[PHOTOS] जगातील सर्वात HOT फुटबॉल रेफरी claudia romani worlds sexiest and hot football referee see her photo

लोकल ते ग्लोबल लोकसभा निवडणूक २०१९ गावगाडा
व्हायरल झालं जी काम-धंदा टेक इट EASY तब्येत पाणी लाइफफंडा धर्म-कर्म-भविष्य
क्लिकक्लिकाट बघा की राव टाइम्सच्या हेडलाइन्स Live Tv ताजंतवानं ट्रेंडिंग झालं जी
क्रीडा / क्रिकेटकिडा >
[PHOTOS] जगातील सर्वात HOT फुटबॉल रेफरी
[PHOTOS] जगातील सर्वात HOT फुटबॉल रेफरी
Claudia Romani: लोकप्रिय मॉडेल क्लाउडिया रोमानी ही गेल्या एक दशकापासून मॉडेलिंग करत आहे. पण २०१४ साली तिने व्यावसायिक फुटबॉल रेफरी होण्याचा निर्णय घेतला. पाहा या बोल्ड रेफरीचे काही खास फोटो.
(फोटो सौजन्य : Instagram)
इटालियन-अमेरिकन मॉडेल क्लाउडिया रोमानी ही मागील दहा वर्षांहून अधिक काळ मॉडेलिंग करत आहे. जगातील सर्वात सेक्सी महिला एक म्हणून देखील तिची निवड झाली आहे.
(फोटो सौजन्य : Instagram)
३६ वर्षीय क्लाउडियाने २०१४ मध्ये व्यावसायिक रेफरी होण्याचे ठरविले आणि तेव्हापासून जगातील सर्वात सेक्सी फुटबॉल रेफरी म्हणून तिची ओळख निर्माण झाली.
(फोटो सौजन्य : Instagram)
क्लाउडिया रोमानी ही एक फुटबॉल चाहती आहे. ती तिच्या चाहत्यांसाठी बर्‍याचदा सोशल मीडियावर बरेच हॉट आणि बोल्ड फोटो पोस्ट करत असते.
(फोटो सौजन्य : Instagram)
क्लाउडिया रोमानीच्या मादक अदांनी तिचे चाहते नेहमीच घायाळ होता. पाहा क्लाउडियाचे इतरही काही फोटो.
(फोटो सौजन्य : Instagram)
क्लाउडियाने आपल्या इन्स्टाग्राम अकाउंटवर बरेच बोल्ड फोटो शेअर केले आहेत. यावेळी तिने वेगवेगळ्या फुटबॉल क्लबची बिकिनीमधील देखील फोटो शेअर केले आहेत.
(फोटो सौजन्य : Instagram)
क्लाउडिया तिच्या याच बोल्ड फोटोमुळे सोशल मीडियावर बऱ्याचदा चर्चेत देखील असते.
अजून बरेच काही क्रीडा / क्रिकेटकिडा फोटोज गैलरीज
[PHOTOS]: विराट कोहली, धोनी आणि सचिन तेंडुलकर सारखे दिग्गज प्लेअर्स कुठे गुंतवणूक करतात आपला पैसा
Manish Ashrita Marriage: आणखी एक क्रिकेटपटू अडकला अभिनेत्रीसोबत विवाहबंधनात, पाहा खास फोटो
Sana Ganguly Pics: जाणून घ्या सोशल मीडियावर का चर्चेत आहे सौरव गांगुलीची मुलगी सना
उस्मानाबादमध्ये कफन घालून CAA कायद्याला केला विरोध
अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाच्या चहापानावर भाजपचा बहिष्कार
दिवसभरातील ५ जबरदस्त बातम्या, २३ फेब्रुवारी २०२०
डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या स्वागतासाठी उभारलेला गेटचं कोसळला
शरद पवारांचा चंद्रकांत पाटलांना खोचक टोला
India vs PAKISTAN: सामन्याआधी पाकिस्तानने केले होते असे काही, आता भारताने दिले उत्तर
VIDEO: मतदान असं करं, अर्जुन तेंडुलकरला आईने समजवलं
शाहिद आफ्रिदीचा भाऊ दहशतवादी, २००३ मध्ये काश्मीरमध्ये भारतीय सैन्याने केला खात्मा


माणसातल्या जनावराशी झुंज

श्टोरी सबकुछ / माणसातल्या जनावराशी झुंज
"इफ्फी' मध्ये पेलीसरी यांना "जल्लीकट्टू' करिता सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाच्या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
'जल्लीकट्टू' तामिळनाडूमधला पारंपरिक खेळ, ज्यात रेड्याची आणि माणसाची झुंज असते. पण हा चित्रपट घडतोय केरळमध्ये, इथे "जल्लीकट्टू' खेळला जात नाही. वरवर ही त्या रेड्याची आणि सगळ्या गावाची झुंज दिसेल. पण ही झुंज आहे त्या प्रत्येक व्यक्तीची आणि त्यात छुप्या पद्धतीने पोसत आलेल्या हिंसक जनावराची. "अंगमली डायरीज' या चित्रपटामुळे प्रकाशझोतात आलेल्या "लिजो जोस पेलीसरी' नावाच्या दिग्दर्शकाने घडवलेला सिनेमा म्हणजे "जल्लीकट्टू'.
एक बैल, सगळा गाव. गावाचं उघड समाजकारण आणि छुपं राजकारण. हे आपण "उमेश कुलकर्णी' दिग्दर्शित "वळू' या चित्रपटात पाहिलंय. "विहीर' सारखा गंभीर आशयाचा दर्जेदार चित्रपट मराठी माणसाला समजला नाही. त्याच मराठी माणसाला व्यंगात्मक पद्धतीने आरसा दाखवत "वळू' आणि "देऊळ' सारखे चित्रपट निर्माण करून उमेश कुलकर्णीने एक प्रकारे स्वतःचा राग व्यक्त केला. हे असं दात काढत आपण स्वतःच स्वतःला पाहतोय आणि स्वतःवरच हसतोय हे आपल्या लक्षातही आलं नाही. याच "वळू' चित्रपटाची जणू गंभीर आवृत्ती मल्याळम सिनेमातून दाखल झाली आहे. "अंगमली डायरीज' या चित्रपटामुळे प्रकाशझोतात आलेल्या "लिजो जोस पेलीसरी' नावाच्या दिग्दर्शकाने आणि "एस हरीश' व "आर जयकुमार' या पटकथा लेखक जोडगोळीने घडवलेला सिनेमा म्हणजे "जल्लीकट्टू'. विशेष प्रासंगिकता म्हणजे नुकत्याच गोव्यात पार पडलेल्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात, "इफ्फी' मध्ये पेलीसरी यांना "जल्लीकट्टू' करिता सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाच्या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
वार्के आणि अँटनी दोघे मिळून एक कसाईखाना चालवत आहेत. तिथे महिषीवंशाच्या मांसाची विक्री होते. एका रात्री त्यांचा एक रेडा त्या कसाईखान्यातून पळून जातो. तो गावांत, घरांत, बँकेत, शेतात सर्वत्र धुडगूस घालून मोकळा होतो. त्याला पकडण्यासाठी जवळपास सगळं गाव त्याच्या मागे लागलेलं दिसू लागतं. या सगळ्या गोंधळात कुट्टाचान नावाचा इसम तिथे दाखल होतो. शिकारीच्या बंदुकीने तो रेड्याला संपवणार म्हणून त्याचा उदोउदो करत एक गट त्याच्यामागे जातो तर व्यवस्थित नियोजनबद्ध सापळा रचणाऱ्या अँटनीमागे काही जण जातात. या कुट्टाचान आणि अँटनीचं जुनं वैर असल्याने ते या रेड्याच्या मागे लागता लागता स्वतःची वैयक्तिक खुन्नस काढण्याच्या विचारात संपूर्ण चित्रपटभर एकमेकांचा जीव घेण्यासाठी पळताना दिसतात.
एक साधा रेडा जो कसाईखान्यातून पळून गेलाय. होऊन होऊन काय होईल तर त्या कसाईखान्याच्या मालकाचं आर्थिक नुकसान होईल. रेडा कुठेतरी मोकाट फिरेल. पण स्वतःची मर्दानगी दाखवण्यासाठी, कुणाला फुकटचं मांस खायचंय यासाठी तर कुणाला वैयक्तिक हेवेदावे उकरून काढण्याची नामी संधी आहे यासाठी सगळं गाव त्या रेड्यामागे लागलं आहे. तो रेडासुद्धा एवढी जनता आपल्या मागे लागलेली पाहून बिथरून सैरभैर पळत सुटलाय. यामध्ये अनेकांच्या घराचं, दुकानाचं, शेताचं नुकसान होत आहे. या विध्वंसामुळे त्रासलेला मालकसुद्धा त्या रेड्यामागे पळताना दिसू लागतोय. अशी एका रेड्याची आणि सगळ्या गावातल्या वेड्यांची कहाणी म्हणजे हा जल्लीकट्टू चित्रपट.
जबरदस्त दृश्यात्मकता, प्रचंड विश्वासार्ह अभिनय, अगदी श्वासोच्छ‌्वास आणि घड्याळाची टिकटिक ऐकू येईल एवढ्या बारकाव्यांचे साउंड डिझाइन असलेल्या चित्रपटाची कथा वरवर पाहता अगदीच सामान्य दिसेल; पण या रेड्याला पकडताना गावाच्या ज्या विविध छटा दिसू लागतात त्या पाहताना कधी हसू येईल, कधी आश्चर्य वाटेल तर कधी भीती. रेड्याच्या मागे व्यग्र झालेलं गाव आणि त्या संधीचं सोनं करत पळून जाण्याचा प्रयत्न करणारं जोडपं, मुलीचं लग्न ठरवणारा बाप, खाणं आणि पिणं एवढच आयुष्य मानत रेड्यापेक्षा जास्त हैदोस घालणारा गुंड कंपू आणि रेडा काबूत येऊ शकत नाही, नुकसान होतंय याचं खापर पोलिसांवर फोडत त्यांची जीप पेटवून दिलेला बुद्धिहीन जमाव. प्रत्येक प्रसंग माणसाच्या आतलं जनावर बाहेर काढू पाहतोय. त्या जनावराच्या विविध छटा दाखवू पाहतोय.
चित्रपटात एक फार मजेशीर प्रसंग आहे. पॉल नावाचा एक म्हातारा एका मडक्यात गाईचं मूत्र गोळा करत आहे. तेवढ्यात रेड्यामागे लागलेले काही लोक त्याच्याजवळून पळू लागतात. स्वतः लावलेल्या औषधी वनस्पती तुडवत हे लोक पळताना पाहून पॉल त्यांची विनवणी करू लागतो. रेडा पलायनाची सर्व हकीकत ऐकून पॉल त्यांना अतिशय सात्त्विक सल्ला देऊ पाहतो, "मित्रांनो, त्या मुक्या जनावराला त्रास देऊ नका. मनुष्याप्रमाणे त्याचाही या विश्वावर तेवढाच अधिकार आहे.' यावर त्या झुंडीतील एक जण "तुला आम्ही माणसं मरू लागल्यावर कळवळा नाही येत, त्या राक्षसी रेड्याचा कळवळा येतोय' असे विचारून शिव्या देऊ लागतो. तेवढ्यात तो सात्त्विक पॉल त्याला समजावतो आणि 'शिव्या देऊ नये, वातावरण दूषित होईल' असा आगाऊ सल्ला देऊ पाहतो. तेवढ्यात पॉलच्या रानातून रेडा पळताना दिसतो, त्याच्या समोरच मोठमोठी केळीची झाडं रेडा धडाधड जमीनदोस्त करत पुढे पळू लागतो. हे पाहून उद्विग्न पॉल सर्व सात्त्विकता विसरून ठेवणीतल्या सगळ्या शिव्यांची थैली रिती करू लागतो. त्याचा तो आकांत पाहून मघाचा इसम पुढे येतो आणि म्हणतो 'पॉल, शिव्या देऊ नये, वातावरण दूषित होईल'. हे ऐकून सगळा जमाव जोरजोरात हसू लागतो. या प्रसंगातून दिग्दर्शकाने अतिशय मार्मिक पद्धतीने सात्त्विकतेचा नारा देणाऱ्या "गोप्रेमी लिंचर्सना' शालजोडीतून मारण्याचा प्रयत्न केलाय.
माणूस हा प्राणीच आहे जन्मजात. नागरीकरणाच्या नावाखाली त्याला बऱ्याच गोष्टी शिकवल्या गेल्या आहेत. खरे बोलणे, आदर करणे, व्यवस्थित जेवण करणे, अहिंसक असणे, चोरी न करणे या सर्व गोष्टी वरवरच्या आहेत. हे मूल्य शिक्षण माणसाचा अंतरिम भाव नक्कीच नाही. तो कुठल्याही एखाद्या जनावरासारखाच हिंसक आणि स्वार्थी आहे. "साम-दाम-दंड-भेद' या गोष्टी काय आहेत आणि त्या कशा वापराव्या हे कुठल्या शाळेत शिकण्याची गरज नाही, ते उपजतच अवगत झालेलं आहे. कुठल्याही थराला जाऊन "स्वतःला' आणि "स्व'ला जगवणं हेच अंतिम सत्य आहे. याच गोष्टी सातत्याने उद‌्धृत करत हा सिनेमा पुढे पुढे सरकताना दिसतो.
काळ्याकुट्ट अंधारात, घनदाट जंगलात माणसाच्या मनातली प्रत्येक काळी बाजू एवढी त्वेषाने समोर येतेय की चित्रपट पाहणारा अतिसंवेदनशील असेल तर हादरून जाईल. जमावाला स्वतःची अक्कल नसते, त्यांना खरं-खोटं, योग्य-अयोग्य यातला फरक समजत नसतो असं म्हणतात. कारसेवक बनत त्वेषाने बाबरी पाडण्यासाठी गेलेले कित्येक लोक आता त्या वागण्याचा पश्चात्ताप करताना दिसतात. हा पश्चात्ताप व्यक्त करण्याची संधी सर्वांनाच मिळते असं नाही, त्या जमावाच्या हिंसक ज्वालांत आपण कधी होरपळून मेलोय हे स्वतःलाही लक्षात येणार नाही एवढा त्या जमावाच्या धगीचा जोरदार प्रवाह असतो. "जल्लीकट्टू' तामिळनाडूमधला पारंपरिक खेळ, ज्यात रेड्याची आणि माणसाची झुंज असते. पण हा चित्रपट घडतोय केरळमध्ये, इथे "जल्लीकट्टू' खेळला जात नाही. वरवर ही त्या रेड्याची आणि सगळ्या गावाची झुंज दिसेल. पण ही झुंज आहे त्या प्रत्येक व्यक्तीची आणि त्यात छुप्या पद्धतीने पोसत आलेल्या हिंसक जनावराची. रेडा पळालाय आणि तो धुडगूस घालतोय म्हणून त्याला पकडण्याची मोहीम सगळं गाव राबवतंय हे केवळ निमित्त आहे. यात स्वतःचा प्रत्येक प्रकारचा स्वार्थ शमवून घेणं हा खरा उद्देश आहे. गर्दीगर्दीत कुणी दुकानातून चटकन चिप्सची पाकिटं पळवत आहे तर कुणी संधीचा फायदा उचलत ज्या स्त्रीने कधीच भाव दिला नाही तिच्यावर जबरदस्ती करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
या सर्व गोष्टी चित्रपटात आहेत म्हणून काल्पनिक वाटू शकतात कदाचित. अशा वेळी युद्धाच्या, दंगलीच्या, खळखट्याक आंदोलनांच्या न सांगितलेल्या गोष्टी ऐकण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. मग दिसू लागतील खरे आदिमानव, जे आजही चकचकीत इस्त्री केलेले कपडे घालून आपल्यात फिरत आहेत. हेच लोक जे गुजरात दंगलीत, मुंबई बॉम्बस्फोटात, भारत-पाक युद्धात, काश्मीरच्या आंदोलनात, फेरीवाल्या यूपी-बिहारींच्या विरोधातील मोर्चांत छुप्या पद्धतीने घुसून जोर-जबरदस्ती लूटमार-बलात्कार करून आज राष्ट्रप्रेमाची गाणी गात आहेत. या अशा लोकांना खराखुरा आरसा दाखवणारा, माणसातलं जनावर दाखवून त्याच्याशीच झुंज लावून देणारा "जल्लीकट्टू' घडणं येत्या कट्टरवादी काळाची गरज आहे. मग निमित्त रेडा असो की वळू. भाषा मराठी असो किंवा मल्याळम. माणूस जनावर न होता माणूस राहण्यासाठी केलेला प्रत्येक छोटा प्रयत्नसुद्धा स्वागतार्हच.
लेखकाचा संपर्क : ८३०८६३९३७७
देश-विदेशातील 10 रंजक घडामोडी


[BEL]भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड भरती : Job No 620 – MPSCExams

Practice Papers | सराव प्रश्नसंच
[ February 21, 2020 ] अखेर महापरीक्षा पोर्टल बंद
[ February 19, 2020 ] छत्रपती शिवाजी महाराज – मराठी साम्राज्याचे संस्थापक उत्कृष्ट योद्धा, आदर्श शासनकर्ता , सर्वसमावेशक, सहिष्णू राजा महत्वाचे
[ February 15, 2020 ] पृथ्वीचे अंतररंग अभ्यासक्रम
[ February 14, 2020 ] भारत व कर्कवृत्त अभ्यासक्रम
[ February 13, 2020 ] पाच दिवसांचा आठवडा ठाकरे सरकारकडून मान्य महत्वाचे
[ February 10, 2020 ] शेतकऱ्यांना आता एकाच अर्जावर मिळणार कृषीच्या सर्व योजनांचा लाभ
[ February 9, 2020 ] महिला प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी करण्यात आलेल्या उपाय योजना. महत्वाचे
[ February 9, 2020 ] सहकारी बँकांचे नियंत्रण थेट रिझव्‍र्ह बँकेकडे देण्याचा मंत्रिमंडळाचा निर्णय Current Affairs
[ February 8, 2020 ] लोकपालच्या बोधचिन्ह आणि ब्रीदवाक्य महत्वाचे
[ February 8, 2020 ] एक जूनपासून ‘एक देश, एक रेशन कार्ड’ योजना देशभरात होणार लागू महत्वाचे
[ February 8, 2020 ] [MPSC] संयुक्त पूर्व परीक्षा गट ब 2020 सराव पेपर 02 MPSC संयुक्त पूर्व आणि मुख्य परिक्षा सराव प्रश्नसंच
[ February 7, 2020 ] नील / निळी अर्थव्यवस्था आणि अर्थसंकल्प 2020 Current Affairs
[ February 7, 2020 ] [MPSC] संयुक्त पूर्व परीक्षा गट ब २०२० : सामायिक घटकांची तयारी : राज्यव्यवस्था घटक महत्वाचे
[ February 7, 2020 ] [MPSC] संयुक्त पूर्व परीक्षा गट ब २०२० सराव पेपर ०१ Exam
[ January 29, 2020 ] राज्यसेवेसाठी उपयुक्त अशा सर्व महत्त्वाच्या संस्था Current Affairs
 बस कंडक्टरने पास केली UPSC ची मुख्य परीक्षा Success Stories
[ January 23, 2020 ] सर्व महत्वाचे पुरस्कार पुरस्कार
[ January 23, 2020 ] MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा 2020 : CSAT – उताऱ्यावरील आकलनांवर आधारित प्रश्नांची तयारी महत्वाचे
[ January 22, 2020 ] सीबीएसई परीक्षा सतर्कता / परीक्षेत पारदर्शकता आणण्यासाठी सीबीएसई व आयसीएसईसाठी प्रत्येकी एक शाळा महत्वाचे
[ January 22, 2020 ] [MPSC]राज्यसेवा 2019 मुलाखतींचे वेळापत्रक जाहीर महत्वाचे
[ January 20, 2020 ] महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत घेतल्या जाणाऱ्या विविध परीक्षांबद्दल संपूर्ण माहिती अभ्यासक्रम
[ January 17, 2020 ] NCRB – शेतकऱ्यांपेक्षा बेरोजगारांच्या आत्महत्या अधिक महत्वाचे
[ January 16, 2020 ] MPSC राज्यसेवा 2020 परीक्षेची तयारी कशी करावी – मास्टर प्लॅन महत्वाचे
[ November 7, 2019 ] महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परिक्षा २०१९
[ November 7, 2019 ] संरक्षण सेवेत अधिकारी होण्यासाठी महाराष्ट्रातील युवकांना सुवर्ण संधी Current Openings
[ February 23, 2020 ] दिनविशेष : २३ फेब्रुवारी[जागतिक समन्वय आणि शांतता दिन] दिनविशेष
[ February 22, 2020 ] प्रवेशपत्र : SSC CGL परीक्षा 2019 प्रवेशपत्र
जॉब अपडेट्ससाठी MPSCExams चे अँप डाऊनलोड करण्यासाठी येथे क्लिक करा.
HomeCurrent Openings[BEL]भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड भरती : Job No 620
[BEL]भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड भरती : Job No 620
भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड येथे वरीष्ठ सहाय्यक अभियंता पदांच्या एकूण ११ रिक्त जागा भरण्यासाठी पदांनुसार पात्र असणाऱ्या उमेदवारांकडून अर्ज मागविण्यात येत असून ऑफलाइन पद्धतीने अर्ज करण्याची शेवटची तारीख १ फेब्रुवारी २०२० आहे.
READ [NHM] राष्ट्रीय शहरी आरोग्य अभियान औरंगाबाद भरती : Job No 685
एकूण जागा : ११ जागा
पदाचे नाव & तपशील: वरीष्ठ सहाय्यक अभियंता
शैक्षणिक पात्रता: शैक्षणिक पात्रता पदाच्या आवश्यकतेनुसार आहे. (मूळ जाहिरात बघावी.)
Fee: सामान्य/ OBC प्रवर्ग : रु.५००/-
ऑफलाइन अर्ज करण्याची शेवटची तारीख: १ फेब्रुवारी २०२०
READ संघ लोक सेवा आयोग भरती : Job No 688
अधिक माहितीसाठी कृपया दिलेली PDF जाहिरात वाचावी.
जाहिरात पहा अधिकृत वेबसाईट
✔ तुमचा एक ‘Share’ व ‘Like’ तुमच्या मित्रांना नोकरीची संधी देऊ शकतो
ताज्या चालू घडामोडी जाणून घेण्यासाठी आमचे टेलीग्राम चॅनल जॉईन करा Join Us on Telegram
ताज्या चालू घडामोडी जाणून घेण्यासाठी आमचे WhatsApp चॅनल जॉईन करा. Join Us on WhatsApp
अपडेट राहण्यासाठी लाईक करा आमचे फेसबुक पेज Join Us on Facebook
आमची पोस्ट आवडल्यास कॉमेंट करून सांगा.
आपल्या मित्रांसोबत शेअर करा
वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ परभणी भरती : Job No 627
आपली प्रतिक्रिया नोंदवा Cancel reply
आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन 2020 : भारतात किती मातृभाषा बोलल्या जातात हे जाणून घ्या
अखेर महापरीक्षा पोर्टल बंद
छत्रपती शिवाजी महाराज – मराठी साम्राज्याचे संस्थापक उत्कृष्ट योद्धा, आदर्श शासनकर्ता , सर्वसमावेशक, सहिष्णू राजा
राज्यपालांचे अधिकार व कार्य
मोबाईल वर अपडेटेड राहण्याकरिता जॉइन करा
पोलीस भरती सराव पेपर्स
पोलीस भरती सराव पेपर 07
पोलीस भरती सराव पेपर 06
पोलीस भरती सराव पेपर 05
रायगड जिल्हा पोलीस भरती २०१७ सराव पेपर
मुंबई रेल्वे पोलीस भरती २०१७ सराव पेपर
मेलवर नवीन नोकरीची माहिती मिळवा
खालील रिकाम्या बॉक्समध्ये तुमचा ई-मेल आयडी टाका आणि Subscribe म्हणा. नवीन नोकरीची माहिती तुम्हाला ई-मेलवर मिळेल.
संघ लोक सेवा आयोग भरती : Job No 688
MGM कॉलेज मुंबई भरती : Job No 687
[SSC] स्टाफ सिलेक्शन कमिशन भरती : Job No 686
[NHM] राष्ट्रीय शहरी आरोग्य अभियान औरंगाबाद भरती : Job No 685
ठाणे महानगरपालिका भरती : Job No 684
तलाठी भरती सराव पेपर्स
इंग्रजी सराव पेपर 01
तलाठी भरती सराव पेपर 02
तलाठी भरती सराव पेपर 01
मराठी व्याकरण सराव पेपर्स
मराठी व्याकरण टेस्ट – सराव पेपर १
चालू घडामोडी सराव पेपर्स
Current Affairs – चालू घडामोडी सराव पेपर 01
सामान्य विज्ञान सराव पेपर्स
MPSC सामान्य विज्ञान सराव पेपर 08
MPSC सामान्य विज्ञान सराव पेपर 07
MPSC सामान्य विज्ञान सराव पेपर 06
MPSC सामान्य विज्ञान सराव पेपर 05
MPSC सामान्य विज्ञान सराव पेपर 04
संगणक युगात ग्रामीण भागातील युवकांनी सरकारी नोकरी व स्पर्धा परीक्षेत जास्तीत-जास्त संख्येने सहभागी होण्याकरिता उपलब्ध असलेल्या संधी त्यांच्यापर्यंत पोहचवून ध्येयापर्यंत जाण्याचा मार्ग सुलभ व्हावा म्हणून आज दि.०५ सप्टेंबर २०१९ रोजी शिक्षक दिनाच्या शुभ मुहूर्तावर www.mpscexams.com ची स्थापना करत आहोत. www.mpscexams.com मार्फत राज्यातीलच नव्हे तर देशातील नोकरी विषयक परिपूर्ण माहिती स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यास करणार्‍या विद्यार्थ्यां पर्यंत पुरविण्याचा आमचा मानस आहे.


