Maharashtra Water Resource Department

तुम्ही आता येथे आहात : >> जलसंपदा कर्मचारी
मंत्रालय अधिकारी बैठक व्यवस्था
पदोन्नती व रिक्त पदांची माहिती
महाराष्ट्र कृष्णा खोरे विकास महामंडळ
कोकण पाटबंधारे विकास महामंडळ
गोदावरी मराठवाडा पाटबंधारे विकास महामंडळ
महासंचालक, जल व भूमी व्यवस्थापन संस्था - वाल्मी
विदर्भ पाटबंधारे विकास महामंडळ
तापी पाटबंधारे विकास महामंडळ
महासंचालक, संकल्पचित्र, प्रशिक्षण, जलविज्ञान, संशोधन व धरण सुरक्षा
माहिती अंकेक्षण आणि प्रमाणीकरण
वेगवर्धित सिंचन लाभ कार्यक्रम
दुरुस्ती, नुतनिकरण आणि पुनर्संचयन
प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना
वेगवर्धित सिंचन लाभ कार्यक्रम
दुरुस्ती, नुतनिकरण आणि पुनर्संचयन
प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना
वेगवर्धित सिंचन लाभ कार्यक्रम
दुरुस्ती, नुतनिकरण आणि पुनर्संचयन
प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना
रुपये ३ लक्ष पर्यंतच्या निविदा सूचना
रुपये ३ लक्ष पर्यंतच्या निविदा सूचना
पी डब्ल्यू डी हँडबुक
पी डब्ल्यू डी हँडबुक
स्वयंप्रेरणेने प्रसिद्ध करावयाची माहिती
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
स्वयंप्रेरणेने प्रसिद्ध करावयाची माहिती
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रोडक्शन करिता ई सेवा पुस्तक लॉगइन
ई सेवा पुस्तक प्रोडक्शन लॉगइन करिता लिंक
शासन पत्र - जलसंपदा विभागासाठी विकसित केलेली ई-सेवा पुस्तक प्रणाली माहिती भरण्याकरीता उपलब्ध करुन देणे बाबत...
नोडल अधिकाऱ्यांसाठीच्या प्रशिक्षणाचे powerpoint presentation पहाण्यासाठी येथे क्लिक करा
युजर आयडी पाहण्याकरिता येथे क्लिक करा
१. ई सेवा पुस्तक प्रशिक्षण
ई सेवा पुस्तकात माहिती भरण्यास सुरवात करण्यापुर्वी
अ.क्र. प्रशिक्षण सत्राचे नाव व्हिडीओ प्रशिक्षण पहा व्हिडीओ प्रशिक्षण डाउनलोड करा युजर मॅन्युअल्स पहा
१ ई सेवा पुस्तकात जोडावयाच्या सर्व कागदपत्रांची यादी -- -- पहा
२ ई सेवा पुस्तक तोंडओळख पहा डाउनलोड पहा
३ माहिती भरण्यापुर्वीच्या महत्त्वाच्या सुचना पहा डाउनलोड पहा
४ ई सेवा पुस्तकात माहिती कशी भरावी -- -- --
I) ई सेवा पुस्तकात लॉगइन कसे करावे. पहा डाउनलोड --
II) स्कॅनिंग कसे तयार करावे
III) PDF डॉक्युमेंट कसे करावे
५ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधिल आकृतिबंधामधिल मॅपिंगची माहिती Attach/Detach Functinality द्वारे वेळोवेळी होणाऱ्या बदल्या/पदोन्नती इत्या‍दीप्रमाणे अद्यावत कशी करावी याबाबत पहा -- --
६ जलसंपदा विभागात नव्याने रुजू (Newly Recruited) झालेल्या कर्मचाऱ्यांचे ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदणी (Registration) करण्याची कार्यपदृधती. -- डाउनलोड पहा
२. ई सेवा पुस्तक प्रशिक्षण
ई सेवा पुस्तकातील पहिल्या आठ मोडयुल मध्ये माहिती भरण्याबाबतचे सविस्तर व्हिडीओ प्रशिक्षण तसेच युजर मॅन्युअल येथे उलब्ध आहेत.
अ.क्र. प्रशिक्षण सत्राचे नाव माहिती भरण्याचे टेंपलेट व्हिडीओ प्रशिक्षण पहा व्हिडीओ प्रशिक्षण डाउनलोड करा युजर मॅन्युअल्स पहा
१ मोडयुल क्रमांक १- Personal Details पहा पहा डाउनलोड पहा
२ मोडयुल क्रमांक २- Medical Examination पहा पहा डाउनलोड पहा
३ मोडयुल क्रमांक ३- Police Verification पहा पहा डाउनलोड पहा
४ मोडयुल क्रमांक ४- Family Details पहा पहा डाउनलोड पहा
५ मोडयुल क्रमांक ५- Nominee Details पहा पहा डाउनलोड पहा
६ मोडयुल क्रमांक ६- Qualification Details पहा पहा डाउनलोड पहा
७ मोडयुल क्रमांक ७- Past Experience Details पहा पहा डाउनलोड पहा
८ मोडयुल क्रमांक ८- Professional Exam Details पहा पहा डाउनलोड पहा
९ मोडयुल क्रमांक ९- Training Details पहा -- -- पहा
१० मोडयुल क्रमांक १०- Posting Details पहा -- -- पहा
१३ मोडयुल क्रमांक १३- Reward Details पहा -- -- पहा
१४ मोडयुल क्रमांक १४- Disciplinary Action पहा -- -- पहा
१५ मोडयुल क्रमांक १५- Leave Details पहा -- -- पहा
१६ मोडयुल क्रमांक १६- LTC Details पहा -- -- पहा
१८ मोडयुल क्रमांक १८- GIS/GPAIS Details पहा -- -- पहा
१९ मोडयुल क्रमांक १९- GPF/DCPS Details पहा -- -- पहा
२१ मोडयुल क्रमांक २१- 50/55 Review पहा -- -- पहा
२३ मोडयुल क्रमांक २३- Bank Account Details पहा -- -- पहा
२४ मोडयुल क्रमांक २४- Complaints Details पहा -- -- पहा
२६ मोडयुल क्रमांक २६- Verification Details पहा -- -- पहा
३. ई सेवा पुस्तकासंबंधीत शासन निर्णय व परिपत्रके
अ. क्र. विषय देवाण दिनांक कार्यालयाचे नाव पहा
१ डिजीटल सेवा पुस्तक व वैयक्तिक माहितीची संगणक प्रणाली शासन निर्णय
सामान्य प्रशासन विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
२ क्षेत्रीय कार्यालयांर्तगत ई सेवा पुस्तक या अज्ञावलीच्या अंमलबजावणीबाबत.
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
३ जलसंपदा विभागाअंतर्गत कार्यरत असलेल्या सर्व अधिकारी / कर्मचारी यांचेकरीता ई सेवा पुस्तक ही प्रणाली राबविणेबाबत
कोयना संकल्पचित्र मंडळ, पुणे पहा
४ जलसंपदा विभागाअंतर्गत कार्यरत असलेल्या सर्व अधिकारी / कर्मचारी यांचेकरीता ई सेवा पुस्तक ही प्रणाली राबविणेबाबत.
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
५ DDO मार्फत सर्व पदे व कार्यरत अधिकारी/कर्मचारी यांची नोंदणी करण्याबाबत.
कोयना संकल्पचित्र मंडळ, पुणे पहा
६ जलसंपदा विभागाअंतर्गत कार्यरत असलेल्या सर्व अधिकारी / कर्मचारी यांचेकरीता ई सेवा पुस्तक ही प्रणाली राबविणेबाबत.
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
७ ई सेवा पुस्तकात नोंदणी व माहिती भरण्याकरिता मुदतवाढ मिळाल्याबाबत.
ई प्रशासन प्रकल्प व्यवस्थापन कार्यालय, पुणे पहा
८ ई सेवा पुस्तक प्रणाली राबविणेबाबत-- मकृखोविम पत्र
ई प्रशासन प्रकल्प व्यवस्थापन कार्यालय,पुणे पहा
९ ई सेवा पुस्तकाबाबतच्या महत्वाच्या सुचनांचे पत्र
कोयना संकल्पचित्र मंडळ, पुणे पहा
१० ई सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदणीचा औरंगाबाद पॅटर्न
ई प्रशासन प्रकल्प व्यवस्थापन कार्यालय,पुणे पहा
११ ई सेवा पुस्तकात DDO Registration मध्ये महत्त्वाचे बदल उपलब्ध झाले बाबतचे पत्र
ई प्रशासन प्रकल्प व्यवस्थापन कार्यालय,पुणे पहा
१२ ई सेवा पुस्तकात Office details मध्ये माहिती भरणेबाबतचे पत्र
ई प्रशासन प्रकल्प व्यवस्थापन कार्यालय,पुणे पहा
१३ महत्त्वाचे- ई सेवा पुस्तकातील पहिले पाच मोडयुल माहिती भरण्यास उपलब्ध झाले बाबत.
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
१४ ई सेवा पुस्तक प्रणालीमधिल पहिले पाच मोउयुल मधिल माहिती भरणे करिता मुदतवाढ मिळणेबाबत..
कोयना संकल्पचित्र मंडळ, पुणे पहा
१५ ई सेवापुस्तक प्रणालीतील पहिले पाच मोड्यूलची माहिती दि. ३१/०५/२०१५ पूर्वी भरणेबाबत.
ई प्रशासन प्रकल्प व्यवस्थापन कार्यालय,पुणे पहा
१६ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधील मोडयुल १ ते ५ मध्ये वैयक्तिक माहिती भरण्यासाठी दि. २० जून २०१५ पर्यंत मुदतवाढ मिळणेबाबत….
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
१७ ई सेवा पुस्तक प्रणालीमधील पुढील तीन मोड्युल्स (Qualification Details, Past Experience Details & Professional Exam Details ) माहिती भरणे करीता उपलब्ध करुन देणेबाबत.
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
१८ सर्व कार्यालयांचा आकृतीबंध ई सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदविणेसाठी दि. ५ व ६ नोव्हेंबर रोजी होणाऱ्या दृक्श्राव्य परिषदेबाबत शासन पत्र
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
१९ सर्व कार्यालयांचा आकृतिबंध ई सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदविणेसाठी मेटा, नाशिक येथे घेण्यात येणा-या दिनांक १८/११/२०१५, १९/११/२०१५, २०/११/२०१५ व २१/११/२०१५ रोजीच्या कार्यशाळेस उपस्थित राहण्याबाबतचे पत्र
कोयना संकल्पचित्र मंडळ, पुणे पहा
२० ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधील जलसंपदा विभागातील सर्व कार्यालयांचा आकृतीबंध नोंदविणेबाबत करावयाची कार्यवाही.
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
२१ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधील जलसंपदा विभागातील सर्व कार्यालयांचा आकृतीबंध नोंदविणेबाबत करावयाची कार्यवाही. (आधार क्रमांक मॅपिंग करणे)
कोयना संकल्पचित्र मंडळ, पुणे पहा
२२ शासन पत्र- ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये कार्यरत अधिकारी/कर्मचारी यांचे आधार क्रमांकाचे मॅपिंग करणेसाठी वाल्मी, औरंगाबाद येथे आयोजित कार्यशाळेस उपस्थित राहण्याबाबत. (दिनांक ०८/०१/२०१६ ते १२/०१/२०१६)
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
२३ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये आपले कार्यालयांतर्गत कार्यरत अधिकारी/कर्मचारी यांचे आधार क्रमांकानुसार मॅपिंग करणेबाबत आयोजित VC करिता उपस्थित राहण्याबाबत (दिनांक २४,२५ व २६ फेब्रुवारी २०१६)
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
२४ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये आपले कार्यालयांतर्गत कार्यरत अधिकारी/कर्मचारी यांचे आधार क्रमांकानुसार मॅपिंग करणेबाबत
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
२५ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये आपले कार्यालयांतर्गत कार्यरत अधिकारी/कर्मचारी यांचे आधार क्रमांकानुसार मॅपिंग करणेबाबत
अधीक्षक अभियंता, मजसुप्र, मुंबई पहा
२६ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदणी केलेली कार्यालये व मंजुर पदसंख्या यांच्या माहितीची पडताळणी मंत्रालय स्तरावरील माहितीसोबत करणेबाबत
अधीक्षक अभियंता, ई-प्रशासन मंडळ, मुंबई पहा
२७ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदणी केलेली कार्यालये व मंजुर पदसंख्या यांच्या माहितीची पडताळणी मंत्रालय स्तरावरील माहितीसोबत करण्यासाठी दि. २५ एप्रिल २०१६ रोजी आयोजित बैठकिबाबत अहवाल सादर करणेबाबत.
कार्यकारी अभियंता (प्र.व्य.), पीएमओ, पुणे पहा
२८ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधिल आकृतिबंधामधिल मॅपिंगची माहिती बदल्या/पदोन्नती इत्या‍दीप्रमाणे वेळोवेळी अद्यावत ठेवणेबाबत...
कार्यकारी अभियंता, प्रशासन संगणकीकरण विभाग, पुणे पहा
२९ ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधील प्रशिक्षण (Training Details) मोडयुल माहिती भरण्याकरिता उपलब्ध करुन देणे बाबत.
कार्यकारी अभियंता, प्रशासन संगणकीकरण विभाग, पुणे पहा
३० ई-सेवा पुस्तक प्रणाली मधील “Posting Details” व “ Probation and Confirmation Details” ही दोन मोडयुल्स माहिती भरण्याकरिता उपलब्ध करून देणे बाबत....
अधीक्षक अभियंता, जलसंपदा ई-प्रशासन मंडळ, पुणे पहा
३१ ई-सेवापुस्तक प्रणाली मधील मोड्युल M-10 (Posting Details) & M-11 (Probation & Confirmation Details) मध्ये माहिती भरण्यासाठी V.C. द्वारे दिनांक २३/०६/२०१७ रोजी आयोजित प्रशिक्षणा बाबत .....
कार्यकारी अभियंता, प्रशासन संगणकीकरण विभाग, पुणे पहा
३२ शासन पत्र - जलसंपदा विभागासाठी विकसित केलेली ई-सेवा पुस्तक प्रणाली माहिती भरण्याकरीता उपलब्ध करुन देणे बाबत...
जलसंपदा विभाग, मंत्रालय, मुंबई पहा
३३ ई-सेवापुस्तक प्रणालीबाबत V.C. द्वारे प्रशिक्षण देणे बाबत ....
कार्यकारी अभियंता, प्रशासन संगणकीकरण विभाग, पुणे पहा
४. ई सेवा पुस्तकासंबंधीत प्रेझेटेशन्स व युजर मॅन्युअल
अ. क्र. लेख पहा
१ ई-सेवा पुस्तक-परिचय प्रेझेंटेशन. पहा
२ ई-सेवा पुस्तक- DDO नोंदणी बाबत प्रेझेंटेशन. पहा
३ ई-सेवा पुस्तक डीडीओ रजिस्ट्रेशन बाबतचे युजर मॅन्युअल. पहा
४ ई सेवा पुस्तकाबाबत दिनांक २०/१२/२०१४ रोजी VC दृवारे झालेल्याV बैठकिचे सादरीकरण. पहा
५ ई सेवा पुस्तकाबाबत दिनांक २०/१२/२०१४ रोजी झालेल्याC VC बैठकिचा Video. पहा
६ DDO Registration मधिल नविन बदलांचा उपयोग करण्याबाबत Video प्रशिक्षण. पहा
७ पहा- ई-सेवा पुस्तक आधार क्रमांक मॅपिंग बाबत व्हिडीओ प्रशिक्षण पहाण्याकरिता येथे क्लिक करा पहा
८ पहा - ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमधिल आकृतिबंधामधिल मॅपिंगची माहिती Attach/Detach Functinality द्वारे वेळोवेळी होणाऱ्या बदल्या/पदोन्नती इत्या‍दीप्रमाणे अद्यावत कशी करावी याबाबतचे व्हिडीओ प्रशिक्षण पहाण्याकरिता येथे क्लिक करा पहा
९ जलसंपदा विभागात नव्याने रुजू (Newly Recruited) झालेल्या कर्मचाऱ्यांचे ई-सेवा पुस्तक प्रणालीमध्ये नोंदणी (Registration) करण्याची कार्यपदृधती. पहा
१० नोडल अधिकाऱ्यांसाठीच्या प्रशिक्षणाचे powerpoint presentation पहा
५. आकृतिबंधबाबतचे शासन निर्णय
अ. क्र. विषय पहा
१ पाटबंधारे विभागासाठी आवश्यक असलेल्या आस्थापनेच्या तपासणीसाठी नियुक्त केलेल्या कपूर समितीच्या शिफारसी व त्यावरील शासकीय आदेश दि. २५.०१.१९८२ पहा
२ प्रादेशिक स्तरावर लघु पाटबंधारे कक्षाची निर्मिती करणेबाबत दि. २९.०३.१९८५ पहा
३ पाटबंधारे विभागाच्या आधिपत्याखालील क्षेत्रीय आस्थापनेचा आढावा आकृतिबंध निश्चित करणे बाबत दि.०६.०२.२००३. पहा
४ मुख्य अभियंता कोयना आधिपत्याखालील अधीक्षक अभियंता कोयना संकल्पचित्र मंडळ अंतर्गत कार्यालयांसाठी आस्थापनेचा आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.१७.०८.२००७. पहा
५ मुख्य अभियंता कोयना आधिपत्याखालील अधीक्षक अभियंता कोयना बांधकाम मंडळ अंतर्गत कार्यालयांसाठी आस्थापनेचा आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.११.०९.२००७. पहा
६ जलसंपदा विभागाच्या आधिपत्याखालील जलविज्ञान प्रकल्प अंतर्गत विभागांसाठी सुधारित आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.१२.१२.२००७ पहा
७ जलसंपदा विभागाच्या सर्वेक्षण / अन्वेषण भूवैज्ञानिक विभागांसाठी आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि. २५.०१.२००८. पहा
८ पाटबंधारे प्रकल्प अन्वेषण मंडळ नागपूर अधिपत्याखालील २ उपविभागांसाठी आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि. ०६.०६.२००८. पहा
९ मुख्य अभियंता कोयना आधिपत्याखालील अधीक्षक अभियंता गुण नियंत्रण मंडळ पुणे , औरंगाबाद आस्थापनेचा आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.१८.०६.२००८. पहा
१० मुख्य अभियंता विद्युत जलविद्युत प्रकल्प आधिपत्याखालील आस्थापनेचा आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.२४.०९.२००८. पहा
११ मुख्य अभियंता यांत्रिकी आधिपत्याखालील आस्थापनेचा सुधारित आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.१४.०२.२०११ . पहा
१२ जलसंपदा विभागाच्या आधिपत्याखालील दक्षता पथकाकडील पदांचा आढावा सुधारित आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि.१३.०३.२०१२ पहा
१३ मध्यवर्ती संकल्पचित्र संघटनेचा आकृतिबंध तयार करणेबाबत दि. ०८.०९.२००५ पहा
शेवटी अद्ययावत केले ती तारीख : 11/01/2018 भेट दिलेल्या वापरकर्त्यांची संख्या : 6127848
©हे महाराष्ट्र जलसंपदा विभागाचे अधिकृत संकेत स्थळ आहे. सर्व अधिकार राखीव.
संकेतस्थळाचे संकल्पन आणि विकास विप्रो लिमिटेड नी केले आहे.


