मराठी संकेतस्थळे - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही.
कृपया लेख तपासून पुनर्लेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.
हा लेख संपादीत करताना,कृपया, खालील सर्व सूचनांचे आवर्जून पालन करावे
सूचना: हा लेख संपादीत करताना,कृपया, खालील सर्व सूचना वाचून घेऊन त्यांचे आवर्जून पालन करावे, आणि चर्चा पानावरील चर्चांचे संदर्भही लक्षात घ्यावेत
सूचना:स्वतःच्या अथवा आप्तस्नेहींच्या संकेतस्थळाचे दुवे स्वतः अथवा जाणीवपूर्वक इतरांकडून देवून घेऊ नयेत.(स्वत:चे हितसंबध असलेल्या विषयास पुरस्कृत करणारे लेखन आणि सहभाग टाळावा असा विकिपीडिया लेखन संकेत आहे. संकेताचे पालन करावे)
मराठी संकेतस्थळांची ओळख (पहिल्या ओळख परिच्छेदात संदर्भ सोडून संकेतस्थळांचा कोणताही दुवा अंतर्भूत करू नका)
लेखक/संपादकांनी कृपया खाली लिहीलेल्या सूचनांची दखल घ्यावी हि नम्र सूचना
हे पान केवळ यादी बनविण्यासाठी नाही या पानास ज्ञानकोशीय लेखाचे स्वरूप देण्यात साहाय्य करा.
हे लेख पान केवळ मराठी भाषेतीलच मराठी संकेतस्थळांपुरतेच मर्यादीत आहे.
येथे मराठी संकेतस्थळांचे केवळ दुवे नकोत ज्ञानकोशीय संदर्भासहीत परिच्छेद लेखन हवे.
ज्ञानकोशीय परिच्छेद लेखन नसलेले दुवे संबंधीत विषयाच्या लेखात बाह्यदुवे विभागात स्थानांतरीत करण्याचा विचार करा.
शहर, जिल्हा आणि महाराष्ट्र विषयक संकेतस्थळांचे दुवे या लेखात नमुद करू नयेत ते संबंधीत लेखातील बाह्यदुवे विभागात टाकावेत.
एका संकेतस्थळा बद्दल एकच दुवा URL देण्यास मान्यता आहे. एका पेक्षा अधिक विभागात अथवा अनेक लेखात बाह्यदुवे विभागात दुवे देत सुटणे टाळा कारण जाहीरात समजून वगळले जाण्याची शक्यता असते. Dont enter webpage URL in Multiple sections or Multiple pages
स्वतःच्या/आपतस्नेहींच्या संकेतस्थळाचे दुवे कोणत्याही पानावर अगर लेखात देऊ नयेत अथवा असेकरून स्वतःचे हितसंबंध /हितसंघर्ष जपण्याचा औचित्य भंग पूर्णतः टाळावा. (स्वत:चे हितसंबध असलेल्या विषयास पुरस्कृत करणारे लेखन आणि सहभाग टाळावा असा विकिपीडिया लेखन संकेत आहे.)
हा लेख १८ मार्च २००७ ते ११जून २००९ पर्यंत धूळपाटीवर होता
सर्नचे अभियंता टिम बर्नर-ली यांनी १९९० मध्ये आंतरजालाची सुरुवात केली[१]. सर्न या संस्थेने ३० एप्रिल १९९३ पासून आंतरजाल संकल्पना सर्वांना मुक्त केली.[२] सायबर विश्वात मराठीचे पहिले पाऊल रोवण्याचा मान ‘मायबोली‘ या संकेतस्थळाला जातो. १९९६ मध्ये (www.maayboli.com) हे संकेत स्थळ सुरू झाले[३]
सध्या जगाच्या कानाकोपर्‍यात असणार्‍या मराठी माणसांना इंटरनेटने एकत्र आणले आहे. आधुनिक जगाचे संवाद माध्यम असणार्‍या सायबर विश्वात अगदी आत्मविश्वासाने संचार करून मराठीनेही ‘अमृताशी पैजा जिंकणारी भाषा‘ हा ज्ञानेश्वरांनी व्यक्त केलेला विश्वास सार्थ ठरविला आहे. तुकारामाची गाथा, छत्रपती शिवाजी महाराज, शाहिरी काव्य ते थेट गदिमा, पुलंपर्यंतची मराठी मनात घर करून बसलेली अनेक श्रद्धास्थाने इंटरनेटवर उपलब्ध आहेत.
सध्या संपूर्णपणे मराठीत असलेल्या संकेतस्थळांची एकूण संख्या --- एवढी आहे.[ संदर्भ हवा ]
१ मराठी संकेतस्थळांच्या निर्मितीचा इतिहास
१.१ मराठीतील पहिले संकेत स्थळ
१.२ मराठी संकेतस्थळांच्या विकासाचे टप्पे
२ मराठी संकेतस्थळांचे शैक्षणिक,सामाजिक आणि सांस्कृतिक योगदान
२.१ पारिभाषिक शब्दांची निर्मिती
३ मराठी संकेतस्थळांसमोरची तांत्रिक आव्हाने
४ आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेर (कंटेंट मॅनेजमेंट सॉफ्टवेर)
५ मराठी संकेतस्थळांसमोरची आर्थिक मॉडेले आणि आव्हाने
६ मराठी संकेतस्थळांचे भविष्यातील स्वरूप
७ फॉन्ट डाउनलोड करावी लागणारी संकेतस्थळे
८ डायनॅमिक फॉन्टमधील संकेतस्थळे
१० मराठी संकेतस्थळांचे युनिकोडीकरण
१२ महाराष्ट्र आणि मराठीविषयक पण मराठी भाषेत नसलेली संकेतस्थळे
१४ महाराष्ट्र मंडळांच्या संकेत स्थळांचे कार्य
१५ याहू, एम्‌एस्‌एन इत्यादी ग्रुप्सचे मराठी व महाराष्ट्राकरिता योगदान
१९ साहित्यविश्वाला वाहिलेली संकेतस्थळे
२१ मराठी साप्ताहिके व मासिके
२५ काही उपयुक्त संकेतस्थळे
२६ डॉट कॉम मधलं मराठी जग
२८ संदर्भ व नोंदी
मराठी संकेतस्थळांच्या निर्मितीचा इतिहास[संपादन]
ह्या विभागाच्या दर्जात सुधारणा करण्यात सहकार्य करा
फॉन्ट डाउनलोड करावी लागणारी संकेतस्थळे, डायनॅमिक एनकोडिंगमधील संकेतस्थळे व युनिकोडमधील संकेतस्थळे असे मराठीतील सुरुवातीच्या संकेतस्थळांचे प्रमुख टप्पे आहेत.
सुरुवातीच्या काळात आंतरजालावर रोमन लिपीचा वापर करत मराठी लिहिण्याशिवाय पर्याय नव्हता. मराठी पीपल२ हा याहू ग्रुप सर्वाधिक मराठी व्यक्तींना सदस्य करून रोमनलिपीचा वापर करून कार्यरत राहिला आहे.[ संदर्भ हवा ]डायनॅमिक फॉन्ट वापरून तयार केलेल्या मायबोली डॉट कॉमने प्रथम मराठीतून संवाद घडवून आघाडी घेतली[ संदर्भ हवा ]. मराठीतील पहिले वृत्तपत्रीय संकेतस्थळ लोकमतचे www.lokmat.com हे १९९८ मध्ये सुरू झाले. या वृत्तपत्रात सर्वप्रथम मराठी डायनॅमिक फॉन्ट वापरला गेला. ई-सकाळ हे युनिकोडमध्ये बनविलेले पहिले मराठी वृत्तपत्रीय संकेतस्थळ. ई-सकाळने सुरुवातीच्या काळात मराठीत रूपांतरणाची सुविधा उपलब्ध करून दिली होती.
मराठीतील पहिले संकेत स्थळ[संपादन]
मायबोली.कॉम , १६ सप्टेंबर गणेश चतुर्थी इ.स. १९९६ .मराठीतला पहिला ब्लॉगसमूह मायबोली.कॉम या संकेतस्थळावर रंगीबेरंगी या नावाने डिसेंबर २००३ मधे सुरू झाला [४](आपले संकेतस्थळ मराठीतील पहिले असल्याचा अधिकृतरीत्या दावा त्या संकेतस्थळाने केल्याचे आढळत नाही.[५]
खालील मजकूर प्रताधिकारित असल्याची, इतर संकेतस्थळांवरुन किंवा इतर स्रोतांतून जसाचा तसा नकल-डकव (कॉपी-पेस्ट) केल्याची शंका आहे. याचा पुरावा किंवा संदर्भ दिलेला आहे (अहवाल पहा)
अजय गल्लेवाले यांनी कुटुंबास मनोरंजनाचे साधन म्हणून निर्माण केलेल्या या संकेतस्थळाकडे, लवकरच, परदेशात (विशेषतः अमेरिकेत) सुस्थापित झालेल्या मराठी भाषकांनी सुसंवादाचे सक्षम साधन म्हणून पाहायला सुरूवात केली. हा संवाद अर्थातच इंग्रजी कळफलकावरून रोमन लिपीत मराठी लिहिण्यातून होत असे. पुढे देवनागरी टॅग लावून ’शिवाजी’ टंकात देवनागरीत मराठी लिहिण्याची सोय, मायबोलीवर महेश वेलणकरांच्या कौशल्याने निर्माण झाली. मग तिथे कायम रोमन लिपीत मराठी लिहिण्याची सवय झालेले जुने जाणते, आणि नव्याने मायबोलीस रूजू झालेले देवनागरीत दिमाखात लिहू शकणारे यांच्यात तुंबळ युद्धे सुरू झाली. भावना महत्त्वाची की भाषा इथपासून तर ऑफिसात बसून देवनागरी लिहिता येत नाही अशा स्वरूपाच्या अडचणींचा मुकाबला सक्षमपणे केला गेला. काही परदेशस्थ व्यक्तींना तर मायबोलीने एवढे वेड लावले की मायबोलीचे व्यसन कसे सोडवावे हा विषयच मायबोलीवर एके काळी चर्चिला जात असे. मायबोलीने आपल्या वापरकर्त्यांना लागणार्‍या पत्रव्यवहारसुविधा, वधुवरसूचन आणि दिवाळीअंकविक्री इत्यादी सोयी उपलब्ध करवून देत देत स्वावलंबन साधले. रंगीबेरंगी सदरात सभासदांना स्वतःच्या मालकीची जागा ठरावीक आकार घेऊन देऊ केली आणि थोडक्यात मराठी ब्लॉगिंगलाच सुरुवात केली असे म्हणावे लागेल.[५]
"मायबोली" हे नाव घ्यायच्या अगोदर महिनाभर आधी ते संकेतस्थळ "ऐसी अक्षरे" या नावाने सुरू होते. सनीव्हेल,
खालील मजकूर प्रताधिकारित असल्याची, इतर संकेतस्थळांवरुन किंवा इतर स्रोतांतून जसाचा तसा नकल-डकव (कॉपी-पेस्ट) केल्याची शंका आहे. याचा पुरावा किंवा संदर्भ दिलेला आहे (अहवाल पहा)
कॅलिफोर्नियामधील उत्तरा आळतेकरांनी, मायबोली हे नाव सुचवून तिचे पुन्हा एकदा बारसे केले .[६]
त्या वेळेस मराठी फॉन्ट मिळायला लागले होते पण ते कामचलाऊ होते. सुंदर नव्हते. अशातच श्रीकृष्ण पाटील आणि त्यांच्या फॉन्टबद्दल कळाले. हे आजोबा निवृत्त झाल्यावर मुलाकडे आले. वयाच्या पासष्टाव्या वर्षी programming शिकले आणि त्यांनी अत्यंत सुंदर असे फॉन्ट केले. फॉन्ट प्रोग्रामिंग हा अतिशय किचकट आणि वेळखाऊ प्रकार समजला जातो. म्हणजे तेव्हातरी होता. आता बराच सुलभ झाला आहे. श्रीकृष्ण पाटलांचा या वयातला उत्साह आणि भारतीय भाषांसाठी केलेली धडपड पाहिल्यावर मायबोलीसाठी आणखी स्फुरण चढले. त्यांचा एकच फॉन्ट मायबोलीसाठी विकत घेतला होता. पण कुणीतरी मराठीसाठी इंटरनेटवर करते आहे हे कळल्यावर त्यांनी त्यांच्याकडचे सगळ्या प्रकारचे फॉन्ट मायबोलीला भेट दिले.[६]
"हितगुज सुरू व्हायच्या जवळ जवळ एक वर्ष अगोदर "बकुळीच्या फुलांची" सुरुवात झाली. सुरुवातीला सगळे संपादक स्वतः शोधून संकलित करत असत. पण ते बरोबर दर सोमवारी प्रकाशित करणे ही थोडी कसरत झाली होती. रविवारी दुपारी किंवा वीकेन्डला बाहेर कुठे लांब जाणे शक्य नसायचे. यापूर्वी आय.आय.टी.त असताना 'तंत्र'चे संपादन केले होते त्यामुळे चांगले आणि नवीन सतत लिहिणे अवघड आहे याची कल्पना होती. पण नुसते लिहिणेच नाही तर वेळेवर प्रकाशित करणे आणि ते दर सोमवारी असे महिनोंमहिने करणे याच्या मागे जरी फार कष्ट नसले तरी ते खाजगी आयुष्यावर नक्कीच परिणाम करणारे होते. सुदैवाने रविंद्र गोडबोलेंची मायबोलीवरच गाठ पडली. त्यांनी कधीतरी लिहिलेली 'बकुळीची फुले' भविष्यात आपोआप प्रसिद्ध होतील अशी सोय करून दिली. ती नसती तर बकुळीची फुले पहिल्याच वर्षी कोमेजली असती."[६]
अधिक माहिती मायबोलीया लेखात
मराठी संकेतस्थळांच्या विकासाचे टप्पे[संपादन]
एका मराठी संकेतस्थळावरील प्रतिक्रियेचा भाग याचे विकिकरण आणि विस्तार करण्यास मदत करा.
अख्खी वेब २.० च्या दृष्टिकोणातून वाटचाल करत आहे .मराठी वेब ड्रुपॅल ४.० वरून ड्रुपॅल ६.० वर आली आहे.[७] मनोगत ह्या संकेतस्थळामुळे खर्‍या अर्थाने ड्रुपलवर आधारित संकेतस्थळांना चालना मिळाली. उपक्रम, मिसळपाव वर वापरण्यात येणार्‍या गमभनचा पूर्वसुरी मनोगताचा आरटीई आहे. मनोगताच्या प्रशासकांनी ड्रुपलच्या गाभ्यात आणि इतर मोड्यूल्समध्ये बरेच बदल करून अनेक चांगल्या सुविधा दिल्या आहेत. शुद्धिचिकित्सक, छन्न प्रतिसाद, कोडी वगैरे. तसेच मनोगतचे वेगळे मोड्यूलच त्यांनी बनवले आहे. मायबोली ड्रुपलकडे वळली आहे. मायबोलीसाठी दिशा हे अ‍ॅपलेट वेलणकरांनीच विकसित केले.
मनोगत सदस्यांमध्ये हळूहळू तट पडू लागले. मग एकमेकांवर आरोप प्रत्यारोप सुरू झाले. त्यातून काहींनी ते संकेतस्थळ सोडले. एकूण काय तर एक हसते-खेळते-नांदते मराठी संकेतस्थळ एकदम सदस्य-वादात सापडले. मग 'उपक्रम' नावाचे एक नवीन संकेतस्थळ आले. तिथे हे सगळे नाराज मंडळ सदस्य झाले आणि उपक्रम यशस्वी होण्यासाठी आपापल्या परीने झटू लागले. पण इथली ध्येयधोरणे काही मनासारखी नाहीत हे पाहून पुन्हा इथल्या प्रशासकांविरुद्ध ओरड सुरू झाली. रुसवे-फुगवे झाले आणि त्यातूनच मग "मिसळपाव" हे एक नवे संकेतस्थळ जन्माला आले. तेथेही वादविवाद झाले आहेत.
मध्यंतरीच्या काळात "माझे शब्द" हे एक संकेतस्थळ बर्‍याच प्रमाणात लोकप्रिय होऊन बंद पडले. त्यातही वादावादी-भांडणे झालीच पण ते बंद पडण्याचे कारण ते नव्हे.
त्या मानाने "मायबोली" हे संकेतस्थळ चांगल्या पद्धतीने चालू आहे.
तिथे कुणालाही विषयांतरासकट (सभ्य भाषेत) काहीही लिहायला परवानगी आहे. नो मॉडरेशन. नो पर्मिशन.
माहितीपूर्ण किंवा अभिजात नसलेल्या पांचट गप्पा मारण्यासाठी "माय सिटी" सारखा दररोज स्वच्छता होणारा बुलेटिन बोर्ड आहे. त्यामुळे लोकांना तिथे आपल्या मित्रमैत्रिणींशी गप्पा मारण्यासाठी तरी यावेसे वाटते.
कोणीही कुणालाही सभ्य भाषेत जाहीर शिव्या घालू शकतो. मात्र त्याची जबाबदारी संकेतस्थळचालक स्वतःवर न घेता सदस्यावरच ठेवतात. व इतर सदस्यच अशा उपद्रवी सदस्याला "सरळ" करतात.
दिवाळी अंकासारखे अनेक उपक्रम मायबोलीचालक कित्येक वर्ष अगदी सातत्याने राबवत असतात. मागील दिवाळी अंकात. जयश्री यांच्या गायनाची ध्वनिफीतही जोडली होती. नवीन तंत्र स्वीकारण्याकडे त्यांचा असा कल दिसून येतो.
संकेतस्थळासाठी पैसे लागतात. पैशाचे सोंग आणता येत नाही. त्यामुळे पैसे मिळवण्यासाठी "रंगीबेरंगी" सारख्या योजना सुरू केल्या आहेत.
याशिवाय तत्पर संपादक मंडळ. प्रश्नांची उत्तरे लगेच दिली जातात.
मायबोलीला सुरू होऊन १०+ वर्षे झाली आहेत. संकेतस्थळ तसे क्लोजनिट आहे. त्यामुळे दिवाळी अंकासारख्या गोष्टी राबवताना त्यांना फारसा त्रास होत नाही. दिवाळी अंक काढण्याचे सातत्य असले तरी दर्जाबाबत मात्र असे म्हणता येणार.[७](दर्जा ठरवताना निर्मितिमूल्ये आणि साहित्यिकमूल्य दोहोंचा विचार करायला हवा, हे आलेच.) नवीन तंत्र स्वीकारण्याच्या बाबतीत मायबोली बरेच मागे आहे असे काही लेखकांनी नोंदवले आहे.
मनोगताला सगळ्यात मोठा झटका विदागाराच्या कोसळण्यामुळे लागला. मनोगताच्या विदागाराला अपघात झाल्यावर येणार्‍या अडचणींना मनोगतकारांनी सदस्यांपर्यंत पोचवायला हवे होते. त्यानंतर झालेले 'मुस्कटदाबी'चे बरेचसे आरोप (एकूण एक नाही) हे अज्ञानमूलक होते. त्यामुळे मनोगताचा बराच अपप्रचार झाला.[७](
बाकी संपादकीय, प्रशासकीय धोरणांबाबत बर्‍याच लोकांना तक्रार असू शकते, आहे. मनोगत हे संकेतस्थळ (एकहाती) चालवणे हा चालकांच्या हौशीचा भाग आहे. त्यामुळे त्यांनी संकेतस्थळ कसे चालवावे ह्याचे त्यांना पूर्ण स्वातंत्र्य असते. संकेतस्थळाचे सदस्य फार फार तर वेळोवेळी त्यांना सल्ले देऊ शकतात.
मिसळपाव २००७ ला सुरु झाल्यानंतर काही दिवसांनी २००९ च्या शेवटी मीमराठी आणि त्यापुढे २०११च्या उत्तरार्धात ऐसी अक्षरे ही दोन संस्थळे सुरू झाली. मायबोली आणि मीमराठीवर नियमितपणे होणार्‍या लेखनस्पर्धा हे त्यांचे एक वैशिष्ट्य म्हणावे लागेल. बाजारात येणार्‍या नवीन पुस्तकांचा आणि चित्रपटांचा परिचय करून देण्यात मायबोली आघाडीवर आहे. आंतरजाल या माध्यमाचे लोकशाहीकरण करण्याच्या दृष्टीने ऐसी अक्षरे संकेतस्थळावर प्रतिसादांना श्रेणी देण्याची सुविधा आहे. २०१५ साली केवळ स्त्रियांसाठी असलेले मराठी आॅनलाईन फोरम - मैत्रीण.कॉम हे संकेतस्थळ सुरू झाले आहे. संस्थळावर प्रसिद्ध होणारा शब्द-न-शब्द प्रशासकांच्या नजरेखालून गेलाच पाहिजे इथपासून एक क्लिक करून प्रतिसादाचे चांगले अथवा वाईट असे वर्गीकरण वाचकांनाच करता येईल इथपर्यंत मराठी संकेतस्थळे आलेली आहेत.
तरीही मराठी संकेतस्थळे आता फक्त डिस्कशन फोरम पर्यंत मर्यादित न रहाता ऑनलाईन/मोबाईल बँकिंगच्या दृष्टीनेही त्यांचा प्रवास सुरू झाला आहे आणि यात पहिले पाऊल टाकण्याचा मान मानबिंदू या संकेतस्थळाने पटकावला.[ संदर्भ हवा ]
२०१७ च्या उत्तरार्धात सुरु झालेले गुरूबिरबल डॉट कॉम हे अर्थ / वित्त विषयक ज्ञान लोकांपर्यंत विनाशुल्क पोहोचवण्याचा प्रयत्न करणारे एक मराठी संकेतस्थळ आहे. ज्यांनी इंग्रजीतील कोरा आणि खान अकॅडमी ही लोकप्रिय संकेतस्थळे वापरली असतील त्यांच्या लक्षात येईल की गुरुबिरबल हे त्याच संकल्पनांवर आधारित आहे. ह्या संकेतस्थळावर प्रश्न विचारण्याची, उत्तर देण्याची, उत्तरांना प्रतिसाद देण्याची, उत्तर पसंत असल्यास स्वीकार करण्याची, लेख लिहिण्याची सुविधा आहे. तसेच विडिओच्या स्वरूपात अर्थ विश्वातील संकल्पना सोप्या पद्धतीने समजावण्याचा प्रयत्न ते त्यांच्या यू ट्यूब चॅनेल द्वारे करतांना दिसतात. आर्थिक साक्षरता किंवा फायनान्शिअल लिटरेसी वाढवणे ही गुरूबिरबल मागील कल्पना दिसते.
मराठी संकेतस्थळांचे शैक्षणिक,सामाजिक आणि सांस्कृतिक योगदान[संपादन]
या विभागाचे विकिकरण करण्यात सहयोग करा
मराठी संकेतस्थळांचे शैक्षणिक,सामाजिक आणि सांस्कृतिक योगदान बद्दल अजून जाणीवपूर्वक अभ्यास झाल्याची नोंद नाही.
१९८५ नंतर राजीव गांधींनी भारतात केलेली संगणक क्रांती,जवळपास त्याच काळात महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्रीवसंतदादा पाटील यांनी महाराष्ट्राच्या शिक्षण क्षेत्रात खासगी संस्थाना दिलेला प्रवेश,१९९१ नंतर झालेले आर्थिक उदारीकरण आणि त्याच कालावधीत अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने आणि इतर पाश्चात्त्य देशात भारतीय संगणक अभियंत्यांना आणि कंपन्याना वाढलेली मागणी पूर्ण करताना शिक्षण क्षेत्रात अग्रणी असलेल्या मराठी समुदायपण जगभर स्थलांतरित झाला. आंतरजाल, ईमेल आणि मराठी संकेतस्थळे यांनी या समुद्रापार राहणार्‍या, तसेच बृहन्‌मराठी समाजाची मातृभूमीशी, मित्रांशी तसेच मराठी भाषेची आणि संस्कृतीची नाळ जोडून ठेवण्याचे मोठे भरीव कार्य केले.[ संदर्भ हवा ]
