॉइन व्हा
23 जून ऑलिम्पिक दिन का साजरा होतो – संजय दुधाणे
 आता ‘करोना’ नावाची चहा पावडर… सुव्रत जोशीला बसला आश्चर्याचा धक्का
ट्रम्प यांना फेसबुकचाही दणका
बा विठ्ठला.. महाराष्ट्राला कोरोनामुक्त कर
उद्यापासून सुर्यास्तानंतर साध्या डोळयाने धूमकेतूच दर्शन
मुळशीतील प्रतिष्ठेचा तुळजाभवानी पुरस्कार सुर्वे, चौधरी यांना घोषित, आमदार थोपटेंच्या हस्ते होणार गौरव
मुळशीतील समस्यांबाबत आमदार थोपटे घेणार गुरूवारी समन्वय सभा, कोलाड महामार्ग, महसूल, विद्युत प्रश्न गाजणार
प्रतिष्ठित सियामचे पदाधिकारी झाल्याबद्दल नाथा राऊतांचा राजेंद्र बांदलांकडून सत्कार
पुण्यातील जिम्नॉस्टिक्स अ‍ॅकॅडमी पाहून क्रीडामंत्री महाजनही झाले खेळाडू
सुवर्णकन्या आयुषासह विश्वराज, साईराजचे जिंकले मैदान, इंगवले घराण्याचा सॉफ्टटेनिस स्पर्धेत डंका
मुळशीतील समस्यांबाबत आमदार थोपटे घेणार गुरूवारी समन्वय सभा, कोलाड महामार्ग, महसूल, विद्युत प्रश्न गाजणार
प्रतिष्ठित सियामचे पदाधिकारी झाल्याबद्दल नाथा राऊतांचा राजेंद्र बांदलांकडून सत्कार
पुण्यातील जिम्नॉस्टिक्स अ‍ॅकॅडमी पाहून क्रीडामंत्री महाजनही झाले खेळाडू
सुवर्णकन्या आयुषासह विश्वराज, साईराजचे जिंकले मैदान, इंगवले घराण्याचा सॉफ्टटेनिस स्पर्धेत डंका
23 जून ऑलिम्पिक दिन का साजरा होतो – संजय दुधाणे
 आता ‘करोना’ नावाची चहा पावडर… सुव्रत जोशीला बसला आश्चर्याचा धक्का
ट्रम्प यांना फेसबुकचाही दणका


प्रेमासाठी कायपण! प्रियकराच्या नववधुचे प्रेयसीने केस कापले, फेविक्विकने चिकटवले डोळे - Majha Paper

 प्रियकराच्या नववधुचे प्रेयसीने केस कापले, फेविक्विकने चिकटवले डोळे
देश, सर्वात लोकप्रिय / By माझा पेपर / प्रियकर-प्रेयसी, बिहार, बिहार पोलीस / December 3, 2020 December 3, 2020
नालंदा – प्रियकर किंवा प्रेयसी प्रेमात फसवणूक झाल्यानंतर जास्तीत जास्त शाब्दिक राग व्यक्त करतात. तर आपल्या पद्धतीने काही वेळा जोडीदाराला धडा शिकवला जातो. पण बिहारमधील नालंदा येथील एका मुलीने आपल्या प्रियकरसोबत केले, ते पाहून सर्वचजण अवाक झाले. ही घटना संपूर्ण नालंदामध्ये चर्चेचा विषय बनली असून यासंदर्भातील वृत्त आज तकने दिले आहे.
आपली फसवणूक करुन प्रियकराने दुसऱ्या मुलीसोबत संसार थाटला असल्याचे समजल्यानंतर फक्त शब्दांमधुन प्रेयसीने आपला राग व्यक्त केला नाही तर तिने थेट प्रियकराचे घर गाठून नववधूला मारहाण केली. त्याचबरोबर तिचे केस कापले व तिचे डोळे फेविक्विकने चिकटवले. मुलीने संतापाच्या भरात केलेले हे कृत्य पाहून सर्वचजण अवाक झाले आहेत. पोलिसांना या प्रकाराची माहिती मिळताच घटनास्थळी दाखल झाले व त्यांनी चौकशी सुरु केली. आरोपी मुलगी आणि नवरदेवाचे प्रेम प्रकरण सुरु होते. पण एक डिसेंबर रोजी त्याने शेखपुरा जिल्ह्यातील दुसऱ्या मुलीसोबत लग्न केले.
प्रियकराने आपल्याला धोका देत दुसऱ्या व्यक्तीसोबतच्या संसार थाटल्याचे समजल्यानंतर संतापलेली प्रेयसी जाब विचारण्यासाठी त्याच्या घरी पोहोचली आणि झोपेत असलेल्या नववधूचे तिने केस कापले व तिचे डोळे फेविक्विकने चिकटवले. त्यानंतर नवरीला जबर मारहाण केली. हा सर्व गोंधळ सुरु असताना नातेवाईक तिथे पोहोचले व त्यांनी आरोपी मुलीला पकडले. आरोपी युवतीला पोलिसांनी अटक केली असून नववधूला रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून तिची प्रकृती नाजूक असल्याची माहिती आहे. ही घटना भागनबिगहा पोलीस ठाण्याच्या अंतर्गत येणाऱ्या मोरा तालाब गावात घडली आहे.
माझा पेपर हे मराठी भाषेत प्रसिद्ध होणारे डिजीटल स्वरूपातील आघाडीचे 'ऑनलाईन' मराठी पेपर आहे. या द्वारे ताज्या घडामोडी, मराठी ताज्या बातम्या, विश्लेषणात्मक बातम्या, उपयुक्त माहिती आणि विचारप्रवण करणारे लेख यांचा समावेश आहे. महाराष्ट्र, देश, आंतरराष्ट्रीय, क्रीडा, अर्थ, मनोरंजन, तंत्र-विज्ञान, पर्यटन आणि युवा या विभागातील ताज्या घटना आणि रोचक मराठी बातम्या त्वरित वाचकांपर्यंत पोहोचविण्याचा 'माझा पेपर'चा कटाक्ष आहे.
"माझा पेपर " आपल्या होम स्क्रीन वर ठेवा


ट्विटरची केंद्र सरकारसमोर शरणागती; आयटी नियमांनुसार केली तक्रार निवारण अधिकाऱ्याची नियुक्ती - Majha Paper

ट्विटरची केंद्र सरकारसमोर शरणागती; आयटी नियमांनुसार केली तक्रार निवारण अधिकाऱ्याची नियुक्ती
सोशल मीडिया, मुख्य / By माझा पेपर / आयटी कायदा, केंद्र सरकार, ट्विटर, दिल्ली उच्च न्यायालय, प्रतिज्ञापत्र / July 4, 2021 July 4, 2021
नवी दिल्ली : आपण लवकरच केंद्र सरकारच्या नव्या आयटी नियमांनुसार तक्रार निवारण अधिकाऱ्याची नियुक्ती करत असल्याचे प्रतिज्ञापत्रक ट्विटरने दिल्ली उच्च न्यायालयात सादर केले आहे. उच्च न्यायालयात ट्विटरकडून सादर करण्यात आलेले हे प्रतिज्ञापत्रक महत्वाचे आहे, कारण ट्विटर आणि केंद्र सरकारमध्ये गेल्या काही दिवसांपासून तणाव सुरु असून भारतीय कायदे पाळण्यात ट्विटरला कोणतीही रुची नसल्याची टीका केली जात आहे.
केंद्र सरकारने जारी केलेल्या नव्या आयटी कायद्यानुसार केवळ तक्रार निवारण अधिकारीच नव्हे तर इतरही नियमांचे पालन करणार असल्याचे ट्विटरने म्हटले आहे. आठवड्यापूर्वी केंद्र सरकार आणि ट्विटरच्या वादात ट्विटरचे तक्रार निवारण अधिकारी धर्मेंद्र चतुर यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला होता. काही दिवसांपूर्वीच ट्विटरने त्यांची तक्रार निवारण अधिकारी म्हणून नियुक्ती केली होती.
केंद्र सरकारच्या नव्या आयटी कायद्यानुसार, भारतीय यूजर्सच्या तक्रारीचे निवारण करण्यासाठी प्रमुख सोशल मीडिया कंपन्यांनी त्यांच्या कंपन्यात तक्रार निवारण अधिकाऱ्याची नियुक्ती करणे गरजेचे आहे. केंद्र सरकारच्या नियमांनुसार, सोशल मीडिया कंपन्यांच्या वेबसाईटवर त्यांच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याचे नाव आणि त्यांच्या संपर्काचा पत्ता असायला हवा. काही दिवसांपूर्वी ट्विटरच्या वेबसाईटवर धर्मेंद्र चतुर यांचे नाव होते, आता ते काढून टाकण्यात आले आहे. यावर ट्विटरने कोणतीही प्रतिक्रिया दिली नव्हती.
माझा पेपर हे मराठी भाषेत प्रसिद्ध होणारे डिजीटल स्वरूपातील आघाडीचे 'ऑनलाईन' मराठी पेपर आहे. या द्वारे ताज्या घडामोडी, मराठी ताज्या बातम्या, विश्लेषणात्मक बातम्या, उपयुक्त माहिती आणि विचारप्रवण करणारे लेख यांचा समावेश आहे. महाराष्ट्र, देश, आंतरराष्ट्रीय, क्रीडा, अर्थ, मनोरंजन, तंत्र-विज्ञान, पर्यटन आणि युवा या विभागातील ताज्या घटना आणि रोचक मराठी बातम्या त्वरित वाचकांपर्यंत पोहोचविण्याचा 'माझा पेपर'चा कटाक्ष आहे.
"माझा पेपर " आपल्या होम स्क्रीन वर ठेवा