ZP Parbhani Bharti Hall Tickets - Download Here now

आज प्रकाशित झालेले अपडेट्स
ZP परभणी भरती प्रवेशपत्र डाउनलोड
ZP परभणी भरती प्रवेशपत्र डाउनलोड
जिल्हा निवड समिती परभणी नि आरोग्य सेवक (महिला) पदभरतीकरिता लेखी परीक्षेचे प्रवेशपत्र उपलब्ध केलेले आहे. प्रवेशपत्र डाउनलोड करण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करावे.
परीक्षेची तारीख – १२ जानेवारी २०२० आहे.
अधिक माहिती करिता कृपया दिलेली PDF जाहिरात वाचावी.
महाभरतीची अधिकृत अँप डाउनलोड करा
१० वी पास उमेदवारांसाठी जॉब्स १२ वी पास उमेदवारांसाठी जॉब्स
पदवीधर उमेदवारांसाठी जॉब्स पदव्युत्तर उमेदवारांसाठी जॉब्स
बँक जॉब्स इंजिनिअरिंग जॉब्स
अपंग उमेदवारांसाठी जॉब्स ITI पास उमेदवारांसाठी जॉब्स
खाजगी जाहिरात सरकारी जाहिराती
वैद्यकीय जाहिरात रेल्वे जाहिराती
महाराष्ट्रातील सर्व सरकारी नोकरी अपडेट्स देणारे अँप लगेच मोफत डाउनलोड करा
महाराष्ट्राचे आपले रोजगार वार्तापत्र..
सारथी पुणे भरती 2020
महाभरती एप्रिल पासून होणार
परीक्षा MPSC तर्फेच घ्याव्यात
कर्मचारी निवड आयोग भरती 2020
शक्ती माइनिंग इक्विपमेंट्स प्रा.लि. भर्ती २०२०
केंद्रीय विद्यालय भंडारा भरती 2020
: : महत्वाच्या भरती : :
SBI मध्ये ८००० जागांची भरती सुरु
सारथी पुणे भरती २०१९
कर्मचारी निवड आयोग भरती 2020
व्हाट्सअँप वर मिळवा जॉब अपडेट्स..
© 2020 - महाभरती... सर्व हक्क सुरक्षित.
MahaBharti.in | डाउनलोड महाभरती अँप
आज प्रकाशित झालेले अपडेट्स


Agrowon | Agrowon - अॅग्रोवन | Breaking Agriculture News Marathi | Agri News Update for Farming Industry, Businesses & Farmers

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
सर्व बातम्या (52) Apply सर्व बातम्या filter
गेल्या वर्षभरातील पर्याय (2) Apply गेल्या वर्षभरातील पर्याय filter
बातम्या (99) Apply बातम्या filter
यशोगाथा (3) Apply यशोगाथा filter
ग्रामविकास (1) Apply ग्रामविकास filter
संपादकीय (1) Apply संपादकीय filter
पृथ्वीराज चव्हाण (76) Apply पृथ्वीराज चव्हाण filter
मुख्यमंत्री (66) Apply मुख्यमंत्री filter
महाराष्ट्र (32) Apply महाराष्ट्र filter
काँग्रेस (27) Apply काँग्रेस filter
देवेंद्र फडणवीस (25) Apply देवेंद्र फडणवीस filter
अशोक चव्हाण (24) Apply अशोक चव्हाण filter
राधाकृष्ण विखे पाटील (18) Apply राधाकृष्ण विखे पाटील filter
अजित पवार (15) Apply अजित पवार filter
शरद पवार (13) Apply शरद पवार filter
जयंत पाटील (12) Apply जयंत पाटील filter
निवडणूक (12) Apply निवडणूक filter
बाळासाहेब थोरात (12) Apply बाळासाहेब थोरात filter
विजय वडेट्टीवार (11) Apply विजय वडेट्टीवार filter
कर्जमाफी (10) Apply कर्जमाफी filter
दुष्काळ (10) Apply दुष्काळ filter
विदर्भ (9) Apply विदर्भ filter
सांगली (9) Apply सांगली filter
आंदोलन (8) Apply आंदोलन filter
धनंजय मुंडे (8) Apply धनंजय मुंडे filter
राष्ट्रवाद (8) Apply राष्ट्रवाद filter
हमीभाव (8) Apply हमीभाव filter
अधिवेशन (6) Apply अधिवेशन filter
उदयनराजे भोसले (6) Apply उदयनराजे भोसले filter
उद्धव ठाकरे (6) Apply उद्धव ठाकरे filter
भ्रष्टाचार (6) Apply भ्रष्टाचार filter
मराठा आरक्षण (6) Apply मराठा आरक्षण filter
माणिकराव ठाकरे (6) Apply माणिकराव ठाकरे filter
राजकारण (6) Apply राजकारण filter
सुभाष देशमुख (6) Apply सुभाष देशमुख filter
सर्वच घटकांच्या पदरात सवलती
नवी दिल्ली : देशाच्या मंदावलेल्या अर्थचक्राला पुन्हा गतीदेण्यासाठी केंद्र सरकारने आज अर्थसंकल्पाच्या माध्यमातून ‘छप्परफाडके'...
जामनेरातील टेक्स्टाइल पार्क रखडले
जळगाव ः खानदेशातील कापसावर अधिकाधिक प्रक्रिया होऊन त्याला चांगले दर मिळावेत, यासाठी जामनेर (जि. जळगाव) येथे नियोजीत टेक्स्टाईल...
राज्य बँकेचे प्रशासकीय सदस्य महागावकर यांचा राजीनामा
मुंबई : माजी सहकारमंत्री सुभाष देशमुख यांचे निकटवर्तीय अविनाश महागावकर यांनी महाराष्ट्र राज्य सहकारी बँकेच्या प्रशासकीय मंडळाच्या...
हुकूमशाहीला गांधीजींच्या अहिंसेने उत्तर देऊ ः शरद पवार
मुंबई : सरकार हुकूमशाही नीती वापरत आहे. जेएनयूमध्ये जे झाले ते योग्य नव्हते. त्यामुळे संपूर्ण देशात विरोध होत आहे. सरकारच्या...
थेट सरपंच निवडीच्या निर्णयाबाबत लवकर बैठक घेऊ : शरद पवार
सोलापूर : राज्यात होणारी सरपंच निवडणूक थेट जनतेतून घेतली जाते, मात्र हा निर्णय बदलून पुन्हा तो सदस्यातून घेण्याचा निर्णय सरकारने...
शेतकऱ्यांना भरीव आर्थिक मदत द्या ः देवेंद्र फडणवीस
नागपूर ः राज्यातील संकटातील अवकाळीग्रस्त शेतकऱ्यांना भरीव आर्थिक मदत द्या. तसेच विदर्भातील आणि राज्याच्या इतर भागातील धान उत्पादक...
महाराष्ट्रात ठाकरे सरकार सत्तारूढ
मुंबई ः महाराष्ट्राचे २९ वे मुख्यमंत्री म्हणून शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी गुरुवारी (ता. २८) शिवाजी पार्कवर शपथ घेतली....
विधानसभेत नवनिर्वाचित आमदारांचा शपथविधी
मुंबई : महाराष्ट्र विधानसभेमध्ये बुधवारी (ता. २७) नवनिर्वाचित आमदारांचा शपथविधी पार पडला. २८८ पैकी २८५ आमदारांनी या वेळी शपथ...
उद्धव ठाकरे आज घेणार मुख्यमंत्रिपदाची शपथ
मुंबई : शिवसेना - राष्ट्रवादी-काँग्रेस यांच्या महाविकास आघाडीचे मुख्यमंत्रिपदाचे उमेदवार आणि शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आज (...
शिवसेना आणि आमचे जुळू नये असा भाजपचा प्रयत्न ः पृथ्वीराज चव्हाण
मुंबई ः मुख्यमंत्रिपदाबाबत मी काहीही बोलणार नाही. सत्तावाटपाच्या सूत्राबाबत चर्चेने निर्णय होईल. शिवसेना आणि आमचे जुळू नये यासाठी...
महाशिवआघाडीत सत्तास्थापनेसाठी वाटाघाटी सुरू
मुंबई ः राज्यात भाजपला वगळून शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस हे तीन पक्ष आता एकत्रितरीत्या सत्ता स्थापन करण्याच्या...
पर्यायी सरकारसाठी काँग्रेस आघाडीत खलबते
मुंबई : अडीच वर्षाचे मुख्यमंत्रिपद आणि समान सत्तावाटपाच्या मुद्यावरून शिवसेना-भाजपमध्ये समेट होण्याची शक्यता मावळल्यानंतर पर्यायी...
सातारा जिल्ह्यात महायुतीची ताकद वाढली
सातारा ः जिल्ह्यात लोकसभा मतदारसंघाची जागा राष्ट्रवादी काँग्रेसने जिकंली असली तरी, महायुतीचे चार उमदेवार विजयी झाले असल्याने...
साताऱ्यातील आठ विधानसभा मतदारसंघांत ७३ उमेदवार रिंगणात
सातारा : आठ विधानसभा मतदारसंघांतून एकूण १०८ उमेदवारांचे अर्ज होते. त्यापैकी सोमवारी ३५ उमेदवारांनी आपले अर्ज मागे घेतल्याने ७३...
शेतकऱ्यांना सरसकट कर्जमाफी : महाआघाडीचा जाहिरनामा
मुंबई : शेतकऱ्यांसाठी सरसकट कर्जमाफी, सुशिक्षित बेरोजगारांना पाच हजार रुपये मासिक भत्ता यांसारख्या घोषणा काँग्रेस-राष्ट्रवादी...
भाजप, काॅंग्रेस, राष्ट्रवादीच्या स्टार प्रचारकांची यादी जाहीर
मुंबई : विधानसभा निवडणुकीचे तिकीट नाकारलेले माजी महसूलमंत्री एकनाथ खडसे तसेच सांस्कृतिक कार्यमंत्री विनोद तावडे यांच्यावर भाजपने...
सातारा जिल्ह्यातील आठ मतदारसंघांतून १६९ उमेदवारांचे अर्ज दाखल
सातारा : जिल्ह्यातील आठ विधानसभा मतदारसंघांतून अंतिम मुदतीत एकूण १६९ उमेदवारांनी अर्ज दाखल केले आहेत. सोमवारी (ता. ७) उमेदवारी...
काँग्रेसच्या ५२ उमेदवारांची दुसरी यादी जाहीर
मुंबई : काँग्रेसने मंगळवारी रात्री उशिरा ५२ उमेदवारांची दुसरी यादी जाहीर केली असून, काँग्रेस नेते आणि माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज...
कराडमधील मतदारांना केंद्रबिंदू मानूनच निर्णय होईल ः पृथ्वीराज चव्हाण
कराड, जि. सातारा : कराड दक्षिण काँग्रेस कमिटीच्या वतीने आयोजित बूथ कमिटी मेळाव्यात कार्यकर्त्यांच्या भावना जाणून घेतल्यानंतर...
पुराचे पाणी दुष्काळी भागाला देणार ः मुख्यमंत्री
कऱ्हाड, जि. सातारा ः महापुरामुळे सांगली, कोल्हापूर, सातारा, कऱ्हाडसह महामार्गाची मोठी हानी झाली. पूरग्रस्तांना मदत करण्याचा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


३६५ खेड्यांचा मालक "श्री देव उपरलकर" - BolBhidu.com

Allआपलं घरदारइलेक्शनसातबारादिल्ली दरबारमाहितीच्या अधिकारातमुंबई दरबार
इंदिरा गांधीनी सावरकरांच्या स्मारकाला वैयक्तिक खर्चातून ११ हजार रुपयांची देणगी दिली…
याच उठावानंतर ब्रिटीशांना कळाल की भारतातून गाशा गुंडाळण्याची वेळ आली आहे.
मराठ्यांच्या पुरोगामित्वाच्या खुणा आजही अहमदाबादच्या भिंतीवर पाहायला मिळतात.
एकेकाळची पुण्याची CA फर्म आज हजारो कोटी रुपयांची आयटी कंपनी बनलीय.
Home फिरस्ती ३६५ खेड्यांचा मालक “श्री देव उपरलकर”
३६५ खेड्यांचा मालक “श्री देव उपरलकर”
आमच्या कोल्हापुरातन गोव्याला जायला तसे ३ रस्ते पण आंबोली मार्गे जायला मजा येते. बऱ्याच वेळा या मार्गाने गेलोय पण ह्यावेळी त्या ठिकाणी थांबायाच असं ठरवलंच होत ते म्हणजे “श्री देव उपरलकर देवस्थान”.
सावंतवाडी मधील 365 खेडयांचे दैवत म्हणून ओळखले जाणारे श्री देव उपरलकर देवस्थान.
सावंतवाडी संस्थान ३६५ खेडेगावांचा मालक व रक्षणकर्ता म्हणून श्री देव उपरलकर देवस्थानची ओळख आहे. सावंतवाडी संस्थानच्या साडेतीनशे वर्षांच्या कालखंडात व देवस्थानच्या महाराजांचे श्रद्धास्थान होते. त्यानंतरही आजतागायत या देवस्थानची ओळख भक्तगणात नवसाला पावणारा किंवा रक्षण करणारा देव म्हणूनच आहे.
श्री देव उपरलकर देवस्थानची ओळख सर्वदूर असल्याने या मार्गाने जाणारे वाहनचालक वाहन थांबवून नतमस्तक होऊनच पुढे जातात.
सुंदरवाडी म्हणजेच आजची सावंतवाडी  हे शहरच मुळचे चराठा गावची वाडी असेच मानले जाते. सावंतवाडी संस्थानाच्या भोसले घराण्याने ओटवणे गावातून चराठा गावाच्या वाडीला म्हणजेच आजच्या सावंतवाडीला दरबार हलविला. नंतर हे शहर गेल्या ३५० वर्षात अनेक नावाने ओळखले जाऊ लागले. त्यात सुंदरवाडी व सावंतवाडी या नावांचा उल्लेख मोठ्या अभिमानाने केला जातो.
३६५ खेडेगावांचा मालक म्हणून श्री देव उपरलकर देवस्थानाला ओळखले जाते. त्यांच्यात शिवशंकराचा अंश असल्याची कथाही सांगितली जाते आणि त्यावर लोकांचा विश्वास आहे. या देवस्थानच्या श्रद्धेमुळे अनेक भाविकांचे रक्षण झाल्याच्या कथा आहेत. मोती तलावाकाठी राजधानी बसविण्याच्या वेळी चार सीमारक्षकांची नेमणूक राजघराण्याने केली. उपकरकर, माठेवाडयातील दिंडीकर, सालईवाड्यातील काजरेकर आणि गरडीतील हेळेकर हे चार सीमारक्षक उपरलकर शंकराच्या आद्यदेवतांचा अंश मानले जातात.
श्री देव उपरलकर देवाकडे ३६५ खेड्यातील चाळे सुपूर्द आहेत. ३६५ खेड्यातून त्यावेळचे दांडेकर व प्रमुख गावकरी मंडळी बकरा अगर कोंबड्यांचा सांगड, एक नारळ व पानाचा विडा घेऊन वाजतगाजत येत. त्यावेळच्या राजांच्या हस्ते या देवकार्याचा सोहळा होत असे. प्राणीबळी देण्याची ही पद्धत बापूसाहेब महाराजांनी बंद केली, अशी एक माहिती दिली जाते. संस्थानांवर गनिमांचा हल्ला झाला. संस्थानची त्यांना प्रतिरोध करण्याची तयारी नव्हती. त्यावेळी तत्कालीन राजे आबासाहेब देवपूजेसाठी श्री देव पाटेकरांकडे बसले होते. सेनापती दळवी यांनी गनिमांच्या चढाईची हकीकत त्यांच्या कानी घातली. राजेसाहेबांनी दळवींच्या हातात नारळ दिला व उपरलकराकडे गाऱ्हाणे घालून नारळ फोडण्यास सांगितला. सेनापतींनी तसे करताच गांधीलमाशांचे मोहोळच्या मोहोळ उठून त्यांनी शत्रूशी दाणादाण उडवून दिली. ही एक कथा.
श्री देव उपरलकर देवाच्या कृपेने त्याकाळी सैन्य पळविण्यात खेमसावंत यशस्वी झाले. त्यावेळी ओटवणे येथे कौलप्रसाद घेतला. त्यावेळी श्री देव उपरलकर यांनी मी या संस्थानातून जाणार नाही असे सांगितले. तेव्हा संस्थानच्या ३६५ खेड्यांचा मालक म्हणून जबाबदारी उपरलकर देवाने घेतली, अशी आख्यायिका आहे.
सावंतवाडी संस्थानाच्या स्थापनेनंतरच्या २५ वर्षांच्या काळातील हे उपरलकर देवस्थान आहे. ३६५ खेडेगावांचे रक्षण करणाऱ्या शंकराचा शिवगण म्हणून मानल्या जाणाऱ्या उपरलकरास कोंबे देण्याची प्रथा आहे. या देवस्थानशेजारी एक तळी आहे म्हणजेच विहीर आहे. या देवस्थानच्या जवळ उपरलकर स्मशानभूमी आहे. तेथे मृत व्यक्तीस अग्नी दिल्यानंतर क्रियाकर्म या तळीजवळ केले जायचे. त्या काळात पाणी पिणे अवघड होते. म्हणून वनखात्यात नोकरीला असणारा आप्पा भेंडे यांनी ही तळी बांधली. त्याच शेजारी पत्नी काशीबाई स्मरणार्थ दिवाकर रामचंद्र भेंडे कट्टा पेंडूर शके १८१४ मध्ये तळी बांधल्याचा एका खांबावर उल्लेख आहे. सन १९९२ मध्ये प्रभाकर मसुरकर यांनी तळीचे दुरुस्तीचे काम केले.
श्री देव उपरलकर मूर्ती प्रभाकर मसुरकर यांच्या खर्चाने दादा चव्हाण यांनी बांधली. या देवस्थानात दर रविवारी व बुधवारी सावंतवाडी शहरासह आजूबाजूच्या गावातील भक्तगण, त्यात महिला, पुरुष, मुलेही येतात. आज उपरलकराची श्रद्धा एवढी मोठी आहे, की राजकारणी मंडळी निवडणूक काळात नतमस्तक होण्यासाठी येथे येतात. श्री देव उपरलकर देवस्थानाची आख्यायिका जेवढी मोठी आहे त्यापेक्षाही हाकेला किंवा नवसाला पावणारा देव किंवा प्रसंगाला अदृश्य स्थितीत सहकार्य करणारा देव म्हणून ओळख आहे.
सावंतवाडी – आंबोली मार्गावर शहराच्या पाच मिनिटांच्या अंतरावर हे देवस्थान वसले असून सावंतवाडीवासियांची या देवस्थानाविषयी अपार श्रद्धा आहे.
Previous articleमहाभियोगाचा प्रस्ताव राज्यसभेतच का दाखल केला गेला..
Next articleराजाच्या मनात आलं आणि एका दिवसात देशाचं नाव बदललं.
म्हणून भूतानच्या बहुतांश घरांवर पुरूषांच्या लिंगाचे पेन्टिंग्स रेखाटले जातात.
नवीन वर्षाची सुरवात करताय ही भन्नाट फेस्टिव्हल्स तुमची वाट पहात आहेत.
जालनाच्या खांडवीचा दुतोंड्या मारूती
हा मराठी पोरगा महात्मा गांधींना सायकलवरून चीनला घेवून गेला होता.
नंदकुमार कुलकर्णी सांवतवाडी/कोल्हापूर. April 21, 2018 at 11:53 pm
लडाखला जाताय तर हे वाचून जा  नाहीतर पश्चातापाची वेळ येईल...