या काळात मराठी खर्‍या अर्थाने ग्लोबल झाली. महाराष्ट्र भूमीत वावरणार्‍या मराठीने हे विश्वची माझे घर ही उक्ती सार्थ ठरवली. मराठी ग्लोबल होताना साहजिकच तिची माध्यमे वेगळी आहेत. इथे पत्राना नव्हे तर ई - पत्रांना महत्त्व आहे. आपण ग्लोबल मराठीच्या काळात आहोत. हा काळ इंटरनेटचा, म्हणजेच शुद्ध मराठीत महाजालाचा आहे. त्यामुळे सध्या महाजालावर मराठी काय म्हणते, हे जाणणे काळाची गरज आहे.
जेव्हा आपण नेटवर फेरफटका मारतो, तेव्हा लक्षात येते की आता इंटरनेटवर असंख्य मराठी संकेतस्थळे निर्माण झालेली आहेत. पूर्वी 'महाजालावर मराठी कुठे आहे असा जो ओरडा व्हायचा त्याला ही जोरदार चपराक आहे. आणि महत्त्वाचे म्हणजे मराठीतील पहिले संकेतस्थळ मायबोली (www. mayboli.com) याला यावर्षीच तपपूर्ती झालेली आहे. 1996 सालच्या गणेशचतुर्थीला निर्माण झालेले हे सर्वांगसुंदर स्थळ. या संकेतस्थळामुळे जगातील मराठी लोक पहिल्यांदा एकत्र आले. त्यांच्यात चर्चा घडू लागली. शंका - समाधान सुरू झाले. नवनवीन लेखकांना त्यांचे लेख लोकापर्यंत पोहचवता येऊ लागले. हे संकेतस्थळ काळानुसार सतत बदलत राहिले. म्हणूनच, जवळजवळ 15 ते 20,000 सदस्यांसह (मात्र अ‍ॅक्टिव्ह सभासद किती ते माहीत नाही)हे स्थळ विविध उपक्रमांसह संस्कृतीरक्षणाचे काम देखील करत आहे.
संत तुकारामांची संपूर्ण अभंगगाथा इंटरनेटवर (www.tukaram.com) उपलब्ध आहे.[३] तुकारामांचे तब्बल साडेचार हजार अभंग या संकेतस्थळावर मूळ मराठीत वाचायला मिळतातच, शिवाय महाराष्ट्रातील या महान संताचा परिचय करून देणारे हिंदी, स्पॅनिश, रशियन, जर्मन आणि इंग्रजी भाषेतील लेखही या संकेतस्थळावर आहेत. ज्ञानेश्वरांची ‘ज्ञानेश्वरी‘ मूळ स्वरूपात मराही विकिस्रोत प्रकल्पात उपलब्ध आहेत. www.chatrapati.shivaji.com या संकेतस्थळावर स्वराज्याची स्थापना करणार्‍या शिवाजी महाराजांचा परिचय आहे. शाहिरी वाङ्‌मयाचा परिचय करून देणार्‍या संकेतस्थळास www.powade.com या पत्त्यावर भेट देता येते. पांडुरंग खाडिलकर, प्रल्हाद जामखेडकर आणि महादेव नानिवडेकर या शाहिरांचा सविस्तर परिचय, त्यांच्या रचना तसेच शिवकालीन अज्ञानदास ते स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांच्या शाहिरी रचनांना आढावा या संकेतस्थळावर घेण्यात आला आहे. त्यातील काही पोवाड्यांना ऑडिओ असल्याने ते ऐकता अथवा डाउनलोड करता येतात.
सहज सोप्या आणि प्रासादिक रचनांमुळे महाराष्ट्राचे आधुनिक वाल्मिकी म्हणून ज्यांचा गौरव केला जातो, ते गदिमाही या सायबरविश्वात भेटतात. १३ ऑक्टोबर इ.स. १९९८ मध्ये www.gadima.com हे संकेतस्थळ सुरू झाले असून, आजवर सुमारे ५३ लाख सायबरयात्रींनी या संकेतस्थळास भेट दिली आहे.[ संदर्भ हवा ] मराठी काव्यविश्वात स्वतःचे अढळ स्थान निर्माण करणार्‍या कुसुमाग्रजांची कविताही www.kusumanjali.com या संकेतस्थळावर वाचता येऊ शकते. मराठीतील अनेक नामवंत दिनदर्शिका, प्रमुख वृत्तपत्रे, इंटरनेटवर आहेत. कळव्यातील स्मिता मनोहर या तरुणीने वेब डिझायनिंगचा डिप्लोमा करीत असताना अभ्यासक्रमाचा भाग म्हणून महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तिमत्त्व असणार्‍या पु.ल. देशपांडे यांच्याविषयीचे www.puladeshpande.net हे संकेतस्थळ निर्माण केले.
मराठीशी या ना त्या कारणाने संबंधित असणारी अशी अनेक संकेतस्थळे असली, तरी त्यातील काही मोजकी अतिशय महत्त्वपूर्ण आणि मनोरंजक आहेत. त्यात ‘मराठी मित्र‘ या संकेत स्थळाचा विशेषे करून उल्लेख करता येईल. सुधीर, सतीश आणि सदाशिव कामतकर यांनी (www.marathimitra.com) हे संकेतस्थळ सुरू केले. आपल्याकडच्या मराठी माध्यमाच्या मुलांना जसे इंग्रजी शिकविले जाते. त्याच धर्तीवर मराठीशी सुतराम संबंध नसणार्‍यांनाही ही भाषा शिकता यावी, यासाठी इंग्रजी माध्यमाचा वापर करून या संकेतस्थळावर एक अभ्यासक्रमच उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. मूळ इंग्रजी वाक्य, त्याचे इंग्रजी वर्णमालेतील मराठी भाषांतर आणि त्याच्या उच्चाराचा ध्वनी, अशा पद्धतीने नाव, सर्वनाम, क्रियापद, वाक्प्रचार ते अगदी उभयान्वयी अव्ययापर्यंतचे संपूर्ण मराठी व्याकरण या संकेतस्थळावर इंग्रजीमधून देण्यात आले आहे. येथील शिकवणी वर्गातील एक नमुना - `kadhi' means `When', but `kadhi kadhi' means sometimes.' अशाच पद्धतीने ‘शतपावली‘ ते अगदी ‘पिठलंभात‘ या मराठी अस्मितेशी जोडल्या गेलेल्या अनेक विषयांची माहिती या मराठीमित्राकडे आहे.
बदलत्या काळाची स्पंदने टिपून वाचन संस्कृतीचा प्रसार करण्यासाठी कार्यरत असणार्‍या ग्रंथालीनेही www.marathividyapeeth.org[मृत दुवा] या संकेतस्थळाद्वारे जगभरातील मराठी माणसांशी संवाद साधला होता. ग्रंथालीने या संकेतस्थळास मराठी विद्यापीठ म्हटले होते. जगभरातील मराठी माणसांना महाराष्ट्रात काय सुरू आहे, याबाबत उत्सुकता असते. महाराष्ट्रातील नव्या तीर्थक्षेत्रांपैकी एक असणार्‍या पुण्यातील ‘मुक्तांगण‘ या व्यसनमुक्ती केंद्राचेही www.muktangan.org हे संकेतस्थळ असून, ते इंग्रजी आणि मराठी भाषेत आहे. त्यात संस्थापिका डॉ. अनीता अवचट यांचा परिचय, रुग्णांचे अनुभव, गोष्टी, प्रश्नावली इत्यादी तपशील आहे. डॉ. अनिल अवचटांच्या विविध लेखांमधून ओझरते दर्शन घडणार्‍या ‘मुक्तांगण‘ संस्थेला एकदा तरी भेट द्यावी, अशी अनेक मराठी माणसांची इच्छा असते, पण विविध कामांमुळे त्यांना ते जमतेच असे नाही. इंटरनेटमुळे ही संस्था आणि तिचे उपक्रम जगभरात कुठेही उपलब्ध होऊ शकतात. गेली शंभरहून अधिक वर्षे मराठी माणसाने ज्या कला प्रकारावर भरभरून प्रेम केले, त्या नाट्यविश्वातील घडामोडींची माहिती देणारे www.natak.com हे संकेतस्थळ आहे. नाट्यसंस्थांमध्ये सुयोगचे (www.suyogmumbai.com) संकेतस्थळ आहे, तर नाट्य कलावंतांमध्ये दिलीप प्रभावळकर (www.dilipprabhavalkar.com) आणि प्रशांत दामले (www.prashantdamle.com) यांची संकेतस्थळे आवर्जून भेट देण्याजोगी आहेत. आरोग्य डॉट कॉम (www.aarogya.com) हे आरोग्यविषयक इत्थंभूत माहिती देणारे संकेतस्थळ इंग्रजीप्रमाणेच मराठीतही उपलब्ध आहे. www.pustak.com हे संकेतस्थळ म्हणजे इंटरनेटवरील मराठी पुस्तकांचे दुकानच आहे. येथे प्रत्येक पुस्तकाची डॉलरमध्ये किंमत दिलेली आहे. याशिवाय महाराष्ट्रियन.कॉम (www.maharashtrian.com), मराठी माती डॉट कॉम (marathimati.com), रामराम पावनं डॉट कॉम (www.ramrampavna.com),, मराठी वर्ल्ड डॉट कॉम (www.marathiworld.com) अशी इतरही काही मराठी संकेतस्थळे आहेत. बर्‍याचदा मराठी संकेतस्थळे तयार करताना तांत्रिक समस्या भेडसावतात. केवळ मराठी भाषक संगणक आणि आंतरजालीय तांत्रिक समस्यांची चर्चा घडवण्याच्या दृष्टीने लोकायत हे संकेतस्थळ उपलब्ध आहे.
प्रत्येक संकेतस्थळाला काही अभिव्यक्तीच्या मर्यादा पडतात. त्यामुळे त्यानंतरच्या काळात मराठी माणसाला अभिव्यक्त होण्यासाठी विविध संकेतस्थळांची निर्मिती केली गेली. मायबोली, मिसळपाव, 'मनोगत' ऐसी अक्षरे व 'उपक्रम' ही त्यापैकीच (www.manogat.com & www.mrupakram.org) ही संकेतस्थळे आहेत. या सर्व स्थळांवर अगदी इस्लामपूरपासून ते कॅलिफोर्निया पर्यंतचे सदस्य आहेत. व ते या स्थळांवर पाककृती ते जागतिक विषय यांवर चर्चा करत असतात. 'मनोगत' ने तर शुद्ध मराठी लिखाणाची सोय उपलब्ध करून दिलेली आहे. तर 'उपक्रम' ने खरडवही व व्यक्तिगत निरोप यांची सोय दिलेली आहे. त्यामुळे ज्याप्रमाणे आपण घरी बोलतो त्याप्रमाणे बोलणे शक्य झाले आहे.
यानंतर, म्हणजे सर्वांत महत्त्वाचे व सध्या खूपच प्रसिद्ध असलेले 'मिसळपाव' हे संस्थळ (www.misalpav.com) वरील तिन्ही स्थळांचा उत्तम मिलाफ साधून बनवले आहे. गेल्या अवघ्या दीड वर्षात इथे विविध विषयांवरचे ५००० लेख आहेत. यावरून आपण महाजालावरच्या मराठीच्या प्रगतीचे विश्लेषण करू शकतो. महत्त्वाचे म्हणजे इथे अगदी 'ग्राफिटी' कार अभिजित पेंढारकर ते अर्थविश्लेषक रामदासापर्यंत सर्व लेखक आहेत. त्यामुळे खर्‍या अर्थाने मराठी विश्व जवळ आलेले आहे. याशिवाय बजबजपुरी, मी मराठी इ. स्थळेही बाळसे धरत आहेत. मी मराठी हे संकेतस्थळ राज जैन ह्यांच्या परि्श्रमा्तून निर्माण झाले आहे. सभासदांना अतिशय अद्यावत सुवि्धा देण्यात हे संकेतस्थळ नेहमीच आघाडीवर राहिले आहे. मी मराठी वर होणाया साहित्यविषयक स्पर्धांना वाचकांचा व सभासदांचा भरभरून पाठिंबा मिळवण्यात हे संकेतस्थळ कायम यशस्वी ठरलेले आहे.
याशिवाय विविध राजकीय पक्ष, सामाजिक संस्था यांची स्वतःची मराठी संकेतस्थळे आहेत. नुकतेच मनसेचे एक अतिउत्तम, आपण कल्पनाही करू शकणार नाही असे संस्थळ सुरू झालेले आहे.(www.manase.org) त्यामुळे महाजालावर मराठी लोकशाही मोठया प्रमाणावर नांदते आहे.असे म्हणायला हरकत नाही.
महाजालावर विविध विषयांना वाहून घेतलेली अनेक स्थळे आहेत. अगदी मराठीतून संगणक - प्रश्न सोडवणारे लोकायत (www.lokayat.com) असो, कलाकारांना वाव देणारे मानबिंदू(http://www.maanbindu.com/) हे संकेतस्थळ असो, जुनी नवी मराठी गाणी उप्लब्ध गाणी उपलब्ध करणारे आठवणीतील गाणी(http://www.aathavanitli-gani.com/) असो किंवा माझ्या मराठीचे गायन असे म्हणणारे, मराठी माती(http://www.marathimati.com/) असो किंवा गणपतीला वाहलेले एकमेव .कॉम(http://www.ekmev.com/ekmev_marathi_new.htm) असो. हे प्रत्येक स्थळ उत्तम आहे. याशिवाय अगदी अवकाशावर आधारित अवकाशवेध.कॉम (http://www.avakashvedh.com/)आहे किंवा मराठीतून शुभेच्छापत्रे पाठवण्याचे मराठी वर्ल्ड(http://www.marathiworld.com) आणि वन स्मार्ट क्लिक आहे अगदी चित्रपटांना वाहिलेले मराठी मूव्ही वर्ल्ड. तसेच 'प्रश्न पैशांचा आहे, विचारून पहा' असे म्हणणारे आणि लोकांच्या अर्थ / वित्त विषयक शंका विनाशुल्क दूर करण्याचा प्रयन्त करणारे गुरूबिरबल डॉट कॉम (GuruBirbal.com) ही आहे. असा कोणताही विषय नाही की ज्यावर मराठी भाषेत संकेतस्थळ नाही. अगदी दासबोधापासून ते आजच्या कवीपर्यंत प्रत्येक विषयावर वेगवेगळी संकेतस्थळे आहेत जी विविध लोकांना उपयोगी पडतात. याशिवाय कुसुमाग्रजांपासून ते जीए पर्यंत प्रत्येकाचे लिखाण त्यांच्या विश्वस्तांनी महाजालावर उपलब्ध केले आहे. फक्त मराठी गझलांना वाहिलेले संस्थळदेखील उत्तमपणे चालू आहे. अगदी मराठी कटटा (www.marathikatta.com) उत्तमपणे चालू असून शिवाजी महाराज ते सावकरांपर्यंत प्रत्येकाचे कार्य महाजालावर उपलब्ध आहे. (www.rajashivaji.com) आणि (www.savarkar.org). एकूणच काय, तर मराठीचा परीघ प्रचंड वाढला आहे. इतकी संस्थळे आहेत की त्यांची ओळख करून द्यायला स्वतंत्र लेखमाला लिहावी लागेल. नेटवरून निघणारे चार ते पाच दिवाळी अंक ते ई- पुस्तके असे सर्व विषय हाताळणे अवघड काम आहे, पण आपल्या मराठी माणसांनी ते आव्हान लीलया पेलले आहे. म्हणूनच या सर्वांचे रंगरूप उत्तम आहे. विश्व संमेलनाचे संस्थळही उत्तम होते. (www.sfssahityasamelan.org) तांत्रिक बाबतीतदेखील ही स्थळे उत्तम आहेत. याचा प्रत्यय आपणाला (www.marathitube.com) सारख्या संस्थळातून मिळतो.[८]
इंग्रजी शब्दांना चपखल मराठी पारिभाषिक शब्द न आठवणे ही संकेतस्थळांवर मराठीत लेखन करताना येणारी एक अडचण असते. याकरिता विविध मराठी संकेतस्थळांवर विशेष चर्चा पाने निर्माण करून चर्चा केल्या जातात व शब्दभांडार, विक्शनरी अशा माध्यमांतून मराठी शब्दांचे संकलन होते. मराठी शब्दांना जनमानसांत रुजवण्याचे प्रयत्‍नदेखील बरीच संकेतस्थळे करतात.
मराठी संकेतस्थळांसमोरची तांत्रिक आव्हाने[संपादन]
आंतरजालावर या संकेतस्थळांनी मराठी आणले तरी त्यांचा उद्देश त्या त्या संकेतस्थळाची भरभराट व्हावी असा होता का खरोखरच मराठीची भरभराट व्हावी असा होता उदा. अनेकदा मनोगतावर इथले सॉफ्टवेअर मुक्तस्रोत करावे अशा मागण्या येऊनही मनोगतकारांनी ते टाळले. (त्यात काही धोरणाचा भाग असेल आणि चालक म्हणून तो त्यांचा निर्णय आहे). पण त्यामुळे नवीन संकेतस्थळ तयार करणार्‍यांना अडचणी आल्या. यावर सगळ्यात पहिल्यांदा देवनागरीमध्ये मुक्तस्रोत सुविधा निर्माण करणार्‍या ओंकार जोशींना विसरून चालणार नाही. त्यांनी कुणालाही फुकट देवनागरीत लेखन करता येईल अशी सुविधा निर्माण केली हा मराठी संकेतस्थळांच्या वाटचालीतला मैलाचा दगड आहे.
मराठी ओपनसोर्स या याहू ग्रुपचे सभासद कुठलाही गाजावाजा न करता विविध सॉफ्टवेअरचे स्थानिकीकरण आणि मराठीत भाषांतर करत आहेत. मराठी संकेतस्थळांच्याही पलीकडेही आंतरजालावर मराठी आहे हे विसरून चालणार नाही.
आज द्रुपल आणि गमभन प्रणालीवर अनेक मराठी संकेतस्थळे तयार होत आहेत. पण काही अपवाद वगळता मराठी संकेतस्थळांच्या चालकांपैकी कुणीही त्यांना सापडलेल्या त्रुटी आणि त्यावरचे उपाय यांच्या माहितीची मुक्तपणे देवाणघेवाण करताना दिसत नाहीत. सगळ्यात पहिल्यांदा हा विचार मिलिंद भांडारकर यानी मनोगतावर मांडल्याचे आठवते.
आज गमभन आणि द्रुपल यांनी दिलेले योगदान (इश्यू क्यू) पाहिले तर लोकायत.कॉम, मायबोली.कॉम यासारख्या मोजक्याच संकेतस्थळांनी आपआपल्या परीने हे मुक्तस्रोत जाहीर करून समाजाचे ऋण फेडायचा प्रयत्‍न केलेला दिसतो. माझे स्वतःचे संकेतस्थळ चांगले चालावे म्हणून लठ्ठालठ्ठी चालू असताना या संकेतस्थळांनी सगळ्याच मराठी संकेतस्थळाना फायदा व्हावा म्हणून केलेले प्रयत्‍न, ही बदलती मानसिकता हा आंतरजालावरील मराठी भाषेच्या विकासाचा नक्कीच एक मोठा टप्पा ठरावा.[९]
संकेतस्थळे ही कोणत्याही साक्षर व्यक्तीस सहज हाताळण्याजोगा मार्ग आहे. परंतु सरळ सामान्य उपयोगकर्त्यांच्या हातात पोहचण्याकरिता आडचणीचा मार्ग अजूनही दूरचा आहे. संकेतस्थळांचे उपलब्ध होणे वाचक-लेखकाकडे संगणक व इंटरनेट सुविधा असण्यावर अवलंबून आहे. संगणक आणि इंटरनेट जेथे उपलब्ध आहेत तेथेही मराठी फाँन्‍ट्‌स उपलब्ध असतीलच याची खात्री नसते. काही संकेतस्थळांवर त्यांचेचे स्वतःचे फ़ॉन्ट्‍स असल्याने तिथे ही अडचण जाणवत नाही. त्याशिवाय ऑपरेटिंग सिस्टिम्ज़ आणि ब्राउझर्स(न्याहाळक) आजही प्राधान्याने इंग्रजी भाषेतच आहेत. मराठी संकेतस्थळे सतत नव्यानव्या तांत्रिक प्रगतीस सामावून घेण्याची आव्हाने पेलण्याचा शक्यतेवढा प्रयत्‍न करताना दिसत आहेत. सध्या मोबाइल फोनवर मराठी संकेतस्थळांची उपलब्धता असणे हे असेच एक आव्हान आहे.[१०]
खालील मजकूर प्रताधिकारित असल्याची, इतर संकेतस्थळांवरुन किंवा इतर स्रोतांतून जसाचा तसा नकल-डकव (कॉपी-पेस्ट) केल्याची शंका आहे. याचा पुरावा किंवा संदर्भ दिलेला आहे (अहवाल पहा)
महाजालावरील मराठीच्या इतिहासास एक तांत्रिकतेचा पदर आहे. जे तांत्रिक टप्पे दरम्यानच्या काळात गाठले गेले त्यांची काळाबरहुकूम नसली तरी टप्प्यांबरहुकूम दखल घ्यायलाच हवी.
महाजालावर मराठीची सुरुवात खरे तर परदेशस्थ भारतीयांनी काढलेल्या संस्कृत डॉक्युमेंट्‌स या संकेतस्थळावरून झाली. या संकेतस्थळाचा उद्देश भारतीय भाषांतील प्राचीन आणि अर्वाचीन साहित्याच्या संकलनाचा होता आणि आहे. त्यांनी इंग्रजी कळफलकावरून देवनागरी लिहिण्याची जी पद्धत विकसित केली तिला आय.ट्रान्स. (इंडियन लँग्वेज ट्रान्सलिटरेशन) म्हणतात. त्याच पद्धतीवर हल्लीच्या सर्व देवनागरी लेखनसुविधा आधारलेल्या आहेत. या स्थळावर हिंदी गाण्यांच्या शब्दांचे जे अभूतपूर्व संकलन करण्यात आलेले आहे त्याला जगाच्या इतिहासात तोड नाही. आय.ट्रान्स साँग्ज़ बुक (Itrans Songs Book) या नावाने ते आजही दिमाखात स्थिर आहे.
कोकण रेल्वेच्या विस्तारादरम्यान सुशा (शिवाजी) टंकांचा विकास होऊन ते वापरासाठी खुलेपणाने उपलब्ध झाले. ही मराठी भाषेच्या तांत्रिक विकासाची पहिली मोठी पायरी होती. मायबोली डॉट कॉमवरही देवनागरी लेखन त्यामुळेच शक्य होऊ शकले होते. दरम्यान फाँटोग्राफीचा उपयोग करून किरण फाँटस, शनिपार फाँट इत्यादी अनेक फाँट्‌स विकसित करून त्याआधारे संकेतस्थळेही बनवली गेली होती. अशाचपैकी बरहा फाँन्ट्‌सने आज आय.एम.ई. काढून सुंदर युनिकोड एकात्मिक लेखनाची सोय केलेली आहे. मात्र या सर्वांमध्ये मनोगतावर उपलब्ध असलेली संपादनसुविधा सर्वांत सशक्त आणि सोईस्कर असल्याने लोक तिचा वापर करून इतर लेखनही करू लागले होते. महाजालापासून दूर असता वापरता येईल अशा युनिकोड संपादकाची खरीखुरी निकड मग जाणवू लागली होती. अशावेळी ॐकार जोशींनी गमभन उपलब्ध करून दिले. आजमितीला गमभनवर आधारित संकेतस्थळेच जास्त आहेत. मराठीच्या विकासास यामुळे सशक्त आधार मिळाला.