Dome - मराठी लोक (माणसे)

मराठी चित्रपट Dome हिरो, नायिका, गायिका, दिग्दर्शक, निर्माता, पोस्टर, गाणी आणि व्हिडिओ
‘सारेगमप लिटिल चॅम्प’ फेम रोहित राऊत आणि जुईली जोगळेकरचा
पत्रकार होता होता अप्सरा सोनाली कुलकर्णी झाली अभिनेत्री, जाणून घ्या तिच्याबद्दल माहित नसलेल्या गोष्टी
मोफत मराठी ई -पुस्तके
‘सारेगमप लिटिल चॅम्प’ फेम रोहित राऊत आणि जुईली जोगळेकरचा
पत्रकार होता होता अप्सरा सोनाली कुलकर्णी झाली अभिनेत्री, जाणून घ्या तिच्याबद्दल माहित नसलेल्या गोष्टी


धक्कादायक | मुंबईहून आलेला अंकलेतील एकजण कोरोना पॉझिटिव्ह | जत तालुक्यात पहिला रुग्ण | पश्चिम भाग हादरला - दैनिक संकेत टाइम्स

Home / सांगली / धक्कादायक | मुंबईहून आलेला अंकलेतील एकजण कोरोना पॉझिटिव्ह | जत तालुक्यात पहिला रुग्ण | पश्चिम भाग हादरला
धक्कादायक | मुंबईहून आलेला अंकलेतील एकजण कोरोना पॉझिटिव्ह | जत तालुक्यात पहिला रुग्ण | पश्चिम भाग हादरला
जत,प्रतिनिधी : जत तालुक्यातील अंकले येथे मुंबईहून आलेला चारजणापैंकी एकजण कोरोना पॉझिटिव्ह असल्याची माहिती तालुका वैद्यकीय अधिकारी डॉ.संजय बंडगर यांनी दिली.
जत तालुक्यातील हा पहिला रुग्ण आहे.मुळ अंकलेचे मात्र मुंबई येथे कामाला असलेले हे चार व्यक्ती बुधवारी चेंम्बूर मधून माल वाहतूक ट्रकमधून नागजफाटा येथे आल्याचे समोर आले आहे.तेथून ते अंकलेपर्यत बुधवारी पहाटे चालत आले होते.तेथील नागरिकांना माहिती मिळताच त्यांनी अंकले जिल्हा परिषद शाळेत त्यांना कोरोटांईन केले होते.
दरम्यान,नागज येथून माहिती मिळाल्यानंतर डफळापूर प्राथमिक आरोग्य केंद्राचे वैद्यकीय अधिकारी डॉ.अभिजित चौथे यांच्या पथकाने बुधवारी रात्री त्याची तपासणी केली होती.त्यात एकाची संशयास्पद लक्षणे आढळून आल्याने त्याला मिरजला हलविले होते.तेथे त्यांच्या स्वाबची तपासणीत तो कोरोना पॉझिटिव्ह असल्याचे रिपोर्ट आले आहेत.
जत तालुक्यात आतापर्यत सर्व यंत्रणा नियत्रंणात ठेवलेल्या यंत्रणेला हा मोठा धक्का बसला आहे.हे चारजण चेंम्बूरहून वाशी पर्यत ट्रँक्सीने,वासी ते फलटण मालवाहतूक ट्रक व फलटण ते नागजपर्यत मालवाहतूक ट्रकने नागजपर्यत आले आहेत.तेथून चालत ते अंकले येथे आले होते.दरम्यान ट्रक्सी चालक,मालवाहतूक ट्रक चालकांचे शोध सुरू आहेत.त्याशिवाय ते अन्य कोणाकोणाच्या संपर्कात आले आहेत. याची तपासणी केली जात आहे.
दरम्यान शाळेत ठेवलेले अन्य तिघांची तपासणी केली जाणार आहे.त्यांना जत येथील विलगीकरण कक्षात ठेवण्यात येणार असल्याचे आरोग्य यंत्रणेच्या वतीने सागंण्यात आले आहे.
याबाबत माहिती मिळताच अंकले गावाच्या सील करण्यात आल्या आहेत.पोलिस लावण्यात आला आहे.
Blog Archive सप्टेंबर (39) ऑगस्ट (106) जुलै (20) नोव्हेंबर (1) सप्टेंबर (2) जून (11) मार्च (10) फेब्रुवारी (2) डिसेंबर (1) नोव्हेंबर (35) ऑक्टोबर (7) सप्टेंबर (25) मे (80) एप्रिल (106) मार्च (182) फेब्रुवारी (188)


Tomato Pickle

#रेणू #रसोई #नारळ #पोहे माझा एका कोकणी मैत्रिणी ची रेसिपी... हे आहेत फोडणीचे पोहे पण कांदा बटाटा काहीही न घालता... अतिशय झटपट व चवदार चविष्ट.... पण घरी खवलेले ओले नारळ मात्र हवे.... कांदा बटाटा घातला नाही तरीही खमंग लागतात.... साहित्य *जाड पोहे ...२ वाटी स्वच्छ धुवून, रोळीत निथळून 1 वाटी... 150 मिली *ओले खोबरे... 3/4 वाटी *हिरव्या मिरच्या... 4 चिरून *कढीपत्त्याची पाने...10-12 *लिंबू रस... 2 टिस्पून *साखर... 1.5 टिस्पून *मीठ... 1.5 टिस्पून *तेल... 3 टेबलस्पून *मोहरी...1/4 टिस्पून *जीरे... 1/4 टिस्पून *हिंग पुड... 1/4 टिस्पून कृती... *कढईत तेलाची मोहरी...जिरे घालून फोडणी झाली की हिंग व हिरव्या मिरच्या, कढीपत्ता घालून पाऊण वाटी ओले खोबरे घालून परतावे, *लिंबू रस व पोहे घालून छान एकत्र करून , झाकण ठेवून वाफ आणावी. *आपले खमंग पोहे तयार... टिप...फोडणीत उडीद डाळ घालून पण करू शकतो.
दिवाळी फराळाच्या गोड गोड खाण्यावर , झणझणीत उतारा....😄
साधे, सोप्पे व मस्त लोणचे...
झटपट होते, चटपटीत लागते...😋
*लाल टमाटे चिरुन....6 मध्यम
*तेल...6 टेबलस्पून किंवा आवडत असेल तर थोडे जास्त
*मेथी पावडर ...1/4 टी स्पून
*मोहरीची पावडर करून घ्या.
*एका वाटीत मोहरी पावडर, लाल तिखट, मीठ व मेथी पूड एकत्र करा.
*चिंच पाण्यात भिजत घाला व अर्धी वाटी पाणी घालून कोळ काढून घ्या.
*एका भांड्यात तेल गरम करा, व त्यात लसूण पाकळ्या टाकून दोन मिनिटे परतून घ्या.
*नंतर त्यात चिरलेले टमाटे घाला , मिक्स करा व झाकण ठेवून दहा मिनिटे शिजू द्या अधुन मधुन हलवत रहा.
*दहा मिनिटांनी शिजलेल्या टमाट्यात मेथीपूड मोहरी पुड,तिखट व मीठ घालून मिक्स करा.
*चिंचेचा कोळ व गूळ घालून एकत्र करा.
*लोणचे छान दाट होईस्तोवर शिजवून घ्या.
*गार झाल्यावर बरणीत भरून फ्रीजमध्ये ठेवून द्या .
*पराठे ,दही भात ,वरण भात कशासोबतही छान लागते.
गोड शंकरपाळे #रेणूरसोई गोड शंकरपाळे हे शंकरपाळे खूप खुसखुशीत व सुंदर लागतात. अगदी एकदा खायला लागलो की खातच रहावे असे वाटते... करायला अतिशय सोपे व भरपूर होतात.. साहित्य .... *दूध किंवा पाणी... 1 वाटी 1 वाटी...150 मिली *साखर... 1 वाटी *तेल... 1 वाटी *मीठ... चिमुटभर *मैदा... 5 वाटी *तेल... तळण्यासाठी कृती... *दूध,साखर,तूप एका भांड्यात एकत्र करून साखर विरघळून घ्या. *गॅस वर भांडे ठेऊन एक उकळी येऊ द्या, पातेले खाली उतरवून गार होऊ द्यावे. *आणि मग त्यात मावेल इतका मैदा घालून छान घट्ट पीठ भिजवून घ्यावे. हे पीठ झाकण ठेवून तासभर मुरत ठेवा. मैदा थोडा कमी जास्त प्रमाणात लागू शकतो.... लागेल तेवढाच घालावा. *एक तास झाल्यावर परत चांगले मळून घेऊन त्याची जाड पोळी लाटून घेऊन चौकोनी शंकरपाळे कापून घ्या. * शंकरपाळे तेलात मध्यम आचेवर गुलाबी रंग येईपर्यंत तळून घ्या. *गार झाल्यावर डब्यात भरून ठेवा. टीप -- 1)ज्यांना दूध नको असेल त्यानी दूध पाणी अर्धे अर्धे घ्या किंवा नुसते पाणी घ्या . 2) सनफ्लॉवर तेल वापरावे. 3) आवडत असेल तर शुद्ध तुपाचे मोहन घालू शकता. पण तेल घालून सुद्धा अतिशय चवदार लागतात.