Shri Gondavalekar Maharaj Official Website

श्रीमहाराजांनी आपल्या जीवनात प्रसिद्धी व लौकिकाला फारच गौण स्थान दिले. नंतरच्या विश्वस्तांनीही तोच आदर्श ठेवून आजवर काम केले. पण आज या तंत्रज्ञानाच्या युगात, गोंदवले व श्री महाराजांविषयी विश्वासार्ह माहिती देणारे संस्थानचे अधिकृत संकेतस्थळ (वेबसाईट), या माहितीच्या महाजालात असणे ही काळाची गरज आहे. यादृष्टीने हे संकेतस्थळ श्रींचरणी अर्पण करण्यास आनंद होत आहे. या संकेतस्थळा बाबतीत आपल्या सूचना वा प्रतिक्रिया जरूर नोंदवाव्यात.
पुण्यस्मरण (गुलाल) व्हिडिओ लिंक
श्री गोंदवलेकर महाराज पुण्यतिथी उत्सव २०१९
प्रत्येक शब्दात रामच आहे असे ज्यांना वाटते त्यांची तयारी काही निराळीच असते. आपल्याला अमुक एका नावातच प्रेम येते; परंतु सिद्धांना मात्र कोणी कशाचाही उच्चार केला तरी नामाचाच केला असे वाटते. कोणत्या वाचेने नाम घ्यावे याचा नाही विचार करू. जसे होईल तसे नामस्मरण करा, पण नामाची कास सोडू नका. नाम घेऊन नामाचा अनुभव घ्या. विषयाचा घाला जेव्हा पडतो तेव्हा नामाची आठवण ठेवा. प्रल्हादाने नामाशिवाय दुसरे काय केले  प्रल्हादाने नामावर जसे प्रेम ठेवले तसे आपण ठेवावे. आजवरच्या सर्व भक्तांनी हेच केले. एक...
पुण्यतिथी उत्सव २०१९ क्षणचित्रे – गुलाल
श्री ब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराज यांचा १०६ वा पुण्यतिथी सोहळा दि. २१ डिसेंबर २०१९ रोजी मोठ्या भक्तिमय वातावरणात संपन्न झाला. गुरू माउलींच्या पुण्यस्मरणानिमित्त रात्रीपासूनच संपूर्ण गोंदवलेनगरी...
 आपण सीमित आहोत. देहबुद्धीने मर्यादित आहोत. ईश्वर हा दृष्यापलिकडे असल्याने असीम आहे. तो ‘आहे’ एवढेच सांगता येतं; हेच नाम  म्हणून नाम घेणं हेच सीमोल्लंघन  म्हणून नाम घेणं हेच सीमोल्लंघन  नाम व भगवंत एकरूप आहेत व...
(निरुपणे श्री रवींद्र पाठक )
द्वितीय सोपान, अयोध्याकाण्ड-कथाचिंतन क्रमांक ५६१
पुण्यतिथी महोत्सव, वर्ष १०६
१३ डिसेंबर ते २१ डिसेंबर
श्रीसद्गुरु ब्रह्मचैतन्य महाराज गोंदवलेकर यांचा १०३ वा पुण्यतिथी महोत्सव श्रीक्षेत्र गोंदवले येथे...
गोंदावले बुद्रुक, ता. माण,
गोंदवले संस्थानची अधिकृत वेबसाईट
आपल्या प्रतिक्रियांसाठी पुढील ईमेल वर संपर्क करावा - info@shrigondavalekarmaharaj.org


अखेर संजय राऊत यांनी 'ठाकरे'च्या मराठी व्हर्जनमधील आवाज बदलला ? - Majha Paper

 20 वर्ष जुना बर्गर आजही आहे एकदम ताजा
नऊ वर्षे पत्नीसोबत राहिल्याने पतीच्या समोर अचानक उलगडले असे सत्य
झाडूशी निगडीत या मान्यता तुम्हाला माहिती आहेत का
आंतरराष्ट्रीय वेश्याविरोधी अत्याचार निर्मूलन दिवस या राक्षसामुळे पाळला जातो
‘बुगाटी’ची फास्टेस्ट सुपरकार ‘शिरॉन’ लॉन्च
त्यांनी हौस म्हणून १० लाखाचा सिंह पाळलाय
या कंपनीच्या चिप्सची किंमत वाचून तुम्ही व्हाल हैराण
अॅस्टन मार्टिनची स्वस्त वेन्टेज कार भारतात लाँच
मॅरेज कॉन्ट्रॅक्टर – एक उत्तम व्यवसाय
व्हायरल; इस्त्रोच्या बैठकीत डायरेक्टरने वाजवली चक्क बासरी
चक्क 9 वर्षांचा मुलगा घेणार इंजिनिअरिंगची डिग्री
अखेर संजय राऊत यांनी ‘ठाकरे’च्या मराठी व्हर्जनमधील आवाज बदलला
January 17, 2019 , 11:20 am by माझा पेपर Filed Under: मनोरंजन, सर्वात लोकप्रिय Tagged With: ठाकरे, नवाजुद्दीन सिद्दीकी, मराठी चित्रपट, संजय राऊत
गेल्या काही दिवसांपासून ‘ठाकरे’ चित्रपटात बाळासाहेबांचा आवाज बदलावा अशी मागणी जोर धरु लागली होती. जो ट्रेलर या अगोदर रिलीज झाला त्यामध्ये चित्रपटाच्या मराठी व्हर्जनमध्ये सचिन खेडेकरांचा आवाज ऐकायला मिळाला होता. तो आवाज बदलावा अशी मागणी केल्यानंतर निर्माता संजय राऊत यांनी यावर सकारात्मक विचार करणार असल्याचे म्हटले होते. आता खेडेकरांचा आवाज बदलल्याचे स्पष्ट होत आहे.
चित्रपटातील ‘कोण आला रे कोण आला’ हे गाणे नुकतेच रिलीज करण्यात आले. बाळासाहेबांची व्यक्तीरेखा साकारत असलेल्या नवाजुद्दीनच्या तोंडी या गाण्यातील दोन प्रसंगातील डायलॉग आहेत. सचिन खेडेकरांच्या आवाजातील हे दोन्ही डायलॉग नाहीत. याठिकाणी हुबेहुब बाळासाहेबांचा आवाज ऐकायला मिळतो. यामुळे हा आवाज कोणाचा असा प्रश्न पडतो.
याबाबत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार हा आवाज चेतन शशीतल यांचा असल्याचे समजते. हा आवाज संपूर्ण चित्रपटात वापरला जाऊ शकतो. ‘ठाकरे’ चित्रपटाच्या प्रदर्शनाला अजून १० दिवस बाकी आहेत. दरम्यान संपूर्ण चित्रपटातील बाळासोबांचा आवाज डब होऊन त्यांचा हुबेहुब आवाज असलेल्या शशीतल यांचा आवाज ऐकायला मिळेल का  याची उत्सुकता लागून राहिली आहे.
माझा पेपर हे मराठी भाषेत प्रसिद्ध होणारे डिजीटल स्वरूपातील आघाडीचे 'ऑनलाईन' मराठी पेपर आहे. या द्वारे ताज्या घडामोडी, मराठी ताज्या बातम्या, विश्लेषणात्मक बातम्या, उपयुक्त माहिती आणि विचारप्रवण करणारे लेख यांचा समावेश आहे. डिजीटल माध्यमाचा पूर्ण क्षमतेने वापर करून या घडामोडी आणि अन्य मजकूर २४/७ वेबसाईट्च्या आणि मोबाईल अॅपच्या माध्यमातून अधिकाधिक वाचकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचविण्याचा 'माझा पेपर'चा प्रयत्न आहे. महाराष्ट्र, देश, आंतरराष्ट्रीय, क्रीडा, अर्थ, मनोरंजन, तंत्र-विज्ञान, पर्यटन आणि युवा या विभागातील ताज्या घटना आणि रोचक मराठी बातम्या त्वरित वाचकांपर्यंत पोहोचविण्याचा 'माझा पेपर'चा कटाक्ष आहे.


UPSC Exam Admit Card Download - Download Here

आज प्रकाशित झालेले अपडेट्स
UPSC केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा बल एसी (एक्सई) एलडीसी परीक्षा २०२० प्रवेशपत्र
UPSC केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा बल एसी (एक्सई) एलडीसी परीक्षा २०२० प्रवेशपत्र
UPSC CISF AC (EXE) LDC Admit Card 2020 : संघ लोक सेवा आयोगानि केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा बल AC (EXE) LDC परीक्षा २०२० चे प्रवेशपत्र उपलब्ध केलेले आहे. प्रवेशपत्र डाऊनलोड करण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करावे.
अधिक माहिती करिता कृपया दिलेली PDF जाहिरात वाचावी.
सर्व जॉब अपडेट्ससाठी महाभरतीची अधिकृत अँप गुगल प्ले स्टोर वरून डाउनलोड करायला विसरू नका.
१० वी पास उमेदवारांसाठी जॉब्स १२ वी पास उमेदवारांसाठी जॉब्स
पदवीधर उमेदवारांसाठी जॉब्स पदव्युत्तर उमेदवारांसाठी जॉब्स
बँक जॉब्स इंजिनिअरिंग जॉब्स
अपंग उमेदवारांसाठी जॉब्स ITI पास उमेदवारांसाठी जॉब्स
खाजगी जाहिरात सरकारी जाहिराती
वैद्यकीय जाहिरात रेल्वे जाहिराती
महाराष्ट्रातील सर्व सरकारी नोकरी अपडेट्स देणारे अँप लगेच मोफत डाउनलोड करा
महाराष्ट्राचे आपले रोजगार वार्तापत्र..
सारथी पुणे भरती 2020
महाभरती एप्रिल पासून होणार
परीक्षा MPSC तर्फेच घ्याव्यात
कर्मचारी निवड आयोग भरती 2020
शक्ती माइनिंग इक्विपमेंट्स प्रा.लि. भर्ती २०२०
केंद्रीय विद्यालय भंडारा भरती 2020
: : महत्वाच्या भरती : :
SBI मध्ये ८००० जागांची भरती सुरु
सारथी पुणे भरती २०१९
कर्मचारी निवड आयोग भरती 2020
व्हाट्सअँप वर मिळवा जॉब अपडेट्स..
© 2020 - महाभरती... सर्व हक्क सुरक्षित.
MahaBharti.in | डाउनलोड महाभरती अँप
आज प्रकाशित झालेले अपडेट्स


कॉंग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी Archives – Page 3 of 3 – Maharashtra Desha

अजूनही तरुणांना नियुक्त्या न मिळणं हे दुर्देवी : देवेंद्र फडणवीस
‘देशद्रोही’ *#$# … वारीस पठाणांना उत्तर देताना संजय गायकवाडांचीच जीभ घसरली
रानू मोंडलचे गाणे ऐकून ढसाढसा रडला हिमेश रेशमिया
कुख्यात चंदन तस्कर वीरप्पनच्या मुलीचा भाजपमध्ये प्रवेश
पुणे – नाशिक राष्ट्रीय महामार्गावरील बाह्यवळण रस्त्याची कामे मार्गी लागणार : अमोल कोल्हे
पाच वर्षांपासून सुरु होते प्रयत्न… दुस-यांदा आई झालेल्या शिल्पाचा खुलासा
Tag - कॉंग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी
शपथविधीसाठी कुमारस्वामींंचे उद्धव ठाकरेंना आमंत्रण
टीम महाराष्ट्र देशा: कर्नाटकातील नाट्यमय राजकीय घडामोडीनंतर आता जेडीएसचे कुमारस्वामी आज मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेणार आहेत. या शपथविधीला विरोधकांकडून...
अजूनही तरुणांना नियुक्त्या न मिळणं हे दुर्देवी : देवेंद्र फडणवीस
‘देशद्रोही’ *#$# … वारीस पठाणांना उत्तर देताना संजय गायकवाडांचीच जीभ घसरली
रानू मोंडलचे गाणे ऐकून ढसाढसा रडला हिमेश रेशमिया
...त्यामुळे मी मोठ्या मनाने माफी मागते - तृप्ती देसाई
मनसेच्या रणरागिणीचं तृप्ती देसाईंना खुले आव्हान, तू येच...
'पाच वर्षे सत्तेत राहून पराभव झाला मात्र, मी पराभूत झाल्याचा सर्वात जास्त आनंद माझ्या मुलाला झाला'
कर्जमाफीसाठी पात्र असलेल्या शेतकऱ्यांची यादी आता 'या' दिवशी जाहीर होणार
यापुढे मी इंदुरीकरांना महाराज म्हणणार नाही - तृप्ती देसाई


इबोला विषाणू रोग - विकिपीडिया

प्रवेश करा(लॉग इन करा)
(इबोला या पानावरून पुनर्निर्देशित)
इबोला विषाणू रोग (ईव्हीडी) किंवा इबोला रक्तस्त्रावी ताप (ईएचएफ) (संक्षिप्त नाव: एबोला, इबोला) हा मनुष्य व इतर सस्तन प्राण्यांना होणारा एक रोग आहे. हा रोग एबोला नावाच्या विषाणूची लागण झाल्यामुळे होतो. ताप, घसादुखी, स्नायूदुखी, उलट्या इत्यदी एबोला रोगाची लक्षणे विषाणूबाधा झाल्याच्या दोन दिवस ते ३ आठवड्यांदरम्यान दिसू लागतात. त्यानंतर ६ ते १६ दिवसांत रोगी मृत्यूमुखी पडण्याची शक्यता आहे. हा रोग संसर्गजन्य असून एका मनुष्याद्वारे दुसऱ्यामध्ये पसरू शकतो. एबोला रोगावर सध्या कोणताही अधिकृत उपचार किंवा लस उपलब्ध नाही. मात्र, प्रादुर्भाव झालेल्या प्राणी व माणसांना अन्य प्राणी व माणसांपासून वेगळे ठेवत प्रचंड काळजी घ्यावी लागते.[१]
ह्या विषाणूचा शिरकाव एखाद्या बाधित प्राण्याच्या (सामान्यत: माकडे किंवा वटवाघळे) रक्त किंवा शारीरिक द्रवपदार्थ यांच्याशी संपर्काद्वारे होतो. नैसर्गिक वातावरणात हवेतून पसरण्याबद्दल अद्याप खात्री नाही.[२] बाधित नसताना देखील वटवाघळे हा विषाणू वाहून नेऊ शकतात आणि पसरवू शकतात असे मानले जाते. मानवी संसर्ग झाल्यानंतर मात्र, हा रोग लोकांमध्ये देखील पसरू शकतो.
बाधित माकडे आणि रुग्णांपासून माणसांमध्ये या रोगाचा फैलाव कमी करणे याचा प्रतिबंधात समावेश होतो. अशा प्राण्यांना संसर्गासाठी तपासून आणि जर रोग आढळला तर त्यांना मारून आणि त्यांचे शरीर व्यवस्थित नष्ट करून हे केले जाऊ शकते. मांस व्यवस्थित शिजवणे आणि मांस हाताळताना संरक्षणात्मक कपडे घालणे, तसेच रोग्याच्या आसपास असताना संरक्षणात्मक कपडे घालणे आणि हात धुणे हे सुद्धा उपयोगी ठरू शकते.
एबोला रोगाला उच्च मृत्यूदर आहे: विषाणूने बाधित झालेले 50% ते 90% बर्‍याचदा मृत्यू पावतात. ईव्हीडीची ओळख १९७६ साली पहिल्यांदा आफ्रिका खंडातील सुदान आणि झैर येथे झाली. तेव्हापासून २०१३ पर्यंत आफ्रिकेमध्ये एबोलाचे १,७१६ व्यक्तींना एबोलाची बाधा झाली होती.
१ २०१४ इबोला साथ
२०१४ इबोला साथसंपादन करा
२०१४ साली प्रामुख्याने पश्चिम आफ्रिकेमधील गिनी, लायबेरिया व सियेरा लिओन ह्या देशांमध्ये तसेच नायजेरियामध्ये एबोलाची तीव्र साथ आली असून या वर्षी एबोलाचे २०,०८१ रुग्ण आढळून आले. ह्यांपैकी ७,८४२ रुग्ण एबोलामुळे मरण पावले आहेत. या वर्षी ह्या रोगाची लागण झालेल्या सहा व्यक्ती माली देशात व एक व्यक्ती अमेरिकेत दगावली. स्पेन या प्रगत देशामध्ये देखील या रोगाचा रुग्ण आढळून आल्यामुळे जागतिक आरोग्य आणिबाणीसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. ह्या रोगाचा प्रादुर्भाव वेळीच रोखला नाही तर दर आठवड्याला १० हजार नवे रुग्ण ह्या वेगाने एबोलाची साथ वाढेल असा इशारा विश्व स्वास्थ्य संस्थेने दिला आहे.
लागण / मृत्यू (१२ ऑक्टोबर २०१५)
नायजेरिया: 20 / 8
अमेरिका: 3 / 1 [३]
स्पेन: 1 / 0
^ "संसर्गजन्य इबोला विषाणूचा रक्तपेशीवरच आघात" (मराठी मजकूर).
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
इतर काही नोंद केली नसल्यास,येथील मजकूर CC BY-SA 3.0च्या अंतर्गत उपलब्ध आहे.