२००६ मध्ये राज्य मराठी विकास संस्थेने जनभारती (सीडॅक) आणि महाराष्ट्र शासनाच्या माहिती तंत्रज्ञानविभागाच्या सहकार्याने मराठी संकेतस्थळांची पहिली खुली स्पर्धा आयोजित केलेली होती. तिच्यात प्रभादेवी मुंबईच्या सचिन पिळणकरांच्या 'अवकाशवेध' ह्या संकेतस्थळाला पहिले पारितोषिक मिळाले. डॉ. बाळ फोंडके (सुप्रसिद्ध विज्ञानकथालेखक आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स कम्युनिकेशनचे माजी संचालक) आणि प्रा. मं. गो. राजाध्यक्ष (जे जे स्कूल ऑफ अप्लाइड आर्ट्‌स चे माजी अधिष्ठाते) यांव्यतिरिक्त त्या त्या क्षेत्रांतील तज्ज्ञ परीक्षकांकडून परीक्षण करण्यात आलेले होते. या स्पर्धेत महेश वेलणकरांच्या मनोगताचा दुसरा क्रमांक आला होता. दुवा क्र. १. पिळणकरांच्याच धर्तीवर मग ट्रेक्क्षितिज हे फ्लॅशवर आधारित पदभ्रमणास वाहिलेले नितांतसुंदर संकेतस्थळ डोंबिवलीच्या मुलांनी तयार केले. आपल्या मनोगती जयंतराव कुलकर्णींचा अक्षय यात अग्रभागी होता.
या स्पर्धेनंतर लोकांना शासन याबाबतीत काही करत असल्याचे पहिल्यांदा जाणवले. मात्र सीडॅक यापूर्वीच टंकनिर्मिती, भारतीय भाषांतील परस्परांतील रूपांतरण (ट्रान्सलिटरेशन), शब्दकोषनिर्मिती, प्रकाशकीय शब्दओळख (ऑप्टिकल कॅरेक्टर रेकग्निशन) इत्यादी पैलूंवर काम करू लागलेली होती. मग प्रमोद महाजनांनी भारत सरकारचे माहिती तंत्रज्ञानखाते सुरू केले आणि भारतीय भाषांच्या विकासाकरता ठोस पावले उचलली गेली. आय. आय. टी. पवई, आय. आय. टी. कानपूर इत्यादी संस्थाही आपापल्यापरीने तांत्रिक प्रश्न सोडवण्यासाठी झटत होत्याच. या सार्‍यांचा परिपाक म्हणून भारत सरकारने युनिकोडनिर्मितीमध्ये सहभाग निश्चित केला. मनोगत मात्र युनिकोडचा अंमल करण्यात सर्वांत आघाडीवर होते. युनिकोडचा मग मायबोलीनेही स्वीकार केला. पुढे सकाळने युनिकोडीकरण केले. आणि आता तर युनिकोड जगरहाटीचा भाग झालेले आहे.
भारत सरकारच्या माहिती तंत्रज्ञान खात्याच्या विद्यमाने भारतीय भाषांच्या विकासाखातर निराळे संकेतस्थळ मग काढण्यात आले. त्याद्वारे अनेक तांत्रिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या. दयानिधी मारन त्या खात्याचे मंत्री असतांना तर देवनागरी लेखनाची सर्व संसाधने असलेली सीडी त्यांनी मोफत वाटली. आता युनिकोडच्या नव्या संस्करणाबाबतही हे संस्थळ महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
दरम्यान वृत्तपत्रांनी आपापले युनिकोडीकरण सुरू केले. त्यांची त्यांची परस्परसंवादानुकूल संकेतस्थळेही उदयास आली. वाहिन्या आपापल्या उद्दिष्टांना साजेशी संकेतस्थळे मराठीत काढू लागल्या. अनुदिन्या लिहणारेही सरसावले आणि सुरेश भट डॉट कॉम, गदिमा, पुल यांची संकेतस्थळे महाजालावर दिसू लागली. कवितेस, विशेषतः गझलेस बहारीचे दिवस आले. मराठी गझलेस वाहिलेली अनेक संकेतस्थळे निर्माण झाली आणि मराठी कार्यशाळा उदयास आल्या. हा महाजालावरील मराठीच्या विकासाचा एक मोठा टप्पा ठरला आहे.[११]
आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेर (कंटेंट मॅनेजमेंट सॉफ्टवेर)[संपादन]
'आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेर' ('कंटेंट मॅनेजमेंट सॉफ्टवेर', लघुरूप: CMS) म्हणजे संकेतस्थळावरील मजकूर व व्हिडिओ, चित्रे इत्यादी बहुमाध्यमी आशयाचे व्यवस्थापन करणारी सॉफ्टवेर प्रणाली होय. संकेतस्थळावरील विविध प्रकारांतील माहिती वापरकर्त्यांना सोप्या स्वरूपात वापरता यावी, हा आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेअरांचा उद्देश असतो. मराठी संकेतस्थळे चालवण्यासाठी ड्रूपल, मीडियाविकी यांसारख्या देवनागरी मराठी लिपी वापरण्यास सक्षम अशा आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेअर प्रणाल्या वापरल्या जातात.
ड्रूपल (ड्रूपल अधिकृत संकेतस्थळ) हे आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेअर चर्चात्मक मराठी संकेतस्थळांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरले जाते [१२]. एनट्रान्स (एनट्रान्स अधिकृत संकेतस्थळ) या देवनागरी टंकलेखनासाठी उपलब्ध पॅकेजातील 'इंडिक वेब इनपुट' या उपयोजनात 'मुक्त जीएनयू परवाना' वापरून काही बाबी बदलून टेक्स्टएरिया आणि टेक्स्टफील्ड यांसाठी लिप्यंतरणाची सोय करण्यात आली आहे. लिप्यंतरणासाठी केवळ उच्चारानुसारी (फोनेटिक) कीबोर्ड ठेवण्यात आला आहे. ड्रूपलशिवाय जूमला, टायपो किंवा अन्य आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेअरांसाठीदेखील ही सुविधा किरकोळ बदल करून वापरता येते.[१३][१४][१५][१६]
मीडियाविकी ([http://www.mediawiki.org/ मीडियाविकी अधिकृत संकेतस्थळ) हे एक लोकप्रिय आशय व्यवस्थापन सॉफ्टवेअर आहे. मराठी विकिपीडिया व मराठी विक्शनरी, मराठी विकिबुक्स, मराठी विकिक्वोट्स यांसारखे मराठीतील अन्य विकिमीडिया सहप्रकल्प या सॉफ्टवेर प्रणालीवर चालतात. हे सॉफ्टवेअर मुक्तस्रोत असून याच्या सॉफ्टवेअर विकसनात सहभाग घेण्यास मुक्तप्रवेश आहे. मराठीतील स्वतःचे स्वतंत्र संकेतस्थळ बनवण्यासाठी कोणासही हे सॉफ्टवेअर मुक्त वापरता येते.
मराठी संकेतस्थळांसमोरची आर्थिक मॉडेले आणि आव्हाने[संपादन]
मराठी संकेतस्थळांचे भविष्यातील स्वरूप[संपादन]
फॉन्ट डाउनलोड करावी लागणारी संकेतस्थळे[संपादन]
किरण भावे यांचे www.kiranfont.com या त्यांनी तयार केलेल्या संकेतस्थळावरून फाँट डाऊनलोड करता येतात.या फाँटाच्या साहाय्यानेही काही मराठी तसेच संस्कृत भाषा, त्यातील विविध विषयांचे साहित्य यांचा परिचय करून देणारे गीर्वाणभारती (www. girvanbharati.com) हे संकेतस्थळ आहेत.
बालसंस्कार.कॉम- सुसंस्कारित आणि आदर्श पिढी घडवण्यासाठी कटिबद्ध मराठीतले पहिले संकेतस्थळ
मराठीमाती डॉट कॉम- मराठीमाती
मानबिंदू.कॉम- ऑनलाइन बँकिंगची सुविधा वापरणारे मराठीतले पहिले पोर्टल
चपराक डॉट कॉम- साहित्य चपराक
मराठीमंडळी डॉट कॉम- मराठी मंडळी
मराठीग्रिटींग्ज डॉट नेट- मराठी शुभेच्छापत्रे
महाराष्ट्र मराठी डॉट कॉम- महाराष्ट्र मराठी
"..पोटापाण्याचा उद्योग तर हवाच. पण नाटक, गाणे ,कविता, अशा एखाद्या कलेशी नाते ठेवा. पोटापाण्याचा उद्योग तुम्हाला जगवील आणि कलेशी असलेले नाते जगायाचे कशासाठी ते सांगेल" - इति पुलं देशपांडे.
आपल्याला 'जगवणार्‍या' आणि परंपरेने चालत आलेल्या या कलांचा आणि जगण्याचा अविभाज्य भाग बनलेल्या इंटरनेट/ SMS अशा लेटेस्ट टेक्नोलॉजीचा मेळ घालून बनविलेले एक आगळेवेगळे संकेतस्थळ तरुण कलाकार आणि ते करत असलेल्या गायन, वादन, अभिनय, चित्रकला यांसारख्या विविध कलाक्षेत्रातील नावीन्यपूर्ण काम आणि पर्यायाने नाट्य, संगीत, चित्रपट अशा कलेच्या निरनिराळ्या क्षेत्रात होणारी नवनिर्मिती. इंटरनेट/SMS आणि ऑनलाइन बँकिंगद्वारा अधिकाधिक लोकांपर्यंत मानबिंदूच्या साहाय्याने पोहोचवण्याचा हा एक कौतुकास्पद प्रयत्‍न तरुण कलाकार आणि ते करत असलेल्या गायन, वादन, अभिनय, चित्रकला यांसारख्या विविध कलाक्षेत्रातील नावीन्यपूर्ण काम आणि पर्यायाने नाट्य, संगीत, चित्रपट अशा कलेच्या निरनिराळ्या क्षेत्रात होणारी नवनिर्मिती. इंटरनेट/SMS आणि ऑनलाइन बँकिंगद्वारा अधिकाधिक लोकांपर्यंत मानबिंदूच्या साहाय्याने पोहोचवण्याचा हा एक कौतुकास्पद प्रयत्‍न Google Analytics ने दिलेल्या माहितीनुसार गेल्या( Google Analytics ने दिलेल्या माहितीनुसार गेल्या() ३५० दिवसांत मानबिंदूसाठी १,७३,८०० इतक्या पृच्छा आहेत.
ऐसीअक्षरे हे संस्थळ मराठी भाषिकांच्या खुल्या अभिव्यक्तीसाठी बनवले गेलेले आहे. जगभर पसरलेल्या, मराठीच्याच विविध बोली भाषांतून बोलणार्‍या आणि विविध राजकीय, सामाजिक मते असणार्‍या सर्वांना सामावून घेणारे हे संस्थळ लोकशाही, समानता या मूल्यांच्या जोडीला दर्जाच्याही बाबतीत जागरूक आहे. संस्थळावर नियमितपणे लिखाण करणार्‍या सदस्यांना लिखाणाची प्रतवारी करता येते आणि प्रतिसादांना श्रेणी देता येते. लिखाणाच्या प्रतवारीतून दर महिन्याचे निवडक (archive) लेखन सहज उपलब्ध होते. चांगल्या प्रतिसादांना माहितीपूर्ण, मार्मिक, रोचक, विनोदी अशा प्रकारच्या तर वाईट प्रतिसादांना खोडसाळ, अवांतर, कैच्याकै अशा श्रेणी देता येतात. संपादकांचा नगण्य हस्तक्षेप आणि समूहाच्या शहाणपणावर संस्थळाचे दैनंदिन कामकाज चालते. त्याशिवाय सदस्यांना आपसांत संपर्कासाठी खरडवही आणि व्यक्तिगत निरोपाची सोय आहे.
हे मराठी भाषेतले एक दर्जेदार संकेतस्थळ आहे.इथे "ऑर्कुट" च्या scrapbook प्रमाणे निरोप ठेवण्यासाठी "खरडवही" आहे. व्यक्तिगत पत्रलेखनाचीही सोय आहे. या संकेतस्थळावर सदस्यांसाठी वेगवेगळे समुदाय आहेत. आपल्या स्वारस्यानुसार सदस्य आपल्या आवडीच्या समुदायात सामील होऊ शकतात व विचारांच्या देवाणघेवाणीचा आनंद लुटू शकतात. "जरि उद्धरणी व्यय न तिच्या हो साचा हा व्यर्थ भार विद्येचा" हे उपक्रमचे यथार्थ बोधवाक्य आहे.
मराठी संकेतस्थळातील हे आणखी एक लोकप्रिय संकेतस्थळ आहे. मराठीतून अभिव्यक्तीसाठी, सहज सोपे आणि मराठमोळे असे हे संकेतस्थळ आहे. साहित्य लेखनाबरोबर, चर्चा, कौल, विचारांची देवाण-घेवाण करता येते. या स्थळावर व्यक्तिगत निरोपाची सोय आहे, त्याचबरोबर सभासदाशी मराठीतून गप्पा मारण्यासाठी ’खरडफळ्याची’ सुविधा दिलेली आहे.
आरोग्यविषयक मराठी संकेतस्थळातील हे एक माहितीपूर्ण संकेतस्थळ आहे.
आजकाल आपण आपल्या सभोवताली विविध आजारांनी ग्रासलेल्या व्यक्ती पहात आहोत. रक्तदाब, हृदयविकार, मधुमेह, संधिवात इत्यादी विकार दिवसेंदिवस वाढत चालले आहेत. त्यातही मधुमेहाने आपल्या समाजाला चांगलेच व्यापून टाकले आहे. जगभरात मधुमेहाचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. जगात दर पाच सेकंदाला मधुमेहाचा एक नवीन रुग्ण सापडतो भारतीय समाजातही एकविसाव्या शतकात वेगाने पसरलेला आजार म्हणजे "मधुमेह" भारतीय समाजातही एकविसाव्या शतकात वेगाने पसरलेला आजार म्हणजे "मधुमेह" घरोघरी डायबेटिस आणि गल्लोगल्ली "डायबेटिस स्पेशालिस्ट" अशी परिस्थिती मध्यम आणि मोठ्या शहरांमध्ये निर्माण झालीय.
मराठीतून शास्त्रीय माहिती देणारे, सहज सोपे आणि मराठमोळे असे हे संकेतस्थळ आहे.
हे मराठी भाषेतील सुरेश भट यांच्या साहित्यासंबंधी संकेतस्थळ आहे
हे मराठी भाषेतील गदिमांच्या साहित्यासंबंधीचे संकेतस्थळ आहे
विविध विषयांवरल असंख्य लेखांचा संग्रह असलेले हे संकेतस्थळ आहे
हे अर्थ / वित्त विश्वाबद्दल लोकांचे प्रश्न विनाशुल्क सोडवण्याचा प्रयत्न करणारे संकेस्थळ आहे.
रोज घडणार्‍या तंत्रज्ञानविषयक आणि विज्ञानविषयक रंजक घडामोडींचा पाठपुरावा करणारे हे पहिले-वहिले मराठी संकेतस्थळ आहे. सामान्य मराठी माणसांच्या तांत्रिक गोष्टींबद्दलच्या मागासलेपणाची जाणीव ठेवून हा उपक्रम लोकप्रिय अनुदिनीकार विशाल तेलंग्रे यांनी पुढाकाराने सुरू केला आहे. या संकेतस्थळावर तंत्रज्ञानविषयक व विज्ञानविषयक घडामोडी नियमितपणे प्रकाशित करण्याचा मानस आहे. शिवाय विविध तांत्रिक गोष्टींची माहिती व्हावी यासाठी थेट चित्रफितींच्या आधारे प्रात्यक्षिकेदेखील उपलब्ध करण्याची सुविधा प्रथमच उपयोजिली जाणार आहे.
मराठी भाषेतील हे आणखी एक लोकप्रिय संकेतस्थळ. साहित्य, साहित्य चर्चा, वाद-संवाद, लेखन स्पर्धा, ई-पुस्तके, होष्टींग सेवा देण्याबरोबर, मराठीतील विविध पुस्तके खरेदीसाठी एक सुंदर असं संकेतस्थळ आहे.
इंग्रजी भाषेतून मराठी शिकवणारे कौशिक लेले यांचे परिपूर्ण आणि लोकप्रिय संकेतस्थळ
हिंदी भाषेतून मराठी शिकवणारे कौशिक लेले यांचे परिपूर्ण आणि लोकप्रिय संकेतस्थळ
महाराष्ट्र आणि मराठीविषयक पण मराठी भाषेत नसलेली संकेतस्थळे[संपादन]
प्रत्येक व्यक्तीला आपल्या मनातले विचार व्यक्त करावेसे वाटतात. आणि ती इच्छा ब्लॉग पूर्ण करतात. मराठीत वेगवेगळया विषयांवरचे जवळजवळ १३०० ब्लॉग आहेत.[ संदर्भ हवा ] आणि अनेकजण, अगदी राजू परूळेकरपासून ते सामान्य माणसापर्यंत, बरेच मराठी लोक ब्लॉगद्वारे लिखाण करतात. सर्व ब्लॉग्जची यादी मराठी ब्लॉगविश्व (www.marathiblogs.net) या संकेतस्थळावर एकत्र मिळते.
महाराष्ट्र मंडळांच्या संकेत स्थळांचे कार्य[संपादन]
परदेशात मराठी माणसांनी त्या अनोळखी प्रदेशात मराठी मंडळांची स्थापना करून स्वतःची ओळख जपली. संस्कृती जिवंत ठेवली. जशी मराठी माणसाने प्रगती केली तशीच त्याच्या मंडळांनी. मंडळांच्या कक्षा रुंदावल्या आणि आजमितीस जगभरच्या मराठी मंडळांनी अनेक चांगले उपक्रम राबवत तिथे जन्मलेल्या पुढच्या पिढीला माय मराठीची जपणूक करायला चांगले काम केले आहे. [१७]
परदेशस्थ मराठी मंडळांनी गेल्या काही वर्षात महाराष्टातल्या अनेक दिग्गजांना विशेष आमंत्रण देऊन त्यांचा आपल्या कर्मभूमीत सत्कार केला आणि ही मंडळे महाराष्ट्रातील मराठी माणसाला महत्त्वाची वाटू लागली. मराठी प्रसारमाध्यमांनी त्यांच्या उपक्रमांची दखल घ्यायला सुरुवात केली आणि लक्षात आले की ही मंडळे खूप फॉरवर्ड आहेत. महाराष्ट्राच्या प्रगतीसाठी काय करता येईल याचा विचार या मंडळांमध्ये होतोय. महत्त्वाचे म्हणजे या सर्व मंडळांनी आपल्या वेबसाइट तयार करून आपल्या उपक्रमांची सविस्तर माहिती त्यात दिली आहे. कुणाला मंडळाच्या सदस्यांशी संवाद साधायचा असेल, त्यांच्या माध्यमातून महाराष्ट्रासाठी काही करायचे असेल किंवा मराठी संस्कृतीसाठी एखादा उपक्रम राबवायचा असेल तर त्यासाठीचे मार्गदर्शन या मंडळांच्या वेबसाइटवर असते. या साइट बघितल्या तरी तिकडल्या मंडळांचे उपक्रम लक्षात येतात. गुगलवर नुसता marathi mandal असे टाइप करून सर्च केले तरी मराठी मंडळांच्या अनेक साइटची यादीच दिसते. मात्र या सगळ्या साइट पाहताना एक बाब ठळकपणे लक्षात येते ती म्हणजे , अनेक साइटचा बराचसा मजकूर हा इंग्रजीतच आहे. महाराष्ट्र टाइम्सचे लेखक रोहन जुवेकर यांच्या मतानुसार मंडळांचे कार्यक्रम मराठी आणि त्यांच्या साइट मात्र इंग्रजी हा प्रकार समजण्यापलिकडे आहे. सर्वच साइटवर मंडळाची माहिती , त्यांच्या स्थापनेपासूनचा इतिहास , मंडळाचे उपक्रम आणि भविष्यातील कार्यक्रम ही माहिती प्रामुख्याने आहे. तसेच त्यांच्या कार्यक्रमांचे फोटो आहेत.[१७]
bmmonline.org बृहनमहाराष्ट्र मंडळ या अमेरिकेतील मराठी मंडळाची साइट सर्वांचे तुतारी वाजवतच स्वागत करते. अमेरिकेत १९८१ साली स्थापन झालेल्या बीएमएमचा आतापर्यंतचा इतिहास, त्यांचे उपक्रम याबाबत साइटवर माहिती आहे. अमेरिकेत राहून उत्कृष्ट मराठी साहित्य निर्मितीचा प्रयत्न करणार्या एनआरएमसाठी या साइटवर साहित्य सहवास ही खास लिंक आहे. बीएमएम बझार मध्ये पुस्तक खरेदीची सोय आहे तर बृहनमहाराष्ट्र वृत्त मध्ये मंडळाच्या कार्याचा आढावा घेणारा अहवाल. दरवर्षी कन्व्हेंशनचे आयोजन करणार्या बीएमएमच्या वर्षभरातील अन्य कार्यक्रमांची माहिती आगामी कार्यक्रममध्ये आहे. साइटच्या मुख्य लिंक डावीकडे आहेत. या लिंकवर कर्सर नेताच लिंकचे मराठी नाव वाचण्याची सोय तिथे आहे. या पध्दतीने साइटमधून मराठीपण जपणारी आतल्या पानांवर मात्र इंग्रजीमध्येच वाचावी लागते. याच साइटवर महाराष्ट्र मंडळे येथे अमेरिका आणि कॅनडातील अन्य मराठी मंडळांच्या लिंक पाहण्याची सोय आहे.[१७]
mbmtoronto.com वेबसाइटला मॉडर्न लूक आहे. कॅनडातल्या मराठी भाषिक मंडळाची mbmtoronto.com ही साइट अमेरिकेच्या बीएमएमच्या सदस्य मंडळांपैकी एका मंडळाची आहे. यात मंडळाचा इतिहास , उपक्रम आणि मंडळाचे सदस्यत्व कसे घ्यायचे याची माहिती देणार्या लिंक्स आहेत. [१७]
mmlondon.co.uk लंडनमध्ये असलेल्या महाराष्ट्र मंडळ , लंडनची mmlondon.co.uk ही साइट इंग्लडमधील सर्व मराठी मंडळांची तसेच महाराष्ट्रासाठी कार्यरत अन्य सेवाभावी मंडळाच्या लिंक्स आपल्याला उपलब्ध करून देते. युझफुल लिंक्स मध्ये अनेक सेवाभावी मंडळांच्या साइटची यादी आहे. हेच या साइटचे फार मोठे वैशिष्ट्य आहे. अनेक विशेष उपक्रम राबवणार्या या मंडळाच्यावतीने वाचनालय चालवण्यात येते. क्रिडा महोत्सवाचे आयोजन करण्यात येते. त्याबाबत साइटवर थोडक्यात माहिती आढळते. फोटोंचा संग्रह ही या साइटची खासीयत आहे पण मोठ्या फाइल असल्यामुळे कमी इंटरनेट स्पीड असणार्या भागातील युजरना फोटो पाहणे कठीण आहे.[१७]
marathi.org.au मराठी मंडळ सिडनीची marathi.org.au ही साइट ऑस्ट्रेलियातील मराठी माणसांच्या उपक्रमांची माहिती मिळवण्यासाठी उपयुक्त आहे. या साइटच्या युझफुल लिंकमध्ये आपल्याला मराठी वृत्तपत्रांच्या वेबसाइटची यादी मिळते. वृत्तपत्रावर क्लिक करून थेट त्याच्या साइटवर जाता येते. साइटवर पैसे भारतात पाठवण्यासाठी मनी ट्रान्सफरची सोय आहे. मंडळाच्या कार्यक्रमांचे फोटो आहेत पण ते खास वाटत नाहीत. हीच या साइटची उणीव आहे.[१७]
sutra.co.jp/marathi/newSite/main.html जपानच्या तोक्यो मराठी मंडळाची साइटचे ( sutra.co.jp/marathi/newSite/main.html ) वैशिष्ट्य म्हणजे अन्य मंडळांच्या साइटप्रमाणे या साइटची पाने इंग्रजीत नाहीत तर चक्क मराठीत आहेत. साइट जपानी आणि इंग्रजी भाषेतही उपलब्ध आहे.[१७]