मला कळालेले पानिपत ! - महाराष्ट्र माझा

भारतातील सर्वोत्तम – आपत्कालीन गर्भनिरोधक किंवा स्त्रियांसाठी जन्म नियंत्रण गोळ्या
स्मृती मंधाना – बायो, उंची, वजन, वय, शारीरिक माप आणि चित्रे
फेस शॉप रियल नेचर ग्रीन टी फेस मास्क – उत्पादनाची समीक्षा
पानिपत हा माझ्या जिव्हाळ्याचा विषय. पानिपतचे नाव ऐकताच ज्याचे रक्त सळसळणार नाही, अश्या थंड रक्ताचा प्राणी दक्खनात सापडणे दूर्मिळच. दुसऱ्या महायुद्धाच्या शेवटी हिरोशिमा-नागासाकीला काही लाखभर माणसे मरायला एक आठवड्याचा कालावधी गेला असेल, पण पानिपताच्या रणमैदानी अवघ्या 6 तासात दोन्ही बाजुची लाखभर सैनिकं मृत्युमुखी पडली होती. मला जर कुणी विचारलं की “पानिपतच्या युद्धात कोण जिंकलं ते सांग ” तर माझं उत्तर नकारात्मक असेल. कारण, पानिपतात कुणीच जिंकलं नाही ” तर माझं उत्तर नकारात्मक असेल. कारण, पानिपतात कुणीच जिंकलं नाही  “मराठे संख्यात्मक दृष्ट्या हरले, तर अफगान सैन्य मोहीम फत्ते झाली नाही म्हणुन.” अहमदशाह अब्दालीने त्या महायुद्धातील मराठ्यांच्या संगरतांडवाची अशी काही धसकी घेतली, की त्याला आपला गाशा गुंडाळुन मायदेशी परत जावे लागले. कारण, मराठ्यांचं एक तृतियांश 1/3 सैन्य पानिपतावर अब्दालीशी भिडलं होतं, पण अब्दालीचं सर्वच्या सर्व सैन्य युद्धात होतं त्यापैकी 70% सैन्य मरण पावलं. तिकडे अब्दालीच्या बंधुंनी गादी मिळवण्यासाठी बंड केलं आणि अब्दालीने युद्धानंतर मोहीम सोडुन तडकाफडकी मायदेशी परत जाण्याचा निर्णय घेतला.
जरा दुसऱ्या बाजुने ह्या महायुद्धाच्या परिणामांचा विचार केला, तर ह्या महायुद्धात मराठे जिंकले असं म्हणायला हरकत नाही. कारण मराठ्यांचे लक्ष्य हे अब्दालीला रोखने आणि दिल्लीच्या तख्ताचे रक्षण करणे हेच होते. आणि अप्रत्यक्षरित्या मराठ्यांनी ते साध्य केले होते. कारण त्यानंतर अब्दाली मोहीम सोडुन माघारी फिरला आणि स्वत: त्याने पेशव्यांना संबंधित आशयाचे पत्र लिहुन हे कळविले की – “तुम्ही नेमलेल्या दिल्लीचा बादशहाला मी देखिल पुनश्च बादशहा म्हणुन मान्यता देतो, आणि दिल्लीचे रक्षण पुर्वीप्रमाणे मराठ्यांनीच करावे ही विनंती.” हे पत्र स्वत: अहमदशहा अब्दालीने लिहुन पेशव्यांना पाठविणे म्हणजे मराठ्यांचा पानिपतावर अप्रत्यक्षपणे झालेला विजयच.
पानिपतचे महायुद्ध संख्यात्मकदृष्ट्या हारण्याची कारणे आणि त्यानंतरचे भारतीय राजकारणावर झालेले परिणाम आणि राजकीय लाभ ह्याचा विचार करता, अब्दाली सरळसरळ संख्यात्मक दृष्ट्या जिंकला होता, परंतु मराठ्यांच्या भिमटोल्याने अब्दालीचे एवढे नुकसान झाले की त्याला त्याच्या उरलेल्या सैनिकांसमवेत दिल्लीवर स्वत:चे राज्य घोषित करुन ते टिकविणे शक्य नव्हते. कारण, मराठ्यांचे दोन तृतियांश 2/3 सैन्य अजुनही महाराष्ट्रात होते, जर मराठ्यांनी पानिपतच्या पराभवाचा सुड घेण्यासाठी परत दिल्लीला धडक मारली, तर माझ्या कबरीचं थडगं नावालापण शिल्लक ठेवणार नाहीत  ही भिती अब्दालीच्या मनात घर करुन होती. कारण मराठ्यांची दहशतच तशी होती  ही भिती अब्दालीच्या मनात घर करुन होती. कारण मराठ्यांची दहशतच तशी होती  काय तो काळ जेंव्हा शिवरायांना दिल्ली दरबारी नजरकैदेत ठेवल्या गेलं होतं, आणि एक हा काळ जेथे दिल्लीच्या गादीवरचा (नामधारी) बादशहा मराठ्यांनी तिन वेळा बदलला.
पानिपतच्या महायुद्धानंतर राजकीय फायदा ना मराठ्यांना झाला ना अब्दालीला. फायदा झाला तो उत्तरेतील संस्थानांना  (म्हणजेच रजपुत, जाट, शिख, गुजर ईत्यादी) कारण अब्दाली म्हणजे राष्ट्रीय संकट आणि मराठे म्हणजे दिल्लीच्या तख्ताचे रक्षणकर्ते ह्यांच्यात युद्ध झाले. दोन्ही बाजुस प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष रित्या गंभीर हानी झाली, आणि दिल्लीची राजकीय परिस्थिती पुर्वपदावर येऊ लागली (उत्तरेतल्या हिंदू राजा-महाराजांना अपेक्षित असलेली). पानिपतचा रणसंग्राम चालु असताना मराठ्यांना मदत न करता स्वत:ची कातडी वाचवुन लांबुन नजारा पाहणाऱ्या हिंदू राजे-महाराजांनी वर्षभरानंतर दिल्लीत हातपाय पसरायला सुरुवात केली, आणि दिल्लीच्या (नामधारी) बादशहाचे नियंत्रण मिळविण्यासाठी जाळे विणायला सुरु केले होते. ह्या प्रकाराला मी दोघांचे भांडण तिसऱ्याचा लाभ असे म्हणेन, कारण, अब्दाली आणि मराठे अश्या दोन मांजरांचे भांडण चाललय आणि उत्तरेतली माकडं भांडण सरल्यावर दिल्लीचं लोणी खायला उड्या मारत गेले. पानिपतच्या महायुद्धानंतर दिल्लीच्या आणि संपुर्ण भारताच्या राजकारणाला एक वेगळंच असं अनपेक्षित वळण मिळालं. खरं सागायचं झाल्यास पानिपतचं युद्ध हे अटळच होतं. कारण, तेंव्हाची राजकीय परिस्थिती पाहता (दिल्लीवर होणारी आक्रमणे) ह्यांना कुठल्यातरी प्रकारे लगाम लावणे आणि “एकछत्री हिंदूपदपातशाहीचे स्वप्न” अस्तित्वात आणण्यासाठी स्थिर असलेली राजसत्ता दिल्लीत असणे आवश्यक होते. नाझेरखान (अब्दालीचा गुरु) चे अयशस्वी झालेले मनसुबे पुर्ण करण्यासाठी अब्दाली नजिबखानाच्या औपचारिक बोलावण्यावरुन तिसऱ्यांदा स्वारीस आला होता, यापुर्वी जेंव्हा दोन वेळा अब्दाली आला होता, तेंव्हा तो पहिल्यांदा उप-सेनापती व दुसऱ्यांदा सेनापती म्हणुन आला. नाझेरखानच्या मृत्युनंतर अब्दालीने इराण पासुन अफगाणीस्तान वेगळा केला आणि त्याने कंदाहारची माती मौलवी हस्ते कपाळाला लाउन स्वत:ला अफगाणचा राजा घोषित केले. स्वत:चे राज्य स्थापन केल्यानंतर त्याला राज्यकारभारासाठी चांगला खजिना पाहिजे होता, अब्दाली हिंदूस्तानात तिसरी स्वारी करण्याच्या विचारातच होता, त्यात प्रत्यक्ष हिंदूस्तानातुन रोहिल्याच्या नजिबखानाने औपचारिक पत्र पाठविले आणि अब्दाली वादळाप्रमाणे हिंदूस्तानच्या सरहदीवर येऊन धडकला.