उष्णता प्रारण – मराठी विश्वकोश प्रथमावृत्ती

मराठी विश्वकोश (खंड निहाय)
खंड : १ अंक ते आतुरचिकित्सा
खंड : २ आतुर निदान ते एप्स्टाइन,जेकब
खंड : ३ एबिंगहाऊस, हेरमान’ ते ‘किसांगानी’
खंड : ४ कीकट ते गाल्फिमिया ग्लॉका
खंड : ५ गाल्वा,एव्हारीस्त ते चेदि
खंड : ६ ‘चेन, सर एर्न्स्ट बोरिस’ ते ‘डोळा’
खंड : ७ ड्यूइसबुर्क ते धरणगाव
खंड : ८ ‘धरणे व बंधारे’ ते ‘न्वाकशॉट’
खंड : ९ पउमचरिउ – पेहलवी साहित्य
खंड : १० ‘पैकारा’ ते ‘बंदरे’
खंड : ११ बंदा ते ब्वेनस एअरीझ
खंड: १२ भंगुरतारा ते महाराष्ट्र राज्य
खंड : १३ महाराष्ट्र राज्य इलेक्ट्रॉनिकी विकास महामंडळ’ते ‘म्हैसूर संस्थान’
खंड : १४ यंग, एडवर्ड’ ते ‘रेयून्यों बेट
खंड : १५ रेल्वे ते वाद्य व वाद्यवर्गीकरण
खंड : १६ ‘वाद्यवृंद’ ते ‘विज्ञानशिक्षण’
खंड : १७ विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान’ते शेक्सपिअर, विल्यम
खंड : १८ शेख अमर ते सह्याद्री
खंड : १९ सँगर, फ्रेडरिक ते सृष्टि व मानव
खंड : २० सेई-शोनागून ते ज्ञेयवाद
उष्णताप्रारण : उष्णतेचे संक्रमण संवहन,संनयन व प्रारण या तीन प्रकारांनी होते. उष्णता संवहनाच्या क्रियेमध्ये उष्णता एका अणूपासून दुसर्‍या अणूला, दुसर्‍यापासून तिसर्‍याला, अशी मिळत जाऊन उष्णतेचे संक्रमण होते [→ उष्णता संवहन ]. या क्रियेमध्ये अणू (वा रेणू) आपली जागा प्रत्यक्ष सोडीत नाहीत. उष्णता संवहन प्रामुख्याने घन माध्यमात होते. माध्यम जर द्रव अथवा वायुरूप असेल तर माध्यमाचे अणू (वा रेणू) उष्णता वाहून नेतात व त्यामुळे उष्णतेचे संक्रमण होते. संक्रमणाच्या या प्रकाराला ‘उष्णता संनयन’ असे म्हणतात. [→ उष्णता संनयन]. द्रव्य माध्यमाशिवाय होणार्‍या संक्रमणाला ‘उष्णता प्रारण’ असे म्हणतात. सूर्यापासून निघालेली उष्णता पोकळीतून प्रवास करून पृथ्वीच्या वातावरणात शिरते, ती प्रारणामुळेच. एखाद्या उष्ण भट्टीजवळ उभे राहिल्यास उष्णता जाणवते ती प्रारणामुळेच.
उष्णता प्रारण हे घन, द्रव वा वायू पदार्थापासून, त्यांच्या तापमानामुळे तरंगरूपी ऊर्जेच्या स्वरूपात बाहेर टाकले जाते. हे उष्णता तरंग विद्युत् चुंबकीय तरंगच असतात. मॅक्सवेल यांच्या सिद्धांताप्रमाणे विद्युत् चुंबकीय क्षेत्रांचा परिणाम म्हणून तरंग निर्माण होतात अशा तरंगांच्या प्रसाराची दिशा, विद्युत क्षेत्र व चुंबकीय क्षेत्र एकमेकांशी काटकोन करतात. वास्तविक उष्णता प्रारणाच्या विस्तारात सर्व विद्युत् चुंबकीय वर्णपटाचा म्हणजे रेडिओ तरंगांपासून ते अवरक्त (दृश्य वर्णपटातील तांबड्या रंगाच्या अलीकडील) किरण, दृश्य प्रकाश, जंबुपार (दृश्य वर्णपटातील जांभळ्या रंगाच्या पलीकडील) किरण, क्ष-किरण व गॅमा किरण (अंत्यंत लहान तरंगलांबीचे विद्युत् चुंबकीय तरंग) यांच्यापर्यंतच्या भागांचा समावेश होतो. तथापि पृथ्वीवरील बहुतेक उष्ण पदार्थापासून मिळणारे उष्णता प्रारण बहुशः अवरक्त भागातीलच असते. तार्‍याचे तापमान त्या मानाने अत्युच्च असल्यामुळे त्यांच्या तापमानानुसार त्यांच्यापासून मिळणार्‍या प्रारणाच्या वर्णपटाचा विस्तार कमीअधिक असतो.
उष्णता प्रारणाचा शोध प्रथम हर्शेल यांनी सन १८०० मध्ये लावला. एका वर्णपटदर्शकाच्या (प्रकाशातील निरनिराळ्या रंगाच्या तरंगलांबीदर्शक रेषा दाखविणार्‍या साधनाच्या) प्रयोगामध्ये त्यांनी तापमापकाचा काळा केलेला फुगा वर्णपटातील रक्तवर्णाच्या अलीकडे ठेवला, तेव्हा त्यांना तापमापकाच्या नोंदीवरून तापमान वाढत असल्याचे दिसले. यावरून त्या जागी रक्तवर्णापेक्षा अधिक लांबीचे तरंग अस्तित्वात असले पाहिजेत, असे अनुमान त्यांनी बांधले, या अदृश्य तरंगांना इन्फ्रारेड (अवरक्त) किरण अशी संज्ञा त्यांनी दिली. उष्णता प्रारणाचे मापन (१) क्रुक्स यांचा प्रारणमापक, (२) लेस्ली यांचा भेददर्शी हवा तापमापक, (३) लँग्‍ली यांचा बोलोमीटर (विद्युत् गुणधर्माचा उपयोग करून प्रारण किंवा तापमान मोजण्याने साधन), (४) बॉइज यांचा प्रारण सूक्ष्ममापक, (५) तपचिती (उष्णतेचे सरळ विद्युत् ऊर्जेत रूपांतर करणारे एक साधन), (६) प्रारण उत्तापमापक (दूर अंतरावरून उच्च तापमान मोजणारे उपकरण) वगैरे उपकरणांनी करता येते. उष्णता प्रारणाला काच अपारदर्शक असल्यामुळे त्याचे पृथक्करण करण्यासाठी जो वर्णपटमापक वापरतात, त्यामध्ये काचेच्या लोलकाऐवजी पोटॅशियम ब्रोमाइड, सोडियम क्लोराइड (सैंधव, रॉक सॉल्ट), सिझियम आयोडाइड यांसारख्या पदार्थांच्या स्फटिकांचा लोलक वापरतात. तसेच काचेच्या भिंगाऐवजी धातूंचे अंतर्गोल परावर्तक वापरतात.
प्लांक यांच्या पुंज सिद्धांताप्रमाणे [→ पुंज क्षेत्र सिद्धांत] प्रारण ऊर्जा अखंड स्वरूपात नसून ती अलग अशा पुंजांच्या (क्कांटमांच्या) स्वरूपात असते.
उष्णता तरंग व प्रकाश तरंग यांचे, त्यांच्या तरंगलांबीतील फरक सोडून,बाकी सर्वच बाबतीत साम्य आहे. उष्णता तरंग प्रकाशाप्रमाणेच सरळ रेषेत प्रवास करतात त्यांचा वेग प्रकाशाइतकाच म्हणजे दर सेकंदाला २·९९८ × १०१० सेंमी इतका असतो, त्यांचे परावर्तन, प्रणमन (प्रकाश किरणांचे एका माध्यमातून दुसर्‍या माध्यमात दिशा बदलून जाणे, वक्रीभवन), व्यतिकरण (दोन किंवा अधिक तरंगमालिका एकमेकांवर येऊन पडतात तेव्हा अशा ठिकाणी घडून येणारा आविष्कार प्रकाश तरंगांत अशा ठिकाणी काळेपांढरे किंवा रंगीत पट्टे दिसतात.) विवर्तन (अपारदर्शक पदार्थाच्या कडेवरून किरणांचे, त्यांच्या छायेमध्ये वळणे) व ध्रुवण (प्रकाश तरंगांचे कंपन एकाच किंवा दोन विशिष्ट प्रतलांत म्हणजे पातळ्यांत मर्यादित होणे) प्रकाशाप्रमाणेच होते. प्रकाशाप्रमाणेच त्यांना माध्यमाची जरूरी भासत नाही व त्यांची तीव्रताही प्रकाशाप्रमाणेच अंतराच्या वर्गाच्या व्यस्त प्रमाणात बदलते.
कोणताही पदार्थ तापविला असता त्यापासून उष्णता तरंग बाहेर पडतात. पदार्थाचे तापमान जसजसे वाढवावे तसतशी तरंगलांबी कमी कमी होत जाते. शेवटी दृश्य प्रकाश व नंतर जंबुपार किरण उद्‍भवतात. एका साध्या प्रयोगाने हे सिद्ध करता येईल. काजळीने माखलेल्या एका प्लॅटिनमाच्या तारेतून जर विद्युत् प्रवाह सोडला व तो वाढवत नेला, तर प्रथम उष्णता प्रारण बाहेर पडते. तारेजवळ विद्युत् प्रवाहमापक जोडलेल्या तपयुग्माचे (तांबे व लोखंड यांसारख्या दोन निरनिराळ्या विद्युत् संवाहकांची टोके एकत्र जोडून व उरलेली टोके विद्युत् प्रवाहमापकास जोडून तयार होणार्‍या आणि एकत्र जोडलेल्या टोकांचे तापमान मोजणार्‍या साधनाचे) एक टोक जर नेले तर विद्युत प्रवाहमापक तापविद्युत् (तपयुग्मासारख्या साधनाच्या दोन टोकांतील तापमान फरकामुळे निर्माण होणारा विद्युत् प्रवाह) दर्शवितो. यावरून प्रारणाच्या रूपाने ऊर्जा बाहेर पडते, हे सिद्ध होते. पुढे तारेतील विद्युत् प्रवाह जसजसा वाढवावा तसतसे प्रथम तार किंचित तांबडी (५२५० से. ) तांबडी (९००० से.), नारिंगी (१,१००० से.), पिवळी (१,२५०० से.) व शेवटी पांढरी (१,६००० से.) दिसू लागेल.
सूर्याचे तापमान अत्युच्च असल्याने त्यापासून उष्णता प्रारण व प्रकाश यांची निर्मिती होते. यापैकी बरीचशी उष्णता वातावरणात शोषली जाते. शिवाय पृथ्वीचे सूर्यापासूनचे अंतर बरेच असल्याने,फार मोठ्या क्षेत्रफळावर उष्णता पसरते व त्यामुळे तिची तीव्रता कमी होते.
उष्णता प्रारण जेव्हा एखाद्या पदार्थावर पडते तेव्हा त्यातील काही भागाचे परावर्तन होते, काही भागाचे शोषण होते व उरलेल्या भागाचे प्रेषण (बाहेर टाकण्याचे कार्य) होते. जर एकंदर प्रारण ऊर्जेपैकी परावर्तित अंश r शोषित अंश a व प्रेषित अंश t असेल तर r + a = t = 1 हे समीकरण मिळते. r, a, आणि t यांची मूल्ये तरंगलांबी λ वर अवलंबून असतात. म्हणून तरंगलांबी λ असताना rλ स परावर्तनाचा गुणांक aλ स शोषणाचा गुणांक व tλ स प्रेषणाचा गुणांक असे संबोधतात.
उत्सर्जक शक्ती (eλ) : ठराविक तापमानास पदार्थाच्या एकक क्षेत्रफळापासून दर सेकंदाला λ व λ+ dλ या छोट्या टप्प्यातील तरंगलांबीतील उत्सर्जित होणारी ऊर्जा eλdλ इतकी असते, यातील eλया राशीस त्या पदार्थाची त्या तापमानाची उत्सर्जक शक्ती म्हणतात.
प्रीव्होस्ट यांचा उष्णता विनिमय सिद्धांत : या सिद्धांताप्रमाणे निरपेक्ष शून्याहून [- २७३० सें हून, → केल्व्हिन निरपेक्ष तापक्रम] अधिक तापमान असलेला कोणताही पदार्थ उष्णतेचे उत्सर्जन करतो, पदार्थाच्या तापमानातील वाढीबरोबर त्यापासून होणारे उष्णतेचे उत्सर्जनही वाढते. सभोवतालच्या पदार्थाशी कमीअधिक प्रमाणात होणार्‍या उष्णतेच्या देवाणघेवाणीमुळे पदार्थाचे तापमान बदलते. यामुळे दोन भिन्न तापमानांचे पदार्थ एकमेकांशेजारी ठेवले असता थोड्याच वेळात त्यांचे तापमान एकमेकांबरोबर होते. परंतु जरी दोघांचे तापमान सारखे झाले, तरी त्यांची उष्णतेची देवाणघेवाण चालूच राहते. म्हणजे तापमान एक झाले याचा अर्थ ते पदार्थ समतोलित अवस्थेत आहेत. ‘प्रत्येक पदार्थ (समतोलित स्थितीत असताना) विशिष्ट कालांतरात जेवढी उष्णता आत घेतो तेवढीच उष्णता त्याच कालांतरात बाहेर टाकतो’, यालाच प्रीव्होस्ट यांचा उष्णता विनियम सिद्धांत म्हणतात.
कृष्ण पदार्थ : एखादा पदार्थावर पडलेल्या उष्णतेचे, जर त्या पदार्थामुळे परावर्तन अथवा प्रेषण मुळीच होत नसेल व फक्त शोषणच होत असेल, तर अशा पूर्णशोषक पदार्थाला ‘कृष्ण पदार्थ’ असे म्हणतात. असा कृष्ण पदार्थ प्रत्यक्षात अस्तित्वात नाही परंतु जवळजवळ पूर्णशोषक असे पदार्थ आहेत. उदा., दिव्याची काजळी, प्लॅटिनमाची काजळी वगैरे. हे पदार्थ ९६ ते ९८ टक्के उष्णतेचे शोषण करतात .कृष्ण पदार्थ जसा उष्णतेचा उत्तम शोषक असतो, तसाच तो उत्तम उत्सर्जकही असतो.
स्थिर तापमान असलेल्या बंद भांड्यातील प्रारण कृष्ण पदार्थाच्या प्रारणासारखेच असते. अशा भांड्यास एक लहान छिद्र ठेवले, तर त्या छिद्रातून आत जाणारे प्रारण आतल्या आत अनेक वेळा परावर्तित झाल्याने त्या प्रारणाचे संपूर्ण शोषण होते तसेच त्या छिद्रातून बाहेर पडणारे प्रारणही त्या तापमानाला होऊ शकणारे संपूर्ण प्रारण असते.
आ. १. फेरी यांचा पूर्णशोषक (कृष्ण पदार्थ) : अ – छिद्र, आ- छिद्रासमोरील भाग.
वीन व लुमर यांनी आतून काळे केलेले पितळेचे अथवा प्लॅटिनमाचे नळकांडे कृष्ण पदार्थ म्हणून वापरले. नळकांड्याचे तापमान विद्युत् प्रवाहाने स्थिर राखले होते. नळकांड्याच्या टोकाला ठेवलेल्या एका सूक्ष्म छिद्रातून प्रारण बाहेर पडले. नळकांडे चिनी मातीच्या नळ्यांनी वेष्टिलेले होते.
फेरी यांनी आ. १ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे कृष्ण पदार्थ बनविला. त्यात अ हे छिद्र असून छिद्रासमोरचा भाग आ त्यापासून फारसे उत्सर्जन होऊ नये म्हणून शंकूच्या आकाराचा बनविला. या पूर्ण शोषकांचे वैशिष्ट्य असे की, त्यामध्ये कोणताही पदार्थ ठेवला असता, त्यापासून उद्‌भवणारे प्रारण कृष्ण पदार्थाच्या प्रारणाप्रमाणेच असते.
किरखोफ यांचा नियम : कोणत्याही लांबीच्या उष्णता तरंगांना प्रतिबंध करणारे एक बंदिस्त कोटर आहे. व कोटराच्या भिंतींचे तापमान एकसारखे आहे अशी कल्पना करा. अशा कोटरामध्ये जर एखादा पदार्थ ठेवला, तर तो पदार्थ व बंदिस्त कोटराच्या भिंती या दरम्यान उष्णतेची देवाण-घेवाण सुरू होऊन शेवटी दोघांचेही तापमान सारखे होईल. आता फक्त λ व λ + dλ या मर्यादेतील लांबीचे तरंग विचारात घेऊ. समजा, पदार्थाची शोषक शक्ती aλ आहे, उत्सर्जक शक्ती eλ आहे, तापमान T आहे व दर सेकंदाला पदार्थाच्या एकक पृष्ठभागावर पडणारी उष्णता ऊर्जा dQ आहे. मग, दर सेकंदाला पदार्थाचा एकक पृष्ठभाग aλdQ इतकी उष्णता शोषतो व उरलेली ऊर्जा (1-aλ) dQ परावर्तित किंवा प्रेषित होते. शिवाय दर सेकंदाला पदार्थाचा एकक पृष्ठभाग eλdλ इतकी उष्णता उत्सर्जित करतो. समतोल अवस्थेत पदार्थाला मिळणारी व पदार्थामधून बाहेर जाणारी दर सेकंदातीला ऊर्जा सारखीच असली पाहिजे. म्हणून
असे समीकरण मिळते. कृष्ण पदार्थाच्या बाबतीत aλ = 1 व eλ चे मूल्य कमाल (म्हणजे Eλ) होते म्हणून कृष्ण पदार्थ वा पूर्ण शोषकाच्या बाबतीत
हे समीकरण मिळते. समी. (१) व (२) यांची तुलना केली असता
हे समीकरण मिळेत. हे समीकरण म्हणजेच किरखोफ सिद्धांत होय. तो पुढीलप्रमाणे सांगता येईल : ‘कोणत्याही ठराविक तापमानास पदार्थाची उत्सर्जक शक्ती व शोषक शक्ती यांचे गुणोत्तर अचल राहते व ते त्याच तापमानाच्या कृष्ण पदार्थाच्या उत्सर्जन शक्तीएवढे असते’. किरखोफ यांचा नियम फ्ल्यूगर यांनी प्रयोगाने सिद्ध केला. प्रयोगामध्ये त्यांनी तोरमल्ली (टुर्मलीन) स्फटिकामुळे होणारे उत्सर्जन व शोषण मोजले. किरखोफ यांच्या सिद्धांताने खगोलीय भौतिक व वर्णपटविज्ञान या विज्ञान शाखांचा उदय झाला.
सूर्याच्या वर्णपटामध्ये आढळणार्‍या फ्राइनहोफर रेषांचे (फ्राउनहोफर या जर्मन शास्त्रज्ञांनी शोधून काढलेल्या व त्यांच्या नावाने ओळखल्या जाणार्‍या रेषांचे) स्पष्टीकरण या सिद्धांतामुळे शक्य झाले. सूर्याच्या मध्यभागाचे तापमान त्याच्या भोवतीच्या वातावरणापेक्षा पुष्कळच जास्त आहे. सूर्यकिरणांपासून मिळणारा वर्णपट मुळात अखंड असतो. परंतु हे सूर्यकिरण जेव्हा सूर्याच्या वातावरणातून जातात, तेव्हा त्यातील सोडियम, तांबे वगैरे वायुरूपातील पदार्थ ठराविक तरंगलांबीचे किरण शोषतात यामुळे वर्णपटदशर्कात दिसणार्‍या सूर्याच्या वर्णपटात त्या त्या जागी काळ्या रेषा दिसतात. हेच पदार्थ तापविले असता त्यांच्यापासून त्याच तरंगलांबीचे किरण उत्सर्जित होतात. उदा., सोडियम धातू पिवळे किरण शोषतो व तो तापविला असता पिवळेच किरण उत्सर्जित करतो. यावरून किरखोफ यांच्या सिद्धांताचा अचूकपणा, सिद्ध होतो. यंग यांनी १८७२ मध्ये संपूर्ण सूर्यग्रहणाच्या वेळी सूर्याचा वर्णपट अभ्यासिला. त्यावेळी सूर्याच्या वातावरणातील पदार्थ चमकू लागून त्यांचा वर्णपट मिळाला. या वर्णपटातील रेषा एरव्ही दिसणार्‍या फ्राउनहोफर रेषांच्या जागीच आहे. असे त्यांना दिसून आले.
किरखोफ यांच्या शोधामुळे योग्य प्रकारे उत्तेजित झालेल्या निरनिराळ्या प्रत्येक अणूपासून ठराविक तरंगलांबीचाच प्रकाश उत्सर्जित होतो व ही तरंगलांबी त्या अणूची गुणदर्शक असते, हे प्रथमच सिद्ध झाले. फ्राउनहोफर रेषांच्या अभ्यासावरून कित्येक मूलद्रव्यांचा शोध लागला [→ वर्णपटविज्ञान] .
करड्या पदार्थाचे प्रारण : कृष्ण पदार्थापासून उत्सर्जित होणार्‍या प्रारण ऊर्जेचा तिच्या वितरणाप्रमाणे वर्णपट मिळतो. ऊर्जेचे हे वितरण संपूर्ण वर्णपटात (किंवा एका ठराविक टप्प्यातील तरंगलांबीमध्ये) जर एका स्थिर गुणकाने कमी केले, तर करड्या पदार्थाला लागू पडणारे ऊर्जा वितरण मिळते. यावरून असे दिसून येईल की, करड्या वर्णाच्या पदार्थापासून उत्सर्जित होणार्‍या प्रारण ऊर्जेचे वितरण कृष्ण पदार्थापासून उत्सर्जित होणार्‍या प्रारण ऊर्जेच्या वितरणासारखेच पण एका स्थिर गुणकाने कमी केलेले, असे असते. उदा., वर्णपटाच्या दृश्य भागात बहुतेक धातूंची उत्सर्जक शक्ती समान असते म्हणून या धातू दृश्य वर्णपटात करड्या पदार्थाप्रमाणेच वागतात. करड्या वर्णाची कल्पना काही पदार्थापासून उद्‍भवणार्‍या प्रारणांची तीव्रता आजमाविण्यासाठी उपयोगी पडते. याकरिता श्टेफान-बोल्टसमान सिद्धांत उपयोगी पडतो. (या सिद्धांतासंबंधीचे विवरण खाली आले आहे.).
आ. २. प्रारणाचा दाब. I = प्रारणाची तीव्रता.
प्रारणाचा दाब : उष्णता प्रारणाचे गुणधर्म प्रकाशाप्रमाणेच असल्यामुळे प्रकाशाप्रमाणेच त्यांचाही थोडा पण निश्चित दाब पडतो. केल्पर यांना या दाबाची अंधुक कल्पना, सूर्याकडे जाणार्‍या धूमकेतूची शेपटी त्याच्या विरुद्ध दिशेस नेहमी राहते या निरीक्षणावरून फार पूर्वीच आली होती. परंतु प्रारणाच्या दाबाच्या कल्पनेला त्यावेळी प्रायोगिक पुरावा मिळू न शकल्याने ती कल्पना तेव्हा सोडून द्यावी लागली. परंतु पुढे १८७० मध्ये मॅक्सवेल यांनी प्रकाशाचा विद्युत् चुंबकीय सिद्धांत मांडला व त्यामध्ये प्रकाशाला थोडा दाब असतो आणि हा दाब समांतर प्रकाशशलाकांच्या बाबतीत प्रकाशाच्या ऊर्जेच्या घनतेएवढा असतो, असे त्यांनी दाखविले (आ.२) जर प्रारणाची तीव्रता I असेल (दर सेकंदाला एकक पृष्ठभागावर लंब दिशेने पडणारी ऊर्जा), प्रकाशाचा वेग c असेल व प्रारणाची ऊर्जा घनता ε असेल, तर समांतर प्रारणाचा दाब
इतका असतो. जर प्रारण समांतर नसून सर्व बाजूंस सारखे विखुरलेले असेल, तर दाबाची तिन्ही अक्षांच्या दिशांना समान वाटणी होते. म्हणून
असे समीकरण मिळते. बार्टोली यांनी उष्मागतिकीच्या दुसर्‍या सिद्धांताच्या साहाय्याने [→उष्मागतिकी ] प्रारणास दाब असतो, असे सिद्ध केले.
श्टेफान–बोल्टस्‌मान यांचा सिद्धांत : टिंड्‍ल आणि डुलाँग व पेटिट यांच्या प्रयोगांच्या आधारे १८७९ मध्ये श्टेफान यांनी असा नियम मांडला की, ‘कोणत्याही पदार्थापासून प्रति-सेंकंदाला व प्रतिसेंमी.2 क्षेत्रफळाकडून उत्सर्जित होणारी प्रारण ऊर्जा ही त्या पदार्थाच्या निरपेक्ष तापमानाच्या चतुर्थ घाताच्या सम प्रमाणात असते’. १८८४ मध्ये बोल्टस्‌मान यांनी हा नियम ऊष्मागतिकीच्या साहाय्याने सिद्ध केला व असे दाखविले की, हा नियम कृष्ण पदार्थाना पूर्णांशाने लागू पडतो. म्हणून हा नियम ‘श्टेफान –बोल्टसमान सिद्धांत’ म्हणून ओळखला जातो. हा सिद्धांत असा जर T0 0 के. (निरपेक्ष) तापमानाचा एक कृष्ण पदार्थ T0 के. तापमानाच्या दुसर्‍या कृष्ण पदार्थाने वेढलेला असेल तर प्रति-सेंकंदाला पहिल्या पदार्थाच्या प्रत्येक सेंमी.२ पृष्ठभागापासून बाहेर पडणारी ऊर्जा E ही (T4 – T04) या प्रमाणात असते म्हणून
आ. ३. लुमर व प्रिंगशाइम यांची प्रयोगरचना : अ – भांडे, आ – लुमर-कुर्लबॉम उष्णतामापक, इ – कृष्ण पदार्थ, ई – तपयुग्म, उ – पडदे.
यात ० हा श्टेफान स्थिरांक आहे. त्याचे मूल्य ५·७ × १०-५ अर्ग से. -१ (सेंमी)-२ (०के) -४ इतके आहे. लुमर आणि प्रिंगशाइम यांनी हा सिद्धांत १००० से. ते १,२६०० से. या तापमानाच्या मर्यादेत पडताळून पाहिला. त्यांची प्रयोग रचना आ.३ मध्ये दाखविली आहे. आ हा लुमर-कुर्लबॉम उष्णतामापक असून उष्णतामापक असून अ या भांड्यातील उकळते पाणी प्रमाण प्रारणांचे उगमस्थान आहे व त्याचा उपयोग उष्णतामापकाचे अंशक परिक्षण करण्यासाठी (मापप्रमाण निश्चित करण्यासाठी) होतो. इ हा कृष्ण पदार्थ उत्सर्जक असून त्याचे तापमान ई या तपयुग्माच्या मदतीने मोजता येते.
प्रयोग जर २००० से. ते ६००० से. या टप्प्यात करावयाचा असेल, तर आतून प्लॅटिनमाची काजळी माखलेला एक तांब्याचा पोकळ गोल कृष्ण पदार्थ म्हणून वापरतात. गोल तापविण्यासाठी सोडियम व पोटॅशियम नायट्रेट यांचे मिश्रण असलेल्या एका कुडांत तो ठेवतात. हे मिश्रण २१९० से. तापमानास वितळते. प्रयोग जर ९००० से. ते १,२००० से. या टप्प्यात करावयाचा असेल तर आतून प्लॅटिनमाची काजळी माखलेल्या लोखंडी भांड्याची कृष्ण पदार्थ म्हणून योजना करतात व ते भांडे दुहेरी भिंतीच्या वायुभट्टीच्या साहाय्याने तापवितात. तपयुग्म तापमापक एका चिनी मातीच्या नळकांड्यात ठेवलेले असते. उ हे जरूर तेव्हा वापरावयाचे पडदे पाण्याने थंड केलेले असतात व ते प्रारणास उष्णतामापकाकडे जाण्यास प्रतिबंध करू शकतात.