marathimandal-norway.no मराठी मंडळांच्या अन्य साइट पाहून नॉर्वेच्या मंडळाची ( marathimandal-norway.no ) साइट पाहताना मात्र ही साइट बरेच दिवस अपडेट झाली नसावी अशी शंका येते. अतिशय साधी सजावट आणि तीन वर्षांपूर्वीची माहिती त्यात आढळते.[१७]
mmabudhabi.com mmabudhabi.com या अबुधाबी येथील मराठी मंडळाच्या साइटचे पहिले पान मराठीत मजकुराने भरलेले आहे.[१७]
maharashtramandalkenya.com अमेरिका , युरोपमध्येच मराठी मंडळे आहेत हा समज दूर करणारे एक मराठी मंडळ आफ्रिकेत नैरोबीत आहे. त्यांनी नुकतीच आपली साइट सुरु केली आहे , maharashtramandalkenya.com .[१७]
याहू, एम्‌एस्‌एन इत्यादी ग्रुप्सचे मराठी व महाराष्ट्राकरिता योगदान[संपादन]
ऑनलाइन मराठी ग्रुप्स(याहू,गूगल,एम्‌एस्‌एन) आणि (ऑर्कुट,फेसबुक इत्यादींवरील)तसेच (बॅचमेट डॉटकॉम इत्यादी) कम्युनिटीजच्या निर्मितीबद्दल(evolution) व सामाजिक योगदानाबद्दल लिहा, केवळ दुवे नका देऊ
महाराष्ट्र शासनातर्फे २००६ मध्ये व २०१० मध्ये अशी दोन वेळा मराठी संकेतस्थळांची स्पर्धा घेतली आहे.
२००६ मध्ये घेतलेल्या मराठी संकेतस्थळांच्या स्पर्धेचा निकाल
राज्य मराठी विकास संस्थेने जनभारती C-DAC व महाराष्ट्र शासनाच्या IT विभागाच्या सहकार्याने मराठी वेबसाइट स्पर्धा घेण्यात आली त्याचे निकाल खालीलप्रमाणे:
•प्रथम पुरस्कार : अवकाशवेध (सचिन पिळणकर, Prabhadevi, Mumbai)
•द्वितीय पुरस्कार : मनोगत (महेश वेलणकर, Florida, U.S.A.)
•तृतीय पुरस्कार : ट्रेक्षितीज (प्राजक्ता महाजन, Dombivali)
•तृतीय पुरस्कार : तरुणाई (वंदना खरे, Pukar, Fort, Mumbai)
•Consolation पुरस्कार पु.ल.देशपांडे (स्मिता मनोहर, kalwa, Thane)
•Consolation पुरस्कार माय कोल्हापूर (एस.वी. रानडे, Sangali)
शेवटच्या फेरीचे परीक्षक होते
२०१० मध्ये घेतलेल्या मराठी संकेतस्थळांच्या स्पर्धेचा निकाल
प्राथमिक फेरी श्री.विकास सोनवणी, प्रा. उदय रोटे, श्रीम. काजल नाईक, श्री. अतुल ढेंगरे, प्रा. संतोष क्षीरसागर, प्रा. अविनाश रूगे, श्री. अमोल माळी,श्री. गिरीश पतके, श्रीमती शुभदा नंदर्षी, श्री. अमोल सुरोशे, श्रीमती शारदा सायवन, श्री. उदय कुलकर्णी
अंतिम फेरी श्रीमती अलका इराणी, श्री. सतीश तांबे, श्री. चिन्मय केळकर
राज्य मराठी विकास संस्था - संकेतस्थळ - http://rmvs.maharashtra.gov.in/rmvs/
www.marathipustake.org मराठी पुस्तके येथून प्रताधिकारमुक्त मराठी पुस्तके मोफत उतरवून घेता येतात
जवळजवळ 15 मराठी वृत्तपत्रांच्या ई - आवृत्या आहेत.( पहा http://batmidar2.blogspot.com/ मराठी वृत्तपत्रे विभाग)विविध वृत्तपत्रांची सतत अपडेट होणारी संस्थळे आहेत. 'ई - सकाळ' ने (www.esakal.com), महाराष्ट्र टाइम्स, लोकसत्ता इत्यादी वृत्तपत्रांच्या संस्थळांच्या वाचकानां प्रतिसाद देण्याची सोय उपलब्ध असते. या विविध ई-पत्रांना दिवसाला लाखो व्यक्ती भेट देतात [ संदर्भ हवा ]. याशिवाय दोन वृत्तवाहिन्या संस्थळावर उपलब्ध आहेत. फक्त नेटवर असणारे एक चॅनेलदेखील आहे. (www.nautankitv.com) याशिवाय कळते - समजते (www/batamidar2.blogspot.com) द्वारे ई - पत्रकारिताही केली जाते. तर बातमीदार(www.batamidar.blogspot.com) सारखे संस्थळ पत्रकारांवर सतत नजर ठेवून असते.
वृत्तपत्रांचे अधिकॄत संकेतस्थळ या पानावर न देता संबधित वृत्तपत्रविषयक लेखात देण्याची कृपा करावी.
batmya.com ऑनलाइन मराठी बातम्या
मराठी साप्ताहिके व मासिके[संपादन]
महाराष्ट्र सरकारचे अधिकृत संकेतस्थळ (www.maharashtra.gov.in) संपूर्णपणे मराठीत असून येथे आपण आपल्या() भाषेत कोणतीही माहिती मिळवू शकतो. याशिवाय सतत अपडेट राहणारे (www.mahanews.gov.in) हे संकेतस्थळ आहे. याशिवाय जवळजवळ सर्व जिल्ह्यांची आणि महापालिकांची संकेतस्थळे आहेत. महाराष्ट्र खर्‍या अर्थाने ई - गव्हर्नन्स मध्ये पुढारलेले आहे, असे यावरून वाटते. महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक दस्तऐवजाचे महत्त्व असलेली गॅझेटियर्स(दर्शनिका)सुद्धा शासकीय संकेतस्थळांवर उपलब्ध आहेत.
http://www.ildc.in/Marathi/Mindex.aspx मराठी भाषा तंत्रज्ञानामध्ये विकसित उपकरणें सर्वसामान्यांपर्यंत पोहचविण्याच्या उद्देशाने भारत सरकारच्या माहिती तंत्रज्ञान विभागाच्या तरतूदी अंतर्गत www.ildc.gov.in तसेच www.ildc.in वेबसाईट मार्फत व्यवस्था करण्यात आली आहे
हा/हे साचा /पान/लेख किंवा विभाग सध्या विस्तारला / बदलला /भाषांतरीत केला जात असण्याची शक्यता आहे.
तरीही, आपण या प्रक्रियेस संपादन करून हातभार लावावा अशी या लेखावर काम करित असलेल्या सदस्यांची इच्छा आहे. जर आपणास हा संदेश कोणी लिहिला आहे हे जाणून घ्यायचे असल्यास कृपया या पानाचा इतिहास पहा.
कृपया, हा साचा संपादने झाल्यानंतर काढून टाकणे होत असेल तरच लावावा, अन्यथा लावू नये. जर हे पान संपादन-अवस्थेत नसेल तर हा संदेश काढून टाकावा ही विनंती.
[२] मराठीमध्ये अत्याधुनिक संकेतस्थळे बनवण्यासाठी आवश्यक ते तंत्रज्ञान, माहिती व सेवा पुरवतात.
कानोकानी.कॉम :मराठीतले लोकप्रिय स्थळ. जे तुम्हाला हवे, ते कानोकानीने तुमच्यापर्यंत पोहोचवावे ||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
गूगल मराठीजगत शोध - मराठी व इतर देवनागरी भाषांसाठी (युनिकोड) शोधयंत्र||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
[३]||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठीमाती डॉट नेट वर्डप्रेस या संगणक कार्य प्रणालीचा वापर करून बनविलेले मराठीमाती परिवाराचे नविन संकेतस्थळ.
मराठी पत्रकारांसाठी उपयुक्त वेबलॉग||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी छोट्या जाहिराती||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
ऐसीअक्षरे जगभर पसरलेल्या मराठी भाषकांच्या खुल्या अभिव्यक्तीसाठी असणारे आंतरजालीय व्यासपीठ. साहित्य आणि चर्चांची प्रतवारी करण्याची आणि वाचकांच्या प्रतिसादांना श्रेणी देण्याची सुविधा देणारे पहिले मराठी संस्थळ.
मनोगत||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
अनामिका मराठी वाचनालय़... ग्रंथालय||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मायबोली||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठीवर्ल्ड||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी शब्दबंध||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
गुगल मराठी शोध||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी ब्लॉग्स||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी मित्र मराठी शिकण्यासाठी||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी पुस्तके||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी इंग्रजी शब्दकोश||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी जगत >> इथे मराठीचिये नगरी...||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी समुदाय||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
समग्र चिंटू संग्रह (Collection of Chintoo (Chintu) cartoon strips)||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी शब्द||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठीसूची-Free Marathi Link Sharing and Marathi Blogs aggregator||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
title=Main_Page%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://saanjavel.blogspot.com/%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास http://www.marathionline.com/%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://mr.wikipedia.org/wiki/Main_Page ||वर्गीकरण||विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
मराठी भाषेतील विकिपीडियामध्ये आपले स्वागत आहे. 'विकिपीडिया' हा एक मुक्त ज्ञानकोश आहे. ही त्याची मराठी आवृत्ती आपण घडवू शकता. मराठी भाषेत 'विकिपीडिया' संकलित करण्यास हातभार लावा. 'विकिपीडिया'मध्ये लेखांची भर घालण्यासाठी (संकलित/संपादित करण्यासाठी) मदतीचा लेख येथे उपलब्ध आहे. तसेच मराठीचा संगणकीय वापर करण्यासाठीदेखील हा लेख उपयोगी आहे. सध्या() 'विकिपीडिया'मध्ये लेखांची एकूण संख्या १३६ आहे. मराठीभाषाप्रेमींनी ह्या उपक्रमाला हातभार लावल्यास विकिपीडिया लवकरच प्रगती करेल.
http://maayboli.com/%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
हे 'मनोगत'प्रमाणेच परंतु किंचित निराळे आहे. ह्यात काही पूर्वनियोजित असे कप्पे असतात. त्यात तुम्ही तुमचे लिखाण लिहू शकता.
http://marathiworld.com%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.mazikavita.com/main.html%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
सदर संकेतस्थळावर चंद्रशेखर गोखले, गिरीश ओक, निशिगंधा वाड आदींच्या मोजक्याच कविता उपलब्ध आहेत.
इथे पुलं च्या बहुरूपी व्यक्तिमत्त्वाची ओळख पटवणारे अनेक दुवे आहेत. flash मधील एक "बहुरूपी पुलं"ही. त्यांची अनेक छायाचित्रे, काही पत्रे, काही कविता, लेख, चाहत्यांची पत्रे, हस्ताक्षर इत्यादीही इथे उपलब्ध आहे.
सदर संकेतस्थळास आजवर ३ वर्षात साधारणपणे ८० हजार वेळा भेट दिली गेली आहे..... अर्थात पुन्हापुन्हा भेट देण्याजोगे आहे.
पुलदेशपांडे . नेट http://www.puladeshpande.net/%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
खगोलशास्त्रावरील मराठीतून माहिती देणारे संकेतस्थळ अवकाशवेध. यावर आपली सूर्यमाला, ग्रह, तारे व नक्षत्रांबद्दल माहिती उपलब्ध आहे.
तसेच काही चित्रे, या महिन्याचे आकाश इत्यादी माहिती आहे
http://www.avakashvedh.com%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
या दुव्यावर काही मराठी पुस्तके online आहेत. http://www.rasik.com/marathi/index.html%7C%7Cवर्गीकरण%7C%7Cविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
जर खरेदी करावीशी वाटली तर येथे पुस्तके विकत मिळतात.
(या संकेतस्थळाचा मी फक्त वाचक आहे. त्याव्यतिरिक्त माझा त्यांच्याशी काही संबंध नाही).
रसिकपुस्तके संकेतस्थळ आहे तर छान; पण या स्थळावरचा मजकूर युनिकोडित नसल्यामुळे ह्या स्थळाचा गूगल, याहू इ. सारख्या सर्वसाधारण शोधसाधनांद्वारे शोध करता येत नाही. म्हणून एखाद्या पुस्तकाबद्दल जर माहिती काढायची असली किंवा विकत घ्यायचे असले तर पानेच्या पाने शोधत बसावी लागतात. जर हे संकेतस्थळ युनिकोडित करण्यात आले तर फ़ायदा होईल; ग्राहकांचा तर होईलच, पण त्यामुळे अधिक पुस्तके विकली गेल्यामुळे रसिकपुस्तकवाल्यांचादेखील. मनोगत युनिकोडित असल्याचा हाच तर मुख्य फ़ायदा मला जाणवतो. उदा.जर कोणाला पोहे बनवण्याची पाकक्रिया हवी असली तर फक्त गूगलवर 'पोहे' हा शब्द शोधण्याची गरज आहे.. हा शोध त्यांना सरळ मनोगतवरच्या रोहिणीच्या पोहे बनवण्याची पाककृती लिहिलेल्या पानावर नेऊन सोडतो.... खरं तर मराठी बातमीपत्राच्या संकेतस्थळांनीसुद्धा युनिकोडचा वापर केला तर आपण बातम्यादेखील गूगलवर सरळ मराठीत शोधू शकू..[४]
http://www.cfilt.iitb.ac.in/marathi_Corpus/ ही काही उपयुक्त मराठी लेख/पुस्तके आहेत. याही दुव्याची माहिती मनोगतावर इतरत्र मिळाली.. वर्गीकरणविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
या ही संकेतस्थळाची माहिती मनोगतानेच दिली () इथे मराठीसह अनेक भारतीय भाषांचे विशाल शब्दकोश युनिकोडमधे उपलब्ध आहेत.
http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/molesworth/वर्गीकरणविशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
डॉट कॉम मधलं मराठी जग[संपादन]
बाह्यदुवा नाव वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.maharashtra.gov.in/ शासकीय विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.GuruBirbal.com/ आर्थिक साक्षरता विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.aathavanitli-gani.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.dilipprabhawalkar.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.kanokani.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.natak.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.marathimitra.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.Marathiworld.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.marathishabda.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.meemaza.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.mumbai-masala.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.mymarathi.org/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.Aathavanitli-Gani.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.gadima.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.natak.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.prashantdamle.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.dailykesari.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.dainikaikya.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.deshdoot.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.deshonnati.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.lokmat.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.loksatta.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.maharashtratimes.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.pudhari.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.saamana.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.esakal.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.tarunbharat.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.avakashvedh.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.chintoo.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.ekata.ca/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.aisiakshare.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.maayboli.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.bmmonline.org/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.manogat.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.rss.org वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.ramdas.org वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.satpudamanudevi.org वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.shanishinganapur.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.SwamiSamarth.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.tukaram.com वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.prashantdamle.com/ वर्गीकरण विशेष/मराठी विकिपीडियातील लेखदुवा असल्यास
http://www.webkatta.com तंत्रज्ञान विशेष/मराठी लेखदुवा
ऐक्य, केसरी, तरूण भारत, देशोन्नती, देशदूत, पुढारी, महाराष्ट्र टाइम्स, लोकमत, लोकसत्ता, सकाळ, सामना.
विकिपीडिया:मराठी संकेतस्थळे परस्पर सहकार्य प्रकल्प
↑ ५.० ५.१ महाजालावरील मराठीचा इतिहास-१-नरेन्द्र गोळे
↑ ६.० ६.१ ६.२ मायबोली वरील ऋणनिर्देश जसा १९ जून २००९ ला १२.१० दुपारी दिसला.
वरील दुव्याची वेबॅक मशिनवरील आवृत्ती जानेवारी १५, २०१० (वरील दुव्यात त्रुटी जाणवल्याने वेबॅक मशिन वापरुन ही आवृत्ती मिळवलेली आहे.)
↑ मिसळपाव संकेतस्थळावरील विनायक वा.पाचलग यांचा लेख
↑ लोकायतवर मोबाईलवर मराठी संकेतस्थळे ही चर्चा १९ जून २००९ १ वाजून ४२ मिनिटांनी दिसली. त्याप्रमाणे
↑ महाजालावरील मराठीचा इतिहास-२ -नरेन्द्र गोळे
 डॉट कॉम मधलं मराठी जग महाराष्ट्रटाइम्स दिनांक Jul 9, 2009, 07.40 PM IST लेखक रोहन जुवेकर] संस्थळावरील लेख जसा पाहीला
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
२०१८-४-१० रोजी सापडलेला संभाव्य प्रताधिकारभंग
स्वच्छता आवश्यक असणारी सर्व पाने
लाल दुवे असणारे लेख
संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १० एप्रिल २०१८ रोजी १०:२५ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