10 जानेवारी 1760 मध्ये क्रुरकर्म्या नजिबाने सेनापती दत्ताजी शिंदेंचा खुन केला आणि मल्हारराव होळकरांचा विश्वासघात. नजिब्याने अयोद्धेचा नवाब सुजाउदौला, दुर्राणी बादशहा अहमदशहा अब्दाली आणि आसपासच्या मुलुखातली वतनदार मुस्लिम सरदार मंडळी इस्लामच्या नावाने जमा केलं. मौलाना सुजावली खान ने ह्या सर्वांना पवित्र “दार-उल-इस्लाम” साठी जिहाद करण्याची शपथ दिली अशी नोंद आहे. (सध्या पाकिस्तानात व अफगाणीस्तानातील तमाम दहशतवादी संघटनांच्या विचारसरणीचा जनक म्हणजे मौलाना सुजावली खान होय. 1857 मध्ये भारतात सुरु झालेल्या खिलाफत चळवळीचे धागेदोरे हे मौलाना सुजावली खान पर्यंत पोहचतात). तर दुसरीकडे अहमदशहा अब्दालीची बेगम झिनतने (मराठ्यांचा तोफखाना प्रमुख) इब्राहिम खान गारदीला पवित्र “दार-उल-इस्लाम” ची दिलेली शपथ त्याने झिडकारुन लावली, इब्राहिम खान आणि सदाशिव भाऊंच्या मैत्रीच्या एका आदर्श उदाहरणाची नोंद इतिहासाला करणं भाग पडलं. नजिब्याने सेनापती दत्ताजी शिंदेंचा खुन केला, ही बातमी जशी पुण्याला पोहचली तशी शनीवारवाड्यात एकच खळबळ उडाली. पेशव्यांनी राघोबादादांऐवजी सदाशिवभाऊंना उत्तरेच्या मोहीमेकडे नेतृत्व करण्याची संधी दिली खरी, पण पेशविणबाईंच्या दबावाने त्यांनी मोहीम काढली ती चिरंजीव विश्वासरावांच्या नावानेच. पेशव्यांनी भाऊंना संधी दिली पण अधिकार दिला नाही, अश्या अविश्वासाची भाऊंना अपेक्षा नसेल, पण ही वेळ मान-मनसुब्यासाठी झगडा करण्याची नव्हे तर राष्ट्ररक्षणासाठी अब्दालीला दिल्लीपासुन दूर ठेवण्यासाठी प्रयत्नशीलपणे लढण्याची आहे. भाऊंच्या पाठीवर लादलेले बाजारबुणगे, शंखफुके भटजी, चिलीमफुके साधूबाबा, बायकालेकरांचे लटांबरं अन् पंढरपुरच्या जत्रंला निघाल्यासारखे टाळ कुटणारे हौशे, गवशे, नवशे म्हणजे खायला काळ अन् भुईला भारंच होते, सैनिकमावळ्यांना ह्या बाजारबुणग्यांच्या लटांबरामुळं अन्नपाणी कमी पडत असे, प्रवासाची गती कमी होत असे. जेंव्हा अब्दालीने मराठ्यांची पंजाबातील रसद तोडली, नदीवर धरण बांधुन पुर्ण पाणी अडवलं, तेंव्हा ह्या तिर्थक्षेत्रासाठी उड्या मारत आलेले शंखफुके, चिलीमफुके, हौशे, गवशे, नवशे ह्यांनी भाऊंना आपल्याला परत पुण्याकडे पाठवण्यासाठी पायी लोटांगण घातले. हा प्रकार अप्रत्यक्षरित्या पराभवाचे कारण असु शकते.
विश्वासरावांनी आणि भाऊंनी वेळोवेळी पेशव्यांना हलाखीची परिस्थिती सांगुन मदत मागितली, पेशवे सरकार 40 हजाराची सेना घेउन निघाले खरे  पण, पैठण मुक्कामी त्यांनी आंगाला हळद फासुन, गुडघ्याला बांशिंग बांधले. 40 हजाराच्या सेनेचं लग्णाच्या वऱ्हाडात रुपांतर झालं, ही बातमी जेंव्हा भाऊंना कळाली तेंव्हा भाऊंना किती मोठा मानसिक धक्का बसला असेल ह्याची कल्पना न केलेलीच बरी. एकीकडे सैन्य एक आठवड्यापासुन उपाशी आहे, नदीकाठची शाडुची माती, गांजरगवत, कंदमुळं खाउन सैन्य दिवस काढित होतं, आणि ज्या श्रीमंत पेशव्यांची भाऊ वाट पाहत बसले होते, ते आपल्या सैनिकांसोबत नविन सासुरवाडीत पाहुनचार घेत होते. ही अजुन एक बाब पराभवासाठी प्रत्यक्षपणे कारणीभुत होती. जर श्रीमंत पेशवे तडकाफडकी 40 हजाराच्या फौजेसोबत पानिपतावर उतरले असते तर अब्दालीची कबर रणमैदानात खणुन त्याचा अध्यायच संपवला असता. प्रत्यक्ष रणमैदानात युद्धप्रसंगी सदाशिवभाऊंनी आणि इब्राहिमखान यांनी बनविलेली गोलाकार व्युहरचना गायकवाड, विंचुरकर मोडुन पुढे गेले नसते तर अब्दालीच्या सैन्याला व्युहात प्रवेश करता आला नसता. दूपारी 3 पर्यंत इब्राहिम खानच्या तोफांनी अन् भाऊंच्या युद्धनितीने साधारणपणे युद्धाची परिस्थिती मराठ्यांच्या हातातच होती, पण गायकवाड अन् विंचुरकरांच्या एका चुकीमुळे व्युहरचना मोडली, शत्रु आत घुसला, समयसुचकतेच्या अभावाने, आणि भावनाविवश होउन मराठ्यांनी हातातील परिस्थिती गमावली. रक्ताचा सडा टाकुन मिळवलेलं हे युद्ध शेवटच्या तासात मराठ्यांना गमवावं लागलं. एवढ्या बिकट परिस्थितीत मराठे लढले, लढता लढता ह्या मातीत एकरुप झाले. कोणत्याही मदती शिवाय, युद्ध सुरु होण्यापुर्वी सकाळच्या पहिल्या घटकेपर्यंत भाऊंची मनस्थिती कशी असेल  पण, पैठण मुक्कामी त्यांनी आंगाला हळद फासुन, गुडघ्याला बांशिंग बांधले. 