कृष्ण पदार्थाच्या वर्णपटातील प्रारण ऊर्जेचे वितरण : पदार्थापासून उत्सर्जित होणार्‍या प्रारणाची तरंगलांबी एकच नसून तरंगलांबींचा एक अखंड वर्णपटच असतो. या वर्णपटातील ऊर्जेचे वितरण कसे होते हे समजणे आवश्यक आहे. याकरिता वीन, रॅली व जीन्स यांनी ऊष्मागतिकी व विद्युत् चुंबकीय सिद्धांत यांचा उपयोग करून काही नियम सिद्ध केले. त्यांची पद्धत क्लिष्ट असून नियम तितकेसे परिपूर्ण नाहीत. परंतु त्याच्या या कामगिरीमुळेच पुढे प्लांक (९१०१) यांना त्यांच्या पुंज कल्पनेवर आधारलेला नवीन परिपूर्ण असा नियम मांडता आला.
वीन यांचा सिद्धांत : वीन यांनी १८९३ मध्ये असे सिद्ध केले की, कृष्ण पदार्थाच्या दर सेंमी.२ पृष्ठभागापासून प्रति-सेकंदाला उत्सर्जित होणार्‍या λ आणि λ + dλ या तरंगलांबींच्या मर्यादेतील प्रारण ऊर्जा
असते. समीकरण (७) यास वीन यांचा ऊर्जा वितरणाचा सिद्धांत म्हणतात. यात T हे कृष्ण पदार्थाचे निरपेक्ष तापमान असून f (λ T) हे λT चे अज्ञात फलन (गणितीय संबंध) आहे व A हा स्थिरांक आहे.
आ. ४. E आणि यांचा आलेख : T, T’ – तापमान P, P’ – कमाल उत्सर्जन बिंदू : E – ऊर्जा, – तरंगलांबी.
ऊर्जा वितरण जर कोणत्याही एका तापमानास (T) माहीत असेल तर ते कोणत्याही दुसर्‍या तापमानास (T’) आ. ४ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे काढता येईल त्यासाठी भुज (आडवा अक्ष) T/T या प्रमाणात कमी केला पाहिजे व कोटी (उभा अक्ष) (T/T’)5 या प्रमाणात वाढविली पाहिजे. यामुळे आलेखाची उंची वाढेल, पण तो आकुंचित होईल .आलेखांतर्गत क्षेत्रफळ (म्हणजेच एकूण ऊर्जा तीव्रता) (T / T)4 या प्रमाणात बदलेल. यावरून श्टेफान यांच्या नियमाला पुष्टी मिळते. T’ तापमानाच्या आलेखात कमाल उत्सर्जन बिंदू P’ आहे (आ. ४), तर T तापमानाच्या आलेखात P आहे. या कमाल बिंदूस अनुलक्षून तरंगलांबी अनुक्रमे λm व λm असल्यास,
याचा अर्थ असा की, तापमान वाढल्यास आलेखाच्या परमोच्च बिंदूस अनुलक्षून असलेली तरंगलांबी λm कमी होते यास वीन यांचा ‘स्थलांतर नियम’ म्हणतात.
वीन यांच्या सिद्धांताचा प्रायोगिक पडताळा : वीन यांच्या सिद्धांताची प्रायोगिक परीक्षा पाशेन, लुमर आणि प्रिंगशाइम, रूबेन्स आणि कुर्लबॉम वगैरे शास्त्रज्ञांनी केली. लुमर आणि प्रिंगशाइम यांच्या प्रयोगात त्यांनी ६२१० के. ते १,६४६० के. तापमानांच्या पट्ट्यात ऊर्जा वितरण मोजले व आलेख काढले (आ.५) आणि ते वीन समीकरणावरून (समी. ७) काढलेल्या आलेखाबरोबर ताडून पाहिले.
आ. ५. लुमर व प्रिंगशाइम यांचा E व आलेख: E – ऊर्जा, – तरंगलांबी, के – केल्व्हिन नुरपेक्ष तापमान.
या तुलनेमध्ये λmT = स्थिरांक हा वीन यांचा स्थलांतर नियम बरोबर असल्याचे दिसून आले. परंतु वीन यांचा ऊर्जा वितरणाचा सिद्धांत .
फक्त लहान तरंगलांबींच्याच प्रारणांना लागू पडतो, असे दिसून आले.
सैद्धांतिक आलेख काढण्यासाठी वीन यांच्या सिद्धांतातील f या अज्ञात फलनाचे मूल्य माहीत असणे जरूर आहे. हे मूल्य वीन यांनी काही अनुमाने ठरवून त्यावरून काढले.
रॅली-जीन्स यांचा सिद्धांत : त्यानंतर रॅली व जीन्स यांनी मॅक्सवेल यांच्या विद्युत् चुंबकीय सिद्धांताचा आधार घेऊन नवीन सिद्धांत प्रस्थापित केला. प्रथमतः कंपनाच्या किती तर्‍हा आहेत, याचा विचार करू.
समजा p, q व r लांबीच्या बाजू असलेली स्थितिस्थापक (विकृती घडवून आणणार्‍या प्रेरणा काढून घेतल्यावर मूळ स्थितीस परत येणार्‍या) पदार्थापासून बनविलेली एक काटकोन चौकोनकृती पेटी आहे व या पेटीत सर्व दिशांना असणारी स्थिर कंपने निर्माण झालेली आहेत. कोणत्याही एका तरंगाच्या सुरुवातीच्या दिक्‌कोज्या (एखाद्या रेषेने सहनिर्देशक अक्षांशी केलेल्या कोनांची कोज्या गुणोत्तरे) जर 1, m व n असतील, तर पेटीच्या भिंतीपासून जेव्हा त्या तरंगाचे परावर्तन होते, तेव्हा त्याच्या दिक्‌कोज्या +1, m ,+n या आठांपैकी कोणत्याही असू शकतील. म्हणजेच परावर्तनाची दिशा या आठांपैकी कोणतीही एक असू शकेल. तरंग स्थिर असल्यामुळे एका परावर्तनानंतर N λ/2 एवढे अंतर चालून गेल्यानंतरच त्याचे दुसरे परावर्तन होऊ शकेल येथे N हा कोणताही पूर्णांक आहे व λ तरंगलांबी आहे. म्हणून.
हे समीकरण मिळते. याचा अर्थ असा आहे की, ज्या कंपनांची तरंगलांबी समी. (९) ची पूर्तता करील त्याच कंपन पद्धती शक्य असतील.
एकमेकांशी काटकोन करणारे ती अक्ष घेऊन व n1, n2, n3 यांस पूर्णांक मूल्ये देऊन जर आलेख काढला, तर अनेक बिंदूची एक जाळी तयार होते. यातील प्रत्येक बिंदू, ठराविक दिशेने जाणारे व ठराविक तरंगलांबीचे एक स्थिर कंपन दर्शवितो. समी (९) हे लंबगोलाचे समीकरण आहे. यातील प्रत्येक एकक घनफळात एक बिंदू येतो. म्हणजेच त्याच्या घनफळाइतकी स्थिर कंपने शक्य आहेत.
आता λ व λ+dλ या टप्प्यातील तरंगलांबीच्या कंपनांचा जर विचार केला, तर या कंपनांची संख्या दोन लंबगोलांमधील पोकळीच्या घनफळाएवढी असणार,हे उघड आहे. लंबगोलाचे घनफळ 4/3∏.8pqr/λ3असल्याने पोकळीचे घनफळ d/dλ(4/3 ∏.8pqr/λ3 )dλ इतके असणार. प्रत्येक कंपन आठ प्रकारे होऊ शकत असल्याने प्रत्यक्ष कंपनांची संख्या 1/8.d/dλ (4/3∏.8pqr/λ3)dλ=4∏ pqrd∏/λ4 = 4∏vdλ/λ4 इतकी येते (v = pqr = पेटीचे घनफळ). म्हणून प्रत्येक एकक घनफळातील λ व λ + dλ या टप्प्यातील तरंगलांबींच्या कंपनांची संख्या =4ndλ/λ4.विद्युत् चुंबकीय तरंगात,विद्युत् व चुंबकीय अशा दोन वेगवेगळ्या प्रकारांचे एकमेकांशी काटकोन करणारे तरंग असल्याने व प्रत्येक प्रकारच्या एकक घनफळातील कंपनांची संख्या 4ndλ/λ4 असल्याने एकक घनफळातील एकूण कंपने 8ndλ/ λ4इतकी होतील.
ऊर्जेच्या समवितरणाच्या रूढ तत्त्वानुसार प्रत्येक मुक्तमात्रेशी (एखाद्या प्रणालीची स्थिती निश्चित करणार्‍या बदलत्या राशींच्या म्हणजे चलांच्या संख्येत मुक्तमात्रा म्हणतात) 1/2 KT इतकी गतिज ऊर्जा व तितकीच स्थितिज ऊर्जा निगडीत असल्याने,प्रत्येक मुक्तमात्रेशी निगडीत असलेली एकूण ऊर्जा kT असते, म्हणूनλव λ +dλ या टप्प्यातील एकक घनफळातील ऊर्जा ,म्हणजेच ऊर्जा घनता
इतकी असते. येथे k हा बोल्टसमान स्थिरांक आहे.हे समी ,(१०) म्हणजेच रॅली –जीन्स यांचा प्रारणाचा ‘ऊर्जा वितरणाचा सिद्धांत’ होय. हे समीकरण प्रायोगिक आलेखाशी ताडून पाहिले असता असे दिसून आले की , ते फक्त मोठ्या तरंगलांबीच्या तरंगांनाच लागू पडते व लहान तरंगलांबींना ते लागू पडत नाही.
वीन आणि रॅली-जीन्स यांच्या सिद्धांतांतील विसंगतीचा विचार करता माक्स फ्लांक यांनी असे अनुमान काढले की, हे नियम सिद्ध करताना रूढ भौतिकीय तत्त्वांचा आधार घेतला गेला, हेच मुळात चुकले असावे. म्हणून त्यांनी १९०१ मध्ये अगदी नवीन व क्रांतिकारक असा स्वतःचा पुंज सिद्धांत मांडला. एका बंद भांड्यातील वायूच्या रेणूंस सांख्यिकीतील (संख्याशास्त्रातील) नियम लागू करून,
रेणूंच्या शक्य असलेल्या अनेक कंपनांत विभागलेल्या ऊर्जेपैकी E व E+dE या छोट्या टप्प्यातील ऊर्जा वितरणाची सर्वाधिक संभाव्यता Ae – E/kT इतकी येते, असे त्यांनी दाखविले. यात A हा कंपनांच्या संख्येवर अवलंबून असणारा स्थिरांक असून T हे निरपेक्ष तापमान व K हा बोल्टसमान स्थिरांक आहे. ऊर्जेच्या विभागणीत,रूढ भौतिकीनुसार ऊर्जा E ही 0 व ∞ या मर्यादेतील कोणतेही मूल्य घेत नसून ती E=0 , E= ε E = 2 ε अशी मूल्ये घेते, असे त्यांनी मानले. याचा अर्थ असा होतो की , 0 व E = ε E= 2ε … अशी मूल्ये घेते, असे त्यांनी एक शून्य तरी असू शकेल अथवा ε असू शकेल. या दोहोंच्या दरम्यानचे कोणतेही मूल्य E घेऊ शकणार नाही. या त्यांच्या गृहीता प्रमाणे ε हा ऊर्जेचा लहानात लहान पुंज (क्वांटम) असून E चे मूल्य E = n ε (n = 0, 1,2 …) असेच असू शकते. म्हणून त्यांनी मांडलेल्या या सिद्धांतास पुंज सिद्धांत असे नाव प्राप्त झाले.
आता dE हा वरील ऊर्जामूल्याभोवतीचा एक अती लहान व समान टप्पा आहे असे समजल्यास E = O , E = ε, E= 2 ε … ऊर्जामूल्यांच्या कंपनाची संख्या 1: e– ε/kt:…या प्रमाणात असेल. यावरून एकूण कंपने 1+e– ε/kT+e-2 ε/kT+++…..=n/1-e- ε/kT इतकी होतात. या सर्व कंपनांची एकूण ऊर्जा = n(0+ εe- ε/kT+2 ε.e-2 ε/kT+….) = n ε/e ε/kT(1-e– ε/kT)2 इतकी येते. म्हणून एकूण ऊर्जेस एकूण कंपनांच्या संख्येने भागले असता कंपनाची सरासरी ऊर्जा Ē = ε/e ε/kT-1 …… ……(११) (११) येते. समी. (११) प्रमाणे ε → 0 असताना ,Ē = kT येते व ही गोष्ट रूढ भौतिकीच्या तत्त्वाशी जळणारी आहे.
प्लांक यांचा ऊर्जा वितरणाचा सिद्धांत : वर्णपटातील ऊर्जा वितरणाची समस्या सोडविण्याच्या बाबतीत रूढ यामिकी अयशस्वी ठरली, हे मागे नमूद केले आहेच. प्लांक यांचा पुंज सिद्धांत या दृष्टीने यशस्वी ठरला आहे. विज्ञानातील इतर शाखांमध्येही या सिद्धांताचा यशस्वीरीत्या अवलंब केला गेला आहे व ही गोष्ट या सिद्धांताची सत्यता दर्शविते.
पुंज सिद्धांताचे नियम : (१) ν कंप्रता असलेल्या कंपित्राची (कंपने करणार्‍या साधनाची) ऊर्जा nhv इतकी असते. येथे h हा विश्वस्थिरांक असून त्यास प्लांक स्थिरांक म्हणतात. (२) शून्य निरपेक्ष तापमानातही कंपित्राची ऊर्जा शून्य होत नसून ती प्रत्येकी 1/2hv इतकी असते. म्हणून v कंप्रता असलेल्या एका कंपित्राची ऊर्जा E = (n+ ½) hv अशी येते (यात n चे मूल्य ०,१,२,३,.. या पूर्णांकांपैकी कोणतेही असू शकते). n ची मूल्ये एकामागून एक वरील सूत्रात वापरता E =1/2hv, 2/3hv, 5/2hv,… अशी ऊर्जामूल्ये मिळतात (रूढ यामिकीशी हे विसंगत आहे, कारण त्याप्रमाणे ऊर्जामूल्य 0 पासून ∞ पर्यंत कोणतेही असू शकते). याचा अर्थ असा आहे की, प्रारण ऊर्जेचे उत्सर्जन किंवा शोषण पुंजाने होते.म्हणून कंप्रता असलेल्या व λ तरंगलांबी असलेल्या (v= c/λ , c = प्रकाशवेग) कंपित्राची सरासरी ऊर्जा
इतकी येते. मागे सिद्ध केल्याप्रमाणेλ व λ +dλ या टप्प्यातील एकक घनफळातील तरंगलांबीची संख्या 8∏/λ4 dλ असल्याने , वर्णपटातील ऊर्जा वितरण पुढीलप्रमाणे होते:
येथे C1 = 8 hc व C2 = hc/k स्थिरांक आहेत. समी. (१३) प्लांक यांचा ऊर्जा वितरणाचा सिद्धांत म्हणून ओळखले जाते. जेव्हा लहान λ असेल,तेव्हा हे समीकरण वीन समीकरणाचे [समी. (७) चे] रूप धारण करते. तसेच जेव्हा तरंगलांबी λ मोठी असेल, तेव्हा हे समीकरण रॅली-जीन्स समीकरणाचे [समी. (१०) चे] रूप धारण करते.
आ. ६. फ्लांक यांच्या समीकरणावरून काढलेला ऊर्जा वितरणाचा आलेख : E-ऊर्जा, – तरंगलांबी, के-केल्व्हिन निरपेक्ष तापमान.
१,०००० के. तापमानाच्या कृष्ण पदार्थाच्या वर्णपटातील ऊर्जा वितरणाचा प्लांक यांच्या समीकरणावरून काढलेला आलेख आ. (६) मध्ये दाखविला आहे. त्यातील तुटक रेषा ही निरनिराळ्या तापमानाच्या आलेखांच्या महत्तम बिंदू मधून काढलेली आहे. लुमर व प्रिंगशाइम, पाशेन वगैरे शास्त्रज्ञांनी काढलेल्या प्रायोगिक आलेखाशी हा आलेख पूर्णांशाने जुळतो. समी (१३) चे λ स अनुलक्षून अवकलन [→ अवकलन व समाकलन] करून येणारे पद शून्याबरोबर मांडून, महत्तम बिंदूस अनुलक्षून असलेले λm चे मूल्य मिळते. ते असे ४·९६५१ = C2/ λmT …… .. (१४) C२ चे प्रायोगिक मूल्य १·४३८७९ (सेंमी.) (०के.) असल्याने समी. (१४) वरून m चे मूल्य काढणे शक्य होते. λm कळल्यामुळे, λm T = स्थिरांक हा वीन यांचा स्थलांतर नियम पडताळून पाहता येतो. या स्थिरांकाचे मूल्य ०·२८९७ (सेंमी.) (०के.) येते.
संपूर्ण प्रारणाची एकूण ऊर्जा घनता समी. (१३) ने λ च्या O पासून ∞पर्यंतच्या मर्यादांत समाकलन करून मिळते.
(से.)-१ (०के)-४ इतके आहे. σ व C2 यांची प्रायोगिक मूल्ये समी. (१६) मध्ये व C2 = hc/k या समीकरणात वापरल्या असता प्लांक यांचा विश्वस्थिरांक
h = (६·६२५६ ± -०·००००२४) × १०-२७ अर्ग सेकंद व बोल्टसमान यांचा विश्वस्थिरांक
k = (१·३८०५४ ± ०·००००४७) × १०-१६ अर्ग (०के)-१ ही महत्त्वाची मूल्ये मिळतात. K च्या ज्ञात मूल्यावरून ॲव्होगाड्रो स्थिरांक N (एका ग्रॅम-रेणूमधील म्हणजे ग्रॅममध्ये मोजलेल्या रेणुभाराइतक्या पदार्थातील रेणूंची संख्या) चे मूल्य मिळते.
N= (६·०२२५२ ± ०·००११) ×१०२३ (मोल)-१
प्रारणाचे शोषण : प्रारण जेव्हा घन, द्रव अथवा वायुरूप पदार्थातून जाते तेव्हा त्याची तीव्रता कमी होते. याचे एक कारण म्हणजे ध्यमात होणारे प्रारणाचे शोषण होय. याशिवाय प्रारणाच्या प्रकीर्णनामुळे (विखुरण्यामुळे) सुद्धा त्याची तीव्रता कमी होते.
जेव्हा पदार्थावर पडणार्‍या सर्व तरंगांचे सारख्या प्रमाणात शोषण होते तेव्हा त्या शोषणास ‘सर्वसाधारण’ शोषण म्हणतात. यामुळे अशा पदार्थांमधून बाहेर पडणार्‍या प्रारणाची (प्रकाशाची) तीव्रता कमी होते व ते पदार्थ करडे दिसतात. अशा तर्‍हेने सर्वच तरंगांचे सारख्या प्रमाणात शोषण करणारे पदार्थ नाहीत. परंतु अर्धपारदर्शक असा प्लॅटिनमाचा पातळ पडदा किंवा तत्सम पदार्थ हे जवळजवळ करडे म्हणण्यास हरकत नाही. याउलट बहुतेक पदार्थ तरंगांचे विवेचनात्मक (निवडक) शोषण करतात व यामुळेच पदार्थांना रंग प्राप्त होतो. उदा. हिरवी काच वर्णपटातील तांबड्या व निळ्या रंगाचे शोषण करते व म्हणून ती हिरवी दिसते.
पदार्थ कोणत्या तरंगांचे शोषण करतो ते पाहण्यासाठी वर्णपटदर्शक वापरतात. प्रकाशाचे उगमस्थान व वर्णपटदर्शक यांमध्ये पदार्थ ठेवून, पदार्थातून बाहेर येणार्‍या प्रकाशाच्या वर्णपटावरून त्या पदार्थाची शोषकता अजमावता येते. उष्णता प्रारणाच्या अभ्यासासाठी भिंगाऐवजी धातूचे अंतर्गोल परावर्तक वापरतात. याशिवाय उष्णता प्रारणाच्या मोजमापासाठी लँग्‍ली यांचा बोलोमीटर, तपचिती यांसारखी उपकरणे वापरतात.
घन अथवा द्रव पदार्थ बहुधा अखंड शोषणपट्टे दर्शवितात. काही धातूंचे शोषणपट्टे अतिशय अरुंद असतात व फार कमी तापमानास ते जवळजवळ काळ्या रेषांच्या रूपात दिसतात.
संपूर्ण वर्णपटाचा अभ्यास केला असता असे दिसून येईल की असा एकही पदार्थ नाही की, जो कोणत्या ना कोणत्या तरी तरंगाचे शोषण करीत नाही. धातू ज्या किरणांचे शोषण करतात ते सहसा त्यांच्या तरंगलांबीवर अवलंबून असत नाही. पण याला अपवाद आहेतच उदा., चांदीची पातळ पट्टी दृश्य प्रकाशाचे शोषण करते, परंतु ३,१६०० अँगस्ट्रॉम (१ अँगस्ट्रॉम = १०-८ सेंमी.) तरंगलांबीच्या व त्याच्या आसपासच्या जंबुपार किरणांना ती जवळजवळ पारदर्शक असते. विद्युत् निरोधक (विद्युत् प्रवाहाला अतिशय रोध करणार्‍या) पदार्थाच्या बाबतीत सामान्यपणे तीन मोठे संक्रमण पट्टे असतात. एक पट्टा अतिलघुतरंगांच्या भागात, दुसरा मध्यम (दृश्य प्रकाशाच्या) तरंगलांबींच्या भागात व तिसरा दीर्घ तरंगांच्या भागात असतो. हे पट्टे पदार्थाप्रमाणे बदलतात. उदा. पाणी दृश्य प्रकाशाला पारदर्शक व अवरक्त किरणांना अपारदर्शक आहे, तर रबर दृश्य किरणांना अपारदर्शक व अवरक्त किरणांना पारदर्शक आहे. वायुरूप पदार्थाच्या शोषण वर्णपटात बहुधा अरुंद अशा काळ्या रेषा आढळतात. वायू जर हीलियम किंवा पार्‍याची वाफ यासारख्या एक-आणवीय (ज्याच्या रेणूत एकच अणू आहे असा) असेल, तर या रेषा खर्‍या अर्थाने रेषा असतात व त्या रेखीव असतात. शोषण वर्णपटातील रेषांची संख्या उत्सर्जन वर्णपटातील रेषांपेक्षा कमी असते. त्यामुळे शोषण वर्णपट अभ्यासाच्या दृष्टीने अधिक सुलभ असतात. द्वि- किंवा बहु-आणवीय वायूंच्या शोषण वर्णपटातील रेषा रुंद असतात, म्हणजेच ते अरुंद पट्टे असतात [→ वर्णपटविज्ञान].
उष्णता प्रारणाचे मापन : उष्णता प्रारणाचे गुणधर्म दृश्य प्रकाश प्रारणासारखेच आहेत फरक इतकाच की, त्याची तरंगलांबी अधिक असून ते डोळ्यांना दिसत नाहीत. त्यामुळे त्यांचा शोध घेण्यासाठी व त्यांच्या मापनासाठी दृश्य प्रकाशासाठी वापरतात त्याहून वेगळ्या प्रकारची उपकरणे वापरावी लागतात. या उपकरणांत प्रारणाच्या उष्णतेच्या उपयोग केला जातो. काही महत्त्वाची उपकरणे पुढे दिली आहेत:
(१) बोलोमीटर : हे उपकरण ‘लँग्‍ली बोलोमीटर’ या नावाने प्रसिद्ध आहे. १८८१ मध्ये लँग्‍ली यांनी ते प्रथम वापरले. नंतर माउंट विल्सन वेधशाळेच्या ॲबट यांनी त्यात सुधारणा केल्या.
यामध्ये मापनासाठी व्हिट्‍स्टन सेतू [विद्युत् राशी मोजण्याचे एक उपकरण, → व्हिट्स्ट‌न सेतु] वापरला असून त्याच्या समोरासमोरील बाजूंसाठी प्लॅटिनमाच्या सु. १२ मिमी. लांब, ०·०६ मिमी. रुंद व ०·००५ मिमी. जाड पट्टया वापरल्या जातात. यांपैकी एका पट्टीला प्रारणाच्या शोषणासाठी काजळी माखलेली असते व दुसर्‍या पट्टीला प्रारणाचा संपर्क होऊ नये म्हणून व्यवस्था केलेली असते. सेतूच्या उरलेल्या दोन बाजूंमध्ये रोधक तारांची वेटोळी असतात.
प्लॅटिनमाची अतिपातळ पट्टी तयार करण्यासाठी, एक प्लॅटिनमाची पातळ पट्टी व चांदीची किंचित पट्टी एकत्र झाळून व त्यावरून रूळ फिरवून, पट्टीची जाडी पाहिजे तेवढी कमी करतात. नंतर नायट्रिक अम्‍लात चांदी विरघळविली की, प्लॅटिनमाची अतिपातळ पट्टी प्राप्त होते.
प्रथम सेतू समतोल करून नंतर काजळी असलेल्या पट्टीवर प्रारण पाडले, तर पट्टीचे तापमान वाढते व त्याबरोबरच तिचा रोध वाढून पहिला समतोल ढळतो आणि त्यामुळे विद्युत् प्रवाहमापकाचा काटा विचलित होतो. तारांच्या वेटोळ्यांचा रोध जरूर तितका बदलून परत समतोल निर्माण करतात. यामुळे पट्टीच्या रोधातील वाढ कळते व त्यावरून तिला मिळालेली उष्णता मोजता येते. या उपकरणाला रैखिक उष्णतामापक म्हणतात. कृष्ण पदार्थाच्या वर्णपटातील ऊर्जा वितरण मोजण्यासाठी हे उपकरण वापरतात. पट्टीचे तापमान केवळ ०·०००१० से. ने जरी वाढले, तरी ते मोजता येते इतके हे साधन संवेदनक्षम आहे.
आ. ७. लुमर व कुर्लबॉम यांचा बोलोमीटर : १, २, ३, ४ – प्लॅटिनम पट्ट्या: ग-विद्युत् प्रवाहमापक.
लुमर व कुर्लबॉम यांनी अधिक कार्यक्षम बोलोमीटर बनविला. (आ. ७) त्यातील प्रमुख सुधारणा अशा आहेत: (अ) प्लॅटिनमाची एकच पट्टी न वापरता अनेक पट्ट्यांचे जाळे वापरले व व्हिट्‍स्टन सेतूच्या चारी बाजूंसाठी वापरले. (आ.) पट्ट्यांची जाडी ०·०००५ मिमी. इतकी बारीक ठेवली. १ व ३ या बाजू काळ्या करून एकमेकींसमोर ठेवल्या असल्याने त्या दोन्ही उष्णतेचे शोषण करतात. २ व ४ या बाजूंना प्रारणाचा संपर्क न होईल अशी काळजी घेतलेली असते. १ व ३ या दोन्ही बाजूंचा रोध उष्णतेमुळे वाढतो व त्यामुळे ग या विद्युत् प्रवाहमापकाचा काटा दुप्पट कलतो. या सर्व सुधारणांमुळे हे उपकरण अधिक कार्य़क्षम बनलेले आहे. याला ‘सरफेस बोलोमीटर’ म्हणतात.
(2) तपचिती : अँटिमनी व बिस्मथ किंवा बिस्मथ व चांदी या धातूंची अनेक तपयुग्मे जोडून ही चित्ती बनविलेली असते. सांध्यांच्या दोन बाजूंपैकी एका बाजूस काजळी माखलेली असते व त्यावर जेव्हा प्रारण पडते, तेव्हा त्याचे तापमान दुसर्‍या बाजूच्या मानाने वाढून तापविद्युत् निर्माण होते आणि तिची नोंद चितीला जोडलेल्या विद्युत् प्रवाहमापकाने होते. या मापकाचे अंशन केलेले असल्यामुळे त्याच्या नोंदीवरून उष्णतेचे मापन करता येते. हे उपकरण प्रथम मेलोनी यांनी बनविले. नंतर इतरांनी त्यात पुष्कळ सुधारणा करून ते अत्यंत कार्यक्षम केले. या बाबतीत कोब्‍लेंट्‍झ यांनी विशेष परिश्रम घेतले.