सेंट पॉल चर्च, बर्मिंगहॅम - विकिपीडिया

सेंट पॉल चर्च, बर्मिंगहॅम
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
गुणक: ५२°२९′७″N १°५४′२०.88″W / एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक / अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"; अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"गुणक: ५२°२९′७″N १°५४′२०.88″W / एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक / अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"; अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "५"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "२"
सेंट पॉल चर्च हे चर्च ऑफ इंग्लंड असून, इंग्लंडच्या बर्मिंगहॅम या शहरात आहे. हे चर्च प्रथम श्रेणी चा दर्जा मिळालेले स्मारक आहे. याची रचना रॉजर एय्क्य्न यांनी केली आहे.चर्च चे बांधकाम इ.स.१७७७ मध्ये सुरु झाले व इ.स. १७७९ मध्ये प्रतिष्ठापना करण्यात आली. चार्लेस कॉल्मोरे या गृहस्तांनी चर्च साठी जागा दिली. चर्च चा आकार आयताकृती असा आहे व काहीसा लंडन चा सेंट मार्टिन-इन-द-फील्ड्स सारखा दिसतो.
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या पुनर्लेखनास मदत करू शकता.
हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.
लेखन ससंदर्भ; तटस्थ, वस्तुनिष्ठ, अधिकतम नि:संदिग्ध, तर्कसुसंगत, समतोल, साक्षेपी- समिक्षीत ससंदर्भ टिकेसह, अद्ययावत ठेवा.
प्रथम (मी/आम्ही/आपण) अथवा द्वितीय (तू/तुम्ही) पुरुषी लेखन, वाचकाला संबोधन, विशेषणे, आलंकारीकता, कथाकथन वर्णनात्मकता, स्वत:ची व्यक्तिगत मते, भलावण, प्रबोधन, व्यक्ति अथवा समुहलक्ष्य तर्कदोष, प्रताधिकार भंग टाळा.
लेखात सुयोग्य विभाग बनवा, इतर विकिपीडिया लेखांना अंतर्गत दुवे जोडा, वर्गीकरण करा
१ पूर्वे कडची खिडकी
३ वाड्या वाजवानार्यांची यादी
४ चर्च ची घनता
पूर्वे कडची खिडकी रंगीत काच्लेपित अशी खिडकी आहे. इ.स. १९७१ मध्ये फ्रान्सीस एगीन्तोन यांनी हिला घडविले व रंगविले. डल्लास म्युसिम ऑफ आर्त[१] मध्ये आता हि ठेवण्यात आली आहे.
चर्च चा परिसर श्रवणीय असल्यामुळे येथे भरपूर संगीत सभा आयोजल्या जात असे . पहिले वाद्यवृंद 'जमेस बिशोप' यांनी १८३० मध्ये स्तपीत केले.
चर्च ला पहिले घनता २००५ मध्ये लावण्यात आली. या आधी ३ घनता, विविध संकेत देण्यासाठी वापरल्या जात असे.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ७ डिसेंबर २०१७ रोजी १३:३५ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


कोहम?: December 2006

माझ्या "मी" च्या शोधयात्रेत आपलं स्वागत...
पाऊस दाटलेला माझ्या घरावरी हा....
आज इथे खूप पाऊस पडतोय. का कुणास ठावूक पण पावसाने माझ्या मनातला एक कोपरा अलगद ओला करून ठेवलाय. माणसाचा अनूभव आपण त्याने बघितलेल्या पावसाळ्यांत मोजतो. मी मात्र आयुष्याच्या अनुभवांमधे हरवलेले पावसाळे शोधतो. कधी ते सापडतायत असं वटतं तर कधी त्यांचा अजिबात थांग लागत नाही. धो धो आला की आपल्याला चिंब करून सोडतो, त्याचा अनुभव त्या एका क्षणापुरता. तो आपण साठवून ठेवू शकत नाही. साठवून ठेवायचा प्रयत्न केला की मग त्याचं पाणी होतं, तो पाऊस रहात नाही. आणि मग आपण त्यला जुन्या आठवणींतच शोधायला लागतो.
धो धो पाऊस कोसळतोय, मी शाळेतून घरी येतोय. हातात छत्री आहे पण ती वार्‍याने उडतेय. मी रस्त्याबाजूच्या दुकानाच्या शेडमधे थांबतो. दप्तरातून लपवून आणलेली मोठ्ठी प्लास्टिक ची पिशवी काढतो. त्या पिशवीत दप्तर सरकवतो. पाठीवरचं दप्तर प्लास्टिकच्या पिशवीत लपतं आणि माझ्या हातात येतं. मी छत्री बंद करून खुशाल शेडबाहेर येतो. दप्तरातली पुस्तकं माझ्या हुशारीला दाद देत असतात. मी पावसात मनसोक्त भिजतो. रस्त्यात साठलेलं पाणी खुशाल माझ्या गमबुटांमधे जावू देतो. शक्य झालं तर साठलेल्या पाण्यात उडी मारण्याचा आनंद घेतो. त्या गमबुटांत साठलेल्या पाण्याने मनातला एक कोपरा कायमचा भारून जातो. घर जवळ येतं तस प्लस्टिकच्या पिशवीतलं दप्तर हळूच बाहेर येतं. पिशवी कचर्‍याच्या टोपलीत जाते आणि वारा खूप असल्याने भिजल्याचं कारण आजीला सांगितलं जातं. आजच्यासारखा कधी पाऊस आला की पावसाबरोबर ते दप्तर, ती पुस्तकं, ती छत्री आणि आजीसुद्धा खूप खूप मागे रहिल्याचं जाणवतं
दर आठवड्यात यावा तसा ह्या आठवड्यातही रविवार येतो. रविवार म्हंटला की संध्याकाळी क्रिकेट खेळायचा कार्यक्रम ठरलेला असतो. नेहमी हवाहवासा वाटणारा पऊस रविवारी मात्र नकोसा झालेला असतो. एकदा का अंगण ओलं झालं की संध्याकाळपर्यंत ते नक्कीच वाळणार नसतं. मी दर पंधरा मिनिटांनी बाहेर येवून ढगांकडे पहात असतो. हे माझंच नाही तर सगळ्याच मुलांचं चाललेलं असतं. खेळाची वेळ जवळ येते तसं मनाला बरं वाटायला लागतं. आता पाऊस येणार नाही ह्याची हळूहळू खात्री पटू लागते, आणि अचानक सरींवर सरी कोसळू लगतात. पावसावर सगळी मुलं कावतात, बिचारा पऊस आमच्यासठी थांबतो. तशाच ओल्या अंगणात काही उत्साही मुलं क्रिकेट सुरू करतात, टेनिसचा चेंडू अवघा पाऊस स्वतःमधे साठवतो. मी तो जोरदार फटकावतो आणि तो सरळ सान्यांच्या घरात जातो. विळीवर दोन तुकडे झालेला चेंडू घेऊन साने आणि चाळीतली मुलं तेव्हा थांबलेला खेळ आता मझ्या मनात सुरू करतात.
नवरात्रातले धामधुमीचे दिवस असतात. संध्याकाळी सर्वांना रात्री होवू घातलेल्य नाटकाची चाहूल लागलेली असते. हॊशी कलाकारांना कार्यक्रमाचा ताण आलेला असतो. मनातल्या मनात संवादांची उजळणी चालू असते. अचानक आभाळ लाल होवू लागतं. चाळीतला कुणी जाणता सर्वांना सांगतो, हे ढग तर पावसाचेच. मग ह्या पावसाला कसंतरी कटवण्यासाठी मखरातल्या देवीच्या विनवण्या केल्या जातात. बर्‍याचदा पाऊस शहाण्या मुलासारखा आल्यापावली परततो. मखरातल्या देवीला नारळ वाहीला जातो. तेव्हाच्या त्या नाटकाचा पडदा अलगद अत्ता माझ्या मनात वर जावू लागतो. स्टेजवरच्या पत्रांमध्ये मी स्वतःला शोधत रहातो.
पंधरा ऑगस्टचा दिवस असतो. स्वातंत्र्यदिनानिमित्त, पाऊस धो धो कोसळत असतो. मी भीमाशंकराच्या डोंगराला भिडलेला असतो. गणेश घाटाची वाट सोपी पण न संपणारी म्हणून शिडी घाटाची चटचट पोहोचणारी वाट पकडलेली असते. हाताने एका मोठ्या दगडाचा आधार घेतलेला असतो. पाय खालच्या वाटेला घट्ट धरून असतात. कानांमध्ये तुफ़ान वारा घोंघावत असतो आणि पावसाच्या धारा मला झोडपून काढत असतात. वार्‍यावर स्वार होवून आलेल्या पावसाचे धपाटे खावून असं वाटतं की ह्या क्षणी जर आपण इथे न येता घरी थांबलो असतो, तर किती बरं झालं असतं. आज मन असा कोणताही विचार न करता सरसर सह्याद्री चाढू लागतं.
मी आणि ती समुद्र्किनारी फिरत असतो. न बोलावून्सुद्धा पाऊस माझ्या मदतीला धावून येतो. अर्थातच आमच्या दोघांकडे एकच छत्री असते. एका छत्रीतून दोन जणांनी जाण्याची एरवी नकोशी वाटणारी कसरत हवीहवीशी वाटायला लागते. मरीन लाइन्सच्या कट्ट्यावर लाटा जोरजोरात आपटत असतात. हातात गरमागरम कणीस असतं आणि त्याला लावलेल्या मसाल्यापेक्षासुद्ध लज्जतदार असा तिचा चोरटा स्पर्श असतो.
विचार करता करता पाऊस थांबून उन्हं कधी पसरली कळलंच नाही. पावसाची साठवण करता येत नसली तरी आठवण आपण मात्र नक्कीच करू शकतो.
आपला, कोहम 3 देवाणघेवाणी
कप्पा आठवणी वेळ 10:27 AM क्लिक क्लिक
असा मी आणि तसाही मीच
ज्याला स्वतःलाच कळत नाही, तो कोण, तो काय बरं लिहू शकेल स्वत:बद्धल
पाऊस दाटलेला माझ्या घरावरी हा....
आपण ह्यांना पाहिलंत का


वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य - विकिपीडिया

वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
"१२ वी लोकसभा सदस्य" वर्गातील लेख
एकूण १६३ पैकी खालील १६३ पाने या वर्गात आहेत.
के. विजय भास्कर रेड्डी
ए.बी.ए. घनी खान चौधरी
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ३ ऑगस्ट २००८ रोजी ०६:५१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


इंडियन बँक - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
इंडियन बँक ही एक भारतीय राष्ट्रीयीकृत बँक आहे. या बँकेची स्थापना १९०७ मध्ये झाली. १९६९ साली हिचे राष्ट्रीयीकरण झाले.
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
भारतीय रिझर्व्ह बँक · नाबार्ड
अलाहाबाद बँक · आंध्र बँक · बँक ऑफ बडोदा · बँक ऑफ इंडिया · बँक ऑफ महाराष्ट्र · कॅनरा बँक · भारतीय सेंट्रल बँक · कॉर्पोरेशन बँक · देना बँक · आयडीबीआय बँक · इंडियन बँक · इंडियन ओव्हरसीज बँक · ओरिएन्टल बँक ऑफ कॉमर्स · पंजाब अँड सिंध बँक · पंजाब नॅशनल बँक · सिंडिकेट बँक · युको बँक · यूनियन बँक ऑफ इंडिया · युनायटेड बँक ऑफ इंडिया · विजया बँक
भारतीय स्टेट बँक · स्टेट बँक ऑफ बिकानेर अँड जयपूर · स्टेट बँक ऑफ हैदराबाद · स्टेट बँक ऑफ इंदोर · स्टेट बँक ऑफ म्हैसूर · स्टेट बँक ऑफ पतियाळा · स्टेट बँक ऑफ त्रावणकोर
अ‍ॅक्सिस बँक · धनलक्ष्मी बँक · · सिटी यूनियन बँक · फेडरल बँक · एच.डी.एफ.सी. बँक · आयसीआयसीआय बँक · इंडसइंड बँक · जम्मू आणि काश्मीर बँक · कर्नाटका बँक · कोटक महिंद्रा बँक · लक्ष्मी विलास बँक · रत्नाकर बँक ·येस बँक · तामीलनाडू मर्कंटाईल बँक · साउथ इंडियन बँक
सारस्वत बँक ·कॉसमास बँक ·शामराव विठ्ठल बँक ·ठाणे जनता सहकारी बँक
दॉइशे बँक ·बँक ऑफ अमेरीका ·स्टॅण्डर्ड चार्टर्ड बँक ·सिटी बँक · एचएसबीसी
एटीएम ·रियल टाइम ग्रॉस सेटल्मेन्ट ·डिमॅट खाते
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ३० ऑगस्ट २०१७ रोजी २०:१४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