पाळणाघरं रुजवताना.. २

पाळणाघर – गरीब स्त्रिया आणि मुलांसाठी एक अत्यावश्यक संस्था
आज साधारणपणे मध्यमवर्गीय परिसरात आपल्या आजूबाजूला अनेक पाळणाघरं दिसतात. पण नीट पहिलं तर आपलं सांस्कृतिक वातावरण पाळणाघरासारख्या संस्थांना आजही अनुकूल दिसत नाही. मुळात आपल्या समाजाने आजही मनाने ही संकल्पना स्वीकारलेली नाही. पाळणाघरात मुलांना ठेवणं हे नातेवाईकांकडून हिनवलं जाण्याचं कारण ठरतं. शेजारी पाजारी मंडळी येता जाता ‘बिचारं लेकरु’ नजरेने पाहतात. ज्या पालकांचा संबंध या संस्थेशी आला आहे त्यांच्याही बोलण्यात पाळणाघरांबद्दलची एक प्रकारची अपरिहार्यता शब्दोशब्दी जाणवते. ‘काही इलाजच नाही’, ‘घरी तिसरे कोणीच नाही मुलाकडे पाहायला’ (वयस्कर मंडळी मुलांना सांभाळण्यासाठीच असतात ना..), ‘थोडी मोठी झाली की राहील एकटी घरी पण तोपर्यंत काही पर्याय नाही’ अशी वाक्य कायम कानी पडतात. अशा महिला आणि कुटुंबांसाठी खरं तर पाळणाघर ही एक अत्यावश्यक संस्था आहे हा विचार रुजविण्याचा प्रयत्न सुद्धा या प्रयोगाच्या मागे होता आणि ते आव्हान या प्रकल्पाने स्वीकारलं आणि पेललं सुद्धा.
शहरी जीवनाची अपरीहार्यता म्हणून आलेली पाळणाघरं आज बऱ्यापैकी संख्येने दिसत असली तरी आजही ती मध्यमवर्गीय आणि उच्च मध्यमवर्गीय समूहानाच केटर करताना दिसतात. गरीब, निम्न आर्थिक स्तरातील कुटुंबांना हा पर्याय नाही. न परवडणारे शुल्क हे त्याचे मुख्य कारण आहे. जिथे रोजच्या जगण्याचा संघर्ष टोकाचा आहे, जिथे मुलांच्या आरोग्याचा आणि शिक्षणाचा खर्च ही परवडत नाही तिथे मुलाचा सांभाळ करण्यासठी महिन्याकाठी दीड दोन हजार रुपये कसे खर्च करणार त्यात शहरी वस्त्यात राहणाऱ्या, हातावर पोट असणारया स्त्रियांची स्थिती तर अधिकच अवघड. पाचवीला पुजलेले दारिद्र्य, तोकडी कमाई आणि उदासीन शासन अशा कात्रीत सापडलेल्या बायांना काम सोडणं किंवा मुलांना सोडून कामाला जाण्यावाचून काही उपाय राहत नाही. त्यातूनच कुपोषण, आजारपण, अपघात, अल्पवयात व्यसनांची लागण, लैंगिक छळ, हिंसा अशा गोष्टींचा वस्तीतील मुलांना सामना करावा लागतो.
बाल हक्कांची जी सनद जगभरातील राष्ट्रांनी आणि आपल्या भारतानेही मान्य केली आहे त्यातील काही हक्क खालील प्रमाणे आहेत. मुलांचे बालपण आणि पुढील जीवन समृद्ध असावे यासाठीची खात्री देणारे हक्क आपल्या देशात तरी कागदावरच राहिले आहेत याची कल्पना आम्ही ज्या वस्त्यात काम करतो तिथल्या मुलांकडे पाहून येते.
कलम १८- मुलांचे पालन पोषण करण्याची जबादारी शक्य तोवर आई वडिलांची आहे. शासन त्यात त्यांना, विशेषतः दोन्ही पालक नोकरी करत असतील तर मदत करेल.
कलम २४- निरोगी जीवनाच्या दृष्टीने आरोग्याच्या सोयी, शुध्द पाणी, पोषक आहार, स्वच्छ आणि सुरक्षित पर्यावरण मिळण्याचा हक्क सर्व देशांना मान्य असेल आणि त्याची पुर्ती करण्याची त्यांची जबाबदारी असेल.
कलम २६- शासनाकडून आवश्यक ती सर्व आर्थिक, सामाजिक सुरक्षा मिळवण्याचा हक्क तुम्हाला आहे.
कलम २७- उत्तम जीवनमानात वाढण्यासाठी अन्न, वस्त्र आणि सुरक्षित निवारया सारख्या सर्व मुलभूत गरजांची कुटुंब आणि शासनाकडून पूर्तता केली जाण्याचा हक्क तुम्हाला
पाळणाघरांसाठी पिंपरी चिंचवड भागातील ज्या वस्त्यांची निवड करण्यात आली होती त्या सर्व वस्त्या अघोषित झोपडपट्टी या श्रेणीतील होत्या. मराठवाडा, आंध्रप्रदेश, कर्नाटक अशा भागातून पोटापाण्याच्या शोधात आलेला मजूर वर्ग या झोपडपट्ट्यातून राहायला आहे. कामासाठी दिवसभर बाहेर असलेली जोडपी आपल्या मुलांना शेजारची एखादी म्हातारी नाही तर मोठ्या भावंडांच्या भरवशावर सोडून जातात. सर्व ऋतू, सर्व महिने सर्व वयाची मुलं आला दिवस शब्दशः कुणाच्याही आधाराविना घालवतात. तशातही अनेक जगतात पण काही नाही जगत. अशा परिस्थितीत मुलांसाठी एक ‘सुरक्षित जागा’(सेफ स्पेस) मिळवून देण्याचा हा प्रयत्न होता. सुरुवातीला वस्तीतील मुलांना, कुटुंबांना भेटी देऊन कुपोषणाची कारणं शोधूली गेली. त्यावर आधारित उपाय योजण्यात आले. ज्यात प्रथिनं आणि जीवनसत्व यांची कमतरता भरून काढणारा आहार, त्याचे योग्य प्रमाण आणि वारंवारिता यावर भर देण्यात आला. मुलांचे वजन, उंची, आजार यांची दैनंदिन देखरेख, स्वच्छतेची काळजी, आरोग्याची नियमित तपासणी, आवश्यक औषधोपचार आणि पालकांशी संवाद अशा अनेक माध्यामातून मुलांना कुपोषणातून बाहेर काढण्यासाठी प्रयत्न केले गेले. विशेष मुलांना त्यांच्या गरजा ओळखून मदत पुरविली गेली. मुलांच्या वाढीचे टप्पे आणि वयानुसार येणारी कौशल्य यांवर आधारित अभ्यासक्रम तयार केला गेला आणि तो राबविला गेला. त्याचा परिणाम म्हणून सातत्याने उपस्थित असणाऱ्या मुलांमधील कुपोषणाचे प्रमाण कमी होणे, मुलं आजारी पडण्याचे प्रमाण कमी होणे, मुलांमध्ये वयाप्रमाणे आवश्यक असणाऱ्या विकासाच्या टप्प्यांप्रमाणे प्रगती दिसणे असे अनेक बदल दिसून आले.