40 हजाराच्या सेनेचं लग्णाच्या वऱ्हाडात रुपांतर झालं, ही बातमी जेंव्हा भाऊंना कळाली तेंव्हा भाऊंना किती मोठा मानसिक धक्का बसला असेल ह्याची कल्पना न केलेलीच बरी. एकीकडे सैन्य एक आठवड्यापासुन उपाशी आहे, नदीकाठची शाडुची माती, गांजरगवत, कंदमुळं खाउन सैन्य दिवस काढित होतं, आणि ज्या श्रीमंत पेशव्यांची भाऊ वाट पाहत बसले होते, ते आपल्या सैनिकांसोबत नविन सासुरवाडीत पाहुनचार घेत होते. ही अजुन एक बाब पराभवासाठी प्रत्यक्षपणे कारणीभुत होती. जर श्रीमंत पेशवे तडकाफडकी 40 हजाराच्या फौजेसोबत पानिपतावर उतरले असते तर अब्दालीची कबर रणमैदानात खणुन त्याचा अध्यायच संपवला असता. प्रत्यक्ष रणमैदानात युद्धप्रसंगी सदाशिवभाऊंनी आणि इब्राहिमखान यांनी बनविलेली गोलाकार व्युहरचना गायकवाड, विंचुरकर मोडुन पुढे गेले नसते तर अब्दालीच्या सैन्याला व्युहात प्रवेश करता आला नसता. दूपारी 3 पर्यंत इब्राहिम खानच्या तोफांनी अन् भाऊंच्या युद्धनितीने साधारणपणे युद्धाची परिस्थिती मराठ्यांच्या हातातच होती, पण गायकवाड अन् विंचुरकरांच्या एका चुकीमुळे व्युहरचना मोडली, शत्रु आत घुसला, समयसुचकतेच्या अभावाने, आणि भावनाविवश होउन मराठ्यांनी हातातील परिस्थिती गमावली. रक्ताचा सडा टाकुन मिळवलेलं हे युद्ध शेवटच्या तासात मराठ्यांना गमवावं लागलं. एवढ्या बिकट परिस्थितीत मराठे लढले, लढता लढता ह्या मातीत एकरुप झाले. कोणत्याही मदती शिवाय, युद्ध सुरु होण्यापुर्वी सकाळच्या पहिल्या घटकेपर्यंत भाऊंची मनस्थिती कशी असेल  ह्याचा अंदाजच लावता येत नाही. कोणाचीही कसलीही मदत न घेता आठवड्याभराचा अन्नपाण्याशी चाललेला संघर्ष, श्रीमंतांनी केलेला विश्वासघात, उत्तरेतील हिंदू राजांनी केलेले दुर्लक्ष, ह्यांना न जुमानणाऱ्या भाऊंनी लाखभर मावळ्यांच्या हृदयात प्राणज्योत पेटवली तरी कशी  ह्याचा अंदाजच लावता येत नाही. कोणाचीही कसलीही मदत न घेता आठवड्याभराचा अन्नपाण्याशी चाललेला संघर्ष, श्रीमंतांनी केलेला विश्वासघात, उत्तरेतील हिंदू राजांनी केलेले दुर्लक्ष, ह्यांना न जुमानणाऱ्या भाऊंनी लाखभर मावळ्यांच्या हृदयात प्राणज्योत पेटवली तरी कशी  ह्या विचारानेच मी वेडा होउन जातो. किती ताकदवान असतील ते भाऊंचे शब्द ज्याच्यात हजारो मंत्रांची ऊर्जा संक्रमित झालेली होती. जर भाऊंच्या जागी कदाचित दुसरा कुणी असता तर खचितच तो शरण गेला असता, असं म्हणनं वावगं ठरणार नाही.
तानाजी मालुसरे पासुन दत्ताजी शिंदे पर्यंतच्या मर्द मावळ्यांच्या रक्ताचं कर्ज फेडण्यासाठी शिव-शंभुंना भाऊंनी वाहीलेली श्रद्धांजली म्हणजे पानिपत.
राष्ट्ररक्षणासाठी कसलाही जातभेद, प्रांतभेद, भाषाभेद न मानता शत्रुला रोखण्यासाठी मर्द मऱ्हाठी मावळ्यांनी “हर हर महादेव” ची गगनभेदी ललकारी देत सणसणित हाणलेला भिमटोला म्हणजे पानिपत.
जात, धर्मापेक्षा हे राष्ट्र सर्वोच्च आहे, आणि ह्या राष्ट्राच्या रक्षणास्तव “मारीता मारीता मरावे” हा वसा घेऊन रणमैदानी मराठ्यांनी केलेले संगरतांडव म्हणजे पानिपत.
मायभूमीचे पांग फेडण्यासाठी परिणामांची पर्वा न करता मराठ्यांनी स्वत:च्या रक्ताने जिथे भारतमातेचे चरण धुतले ते ठिकाण म्हणजे पानिपत.
न भुतो न भविष्यती असे हे पानिपत पानिपत पानिपत
~ माहिति संकलन आणि लेखन : सत्यम अवधुतवार
(सदरील लेख हा वाचलेल्या साहित्यातुन, दृकश्राव्य माध्यमांतुन, मिळालेल्या माहीतीनुसार मी माझं मतं येथे सविस्तरपणे मांडलेलं आहे)
Previous article लालक्रांती : रक्तरंजित वाटेवर धावणारे मृगजळ
Next article फेस शॉप रियल नेचर ग्रीन टी फेस मास्क – उत्पादनाची समीक्षा
कधी होणार सुवर्ण महाराष्ट्राचा उदय
एकांकिका- “लक्ष्मी हरवली आहे”
महाराष्ट्र विधानसभा २००९, अंतिम निर्णय
भारतातील सर्वोत्तम – आपत्कालीन गर्भनिरोधक किंवा स्त्रियांसाठी जन्म नियंत्रण गोळ्या
स्मृती मंधाना – बायो, उंची, वजन, वय, शारीरिक माप आणि चित्रे
पुणे दर्शन – पुण्यनगरीत आपले सहर्ष स्वागत आहे
जैतापूर – महाराष्ट्राच्या जनतेला महाराष्ट्र सरकार अजून किती दिवस फसवणार आहे
हिंदू मना बन दगड
काय झाले विदर्भ राज्य समितीचे
पानिपतची लढाई मराठे हरले असतील तर त्यानंतर मराठ्यानी गाजविलेल्या पराक्रमाचा अर्थ कसा लावता येईल उलट त्यानंतर खैबरखिंडीतून आक्रमक कां आले नाहीत या सवालाला काय उत्तर आहे
लालक्रांती : रक्तरंजित वाटेवर धावणारे मृगजळ
फेस शॉप रियल नेचर ग्रीन टी फेस मास्क – उत्पादनाची समीक्षा
भारतातील सर्वोत्तम – आपत्कालीन गर्भनिरोधक किंवा स्त्रियांसाठी जन्म नियंत्रण गोळ्या
भारतातील सर्वोत्तम – आपत्कालीन गर्भनिरोधक किंवा स्त्रियांसाठी जन्म नियंत्रण गोळ्या
स्मृती मंधाना – बायो, उंची, वजन, वय, शारीरिक माप आणि चित्रे
उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना प्रचार सभा .. प्रमुख मुद्दे
उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना प्रचार सभा .. प्रमुख मुद्दे
उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना प्रचार सभा .. प्रमुख मुद्दे