सहकारी चळवळ :: सोलापुर-पुणे प्रवासी संघटना

Homepage > महाराष्ट्र देशा बद्दल > सहकारी चळवळ
सहकारी विकासाच्या बाबतीत भारतीय राज्यात महाराष्ट्र बहुतेक सर्वात अग्रेसर आहे. भारतीय सहकारी चळवळीमध्ये गुंतलेल्या खेळत्या भांडवलाचा १/६ भाग महाराष्ट्रातील सहकारी प्रयत्नात गुंतला आहे. खेळते भांडवल, ठेवी, स्वमालकीचा पैसा, भाग भांडवल, सभासदत्व व (सहकारी) संस्थाची संख्या या सर्वच, बाबतीत महाराष्ट्राचा क्रमांक पहिला आहे. १९६० मधे महाराष्ट्राचे एक भाषिक राज्य स्थापन झाल्यापासून सहकारी चळवळ वाढली आहे आणि तिच्यात विविधता आलेली आहे. १९८४ मध्ये महाराष्ट्रात कृषिसंबंधित अशा विविध उपक्रमांत गुंतलेल्या ७१,००० हून अधिक सहकारी संस्था होत्या. त्यांच्या उपक्रमांत वितरण, साखर उद्योग, भाताच्या गिरण्या, कृषिउत्पादनावर प्रक्रिया करण्याची केंद्रे, सूत-कताईच्या गिरण्या इत्यादींचा समावेशा होता. ग्राहकांना वस्तुपुरवठा आणि घरबांधणी अशा क्षेत्रांतही काम करण्यासाठी सहकारी संस्था स्थापन झाल्या आहेत. पण साखरेच्या कारखांन्याचा विकास हे राज्यातल्या सहकार चळवळीचे सर्वात लक्षणीय वैशिष्टय आहे.
महाराष्ट्रातील चळवळीच्या विस्तारपेक्षा अधिक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तिचा दर्जा. चळवळीमध्ये स्वायत्तता हा गुण विशेष प्रमाणात आहे. महाराष्ट्र राज्य सहकारी पतपेढी ही बलवान संस्था असून तिने प्रक्रियात्मक उद्योगाना (विशेषतः साखर उद्योगाना) प्रगती करण्यास प्रोत्साहन व प्रत्यक्ष मदत दिली आहे. १९८२ ते ८३ मध्ये ६१२ कोटी रुपयांच्या एकूण अंदाजपत्रकापैकी २६७ कोटी रुपये साखर कारखान्याना, १८२ कोटी रुपये तालुका पतपेढ्याना व ८८कोटी रुपये विक्री संस्थाना दिले आहेत. पतपेढीच्या उद्योग आयोगाने या बाबतीत महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. या पतपेढीने उद्योगाच्या दुर्बल घटकांचा विकास करण्यासाठीही मदत केली आहे. १९८० नंतरच्या दशकातील संभाव्य वित्तविकासाबद्दल श्री. धनंजयराव गाडगीळ यानी म्हटले आहे की `जिथे महत्वाची व्यापारी पिके काढली जातात अशा बऱ्याच विभागातील मोठ्या शेतकऱ्याच्या गरजा पीक कर्ज योजनेमुळे जवळजवळ पूर्णपणे भागविल्या जातील. जमीन किंवा हवामानाची परिस्थिती यामुळे जे लहान शेतकरी कमी खर्चाची पिके घेतात त्यांचा पीक-कर्ज योजनेमुळे तितका फायदा होणार नाही.' शेतकी वित्तपुरवठ्याच्या संकल्पनेत सहकारी संस्थाचा समाजातील दुर्बल घटकांचा अंतर्भाव करून या संकल्पनेचा विस्तार करण्याची पतपेढीने कोशीस केली आहे. परंतु या संदर्भात काही मर्यादांची तपासणी करणे आवश्यक आहे. खेडेगाव पातळीवरील प्राथमिक संस्थामध्ये तग धरण्यास असमर्थ व नुकसानीत चालणाऱ्या अनेक संस्थांचा समावेश आहे. परतफेडीला विलंब हा मोठा प्रश्न आहे. पतपेढ्यांचे दैनंदिन वित्तव्यवहार व विकासार्थ वित्तव्यवहार यांच्या मिलाफाविषयीचा सुस्पष्ट दृष्टीकोन अजून निर्माण व्हायचा आहे.
गेल्या काही वर्षात व्यापारी पतपेढ्यांच्या मानाने सहकारी पतपेढ्या मागे पडल्या आहेत. चळवळीतील दोष दूर करणे, खेडेगाव व जिल्हा पातळीवरील नियोजनाचा विकास करणे व सहकारी चळवळ अधिक जोमदार बनवणे यामध्ये यश मिळालेले नाही. कमी मुदतीचे अर्थव्यवहार व भूविकास अर्थव्यवहार यांची सांगड घालण्यात पुष्कळ करायचे राहून गेले आहे.
कालव्यांच्या पाटबंधाऱ्यांच्या सोयीत सहकारी प्रयत्नानी महाराष्ट्रात खूप सुधारणा झाली आहे. सहकारी पाळणा-पाटबंधारे संस्थांची संख्या १९६१ साली ११९ होती ती १९८४ साली १५९९ इतकी वाढली. त्यापैकी ४६० संस्थांना १९८४ साली नफा झाला तर ५६० संस्थांना तोटा आला. म्हणजेच या संस्थाच्या व्यवस्थापनामध्ये सुधारणा होण्यास बराच वाव आहे. सहकारी संस्थामार्फत स्थानिक पाटकालवे बांधणे या क्षेत्रात अनेक उत्पादक गोष्टी करण्यासारख्या आहेत.
राज्यातील ग्राहक सहकारी संस्थाचे चित्र थोडे संमिश्र आहे. तरीही मुंबईतील मुंबई कामगार सहकारी ग्राहक संस्था हे उत्तम यशाचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्राला अनेक मध्यवर्ती सहकारी संस्था स्थापन झालेल्या असल्याचे श्रेय आहे. उदाहरणार्थ, पुण्यामध्ये राष्ट्रीय भारी अभियांत्रिकी सहकारी संस्था असून ती सहकारी साखर उद्योगाचे महत्त्वाचे अंग आहे.
महाराष्ट्रात सहकार शिक्षणाचाहि चांगला विकास झाला आहे. राज्य सहकारी संघटनेने या बाबतीत कार्यक्षम भूमिका बजावली आहे. देशातली सहकारी व्यवस्थापन शिक्षण देणारी सर्वोच्च संस्था - म्हणजे वैकुंठ मेहता सहकारी व्यवस्थापन संस्था - ही पुण्यातच आहे. शिक्षणाकडे जास्त विशाल दृष्टिकोनातून पाहिले तर सहकारी संस्थानी अभियांत्रिकी, वैद्यकीय, वाणिज्य व कला या सर्व क्षेत्रातील शिक्षणाला हातभार लावला आहे.
राज्यातल्या राजकीय संस्कृतीलाही सहकारी शिक्षणाचा महत्वाचा हातभार लावला आहे. एक तर धंद्याच्या क्षेत्रात त्यामुळे आर्थिक सुधारणा होण्यास मदत झाली आहे. मागास, ग्रामीण भागातील त्याचप्रमाणे उद्योगधंद्याचा अनुभव नसलेल्या जाती व वर्गातील, सर्व लोकाना उद्योजक होण्याची संधी मिळाली. शहरी भागांच्या मानाने ग्रामीण भाग बलवान झाले. (पश्चिम महाराष्ट्राखेरीज इतर भागांचा विकास करण्यात तितके यश मिळाले नाही.) त्याशिवाय सहकारी चळवळीमुळे लोकशाही वातावरणास मदत झाली. योजना खालपासून बांधीत नेणे हे सहकारी विकास झालेल्या जिल्ह्यात प्रकर्षाने दिसते. आश्रयदातेपणाची वा शक्तीची केंद्रे ग्रामीण प्राथमिक सहकारी संस्थामध्ये नसली तरी तालुका पातळीवरील साखर कारखान्यासारखे प्रक्रिया करणारे उद्योग यांचा राजकीय विकास व आश्रय या बाबतीत बराच प्रभाव आहे. अनेक सहकारी साखर कारखाने या ना त्या राजकीय पक्षाशी किंवा शेतकरी संघटनेसारख्या न-राजकीय गटाशी निगडीत असतात.
१९४९ साली स्थापना झालेल्या प्रवरानगर सहकारी संस्थेने अशा अनेक संस्थांच्या मालिकेलाच चालना दिली. मागील पंचवीस वर्षात महाराष्ट्रातील सहकारी साखर कारखान्यांची संख्या १४पासून ७५ पर्यंत वाढली आहे - म्हणजे पाचपट झाली आहे; आणि शिवाय १५ नवीन सहकारी साखर उद्योग स्थापन होण्याच्या मार्गावर आहेत. राज्यातल्या सहकारी साखर संस्थांच्या प्रयत्नांचे फळ म्हणून साखर लागवडीखाली क्षेत्रही पाचपट झाले आहे. ऊसापासून साखर काढण्याचे प्रमाण, एकंदर साखर उत्पादन, दर हेक्टरमागे ऊसाचे उत्पादन, सदस्य शेतकऱ्यांसाठी कल्याणकारी योजनांवर खर्च, राष्ट्रीय बचत योजनांमध्ये सहभाग, चांगल्या कार्यांना देणग्या अशा अनेक दृष्टींनी योजनांचा पुरस्कार करण्यात आणि भूगर्भातील पाणी गोळा करणारे तलाव, लहान बंधारे बांधण्यात वगैरे पुढाकार घेतलेला आहे. आनुषंगिक उद्योग आणि तांत्रिक शिक्षण केंद्रे स्थापन करण्याच्या योजनाही त्यांनी हाती घेतलेल्या आहेत. साखर सहकारी संस्थांच्या जाळ्यांचा परिणाम अर्थव्यवस्थेच्या बहुतेक अंगात दिसून येतो. महत्त्वाचे म्हणजे ग्रामीण भागाच्या विकासाला त्यांनी चालना दिलेली आहे.
सहकारी साखर संस्थांच्या प्रसरणाचा साहजिक परिणाम म्हणून ग्रामीण बहुजन समाजाला ऋतुयोग्य अशी मिळकतीची कामे उपलब्ध होतात. दर साखर कारखान्यामागे सरासरी ५००० माणसांना ऊस पिळण्याच्या मोसमात तात्पुरते काम मिळाते आणि दर कारखान्यांत हजार एक माणसे कायमच्या रोजगारावर असतात. आपल्या कार्यक्षेत्रात वसलेल्या गावातील पिण्याच्या पाण्याची समस्या सोडवण्यास अनेक साखर कारखाने हातभार लावतात. प्रत्यक्ष कारखांन्यात असलेल्या औषधपाण्याच्या सोयीखेरीज, अशा कारखान्यांमुळे आसपासच्या साधारण जनतेला प्राथमिक आरोग्यकेंद्रे, आरोग्यशिबिरे आणि तंत्रविज्ञानकेंद्रे उपलब्ध झाली आहेत. अशाच सामाजिक-प्रगती पर कार्यात शैक्षणिक सोयींचा प्रसारही अंतर्भूत होतो. साखर संस्थांनी पुढाकार घेतल्यामुळे हल्लीच्या वर्षात नवीन शाळा. तंत्रविज्ञानकेंद्रे आणि अभियांत्रिकी महाविद्यालये उघडली गेली आहेत. सहकारी साखर संस्था या राज्यातील आर्थिक प्रगती आणि कल्याणकारी योजनांचा कारभार यांना महत्त्वाचे सहाय्य करीत आहेत.
सहकार हा राज्य अखत्यारीतील विषय आहे. सहकारी पतपेढ्या आणि राष्ट्रीय सहकार विकास आयोगासारख्या महाराष्ट्रातील अनेक सहकारी संस्थाना मदत देणाऱ्या संस्था यामधून केन्द्र सरकारचा प्रभाव जाणवतो. राज्य सरकारने ही स्वायत्त चळवळ वाढवण्यासाठी कोशीस केली आहे. अधिक परिणामकारक कर्जपुरवठा करणे व साधनसंपत्ती आकर्षून घेणे यासारख्या गोष्टी भावी काळात साध्य होतील अशी अपेक्षा आहे.
सोलापूर पुणे प्रवासी संघटना अध्यक्ष Call : 97674 73255 Call : 97307 85799
अध्यक्ष - श्री संजयदादा टोणपे
"हॉटेल अथर्व" टेभुर्नी रोड मु.पो: कुर्डुवाडी, तालुका:. माठा, जिल्हा .सोलापुर, पिनकोड: ४१३२०८,महाराष्ट्र(भारत)
पी एन आर स्थिति


ऑगस्ट | 2013 | Marathi Kavita

सारे जहांमें भारत खुशहाल देश हो
स्वातन्त्र्य दिनाच्या पर्वावर हिंदी गीत सादर करीत आहे. सारे जहांमें भारत खुशहाल देश हो  सारे जहांमें भारत खुशहाल देश हो ॥धृ॥ युवकोंकी शक्तीसे, सृजनोंकी युक्तीसे सारे जहांमें भारत खुशहाल देश हो ॥धृ॥ युवकोंकी शक्तीसे, सृजनोंकी युक्तीसेदृढमन की शक्तीसे, ऊँचाई छूने दो ॥१॥ अनुशासन खूनमें, हिंमत बलदंडोमें दृढमन की शक्तीसे, ऊँचाई छूने दो ॥१॥ अनुशासन खूनमें, हिंमत बलदंडोमें चैतन्या साँसोंमें, अविरत बहने … Continue reading →
गजानना विनविण्या लवूनी नमस्कार करिती
Prakash Kadam on नात्यांचं वास्तव
Prof R R Kelkar on एकटेपणा व स्वातंत्र्य
Marathi Balgit वांगं… on वांग नको गं आई


जिल्‍हा परिषद परभणी

महिला व बालकल्‍याण विभाग
जिल्‍हा ग्रमिण विकास यंत्रणा
जिल्हा परिषद अधिकारी,जिल्हा परिषद परभणी
अधिकारी यांचे नाव हुद्दा दुरध्वनी क्रमांक(कार्यालय) ई-मेल
श्री.पृथ्वीराज.बी.पी मुख्य कार्यकारी अधिकारी ( भा.प्र.से ) , जि.प. परभणी ०२४५२-२४२९०० zp_parbhani@yahoo.co.in
श्री .प्रताप सवडे अति.मुख्य कार्यकारी अधिकारी ,जि.प. परभणी ०२४५२-२४२५२४ aceozppbn@gmail.com
श्री.प्रताप सवडे प्रकल्प संचालक, जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणा, परभणी ०२४५२-२२३३८८ pddrdapbn@yahoo.co.in
श्री एम. व्‍ही. करडखेलकर उप मुख्य कार्यकारी अधिकारी(सा) ०२४५२-२४२५२३ dyceogzppbn@gmail.com
श्रीमती ज्‍योती भोंडे मुख्य लेखा व वित्त अधिकारी ०२४५२-२४२५२६ cafozpparbhani@gmail.com
श्री.एस. जी . विसपुते उप मुख्य लेखा व वित्त अधिकारी ०२४५२-२४२५२६ cafozpparbhani@gmail.com
श्री. व्ही. एस. मुळीक उप मुख्य कार्यकारी अधिकारी(पंचायत.) ०२४५२-२२२१०४ dyceovpzpparbhani@gmail.com
श्री. एस.ई.देसाई उप मुख्य कार्यकारी अधिकारी(बा.क.) ०२४५२-२४२५२२ saheb.e.desai@gmail.com
श्री. एच. डी. वसुकर कार्यकारी अभियंता, ग्रामीण पाणी पुरवठा विभाग ०२४५२-२२०९८३ eebnparbhani@rediffmail.com
श्री. ढोकणे सी. एम. उप मुख्य कार्यकारी अधिकारी(पा.पु/स्व.) 02452-222104 nbaparbhani@gmail.com
डॉ.बि.एम.शिंदे जिल्हा आरोग्य अधिकारी. ०२४५२-२२०५२६ dhopar@rediffmail.com
श्री. व्हीं.पी.गवांदे कर्यकारी अभियंता(बा.) २४५२ २४११९२ zpparbhani.ee@mahapwd.com
श्री. व्हीं.पी.गवांदे कर्यकारी अभियंता(लपा) ०२४५२-२४११४६ mizppbn@gmail.com
श्रीमती आशा गरुड शिक्षणाधिकारी(प्रा.) ०२४५२-२२३७४५ mdmparbhani@gmail.com
श्री. कुंडगीर शिक्षणाधिकारी(मा.) ०२४५२-२४११८० mdmparbhani@gmail.com
श्री. बी.एच.कच्छवे कृषी विकास अधिकारी ०२४५२-२४२५२० adozpparbhani@gmail.com
श्रीमती एस. के. भोजने जिल्हा समाजकल्याण अधिकारी ०२४५२-२२०४८६ dswozpparbhani@gmail.com
श्री. डी.टी.वाघमारे जिल्हा पशुसंवर्धन अधिकारी ०२४५२-२२०४८६ dahoparbhani@gmail.com
Copyright © 2016 ह्या संकेतस्थळाचे स्वामित्व हक्क जिल्हा परिषद, परभणी कडे सुरक्षित आहेत


ऑगस्ट | 2014 | Marathi Kavita

गजानना विनविण्या लवूनी नमस्कार करिती
चालीसाठी येथे क्लिक करा गजानना विनविण्या लवूनी नमस्कार करिती ॥धॄ॥ कॄपासिंधू तू, तिमिर दूर कर, दीपपुंज पणती  अनाथ बंधू, भरभराट कर, आण सुफल भरती ॥ लवूनी नमस्कार करिती गजानना विनविण्या लवूनी नमस्कार करिती ॥१॥ दु:खनिवारक तू … Continue reading →
माझा ई-कथासंग्रह ’फणसाचे गरे’ पोथी डॉट कॉम वर ई-प्रकाशित झाला आहे. या संकेत स्थळावर जाऊन ’बाय बूक्स’ मधल्या सर्च वर जाऊन सुहास फणसे चा शोध घ्या. हे पुस्तक फक्त १०० रुपयात डाउनलोड करता येते. भारतात सध्याच्या टोमॅटोच्या प्रतीकिलो भावात तर … Continue reading →
गजानना विनविण्या लवूनी नमस्कार करिती
Prakash Kadam on नात्यांचं वास्तव
Prof R R Kelkar on एकटेपणा व स्वातंत्र्य
Marathi Balgit वांगं… on वांग नको गं आई


बाहेरची दिवा, घरातील दिवा, LED नलिका, एलईडी ग्लास नलिका, एलईडी Louver फिटींग - Jiatong