आधुनिक तपचिती घनाकृती असते. घनाच्या एका बाजूला उष्ण सांधे व विरूद्ध बाजूस थंड सांधे असतात. तपयुग्मासाठी वापरलेल्या पट्ट्यांचे थर एकमेकांपासून निरोधित होण्यासाठी त्यांच्यामध्ये मेणकागद किंवा अभ्रक यासारख्या विद्युत् निरोधकांचा उपयोग केलेला असतो. घनाच्या थंड सांध्यांच्या बाजूवर एक धातूचे टोपण बसविलेले असते व उष्ण, सांध्याच्या बाजूवर एक सैंधवाचे आवरण बसविलेले असते. उपकरण जेव्हा उपयोगात नसते, तेव्हा उष्ण सांध्यांच्या बाजूवरही धातूचे टोपण बसविलेले असते. संवेदनक्षमता वाढविण्यासाठी जर तपयुग्मांची संख्या अनिर्बंधपणे वाढविली , तर रोध वाढतो व एकंदर संवेदनक्षमता कमी होते. याकरिता तपयुग्मांची संख्या, त्यांचा एकूण रोध विद्युत् प्रवाहमापकाच्या रोधाइतका होईल, अशी ठेवलेली असते. उष्णता संवहन टाळण्यासाठी सांधे व जोडतारा यांची जाडी अतिशय कमी ठेवलेली असते. तसेच उष्णतेचे संनयन टाळण्यासाठी उपकरण निर्वात पेटीमध्ये ठेवलेले असते. या उपकरणाचा प्रमुख दोष म्हणजे ते कार्यवाहीत आणण्यास व पुन्हा पूर्वस्थितीप्रत नेण्यास फार वेळ लागतो.
(३) प्रारण सूक्ष्ममापक : बॉईज यांनी हे उपकरण तयार केले. यामध्ये अँटिमनी व बिस्मथ यांचे एकच तपयुग्म वापरलेले असते. युग्माचा सांधा काजळी माखलेल्या एका तांब्याच्या लहान चकतीला जोडलेला असतो. चकतीवर जेव्हा प्रारण पडते,तेव्हा चकतीला जोडलेला तपयुग्मचा सांधा तापतो व त्यामुळे तापविद्युत् निर्माण होते. युग्माची दुसरी टोके एका तांब्यांच्या वेटोळ्याला जोडलेली असतात व हे वलय एका स्थिर चुंबकाच्या चुंबकीय क्षेत्रात क्वार्ट्‌झाच्या बारीक धाग्याने टांगलेले असते. तारेचे वेटोळे व क्वार्ट्‌झाचा धागा यांमध्ये काचेची एक पातळ पट्टी वापरलेली असते व तिच्यावर एक छोटा आरसा बसविलेला असतो. आरशावर टाकलेल्या प्रकाशकिरणांमुळे निर्माण होणार्‍या उष्णतेचा तपयुग्माशी संपर्क होऊ नये म्हणूनच केवळ काचेची पट्टी वापरतात. प्रारण जेव्हा तांब्याच्या चकतीवर पडते, तेव्हा वेटोळ्यात विद्युत् प्रवाह वाहू लागतो व भोवतीच्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे ते वेटोळे फिरते व वेटोळ्याबरोबर आरसाही फिरल्यामुळे त्यावरून परावर्तित होणारी किरणशलाकाही फिरते. ही परावर्तित किरणशलाका एका मोजपट्टीवर पडत असल्याने वेटोळ्याचे परिभ्रमण मोजता येते व त्यावरून प्रारणाचे मापन करता येते.
तप्तयुग्माच्या तारा चुंबकीय असल्याने त्या शक्य तितक्या चुंबकापासून दूर ठेवलेल्या असतात व त्यांचे चुंबकीय क्षेत्रापासून रक्षण व्हावे म्हणून त्यांच्याभोवती मृदू लोखंड ठेवतात. तांब्याच्या तारेचे वेटोळे अचुंबकीय करण्यासाठी विट यांनी पुढील पद्धत वापरली : सर्वसाधारण तांबे समचुंबकीय (निर्वातापेक्षा जास्त चुंबकीय पार्यता असलेले) असते, तर विद्युत् विच्छेदनी (विद्युत् प्रवाहाने तांब्याच्या संयुगाच्या विद्रावाचा विच्छेद करून मिळविलेले) तांबे प्रतिचुंबकीय (निर्वातापेक्षा कमी चुंबकीय पार्यता असलेले) असते. म्हणून सर्वसाधारण तांब्याच्या तारेचे वेटोळे प्रथम नायट्रिक अम्‍लात घालून त्यावर नंतर विद्युत् विच्छेदनी तांब्यांचा योग्य प्रमाणात मुलामा दिला. तर तांब्याच्या तारेचे अचुंबकीय वलय बनू शकते.
आ. ८. क्रुक्स यांचा प्रारणमापक : प, प-हलक्या पट्ट्या.
(४) क्रुक्स यांचा प्रारणमापक : (आ.८) यामध्ये अँल्युमिनियमाच्या दोन हलक्या पट्ट्या प –प एकमेकींशी काटकोन करून बसविलेल्या असून त्यांच्या टोकांना कथिल अथवा अभ्रकाची पातळ पाती जोडलेली असतात व त्यांच्या एका अंगाला काजळी माखलेली असते. उदग्र (उभ्या) अक्षाभोवती पट्ट्या परिभ्रमण करू शकतात. अशा रीतीने या सर्व गोष्टी एका साधारण निर्वात अशा काचेच्या गोलात बसविलेल्या असतात.प्रारण जेव्हा पात्यावर पडते, तेव्हा पात्याचे काळे पृष्ठभाग उष्णता शोषतात व त्यामुळे ते तापतात. या काळ्या पृष्ठभागावर आदळणारे हवेचे रेणूही तापतात व त्यांचा दाब स्वच्छ पृष्ठभागावर आदळणार्‍या रेणूंपेक्षा अधिक होतो. यामुळे पाती फिरू लागतात. पात्यांच्या परिभ्रमण-वेगावरून प्रारणाची तीव्रता अजमावता येते. पाती क्वार्ट्‌झाच्या धाग्याने टांगलेली असतात व परिभ्रमणामुळे धाग्याला पीळ पडतो. पाती किती अंशात फिरतात, हे किरणशलाका व मोजपट्टी वापरून काढता येते व त्यावरून उष्णतेचे मापन करता येते. सर्वसाधारणपणे हा मापक प्रारणाचा फक्त शोध घेण्यासाठी वापरतात. निकोल्स यांनी त्यात सुधारणा करून तो अधिक कार्यक्षम केलेला आहे.
सौरांक : सूर्यापासून पृथ्वीकडे येणार्‍या किरणांपैकी बराचसा भाग पृथ्वीच्या वातावरणात परावर्तित होतो किंवा विखुरला जातो. वातावरणातील जलबाष्प,ढग व बर्फ हे चांगलेच परावर्तक आहेत. वातावरणातील धूलिकण व अणू यांमुळे किरणांचे प्रकीर्णन होते. याशिवाय २० ते ४० टक्के प्रारण वातावरणात शोषले जाते. हे शोषण ऋतुमान व दिवसाचा वेळ यांच्यावर अवलंबून असते. याप्रमाणे सूर्यापासून पृथ्वीवर पोहोचणारी उष्णता सर्व ऋतूंत व सर्व वेळी सारखी नसते. या उष्णतेच्या मापनासाठी एक स्थिरांक ठरविला आहे. त्याला सौरांक असे म्हणतात. त्याची व्याख्या पुढे दिल्याप्रमाणे केली जाते: ‘वातावरणात उष्णतेचे शोषण होत नाही, असे गृहीत धरून किंवा वातावरण नाहीच असे समजून, एक चौ. सेमी. क्षेत्रफळाचा कृष्ण पदार्थ जर सूर्यकिरणांना लंब राहील असा ठेवला व जर कृष्ण पदार्थाचे सूर्यापासूनचे अंतर सूर्य आणि पृथ्वी यांमधील सरासरी अंतराएवढे असले, तर दर मिनिटाला त्या पृष्ठभागाला मिळणार्‍या उष्णतेस सौरांक’ असे म्हणतात. तो कॅलरी/मिनिट या एककात मोजतात.
आ. ९. अँगस्ट्रॉम यांचा सौरतापमाषक : अ-पट्टी, क-पडदा, ब-पट्टी, प्र१-विद्युत् प्रवाहमापक, वि-विद्युत् घट, प्र२- अँपिअरमापक, र-रोध, द-व्होल्टमापक, च-चावी, त-तपयुग्म.
सौरांक मोजण्यासाठी अँगस्ट्रॉम यांनी एक सौरतापमापक तयार केला, त्याचे वर्णन पुढे दिले आहे: आ.९ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे अ व ब च्या प्लॅटिनमाच्या किंवा मँगॅनिजाच्या एकसम पट्ट्या असून त्या काळ्या केलेल्या आहेत. अ पट्टीवर सूर्यकिरण लंब दिशेने पाडता येतात किंवा पट्टी झाकून तिच्यावर किरण पडणे बंदही करता येते. क या पडद्यामुळे ब पट्टीवर सूर्यकिरण पडू शकत नाहीत. तांबे व कॉन्स्टंटन या धातूंचे एक तपयुग्म अ व ब यांच्या मागील बाजूस जोडलेले आहे. प्र१, हा विद्युत् प्रवाहमापक आहे. वि हा विद्युत् घट, प्र२ हा अँपिअरमापक व र हा रोध ब ह्यास एकसरीत (एका पुढे एक) जोडलेला आहे व च या चावीने विद्युत् प्रवाह सुरू किंवा बंद करता येतो. द हा व्होल्टमापक आडवा जोडलेला आहे.
विद्युत् प्रवाह बंद ठेवून अ वर सूर्यकिरण पडू दिले असता अ तापतो व तपयुग्मात विद्युत् प्रवाह निर्माण होऊन प्र१ मधील दर्शनकाटा कलतो. आता ब मधून विद्युत् प्रवाह सुरू केला असता तो तापू लागतो. जेव्हा ब चे तापमान ब इतके होते तेव्हा तपयुग्मातील विद्युत् प्रवाह बंद होतो व प्र१ चा दर्शककाटा पुन्हा शून्यावर येतो. ब मधील विद्युत् प्रवाह प्र२ ने व विद्युत् दाब द ने मोजल्याने ब ला मिळालेली उष्णता काढता येते व ती अ ला मिळालेल्या उष्णतेएवढी अर्थातच असते. जर दर मिनिटास दर (सेंमी.)२ पृष्ठभागाला मिळणारी उष्णता S असेल तर S हे सौरांकाचे मूल्य होते. पण यात वातावरणात होणार्‍या शोषणाबद्दल दुरुस्ती करणे जरूर आहे. यासाठी बुगेअर यांनी वरील प्रयोग दिवसाच्या निरनिराळ्या वेळी करून पुढील समीकरण मिळविले :
यात a हा प्रेषण गुणांक असून तो ०·५५ ते ०·८५ आहे. Z हे सूर्याचे अंशात्मक अंतर आहे. यावरून log S = log So + secZ log a … (१७अ) हे समीकरण मिळते. आता secZ व log S यांचा आलेख काढला (आ.१०) तर त्यावरून log So व म्हणून So हा सौरांक मिळतो.
आ. १०. सौरांक मिळविण्यासाठी वापरला जाणारा आलेख : S-सौरांक , So – दुरुस्त सौरांक , Z – सूर्याचे अंशात्मक अंतर.
लँग्‍ली यांनी असे प्रतिपादले की, काही एकवर्णी प्रारण वातावरणात संपूर्णपणे शोषले जाणे शक्य असल्याने वरील पद्धतीने मिळालेले सौरांकाचे मूल्य काहीसे कमी असणार .या गोष्टीचा विचार करून ॲबट यांनी पुढील पद्धती वापरली.
अवकाशातील वातावरणाची स्थिती शक्य तितकी स्थिर असताना वर्णपट बोलोमीटरने सूर्याच्या संपूर्ण वर्णपटातील ऊर्जा वितरणाचा अँबट यांनी आलेख काढला. त्याच वेळी सूर्याची संपूर्ण प्रारण ऊर्जा सौरतापमापकाने मोजली. नंतर बुगेअर यांच्या समीकरणाचा उपयोग करून वातावरणविरहित अवस्थेतील ऊर्जा वितरणाचा आलेख मिळविला. प्रत्यक्ष मिळालेला आलेख व तळरेषा यांच्यामधील क्षेत्रफळ A आहे व वातावरणविरहीत अवस्थेतील आलेख व तळरेषा याच्यामधील क्षेत्रफळ Ao आहे असे समजल्यास सौरांक
या समीकरणाने मिळतो. सौरांकाचे मूल्य त्याच्या सरासरी मूल्याच्या १/२० ने बदलत असते. हा बदल सूर्याच्या प्रारणात होणार्‍या बदलामुळे होतो की वातावरणातील घटक व पारदर्शकता यांत होणार्‍या फेरफारामुळे होतो, हे तितकेसे स्पष्ट झालेले नाही. सूर्यावरील डागांचा या बदलाशी संबंध असावा, असे मत मांडण्यात आलेले आहे.
सूर्याचे तापमान : सूर्याचा मध्यभाग (गाभा) अति-उष्ण असून त्याच्या भोवतीचा दीप्तिगोल त्या मानाने कमी उष्ण आहे. या दीप्तिगोलाचे तापमान पुढे दिल्याप्रमाणे काढता येते. सूर्य हा कृष्ण पदार्थाप्रमाणे पूर्ण उत्सर्जक आहे व त्यापासून दर सेकंदास उत्सर्जित होणारी उष्णता H आहे, असे समजू त्याचे तापमान T0 के. आहे व त्रिज्या r आहे, असेही समजू तर H = 4∏r2 o T4जर पृथ्वीचे सूर्यापासूनचे अंतर R असेल, तर S/60=4∏r2/4∏R2 σ T4
यावरून T = ५,७३२० के. असे सूर्याचे तापमान मिळते.
वीन यांच्या λm T = b = ०·२८९७ सेंमी. ०के.या समीकरणात λm= ४,७५३ × १०-८ सेंमी, हे मूल्य वापरून ॲबट यांनी T = ६,०६०० के. सूर्याचे तापमान काढले. याला वर्णपट तापमान म्हणतात.
सौरांकावरून काढलेले तापमान सु. ३०००के. ने कमी आहे. याचे कारण म्हणजे सूर्य कृष्ण पदार्थासारखा पूर्ण उत्सर्जक आहे, हे अनुमान बरोबर नाही.
उत्तापमापक : कृष्ण पदार्थापासून उत्सर्जित होणारे प्रारण त्याच्या तापमानावरच केवळ अवलंबून असते, हे श्टेफान यांच्या Eα T4 या नियमावरून स्पष्ट दिसते. म्हणून कृष्ण पदार्थाची प्रारण ऊर्जा माहीत झाल्यास त्याचे तापमान काढता येईल. या तत्त्वावर आधारलेले उत्तापमापक हे उपकरण तापमान मोजण्यासाठी वापरता येते. ही तापमापके दोन प्रकारची आहेत (१) समग्र प्रारण उत्तापमापक यात प्रारणाची समग्र ऊर्जा मोजून तापमान काढले जाते. (२) प्रकाशीय उत्तापमापक : यात प्रारणाच्या वर्णपटातील एका विभागाची ऊर्जा मोजून व प्लांक यांच्या नियमाचा उपयोग करून तापमान काढले जाते. उत्तापमापकाचा प्रमुख दोष म्हणजे तो फक्त कृष्ण पदार्थाचेच तापमान बरोबर मोजू शकतो. पदार्थ जर कृष्ण पदार्थ नसेल, तर तापमापकाने दर्शविलेले तापमान हे तेच प्रारण उत्सर्जित करणार्‍या कृष्ण पदार्थाचे तापमान असते. याला कृष्ण पदार्थ तापमान म्हणतात. हे पदार्थाच्या प्रत्यक्ष तापमानापेक्षा कमी असते.
सर्वसाधारणपणे ही तापमापके ६००० से. हून अधिक तापमान मोजण्यासाठी वापरतात. त्यांची थोडक्यात माहिती अशी:
समग्र प्रारण उत्तापमापक : सु. १,४००० से. पर्यंतचे तापमान याने मोजता येते. आ. ११ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे अ या अंतर्गोल आरशावरून प्रारण परावर्तित होते. हा आरसा मागेपुढे सरकविता येत असल्याने परावर्तित प्रारण ग या ग्राहकावर केंद्रित करता येते. ग्राहकाला काजळी माखलेली असते. प हा एक चकचकीत पडदा
आ. ११. समग्र प्रारण उत्तापमापक प्र- प्रारण, अ- अंतर्गोल आरसा, ग – ग्राहक, प- चकचकीत पडदा, य – तपयुग्म, द – मिलिव्होल्टमापक, र-व-द्वार, छ – छिद्र, न – नेत्रभिंग.
असून तो दोन अर्धगोलांचा केलेला आहे. हे अर्धगोल एकमेकांशी किंचित (५०) कोन करून ठेवलेले असतात. ग्राहकाला य या तपयुग्माचा एक सांधा जोडलेला असतो व तापविद्युत् वर्चस् (व्होल्टेज) द या मिलिव्होल्टमापकाने मोजता येते.
आ. १२. नीट सांधलेले अर्धगोल.
र –व द्वाराने येणारे प्रारण अ या अंतर्गोल आरशाने प वर केंद्रित होते. केंद्रीकरण जेव्हा व्यवस्थित होते, तेव्हा दोन्ही अर्धगोल आ.१२ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे नीट सांधलेले दिसतात पण केंद्रीकरण नीट न झाल्यास, आ. १३ मध्ये दाखविल्याप्रमाणे अर्धगोल एकमेकांपासून ढळलेले दिसतात.
आ. १३. नीट न सांधलेले अर्धगोल.
अ मध्ये छ हे छिद्र असल्याने न या नेत्रभिंगातून अर्धगोल पाहता येतात. द ने दर्शविलेले विद्युत् वर्चस् ग ला मिळालेल्या उष्णतेच्या तीव्रतेवर अवलंबून असते. प्रारणाच्या उगमस्थानापासून निघालेली सर्वच उष्णता ग ला मिळत असल्याने उष्णतेची तीव्रता आणि उगमस्थान ग यांमधील अंतरावर अवलंबून राहत नाही. जर उगमस्थान व ग्राहक यांचे तापमान अनुक्रमे T0 के. व To 0 के. असेल आणि व्होल्टमापक V वर्चस् दाखवीत असेल, तर V = a (Tb –Tob) ….. …. …. …. … (२०) हे समीकरण मिळते. येथे a हा स्थिरांक असून b चे मूल्य ३·८ ते ४·२ इतके आहे. b चे मूल्य बरोबर ४ नसण्याची कारणे अशी आहेत : (१) तपयुग्माच्या दोन्ही सांध्यांच्या तापमानांतील फरकाच्या बरोबर प्रमाणात वर्चस् असत नाही (२) तुरळक परावर्तन व (३) जोडतारातून होणार्‍या उष्णता संवहनामुळे थंड सांध्याचे तापमान थोडे वाढते. या दोषास्तव या तापमापकाचे अंशन दुसर्‍या प्रमाण तापमापकाच्या साहाय्याने प्रथम करावे लागते.
प्रकाशीय उत्तापमापक : यामध्ये कृष्ण पदार्थापासून निघालेल्या प्रारणापैकी λ व λ + dλ या तरंगलांबींच्या मर्यादेतील प्रारणाची ,एका प्रमाण प्रकाश उगमापासून (दिव्यापासून) निघालेल्या त्याच मर्यादेतील प्रारणाशी तुलना केली जाते. समजा, कृष्ण पदार्थाची व दिव्याची उत्सर्जन ऊर्जा अनुक्रमे E1 व E2 आहे. आणि त्यांचे तापमान अनुक्रमे T1 व T2 आहे. तरंगलांबीचा पट्टा लहान असल्याने प्लांक यांच्या सिद्धांताऐवजी वीन यांचा सिद्धांत येथे वापरता येतो. आता वीन यांच्या सिद्धांताप्रमाणे :
हे समीकरण मिळते यावरून T1 चे मूल्य काढता येते.
प्रकाशीय उत्तापमापक दोन प्रकारचे असतात, ते प्रकार असे : (१) अदृश्य होणारा तंतू असलेला प्रकाशीय उत्तापमापक :(आ. १४) यात ब हे एका दूरदर्शकाचे (दुर्बिणीचे) वस्तुभिंग प्रकाश उगमस्थानाची (ज्याचे तापमान मोजावयाचे त्याची) प्रतिमा दि या दिव्याच्या तंतूवर पडते. ही प्रतिमा च या रक्तवर्ण गाळणीतून न या नेत्र भिंगाने पाहता येते. आ.१४ मध्ये वि. विद्युत् घटमाला प्र विद्युत् प्रवाहमापक आणि र बदलता येणारा रोध असून ते दिव्याच्या तंतूसह एकसरीत जोडलेले आहेत. प्रत्यक्ष प्रयोगात दिव्याचा तंतू दिसेनासा होईतो र च्या साहाय्याने मंडलातील विद्युत् प्रवाह कमीजास्त करावयाचा असतो. गाळणीमुळे विशिष्ट तरंगलांबीच्या टप्प्यातील तरंगांवर प्रयोग करता येतो. निरनिराळ्या उगमस्थानाचे तापमान प्रमाण तपयुग्मांनी मोजून व ही ज्ञात तापमाने आणि विद्युत् प्रवाह यांचा आलेख काढून, या उपकरणांचे अंशन परीक्षण करता येते. (२) ध्रुवित प्रकाश उत्तापमापक : यामध्ये दिव्यापासून निघणारे किरण व उगमस्थानापासून निघणारे किरण यांचे एकमेकांशी काटकोनात ध्रुवण केलेले असते.
आ. १४. अदृश्य होणार्याध तंतूचा उत्तापमापक ब – वस्तुभिंग, दि – दिवा, च – रक्तवर्ण गाळणी, न – नेत्रभिंग, वि – विद्युत् घटमाला, र – रोध, प्र – विद्युत् प्रवाहमापक.
दोहोंचा प्रत्येकी अर्धवर्तुळाकृती प्रकाश गाळणी व निकल लोलक यांमधून नेत्रभिंगाकडे जातो. प्रथम निकल लोलक फिरवून दिव्यांचा प्रकाश बंद होईल असे करावे. नंतर तो पुन्हा फिरवून दोन्ही प्रकाशांची तीव्रता सारखी करावी. यासाठी जर निकल कोनातून फिरवावा लागत असला व जर उगमाचे तापमान T0 के. असले तर
या समीकरणाने T काढता येते.a व b हे स्थिरांक आहेत. त्यांची मूल्ये ज्ञात करून घेण्यासाठी या मापकाचे अंशन परीक्षण करणे आवश्यक आहे.
आपल्या मित्रपरिवारात शेअर करा..
उद्योग व व्यापार (331)
वस्त्रे व भूषणे (28)
+खेळ आणि मनोरंजन (148)
खेळ व मनोरंजन (32)
+भाषा आणि साहित्य (2163)
+अमेरिकन भा. सा. (33)
अमेरिकन भा. सा. (23)
गेलिक भा. सा. (1)
चिली भा. सा. (1)
जॉर्जियन भा. सा. (2)
फ्‍लेमिश भा. सा. (3)
फ्लेमिश-बेल्जियन भा. सा. (3)
+आशियाई भा. सा. (109)
अरबी भा. सा. (6)
चिनी भा. सा. (17)
जपानी भा. सा. (14)
तुर्की भा. सा. (4)
फार्सी भा. सा. (10)
+यूरोपीय भा. सा. (714)
इंग्रजी भा. सा. (216)
इटालियन भा. सा. (16)
ग्रीक भा. सा. (21)
चेक भा. सा. (6)
जर्मन भा. सा. (49)
डच भा. सा. (10)
डॅनिश भा. सा. (19)
नॉर्वेजियन भा. सा. (4)
पोर्तुगीज भा. सा. (14)
पोलिश भा. सा. (20)
फिनिश भा. सा. (6)
फ्रेंच भा. सा. (96)
यूरोपीय भा. सा. (1)
रशियन भा. सा. (43)
रूमानियन भा. सा. (3)
लॅटिन भा. सा. (24)
स्पॅनिश भा. सा. (33)
स्वीडिश भा. सा. (13)
हंगेरियन भा. सा. (8)
हिब्रू भा. सा. (5)
+भारतीय भाषा व साहित्य (569)
असमिया भा. सा. (41)
उर्दू भा. सा. (26)
ओडिया भा. सा. (50)
कन्नड भा. सा. (46)
काश्मीरी भा. सा. (12)
कोकणी भा. सा. (13)
गुजराती भा. सा. (36)
तमिळ भा. सा. (40)
तेलुगू भा. सा. (54)
पंजाबी भा. सा. (14)
बंगाली भा. सा. (71)
भारतीय भा. सा. (1)
मलयाळम् भा. सा. (29)
राजस्थानी भा. सा. (2)
सिंधी भा. सा. (12)
हिंदी भा. सा. (81)
+भाषा व लिपी (111)
मराठी भा. सा. (265)
+संस्कृत व प्राकृत (251)
अपभ्रंश भा. सा. (15)
अर्धमागधी भा. सा. (12)
पाली भा. सा. (20)
पैशाची भा. सा. (1)
प्राकृत भा. सा. (6)
मागधी भा. सा. (2)
माहाराष्ट्री भा. सा. (20)
शौरसेनी भा. सा. (16)
संस्कृत भा. सा. (159)
मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ - सर्व हक्क राखीव
मराठी विश्वकोश (खंड निहाय)
खंड : १ अंक ते आतुरचिकित्सा
खंड : २ आतुर निदान ते एप्स्टाइन,जेकब
खंड : ३ एबिंगहाऊस, हेरमान’ ते ‘किसांगानी’
खंड : ४ कीकट ते गाल्फिमिया ग्लॉका
खंड : ५ गाल्वा,एव्हारीस्त ते चेदि
खंड : ६ ‘चेन, सर एर्न्स्ट बोरिस’ ते ‘डोळा’
खंड : ७ ड्यूइसबुर्क ते धरणगाव
खंड : ८ ‘धरणे व बंधारे’ ते ‘न्वाकशॉट’
खंड : ९ पउमचरिउ – पेहलवी साहित्य
खंड : १० ‘पैकारा’ ते ‘बंदरे’
खंड : ११ बंदा ते ब्वेनस एअरीझ
खंड: १२ भंगुरतारा ते महाराष्ट्र राज्य
खंड : १३ महाराष्ट्र राज्य इलेक्ट्रॉनिकी विकास महामंडळ’ते ‘म्हैसूर संस्थान’
खंड : १४ यंग, एडवर्ड’ ते ‘रेयून्यों बेट
खंड : १५ रेल्वे ते वाद्य व वाद्यवर्गीकरण
खंड : १६ ‘वाद्यवृंद’ ते ‘विज्ञानशिक्षण’
खंड : १७ विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान’ते शेक्सपिअर, विल्यम
खंड : १८ शेख अमर ते सह्याद्री
खंड : १९ सँगर, फ्रेडरिक ते सृष्टि व मानव
खंड : २० सेई-शोनागून ते ज्ञेयवाद