Marathi | EduPonder

डिजिटाइझ्ड साहित्य की डिजिटल साहित्य
April 3, 2017 Marathiएकस्टेप, डिजिटल शिक्षण, तंत्रज्ञान, शैक्षणिक साहित्यthefreemath
तंत्रज्ञानामुळे शिक्षण क्षेत्राचं रूपच बदलू लागलं आहे. दर्जेदार शालेय शिक्षण शेवटच्या माणसापर्यंत पोहोचावं म्हणून तंत्रज्ञानाचा उपयोग करून घेण्यासाठी बरेच गट आणि संघटना कार्यरत आहेत. यूट्युब आणि वेगवेगळ्या संकेतस्थळांवर पुष्कळ शैक्षणिक साहित्य उपलब्ध आहेच, परंतु इंटरनेट नसतानाही वापरता येतील असे एकस्टेप आणि कोलिब्रीसारखे नवीन शैक्षणिक प्लॅटफॉर्म (मंच) आता येत आहेत. जिथे इंटरनेट नाही किंवा असलं तरी भरवशाचं नाही, अशा ठिकाणीसुद्धा वर्गांमध्ये आणि वर्गाबाहेर मुलांना तंत्रज्ञान वापरून शिकणं शक्य होणार आहे. उदाहरणार्थ, महाराष्ट्रात सरकारी आणि अनुदानित मिळून ६८,००० शाळा आहेत. यातल्या सुमारे ४५% शाळांमध्ये कुठल्या ना कुठल्या प्रकारची तंत्रज्ञानविषयक (उदा. संगणक) सुविधा आहे. तंत्रज्ञानाच्या पायाभूत सुविधा सध्या ज्या गतीने वाढत आहेत, तो वेग असाच चांगला राहिला तर लवकरच सर्व शाळांमध्ये या सुविधा उपलब्ध होतील. खूप आशादायी चित्र आहे हे.
आजकाल महाराष्ट्रातल्या बऱ्याच शिक्षकांनी स्वत:चा यूट्युब चॅनल किंवा संकेतस्थळ सुरू केल्याचं दिसून येतं. महाराष्ट्र शासनातार्फेही लवकरच ‘मित्र’ नावाचं संकेतस्थळ आणि अॅप सुरू होत आहे. यात शिक्षकांना (एकस्टेप प्लॅटफॉर्म वापरून) शैक्षणिक साहित्य बनवता आणि वापरता येणार आहे. अशा नवीन साधनांचा वापर करून आपल्या भाषेत आणि आपल्याशी संबधित असलेलं दर्जेदार शैक्षणिक साहित्य निर्माण होणं महत्त्वाचं आहे.
सध्या डिजिटल शैक्षणिक साहित्य निर्माण करण्याबाबत खूप उत्सुकता, उत्साह आणि हौस दिसून येते. मात्र बराचसा कल आणि भर हा पाठ्यपुस्तके डिजिटाइझ करण्यावर दिसून येतो. यामुळे तंत्रज्ञानाने खुल्या केलेल्या संसाधनांचा पुरेसा आणि योग्य वापर होत नाही, असं वाटतं. मुलांकडे पुस्तकं असतातच. आजकाल ही पुस्तकं पीडीएफ स्वरूपात इंटरनेटवरही असतात. तीच गोष्ट फारसा बदल न करता पुन्हा एकदा स्क्रीनवर दाखवून काय साध्य होणार आहे पाठ्यपुस्तकातून होणाऱ्या शिक्षणाला डिजिटल शिक्षणाने जोड द्यायला हवी, भर घालून ते समृद्ध करायला हवं आणि एकूणच शालेय शिक्षणाचा अनुभव व्यापक करायला हवा. उदाहरणार्थ, नाटक आणि चित्रपट ही माध्यमंच वेगळी आहेत आणि त्यामुळे त्यातली निर्मिती प्रक्रियाही वेगळी आहे आणि अर्थातच प्रेक्षकांना मिळणारी अनुभूतीही वेगळी आहे. त्याचप्रमाणे एखादा धडा आपण जेव्हा डिजिटल विश्वात नेतो, तेव्हा त्या माध्यमाची ताकद, क्षमता आपल्याला वापरता यायला हवी. दृकश्राव्यता, संवादात्मकता, आधीच्या क्लिकवर पुढच्या गोष्टी ठरविणे यासारख्या गोष्टींचा उपयोग करून घेता यायला हवा.
पाचवीच्या इंग्रजीच्या पुस्तकातलं संभाषण कौशल्याचं इथे उदाहरण दिलं आहे. मुलांनी संभाषण आणि चित्र अशी जोडी जुळवायची आहे. पुस्तकात असलेलीच वाक्यं आणि चित्रं स्कॅन करून स्क्रीनवर दाखविण्याऐवजी त्याच धर्तीवरची वेगळी वाक्ये देता येतील. उदा. “I’m sorry I broke the cup” सारखी “I’m sorry I broke the glass” किंवा “I’m sorry I spilled milk on the floor” किंवा “I’m sorry I left the tap open” यासारखी संवादकौशल्ये वाढविणारी वाक्यं देता येतील. ही वाक्यं रेकॉर्ड करून ऐकवता येतील आणि मुलांना स्वत:च्या आवाजात रेकॉर्ड करायची सोयही देता येईल, हे ओघानेच आलं. शिवाय चित्रांवर touch-points (बोट ठेवण्याच्या जागा) तयार करता येतील म्हणजे नळाच्या चित्रावर बोट ठेवल्यास ‘tap’ अशी अक्षरे दिसतील आणि त्याचा उच्चारही ऐकू येईल. भूगोलासारख्या विषयात असे संवादात्मक नकाशे खूप छान होतील. एखाद्या राज्यावर बोट ठेवलं, की त्या राज्याच्या भाषेत वाक्य ऐकू येईल आणि बाजूला त्या राज्याची विशेष माहितीही दिसेल. मुलं विज्ञानातले प्रयोग करताना किंवा गणिताचे प्रकल्प करत असताना त्याचं शूटिंग करून केलेले व्हिडिओ पण खूप उपयोगी आणि मनोरंजक ठरतात.
जितके जास्त लोक अशा शैक्षणिक साहित्य निर्मितीत सहभागी होतील, तितकं चांगलं. बऱ्याचदा मोजक्या तज्ज्ञांपेक्षा सामान्य लोकांची फौज जास्त कामी येते. त्यातून दृष्टिकोनांचं वैविध्य, वेगवेगळ्या कल्पना आणि निर्मिती-संकल्पना पुढे येत जातात.
January 8, 2017 Marathiखर्च, मानके, व्हाउचर, शिक्षण, संकल्पना आणि कौशल्येthefreemath
गेल्या वर्षीच्या अर्थसंकल्पानुसार भारत सरकार शालेय शिक्षणावर वर्षाला ४२,००० कोटी रुपये खर्च करतं. यातला मुख्य खर्च शिक्षकांच्या पगारावर होतो आणि जागतिक बँकेने केलेल्या पाहणीनुसार भारतात सरकारी शाळांमध्ये रोज २५% शिक्षक अनुपस्थित असतात. या अनुपस्थितीमुळे वर्षाला ८,००० कोटी रुपयांचं नुकसान होतं. याखेरीज भारतातील कोचिंग क्लासचा उद्योग २०१५ मध्ये सुमारे अडीच लाख कोटी रुपये घरात असण्याचा अंदाज आहे. महानगरांमध्ये प्राथमिक शाळेतली ८७% तर माध्यमिक शाळेतली ९५% मुलं शिकवणीला जातात. ग्रामीण भागात सुमारे 30% मुलं शिकवणीला जातात. या सगळ्यात खाजगी शाळांवर (पालकांचा) होणारा खर्च धरलेलाच नाही इतका सगळा खर्च करून शेवटी मुलं काय आणि किती शिकतात, हा प्रश्न उरलाच आहे. ‘प्रथम’ संस्थेने केलेल्या सर्वेक्षणातून वारंवार हे दिसून आलं आहे, की ग्रामीण भारतात पाचवीतल्या ५०% मुलांना दुसरीच्या पातळीची कौशल्येही येत नाहीत.
खरं तर, सरकारने पुरवठादारांवर (शिक्षक, संस्था) पैसा खर्च करायचं बंद करून थेट विद्यार्थ्यांवर करावा आणि त्यासाठी व्हाउचर पद्धत स्वीकारावी, ही मागणी जोर धरते आहे. सरकार प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या शिक्षणावर जेवढा खर्च करतं तेवढ्या रकमेची प्रत्येक पालकाला व्हाउचर द्यावीत आणि त्यांनी आपल्या पाल्याला कोणत्याही शाळेत प्रवेश घ्यावा, असं या मागणीचं स्वरूप आहे. पण त्याही पुढे जाऊन असं म्हणावंसं वाटतं, की पालकांनी मुलांना कुठेही शिकवावं. सरकारी शाळेत, खाजगी शाळेत, शिकवणीत, घरी – कुठेही. सरकारने मुलं शाळेत जातात का, हे तपासण्याऐवजी मुलं शिकतात का, एवढंच बघावं. मुलांचं ‘शिक्षण’ होतं आहे ना, ते बघण्याची मानके तयार करावीत आणि विद्यार्थ्यांची चाचणी घेण्याचं काम फक्त करावं. कुठल्या विद्यार्थ्याने, कुठल्या विषयात, कोणत्या संकल्पना आणि कौशल्ये आत्मसात केली आहेत, तेवढंच सांगावं. याला वयाचं बंधन आणि इयत्तेच्या चौकटी असण्याचीही गरज नाही. उदाहरणार्थ, एखादी १० वर्षांची मुलगी गणितात पाचव्या, भाषेत तिसऱ्या आणि गायनात सातव्या पातळीला असू शकते.
‘मुलं शाळेत जातात का, कितवीत आहेत’ असा विचार करण्याऐवजी ‘मुलं काय काय शिकली’ यावर लक्ष केंद्रित करणं आवश्यक आहे. यात सध्याच्या अभ्यासक्रमात नसलेल्याही बऱ्याच विषया-कौशल्यांचा अंतर्भाव करता येईल.
November 13, 2016 Marathiगरीब विद्यार्थी, वाचन, शाळा, सुट्ट्याthefreemath
प्रसिद्ध लेखक माल्कम ग्लॅडवेल यांच्या ‘आउटलायर्स’ या पुस्तकामध्ये जॉन्स हॉपकिन्स विद्यापीठातल्या कार्ल अलेक्झांडर यांच्या संशोधनाबद्दल वाचायला मिळतं. अलेक्झांडर यांनी दाखवून दिलं, की उन्हाळ्याच्या मोठ्या सुट्ट्यांनंतर श्रीमंत घरातल्या मुलांची वाचनक्षमता वाढलेली असते, तर गरीब घरातल्या मुलांची खालावलेली असते. शैक्षणिक वर्ष सुरू असताना बऱ्याचदा गरीब मुलं श्रीमंत मुलांपेक्षा जास्त सुद्धा शिकतात, पण उन्हाळ्याच्या सुट्टीनंतर मात्र ती बरीच मागे पडलेली आढळतात. ग्लॅडवेल म्हणतात, “शाळा नसते, तेव्हा गरीब मुलांना कुठलीच वाचनकौशल्ये शिकायला मिळत नाहीत. श्रीमंत मुलांना गरीब मुलांपेक्षा जो काही जास्तीचा लाभ होतो, तो त्यांना शाळेबाहेर जे शिकायला मिळतं, त्यातून होतो.” थोडक्यात म्हणजे, मोठ्या सुट्ट्यांमध्ये गरीब मुलं श्रीमंत मुलांपेक्षा मागे पडतात.
झपाट्याने बदलणाऱ्या जगात आपण शंभर वर्षांपूर्वीच्या पद्धतीने शाळा चालवत आहोत. शाळा कशा असाव्यात आणि सुट्ट्या कधी, किती असाव्यात यावर पुनर्विचार व्हायला हवा. मोठ्या उन्हाळ्याच्या सुट्टीऐवजी वर्षभर दर दोन-तीन महिन्यांनी छोट्या छोट्या (उदाहरणार्थ आठवडा) सुट्ट्या देता येतील का असा धोरणात्मक निर्णय घेणं फारसं अवघड नाही.
धोरणात बदल होण्याची वाट पहावी लागेलच. परंतु ही वाट पाहत असताना शाळा, पालक आणि सामाजिक संस्था आपापल्यापरिने प्रयत्न करू शकतात. आर्थिक आणि सामाजिकदृष्ट्या मागासलेल्या मुलांसाठी सुट्ट्यांमधली शिबीरे घेता येतील, वाचनालयाचे किंवा डिजिटल शिक्षणाचे कार्यक्रम घेता येतील. संधीच्या समान उपलब्धतेसाठी निदान एवढं तरी करावंच लागेल.
‘शिक्षणात तंत्रज्ञानाचा वापर’ या गोष्टीची उगीचच हवा केली जात आहे आणि डिजिटल आभासी दुनियेतून खऱ्या जगातले व्यवहारी प्रश्न सुटत नसतात, असं बऱ्याच लोकांना वाटतं. नव्या काही कल्पना, पद्धती आल्या, की अशा प्रतिक्रिया येतच असतात. सुमारे २४०० वर्षांपूर्वी प्लेटोसारख्या मोठ्या विचारवंताने “लेखन केल्यामुळे शिकणाऱ्यांचे विस्मरण वाढीस लागेल. कारण लोक स्मरणशक्तीचा वापर करणार नाहीत”, असं म्हटलं होतं. लेखन आणि दस्तऐवजीकरण (documentation) केल्यामुळे मनुष्याची किती प्रगती झाली, हे आज सूर्यप्रकाशाइतकं स्वच्छ आहे तंत्रज्ञान हे शाळा किंवा शिक्षकांची जागा घेऊ शकतं, असं अर्थातच म्हणता येणार नाही. पण झपाट्याने वाढणाऱ्या तंत्रज्ञानाने बऱ्याच अशक्य वाटणाऱ्या गोष्टी आवाक्यात आणल्या आहेत आणि आपल्या शिक्षणपद्धतीतले निदान काही प्रश्न तरी सोडविण्याची त्यात क्षमता दिसते आहे.
मुलांच्या वाढीसाठी शिक्षकांनी दिलेलं वैयक्तिक लक्ष, संस्कार आणि शिक्षकांच्या व्यक्तिमत्वाचा प्रभाव या गोष्टी आवश्यक असल्या, तरी आपल्याला प्रत्यक्ष परिस्थितीचं भान असणं सुद्धा आवश्यक आहे. जागतिक बँकेने केलेल्या पाहणीनुसार भारतात सरकारी शाळांमध्ये रोज २५% शिक्षक अनुपस्थित असतात आणि उपस्थित शिक्षकांपैकी ५०% शिक्षकच शिकवत असताना आढळले आहेत. शिक्षकांच्या अनुपस्थितीमुळे दरवर्षी देशाला साधारण ८००० कोटी रुपयांचं नुकसान होतं दुसरा मुद्दा म्हणजे, जेव्हा शिक्षक शाळेत असतात आणि नीट शिकवत असतात, तेव्हा सुद्धा सध्याच्या शिक्षण पद्धतीत मुख्य भर पाठांतरावरच असतो. त्यामुळे फार तर चांगले परीक्षार्थी तयार होतात. पण स्वतंत्रपणे विचार करायला आणि प्रश्न सोडवायला फारसा वाव मिळत नाही.
अजून एक महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे अभ्यासक्रमाच्या चौकटीत शिकताना येणाऱ्या मर्यादा. अभ्यासक्रम आणि शिक्षणाच्या ठरीव पद्धतींच्या चाळण्यांमधून शेवटी मुलांपर्यंत पोहोचणारी माहिती आणि कौशल्ये खूपच मर्यादित होऊन बसतात. उदाहरणार्थ, २०१४ मध्ये आपलं मंगळयान मंगळाच्या कक्षेत यशस्वीपणे पोहोचलं. आपल्या देशासाठी अत्यंत आनंदाचा आणि अभिमानाचा असा हा क्षण होता आणि त्यातून बरंच काही शिकण्यासारखं सुद्धा होतं. पण प्रश्न असा पडतो, की या मंगळयानाचा अभ्यासक्रमात कधी समावेश होणार आणि कधी हे सगळं मुलांपर्यंत पोहोचणार ज्या मुलांना सुशिक्षित, विचारी पालक किंवा पाठ्यपुस्तकाच्या पलिकडचं शिकविणारे उत्साही शिक्षक लाभलेले नाहीत; त्या मुलांना नवनवीन, कुतूहल जागवणाऱ्या गोष्टी कशा शिकायला मिळणार
शालेय अभ्यासक्रम हा साधारणतः शिकण्याची सरासरी पातळी बघून तयार केलेला असतो. पण प्रत्येक मूल हे वेगळ्या प्रकारे, स्वत:च्या गतीने आणि स्वत:च्या मार्गाने शिकतं. प्रत्यक्ष व्यवहारात आपण एकच एक ओळीने शिकत नसतो. एकातून दुसरा, दुसऱ्यातून तिसरा अशा संबंधित विषयांवर आपण जात असतो. इंटरनेट वापरल्यासारखंच असतं ते. डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे अथांग माहितीची आणि ज्ञानाची कवाडं उघडली आहेत. वेगवेगळ्या स्त्रोतांमधून येणारं ज्ञान मुलं आपल्या गतीने आणि आपल्या कलाने शिकू शकतात. दर्जा, उपलब्धता आणि खर्च अशा सर्व गोष्टींचा विचार केला तर शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात तंत्रज्ञान वापरणं आवश्यक आहे.
पूर्वीच्या काळी ‘शिकणे’ ही गोष्ट शाळा आणि वाचनालायांशी निगडित होती. जे शाळा आणि वाचनालायांपासून दूर (वंचित) राहिले, ते मागे पडले. आता आधुनिक काळात (शाळा आणि वाचनालयाबरोबर) डिजिटल साधनांची उपलब्धताही आवश्यक झाली आहे. शाळेतल्या शिक्षणाला तंत्रज्ञानाची जोड देण्यावाचून गत्यंतर नाही. अद्ययावत् माहिती आणि ज्ञान मिळवून देणारा, स्वत:चा स्वत: अभ्यास आणि विचार करायला लावू शकणारा आणि शिक्षणाची गोडी निर्माण करू शकणारा हा एक उत्तम मार्ग आहे.
July 22, 2016 Marathiकोचिंग क्लास, परीक्षा, शाळा, शिकवणीthefreemath
भारतात शिकवणीला (कोचिंग क्लास) जाणाऱ्यांचे प्रमाण आणि या उद्योगातील पैशांचे आकडे पाहून माणूस अवाक् होतो. महानगरांमध्ये प्राथमिक शाळेतली ८७% तर माध्यमिक शाळेतली ९५% मुलं शिकवणीला जातात. ग्रामीण भागात सुमारे 30% मुलं शिकवणीला जातात. भारतातील कोचिंग क्लासचा उद्योग २०१५ मध्ये सुमारे ४० बिलियन डॉलर्सच्या (म्हणजेच अडीच लाख कोटी रुपये) घरात असण्याचा अंदाज आहे. (हे आकडे ASSOCHAM – The Associated Chambers of Commerce & Industry of India – http://assocham.org/ यांच्या सर्वेक्षणावर आधारित आहेत).
जो करदाता माणूस आहे, तो स्वत:च्या उत्पन्नावर कर भरतो. या करातून सरकारला शिक्षणाच्या पुरेशा पायाभूत सुविधा पुरवता आलेल्या नाहीत. त्या पुरवता याव्यात म्हणून या करावर आणखी शिक्षणाचा ३% सेस कर भरतो. त्यानंतरही त्याने भरलेल्या पैशातून चालणाऱ्या सरकारी शाळांमध्ये मुलांना पाठविण्यासारखी परिस्थिती नसल्याने खासगी शाळांच्या “वाढता वाढता वाढे” प्रकारच्या दरवर्षी वाढणाऱ्या फी भरतो. याच्यावर अजून हा पालक मुलांच्या शिकवणीसाठी किती पैसे खर्च करत असावा तर वरील सर्वेक्षणानुसार महानगरांमधले बहुतांशी पालक प्राथमिक शाळेच्या शिकवणीसाठी महिन्याला १००० ते ३००० रुपये खर्च करतात आणि माध्यमिक शाळेतल्या मुलांवर महिना ५००० किंवा अधिक रुपये शिकवणीवर खर्च होतो.
पालकांनी पाण्यासारखा (खरं तर पाणी सुद्धा जपून वापरलं पाहिजे) पैसा खर्च करायचा आणि मुलांनी दिवसच्या दिवस बंदिस्त वर्गांमध्ये लांब चेहऱ्याने काढायचे, असं हे चित्र आहे. शाळेत जे शिकायचं (शिकायचं म्हणण्यापेक्षा माहीत करून घ्यायचं), तेच शिकवणीत पुन्हा घोकायचं. यात ना काही औत्सुक्य आहे, ना शिकण्याची उमेद-ऊर्जा आहे, ना कुठलं आव्हान आहे. दिवसा शाळेत आणि संध्याकाळी शिकवणीत चक्की पिसणाऱ्या मुलांना पुरेसं खेळायला मिळत नाही की कुठला छंद धड जोपासता येत नाही. यातून अभ्यास खूप चांगला येतो असंही नाही (मार्क मात्र वाढत असतील). स्वत:चा स्वत: अभ्यास करणं, स्वत: विचार करून प्रश्न सोडवणं, एका जागी एकट्याने एकाग्रतेने बसून काम करणं ही कौशल्ये शिकवणीमुळे शिकता येत नाहीत. त्याला स्वत:चा स्वत: अभ्यास करावा लागतो.
कोचिंग क्लास हा असा सार्वत्रिक नियम होऊन बसण्यामागे बरीच कारणे आहेत. वाढती स्पर्धा, परीक्षाकेंद्री शिक्षण पद्धती, शाळांच्या दर्जाबद्दल पालकांच्या मनात असणारी शंका आणि पालकांना स्वत: वेळ आणि लक्ष देण्यापेक्षा क्लासला पाठवण्यात वाटणारी सोय अशी काही कारणं सहज दिसतात.
शिक्षणातलं, मुलांच्या बालपणातलं आणि एकूणच आयुष्यातलं तथ्य शोधण्यापेक्षा केवळ पुढे जाण्याला फाजील महत्त्व आलेलं आहे. त्याचीच किंमत आपण मोजतो आहोत. हे भलेमोठे आकडे तेच सांगतात.
जुन्या गोष्टी, नव्या गोष्टी
June 6, 2016 Marathiकल्पना, गोष्टी लिहिणे, चौकटी बाहेर, प्रकल्प, विचारthefreemath
गेल्या वेळी गोष्टींमध्ये समुचित बदल करण्याबद्दल लिहिलं होतं. वेगळा काही विचार करून बदललेल्या गोष्टींबद्दल इथे लिहित आहे.
काही वर्षांपूर्वी ससा-कासवाची सुधारित गोष्ट ऐकली होती (लेखक माहीत नाही). ससा-कासवाच्या नेहमीच्या गोष्टीत ससा झोपतो आणि हरतो आणि संथ गतीने न थांबता चालणारं कासव जिंकतं. सुधारित गोष्टीत या घटनेनंतर ससा आत्मपरीक्षण करतो आणि स्वत:चा गाफीलपणा त्याच्या लक्षात येतो. दुसऱ्या दिवशी कासवाशी पुन्हा पैज लावतो. यावेळी अजिबात न झोपता, आळस न करता पळतो आणि सहज पहिला येतो. आता कासव आत्मपरीक्षण करतं आणि सशाला म्हणतं, “दरवेळी टेकडीवर कशाला जायचं यावेळी नदीच्या पलिकडच्या तीरावर जायची पैज लावू या.” नदीच्या तीरापर्यंत ससा आधी पोहोचतो आणि काठावरच थांबतो. कासव मागून येतं आणि नदी सहज पार करून जिंकतं. म्हणजेच आपल्या क्षमता ओळखायच्या आणि आपल्याला योग्य अशा क्षेत्रात उतरायचं असतं. मग ससा आणि कासव दोघं एकत्र बसून चर्चा करतात, एकमेकांचे गुण मान्य करतात आणि असं ठरवतात, की आपण एकमेकांशी स्पर्धा करत बसण्यापेक्षा दोघं मिळून घड्याळाशी स्पर्धा करू या यावेळी नदीच्या पलिकडच्या तीरावर जायची पैज लावू या.” नदीच्या तीरापर्यंत ससा आधी पोहोचतो आणि काठावरच थांबतो. कासव मागून येतं आणि नदी सहज पार करून जिंकतं. म्हणजेच आपल्या क्षमता ओळखायच्या आणि आपल्याला योग्य अशा क्षेत्रात उतरायचं असतं. मग ससा आणि कासव दोघं एकत्र बसून चर्चा करतात, एकमेकांचे गुण मान्य करतात आणि असं ठरवतात, की आपण एकमेकांशी स्पर्धा करत बसण्यापेक्षा दोघं मिळून घड्याळाशी स्पर्धा करू या कमीत कमी वेळेत नदी कशी पार करायची, ते बघू या. नदीपर्यंत ससा कासवाला पाठीवर घेऊन पळेल आणि नदीमध्ये कासव सशाला पाठीवर घेऊन जाईल. जो ज्या गोष्टीत पारंगत असेल, ते त्याने करावं. असा वारंवार सराव करून आपण कमीत कमी वेळेत पलिकडे जायला शिकू या
मध्यंतरी राजीव साने यांच्या पुस्तकात एक वेगळा मुद्दा स्पष्ट करताना ‘दोन मांजरांनी लोण्याचा गोळा आणला आणि माकडाला त्याचे दोन भाग करायला दिले’ ही गोष्ट किती वेगवेगळ्या प्रकारे लिहिता येईल; ते दिलं होतं. उदाहरणार्थ, मांजरं माकडाला धाकात ठेवून म्हणाली, की “तुझा मोबदला आधीच काढून घे. पण नंतर गडबड चालणार नाही”, तर गोष्ट वेगळी होऊ शकेल. दुसरं म्हणजे, ‘एका मांजराने भाग करायचे आणि दुसऱ्याने उचलायचे’ असं ठरलं, तर माकडाची गरजच पडणार नाही किंवा दोघांचं पोट भरूनही वर शिल्लक उरेल एवढं लोणी असेल, तरी माकडाची गरज पडणार नाही. तर अशा प्रकारे या गोष्टीच्या वेगवेगळ्या आवृत्त्या तयार होऊ शकतात.
मुलांना जर अशा प्रसिद्ध गोष्टींमध्ये बदल करून लिहायला दिलं, तर कितीतरी नवनवीन कल्पना पुढे येतील. मुलांमधल्या कल्पकतेला वाव मिळेलच, शिवाय त्यानिमित्ताने त्यांना वेगवेगळ्या प्रकारे, चौकटीबाहेरचा विचार करायला शिकता येईल. घरी, शाळांमध्ये असे प्रकल्प करायला काय हरकत आहे
‘बालभारती’च्या पुस्तकात इंग्रजी शिकविताना “rain, rain go away” ही प्रसिद्ध कविता “rain, rain come again” असा बदल करून दिली आहे. भारतीय परिस्थितीला साजेसे, समुचित बदल करून बालभारतीने जे औचित्य आणि संवेदनशीलता दाखवली आहे, ती मनापासून आवडली. इंग्रजी आणि मराठीत कितीतरी गाणी आणि गोष्टी आहेत, ज्या जशाच्या तशा या काळात वापरता येणार नाहीत. त्यात योग्य ते बदल केले पाहिजेत.
सिंडरेलाच्या गोष्टीत तिची सावत्र आई तिला बिचारीला काम सांगत असते आणि तिच्या सावत्र बहिणी मात्र काही काम न करता मजा करत असतात; असं आहे. “काम करायला लागणं वाईट आहे” असा संदेश दिला, तर मग कामसू असण्याचं महत्त्व, श्रमप्रतिष्ठा कशी शिकणार म्हणून सिंडरेलाची गोष्ट सांगताना “सिंडरेला कशी शहाणी, कामसू मुलगी आहे. सगळं घर स्वच्छ ठेवते. तिच्या बहिणी आळशीपणा करतात, काहीच करत नाहीत.” अशी बदलून सांगावी लागते. अर्थातच, या गोष्टीत बरंच काही बदलावं लागणार आहे. सुंदर कपडे आणि आलिशान महालातल्या राजपुत्राने आपल्याला पसंत करणं याच्यापलिकडचं जग दाखवणारी गोष्ट लिहावी लागणार आहे. ‘हिमगौरी आणि सात बुटके’ ही गोष्ट सुद्धा ‘घननिळी आणि सात बुटके’ अशी केली तर चांगलं होईल
मराठीतही “छडी लागे छमछम, विद्या येई हा भ्रम, भ्रम-भ्रम-भ्रम” असा बदल करून गाता येईल. ५-६ वर्षांची मुलं “अन्याय माझे कोट्यानुकोटी, मोरेश्वराबा तू घाल पोटी” म्हणताना ऐकून कसंतरीच वाटतं. तेही बदलायला हवं. सर्जनशील आणि संवेदनशील लोकांना करण्यासारखं खूप काही आहे. अशा नवनवीन गोष्टी/गाणी तयार होऊन वापरली जायला हवीत.
आरक्षण – माहितीअभाव आणि दृष्टीअभाव
आंबेडकर जयंतीनिमित्त बऱ्याच चर्चा ऐकू येतात. आजकाल सोशल मीडियामधे पण वाद होत असतात. आरक्षण हा अर्थातच लोकांना जवळचा आणि महत्त्वाचा वाटणारा विषय आहे. बाकी कशाशी सोयरसुतक असो वा नसो, या एका विषयावर बहुतेकांना मत असतं. हे मत दरवेळी तटस्थ किंवा संतुलित असेल अशी अपेक्षा नाही. पण या विषयाची काहीच माहिती नसताना, अर्धवट किंवा ऐकीव माहितीवर लोक हिरीरीने बोलत असतात आणि त्यातून दिशाभूल होत असते.
यामागचं एक मुख्य कारण म्हणजे ज्याचा सर्व विद्यार्थ्यांच्या उच्च शिक्षणाशी, भवितव्याशी आणि मुख्य म्हणजे नागरिक असण्याशी संबंध आहे, त्या आरक्षणाबद्दल आपल्याला शाळेमध्ये काहीच शिकवत नाहीत. इतक्या महत्त्वाच्या विषयाचा अभ्यासक्रमात समावेश नाही. आरक्षणामागचं तत्वज्ञान काय, आरक्षण आणि दारिद्र्यनिर्मूलन यातला फरक, राजकीय आणि शैक्षणिक आरक्षणातला फरक, त्याचा नियमित घेतला जाणारा आढावा या गोष्टी शाळेत नागरिकशास्त्रात शिकवायला हव्या. ज्या व्यवस्थेतून पुढे जायचं आहे, त्याबद्दल काहीच माहिती न देता, विचार करायला न शिकवता आणि हा विषयच जणू वर्ज्य आहे असं मानून शिक्षण दिल्यामुळे त्याचे मोठे दुष्परिणाम होत आहेत. जी गोष्ट उदार सामाजिक न्याय म्हणून आली आहे, ती उफराटा, विपरीत न्याय आहे असं वाटणाऱ्या पिढ्याच्या पिढ्या तयार होत आहेत. शिक्षणाने सामाजिक न्यायाची संकल्पना तर सांगायला हवीच. शिवाय तो समजून घेण्याची समंजस, विचारी आणि उदार दृष्टी पण द्यायला हवी.
बऱ्याच शहरांमध्ये गल्लोगल्लीच्या शाळांमधून अगदी पहिल्या इयत्तेपासून ते दहावीपर्यंत मुलं गणित आणि विज्ञानाच्या ऑलिंपियाड परीक्षेला बसत असतात. शाळांमधूनच हे फॉर्म्स घरी येतात. “सायन्स ऑलिंपियाड फाउंडेशन” ( www.sofworld.org )नामक दिल्लीची एक संस्था या परीक्षेची पुस्तकं विकून, परीक्षा फी घेऊन लाखो मुलांची अतिशय सामान्य पातळीची परीक्षा घेत असते. परीक्षा घ्यायला, पुस्तकं विकायला आणि बक्षिसांची खैरात करायला हरकत असायचं तसं काहीच कारण नाही. आक्षेप आहे, तो ‘राष्ट्रीय ऑलिंपियाड’ आणि ‘आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपियाड’ या नावाने अशा परीक्षा घेऊन दिशाभूल करण्याचा. उद्या दिल्लीत कुणी पोहोण्याच्या स्पर्धा आयोजित करून त्याला ऑलिम्पिक म्हणावं का किंवा मुंबईतल्या एखाद्या मासिकाने कथा स्पर्धा घेऊन विजेत्यांना द्यायच्या पुरस्काराला ‘ज्ञानपीठ’ म्हणावं का किंवा मुंबईतल्या एखाद्या मासिकाने कथा स्पर्धा घेऊन विजेत्यांना द्यायच्या पुरस्काराला ‘ज्ञानपीठ’ म्हणावं का यातून बऱ्याच मुलांच्या, पालकांच्या आणि शाळा-शिक्षकांच्या मनात गैरसमज निर्माण झालेला आहे. आपली ८-१० वर्षांची मुलं राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपियाडमध्ये यश मिळवत आहेत, असा भ्रम निर्माण होतो आहे.
ज्या खरोखरच्या, अधिकृत ऑलिंपियाड परीक्षा आहेत, त्यांची माहिती http://olympiads.hbcse.tifr.res.in/ या संकेत स्थळावर मिळते. कोणतीही गणिताची किंवा विज्ञानाची ‘आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपियाड’ स्पर्धा भारतातून देता येत नाही. त्यासाठी भारतीय संघात निवड व्हावी लागते आणि परदेशी जावं लागतं. गणिताची ‘आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपियाड’ स्पर्धा भारतात आजवर फक्त एकदाच (१९९६ मध्ये) झाली होती. त्यामुळेच दरवर्षी भारतातून (आणि आपल्याच शहरातून) आपण ‘आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपियाड’ देत असू, तर आपल्याला नक्कीच कुणीतरी फसवतं आहे.
तळटीप :- माझा मुलगा ९-१० वर्षांचा असताना एक पालक म्हणून माझाही असा गैरसमज झाला होता.
January 26, 2016 Marathiगणतंत्र, देशप्रेम, नागरिक, प्रजासत्ताक, स्वातंत्र्यदिनthefreemath
१५ ऑगस्ट आणि २६ जानेवारीला मुलं शाळेत जाऊन झेंडावंदन करतात. राष्ट्रभक्तीपर गाणी म्हणतात. काही शाळांमध्ये सांस्कृतिक कार्यक्रमही होतात आणि काही शाळा स्वच्छता अभियान किंवा वृक्षारोपणासारखे विधायक कार्यक्रम पण घेतात. बऱ्याच शाळांमध्ये झेंडावंदनाला उपस्थिती सक्तीची केलेली असते. मुलांनी सक्तीने झेंडावंदन करावं किंवा शिक्षा टाळण्यासाठी देशाबद्दल प्रेम, आदर व्यक्त करावा; यात काय अर्थ आहे खरं तर, स्वातंत्र्यदिन आणि गणतंत्र दिवस ही नवी कर्मकांडे होऊन बसणार नाहीत, याबद्दल आपण दक्ष असायला हवं. पण आपला प्रवास विरुद्ध दिशेने होतो आहे का, अशी शंका येते.
शाळेमध्ये देशप्रेमाची ओळख आणि जाणीव करून देणं चांगलंच आहे. त्या निमित्ताने भारतीयत्व, भारतीय मूल्ये, सामाजिक एकसंधता अशा जाणिवा जोपासल्या जातात. पण देशप्रेम म्हणजे काही सर्व आजारांवरचा उपाय नाही आणि आंधळं किंवा सक्तीचं देशप्रेम तर अजिबातच नाही. आधुनिक काळात देशप्रेमाचा अर्थ म्हणजे चांगला नागरिक असणं, या देशाच्या कायद्यांबद्दल आदर असणं, स्वत:बरोबरच दुसऱ्याच्या स्वातंत्र्याची जाणीव असणं, न्याय्य व्यवस्थेसाठी प्रयत्न करणं असा शिकवता यायला हवा. या दिवसांना शाळांमध्ये अशा चर्चा घडवून आणल्या तर फारच उत्तम. नाहीतर राष्ट्रध्वज, राष्ट्रगीत अशा प्रतीकांमध्येच हे दिवस अडकून राहतील.
Anuya on लेखन आणि शुद्धलेखन
Piyush Nichat ('अंत्… on सैनिकीकरण आणि शिस्त
डिजिटाइझ्ड साहित्य की डिजिटल साहित्य
Anuya on लेखन आणि शुद्धलेखन
Piyush Nichat ('अंत्… on सैनिकीकरण आणि शिस्त