स्थैर्य सह जलरोधक फिटींग
एलईडी ट्यूब सह जलरोधक फिटींग
एकात्मिक एलईडी जलरोधक फिटींग
विभागणी शरीर LED जलरोधक फिटींग
सुट्टी दिली Louver एलईडी ट्यूब सह कपडे घालून पहाण्याची
पृष्ठभाग Louver एलईडी ट्यूब सह कपडे घालून पहाण्याची
सुट्टी दिली एलईडी Louver फिटींग
रीफ एलईडी ट्यूब सह योग्य
मागे प्रकाश LED पॅनेल सुट्टी दिली
पृष्ठभाग मागे प्रकाश पॅनेल LED
T8 एलईडी एएलयू-प्लॅस्टिक ट्यूब
T8 एलईडी ग्लास ट्यूब
निँगबॉ Jiatong optoelectronic तंत्रज्ञान कं., लि
2004 मध्ये स्थापना Longshan टाउन, Cixi सिटी, Zhejiang, चीन, मध्ये स्थित निँगबॉ पोर्ट जवळ होते. तो 30,000 मीटर क्षेत्र व्यापते 2 , 350 कर्मचारी कार्यरत आहेत. आम्ही व्यावसायिक प्रकाश उपकरण निर्माता संशोधन, विकास आणि विविध प्रकाश उत्पादने, तंत्रज्ञान आणि उपाय नावीन्यपूर्ण लक्ष केंद्रित आहेत, आणि डिझाइन आणि विकास, भाग प्रक्रिया, उत्पादन विधानसभा आणि इ एकात्मिक उत्पादन क्षमता सुसज्ज आहे
औद्योगिक क्लस्टर, आणि उत्कृष्ट व्यवस्थापन संकल्पना आणि पुरवठा साखळी मोड अनुकूल फायदा विसंबून, एक अग्रगण्य खर्च फायदा आहे ...
एकात्मिक एलईडी जलरोधक फिटींग
मागे प्रकाश LED पॅनेल सुट्टी दिली
पृष्ठभाग मागे प्रकाश पॅनेल LED
एलईडी ट्यूब सह जलरोधक फिटींग
विभागणी शरीर LED जलरोधक फिटींग
पृष्ठभाग Louver एलईडी ट्यूब सह कपडे घालून पहाण्याची
रीफ एलईडी ट्यूब सह योग्य
विभागणी शरीर LED जलरोधक फिटींग
आमची उत्पादने किंवा pricelist चौकशी साठी, आम्हाला आपल्या ई-मेल द्या आणि आम्ही 24 तासांमध्ये संपर्कात असेल.
पत्ता: Qindu रोड, पूर्व-Cixi, औद्योगिक क्षेत्र, CiXi सिटी, Zhejiang
ई - मेल पाठवा
* आव्हान: कृपया निवडा चषक


ऑलिंपिक खेळात कोत द'ईवोआरला जोडलेली पाने - विकिपीडिया

ऑलिंपिक खेळात कोत द'ईवोआरला जोडलेली पाने
← ऑलिंपिक खेळात कोत द'ईवोआर
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
येथे काय जोडले आहे पान: नामविश्व: सर्व (मुख्य) चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा विभाग विभाग चर्चा Gadget Gadget talk Gadget definition Gadget definition talk निवडीचा क्रम उलटा करा
गाळण्या लपवा आंतर्न्यास | लपवा दुवे | लपवा पुनर्निर्देशने
खालील लेख ऑलिंपिक खेळात कोत द'ईवोआर या निर्देशित पानाशी जोडले आहेत.
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९६८ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९७२ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९८८ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९९२ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
१९९६ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
२००० उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
२००४ उन्हाळी ऑलिंपिक  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळ अ‍ॅथलेटिक्स  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक पदकांची संख्या  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात अमेरिका  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात सोव्हियेत संघ  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात इटली  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात जर्मनी  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात युनायटेड किंग्डम  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात हंगेरी  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात भारत  (← दुवे | संपादन)
साचा:ऑलिंपिक खेळात सहभागी देश  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात दक्षिण आफ्रिका  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात चिली  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात मिश्र संघ  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात रशिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात बेल्जियम  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात पश्चिम जर्मनी  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात कॅनडा  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात चीन  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात स्वित्झर्लंड  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात स्पेन  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात जपान  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात आर्जेन्टीना  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात नेदरलँड्स  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात ऑस्ट्रिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात डेन्मार्क  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात क्रो‌एशिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात एकत्रित संघ  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात बल्गेरिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात बोहेमिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात क्युबा  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात चिनी ताइपेइ  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात दक्षिण कोरिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात न्यू झीलंड  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात पोर्टो रिको  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात व्हेनेझुएला  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात एस्टोनिया  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात फिनलंड  (← दुवे | संपादन)
ऑलिंपिक खेळात युक्रेन  (← दुवे | संपादन)
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).


BookLysis by RDHsir.com: नोकरी करणा-या महिलेची व्यथा (Letter by SWATI THUBE)

नोकरी करणा-या महिलेची व्यथा (Letter by SWATI THUBE)
आज माझ्या या ब्लॉगिँग वेबसाईटने 50,000 वाचक भेटी पुर्ण केल्यात.. ब्लॉग च्या 374व्या दिवशी आणि ते ही 02 ऑक्टोबर 2013 म्हणजे महात्मा गांधी यांच्या 144व्या जयंतीच्या दिवशी आपण हा टप्पा पुर्ण केला त्याबद्दल या ब्लॉगच्या वाचकांचे अभिनंदन आणि धन्यवाद..
'न लिहिलेली पत्रे' या फेसबुक पेजवर युवा साहित्यिका स्वाती ठुबे - खोडदे यांनी एक पत्र पाठवले होते नोकरी करणा-या महिलेची व्यथा... या पत्राने फेसबुक विश्वात बरेच विक्रम केले व याला खुप प्रसिद्धीही मिळाली. त्यासंबंधी दैनिक 'लोकमत' मध्ये सोमवार दि. 30 सप्टेँबर 2013 रोजी अभिनंदनपर वृत्तही छापून आले.. स्वाती ठुबे यांच्या सहमतीने सदर पत्र मी खाली देत आहे...
1.नोकरी करणा-या महिलेची व्यथा
काल सायंकाळी ऑफीसवरुन घरी येतांना चारचौघी गप्पा मारत होत्या. त्यांच्या जवळुन जातांना ऐकु आले, नोकरीवाल्या बायकांची खुप मज्जा आहे.
“नोकरीवाल्या बायकांची खुप मज्जा आहे” हे मी काल ऐकले होते. मला त्या वेळेस बोलावसं वाटलं होतं, तुम्ही खुपजणी होतात आणि मी एकटीच होते, आधीच खुप उशिर झाला होता, त्यात माझ्या पिल्लांचे दोन फोन येऊन गेलते. मला घराची ओढ होती म्हणून नाही थांबले मी.
सखी आम्ही नोकरी करत असलो तरी आम्ही घर सोडलेले नाही. सकाळी भल्या पहाटे आमचा दिवस चालु होतो. जे काम तुम्ही दिवसभर करता ते काम आम्हाला घडयाळाच्या काटयाकडे पाहुन सकाळी आठच्या आत करावे लागते. आम्ही नोकरी करतो म्हणुन काय आम्ही आमच्या घरच्यांना उपाशी ठेवतो काय आम्ही आमच्या लेकरांना वा-यावर सोडतो काय आम्ही आमच्या लेकरांना वा-यावर सोडतो काय आम्ही कोणती जबाबदारी टाळतो आम्ही कोणती जबाबदारी टाळतो आमच्या दगदगीचा विचार केलात का आमच्या दगदगीचा विचार केलात का घरी दोन तीन तास काम करुन आम्ही एक दोन तास प्रवास करतो. आणि दिवसभर ऑफीसचे काम. ऑफीसमध्ये मजा नसते गं, पगार घेतो त्याच्या कितीतरी पटीने जास्त काम करावे लागते, अधिका-यांचे बोलणे खावे लागतात, घरचे टेन्शन, ऑफीसचे टेन्शन, दिवसभर ते रात्री झोपेपर्यंत अनामीक टेन्शनखाली वावरत असतो आम्ही.
नोकरीवाली असले तरी मी ही एक आईच आहे. नऊ महिने पुर्ण होईपर्यंत जीव मुठीत ठेवुन बाळाचे स्वप्न पहात मी प्रवास केला. तुमच्या सारखे चोचले नाही पुरवता आले. गरोदरपणात नाही आराम करता आला. तीन महीन्याचे बाळ घरी सोडुन जेव्हा ऑफिसला जात होते तेव्हा बाळ घरी रडले की पान्हा आपोआप फुटायचा तेव्हा काळजाच पाणी पाणी व्हायचं. वाटायच पळत सुटावं आणि पिलाला कुशित घेवुन मनसोक्त भेटावं. पण ह्या नोकरीच्या बंधनांनी ममतेला दुर ठेवावं लागलं.
आम्ही तुमच्या बरोबर गप्पा करायला येत नाही म्हणुन आम्हाला गर्वीष्ट समजता पण तसे नाही आम्हाला वेळच नाही. अग, सखी घरी आल्यावर कधी काम आवरुन झोपेल असं होतं गं. जेव्हा नातेवाईक घरी येतात तेव्हाही आम्हाला ऑफीसला जावं लागतं. तेव्हा नातेवाईक आम्हाला माणुसकी नाही अशी पदवी देऊन जातात.
तुमच्यापेक्षा जास्त समस्या आमच्या आहेत. आम्ही ममतेला मुकतो. चार घास खाऊ घालण्याइतका वेळ आम्हाला आमच्या लेकरांना देता येत नाही. जेव्हा आमचं बाळ, आमच्या घरची माणसं आजारी असतात, तेव्हा तापलेल्या लेकराला सोडुन जाणं काय असतं हे तुम्हाला नाही कळणार.
आमचे सगळे सण ऑफीसमध्ये साजरे होतात. रस्त्याने प्रवासात आम्ही तुम्हाला पहातो तेव्हा तुम्ही नटुन थटुन चालले असतात. तेव्हा खुप चिडचिड होते. आमच्या कपडयांकडे तुम्ही पहात असता. आमच्या चांगल्या रहाण्याला शुध्द बोलण्याला आमच्या साध्या चपलांना तुम्ही फॅशन समजता. एका दिवसाच्या प्रवासाने तुम्ही दुसऱ्या दिवशी झोपुन घेता तर आमच्या रोजच्या प्रवासाचे काय काय मजा करतो आम्ही
उठल्यापासुन झोपे पर्यंत घडयाळाच्या काटयावर आम्ही नाचत असतो. आमची ममता आम्हाला अनेकदा रडवते आमची कर्तव्य आमच्या सावलीसारखी आमच्या बरोबर असतात. आमच्या जबाबदाऱ्या आमच्याकडुन आम्ही मशिनरी असल्यासारखे काम करुन घेतात तरीही आम्ही नोकरी करणाऱ्या मजाच मारतो हा गप्पांचा विषय का होतो सखी
एक नोकरी करणारी सखी
लेखिका : स्वाती ठुबे - खोडदे
फ.मु.शिँदे यांना अभिनंदनपर पत्र
आसुमल हरपलानी ते 'संत' (न)आसाराम
आसुमल हरपलानी ते 'संत' (न)आसाराम
आसुमल हरपलानी ते 'संत' (न)आसाराम
नोकरी करणा-या महिलेची व्यथा (Letter by SWATI THUBE...
मराठीचा महाराष्ट्रात आदर व्हायलाच हवा
अनुदिनी ==> 101 वी दिवस ===> 799 वा तीन दिवसांपुर्वी 28 नोव्हेंबर 2014 रोजी महात्मा ज्योतिराव फुले यांचा 124व्या जयंती निमित्त अखिल भा...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - अल्पपरिचय व जीवनदर्शन व कार्य
अल्प परिचय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (स्त्रोत: WikiPedia.org) नाव: भीमराव रामजी आंबेडकर जन्म: 14 एप्रिल 1891 जन्मस्थळ: महु (मध्यप्रद...
#BookLysis: Fault Line (लेखक: प्रणव जोशी)- समीक्षा एका चित्तथरारक कथेची
दिवस १५३१वा अनुदिनी १५६ वी समीक्षा २७ वी तृतीय मराठी समीक्षा अलीकडे मी प्रणव जोशी च्या ‘ स्वच्छंदी ’ या काव्यसंग्र...


शाम पाटील: उलगुलान

सोमवार, १० मार्च, २०१४
अठराव्या शतकात इंग्रजांच्या साम्राज्यवाद जेव्हा येथील ‘नेटीव्ह’ भारतीयांचा अवघा देश, येथील जल-जंगल-जमीन सह गिळंकृत करत होता. तेव्हा सिंगभू च्या जंगलातून बिरसा मुंडाने ‘उलगुलान चा नारा दिला होता आणि परकिय इंग्रजांसह त्यांना सहभागी असणार्‍या येथील ‘दिकू’ जमिनदार व सावकारांविरुद्ध बंडाचा झेंडा उभारला होता. ‘उलगुलान’ हि घोषणा आजही अश्या लोकलढ्यांचे प्रतिक आहे, प्रेरणा आहे.
अश्याच प्रेरणांमधून या देशातील सर्वसामान्य जनता रस्त्यावर उतरली आणि महात्मा गांधी, डॉ.आंबेडकर, सुभाषचंद्र बोस, जयप्रकाश नारायण, डॉ.लोहीया यासारख्या नेत्यांच्या नेतृत्वाखाली स्वांतत्र्याचा लढा उभा राहीला व स्वातंत्र्य मिळाले हि, परंतू जनता ज्या स्वातंत्र्यासाठी लढली त्या स्वातंत्र्याचा अर्थ केवळ परकीय इंग्रजांना येथून घालवून लावणे व देश स्वतंत्र करणे एवढाच अभिप्रेत नव्हता. या लढ्याच्या सुरुवातीस व पुर्वीही आधी सामजिक सुधारणा की राजकीय स्वातंत्र्य हे वादविवाद रंगले होते. अनेक समाजसुधारकांनी येथील सामाजिकसुधारणांचा पाया ही ऍवर्णवर्चस्वाच्या आणि संरजामी जमीनदारीच्या विळख्यात भरडून निघत होता. येथील जनतेला केवळ राजकीय नव्हे तर खर्‍या अर्थाने सामाजिक व आर्थिक स्वातंत्र्य ही हवे होते अणि या लढ्याचे नेतृत्व करणार्‍या म.गांधी, डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर, लोकनेता जयप्रकाश नारायण, व डॉ.लोहीया यांच्यासारखे नेते या सार्‍या आकाक्षांचे प्रतिक बनले होते.
देशाला स्वातंत्र्य मिळाले तेव्हा गांधीजीनी म्हणूनच सांगीतले होते की देशाला केवळ राजकीय स्वातंत्र्य मिळेल परंतु येथील जनतेच्या सामाजिक हक्कांसाठीचा दुसरा स्वातंत्र लढा अजुनही अपुर्ज आहे.म्ह्णुन कांग्रेस विस्रर्जीत करा व लोककल्याणकारी स्वातंत्र्यासाठीचा रचनात्मक लढा लढण्यासाठी सज्ज व्हा अर्थातच गांधीजीच्या अनुयायांनी त्यांचा हा सल्ला ऎकला नाही.
डॉ. बाबासाहेबांनी ही त्यांच्या अखेरच्या काळात येथील दलितांची लढाई हि सार्‍या शोषितांची व बहुजनसमाजाची लढाई झाली पाहिजे. ती केवळ एका जातीपूरता मर्यादित राहता कामा नये, म्हणून दलितांसाठी स्थापन झालेला पक्ष विसर्जन करुन सार्‍या समाजाला सामवून घेणार्‍या नव्या पक्षाची घोषणा केली होती. परंतू पक्ष स्थापन होण्यापूर्वीच त्यांचे महापरीनिर्वाण झाले. आणि त्यांच्याही अनुयायांनीही बाबासाहेबांचा सल्ला ऎकला नाही व पूढे त्यांनी रिपब्लिकन पक्षाचे काय केले ते सार्‍यांना माहिती आहे.
मला वाटते एका उदात्त व मानवतावादी मूल्यांवर आधारीत स्वातंत्र लढ्यातूंन अस्तित्वात आलेल्या या राष्ट्राला 65 च्या वर वर्ष झाल्यावरही, जेव्हा आज पुन्हा नव्या दुसर्‍या स्वातंत्र्यलढ्याची गरज भासते व येथील सर्वसामान्य जनतेला ‘स्वातंत्र्याच झाल काय-आमच्या हाती आल काय ’’ असा प्रश्न पड्तो. तेव्हा ज्या काही अनेक चुका झाल्यात त्यातल्या, म.गांधीजीच्या म्हणण्याप्रमाणे क़ॉग्रेस पक्षाचे विसर्जन व डॉ.बाबासाहेबांच्या स्वप्नातला बहुजनवादी सर्वसमावेशक पक्षाची स्थापना न होणे या दोन महत्वाच्या चुका आहेत. ज्या दोन्ही महापूरुषांच्या अनूयायांनी केल्यात. या चुका झाल्या नसत्या तर दुसर्‍या स्वातंत्र्य लढ्याचे नेतृत्व बाबासाहेबांच्या दलित चळवळीने नक्कीच केले असते. व गांधी-आंबेडकराच्या विचारांचा समन्वय बघायला मिळाला असता.
आज देशात जी परिस्थिती आहे ती बघीतली की दुसर्‍या स्वातंत्र्य लढ्याची कीती गरज आहे हे लक्षात येते. सामाजिक समता, समाजवाद, धर्मनिरपेक्षता व लोककल्याण ही जी मानवतावादी मुल्ये आहेत ती देशउभारणीसाठी महत्वाची मानली गेलीत, स्वातंत्र्यलढ्यात या मुल्यांना आम्ही घटनात्मक दर्जा दिला. परंतू जातीयवाद, धर्माधंता, यांच्या जोडीला जागतिकीकरण व भांडवली बाजारव्यवस्था यांनी आपली मूळे घट्ट रोवण्यात यश मिळविले व लोककल्याणकारी प्रजातंत्राऎवजी बाजारवादी भांडवली तंत्राचा प्रभाव वाढला. येथील नैसर्गीक संसाधनावर आधारीत असलेली ग्रामीण समाजव्यवस्था विकसीत होण्याऎवजी तिचा विध्वंस करुन शहरी संस्कृतीचा विकास वाढला. साम्राज्यवादीशक्तींनी नव्याने पाश आवळत येथील सत्ताधार्‍यांना पैश्यांचे आमिष दाखवून “सत्तेतून पैसा आणि मग याच पैश्यातून पून्हा सत्ता” अशी नवी राजकीय संस्कृती जन्माला घातली. बाहुबली राजकारणाची जोड दिली. यातूनच भारत विरुध्द इंडिया असा संघर्ष उभा राहीला.
या सार्‍यांचा फटका मोठ्या प्रमाणावर बसला तो येथील भूमीपुत्रांना आदिवासी- दलित- बहुजन- शोषित समाजाला येथील ग्रामीण शेतकरी वर्गाला.लोकसंघर्ष मोर्चा या सार्‍या भुमीपूत्रांचा लोकलढा आहे. नैसर्गिक संसाधने हा येथील भुमीपूत्रांच्या केवळ उपजिविकेच्या साधनांपूरतीच मर्यादित नाहीत, तर येथील भुमिपूत्रांच्या समाजव्यवस्थेच आधारच ही जल, जमीन, जंगल संसाधने आहेत. आदिवासी संस्कृती तर निसर्गाधिष्ठीतच आहे. परंतू जागतिकीकरणामुळे येथील भुमीपुत्रांच्या हातुन काढून घेतली जातेय आणि त्यामुळे केवळ उपजिविकाच नव्हे तर त्यांच्या सामाजिक व्यवस्थेच्या अंताचा प्रश्न उभाराहील.
महात्मा फुले, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांमुळे येथील वर्णवर्चस्व व जातीअंतांची जी लढाई सुरु झाली होती ती ही आजच्या भांडवली बाजार व्यवस्थेमूळे आणि भांडवली राजकारणामुळे खिळखिळी झाली आहे.
द्वारा पोस्ट केलेले sham patil येथे ८:२२ म.उ.
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
सर्व प्रश्नांचे मूळ : आर्थिक विषमता
चित्र विंडो थीम. Blogger द्वारा समर्थित.


विक्रम वालावलकर: थंडोबा!