agriculture news in marathi agrowon special article on natural calamities part 2 | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
अनुदान नव्हे; योगदानच वाचवेल शेतीला
अनुदान नव्हे; योगदानच वाचवेल शेतीला
शुक्रवार, 15 नोव्हेंबर 2019
फ्रान्समधील द्राक्षाच्या बागा प्रतिवर्षी वातावरण बदलामध्ये सापडतात. तेथे प्रचंड गारपीट सुरू असते. हवामान खात्याचा अचूक अंदाज तेथील शेतकऱ्यां‍ना मिळतो. सर्व द्राक्ष बागा काही मिनिटांत स्वयंचलित आच्छादनाने झाकल्या जातात.
वातावरण बदल आणि कोसळणाऱ्या पाऊस धारा अथवा कडक उन्हाळा यांना सक्षम तोंड देण्यासाठी जमिनीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर कर्ब वाढणे गरजेचे आहे. सेंद्रिय कर्ब म्हणजे उपयोगी जिवाणूचे आगारच. हेच जिवाणू आणि कर्ब जमिनीला सछिद्र करतात आणि पाणी आतमध्ये सहज मुरते. सेंद्रिय कर्बामुळे मुळांची वाढ पसरट तसेच खोलवर होते. जेवढी मुळे पसरट आणि खोल, तेवढी जास्त ताकद त्या पिकामध्ये उभे राहण्यासाठी मिळत असते. जास्त उत्पादन मिळावे म्हणून आपण रासायनिक खते वापरतो. परिणाम खोड ताठ उभे राहू शकत नाही आणि जोरदार पावसामुळे तसेच वाऱ्‍यामुळे ते लोळण घेते. यावर्षी भात पिकाचे जे प्रचंड नुकसान झाले आहे ते याचमुळे. अशा वालुकामय शेतामधील जमिनीत ओलावा टिकत नाही, मुळेही मातीला घट्ट पकडू शकत नाहीत.
आजही आमच्या शेतकऱ्याकडे धान्य साठवणुकीची सोय नाही आणि आर्थिक टंचाईमुळे त्यांना शक्यही नाही. शेतातून खळ्यावर आणि तेथून मंडीमध्ये अशा कचाट्यात शेतकरी आहे. काढणी पश्चात धान्य काही कालावधीपुरते शेतातच साठविण्याची कुठलीही सोय शेतकऱ्याकडे नाही आणि त्यांचा तसा प्रयत्नही नसतो. शेतामधून काढलेले कृषी उत्पादन एका ठिकाणी गोळा करून ते ताडपत्री अथवा तत्सम आवरणाखाली सहज झाकून ठेवता येऊ शकते. त्यामुळे अचानक आलेल्या वाऱ्यापावसापासून त्याचे रक्षण होते. शासन यासाठी शेतकऱ्यांना मदत करू शकते. शेतकरीसुद्धा ते खरेदी करू शकतात. यावर्षीच्या पावसाने सर्वांत जास्त नुकसान खळ्यावरच्या उत्पादनाचे झाले आहे, यामागे शेतकऱ्यांची फार मोठी मेहनत आणि भविष्यामधील आशा होत्या. शेतकरी खऱ्‍या अर्थाने येथे जास्त उद्‌ध्वस्त झाला आहे.
फ्रान्समधील द्राक्षाच्या बागा प्रतिवर्षी वातावरण बदलामध्ये सापडतात. तेथे प्रचंड गारपीट सुरू असते. हवामान खात्याचा अचूक अंदाज तेथील शेतकऱ्यां‍ना मिळतो. सर्व द्राक्ष बागा काही मिनिटांत स्वयंचलित आच्छादनाने झाकल्या जातात. यावर्षी आपल्याकडे द्राक्ष बागा उद्‌ध्वस्त झाल्या. उत्पादकांचे लाखो रुपये पाण्यात गेले. या सर्वांनी भविष्यामध्ये स्वखर्चाने आच्छादनाला महत्त्व देणे गरजेचे आहे. अशी आच्छादने सहज काढता येतात आणि पुन्हा लावता येतात. द्राक्षाएवढेच नुकसान डाळिंब उत्पादकांचे झाले आहे. इस्त्राइल हा देश दर्जेदार फळ उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. फळांचा दर्जा, आकार, रंग, चकाकी कायम रहावी तसेच वातावरण बदलापासून त्याचे रक्षण व्हावे म्हणून फळे झाडावर लगडलेली असतानाच त्यांना आच्छादित केले जाते. डाळिंबाचे झाड पाऊस, वाऱ्‍याला तोंड देऊ शकते पण त्याची फळे या बदलास संवेदनशील असतात. यासाठी झाडाभोवती भरपूर आच्छादन आणि फळेही आच्छादित करणे हाच प्रभावी उपाय आहे.
यावर्षीच्या लांबलेल्या पावसात सर्वांत जास्त नुकसान अल्पभूधारक शेतकऱ्‍यांचे झाले आहे. जेमतेम चार-पाच एकरवर त्या शेतकऱ्यांचे सर्व कुटुंब जगत असते. आज हा वर्ग संपूर्णपणे उद्‌ध्वस्त झाला आहे तो त्याच्या शेतातील सोयाबीन आणि कापूस या नगदी पिकामुळेच. शासनाने या शेतकऱ्यांकडे तातडीने लक्ष देणे गरजेचे आहे. वास्तविक हे शेतकरी कर्ज काढून रासायनिक खते, कीटकनाशके वापरून या नगदी पिकांचे उत्पादन घेतात ते चार पैसे पदरात पडावे, कर्ज फेडून रब्बीचे नियोजन करावे म्हणून. आज याच शेतकऱ्यांची फार मोठी हानी झाली आहे. कर्ज कसे फेडणार, रब्बीचे नियोजन कसे करणार आणि या अस्मानी संकटात कुटुंब कसे पोसणार शासनाच्या मदतीचा हात यांच्या बांधावर त्वरित पोचणे गरजेचे आहे. मला अनेकवेळा वाटते, की या सर्व अल्पभूधारकांना या दोन नगदी पिकांच्या कचाट्यातून बाहेर काढून सेंद्रिय शेतीच्या माध्यमातून पारंपरिक शेतीकडे वळवावे. ज्या एक दोन स्थानिक पिकांचे ते उत्पादन घेतील त्यांना नगदी पिकापेक्षा जास्त हमीभाव द्यावा आणि ताणतणावामधून त्यांची मुक्तता करावी. राज्यातील एकूण ३६ जिल्ह्यांमधील ३५८ तालुक्यांतून एक दोन तालुके प्रायोगिक तत्त्वावर निवडून असा नावीन्यपूर्ण प्रयोग करावा. बांधावरील वृक्ष लागवडीसाठी शेतकऱ्‍यांना अनुदान द्यावे. कोटीमधील वृक्ष लागवडीपेक्षा लाखामधील ही वृक्ष संख्या सुदृढ पर्यावरणासाठी जास्त शाश्वत असू शकते. एखाद्या गावामधील मोजक्या इच्छुक शेतकऱ्‍यांना अशा नावीन्यपूर्ण कृषी प्रयोगात समाविष्ट करण्यासाठी शासनापेक्षाही उद्योग समूहाने सामाजिक दायित्वाखाली पुढाकार घेतल्यास अनुकरणासाठी उत्तम यशोगाथा तयार होऊ शकते. खासदार, आमदार निधी अशा प्रयोगाकडे का वळवू नयेत
आमचा शेतकरी खरा कृषी शास्त्रज्ञ आहे. निसर्गाला बरोबर घेऊन शेतीत त्याने केलेले शेकडो प्रयोग आजही कृषी विद्यापीठे आणि संशोधन संस्थांना मार्गदर्शक ठरतात. बांधालगत जवसाच्या दोन ओळी पेरणे, गुऱ्हाळात अंबाडीचा वापर, विहिरीलगत पाणी शुद्धीकरणासाठी शेवगा वृक्ष, खरिपात भुईमूग आणि रब्बीत त्याच ठिकाणी ज्वारी, आंतरपीक, जमीन पडीक ठेवणे, सेंद्रिय खतनिर्मिती, जैविक कीटकनाशके असे अनेक यशस्वी प्रयोग शेतकऱ्‍यांनी केले आहेत. आम्ही फक्त त्यांच्या या ज्ञानावर मोठमोठ्या प्रयोग शाळा निर्माण केल्या. पूर्वी ज्वारीच्या उंच ताटाला लागलेले मोठे कणीस परिपक्व झाल्यावर शेतकऱ्यांच्या घरी छताला लटकवलेले असे. ही त्याची बियाणाची बॅंक होती. आजच्या वातावरण बदलात आणि निसर्गाच्या प्रकोपात आम्हाला अशा प्रयोगांमधूनच उत्तर शोधावे लागणार आहे. हरित क्रांतीद्वारे आमची भूक मिटली पण जमिनीची रासायनिक खतांची भूक मात्र वाढली सोबत आमचा हव्यासही वाढला आहे. आम्हीच उत्पादित केलेल्या शेतमालावर शासनाचे नियंत्रण हे राहू-केतू आहेतच. शेत निर्मळ करून उत्पादन वाढावे म्हणून आम्ही तेथे तणाचे एक पानही शिल्लक ठेवत नाही. पिकाला स्पर्धा नसेल तर त्याची प्रतिकार शक्ती कशी वाढणार सर्व खाण्यापिण्याच्या सुखसोयी प्राप्त झालेले असे पीक निसर्ग प्रकोपात लोळण का नाही घेणार सर्व खाण्यापिण्याच्या सुखसोयी प्राप्त झालेले असे पीक निसर्ग प्रकोपात लोळण का नाही घेणार महापुरातही लव्हाळा पाण्याच्या प्रवाहापुढे वाकून नतमस्तक होतो आणि पूर ओसरला की पुन्हा ताठ उभा राहतो. निसर्गाने त्याला तशी शक्ती दिली आहे. अशी शक्ती प्रत्येक पिकात असते दुर्देवाने आपण तिला सुप्त अवस्थेतच ठेवतो. वातावरण बदल, मुसळधार पाऊस, चक्रीवादळे, समुद्राला उधान हे भविष्यात सहन करावयाचे असेल तर सर्वांनी निसर्ग संवर्धनाच्या वाटेवरून प्रवास करावयास हवा. यासाठीच प्रत्येकाने बदलावयास हवे. लाखो हातांनी एकत्र यावयास हवे. अनुदानापेक्षा योगदानच शेती आणि शेतकऱ्यांना वाचवू शकते.
डॉ. नागेश टेकाळे ः ९८६९६१२५३१
(लेखक शेती प्रश्नांचे अभ्यासक आहेत.)
द्राक्ष गारपीट हवामान ऊस पाऊस आग रासायनिक खत chemical fertiliser खत ओला शेतकरी डाळ डाळिंब पूर सोयाबीन कापूस कर्ज शेती farming हमीभाव तण weed वृक्ष पर्यावरण environment पुढाकार initiatives निसर्ग स्पर्धा समुद्र
चार हजार शेतकऱ्यांना र्दृष्टीदोष दूर करणारे विवेक...
गोंडपिपरी, जि. चंद्रपूर : व्यवसाय करताना बेरीज-वजाबाकीचे गणित मांडले जाते.
इंधनबचतीसाठी पर्यावरणपूरक सौर चूल
सौरऊर्जेच्या साह्याने रोजच्या जेवणातील सर्व पदार्थ सौर चुलीद्वारे शिजवता येतात.
रेशीम उद्योगासाठी शेतकऱ्यांनी पुढे यावे : आमदार...
सकाळी सौम्य थंडी तर दुपारी उष्ण हवामान
महाराष्ट्रावर आठवड्याच्या सुरुवातीला १०१४ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब राहील तरी सोमवार (त
औरंगाबाद जिल्ह्यात विजेअभावी सिंचनाची वाट अवघडच
औरंगाबाद : पंधरवडा रात्री तर पंधरवडा दिवसा वीजपुरवठा करण्याच्या तंत्रामुळे शेतकऱ्यांच्या
विदर्भात पावसाची शक्यतापुणे: पूर्व आणि पश्चिमेकडील वाऱ्यांचा संगम होत...
सांगली जिल्ह्यातून सव्वादोन हजार टन...सांगली ः दुष्काळ, अवकाळी आणि अतिवृष्टीच्या...
शेती, पूरक उद्योग अन् आरोग्याचा जागरशेतकरी आणि ग्रामीण महिलांच्या जीवनात आश्वासक बदल...
ई-पीक पाहणी प्रकल्पाची प्रायोगिक...सिल्लोड : हंगामनिहाय किती क्षेत्रावर कोणत्या...
अठ्ठेचाळीस कृषी महाविद्यालयांची...पुणे : विद्यार्थ्यांकडून लक्षावधी रुपये शुल्क...
सिंधुदुर्गच्या पूर्व पट्ट्यात आंब्याला...सिंधुदुर्ग: फेब्रुवारी महिना संपत आला तरी...
पशुधनाचे मार्चमध्ये होणार लसीकरणपुणे ः गाई, म्हशी, शेळ्या, कालवडी आजारी पडू नये...
निर्धारित निर्यातीनंतरच बफर स्टॉकवरील...नवी दिल्ली: देशातील ज्या साखर कारखान्यांनी...
खारपाण पट्ट्यातील येऊलखेड बनले कृषी...अकोला: विदर्भाची पंढरी शेगाव हे संपूर्ण...
जळगाव ः कापसाच्या खेडा खरेदीला कमी...जळगाव ः कापसाची खेडा खरेदी मागील आठवड्यात...
इंडोनेशियात कच्च्या साखरेची जादा...कोल्हापूर : भारताच्या दृष्टीने साखर निर्यातीसाठी...
चांगदेव यात्रेला प्रारंभ; दिंड्या दाखलचांगदेव, जि. जळगाव ः सिद्धेश्वर योगिराज चांगदेव...
सर्व्हर डाउनच्या गोंधळामुळे द्राक्ष...नाशिक : केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर आणि सीमा शुल्क...
विदर्भात पावसाला पोषक हवामान पुणे: राज्याच्या कमाल आणि किमान तापमानात वाढ...
चारशे अधिकाऱ्यांच्या कृषी विभागात...पुणे ः कृषी विभागात गेल्या दोन ते तीन दिवसांत ३९९...
परराज्यापर्यंत विस्तारला ऊसरोपे...मुखई (जि. पुणे) येथील अभिजित धुमाळ या तरुण...
केळी ‘रायपनिंग चेंबर’चा यशस्वी केला...कोल्हापूर जिल्ह्यातील ऊसबहुल क्षेत्रात केळी...
शेतकऱ्यांवर अन्यायकारक करार नकोचअमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आपल्या...
ऐच्छिक पीकविम्याचे इंगितकें द्र सरकारने पीकविमा योजना शेतकऱ्यांसाठी...
नैसर्गिक नव्हे, सेंद्रिय शेतीची धरा काससुभाष पाळेकरांच्या पद्धतीनुसार बाह्य निविष्ठा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