फिल्म रिव्ह्यु : 'शेंटिमेंटल'

पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
गडचिरोलीत आणखी ६ माओवाद्यांचा खात्मा
, हिंदू-मुस्लीम एकत्रित साजरी करताय शिवजयंती
पाणी द्यायला पोलीस आले, कैद्यांनी मारहाण करून जेलमध्ये टाकले अन् पळाले
मुंबईत धावत्या लोकलसमोर ढकलून प्रवाशाची हत्या
मुंबईत म्हाडा ची ३३०० घरांसाठी सोडत लवकरच
19 वर्षाचा मराठी तरुण घेणार जैन धर्माची दीक्षा
कांदिवली शिवसेनेचे उपशाखाप्रमुख सचिन सावंत यांची हत्या
सानियानं दिली गोड बातमी, लवकरच येणार नवा पाहुणा
, जखम डोक्याला, डाॅक्टरांनी केलं पायाचं आॅपरेशन
उपराष्ट्रपतींच्या निर्णयाविरोधात काँग्रेस सर्वोच्च न्यायालयात जाणार
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
बिग बाॅसच्या घरातून आरती सोळंकीची गच्छंती
'डोण्ट वरी बी हॅपी' म्हणतेय स्वानंदी टिकेकर
हृतिकची बहिण सुनैना 'जिंदगी'तून करणार सकारात्मक विचारांचा प्रसार
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
विराट कोहली आयपीएलमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू
'ही' आहे आयपीएलची नवी अॅंकर
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
कृष्णप्पा गौतमची धडाकेबाज फलंदाजी, राजस्थानचा मुंबई इंडियन्सवर 'रॉयल विजय'
एबी डिव्हिलियर्सचा तडाखा, आरसीबीचा दिल्लीवर 'राॅयल' विजय
गेल-राहुलचा 'भांगडा', कोलकाताला पराभूत करून पंजाब 'टाॅप'वर
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
कैद्यांनी दिली पोलिसांच्या हातावर तुरी
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
विशेष बेधडक 'गोरखपूर'चा अन्वयार्थ
विशेष बेधडक 'विज्ञानसूर्य मावळला'
फिल्म रिव्ह्यु : 'शेंटिमेंटल'
तर सिनेमा अशोक सराफ यांचा कमबॅक आहे का असा प्रश्न जर तुम्हाला पडला असेल तर त्याचं उत्तर आहे, हो. त्यांची विनोदी शैली त्यांचा मिश्किल अंदाज सिनेमात उत्तम रंगलाय.
'शेंटिमेन्टल' सिनेमा अखेर रिलीज झाला. हा सिनेमा अशोक सराफ यांचा कमबॅक सिनेमा असल्याची जोरदार चर्चा रंगली आणि सिनेमाची उस्तुकता वाढली. तर सिनेमा अशोक सराफ यांचा कमबॅक आहे का असा प्रश्न जर तुम्हाला पडला असेल तर त्याचं उत्तर आहे, हो. त्यांची विनोदी शैली त्यांचा मिश्किल अंदाज सिनेमात उत्तम रंगलाय. सिनेमा पोलिसांच्या व्यथेला आणि कथेला अधोरेखीत करतो. या आधीही याच विषयावर अनेक सिनेमे आले आणि गेले सुद्धा. पण हा सिनेमा थोडा वेगळा ठरतो ते त्यातल्या विविध पैलूंमुळे.
कॉन्स्टेबल प्रल्हाद घोडके म्हणजे अशोक सराफ, इन्स्पेक्टर दिलीप ठाकूर म्हणजे उपेन्द्र लिमये आणि इन्स्पेक्टर सुभाष म्हणजे विकास पाटील यांच्यावर सिनेमा रेखाटलाय. त्यांची वैयक्तिक आयुष्य आणि पोलिसांची नोकरी यात पिसत असलेले हे तिघं एका केसवर काम करत असतात आणि त्या केसचा छडा लावण्यास या तिघांना थेट बिहारला जावं लागतं. इथेच एक धमाल प्रवास सुरू होतो या तिघांचा आणि ओघाने सिनेमासुद्धा. प्रवासतली धमाल, सिनेमातली विनोद निर्मिती आणि एकंदरित प्रत्येक पात्राची कमाल रंगत जाते आणि सिनेमा जोर धरतो. पण सिनेमाचा मुळ आशय आणि विषय थोडा बाजूला टाकला जातो. सिनेमाची कथा फार काही ग्रेट आहे असं नाही पण उत्तम अभिनय आणि चोख दिग्दर्शनामुळे सिनेमाला तारलं. सिनेमाचा ग्राफ शेवटाकडे जरा खेचला जातो. अशोक सराफ यांचा शेवटची सोलोलुकी पुन्हा एकदा सिनेमाच्या विषयाची आठवण करुन देते पण तोवर सिनेमा संपला असतो. त्यामुळे ही सोलोलुकी सुद्धा उगाच आहे असंही वाटू शकतं. पण हा पोलिसातला माणुसकी न हरवलेला प्रल्हाद घोडके मात्र मनात घर करुन जातो.
सिनेमातलं कास्टिंग नवीन नाहीये पण त्यांचा अंदाज त्यांचा लहेजा आणि कॅरेक्टर्स वेगळी आहेत. सिनेमाचं शैली थोडी वेगळी आहे आणि ती अनेक वेळा डोकावते विविध सीन्समधून.
प्रामुख्याने अशोक सराफ यांच्यासाठी त पहावाच पहावा. त्यांची विनोदी स्टाईल त्यांचा मिश्किल अंदाज आणि त्यांची शैली त्यांनी आजही जपलीये आणि ती कुठेही अती होत नाही की त्याचा कंटाळा येत नाही. समीर पाटील यांच्या दिग्दर्शनासाठी तर निश्चित पहावा. कथेत फार वेगळेपण नसताना सुद्धा ती वेगळ्या पद्धतीने कशी हाताळावी आणि प्रेक्षकांपर्यंत ती कशी पोहचवावी हे गणित या सिनेमात समीर यांना उत्तम जमलंय. शिवाय सिनेमाचं परफेक्ट कास्टिंग आहेच. एक एक कॅरेक्टर आणि प्रत्येक भूमिका लक्षात रहाते कारण चोख कास्टिंग झालय. विनोद निर्मिती छान जमलीये. सिच्वेश्नल कॉमेडी जी आजकाल कमी पहायला मिळते ती या सिनेमात मस्तच रंगलीये. या सगळ्या जमेच्या बाजू पाहताना सिनेमात काही त्रुटी राहतात आणि म्हणून आपण खळखळून हसतो तर पण शेवटी मात्र सिनेमाचा हेतू तेवढा साध्य होत नाही.
रेटिंग : साडे तीन स्टार्स
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
बिग बाॅसच्या घरातून आरती सोळंकीची गच्छंती
'डोण्ट वरी बी हॅपी' म्हणतेय स्वानंदी टिकेकर
हृतिकची बहिण सुनैना 'जिंदगी'तून करणार सकारात्मक विचारांचा प्रसार
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
सैफच्या लेकीचे फोटो व्हायरल
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
गडचिरोलीत आणखी ६ माओवाद्यांचा खात्मा
, हिंदू-मुस्लीम एकत्रित साजरी करताय शिवजयंती
पाणी द्यायला पोलीस आले, कैद्यांनी मारहाण करून जेलमध्ये टाकले अन् पळाले
मुंबईत धावत्या लोकलसमोर ढकलून प्रवाशाची हत्या
मुंबईत म्हाडा ची ३३०० घरांसाठी सोडत लवकरच
19 वर्षाचा मराठी तरुण घेणार जैन धर्माची दीक्षा
कांदिवली शिवसेनेचे उपशाखाप्रमुख सचिन सावंत यांची हत्या
सानियानं दिली गोड बातमी, लवकरच येणार नवा पाहुणा
, जखम डोक्याला, डाॅक्टरांनी केलं पायाचं आॅपरेशन
उपराष्ट्रपतींच्या निर्णयाविरोधात काँग्रेस सर्वोच्च न्यायालयात जाणार
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
बिग बाॅसच्या घरातून आरती सोळंकीची गच्छंती
'डोण्ट वरी बी हॅपी' म्हणतेय स्वानंदी टिकेकर
हृतिकची बहिण सुनैना 'जिंदगी'तून करणार सकारात्मक विचारांचा प्रसार
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
विराट कोहली आयपीएलमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू
'ही' आहे आयपीएलची नवी अॅंकर
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
कृष्णप्पा गौतमची धडाकेबाज फलंदाजी, राजस्थानचा मुंबई इंडियन्सवर 'रॉयल विजय'
एबी डिव्हिलियर्सचा तडाखा, आरसीबीचा दिल्लीवर 'राॅयल' विजय
गेल-राहुलचा 'भांगडा', कोलकाताला पराभूत करून पंजाब 'टाॅप'वर
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
कैद्यांनी दिली पोलिसांच्या हातावर तुरी
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
विशेष बेधडक 'गोरखपूर'चा अन्वयार्थ
विशेष बेधडक 'विज्ञानसूर्य मावळला'
सासू-सुनेवर बलात्कार करणाऱ्या भोंदू बाबाला अटक
पुण्यात दैवी ताकद असल्याचं भासवून उपचार करणाऱ्या भोंदू बाबाला खडक पोलिसांनी अटक केलीये.
06 डिसेंबर : पुण्यात दैवी ताकद असल्याचं भासवून उपचार करणाऱ्या भोंदू बाबाला खडक पोलिसांनी अटक केलीये. धक्कदायक म्हणजे या भोंदूने साताऱ्यातील एकाच कुटुंबातील सासू सुनेला विश्वासात घेऊन त्यांच्यावर दैवी उपचार करण्याच्या बहाण्याने घरी येऊन अनेकदा बलात्कार केल्याचं समोर आलाय.
हा आहे इमाम हैदर अली शेख. या हैदर अलीनं एक कुटुंबच उद्धवस्त केलंय. अध्यात्मिक शक्ती असल्याचं सांगत या भोंदूबाबानं सासू आणि सुनेचं लैंगिक शोषण केल्याचा धक्कादायक प्रकार समोर आलाय. तो एवढ्यावरच थांबला नाही तर व्यवसाय भरभराटीस आणून देतो असं सांगून त्यानं लाखो रुपये आणि महागड्या कारही पीडित कुटुंबाकडून उकळल्या.
सासू सुनांना वासनेची शिकार बनवल्यानंतर या वासनांधाची नजर घरातल्या लहान मुलीवरही पडली. हे सगळं असह्य झाल्यानं पीडित महिलेनं झाला प्रकार नवऱ्याला सांगितला. त्यांनी खडक पोलिसात धाव घेतली. खडक पोलिसांनी हैदरअलीला अटक केलीय.
लोकांच्या अज्ञानाचा गैरफायदा घेऊन बाबाबुवा लोकांना लुटत होते, फसवत होते. पण उच्चशिक्षित लोकंही भोंदूबाबांच्या आहारी जाऊन उद्धवस्त होत असल्याचं या प्रकरणाच्या निमित्तानं समोर आलंय.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
Tags: Imam Haidar Aliइमाम हैदर अलीभोंदू बाबा
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
गडचिरोलीत आणखी ६ माओवाद्यांचा खात्मा
, हिंदू-मुस्लीम एकत्रित साजरी करताय शिवजयंती
पाणी द्यायला पोलीस आले, कैद्यांनी मारहाण करून जेलमध्ये टाकले अन् पळाले
अमरावतीत अल्पवयीन मुलीचे अपहरण करून हत्या, बलात्काराचा संशय
भीमा कोरेगाव : पूजा सकट मृत्यू प्रकरणाची चौकशी व्हावी -प्रकाश आंबेडकर
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


जागा खरेदी करताय? | Webdunia Marathi

मंगळवार, 24 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
जागा खरेदी करून आपल्या इच्छेनुसार घर बांधण्याचे स्वप्न अनेकांचे असते. जागा घेताना प्लॉट वास्तुशास्‍त्राच्या नियमाचे पालन केले नाही तर घर बांधल्यानंतर आपल्याला अनेक अडचणीना तोंड द्यावे लागत असते. जागा खरेदी करण्यापूर्वी खालील नियमाचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे.
1. पूर्व व आग्नेय दिशा उंच व पश्चिम व वायव्य दिशा खोल किंवा दक्षिण व आग्नेय उंच तसेच पश्चिम व उत्तर खोल असेल तर अशी जागा शुभ मानली जाते.
2. पश्चिम दिशा उंच व ईशान्य- पूर्व खोल असेल किंवा आग्नेय दिशा उंच व नैऋत्य-उत्तर दिशेला उतार असेल तर असा ही प्लॉट शुभ असतो.
3. उत्तर दिशा उंच व आग्नेय, नैऋत्य, वायव्य दिशा खोल असे किंवा नैऋत्य व आग्नेय उंच तसेच उत्तर दिशा खोल असेल तर अशी जागा खरेदी करणे लाभदायी असते.
4. आयताकार किंवा चौरस प्लॉट शुभ असतो.
5 पूर्व-पश्चिम लांबी कमी व दक्षिणोत्तर लांबी अधिक असलेला प्लॉट शुभ असतो.
6. गोमुखाकार व गोलाकार प्लॉट अत्यंत शुभ मानले जातात.
प्लॉट केव्हा अशुभ असतो
1. ईशान्य कोपरा नसेल.
2. दोन मोठ्या प्लॉटच्या मधे फसलेला लहान प्लॉट.
3. प्लॉटचे तोंड (घराचे मुखद्वार) पूर्व-आग्नेय, नैऋत्य किंवा वायव्य दिशेला असेल.
4. प्लॉटमध्ये टणक जमीन व त्यावर मोठमोठे खड्डे पडलेले असतील.
5. जर ईशान्य कोपरा गोलाकार असेल.
6. दक्षिण दिशेला उतार व उत्तर दिशेला उंचवटा असेल.
7. शेजारच्या प्लॉटला उतार असेल.
8. उत्तर-पूर्व दिशा उंच व पश्चिम दिशेला उतार असेल तर तो प्लॉट अशुभ मानला जातो. असा प्लॉट खरेदी करू नये.
मुंबईत 110 जागांवर विजयाचा अंदाज- शिवसेना
आज तुमचा वाढदिवस आहे (22.02.2017)
सचिन म्हणाला, माझी जागा तुला घ्यायची आहे: रहाणे
राज्यातील मनपा, जिप निवडणुकांत भाजपा सर्वाधिक जागा जिंकेल – प्रदेशाध्यक्ष दानवे
पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघ निवडणूक : सगळ्यानी जागा राखल्या
यावर अधिक वाचा :
देवळे अशाच ठिकाणी बांधलेली असतात जिथे प्रचंड शुभ ऊर्जा असते. देवळे म्हणजे जणू काही ...
शुचिर्भूत होवून व्यक्ती ताटासमोर बसल्यावर प्रथम ताटाच्या मध्यभागी बरोबर समोर मीठ ...
स्वप्नात जर घुबड दिसला तर...
स्वप्नात जर घुबड दिसला तर शुभ मानले जात नाही. अशी मान्यता आहे की स्वप्नात जर घुबड दिसला ...
Totake : गुलाबाचे 9 चमत्कारिक टोटके
गुलाब सर्वांना प्रिय फूल आहे. याचे अनेक फायदेही आहेत. पण या गुलाबाच्या फुलांचे काही टोटके ...
अक्षय तृतीयेला विवाह असल्यास राशीनुसार पूजा करावी
अक्षय तृतीया हा सण वैशाख शुद्ध तृतीयेला साजरा केला जातो. हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक आहे. ...
टीसीएसने केला 100 अब्ज अमेरिकी डॉलरचा टप्पा पार
टाटा समूहातील एक उपकंपनी असलेल्या टाटा कन्सल्टंसी सव्‍र्हिसेस (टीसीएस)ने ऐतिहासिक असा ...
मज्जा म्हणून १०० नंबरवर कॉल करू नका
आता मस्तीमध्ये १०० नंबरवर फोन करणाऱ्यांविरोधात पोलीस कठोर पावलं उचलणार आहेत. असा लोकांवर ...
नाणार होणार नाही: उद्धव ठाकरे
नाणार असो की जैतापूर, माझ्या कोकणाची राख करून गुजरातमध्ये रांगोळी घालणार असाल, तर तुमची ...
नायडूंनी महाभियोगाचा प्रस्ताव फेटाळला
नवी दिल्ली- सरन्यायाधीश दीपक मिश्रा यांच्याविरोधात काँग्रेससह इतर पक्षांनी दिलेल्या ...
अबब, उमेदवाराची संपत्ती 1020.5 कोटी
कर्नाटक विधानसभा निवडणुकीसाठी सर्वच राजकीय पक्षांनी धनाढ्य उमेदवारांना निवडणुकीचं तिकिट ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