| मराठी Page 8 of 14 for मराठी Read Marathi Stories, Kadambari Katha, Novels | Read marathi stories, articles, download pdf and ebooks. For any queries please reach out to support@bookstruck.app.

अब्राहम लिंकनचा जन्म फेब्रुवारी १२, इ.स. १८०९ रोजी केंटकी राज्यातील हार्डिन काउंटीमधील सिंकिंग स्प्रिंग फार्मवरील एका खोलीच्या लाकडी खोपट्यात झाला. हा भाग त्या काळात अमेरिकन सरहद्दीवर मानला जात असे. त्यांचे...
यूसिसकेचे सात मित्र - सोवियत बालसाहित्य - मराठी
विसकटलेला चिमणा - सोवियत बालसाहित्य - मराठी
Biography (4) Children (10) Hinduism (1) Religion (1) Notice (2) Sanskrit Plays (1) (18) महान वैज्ञानिक (1) मराठी (4) बालसाहित्य (17) बालसाहित्य (16) सोवियत (3) सोवियत (4) रादुगा प्रकाशन मास्को (1) मराठी (14) MARATHI (3) LITERATURE (1) हैरी हुडीनी (1) जीवनी (2) GRAPHIC NOVEL (1) STORY OF A CONSTRUCTION WORKER (1) कांथम्मा - बांधकाम स्त्रीमाजदूरची कथा (1) कॉमिक (1) सचित्र (15) सीता (1) मिटधार (1) पी. के. नानावटी (1) सचित्र (3) प्रगती प्रकाशन (1) PRANIYANCHI SHALA (1) MARATHI (1) PICTURE BOOK (1) MARATHI : ARCHANA KULKARNI (1) प्राणियांची शाळा (1) मराठी : अर्चना कुलकर्णी (1) रेचल कार्सन (1) पर्यावरणविद (1) जीवनी (1) प्रेरक (1) भारतीय लोककथा (1) सत्य घटनेवर आधारित गोष्ठ (1) जापानी कथा (1) हिंदी (1) Hindu (1) RAHUL SANKRITYAYAN (1) SOCIAL COMMENTARY (1) Lincoln (1) Abraham (1) नीतिकथा (1) एका वारात सात ठार (1) युद्ध-विरोधी (1) सूफी कथा (1) युद्ध-विरोधी (1) क्षमाशीलता (1) महात्मा गाँधीची गोष्ठ (1) बाल उपन्यास (1) क्लासिक (1) प्रेमचंद यांचा निवडक कथा (1) आजीची गोधडी (1) म्हातारी आजी आणि भात चोर (1) सात चीनी बहिणी (1) ओ३म् (1) सत्यार्थ प्रकाश (1) आर्यसमाज (1) विमान (1) यन्त्रं (1) शक्त (1) आयुध (1) शास्त्रं (1)


TVS Jupiter for less than Rs 3,000 Knowing how to take it | 3 हजाराहून कमी रुपयांत खरेदी करा TVS Jupiter कसं ते घ्या जाणून | TVS Jupiter Buy

Home - ताज्या बातम्या - TVS Jupiter : 3 हजाराहून कमी रुपयांत खरेदी करा TVS Jupiter ; कसं ते घ्या जाणून
TVS Jupiter : 3 हजाराहून कमी रुपयांत खरेदी करा TVS Jupiter ; कसं ते घ्या जाणून
भारतात आजघडीला Hero MotoCorp, Bajaj Auto आणि TVS Motor या प्रमुख तीन मोटरसायकल-स्कूटर कंपन्या आहेत.
हिरोही सर्वात मोठी कंपनी आहे, तसेच TVS आणि बजाज यांचाही बाजारातील वाटा चांगला आहे. दरम्यान आज आम्ही तुम्हाला टीव्हीएस ज्युपीटर बाबत सांगणार आहोत.
TVS ज्युपिटर ZX स्मार्ट कनेक्टला त्याच्या सर्वोत्तम वैशिष्ट्यांसाठी प्राधान्य दिले जाते. या स्कूटरमध्ये कंपनीने अधिक मायलेज तसेच आकर्षक डिझाइन दिले आहे.
TVS Jupiter ZX Smart Connect प्रकाराची सुरुवातीची किंमत कंपनीने ₹ 82,346 ठेवली आहे जी वास्तविक ₹ 95,123 पर्यंत जाते. या स्कूटरमध्ये तुम्हाला फायनान्स प्लॅनही दिला जात आहे. या फायनान्स प्लॅनबद्दल जाणून घेऊया.
TVS Jupiter ZX SmartXonnect वर वित्त योजना उपलब्ध आहेत: बँक TVS Jupiter ZX SmartXonnect वर ₹ 85,123 चे कर्ज देते. यानंतर, ₹ 10,000 चे किमान डाउन पेमेंट केल्यानंतर ही उत्कृष्ट वैशिष्ट्यपूर्ण स्कूटर खरेदी केली जाऊ शकते.
या कर्जाची परतफेड बँकेला ₹ 2,735 चा मासिक EMI 3 वर्षांसाठी म्हणजे 36 महिन्यांसाठी दरमहा भरून केली जाऊ शकते. बँक दिलेल्या कर्जावर वार्षिक 9.7 टक्के दराने व्याज आकारते.
TVS ज्युपिटर ZX स्मार्ट कनेक्टची वैशिष्ट्ये: कंपनी TVS Jupiter ZX Smart Connect मध्ये सिंगल सिलेंडर 109.7 cc इंजिन देते. हे इंजिन 8.8 Nm पीक टॉर्कसह 7.88 PS कमाल पॉवर निर्माण करण्यास सक्षम आहे.
या स्कूटरच्या पुढील चाकामध्ये डिस्क ब्रेकसोबतच मागील चाकामध्ये ड्रम ब्रेक देण्यात आला आहे. यामध्ये तुम्हाला अलॉय व्हील्स आणि ट्यूबलेस टायर देखील पाहायला मिळतात. या स्कूटरमध्ये तुम्हाला 64 kmpl चा मायलेज मिळतो आणि हे मायलेज ARAI ने प्रमाणित केले आहे.
 अशिक्षित असुनही ती कमावते दरमहिना 8 लाख
Next LIC IPO Update : LIC IPO मोठा धमाका करण्याची शक्यता; प्रीमियममध्ये झाली इतकी वाढ


भिवर्गीत पीएम किसान सन्मान निधी योजनेच्या ई केवायसीचे मार्गदर्शन - दैनिक संकेत टाइम्स

Home / sangli / भिवर्गीत पीएम किसान सन्मान निधी योजनेच्या ई केवायसीचे मार्गदर्शन
भिवर्गीत पीएम किसान सन्मान निधी योजनेच्या ई केवायसीचे मार्गदर्शन
sankettimes सप्टेंबर ०८, २०२२
भिवर्गी : मौजे भिवर्गी येथे पी एम किसान सन्मान निधी योजना अंतर्गत पात्र लाभार्थी यांचे ई केवायसी करणे कामी कृषि विभाग मार्फत प्रचार,प्रसिद्धी मोहीम राबविणेत आली. यावेळी उपस्थित गावातील शेतकरी यांना कृषि सहाय्यक एस.एस.कोटी.यांनी ई केवायसी बाबत सविस्तर माहिती देण्यात आली.त्यावेळी सरपंच मदगोंडा सुसलाद व ग्रामसेवक कोरे एस. एस.व ग्रापंचायत सदस्य,शेतकरी उपस्थित होते.
सरपंच मदगोंड सुसलादा म्हणाले की, प्रधानमंत्री किसान सम्मान निधी योजनेअंतर्गत ज्या शेतकऱ्यांना वार्षिक ६ हजार रुपये पेंशन मिळत आहे. अशा शेतकऱ्यांना पुढील हप्ता मिळण्यासाठी ई केवायसी करावी लागणार आहे.ई केवायसी हि शेतकरी स्वतः करू शकतात,तसेच ऑनलाईन सुविधा केंद्र,कॉमन सर्विस सेंटर.महा ई सेवा केंद्र इ. ठिकाणी जाऊन बायोमेट्रिक ई केवायसी करू शकतात.ई केवायसी स्वतः करण्यासाठी आधार कार्डला मोबाईल नंबर लिंक असणे गरजेचे आहे.
आधार कार्ड ला मोबाईल क्रमांक लिंक नसेल तर आपण महा ई सेवा केंद्र किंवा कॉमन सर्विस सेंटर या ठिकाणी जाऊन बायोमेट्रिक ई केवायसी करून घ्यावी,त्यानंतरच आपला हप्ता आपल्या बँक खात्यावर जमा होणार आहे,असेही संरपच मदगोंडा म्हणाले.
Blog Archive सप्टेंबर (39) ऑगस्ट (106) जुलै (20) नोव्हेंबर (1) सप्टेंबर (2) जून (11) मार्च (10) फेब्रुवारी (2) डिसेंबर (1) नोव्हेंबर (35) ऑक्टोबर (7) सप्टेंबर (25) मे (80) एप्रिल (106) मार्च (182) फेब्रुवारी (188)