आता सरकारी बैठकांमध्ये पौष्टिक पदार्थ - केंद्रीय आरोग्य मंत्र्यांचे परिपत्रक जारी - Dainik Prabhat

आता सरकारी बैठकांमध्ये पौष्टिक पदार्थ – केंद्रीय आरोग्य मंत्र्यांचे परिपत्रक जारी
प्लॅस्टिकच्या बाटल्याही हद्दपार होण्याची शक्‍यता
एम्समध्येही लागू होणार आदेश
नवी दिल्ली – आरोग्य मंत्रालयाच्या बैठकांदरम्यान चहासोबत बिस्कीट देण्यावर बंदी घालण्याचा निर्णय केंद्रीय आरोग्यमंत्री हर्ष वर्धन यांनी घेतला आहे. सरकारी बैठकांमध्ये बिस्कीट देण्याऐवजी बदाम, चणे, खजूर, अक्रोड इत्यादी पौष्टिक पदार्थ देण्याचे आदेश त्यांनी दिले आहेत.
यासंबंधीचे एक परिपत्रक आरोग्यमंत्री हर्ष वर्धन यांनी जारी केले आहे. यामध्ये सरकारी बैठकांमध्ये कुकीज, बिस्कीट आणि इतर फास्ट फूड न देण्याचे आदेश त्यांनी दिले आहेत. त्याऐवजी पौष्टिक पदार्थ देण्यात यावेत, असा सल्ला त्यांनी दिला आहे.
तसेच फास्ट फूड ऐवजी इतर कोणते पदार्थ दिले जाऊ शकतात, याची माहितीही अधिकाऱ्यांना देण्यास सांगितली आहे. आरोग्य मंत्रालयाच्या अंतर्गत येणाऱ्या एम्समध्येही हे आदेश लागू होणार आहेत.
केवळ आरोग्य मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांच्या बैठकांदरम्यानच नव्हे तर सरकारी कॅंटीनमधूनही बिस्कीट हटवण्याचे आदेश आरोग्यमंत्र्यांनी दिले आहेत. शरीरास हानिकारक पदार्थ टाळले जावेत, असा आरोग्यमंत्री हर्ष वर्धन यांचा यामागचा उद्देश आहे.
या परिपत्रकात प्लॅस्टिकच्या बाटल्यांमधील पाणी आरोग्यास हानिकारक असल्याचेही म्हटले आहे. त्यामुळे येत्या काळात सरकारी बैठकांमधून प्लॅस्टिकच्या बाटल्याही हद्दपार होण्याची शक्‍यता आहे.
माळेगावचे कारभारी आज ठरणार
सैनिक स्कूलच्या विद्यार्थ्यांचा बुडून मृत्यू
जिल्हा विशेष लेखा परिक्षकास लाच घेताना अटक
शेतकरी कर्जमाफीची पहिली यादी उद्या जाहीर होणार
मतभिन्नता असली तरी महाविकास आघाडी मजबूतच
महिलेला प्रसूतीसाठी घेऊन जाणारी रुग्णवाहिका उलटली
#INDvNZ 1st Test : विराट कोहलीच्या नावे आणखी एक विक्रम
मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते अंजुमन- ए-इस्लाम लॉ कॉलेजचे नामकरण
असं आहे डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या कार्यक्रमाचे वेळापत्रक
छत्रपती युवासंघातर्फे रक्तदान शिबिर संपन्न
आजचे भविष्य ( रविवार, दि.२३ फेब्रुवारी २०२०)
चंदन तस्कर वीरप्पनच्या मुलीचा भाजप प्रवेश
अर्थसंकल्पीय अधिवेशनापूर्वी मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री व शरद पवार ‘वर्षा’ बंगल्यावर
#व्हिडिओ : समर्थक म्हणतात.. ‘ताई आता बस्स कर, फक्त महाराज इंदोरीकर’
पवारांना बाबराच्या नावे मशीद बांधण्याची इच्छा का
राज्यस्तरिय कृषिविभागाच्या विविध स्पर्धामध्ये पुणे विभागाचा अव्वल क्रमांक
नाव न घेता उपमुख्यमंत्री पवार यांना आमदार लक्ष्मण जगताप यांचे आव्हान
ट्रम्प यांच्या सुरक्षेसाठी गुप्तचरांचे “मिशन इम्पॉसिबल’
महिलांना छेडणाऱ्यास चोपल्याने नांदगावकरांना अटक
#NirbhayaCase : फाशी पुढे ढकलण्यासाठी आरोपीने गिळले स्टेपल पिन
पवारांना बाबराच्या नावे मशीद बांधण्याची इच्छा का
आजचे भविष्य ( रविवार, दि.२३ फेब्रुवारी २०२०)
शेतकरी कर्जमाफीची पहिली यादी उद्या जाहीर होणार
सैनिक स्कूलच्या विद्यार्थ्यांचा बुडून मृत्यू
राज्यस्तरिय कृषिविभागाच्या विविध स्पर्धामध्ये पुणे विभागाचा अव्वल क्रमांक


(VVCMC) वसई विरार शहर महानगरपालिकांतर्गत 669 जागांसाठी भरती – D.i.i.T नौकरी मार्गदर्शन केंद्र

D.i.i.T कॉम्पुटर सेंटर माहिती
(VVCMC) वसई विरार शहर महानगरपालिकांतर्गत 669 जागांसाठी भरती
(VVCMC) वसई विरार शहर महानगरपालिकांतर्गत 669 जागांसाठी भरती
(VVCMC) वसई विरार शहर महानगरपालिकांतर्गत 669 जागांसाठी भरती
पदाचे नाव & तपशील: (Click Here)
शैक्षणिक पात्रता & वयाची अट: (Click Here)
थेट मुलाखत: 26 ते 28 फेब्रुवारी 2020 (09:30 AM)
मुलाखतीचे ठिकाण: वसई विरार शहर महानगरपालिका, पापड खिंड तलाव, फुलपाडा विरार (पूर्व) ता. वसई, जि. पालघर
सूचना: अर्जाचा नमूना लवकरच उपलब्ध होईल.
← (NCL) नॉर्थर्न कोलफिल्ड लिमिटेड मध्ये 147 जागांसाठी भरती
मोबाईल APP डाऊनलोड करा.
आज दिनांक , वेळ
मार्गदर्शन You Tube पेज
आमच्या D.i.i.T नौकरी मार्गदर्शन केंद्रामध्ये.
मी काही मदत करू शकतो का
१) मला शासकीय नौकरी माहिती अचूक मिळत नाही.
 सत्य आहे का नाही
अशा अनेक शंकांचे निवारण करण्यासाठी आपल्या शहरातील आमचे D.i.i.T मदत केंद्र शोधा.
२) नवीन / जुने आधार ,मतदान कार्ड , Pan कार्ड त्वरित काढून मिळेल.
३) शासकीय सेवा सुविधा माहिती अचूक पणे मिळेल.
४) अन्य नवीन माहिती हवी आहे ना


IPL Auction 2020 Players List: IPL 2020 Auction Players Base Price, IPL Auction 2020 Full List Of Sold And Unsold Players - Divya Marathi

देश-विदेशातील 10 रंजक घडामोडी
ब्राझील / नुकत्याच जन्मलेल्या मुलीचा संतप्त चेहरा पाहून डॉक्टर हैराण, म्हणाले- यापूर्वी असे कधीच पाहिले नाही
आजचे राशिभविष्य / जाणून घ्या, तुमच्या राशीसाठी कसा राहील रविवार
अंतर्मनाची साद / आत्म्याची ओळख पटली की विचार आणि कर्म आपाेआप बदलतात
आरोग्य / पूर्णपणे बरा होऊ शकतो लहान मुलांचा कर्करोग
निरोगी जीवनशैली / चांगल्या आरोग्यासाठी डिजिटल उपकरणांपासून दूर राहणे गरजेचे
रसिक स्पेशल / सावधान
ट्विटर / सरोगसीने दुसऱ्यांदा आई बनलेल्या शिल्पा शेट्टीवर कंगना रनोटची बहीण रंगोलीने साधला निशाणा
शोध / शास्त्रज्ञांनी गोगलगायीची एक नवी प्रजाती शोधली, ग्रेटा थनबर्ग हे नाव दिले


अमित शहांनी १५ वेळा फोन केला पण त्यांनी उचलला नाही, नंतर समजलं त्यांना उपमुख्यमंत्री करणार होते. - BolBhidu.com

Allआपलं घरदारइलेक्शनसातबारादिल्ली दरबारमाहितीच्या अधिकारातमुंबई दरबार
शंभूराजेंना वाचवण्यासाठी रायाप्पा महार लाखोंच्या मुघल सैन्यावर चालून गेला.
औरंगजेबाने पाडलेलं काशी विश्वनाथ मंदिर पुण्यश्लोक अहिल्यादेवींनी पुन्हा उभारून दाखवलं.
एका मराठा सैनिकाने मुघलांच्या दारात शंकराचं मंदीर उभा करुन दाखवले…
नेहरूंनी केलेल्या अपमानाला यशवंतरावांनी आपल्या कामातून उत्तर दिलं
Home कट्टा अमित शहांनी १५ वेळा फोन केला पण त्यांनी उचलला नाही, नंतर समजलं...
अमित शहांनी १५ वेळा फोन केला पण त्यांनी उचलला नाही, नंतर समजलं त्यांना उपमुख्यमंत्री करणार होते.
अमित शहांचा फोन न उचलणं हि कल्पनाच आपल्या लोकशाहीप्रधान देशात करणं शक्य नाही. पण भारतीय जनता पक्षाचा असा एक नेता आहे ज्यानं असा दिव्य पराक्रम करत एक दोन वेळा नव्हे तर तब्बल १५ वेळा सलग आलेला अमित शहांचा फोन उचलला नाही.
पण हे धाडस जम्मू काश्मीरचे माजी उपमुख्यमंत्री कविंद्र गुप्ता यांनी केलं होतं. फक्त हे धाडस म्हणता येणार नाही कारण त्यांना माहितच नव्हतं अमित शहांचा फोन येतोय आणि तो देखील उपमुख्यमंत्री करण्यासाठी.
जम्मू काश्मिरचे माजी उपमुख्यमंत्री कविंद गुप्ता यांनी जम्मूच्या सहगल हॉलमध्ये पदाचा कार्यभार स्वीकारल्यानंतर पत्रकारांना हा किस्सा सांगितला होता.
ते म्हणाले होते ,
“मी फोन चार्जिंगला लावून निवांत बसलो होतो. फोन चार्जिंग झाला का हे पहायला मी फोन पाहिला तेव्हा त्यावर पंधरा मिस्डकॉल आले होते. माझ्याकडे तो नंबर सेव्ह नव्हता. इतके फोन कोणी केले म्हणून मी त्या नंबरवर फोन केला.
रिंग वाजली आणि पलिकडून उत्तर आलं,
“आपणाला जम्मू काश्मिरचं उपमुख्यमंत्री करण्यात येत आहे.”
इतकं सांगून तो फोन कट झाला.
हिकडे कविंद्र गुप्ता टेन्शनमध्ये आले. बातमी कोणी दिली म्हणून त्यांनी पुन्हा त्या नंबरवर फोन केला तेव्हा उत्तर आलं,
“ मैं राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शहां बोल रहां हू”
पुन्हा लगेच फोन कट करण्यात आला.
या सर्वात चांगली गोष्ट अशी कि, इतकं कांड होवून देखील कविंद्रंना उपमुख्यमंत्री करण्याचा निर्णय घेण्यावर अमितभाई शहा ठाम राहिले. पण दरवेळी असच होईल हे मात्र सांगता येत नाही. त्यासाठी एकच उपाय सतर्क रहैं. कुठल्या आमदाराला अमितभाई कधी फोन करतील सांगता येत नाही. त्यामुळेच पुढच्यास ठेच मागचा शहाणा या पद्धतीने सर्व नवनिर्वाचित आमदारांनी फोन फुल्ल चार्ज करुन स्क्रिनकडे डोळे ठेवावेत. काय माहिती तुमचा पण नंबर लागू शकत.
हे ही वाच भिडू.
पटेल आणि शहांच्या भांडणात पहिल्यांदा लोकशाहीचा फायदा झाला आहे
राजे महाराजे राजकारणी यांच्या BCCI वर दादा.
दिल्लीचा रंगीला बादशहा, ज्याने फक्त स्वत:चे नग्न पेंटिंग काढून घेण्यातच धन्यता मानली.
Previous articleखाजगीत दिलेल्या शब्दाला शास्त्रीजी जागले आणि तडकाफडकी त्यांनाच मुख्यमंत्री केलं..
Next articleपोराला खेळवायचं असेल तर लाच द्या, तेव्हा बाप म्हणाला पोरगं घरी बसेल पण..
“चंद्रकांता” आपल्या लहानपणीची गेम ऑफ थ्रोन्स होती
पार्ले-जी पुड्यावरचा फोटो सुधा मूर्तींचा आहे ही गोष्ट शुद्ध थाप आहे. खरं काय ते वाचा.
सांगलीची ही २१ वैशिष्टे वाचलासा तर डोकं भंजाळल्याशिवाय राहणार नाय…
पोर्तुगीज भारतात आले म्हणून आपल्या उपवासाची सोय झाली.
आजपर्यन्त कैलास पर्वतावर एकही गिर्यारोहक चढाई करु शकला नाही कारण की…
ओरिसाची भाषा ही बोलू न शकणारे नवीन पटनाईक पाचव्यांदा तिथले मुख्यमंत्री...