Vishwas Co-op Bank Ltd; Nashik कार्यक्रम – Vishwas Co-op Bank Ltd; Nashik

मुख्य कार्यालय व विभाग
वीज बिल भरणा/टेलिफोन बिल भरणा
एपीबीएस (आधार पेमेंट कार्यप्रणाली)
गाळा /शेड खरेदी कर्ज
बँकेच्या मुदत ठेवी/आवर्ती ठेवी व दैनिक अल्प बचतीवरील उचल
मागणी न केलेल्या रकमा
नाशिक रन फॉर पीस
नाशिक रन फॉर पीस
निवासी कार्यशाळा व दौरा
निवासी कार्यशाळा व दौरा
किशोर सूर्यवंशी इंटरनेशनल स्कूलची पंचवटी शाखेत शैक्षणिक भेट
किशोर सूर्यवंशी इंटरनेशनल स्कूलची पंचवटी शाखेत शैक्षणिक भेट
वीज बिल भरणा/टेलिफोन बिल भरणा
एपीबीएस (आधार पेमेंट कार्यप्रणाली)
गाळा /शेड खरेदी कर्ज
बँकेच्या मुदत ठेवी/आवर्ती ठेवी व दैनिक अल्प बचतीवरील उचल
मुदत ठेवी/आवर्ती ठेवी व दैनिक अल्प बचत कर्ज
गाळा /शेड खरेदी कर्ज
पिन कोड - ४२२०१३
९१-२५३-२३०५६०० /०१ /०२ /०३
सकाळी - ९.३० ते संध्या. - ६.००
© कॉपीराईट 2017 विश्वास बँक, सर्व हक्क राखीव


Vishwas Co-op Bank Ltd; Nashik एनईएफटी / आरटीजीएस – Vishwas Co-op Bank Ltd; Nashik

मुख्य कार्यालय व विभाग
वीज बिल भरणा/टेलिफोन बिल भरणा
एपीबीएस (आधार पेमेंट कार्यप्रणाली)
गाळा /शेड खरेदी कर्ज
बँकेच्या मुदत ठेवी/आवर्ती ठेवी व दैनिक अल्प बचतीवरील उचल
मागणी न केलेल्या रकमा
नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक फंड ट्रान्स्फर
निधी हस्तांतरणासाठी ही पद्धत डिफर्ड नेट सेटलमेंटच्या आधारावर कार्य करते. आरटीजीएसमधील सक्रीय, वैयक्तिक सेटलमेंटच्या विरोधात फंड ट्रान्स्फर व्यवहार बॅचेसमध्ये बसवले जातात.
सध्या एनईएफटीसाठी शुल्क खालीलप्रमाणे आहे:
रु. १ to रु.९९९९९९९: १००+ सेवा कर(प्रत्येक व्यवहारासाठी)
बँक आयएफएससी कोड खालील प्रमाणे आहे
आयएफएससी कोड : HDFC0VCBLN
रियल टाइम ग्रोस सेटलमेंट ही एक अशी प्रणाली आहे जेथे निधी हस्तांतरणाची प्रक्रिया त्या वेळी प्राप्त होते (वास्तविक वेळेत). तसेच निधी हस्तांतरण सूचनांचे सेटलमेंट निर्देशांच्या (ग्रॉस सेटलमेंट) सूचनांच्या आधारे वैयक्तिकरित्या केले जाते.
आरटीजीएस ही भारतातील सुरक्षित बँकिंगद्वारे उपलब्ध असलेल्या जलद शक्य आंतरबँक मनी ट्रान्स्फर सुविधा आहे.
जलद निपटारा घर सेटलमेंट समस्या
रु. १ to रु.९९९९९९९: १००+ सेवा कर(प्रत्येक व्यवहारासाठी)
वीज बिल भरणा/टेलिफोन बिल भरणा
एपीबीएस (आधार पेमेंट कार्यप्रणाली)
गाळा /शेड खरेदी कर्ज
बँकेच्या मुदत ठेवी/आवर्ती ठेवी व दैनिक अल्प बचतीवरील उचल
मुदत ठेवी/आवर्ती ठेवी व दैनिक अल्प बचत कर्ज
गाळा /शेड खरेदी कर्ज
पिन कोड - ४२२०१३
९१-२५३-२३०५६०० /०१ /०२ /०३
सकाळी - ९.३० ते संध्या. - ६.००
© कॉपीराईट 2017 विश्वास बँक, सर्व हक्क राखीव


माझ्या चारोळ्या - Marathi Corner a marathi forum| मराठी कॉर्नर एक मराठी फोरम

मुख्य पान लेखकांचा अड्डा चारोळ्या
*येथे पोस्ट केल्या जाणा~या चारोळ्या जर तुमच्या नसतील तर त्या त्या पोस्टच्या शेवटी "संकलित" असे ठळक अक्षरात लिहा. जर त्याचा खरा मालक माहित असेल तर त्याचे क्रेडिट त्यांना जरूर द्या
* तसे न करता पोस्ट करणे याला साहित्य चोरी समजले जाते जो कायद्यानूसार गुन्हा आहे.
पहाट देहावर सलत होती
लाट किनार्‍यावर झुलत होती...
चारोळी वाचुन मी क्षणभर डोळे मिटले, माझ्या डोळ्यासमोरुन सागराचा किनारा आणि त्याच्या लाटा सर्रकन चमकुन गेल्या.... कितीक सुंदर...
लेखमाला स्पर्धा- फेब्रुअरी २०११
आपली ओळख करून द्या
प्रदूषण क्षणिका (३) - वारे - पूर्वी आणि आता
लॅपटॉप घेऊ कि नेटबुक
श्रावणात : अंत आणि आरंभ
तुमचा ब्लॉग आमच्याशी जोडा
ही सुविधा लवकरच पुन्हा सुरू होत आहे.
मराठी कॉर्नरची संक्षिप्त माहिती


गूढ माझ्या मनीचे !!: ऊन-सावली नाते अपुले

ही माझी हसरी आणि स्वप्नाळू दुनिया
ऊन - सावली नाते अपुले
कधी हसते अन् कधी रुसते
कधी काहिली, कधी होरपळ
कधी गर्द अवसेच्या राती
कधी मौनाच्या बंद क्षणांनी
गंध मोगर्‍या मीलन राती
नात्याची ही वेल आपुली
द्वारा पोस्ट केलेले जयश्री येथे 11:01 PM
एका छोट्या स्मितहास्याने तुम्ही हे जगसुद्धा जिंकू शकता असा माझा ठाम विश्वास आहे. निवेदन, गायन, लेखन, काव्य,अभिनय ह्यात खूप रमते मी. “काहीही अशक्य नाही” ह्या गोष्टीवर ठाम विश्वास आहे माझा. आतापर्यंत माझे गीतकार म्हणून सहा मराठी आणि एक हिंदी असे अल्बम रिलीज झाले आहेत. सुरेश वाडकर, पद्मजा फ़ेणाणी, देवकी पंडित, वैशाली सामंत, स्वप्निल बांदोडकर, संगीता चितळे, अभिजित राणे, सुचित्रा भागवत, पल्लवी केळकर अशा प्रख्यात गायकांनी माझी गाणी गायली आहेत.
माझी मी - अशी मी
थांबलेली सांज, कातरवेळ... मनात तूच.. तसाच नेहेमीसारखा  तेच जीवघेणं हसू , तीच बेफिकीरी. त्या बेफिकीरीची भुरळ, ते गुंतत जाणं....
एकेक दिवस असा उगवतो ना.....  आतून काहीतरी होत असतं....ते कां होतं......कसं होतं ...तेच कळत नाही. मन व्याकुळ होतं...... उगाच केविलवाणं ह...


पाहा व्हीडिओ : इजिप्तच्या सिनाई प्रांतात मशिदीवर हल्ला, 230 ठार - BBC News मराठी

BBC News मराठी नेव्हिगेशन
पाहा व्हीडिओ : इजिप्तच्या सिनाई प्रांतात मशिदीवर हल्ला, 230 ठार
हे यासह सामायिक करा Facebook
हे यासह सामायिक करा Twitter
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा ईमेल
हे यासह सामायिक करा
हे यासह सामायिक करा Facebook
हे यासह सामायिक करा Twitter
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा Google+
हे यासह सामायिक करा WhatsApp
हे यासह सामायिक करा ईमेल
हा दुवा कॉपी करा
सामायिक करण्याबद्दल अधिक वाचा
सामायिक करा पॅनेल बंद करा
मीडिया प्लेबॅक आपल्या डिव्हाइसवर असमर्थित आहे
घटनास्थळाचे विचलित करणारे दृश्य.
इजिप्तच्या उत्तर सिनाई प्रांतात एका मशिदीत झालेल्या हल्ल्यात 200हून अधिक लोकांचा बळी गेला आहे. संशयित कट्टरवाद्यांनी शुक्रवारी या मशिदीत आधी बाँबस्फोट घडवून आणला आणि नंतर नागरिकांवर गोळीबार केला.
बिर-अल-अबेद शहराजवळच्या अल-अरिश परिसरात अल रावदा मशिदीमध्ये शुक्रवारच्या प्रार्थनेसाठी नागरीक जमले होते. तेव्हा एका अज्ञात वाहनातून आलेल्या चौघांनी नागरिकांवर गोळीबार करण्यास सुरुवात केल्याचं पोलिसांनी सांगितल्याचं एपी वृत्तसंस्थेनं म्हटलं आहे.
कमीतकमी 100 लोक या हल्ल्यात जखमी झाल्याचं इजिप्तच्या आरोग्य विभागानं स्पष्ट केलं आहे.
नितीन आगे हत्या प्रकरण : 5 अनुत्तरित प्रश्न
'आता मन की बात नाही चालणार, चर्चा तर झालीच पाहिजे'
२०१३ सालापासून मुस्लीम कट्टरवाद्यांच्या हल्ल्यांमुळे इजिप्त हादरत आहे.
प्रतिमा मथळा इजिप्तमध्ये उत्तर सिनाई प्रांतातल्या मशिदीत हा हल्ला झाला आहे.
इजिप्तमधल्या सैन्यांना सहकार्य करणारे नागरिक मशिदीत प्रार्थना करत असताना शुक्रवारचा हल्ला झाला. म्हणून त्यांनाच नुकसान पोहोचवण्याच्या हेतूनं हा हल्ला झाल्याचं सध्या बोललं जात आहे.
इजिप्तचे राष्ट्राध्यक्ष अब्दुल फत्तेह अल-सिसी यांनी सुरक्षा अधिकाऱ्यांची बैठक घेत देशाच्या सुरक्षेचा आढावा घेतल्याचं स्थानिक वृत्तवाहिनी एक्स्ट्रा न्यूजनं सांगितलं आहे.
"अल-रावदा येथील मशिदीतील भाविकांवर झालेल्या हल्ल्याला आम्ही सर्व शक्तिनिशी प्रत्युत्तर देऊ. इजिप्त दहशतवादाचा कठोरतेनं सामना करत आहे. इजिप्तची ही मोहीम थांबावी, म्हणूनच हा हल्ला करण्यात आला आहे," असं ते पुढे म्हणाले.
प्रतिमा मथळा २०१३ सालापासून मुस्लीम कट्टरवाद्यांच्या हल्ल्यांमुळे इजिप्त हादरत आहे.
"इजिप्तचं सैन्य आणि पोलीस प्रशासन या घटनेचा बदला घेऊन देशात शांतता प्रस्थापित करतील," असं त्यांनी म्हटलं.
या हल्ल्यानंतर इजिप्तने "अतिरेक्यांच्या अड्ड्यांवर" हवाई हमले केल्याचं म्हटलं आहे.
इजिप्तमध्ये राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर करण्यात आला आहे.
काही आठवड्यांपूर्वी सिनाईमध्येच इजिप्तच्या लष्करावर कट्टरवाद्यांनी मोठा हल्ला केला होता. त्यानंतरचा हा सगळ्यांत मोठा हल्ला मानला जात आहे. पण कुठल्याही संघटनेनं या हल्ल्यामागे हात असल्याचा दावा अद्याप केलेला नाही.
किसमुळे बॉयफ्रेंडचा मृत्यू, गर्लफ्रेंडची रवानगी तुरुंगात
#पद्मावती : अलाउद्दीन खिलजीने जेव्हा महाराष्ट्र लुटला होता...
इजिप्तच्या लष्करानं अध्यक्ष मोहम्मद मोर्सी यांची सत्ता जुलै २०१३ मध्ये उलथवून लावल्यानंतर मुस्लीम कट्टरवाद्यांचे हल्ले वाढले आहेत.
कथित इस्लामिक स्टेटकडून आतापर्यंत करण्यात आलेल्या या हल्ल्यांमध्ये पोलीस, सैनिक आणि नागरिकांचा मृत्यू झाला असून हे हल्ले सिनाई प्रांतातच झाले आहेत.
(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)
हे वृत्त सामायिक करा सामायिक करण्याबद्दल
‘बेळगाव आता कर्नाटकातच पाहिजे’ असं का म्हणत आहेत काही मराठी तरुण
'फास्टर फेणे'चा बंगाली भाऊ 'फेलूदा'
गडचिरोली : 'नक्षलवादी भविष्यात एखाद्या नेत्याच्या हत्येचा कट रचू शकतात'
प्रेयसीच्या सततच्या मारहाणीमुळे तो गेला रुग्णालयात आणि ती खडी फोडायला
पॅरिस करारासाठी अख्ख्या अमेरिकेचं योगदान देणार हा माणूस
2019 मध्ये भाजपचा पराभव करणे हेच लक्ष्य : सीताराम येचुरी
रेल्वे प्रवास अधिक सुरक्षित करणाऱ्या प्रस्तावाला मोदींचा ‘लाल सिग्नल’
...आणि त्याने चक्क गाढवांच्या पाठीवरच फिरतं वाचनालय सुरू केलं
BBC News मराठी नेव्हिगेशन
Copyright © 2018 BBC. बाहेरच्या दुव्यांमधील मजकुरासाठी बीबीसी जबाबदार नाही बाहेरच्या दुव्यांबद्दल आमचा दृष्टिकोन


शोधा

आदिवासी विभाग आयुक्तालय महाराष्ट्र शासन
ए टी सि नाशिक
ए टी सि ठाणे
ए टी सि अमरावती
ए टी सि नागपूर
पाणी पुरवठा व स्वच्छता
महिला व बाल कल्याण पोषण
कामगार आणि कामगार कल्याण
ए टी सि कार्यालये
ए टी सि नाशिक
ए टी सि ठाणे
ए टी सि अमरावती
ए टी सि नागपूर
पाणी पुरवठा व स्वच्छता
महिला व बाल कल्याण पोषण
कामगार आणि कामगार कल्याण
ए टी सि कार्यालये
एकूण दर्शक: १०५९०० आजचे दर्शक: ६
© आदिवासी विभाग आयुक्तालय, महाराष्ट्र, भारत यांचे हे अधिकृत संकेतस्थळ आहे. सर्व अधिकार सुरक्षित.