Ind Vs Eng: रविचंद्रन अश्विनने पहिल्याच चेंडूवर विकेट घेत रचला इतिहास; 114 वर्षानंतर केली ही कामगिरी – News18 लोकमत

Ind Vs Eng: रविचंद्रन अश्विनने पहिल्याच चेंडूवर विकेट घेत रचला इतिहास; 114 वर्षानंतर केली ही कामगिरी
India vs England: कसोटी क्रिकेट इतिहासात (test Match History) असं केवळ तीन वेळा घडलं आहे. ज्यामध्ये एखाद्या लेग स्पिनरने डावाच्या पहिल्याच चेंडूवर विकेट घेतली आहे. तब्बल 114 वर्षांनंतर अश्विनने (R Ashwin) इतिहासाची पुनरावृत्ती केली आहे.
चेन्नई: भारताचा अनुभवी फिरकी गोलंदाज रविचंद्रन अश्विनने कसोटी क्रिकेटच्या डावातील पहिल्या चेंडूवर विकेट घेत इतिहास रचला आहे. अश्विन कसोटी क्रिकेट इतिहासात डावातील पहिल्याच चेंडूवर विकेट घेणारा पहिला स्पिनर ठरला आहे. अश्विनने चेन्नई कसोटीत इंग्लंडच्या दुसर्‍या डावात सलामीवीर रॉरी बर्न्सची विकेट घेतली आहे.
कसोटी क्रिकेट इतिहासात असं केवळ तीन वेळा घडलं आहे. ज्यामध्ये एखाद्या लेग स्पिनरने डावाच्या पहिल्याच चेंडूवर विकेट घेतली आहे. यापूर्वी 1888 मध्ये बॉबी पील आणि 1907 मध्ये बर्ट वोगलेरने पहिल्याच चेंडूवर विकेट घेतली होती. 114 वर्षांनंतर तिसऱ्यांदा अश्विनने पहिल्याच चेंडूवर विरोधी संघाच्या फलंदाजाला पॅव्हेलियनमध्ये धाडलं आहे.
रविचंद्रन अश्विनने पहिल्या डावात 55.1 षटकं टाकली आणि 146 धावा दिल्या आहेत. दरम्यान त्याने 5 ओव्हर मेडन देखील टाकल्या असून 3 बळीही घेतले आहेत. कसोटी कारकीर्दीत अश्विनने पहिल्यांदाच एवढी षटकं टाकली आहेत. (फोटो सौजन्य- एपी)
त्याचबरोबर फलंदाजी करताना अश्विनने 91 चेंडूत तीन चौकार व एका षटकाराच्या मदतीने 31 धावांची संयमी खेळी खेळली आहे. त्याने वॉशिंग्टन सुंदरबरोबर सातव्या विकेटसाठी 80 धावांची भागीदारी केली आहे. (फोटो सौजन्य- एपी)
इंग्लंडविरुद्धच्या पहिल्या कसोटी सामन्याच्या चौथ्या दिवशी भारताने पहिल्या डावात 337 धावा केल्या आहेत. इंग्लंडने पहिल्या डावात 578 धावा केल्या आहेत.


कोविडमुळे मृत्यू झालेल्या व्यक्तींच्या वारसांना 50 हजार रुपये मदत देण्यासाठी जिल्हास्तरीय तक्रार निवारण समितींची स्थापना – अपर मुख्य सचिव डॉ.प्रदीप व्यास यांची माहिती - MSDhulap.com