या मालिकेतील हा शेवटचा लेख. बंडोबा आणि गुंडोबा धुमाकूळ घालत असतानाच याला उत्तर देतील म्हणून प्रकर्षाने जे आठवतात ते म्हणजे 'थंडोबा' लोकशाहीतील सर्वात महत्वाचा घटक- लोक, सामान्य जनता लोकशाहीतील सर्वात महत्वाचा घटक- लोक, सामान्य जनता शांतपणे आपला जीवनक्रम चालवणारे बहुसंख्य हे आज राजकारणापासून चार हात लांबच राहतात. निवडणुकीला मत द्यायलाही जर आपल्याला जमत नसेल तर नेत्यांवर तोंडसुख घेण्यात काहीच मतलब नाही.
हे लोक आज स्वस्थ बसून आहेत. उमेदवारांचे कर्तृत्व, त्यांचा धिंगाणा आणि त्यांची कोट्यवधींची संपत्ती पाहून मनोमन निराश, उद्विग्न होत आहेत. स.पा. च्या अबूंची अचंबित करणारी संपत्ती आहे तब्बल एक अब्ज अशांना धडा कोण शिकवणार अशांना धडा कोण शिकवणार आपल्या हातात बाकी काही नसले तरी 'आपटीबार' नक्कीच आहे. लहान मुलंच केवळ आपटीबार ला घाबरतात असं नाही..हे नेतेही खूप घाबरतात. पण थंडोबाच जर निराशेची चादर ओढून सुखेनैव झोपून राहणार असेल तर कुत्रं पीठ खाणारच आपल्या हातात बाकी काही नसले तरी 'आपटीबार' नक्कीच आहे. लहान मुलंच केवळ आपटीबार ला घाबरतात असं नाही..हे नेतेही खूप घाबरतात. पण थंडोबाच जर निराशेची चादर ओढून सुखेनैव झोपून राहणार असेल तर कुत्रं पीठ खाणारच तेव्हा जागे व्हा. 'आपटीबार' आहेच हातात...फक्त वापर करा.
आता त्याचा वापर कुठे व कधी करायचा हे कळायला फार नाही, आपल्याच मतदारसंघातील उमेदवारांचा थोडा अभ्यास करायचा. वर्तमानपत्रांतून मतदारसंघनिहाय विश्लेषणे येतच असतात. त्यात आपले उमेदवार आणि त्यांची माहिती पाहून ठेवा.
बंडोबा आणि गुंडोबांच्या तावडीतून वाचायचे असेल तर थंडोबाला जागे व्हावेच लागेल. तेव्हा थंडोबा उठ आणि लोकशाही बळकट करण्यासाठी निराशेची चादर झटकून टाक. बघ आता तू झोपून राहिलास तर पुढे उठायाला फारच उशीर होईल. आत्ताच उन्हं चढायला लागलीयेत...
आपल्या देशात कशावरूनही राजकारण होऊ शकते. अगदी नावांवरुनही  विविध ठिकाणं, रस्ते, उद्यानं, उड्डाणपूल, योजना, सवलती, शाळा-कॉलेजे अशा सर्व ठिका...
3. बसंत कुमार बिस्वास “बाबू मोशाय, जिंदगी लंबी नहीं बड़ी होनी चाहिए”  हा आनंद सिनेमातला डायलॉग आपल्याला आठवत असेल. हा डायलॉग प्र...
प्रत्येक जागेची, परिसराची स्वतःची अशी ओळख असते, वैशिष्ट्य असतात. आणि तसंच त्यांचे विशिष्ट प्रश्नसुद्धा असतात. उदा. कोणाच्या जवळ चांगल्या श...
दगडू, खळ्ळखटॅक आणि दगडू...
दुपार झाली. दगडू उठला. माध्यान्हिक आटोपताच चहा हजर झाला. दगडूने पेपरवर नजर फिरवली. साहेबांचा आदेश वाचला “इंग्रजी पाट्यांना काळे फासा.” दगड...
सप्रेम नमस्कार, विजयादशमीच्या शुभमुहूर्तावर ब्लॉग सुरु केला आहे. सहाजिकच विचार येतो की ब्लॉग लिहिण्यामागचे कारण काय ही व्यक्तिगत दैनंदिनी नव्हे..कारण ती ह्या 'वैश्विक चव्हाट्यावर" (internet) मांडण्याची काहीच गरज नाही. मग हे लेखन नक्की काय असेल ही व्यक्तिगत दैनंदिनी नव्हे..कारण ती ह्या 'वैश्विक चव्हाट्यावर" (internet) मांडण्याची काहीच गरज नाही. मग हे लेखन नक्की काय असेल दैनंदिन आयुष्यात घडत असलेल्या सामाजिक, राजकीय, धार्मिक, साहित्यिक अशा विविध पैलूंचं आपल्याला जे दर्शन होतं आणि त्याने आपल्या मनात जे तरंग उठतात त्याचं प्रकटीकरण असेल. नियमित सातत्याने लेखन करण्याचा प्रयत्न राहील..मसालेदार लेखनापेक्षा मासलेवाईक आणि खुसखुशीत वाचनासाठी जरूर भेट द्या.. ..ब्लॉगला दैनंदिन आयुष्यात घडत असलेल्या सामाजिक, राजकीय, धार्मिक, साहित्यिक अशा विविध पैलूंचं आपल्याला जे दर्शन होतं आणि त्याने आपल्या मनात जे तरंग उठतात त्याचं प्रकटीकरण असेल. नियमित सातत्याने लेखन करण्याचा प्रयत्न राहील..मसालेदार लेखनापेक्षा मासलेवाईक आणि खुसखुशीत वाचनासाठी जरूर भेट द्या.. ..ब्लॉगला प्रतिक्रियांचे स्वागत आहे. ब्लॉग सुरु करण्यामागे ज्या २ मित्रांची प्रेरणा आहे त्या वेधस आणि शतानंद ह्यांचेही आभार. आपला, विक्रम
तरुण आहे कार्य(कर्ता) अजुनी...
उत्तर प्रदेश च्या "पुतळाबाईसाहेब"
पठतु संस्कृतम् -- वदतु संस्कृतम् |
'वेक अप मराठी माणसा'


सदस्य:Prasannakumar - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
* मराठी विकिपिडिआ वर स्वागत असो
"मराठी विकिपीडिआ" एक मुक्त-ज्ञानकोश
सध्या मराठी विकिपीडिआवरील लेखांची एकुण संख्या ५१,३२९ इतकी आहे.
• मी प्रसन्नकुमार (रोमन लिपी:Prasannakumar,तमिळ लिपी:பிரஸன்னகுமார் )
• मी एक मराठी विकिपीडियावरील संपादक सदस्य आहे, महाराष्ट्राची सांस्कृतीक राजधानी आणि विद्येचे माहेर असणार्‍या पुण्यात मी राहतो.वाचन आणि लिखाण हे माझे आवडते छंद आहेत, तसेच माझ्याकडे जी काही जुजबी किंवा सखोल माहिती असते ती मी समर्थ रामदासस्वामींच्या "आपणासी जे जे ठावें, ते दुसर्‍यांसी सांगावे, शहाणे करूनी सोडावे, सकलजन." ह्या उक्तीप्रमाणे ,इतरांना सांगत असतो.माझ्या ह्याच वृत्तीमुळे मी मराठी विकिपीडिया कडे वळलो ,आणि मला जे काही ठाऊक आहे ते लिखाण स्वरूपात मांडू लागलो.मराठी विकिपीडिया हे मराठी लेखनाची (अर्थात टंकलेखन)आवड असणार्‍या रसिकांसाठी खरोखरच एक उत्तम व्यासपीठ आहे.इथे कुणीही मुक्तपणे नविन लेखांद्वारे विविध विषयांची भर घालू शकतो आणि त्याद्वारे मराठी भाषेतील ज्ञानकोश वृद्धींगत करण्यास मदत करू शकतो.मी ह्यास भाषेची एक प्रकारे सेवाच मानतो.इतर भाषांतील लेख आणि माहिती मराठीत आणणे हा माझा सध्याचा उद्योग किंवा कार्य म्हणा, हे म्हणजे माहितीच्या महाजालातील एका खारूताईच्या(Squirrel) कार्यासमान आहे असे मी मानतो.सध्या मराठी विकिपीडियाला अशा अनेक खारीचा वाटा उचलणार्‍यांची गरज आहे,तेव्हा जर आपणांस लिखाण आणि वाचनाची आवड असेल तर आपले अनमोल सहकार्य आपण नविन लेखांची निर्मिती तसेच जुन्या लेखांत अधिक माहिती भरून करु शकता.त्यासाठी आपण खाली नमूद कोणत्याही दूव्याद्वारे अधिक माहिती मिळवू शकतात.विकिपीडियावरील सदस्य आणि प्रबंधक आपणास हवे ते सहकार्य करतीलच ह्याची खात्री बाळगा.तर मग चला आजच, आत्ताच आपल्या लिखाणास आरंभ करा. "कसे करायचे" माहित नाही
•विकिपीडिया वर नवीन लेख निर्माण करण्यासाठी खालील चौकटीचा (बॉक्स) वापर करा.
•माझ्यासोबत चर्चा करा किंवा मला संदेश पाठविण्यासाठी वरती चर्चा ह्या सदरात + वर टिचकी (क्लिक) मारा
• माझ्या योगदानाचे आवडते विषय.(Contribution)
दक्षिण भारतीय चित्रपट,आंतरराष्ट्रीय,मराठी चित्रपट .
मराठी भाषा आणि द्राविडी भाषा.
दक्षिणेकडील प्राचीन संस्कृती आणि कला.
दक्षिणेकडील राज्यांतील पर्यटनस्थळं आणि कोट(किल्ले).
मराठी भाषेतील लेखक,कलाकार,नाटक इ.
मराठी,मराठे,मराठा साम्राज्य आणि महाराष्ट्राचा इतिहास,संस्कृती,खाद्यसंस्कृती इ.
* माझे (My) आजवरचे एकूण संपादन (No.Of Edits) : 4,511 हून अधिक.
• विकिपीडिया संबंधीत दूवे (Wikipedia Links)
नवीन लेख कसा लिहावा
मराठी शुद्धलेखन नियमांचे पान
• ह्या दुव्यां(Links) व्यतिरिक्त विकिपीडिया विषयी इतर सर्व माहिती मुखपृष्ठावर दिलेल्या दूव्यांवर उपलब्ध आहे.
प्रसन्नकुमार मराठी विकिपीडिया, १,००० पेक्षा अधिक संपादने,१ हजारी बार्नस्टार
प्रसन्नकुमार मराठी विकिपीडिया, 'संपादन' योगदानाबद्दल,वर्किंगमॅन बार्नस्टार
प्रसन्नकुमार मराठी विकिपीडिया,तुमच्या योगदानाबद्दल,ओरिजनल बार्नस्टार
प्रसन्नकुमार मराठी विकिपीडिया,तमिळ भाषा आणि तमिळनाडुविषयक योगदानाबद्दल,विशेष बार्नस्टार
प्रसन्नकुमार मराठी विकिपीडिया, अविश्रांत योगदानदेण्याबद्दल,टायरलेस बार्नस्टार
हा सदस्य महाराष्ट्रातील आहे.
ही व्यक्ती पुणे येथे राहते
mr या व्यक्तीची मातृभाषा मराठी आहे.
en-3 हा सदस्य इंग्लिश भाषेत प्रवीण आहे.
विकिपीडिया:भाषांतर प्रकल्पचमूचा सदस्य आहे .
mr-4 हे सदस्य उच्च पातळीचे मराठी लेख निर्माण करु शकते.
हे सदस्य इंग्रजी बोलू शकतात.
हे सदस्य तमिळ बोलू शकतात.
हे सदस्य मल्याळम बोलू शकतात.
मराठी विकिपिडियावर बौद्ध धर्म विषयक लेखन केल्याबद्दल हे विकिनिशाण सदस्य:Prasannakumar यांना प्रदान करण्यात येत आहे.चित्र:420px-Ashoka Chakra.png
भाषांतर प्रकल्पचमूतील विकिपीडिया सदस्य
तुटलेल्या संचिका दुव्यांसह असलेली पाने
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २७ जानेवारी २०१२ रोजी ०८:३८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


BookLysis by RDHsir.com: HIV-AIDS (एचआयव्ही - एड्स- Poem by Rajesh D. Hajare RDH)

HIV-AIDS (एचआयव्ही - एड्स )
- राजेश डी. हजारे 'आरडीएच'
१९५९ साली डेमोक्रेटिक रिपब्लिकन ऑफ कांगो मधील
किंशाशा मध्ये सापडला एचआयव्ही चा पहिला रुग्ण
सारा जग एड्स च्या चिंतेने झाला होता मग्न
१९८६ साली सर्वप्रथम एड्स ने पाय टाकले भारतात
राज्यातले ३२ जिल्हे घेरले एड्स ने एकट्या महाराष्ट्रात
१ डिसेंबर १९८८ रोजी लंडनमध्ये
आरोग्य मंत्र्यांची बैठक झाली.
जागतिक आरोग्य संघटनेने १ डिसेंबर
'जागतिक एड्स दिन' म्हणून घोषणा केली.
'एक्वायर्ड ईम्युनो डेफीशीएन्सी सिंड्रोम'
जो एचआयव्ही चा मेनू
एड्स च्या बाबतीत आफ्रीकेनंतर भारताचा स्थान दुसरा
केव्हाही भारत जाऊ शकतो पहिल्यावर हे नको विसरा
एड्स या रोगावर आजपर्यंत एकही लस नाही सखी
आफ्रिकेत तर दिवसाकाठी एड्स ने ९०० पडतात मृत्यूमुखी
एड्स झाल्यावर ३ ते १५ वर्षे रोगाची लक्षणे कळत नाही
१० रुपयात (मोफत) रक्तचाचणी करून तपासून घ्या
आपल्याला तर एचआयव्ही एड्स नाही
निर्माण होणाऱ्या रोग लक्षणांचा समूह आहे.'
एड्स संसर्गजन्य नाही असंर्गजन्य आहे
महिनाभरात वजन कमी, खोकला, जुलाब
एड्स वर प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणजे
नवीन सुई, ब्लेड व निरोध वापरणे
एचआयव्ही म्हणजे सुरुवात एड्स ज्याचा अंत
एड्स म्हणजे असा रोग मृत्यूच त्याचा अंत
एड्स नाही होत चुंबन, हात मिळवल्याने व आलिंगनाने
तो तर होतो असुरक्षित लैंगिक व शारीरिक संबंधाने
शेवटी मी 'आरडीएच' सांगतो एकच काम करा रे
पाळा 'आरडीएच' राजेश हजारे चे खाली दिलेले नारे
"एड्स समस्येवर चर्चा करा घराघरात-
आणि एड्स ला पळवून लावा अगदी एका झटक्यात
"चला मोहीम हाती धरूया-
महाराष्ट्र, भारत व जगाला एड्स मुक्त करुया
कवी: - © राजेश डी. हजारे 'आरडीएच'
रचना दिनांक: ३० नोव्हेंबर २००९-०५ डिसेंबर २००९ (रामटेक जि. नागपूर)
(सदर कविता कवी राजेश डी. हजारे च्या शालेय स्तरावर संशोधन करून विस्तृतरित्या लिखित एड्स विषयक दीर्घ निबंधाचा सारांश आहे.)
मराठीचा महाराष्ट्रात आदर व्हायलाच हवा
अनुदिनी ==> 101 वी दिवस ===> 799 वा तीन दिवसांपुर्वी 28 नोव्हेंबर 2014 रोजी महात्मा ज्योतिराव फुले यांचा 124व्या जयंती निमित्त अखिल भा...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - अल्पपरिचय व जीवनदर्शन व कार्य
अल्प परिचय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (स्त्रोत: WikiPedia.org) नाव: भीमराव रामजी आंबेडकर जन्म: 14 एप्रिल 1891 जन्मस्थळ: महु (मध्यप्रद...
#BookLysis: Fault Line (लेखक: प्रणव जोशी)- समीक्षा एका चित्तथरारक कथेची
दिवस १५३१वा अनुदिनी १५६ वी समीक्षा २७ वी तृतीय मराठी समीक्षा अलीकडे मी प्रणव जोशी च्या ‘ स्वच्छंदी ’ या काव्यसंग्र...


वीरेंद्र सेहवाग ट्विटरवर करोडपती - Maha Sports

वीरेंद्र सेहवाग ट्विटरवर करोडपती
वीरेंद्र सेहवाग ट्विटरवर करोडपती
एकावेळी आपल्या फटकेबाजीने क्रिकेटचात्यांची मने जिंकणारा वीरेंद्र सेहवाग निवृत्तीनंतरही मोठ्या प्रमाणावर ट्विटरच्या माध्यमातून चाहत्यांच मनोरंजन करत असतो. आता हा स्फोटक फलंदाज फॉलोवर्समध्येही मागे राहिलेला नाही. वीरेंद्र सेहवागचे सध्या ट्विटरवर फॉलोवर्स आहेत १,००,०७,६१५.
१ कोटी फॉलोवर्स असणारा वीरेंद्र सेहवागला फक्त तिसरा भारतीय क्रिकेटपटू असून त्याच्या पुढे क्रिकेटचा देव अर्थात मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकर आणि भारतीय क्रिकेट संघाचा कर्णधार विराट कोहली आहे. सध्या सचिनचे १,६१,४३,१३९ फॉलोवर्स असून त्याखालोखाल विराट कोहलीचे १,५४,६७,७६० एवढे आहेत.
सध्या जगात सर्वात जास्त फॉलोवर्स असणाऱ्या १०० लोकांमध्ये नरेंद्र मोदी (३० मिलियन ), अमिताभ बच्चन (२६ मिलियन ), शाहरुख खान (२५ मिलियन ), आमिर खान (२० मिलियन ), पीएमओ इंडिया (१८ मिलियन ), अक्षय कुमार (१७ मिलियन ), प्रियांका चोप्रा ( १७ मिलियन ), ह्रितिक रोशन ( १७ मिलियन ), सचिन तेंडुलकर (१६ मिलियन ) हे भारतीय दिग्गज आहेत.
सचिन तेंडुलकर हा एकमेव क्रिकेटपटू आहे जो जगातील टॉप १०० फॉलोवर्स असणाऱ्या लोकांच्या यादीत आहे. सचिन या क्रमवारीत ९९व्या, विराट कोहली १०८व्या तर वीरेंद्र सेहवाग २२९व्या क्रमांकावर आहे.
याबद्दल वीरेंद्र सेहवागने आपल्या ट्विटमध्ये म्हटले आहे, ” मला ट्विटरवर करोडपती बनविल्याबद्दल सर्वांचे मनापासून आभार. सर्व चाहत्यांना १ कोटी वेळा धन्यवाद”
टॉप ५ फॉलोवर्स असलेले क्रिकेटर्स
१६ मिलियन सचिन तेंडुलकर
१५ मिलियन विराट कोहली
१० मिलियन वीरेंद्र सेहवाग
८.३९ मिलियन सुरेश रैना
६.२९ मिलियन एम एस धोनी
प्रो कबड्डी- यु मुम्बा सर्वाधिक आक्रमक संघ
Album : झहीर- सागरीकाच्या एंगेजमेंटला दिग्गजांची हजेरी..
आयपीएल 2018: शेवटच्या चेंडूपर्यंत रंगलेल्या सामन्यात पंजाबचा दिल्लीवर विजय
युवराज सिंग तेव्हाच होणार निवृत्त
चहल म्हणतो असे काही नाहीच
सानिया मिर्झा आणि शोएब मलिकच्या घरी हलणार पाळणा
आयपीएल 2018: शेवटच्या चेंडूपर्यंत रंगलेल्या सामन्यात पंजाबचा दिल्लीवर विजय
युवराज सिंग तेव्हाच होणार निवृत्त
चहल म्हणतो असे काही नाहीच
एका मोठ्या कबड्डी प्रशिक्षकाची गच्छंती
सानिया मिर्झा आणि शोएब मलिकच्या घरी हलणार पाळणा
पुण्यातील आयपीएल प्ले-आॅफ सामने होणार या शहरात
पुणे: तब्बल १६ देशांच्या बॅडमिंटनपटूंनी घेतले दगडूशेठ…