‘सूर्यदत्ता’च्या माजी विद्यार्थ्यांचा स्नेहमेळावा
पुणे : ‘सूर्यदत्ता ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूट्स’च्या माजी विद्यार्थ्यांचा ‘सूर्य मीलन– ग्रँड ॲल्युम्नी मीट २०१७’ हा महामेळावा नुकताच संस्थेच्या बावधन कँपसमध्ये उत्साहात झाला. ‘सूर्य मिलन’ या वार्षिक उपक्रमाचे हे १८वे वर्ष होते. या महोत्सवात शिक्षकांबरोबरच सूर्यदत्ता इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटचे ३००हून अधिक माजी विद्यार्थी उपस्थित होते.
‘सूर्यदत्ता’चे माजी विद्यार्थी आघाडीच्या आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांत काम करत आहेत. त्यामध्ये इन्फोसिस, नेस्ले इंडिया, व्होडाफोन, डॉइश बँक, फुजित्सू कन्सल्टिंग इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड, ईक्लर्क्स, श्रीराम जनरल इन्शुरन्स, बँक ऑफ न्यू यॉर्क मेलॉन, एअरटेल, मर्स्क लाईन, कोटक महिंद्र बँक, ॲक्सिस बँक, फेरेरो इंडिया, सन गार्ड, फिलिप्स लायटिंग इंडिया लिमिटेड, टाइम्स ऑफ इंडिया, ॲक्सेंच्युअर सॉफ्टवेअर, जस्ट डायल, क्रेडिट स्विस, बर्जर, कॅप्स्टन, रेनॉल्ड इन्फोटेक, झी मीडिया कॉर्पोरेशन, एक्साईड इंडस्ट्रीज आदी नामवंत कंपन्यांचा समावेश आहे. काही विद्यार्थी उद्योजक बनले असून, त्यांच्या कंपन्यांत पियूष्स फूड्स प्रायव्हेट लिमिटेड, फिटनेस ट्रेनर, ऑटो कॉप, चौधरी डेव्हलपर्स, कोचिंग इन्स्टिट्यूट्स आदींचा समावेश आहे.
या वेळी ‘सूर्यदत्ता’चे संस्थापक अध्यक्ष प्रा. डॉ. संजय चोरडिया म्हणाले, ‘आमचे २२ हजारांहून अधिक माजी विद्यार्थ्यांचे भक्कम नेटवर्क असून, हे विद्यार्थी भारताच्या विविध भागांत, तर काहीजण परदेशांतही कार्यरत आहेत. माजी विद्यार्थी हे संस्थेचे ब्रँड अँबेसिडर असून त्यांचे कंपनी जगतातील कार्यच संस्थेविषयी सविस्तर समजण्याइतके पुरेसे बोलके आहे.’
प्रा. डॉ. चोरडिया यांनी आयुष्यात यशस्वी कसे व्हावे, याचे कानमंत्र विद्यार्थ्यांना दिले. ‘उत्कृष्टता प्राप्त करण्यासाठी सुस्पष्ट ध्येय-दृष्टीकोन असावा आणि सातत्यपूर्ण कृती करावी, ज्यायोगे विद्यार्थ्यांना आपल्या जीवनाच्या अंतिम ध्येयापर्यंत पोहोचण्यास मदत होईल. जीवनात उद्दिष्ट्य बाळगणे ही निरंतर चालणारी प्रक्रिया असून, प्रत्येकाने पहिले ध्येय गाठून दुसऱ्या ध्येयाकडे वाटचाल करताना गुणवत्तेची पातळी उंचवावी,’ असे त्यांनी सांगितले.
माजी विद्यार्थी पुष्कर लिंघारकर याने ‘सूर्यदत्ता’मधील अनुभवकथन केला; तसेच काही माजी विद्यार्थ्यांनी आपण जीवनात जे काही मिळवले आहे, ती ‘सूर्यदत्ता’ची देणगी असल्याची कृतज्ञता व्यक्त केली. सर्वच माजी विद्यार्थ्यांनी त्यांचा कल्याणकारी विकास हा ‘सूर्यदत्ता’ने पुरवलेल्या साचातूनच शक्य झाल्याचे नमूद केले.
‘सूर्यदत्ता’चे माजी विद्यार्थी ‘सूर्यन्स’ नावाने ओळखले जातात. ते आठवड्याला अथवा महिन्याला किमान दोन तास नव्या, तसेच सध्या शिकत असलेल्या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शनासाठी आणि आपला कामाचा अनुभव विशद करण्यासाठी देणार आहेत. या ‘सूर्यन्स’ना त्यासाठी मानधन व प्रशिक्षण प्रमाणपत्र दिले जाणार असल्याचे प्रा. चोरडिया यांनी सांगितले. या उपक्रमाचा उद्देश माजी विद्यार्थ्यांमध्ये अध्यापन क्षेत्राविषयी रस निर्माण करणे व प्रशिक्षित उद्योग अनुभवी व्यक्तींद्वारे शिक्षण क्षेत्राची गरज भागवणे, हा आहे.
संस्थेचे शिक्षण अधिष्ठाता प्रा. डॉ. संजय चोरडिया, उपाध्यक्ष व सचिव सुषमा चोरडिया यांसह ‘सूर्यदत्ता’च्या कर्मचाऱ्यांनी या मेळाव्यात माजी विद्यार्थ्यांसमवेत केक कापला. मेळाव्याचा समारोप डीजे नाइट व भोजनाने झाला.
‘सूर्यदत्ता’तर्फे फॅशन शोचे आयोजन इटीएफमध्ये सूर्यदत्ता नॅशनल स्कूल यशस्वी लोणावळ्यात ‘मारवाड़ी हॉर्स एंडुरोन्स चँपियनशिप’ ग्रीन सोसायटी स्पर्धेचे पारितोषिक वितरण ‘शिखर फाऊंडेशन’ कडून स्टोक-कांगरी शिखर सर
आंबा : पोषक तत्त्वांचा खजिनाच..
एक पाऊलही पुढे टाकू शकत नव्हतो...
एकाग्रता - चित्रकार रझा यांची विद्यार्थ्यांसाठीची कलाकृती
बाळ फोंडके, अशोक केळकर, हेन्री फिल्डिंग
देवेंद्र फडणवीस यांच्यावरील पुस्तकाचे २४ एप्रिलला प्रकाशन
नागभीड अभयारण्य, माणिकगड, पवनी
...त्या तिघींनी दिली मराठी शाळेला ‘संजीवनी’
‘ऑरेंज सिटी’ नागपूर, रामटेक आणि बरंच काही