ई-पीक पाहणी व्हर्जन 2 ॲपद्वारे खातेदार नोंदणी कशी करायची
ग्रामपंचायतींसाठी १३ ऐवजी आता १६ ऑक्टोबरला मतदान
महावितरण कंपनीतील कर्मचाऱ्यांच्या पाल्यांसाठी शिष्यवृत्ती – Mahavitaran Company Scholarship 2022-2023
वैयक्तिक शौचालय अनुदान अर्जाचे स्टेटस ऑनलाईन चेक करा
महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा
सोशल मीडिया ग्रुप जॉईन करा
वृत्त विशेष सरकारी योजना
कोविडमुळे मृत्यू झालेल्या व्यक्तींच्या वारसांना 50 हजार रुपये मदत देण्यासाठी जिल्हास्तरीय तक्रार निवारण समितींची स्थापना – अपर मुख्य सचिव डॉ.प्रदीप व्यास यांची माहिती
सर्वोच्च न्यायालयाने कोविड-19 ने मरण पावलेल्या रुग्णांच्या वारसांना राज्य आपत्कालीन प्रतिसाद निधीतून 50 हजार रुपये मदत निधी देण्याचे आदेश दिले आहेत. या आदेशाची अंमलबजावणी व्हावी आणि काही तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी राज्य शासनाने तक्रार निवारण समितींची स्थापना केली आहे. अशी माहिती सार्वजनिक आरोग्य विभागाचे अपर मुख्य सचिव डॉ प्रदीप व्यास यांनी दिली.
सर्वोच्च न्यायालयात दाखल झालेल्या विविध याचिकांवर दिलेल्या निकालात राज्य आपत्कालीन प्रतिसाद निधीतून प्रत्येक कोविड मृतांच्या नातेवाईकांना 50 हजार रुपये मदत द्यावी, असा आदेश दिला आहे. या आदेशाची अंमलबजावणी व्हावी यासाठी राज्य शासनाने तक्रार निवारण समिती स्थापन केली आहे. महानगरपालिका क्षेत्रासाठी एक आणि महानगरपालिका क्षेत्राबाहेरील क्षेत्रासाठी एक अशा दोन समिती नियुक्त केल्या जातील, असे अपर मुख्य सचिव डॉ.व्यास यांनी सांगितले.
समितीच्या रचना. – जिल्हास्तरीय तक्रार निवारण समिती:
जिल्हा शल्य चिकित्सक – सदस्य सचिव
अधिष्ठाता, वैद्यकीय महाविद्यालय- सदस्य,
जिल्हा आरोग्य अधिकारी – सदस्य,
जिल्हा शासकीय रुग्णालय अथवा शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयातील विशेषतज्ञ ( एमडी मेडिसीन) – सदस्य.
महानगरपालिका क्षेत्रातील तक्रार निवारण समित्या प्रशासकीय क्षेत्रनिहाय स्थापन करण्यात येतील.
संबंधित क्षेत्राचे उपायुक्त – अध्यक्ष,
संबंधित क्षेत्रातील महानगरपालिकेचे वैद्यकीय अधिकारी अथवा आयुक्तांनी नामनिर्देशन केलेले अधिकारी – सदस्य सचिव.
महानगरपालिका क्षेत्रात वैद्यकीय महाविद्यालय असल्यास अधिष्ठाता, सदस्य, जिल्हा शल्य चिकित्सक अथवा त्यांचे प्रतिनिधी-सदस्य.
विशेष तज्ञ (एमडी मेडिसीन) – जिल्हा शासकीय रुग्णालय अथवा महानगरपालिका क्षेत्रातील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय अथवा महानगरपालिकेच्या वतीने चालवल्या जाणाऱ्या वैद्यकीय महाविद्यालयातील.
१) अर्ज केल्यानंतर मदत निधी न मिळाल्यास मृत व्यक्तींचे नातेवाईक समितीकडे दाद मागू शकतात. समिती संबंधित तक्रारदारांची कागदपत्रे तपासून मृत्यू कोविड-19 मुळे झाला असल्याबाबत सुधारित दाखला देऊन शकते.
२) कोविड रुग्णांवर उपचार झालेल्या दवाखाना प्रशासनाने उपचाराबाबतची सर्व कागदपत्रे मागणी करताच नातेवाईकांना उपलब्ध करून दिली पाहिजेत. जर एखाद्या रुग्णालयाने अशाप्रकारची कागदपत्रे देण्यास नकार दिल्यास संबंधित नातेवाईक समितीकडे दाद मागू शकतात. समिती संबंधित रुग्णालयाकडे कागदपत्रे मागवू शकतात.
३) समिती मृत व्यक्तीवर करण्यात आलेल्या उपचाराच्या कागदपत्रांची तपासणी करून 30 दिवसांत निर्णय घेईल.
४) समितीने दिलेल्या निर्णयानुसार संबंधित नोंदणी संस्था मृत्यू दाखल्यात सुधारणा करेल अथवा कायम ठेवेल.
५) समितीचा निर्णय अर्जदाराच्या विरोधात असेल तर सदरच्या निर्णयाबाबत सुस्पष्ट कारण नोंदवणे गरजेचे असेल.
कोविड संसर्गाने मरण पावलेल्या रुग्णांच्या वारसांना राज्य आपत्कालीन प्रतिसाद निधीतून 50 हजार रुपये मदत देण्याचे सर्वोच्च न्यायालयाने आदेश दिले आहेत. त्याच्या अंमलबजावणीसह तक्रार निराकरणासाठी ‘तक्रार निवारण समिती’ स्थापन केली आहे- आरोग्य विभागाचे अपर मुख्य सचिव डॉ. प्रदीप व्यास pic.twitter.com/3wkDwpS08C
हेही वाचा – कोविडमुळे विधवा महिला, निराधार बालकांना ‘मिशन वात्सल्य योजना’ (Mission Vatsalya Yojana)
वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.
आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी इथे क्लिक करा
← अतिवृष्टी व पूरग्रस्तांसाठी १० हजार कोटींचे अर्थसहाय्य – मंत्रिमंडळ निर्णय : दि. १३ ऑक्टोबर २०२१
CSC सेंटर मध्ये दिल्या जाणाऱ्या विविध सेवा आणि त्यांच्या वेबसाईट लिंक – CSC – Digital Seva, Aaple Sarkar – MahaOnline →
प्रधानमंत्री आवास योजना (ग्रामीण); लाभार्थ्यांची घरकुल यादी, हप्त्याचा तपशील व FTO ट्रॅकिंग ई. ऑनलाईन चेक करा
आता तुमच्या आरोग्य सेतू ॲपवरुन तुमचा आयुष्मान भारत आरोग्य खाते क्रमांक तयार करा
ॲमेझॉन मध्ये ग्राहक सेवा सहयोगी पदासाठी 12 वी पास उमेदवारांना वर्क फ्रॉम होम जॉबची सुवर्णसंधी
One thought on “कोविडमुळे मृत्यू झालेल्या व्यक्तींच्या वारसांना 50 हजार रुपये मदत देण्यासाठी जिल्हास्तरीय तक्रार निवारण समितींची स्थापना – अपर मुख्य सचिव डॉ.प्रदीप व्यास यांची माहिती”
अर्ज कुठे द्यावा लागेल सर …
कोणत्या डिपार्टमेंट ला अर्ज करा लागेल
कृषी योजना जिल्हा परिषद महाराष्ट्र ग्रामपंचायत महाराष्ट्र पंचायत समिती वृत्त विशेष सरकारी कामे सरकारी योजना
ई-पीक पाहणी व्हर्जन 2 ॲपद्वारे खातेदार नोंदणी कशी करायची
महसूल विभागा मार्फत राज्यात ई-पिक पाहणी या प्रकल्पाद्वारे शेतकऱ्यांना आपला पीक पेरा स्वत: हून नोंदविण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आलेली
नोकरी भरती वृत्त विशेष
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत वृत्त विशेष सरकारी कामे
ग्रामपंचायतींसाठी १३ ऐवजी आता १६ ऑक्टोबरला मतदान
वृत्त विशेष सरकारी योजना
महावितरण कंपनीतील कर्मचाऱ्यांच्या पाल्यांसाठी शिष्यवृत्ती – Mahavitaran Company Scholarship 2022-2023
महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा
कृषी योजना जिल्हा परिषद महानगरपालिका महाराष्ट्र ग्रामपंचायत महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा महाराष्ट्र पंचायत समिती वृत्त विशेष सरकारी कामे सरकारी योजना
ई-पीक पाहणी व्हर्जन 2 ॲपद्वारे पीक पाहणी नंतर 48 तासांच्या आत केव्हा ही दुरुस्त किंवा रद्द करता येणार
महसूल विभागा मार्फत राज्यात ई-पिक पाहणी या प्रकल्पाद्वारे शेतकऱ्यांना आपला पीक पेरा स्वत: हून नोंदविण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आलेली
कृषी योजना जिल्हा परिषद महाराष्ट्र ग्रामपंचायत महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा महाराष्ट्र पंचायत समिती वृत्त विशेष सरकारी कामे
ई-पीक पाहणी व्हर्जन 2 ॲपद्वारे आपल्या शेताच्या बांधावरील झाडे कशी नोंदवावी
जिल्हा परिषद महाराष्ट्र ग्रामपंचायत महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा महाराष्ट्र पंचायत समिती वृत्त विशेष सरकारी कामे
शेतीचा बांध कोरल्यास काय आहे महसूल कायद्यात तरतूद
महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा वृत्त विशेष सरकारी कामे
महाराष्ट्रात आता गुंठ्यांमध्ये शेतजमिनीचा खरेदी विक्रीचा व्यवहार करता येणार आणि दस्त नोंदणीही होणार; तुकडेबंदीचे परिपत्रक रद्द
Delhivery कुरिअर कंपनी सोबत तुमचा व्यवसाय सुरु करा आणि महिना कमवा हजारो रुपये – Delhivery Courier Partner Program
RedSeer अहवालानुसार, Delhivery ही आर्थिक 2021 मधील कमाईच्या बाबतीत भारतातील सर्वात मोठी आणि सर्वात वेगाने वाढणारी पूर्ण-एकत्रित कंपनी आहे. जागतिक
उद्योगनीती कृषी योजना वृत्त विशेष सरकारी योजना
प्रधानमंत्री किसान संपदा योजने अंतर्गत अर्ज सुरु – Pradhan Mantri Kisan Sampada Yojana (PMKSY)
शेळी मेंढी पालन व्यवसायातून आर्थिक समृद्धी
उद्योगनीती वृत्त विशेष सरकारी योजना
पीएम स्वनिधी योजना : फेरीवाल्यांना ५०,००० पर्यंत कर्जासाठी ऑनलाईन अर्ज सुरु
ई-पीक पाहणी व्हर्जन 2 ॲपद्वारे खातेदार नोंदणी कशी करायची
ग्रामपंचायतींसाठी १३ ऐवजी आता १६ ऑक्टोबरला मतदान September 26, 2022
महावितरण कंपनीतील कर्मचाऱ्यांच्या पाल्यांसाठी शिष्यवृत्ती – Mahavitaran Company Scholarship 2022-2023 September 25, 2022
वैयक्तिक शौचालय अनुदान अर्जाचे स्टेटस ऑनलाईन चेक करा
अकोला जिल्हा वार्ता (1)
अमरावती जिल्हा वार्ता (1)
आपले सरकार – महा-ऑनलाईन (110)
कोल्हापूर जिल्हा वार्ता (3)
गृहनिर्माण संस्था कायदा (5)
ठाणे जिल्हा वार्ता (2)
तलाठी कार्यालय नोंदवह्या (38)
नांदेड जिल्हा योजना (3)
पुणे जिल्हा वार्ता (3)
बांधकाम कामगार कल्याणकारी योजना (8)
बुलढाणा जिल्हा वार्ता (1)
महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा (65)
महाराष्ट्र पंचायत समिती (72)
महाराष्ट्र शासन निर्णय – GR (145)
रत्नागिरी जिल्हा वार्ता (2)
सातारा जिल्हा वार्ता (1)
MSDhulap.com हा सरकारी कामे, सरकारी योजना, माहिती अधिकार, स्पर्धा परीक्षा, उदयोग नीती आणि नोकरी भरती माहितीसाठी MSDhulap.com हा एक आदर्श समुदाय आहे.
MSDhulap.com वेबसाइटवर दिसणारी सर्व सामग्री कॉपीराइट कायदा, 1957 अंतर्गत कॉपीराइटद्वारे संरक्षित आहे, तुम्ही कॉपी, पुनरुत्पादन, वितरण, प्रकाशित, प्रदर्शित, प्रदर्शन, सुधारित, व्युत्पन्न कार्य तयार करू शकत नाही. वेबसाइटवरील लेख लिंकद्वारे शेअर करू शकता.