सर्वच क्षेत्रांचे सुमारीकरण? | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
'लोकसत्ता' या वर्तमानपत्राच्या ऑनलाईन आवृत्तीमध्ये पहिल्या पानावर पुष्पा भावे यांच्या नावे 'अक्षम्य दुर्लक्षामुळे सर्वच क्षेत्रांचे सुमारीकरण' असे मत प्रसिद्ध झाले आहे.
चर्चाप्रस्तावाचा हेतू उपक्रमींना याबाबत काय वाटते हे जाणून घेण्याचा आहे
हे मत टिपीकल 'गेले ते दिन गेले' प्रकारचे आहे का
सर्वच क्षेत्रांचे सुमारीकरण होत आहे का
माझे मत, सर्वच क्षेत्रांचे सुमारीकरण होत आहे असे आहे. मराठी संकेतस्थळांचेच जर उदाहरण घेतले तरी, फुटकळ लेखनालाही वा वा म्हणत फेटे-शेमले उडवणारे कमी नाहीत. अशा दर्जाहीन लेखनामुळे व अनाठायी स्तुतीस्तुमनांमुळे ट्रॅफिक वाढत असले तरी दर्जा खालावत चालला आहे. शुद्धलेखनाची तमा न बाळगले जाणारे लेखन, व्याकरण न पाळले जाणारे लेखन यांची भलावण मराठीचे प्राध्यापकच करत असतात. इंजिनियरांचा दर्जा कसा घसरत चालला आहे याचा प्रस्तुत संकेतस्थळावर 'विसुनाना' या सदस्यांनी दिलेला प्रतिसादही यासंदर्भात उल्लेखनीय आहे.
तुमच्या मतांच्या प्रतीक्षेत आहे.
भारतात सर्व गोष्टींचे सुमारीकरण झाले आहे या विचारांशी मी पूर्णपणे असहमत आहे. माझ्या वयामुळे मी स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतरच्या कालातली भारतातली परिस्थिती व सध्याची परिस्थिती या जवळून पाहिलेल्या आहेत. मी अगदी बिनधास्तपणे म्हणू शकतो आजच्या भारतीयांच्या आयुष्याची जी गुणवत्ता आहे पूर्वी कधीच नव्हती. जमले तर नंतर खोलात जाऊन दुसरा प्रतिसाद देण्याचा प्रयत्न करीन. आता इतर काही किरकोळ मुद्दे.
1. माझ्या लहानपणी मी एका गृहस्थांना ओळखत होतो. हे गृहस्थ प्रवास करताना मोटर, आगगाडी किंवा विमान, आपल्या चपला काढून अनवाणी बसत असत. ष हे अक्षर श असे लिहिण्याचा किंवा अशुद्ध लेखनाचा जो अट्टाहास काही मंडळी करत असताना दिसतात तो याच वर्गातला आहे असे मी समजतो.
2. मी 1984 साली प्रथम अमेरिकेला गेलो होतो व 2006 सालानंतर परत गेलेलो नाही. मात्र मला असे स्पष्टपणे जाणवले होते की अमेरिकेमधे मात्र आयुष्याची गुणवत्ता खालावतच चालली आहे. कारणे अमेरिकेत रहाणार्‍या मंडळींनी सांगावीत.
3. भारतात जवळ जवळ सर्व क्षेत्रांमधे पूर्वी समाजातील 1 किंवा 2 वर्गांचाच प्रभाव होता. आता हे चित्र पालटत आहे व सर्व समाजातील सर्व वर्गातील लोक पुढे आलेले दिसतात. ही एक अतिशय उत्तम सुधारणा होते आहे असे मी मानतो.
4. संकेत स्थळांची गुणवत्ता ही त्या संकेतस्थळाच्या व्यवस्थापनावर अवलंबून असते. जहरी आणि विषारी प्रचार करणारी, नाक्यावरच्या कट्यावर गप्पा माराव्या तशा प्रकारचा मजकूर असणारी किंवा उपक्रम सारखी अभ्यासू अशी सर्व प्रकारची संकेत स्थळे मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहेत. त्यामुळे दर्जा खालावत चालला आहे असे नक्राश्रू ढाळणार्‍या मंडळींनी आपण कोणती संकेतस्थळे बघत असतो याचा विचार करावा असे वाटते.
अमेरिकेमधे मात्र आयुष्याची गुणवत्ता खालावतच चालली आहे.
माझी स्वतःची अमेरिकेत जाण्याची किंवा राहण्याची इच्छा नाही. मात्र आजूबाजूला अनेकजण (विशेषतः गुल्टी) अमेरिकेत जाण्यासाठी, ग्रीनकार्ड मिळवण्यासाठी जी धडपड करतात ती पाहता भारतातील वाढती क्वालिटी ऑफ लाईफ त्यांच्या नजरेस पडत नाही की काय किंवा अमेरिकेतील खालावलेले जीवनमान त्यांच्या लक्षात येत नाही काय
येरे माझ्या मागल्या अन् ताक कण्या चांगल्या
भाषेच्या शुद्धतेपेक्षा संवाद महत्त्वाचा - भरत दाभोळकर
रोबो या चित्रपटाचे परीक्षण
रोबो या रजनीकांत याच्या नुकत्याच प्रदर्शित झालेल्या चित्रपटाचे अभिजित पेंढारकर यांनी 'सकाळ'मध्ये लिहिलेले परीक्षण माझ्या वाचनात आले. या चित्रपटाचा एक पंच (punch) आहे, तो त्यांनी परीक्षणामध्ये उघड केला आहे. सामान्यपणे अशा स्वरुपाचे पंच उघड करु नयेत असा संकेत आहे. एवढेही किमान तारतम्य नसावे याचे आश्चर्य वाटते.
याखेरीज या परीक्षणातील मला जाणवलेली मोठी उणीव म्हणजे रहमानच्या अफलातून संगीताबद्दल एक चकार शब्दही नाही.
बिंगो. 'लोकसत्ता'मधील चित्रपट परीक्षणातही रहमानचा उल्लेख नाही. चित्रपटात फक्त ऐश्वर्यालाच बघायला गेले होते वाटते.
मंत्रमुग्ध सोहळ्याने डोळे दिपले
पहिल्या पानावरची बातमीः 'मंत्रमुग्ध सोहळ्याने डोळे दिपले'
या वाक्याचा अर्थच मला कळलेला नाही. सोहळा मंत्रमुग्ध कसा काय असतो माझ्या माहितीप्रमाणे प्रेक्षक मंत्रमुग्ध होतो. मुग्ध या शब्दाचा अर्थही ज्यांना माहीत नाही असे लोक पत्रकारितेतील सुमारपणाला खतपाणी घालत आहेत. त्यांच्या बातम्या पुण्यातून प्रकाशित होणाऱ्या लोकप्रिय दैनिकाच्या पहिल्या पानावर छापल्या जातात.
मराठी संकेतस्थळांचे 'गृहशोभिका' स्वरुप
मराठी संकेतस्थळांचे दिलेले उदाहरण अनेकांना खटकले आहे असे दिसते. गेल्या काही महिन्यांमध्ये मराठी संकेतस्थळांचे स्वरुप झपाट्याने 'गृहशोभिका' प्रकारचे होत आहे. एखादे प्रवासवर्णन, दोनतीन सुमार ललिते, चार पाककृती, पाच विडंबने, निरर्थक कौल, एखाद्या कामण्णा महाडिकचे 'वहिनीचा सल्ला' टाईपचे लैंगिक सल्ले देणारे लेखन आणि कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते.
मराठी संकेतस्थळे ही अभिव्यक्तीचे नवे माध्यम होत असताना अशा सुमारपणाला प्रतिष्ठा मिळत असेल तर साहित्यिक क्षेत्रातील सवंगपणा वाढीस लागणारच.
स्कोअर सेटलिंग, धर्मांधता आणि कंपूबाजी विसरलात.
स्कोअर सेटलिंग - कंपूबाजी पूर्वीही होते
धर्मांधता हा प्रकार नवा नाही. स्कोअर सेटलिंग आणि कंपूबाजी पूर्वीही होते. आदरणीय अपवाद वगळता साहित्यिक ही जमातच कंपूबाजीवर पोसलेली आहे असे मला वाटते. पण एक किमान दर्जा राखावा एवढेही भान राखले जाऊ नये याचे वैषम्य वाटते. अशा संकेतस्थळांवर प्रकाशित होणारे लेखन व खालील दुव्यावर मिळालेली कविता यात मला स्वतःला गुणात्मक फरक जाणवत नाही. फक्त ब्लॉगवर कविता प्रकाशित केली की कोणी प्रतिसाद देत नाही.
कोंबडी भुंकाया लागली पहाटे
अन् कुत्रं करते कुकूच कु....
कसा हो जमाना आला बघा
चालतयं घरी खुपच खु.....
असली नुसती कटकट सारी
बायकौ करते वटवट भारी
ती पण कामी मी पण कामी
ना तीही कमी ना मीही कमी
म्हणे मलाच कसा भेटला तुच तु....
आमचा दिवस बरा जातच नाही
वेगवेगळ्या ऑफीसात दोघेही कामाला
लंचही भांडल्याशिवाय धकतचं नाही
जेवताना लागे ऊचकी तिची ऊचुक ऊ....
सायंकाळी पुन्हा घरी परतल्यावर
तोंड एकमेकांचं पहावं लागतं
संध्येच्या शितलतेनं भांडणही थंडावू लागतं
हळुच तिच्या हास्यावरती प्रेम भरुन येतं
प्रेमात विलीन होते मग दिवसभराची ढिश्श्युम ढु.....
कवि - सतिश चौधरी
कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते.
कवितांची भरताड मनोगतावरही आहे.
नुसत्या कविताच नाही तर "रे मना तुला झालय तरी काय, आणि याचे औषध तरी काय" या धर्तीचे गाण्याचे अनुवादही आहेत. या अनुवादाच्या दर्जाबद्दल काय म्हणता येईल
रोज येणार्‍या वीस-पंचवीस कविता (आणि त्यांची विडंबने) हे मनोगत सोडण्याचे एक कारण होते.
गृहशोभिकेचे व्यवच्छेदक लक्षण म्हणजे वहिनींचा सल्ला टाईप लैंगिक सल्ले देणारे कामण्णा महाडिक हे व्यक्तिमत्त्व. हे मनोगतावर दिसले का दुसऱ्यांची मुले कशा प्रकारे हस्तमैथुनास सुरुवात करतात हे सांगणारे लेखन मायबोलीवर दिसले का
कवितांची भरताड हे सुमारपणाचे एकमेव लक्षण नाही. मनोगताची पूर्ण गृहशोभिका झालेली नाही एवढेच मला म्हणायचे होते. अर्थात पुढेमागे गृहशोभिका होऊही शकेल.
कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते.
ते तसे नाही हे दाखवून दिले, इतकेच.
एखादे प्रवासवर्णन, दोनतीन सुमार ललिते, चार पाककृती, पाच विडंबने, निरर्थक कौल, एखाद्या कामण्णा महाडिकचे 'वहिनीचा सल्ला' टाईपचे लैंगिक सल्ले देणारे लेखन आणि कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते.
यापैकी कौल आणि लैंगिक सल्ला वगळला तर बाकी सगळे मनोगतावरही आहे. मग मनोगताला वगळण्याचे कारण काय
अर्थात पुढेमागे गृहशोभिका होऊही शकेल.
अर्थात पुढेमागे गृहशोभिका होऊही शकेल. असे मी म्हटले आहे
गृहशोभिकेचे व्यवच्छेदक लक्षण म्हणजे वहिनींचा सल्ला टाईप लैंगिक सल्ले देणारे कामण्णा महाडिक हे व्यक्तिमत्त्व. हे मनोगतावर दिसले का दुसऱ्यांची मुले कशा प्रकारे हस्तमैथुनास सुरुवात करतात हे सांगणारे लेखन मायबोलीवर दिसले का
तुमचा रोख लैंगिक सल्यावर आहे. मग बाकीची उदाहरणे कशाला
तुम्हाला एका विशिष्ट संकेतस्थळाला टारगेट करायचे असेल तर कृपया उपक्रमाचा वापर त्यासाठी करू नये असे वाटते.
>>एखादे प्रवासवर्णन, दोनतीन सुमार ललिते, चार पाककृती, पाच विडंबने, निरर्थक कौल, एखाद्या कामण्णा महाडिकचे 'वहिनीचा सल्ला' टाईपचे लैंगिक सल्ले देणारे लेखन आणि कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते. <<
हे पूर्णपणे खरे नाही. मायबोली, उपक्रम आणि मनोगताला कशाला वगळायचे तिथेही सुमारपणा दिसतोच की .
मायबोली आणि मनोगताची चिकित्सा इथे करण्यापेक्षा उपक्रमाबाबतच बोललेले रास्त.
उपक्रम हे गंभीर प्रकृतीचे संकेतस्थळ आहे आणि विचारांच्या अभिव्यक्तीप्रमाणेच येथे भाषेची शुद्धता आणि वैचारिक देवाणघेवाण यांचेही महत्त्व अधोरेखित आहे. तरीही त्याची उपेक्षा होताना दिसतेच. चांगल्या सुरु असलेल्या चर्चेत काही नवे मुद्दे मांडण्यापेक्षा वारंवार जातीय आधारावर गरळ ओकण्याचे प्रकार हे एकप्रकारे विचारांचे सुमारीकरणच दाखवते. त्यापुढेही जाऊन अशा सुमारीकरणाचे उदात्तीकरण सुरु असते हे अधिक वाईट आहे.
उपक्रम हे गंभीर प्रकृतीचे संकेतस्थळ आहे आणि विचारांच्या अभिव्यक्तीप्रमाणेच येथे भाषेची शुद्धता आणि वैचारिक देवाणघेवाण यांचेही महत्त्व अधोरेखित आहे. तरीही त्याची उपेक्षा होताना दिसतेच. चांगल्या सुरु असलेल्या चर्चेत काही नवे मुद्दे मांडण्यापेक्षा वारंवार जातीय आधारावर गरळ ओकण्याचे प्रकार हे एकप्रकारे विचारांचे सुमारीकरणच दाखवते. त्यापुढेही जाऊन अशा सुमारीकरणाचे उदात्तीकरण सुरु असते हे अधिक वाईट आहे.
प्रशासकांनी उदात्तीकरण केले असल्याचे उदाहरण माझ्या पहाण्यात नाही.
प्रशासक उदात्तीकरण करत नाहीत.
सुमार दर्जाचे विचार प्रकट करुन स्वतःच त्यांचे उदात्तीकरण करणारे लोक, असे मला म्हणायचे होते.
मायबोली, उपक्रम आणि मनोगताला कशाला वगळायचे तिथेही सुमारपणा दिसतोच की .
त्यापुढेही जाऊन अशा सुमारीकरणाचे उदात्तीकरण सुरु असते हे अधिक वाईट आहे.
एखादे प्रवासवर्णन, दोनतीन सुमार ललिते, चार पाककृती, पाच विडंबने, निरर्थक कौल, एखाद्या कामण्णा महाडिकचे 'वहिनीचा सल्ला' टाईपचे लैंगिक सल्ले देणारे लेखन आणि कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते.
उपक्रमाच्या नाकाच्या नथीतून मिसळपाव या संकेतस्थळावर शरसंधान करण्याची पद्धत जुनीच. तसे ज्या कामण्णा महाडिक टाइपचे सल्ले मिसळपावावर दिसतात त्याचे नाव घेण्याची उपक्रमावर बंदी नाही. सकारात्मक टिका कोणत्याही जाहीर लेखनावर करता येतेच. असो.
वरील अधोरेखितांबद्दल दुसर्‍या एका सदस्यांनी लिहिले आहेच पण आजचा मनोगती ताजा आणि सुमार दर्जा बघा -
१५ दैनंदिन साहित्य प्रकारांपैकी ७ कविता, ३ चर्चा आणि उरलेले ५ गद्य. आता या ५ गद्यांपैकी एका गद्याला ५ प्रतिसाद, दुसर्‍याला २, तिसर्‍याला १ आणि बाकीच्यांना शून्य प्रतिसाद. अर्थातच, प्रतिसादांच्या संख्येने दर्जा ठरतो असे काही नाही हं १०० एक प्रतिसाद कसे जमवायचे त्याचे गणित मिसळपावावर सहज मिळते. :-) १०० प्रतिसादांसाठी दर्जाबिर्जा शब्दांची गरजही नसते.
एकंदरीत काय मराठी संकेतस्थळांना दर्जाबिर्जा गाठण्यास अद्याप थोडा अवधी द्यावा. अगदी उपक्रमालाही.
उपक्रमाच्या नाकाच्या नथीतून मिसळपाव या संकेतस्थळावर शरसंधान करण्याची पद्धत जुनीच.
याचबरोबर मनोगतावर टीका न करण्याची पद्धतही जुनीच आहे.
मनोगताने काय घोडे मारले आहे
याचबरोबर मनोगतावर टीका न करण्याची पद्धतही जुनीच आहे.
मनोगताने कोणाचे काय घोडे मारले आहे कळत नाही. मी कोणत्याही संकेतस्थळाचे नाव घेतलेले नाही. जर हे आरोप एखाद्या संकेतस्थळाला लागू आहेत असे वाटत असेल तर हे आरोप खरेच आहेत. अन्यथा वाईट वाटून घेण्याचे कारण नाही.
मी मनोगताचा सदस्य नाही. मनोगतावर कामण्णा महाडिक किंवा गृहशोभिका टाईपचा स्टफ सापडला नाही याचे तुम्हाला वाईट का वाटते हे कळत नाही.
इथे ऍबट अँड कॅस्टेल्लो रूटीन चालल्याचा भास होतो आहे. :)
तुमची समस्या काय आहे ते अगोदर नक्की करा. सगळे सुमार लेखन की लैंगिक सल्ला
हे तुमचे मूळ वाक्य.
एखादे प्रवासवर्णन, दोनतीन सुमार ललिते, चार पाककृती, पाच विडंबने, निरर्थक कौल, एखाद्या कामण्णा महाडिकचे 'वहिनीचा सल्ला' टाईपचे लैंगिक सल्ले देणारे लेखन आणि कवितांची भरताड असे स्वरुप उपक्रम, मायबोली, मनोगत वगळता इतर संकेतस्थळांवर प्राधान्याने दिसते.
यातून मनोगताला का वगळले
गृहशोभिकेचे व्यवच्छेदक लक्षण म्हणजे वहिनींचा सल्ला टाईप लैंगिक सल्ले देणारे कामण्णा महाडिक हे व्यक्तिमत्त्व. हे मनोगतावर दिसले का
मग जर लैंगिक सल्ला इतकाच मुद्दा होता तर कविता, लेख, विडंबने ही यादी कशाला
सरळ म्हणा की मिसळपाववर लैंगिक सल्ले दिले जातात. ताकाला जाऊन भांडे कशाला लपवायचे
माझी समस्या सगळे सुमारीकरण ही आहे. त्यापैकी संकेतस्थळाचे सुमारीकरण हे एक उदाहरण मी दिले आणि तुम्ही तेच धरुन बसलात.
तुम्हाला मनोगत प्रिय आहे. :)
आहेच्च्च मुळ्ळी. ते आमचे पहिले प्रेम आहे. ;)
मी मनोगताचा सदस्य नाही.
भलतेच विनोदी बॉ तुम्ही. नावात* काय आहे असे त्या म्लेच्छाने म्हटलेच आहे ना
*दुरूस्ती : नावांमध्ये काय आहे असे हवे.
'आणि' हा लॉजिकल ऑपरेटर
A आणि B या लॉजिकल एक्प्रेशनचे इंटरप्रिटेशन A आणि B दोघेही true असले तरच true होते.
लैंगिक सल्ले देणारे लेखन आणि कवितांची भरताड
असे तुम्हाला मनोगतावर सापडले असेलच त्यामुळेच तुम्ही वरील प्रतिसाद दिला असावा. माझी नजरचूक झाल्याबद्दल क्षमस्व. मी पुन्हा मनोगतावर लैंगिक सल्ले देणारे लेखन शोधतो.
अ आणि ब हे दोन्ही खरे असतील तरच उत्तर खरे असते. इथे "ब" खरा नाही त्यामुळे उत्तर खरे नाही हेच दाखवले आहे.
मी पुन्हा मनोगतावर लैंगिक सल्ले देणारे लेखन शोधतो.
'काळा मोठा कठिण आला'
प्रथम चर्चाप्रस्तावात माझा नामोल्लेख केल्याबद्दल आभार. :)
त्या प्रतिसादात 'हे माझे विचार निराशावादी' वाटण्याचा संभव आहे असे मी म्हटले होते.
धनंजय यांच्या 'गेले ते दिन गेले' या पर्यायमान्यतेशी सहमत आहे.
पण केवळ 'नॉस्टाल्जिया' किंवा 'काळा मोठा कठिण आला' या दोन्हींपेक्षा
भारतीय समाजाच्या भौतिक उन्नतीबरोबर भावनिक, वैचारिक , शैक्षणिक अवनती झाली आहे असे मत व्यक्त करतो.
भारताच्या भौतिक उन्नतीचे ठोकताळे आपल्याला वर्ल्ड बँकेच्या साईटवर पाहता येतात. खेडोपाडी जनतेला आता पिण्याचे पाणी
जास्त प्रमाणात सहज मिळू लागले, भरपूर शाळा निर्माण होऊन साक्षरता वाढत आहे, अर्भकांचा/बालकांचा मृत्यूदर खाली येत आहे, दरडोई उत्पन्न वाढत आहे इ.इ.
ही प्रगतीच आहे याबद्दल दुमत नाही. परंतु मानवाला भौतिक प्रगतीइतकीच मानसिक प्रगती महत्त्वाची आहे.
(किंबहुना भौतिक प्रगतीपेक्षा काकणभर जास्तच महत्त्वाची आहे.)
आर्थिक समृद्धीबरोबरच वैचारिक समृद्धी येणे महत्त्वाचे आहे. नाहीतर, "येरे माझ्या मागल्या आणि ताक-कण्या चांगल्या"
असे नंतर वाटून उपयोग नाही. नव्हे , तसे आतापासूनच वाटू लागले आहे.
धनंजय यांनी "जगद्धितेच्छु" वर्तमानपत्राचा अंक उदाहरण म्हणून दिला आहे. 'इंदुप्रकाश' अथवा 'केसरी' चे उदाहरण दिले नाही.
मी लहान असताना 'पुढारी' हे दैनिक या जगहितेच्छुशी तुलना करण्यालायक होते. त्यामानाने चढत्या श्रेणीने 'सकाळ', 'लोकसत्ता', 'मटा'
ही चांगली वृत्तपत्रे समजली जात. 'इलस्ट्रेटेड वुईकली'/'सत्यकथा'/'किर्लोस्कर'/'किशोर' यासारखी उत्तम नियतकालिके निघत. (त्याला कुणी उच्चभ्रू म्हणून नावे ठेवेल.
पण सार्वत्रिक शिक्षणाबरोबर सर्वसामान्य लोकांच्या भिवईची (भ्रू) पातळी का उंचावत गेली नाही
आज सर्वच वर्तमानपत्रे, नियतकालिके आणि टीव्ही च्यानेल्स यांची संख्या आणि भौतिक गुणवत्ता (कागदाचा दर्जा, रंगीत प्रकाशचित्रे, ग्लॉस-चकाकी)
वाढत असली तरी वैचारीक पातळी त्यामानाने निम्नस्तरीय झालेली आहेत ही वस्तुस्थिती आहे.
हेच सर्व क्षेत्रात चालले आहे असे वाटते. मुळातला प्रश्न भौतिक प्रगती आणि वैचारिक प्रगती यांच्या समतोल विकासाचा आहे असे मला म्हणायचे आहे.
दोहोंचे प्रमाण सम न दिसता व्यस्त दिसू लागले आहे.
माझा 'पोटशूळ' भौतिक प्रगतीबद्दल मुळीच नाही. तो आहे सर्वसाधारण वैचारीक अधोगतीबद्दल. 'साक्षर : विचारशील' हे प्रमाण कोणत्याही काळात तेवढेच
होते/आहे /असते असे वाटत नाही. सर्वसाधारण शिक्षण घेणार्‍या व्यक्तींमध्ये पूर्वीच्या काळी जी विचारशीलता होती ती नाहीशी होत आहे आणि
शिक्षणाचा मूळ हेतू - जो सुसंस्कृत,सभ्य, विचारशील नागरीक निर्माण करणे हा आहे - तोच नामोहरम होत आहे याची खंत वाटते.
'जे विकते तेवढेच पिकवणे' हे विचारांच्या बाबतीत घडू लागले आहे. समाजाला योग्य दिशा देणार्‍या, समृद्ध करणार्‍या विचारांची आणि कृतींची वानवा
निर्माण होत आहे.'आहे हे ठीक चाललेले नाही' हे कोणत्याही समज असणार्‍या व्यक्तीला कळून येते. त्याचे धोके नेमके काय आहेत असेच सुरू राहिले तर नेमके कोणते
 याचा वेगळा विचार करायला हवा. किंवा तसा धोका नसला तरी निदान तोटा काय होईल असाही विचार करता येईल.
पुष्पा भावे आणि महेश एलकुंचवारांची भाषणे मुळातून पूर्णपणे वाचली पाहिजेत. कारण लोकसत्तेच्या वार्ताहाराने केलेले समालोचनही
पुष्पा भावे आणि महेश एलकुंचवारांची भाषणे मुळातून पूर्णपणे वाचली पाहिजेत. कारण लोकसत्तेच्या वार्ताहाराने केलेले समालोचनही
सहमत आहे. बरेचदा वृत्तपत्रात आपल्याला हवे तसे वाक्य तोडून दिले जाते, पूर्ण संदर्भ दिला जात नाही.
'काळा मोठा कठिण आला' मधील काळा कोण
चुकीचा अधिक काना = काळाचा महिमा
तो काना = कान्हा = कण्ह = कृष्ण => काळा असा 'काळा' झाला आहे... ;)
(हेच ते, हेच ते सुमारीकरण - प्रतिसाद टंकतानाही दोष राहून जातात आणि सहमतीचे प्रतिसाद दुरुस्तीचा मार्गही बंद करतात. :()
प्रतिसाद टंकतानाही दोष राहून जातात आणि सहमतीचे प्रतिसाद दुरुस्तीचा मार्गही बंद करतात. :()
याला काही सन्माननीय अपवाद आहेत ज्यांच्या बाबतीत असे मार्ग खुले असतात. ;)
बाकी तुमच्या प्रतिसादाशी सहमत आहेच
काही निरीक्षणे आणि थोडे 'सर्वसामान्यीकरण'
चिंतातुर जंतू [05 Oct 2010 रोजी 13:04 वा.]
अशा प्रश्नावर उहापोह करण्याआधी काही निरीक्षणं नोंदवावीशी वाटतात.
प्रमाण लेखन - माझी सामाजिक श्रेणी शतकानुशतकं निम्न होती म्हणून (किंवा इतर कारणांपायी) मला प्रमाण लेखनाविषयीच्या नियमांतून सूट हवी अशी मागणी पाश्चिमात्य देशांत होताना दिसत नाही. ललित लेखनाच्या आशयानुसार भाषेच्या नियमांची मोडतोड करण्यास मुभा अर्थात असते, पण (उदा.) राष्ट्रीय पातळीच्या ब्रिटिश किंवा अमेरिकन वृत्तपत्रांमध्ये अशी (प्रमाण भाषेला नाकारणारी) धोरणं राबवली जाताना दिसत नाहीत. मराठीमध्ये मात्र असे वाद अजून चालू आहेत. या गोंधळाच्या परिस्थितीमुळे प्रमाण लेखनाचं महत्त्व आणि प्रमाण कमी झालं आहे.
विद्वत्तापूर्ण लेखन - वृत्तपत्रासारख्या पारंपरिक प्रसार माध्यमाचा मराठीपुरता विचार केला तर असं दिसतं की काही वर्षांपूर्वीपर्यंत 'महाराष्ट्र टाईम्स' पासून सकाळपर्यंत अनेक प्रकारच्या वृत्तपत्रांमध्ये वैचारिक लेखांचं प्रमाण आताहून अधिक असायचं. पुस्तक-परीक्षणं, विविध क्षेत्रांमधल्या विद्वानांनी त्या त्या क्षेत्राशी संबंधित गंभीर, वैचारिक लेख लिहिणं हे आता पूर्वीहून कमी झालेलं आहे. त्याऐवजी आता सर्वसामान्य माणसांनी लिहिलेलं स्फुटवजा लिखाण पूर्वीहून अधिक असतं. याला अधिक लोकशाहीकरण म्हणता येईलही आणि ते त्याचं समर्थनही कदाचित मानता येईल; पण सर्वसामान्य माणसं विद्वज्जनांपेक्षा अधिक वैचारिक लिहितात असा दावा सिध्द करणं कठीण जाईल असं वाटतं.
रसिकप्रिय किंवा अनवट संगीत - जेव्हा आकाशवाणीलाच रेडिओ प्रसारणाचे हक्क होते तेव्हा तिथं चित्रपट संगीत, मराठी भावगीतं यांसारख्या लोकप्रिय संगीताबरोबर अभिजात संगीत, उपशास्त्रीय संगीत, गैरफिल्मी संगीत यांना स्थान असायचं. (गैरफिल्मी संगीत - यात बेगम अख्तर, तलत, रफी यांच्या गैरफिल्मी गझलांपासून लोकसंगीत किंवा अनवट भक्तीरचनांसारख्या अनेक प्रतींचं संगीत असायचं.) आता माझ्या रेडिओवर ७-८ स्थानकं येतात पण लोकप्रिय संगीत सोडलं तर इतर प्रकारचं संगीत अजूनही फक्त आकाशवाणीच्या स्थानकांवरच ऐकू येतं. उलट स्पर्धेमुळे त्यांनीही लोकप्रिय संगीताला अधिक वेळ दिलेला आहे. म्हणजे पूर्वीहून अधिक स्थानकं येत असूनही आता रेडिओ प्रसारणातून माझ्यापर्यंत पोहोचणार्‍या संगीतातला रसिकप्रिय किंवा अनवट संगीताचा वाटा कमी झाला आहे. चित्रपट संगीतातही चाळीस-पन्नासच्या दशकातली अनवट गाणी आता पूर्वीहून कमी ऐकू येतात.
अशी इतर क्षेत्रांतली उदाहरणंही देता येतील. यातून काही सामान्य निष्कर्ष मी काढतो ते असे: सर्वच क्षेत्रांत दर्जेदार काम थोडंच होत असणार हे वैश्विक आणि त्रिकालाबाधित सत्य असेलही, पण रसिकमान्य किंवा विद्वत्तापूर्ण दर्जेदार गोष्टी सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी पूर्वी अधिक अवकाश उपलब्ध होता. आता सार्वजनिक क्षेत्रात (डिसकोर्सला मराठी प्रतिशब्द ठाऊक नाही; असल्यास सांगावा.) सर्वसामान्यांच्या आवाक्यात असलेल्या आणि सहज उपलब्ध असणार्‍या माध्यमांमध्ये अशा गोष्टींसाठी पूर्वीहून कमी अवकाश उपलब्ध आहे. 'जे लोकांना आवडतं ते आम्ही देतो', 'हे निव्वळ स्मरणरंजन आहे' अशा पध्दतीनं या अवकाश संकोचण्याचं समर्थन केलं जातं. किंवा 'हा उच्चवर्णीयांचा प्रॉब्लेम आहे. आम्हाला काय त्याचं' अशी हेटाळणीही केली जाते. ते समर्थन किंवा ती हेटाळणी योग्य किंवा अयोग्य हा मुद्दा बाजूला ठेवला तरीही रसिकमान्य, वैचारिक, दर्जेदार गोष्टी आता संकुचित अवकाशात वावरतात असं म्हणता येईल का' अशी हेटाळणीही केली जाते. ते समर्थन किंवा ती हेटाळणी योग्य किंवा अयोग्य हा मुद्दा बाजूला ठेवला तरीही रसिकमान्य, वैचारिक, दर्जेदार गोष्टी आता संकुचित अवकाशात वावरतात असं म्हणता येईल का हे एक प्रकारचं सुमारीकरण म्हणता येईल का
- चिंतातुर जंतू :S)
"ही जीवांची इतकी गरदी जगात आहे का रास्त |
भरती मूर्खांचीच होत ना" "एक तूच होसी ज्यास्त" || ५ ||
धिस टेक्स द केक
अतिशय चपखल प्रतिसाद. धनंजयरावांना उदाहरण म्हणून यातील मुद्दे घेता येतील.
दर्जाचे उदात्तीकरण योग्य, स्मृतिरंजनात कल्पनारम्यता नको
दर्जाचे उदात्तीकरण योग्य, स्मृतिरंजनात कल्पनारम्यता नको.
माझी सामाजिक श्रेणी शतकानुशतकं निम्न होती म्हणून (किंवा इतर कारणांपायी) मला प्रमाण लेखनाविषयीच्या नियमांतून सूट हवी अशी मागणी पाश्चिमात्य देशांत होताना दिसत नाही.
दिसते . येथे "एबॉनिक्स"बद्दल बघावे.
राष्ट्रीय पातळीच्या ब्रिटिश किंवा अमेरिकन वृत्तपत्रांमध्ये अशी (प्रमाण भाषेला नाकारणारी) धोरणं राबवली जाताना दिसत नाहीत.
येथे थोडी गडबड होत असावी. प्रमुख वृत्तपत्रांची शैली हीच प्रमाण मानली जाते. कालांतराने ती बदलते. न्यू यॉर्क टाइम्स मध्ये शुद्धिपत्राबद्दल लेख मी अधून-मधून वाचतो. (येथे एक लेख बघावा. बहुधा मोफत सदस्यत्व घ्यावे लागेल.)
"इंग्लंड अमेरिकेत आजकाल विरामचिह्नांकडे फारच दुर्लक्ष होते..." - "ईट्स्, शूट्स्, अँड लीव्ह्ज्" पुस्तकाबद्दल येथे वाचावे.
येथे माझा एक अनुभव सांगतो. १९९२-९३ मध्ये मी प्रा. अशोक केळकरांना भेटलो, आणि त्यांनी लिहिलेल्या "वैखरी" लेखसंग्रहाबद्दल बोलणे निघाले. मी विचारले - "हे पुस्तक अजून उपलब्ध आहे, की आवृत्ती खपून अनुपलब्ध झालेले आहे" ते हसून म्हणाले, "उपलब्ध आहे. अशा पुस्तकांची पहिली आवृत्तीसुद्धा खपून संपत नाही." गेल्या वर्षी त्यांच्या "रुजुवात" बद्दल असेल बोलणे झाले, तर असे समलले, की या पुस्तकाची पहिली छपाई-आवृत्ती पूर्ण खपली होती. प्रा. केळकरांशी बोलताना मी लेखातल्यासारखी काही तक्रार केली की मराठीत वैचारिक ग्रंथसंपदेसाठी बाजार नसल्यामुळे मैलिक लेखन मराठीत करण्यास हुरूप होत नाही. त्यांनी सोदहारण माझ्या म्हणण्याचे खंडन केले.
आता प्रा. केळकर विरुद्ध श्री. चिंज हे दोन्ही रसिक चौफेर वाचक आहेत. मला आता सर्वेक्षण-मोजमाप-विश्लेषणच हवे.
रसिकप्रिय किंवा अनवट संगीत -
कोणास ठाऊक. मला "आप जैसा कोई" वगैरे डिस्को जमान्यातली गाणी, आणि रहमानची बरीचशी गाणी फार आवडतात. १९५०-७० काळातली गाणीसुद्धा आवडतात. माझी आवड दर्जेदार नसेल म्हणून मी येथे सूट घेतो. पण माझी आवड दर्जेदार नाही, हे ठासून समजून घेण्यासाठी पुन्हा सर्वेक्षण-आकडेवारी बघायला आवडेल.
इतर क्षेत्रातले उदाहरण - माझ्यासाठी आहे सिनेमा : राज कपूरचे सिनिमे मला भडकपणामुळे, तांत्रिक गलथानपणामुळे बघवत नाहीत. अक्षरशः डोळे मिटून गाणी ऐकवी लागतात. त्या मानाने हल्ली विमानात कुठलासा मसालेदार हिंदी चित्रपट बघितला. तांत्रिक बाबतीत अतिशय सुबक होता. (म्हणजे शॉट्स एकमेकांना चिकटवणे, दिग्दर्शनातल्या बारीकसारीक खुबी, पार्श्वसंगीताची कृतीशी सांगड जोडणे...)
अभिजात कलाकृती निर्माण होत नाहीत, असे मला वाटत नाही. मागच्या वर्षी काही कारणाने मुंबईत काळ्या घोड्याजवळ टंगळमंगळ करत होतो. म्हणून चित्रप्रदर्शन बघायला गेलो. बरी चित्रे होती.
तसेच नव्या दमाचे काही चांगले कवी असावेत. मागे मुक्तसुनीत यांनी, कदाचित चिंज यांनी सुद्धा, ओळख करून दिली होती. या कवींच्या पुस्तकांचा खप फार मोठा नाही. त्यावर उपजीविका चालवता येत नाही. मर्ढेकर तरी पूर्वीच्या काळी दर्जेदार कवितांवर उपजीविका कुठे चालवत होते (मला वाटते कुठेशी प्राध्यापकी करत होते.)
"पूर्वीपेक्षा आजकाल कमी अभिजात कलाकृती निर्माण होतात" असे जर असेल, तर मला सर्वेक्षण आणि आकडेवारी बघायला आवडेल. उच्चभ्रू लोक काही सगळे मेलेले नाहीत. अजून जिवंत आहेत.
वैखरी या लेखसंग्रहाचे लेखन करतेवेळी प्रा. केळकरांची गुणवत्ता सुमार होती आणि नंतर सुधारली असा अर्थ तुम्ही सांगत आहात काय
लोकांची क्रयशक्ति वाढल्यामुळे वैचारिक लेखनाचा खप वाढला असल्याची शक्यता मला पटते. परंतु पिटातील पब्लिकची क्रयशक्ति तुलनेने अधिक वेगाने (मुळात ती अधिक असणारच, त्यात अधिक भर) वाढली असावी. अशा असमान वाढीमुळे पोषक वातावरणाचा अभाव होणे शक्य आहे.
मला "आप जैसा कोई" वगैरे डिस्को जमान्यातली गाणी, आणि रहमानची बरीचशी गाणी फार आवडतात. १९५०-७० काळातली गाणीसुद्धा आवडतात. माझी आवड दर्जेदार नसेल म्हणून मी येथे सूट घेतो.
त्यात कल्पनांची गुंतागुंत, शब्दालंकार/ध्वनि-अलंकार पुरेसे असतील तर त्या आवडीला दर्जेदार 'म्हणावेच' लागेल. (दर्जा ही बाब व्यक्तिनिष्ठ असेल तर तिची चर्चाच करता येणार नाही.)
वैखरी या लेखसंग्रहाचे लेखन करतेवेळी प्रा. केळकरांची गुणवत्ता सुमार होती आणि नंतर सुधारली असा अर्थ तुम्ही सांगत आहात काय
लोकांची क्रयशक्ति वाढल्यामुळे वैचारिक लेखनाचा खप वाढला असल्याची शक्यता मला पटते. परंतु पिटातील पब्लिकची क्रयशक्ति तुलनेने अधिक वेगाने (मुळात ती अधिक असणारच, त्यात अधिक भर) वाढली असावी. अशा असमान वाढीमुळे पोषक वातावरणाचा अभाव होणे शक्य आहे.
शक्यता विविध आहेत. काही का असेना, मला निकष आणि आकडेवारी हवी.
(संगीताचा दर्जा - माझ्या मते श्री. चिंज या ठिकाणी खानेसुमारीत चुकलेले आहेत. माझ्या लहानपणी आमच्या घरी रेडियोवरती फक्त खरखरीत बातम्या ऐकत असू, आणि मुद्रितध्वनी ऐकण्यासाठी कुठलेच साधन नव्हते. खेडेगावात उत्तम कलाकारी ऐकण्याची संधीसुद्धा नव्हती. मोठेपणी मी जितके अभिजात संगीत ऐकलेले आहे, त्या मानाने लहानपणी ऐकलेल्या संगीताची मात्रा जवळजवळ शून्य आहे. संधी नसल्यामुळे आवडही शून्य होती. पूर्वी अभिजात संगीताचा चाहता नव्हता पण आज चाहता आहे, असा एकतरी व्यक्ती आहे - "मी". श्री. चिंज हे त्यांच्या लहानपणी ज्या ठिकाणी राहात त्या ठिकाणी अभिजात संगीत ऐकण्याची संधी पुष्कळ होती, असा माझा कयास आहे. शहरात सर्वांकडे रेडियो उत्तम ऐकूही येत असेल. अभिजात संगीताची रुची उत्पन्न करण्यासाठी कानांचे फार प्रशिक्षण लागते, तितका वेळ उपलब्ध असलेल्या लोकांचे प्रमाण त्यांच्या आप्त-संबंधितांमध्ये अधिक असेल, असा माझा कयास आहे. माझ्यासारखा संधी-नसलेला व्यक्ती असू शकतो, हे त्यांना कदाचित तात्त्विक पातळीवर ठाऊक असेल, पण असे व्यक्ती अपवादात्मक असतील असा त्यांचा पूर्वगह असेल. आता त्यांच्या ओळखीतल्या लोकांमध्ये अभिजात संगीतापेक्षा तयारी-न-लागणारे संगीत आवडणार्‍या लोकांचे प्रमाण अधिक असेल. माझ्यासारख्या लोकांच्या संख्येची मोजणी त्यांनी नगण्य मानली असणार, आणि त्यांच्या ओळखीतल्या लोकांची मोजणी त्यांनी अधिक वजनदार केली असणार, असा माझा कयास आहे. मी मात्र माझ्यासारख्या आता-संधी-मिळून-अभिजात-संगीत-आवडू-लागलेल्या लोकांची संख्या अधिक मानली असणार, आणि श्री. चिंज यांच्या मित्रमंडळात अभिजात संगीत न-आवडणार्‍या लोकांच्या संख्येला कमी वजन दिले असणार.
अभिजात किंवा लाइट-क्लासिकल आवडणार्‍या लोकांची निव्वळ संख्या वाढलेली आहे, असे मला वाटते. आवडणार्‍यांची संख्या भागिले संगीत उपभोक्त्यांची संख्या हे प्रमाण कमी झाले असल्यास मला त्याबद्दल मुळीच वाईट वाटत नाही. स्वस्त ध्वनिमुद्रणामुळे माझ्यासारख्यांना काही उत्कृष्ट ऐकायला मिळू लागले आहे, या आनंदात आहे. त्या आनंदामुळे काय होते नवीन माध्यमांवरती अनेक लोकांना कमी तयारीचे संगीत ऐकायला आवडते, याबद्दल मला फारसे शल्य वाटत नाही. श्री. चिंज यांच्या हिशोबात असे ध्वनित होते (त्यांचे असे मत नसेलही) की अभिजात कलाकृतींची आणि आस्वादकांची निव्वळ संख्याही कमी झाली आहे, आणि प्रमाणही कमी झाले आहे. अथवा निव्वळ संख्या वाढली तरी अभिजात श्रोत्यांचे प्रमाण कमी झाले, हे अधिक दु:खदायक आहे.
म्हणून मला सुयोग्य निकष असलेले सर्वेक्षण, आणि आकडेवारी बघायला आवडेल.)
पर्याय संख्या आणि निवड बुद्धी
माझा मते त्रास हा पर्याय संख्येचा आहे, किवा निवड बुद्धीचा आहे. जेवढे जास्त पर्याय तेवढी आवघड निवड, अशा लोकांना मोजकेच पर्याय आवडतात त्यामध्ये निवड करण्ण्यासाठी फार मेहनत घ्यावी लागत नाही. आणि हि सहज वृत्ती आहे, त्यात काही दोष आहे असं नाही.
त्याच वेळी काही लोकांना पर्याय उपलब्ध असणे हि एक संधी आहे असे वाटते, आनंद मिळवण्याचे अनेक मार्ग उपलब्ध आहे असे त्यांचे मत असते.
माझामते गोष्टीतून आनंद मिळत नसेल तर गोष्ट चुकीची कि त्यात आनंद शोधण्याचा प्रयत्न चुकीचा हे ठरवला तर सुमारीकारणाचे उत्तर मिळेल.
चिंतातुर जंतू [05 Oct 2010 रोजी 18:52 वा.]
प्रमाण लेखन - माझा मुद्दा कदाचित मी नीट मांडू शकलो नाही. 'गार्डिअन' किंवा 'न्यू यॉर्क टाईम्स' कटाक्षानं प्रमाण लेखनाचे नियम पाळून मजकूर प्रसिध्द करतात आणि त्यासाठीचं धोरण ठरवतात हाच कळीचा मुद्दा आहे. आज 'सकाळ' किंवा 'लोकसत्ता'मध्ये असं धोरण दिसत नाही; केवळ मुद्रितशोधनातला हलगर्जीपणा दिसतो. इतर वृत्तपत्रांची अवस्था त्याहून वाईट आहे.
'प्रमाण लेखनाच्या नियमांविषयी सूट मिळण्याची मागणी होतच नाही' असं म्हणण्यात मी चुकलो. त्यापेक्षा प्रतिष्ठित आणि जबाबदार् वृत्तपत्रं/प्रसारमाध्यमं/प्रकाशनसंस्था अशा मागण्या/कारणांपोटी प्रमाण भाषेचे नियम धाब्यावर बसवण्याचं किंवा त्यांविषयी गोंधळाचं धोरण हेतुपुरस्सर किंवा हलगर्जीपणातून स्वीकारत नाहीत असं म्हणणं सयुक्तिक ठरेल. आपल्याकडे मुद्रितशोधन ही हलक्यानं घ्यायची बाब बनली आहे. 'ईट्स्, शूट्स्...' मी वाचलेलं आहे; इंग्लंडमध्ये फिरलेलोही आहे. आपल्याकडे ज्या प्रमाणात सार्वजनिक ठिकाणी वाक्यावाक्यात प्रमाण लेखनाच्या चुका आढळतात् तशा इंग्लंडमध्ये आढळत नाहीत. याला माझ्यापाशी कसलीही विदा नाही, पण हवं तर पुढच्या वेळेस पुण्यात याल तेव्हा मी माझ्या खर्चानं तुम्हाला फिरवेन आणि चुका दाखवेन (इंग्लंडमध्ये मात्र तुमच्या खर्चानं फिरा) त्यानंतर तुम्ही म्हणाल ते मी मान्य करेन.
विद्वत्तापूर्ण लेखन - माझी निरीक्षणं ही सर्वसामान्यांसाठी उपलब्ध अवकाशाविषयीची होती, म्हणून मी वृत्तपत्रं, रेडिओ अशी माध्यमं निवडली. केळकरांचं 'रुजुवात' हे पुस्तक त्या मानानं महाग आहे. ते तसं नसावं असं मी म्हणत नाही; पण पूर्वी केळकरांचेच अनेक लेख मी वृत्तपत्रांत वाचलेले आहेत; आता मात्र त्यांचा (तशा लेखांचा) सार्वजनिक अवकाश संकुचित झालेला आहे असा माझा मुद्दा होता.
रसिकप्रिय किंवा अनवट संगीत - इथेही सर्वसामान्यांसाठी उपलब्ध अवकाशाचा मुद्दा होता. रेडिओवर सहज वेगवेगळ्या प्रकारचं संगीत ऐकू यायचं. त्यानंतर व्यक्तीसापेक्ष रुची तयार होई. तीत बहुसंख्य 'आप जैसा कोई' आवडणारे असत. पण काहींना वेगळं संगीत आवडू लागे. आज मोठमोठ्या अनेकमजली दुकानांत भरपूर पैसे देऊनही रफी-तलत-गीता दत्त प्रभृतींच्या गैरफिल्मी गझला-गाण्यांच्या सी.डी. मिळत नाहीत. मला हा 'वेगळ्या' संगीताला उपलब्ध सार्वजनिक अवकाशाचा संकोच वाटतो. मी तेच संगीत श्रेष्ठ असं म्हणत नाही; फक्त रुची घडण्याच्या काळात कानावर पडण्याचं भाग्यही त्याला आज मिळत नाही एवढंच म्हणतो आहे.
अभिजात कलाकृती निर्माण होतच नाहीत असाही माझा मुद्दा नाही. उपलब्ध अवकाश कमी होतो आहे असं मी म्हणतो आहे. लोकप्रिय गोष्टी अधिकाधिक गदारोळानिशी माझ्यावर सतत आपटत असतात. हा गदारोळ पूर्वी कमी होता. सारखे उच्चरवातले आवाज कानावर पडले की कान हळूहळू बहिरे होतात; मग शांततेत ऐकायचे आवाज अस्तित्वात असूनही मला ऐकू येईनासे होतात. तसंच काहीसं हे आहे.
- चिंतातुर जंतू :S)
"ही जीवांची इतकी गरदी जगात आहे का रास्त |
भरती मूर्खांचीच होत ना" "एक तूच होसी ज्यास्त" || ५ ||
मुक्तसुनीत [05 Oct 2010 रोजी 17:12 वा.]
अनेक प्रतिसाद/उपप्रतिसादांच्या यादीत नेमका कुणाच्या मताला प्रस्तुत प्रतिसाद आहे ते कळावे म्हणून वर नामोल्लेख केला.
रसिकमान्य किंवा विद्वत्तापूर्ण दर्जेदार गोष्टी सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी पूर्वी अधिक अवकाश उपलब्ध होता.
या विधानाबद्दल थोडा साशंक आहे. तुम्हीच दिलेल्या आकाशवाणी , वृत्तपत्रे यांच्या उदाहरणाचा दाखला देऊन विचारावेसे वाटते : प्रत्येक पेपरात किंवा चॅनलवर अशा स्वरूपाच्या कामाला कमीकमी वाव मिळत असेल हे खरे असेलही; परंतु आता प्रत्येक क्षेत्रात निवड जास्त चांगली करता येते हेदेखील खरे आहे की नाही  पूर्वी ठराविकच साधने होती. आता प्रत्येक क्षेत्र खुले झालेले आहे. कलेला, संगीताला वाहिलेली नियतकालिके निघतात, त्यांना आर्थिक आधार देणारे न्यास उपलब्ध असतात. मागील दशकांपेक्षा कितीतरी जास्त साधने आता उपलबध आहेत. याबद्दल तुम्हाला तुमच्या विवेचनाच्या संदर्भात काय म्हणावेसे वाटते
साधनं आणि उपलब्धता - मुक्तसुनीत यांना प्रतिसाद
चिंतातुर जंतू [05 Oct 2010 रोजी 19:15 वा.]
अधिक साधनं उपलब्ध म्हणजे विविध प्रकारच्या गोष्टींची अधिक उपलब्धता हे मला पाश्चिमात्य देशांत पाहायला मिळतं पण भारतात तसं म्हणता येत नाही. मी वर दिलेलं गैरफिल्मी गाण्यांचं उदाहरण पाहा. वीस वर्षांपूर्वी उपलब्ध असणार्‍या अनेक मराठी पुस्तकांची आवृत्ती आज उपलब्ध नाही. अगदी दि.बा.मोकाशींसारख्या परिचित लेखकाच्या बाबतीतही हे होतं. आज सत्यजित राय किंवा ऋत्विक घटक यांचे अनेक चित्रपट उपलब्ध आहेत, परंतु आंतरराष्ट्रीय ख्यातीच्या मणी कौल किंवा अदूर गोपालकृष्णन यांच्याबाबत तसं नाही. मग (अनेक राष्ट्रीय पुरस्कार मिळवणार्‍या) जाहनू बारुआ या आसामी दिग्दर्शकाच्या चित्रपटांची मागणी करण्यातही काही अर्थ नाही.
- चिंतातुर जंतू :S)
"ही जीवांची इतकी गरदी जगात आहे का रास्त |
भरती मूर्खांचीच होत ना" "एक तूच होसी ज्यास्त" || ५ ||
मुक्तसुनीत [06 Oct 2010 रोजी 18:41 वा.]
मागे एकदा "अभिधानंतर" परिवारातल्या एका प्रॉमिनंट कवीने कुलकर्णी-खरे या द्वयीवर औपरोधिक उद्गार काढले होते तेव्हा मी त्याना असे म्हण्टले होते की , 'सामान्य वाचक हा शेवटी डिपार्टमेंटल स्टोअर्स् मधे जाणार्‍या ग्राहकाप्रमाणे आहे खरा. त्याच्या नजरेला "अभिधानंतर"चा सेक्शन येतो , खरे-कुलकर्णींचाही येतो'. बदलत्या काळानुसार एकंदर मार्केटप्लेस् चे स्वरूप क्रमाक्रमाने खुले होत जाऊन शेवटी ते आजच्या व्यवस्थेप्रत येऊन पोचलेले आहे. या संदर्भात , तुम्ही उभ्या केलेल्या "संकोचा"च्या मुद्द्यामधले तथ्य मला अजूनही कळत नाही.
तुम्ही वर दिलेल्या उदाहरणांमधे, गतकाळातल्या काही गुणी कलावंतांच्या कलाकृती प्रकाशात येत नाहीत याची (योग्यच स्वरूपाची) खंत आहे. मात्र एकंदर सुमारपणाच्या वाढीच्या संदर्भात हा मुद्दा लागू कसा ठरतो
बाजारपेठ खुली होणे - नवनवी व्यासपीठे उपलब्ध होणे ही घटना व्यासपीठाच्या दोन्ही बाजूला हजर असलेल्या घटकांना , एकंदर ऍक्टीव्हीटी वाढायला उपयुक्त ठरलेली आहे. कलेच्या व्यवहाराच्या दृष्टीने ती मला पोषक वाटते. आजवर अंधारात , उपेक्षित असलेल्या अनेक घटकांना यामुळे नक्की आवाज प्राप्त झालेला आहे. ही कोंडी अचानक फुटल्यामुळे सुमारपणाची सद्दी सुरू झाल्याचा आभास निर्माण होत असेल. परंतु, माझ्यामते गुणीजनांना प्रकाशात येण्याची संधीही त्यामुळेच उपलब्ध झाली आहे.
निव्वळ गतकाळाचा प्रश्न नाही
चिंतातुर जंतू [07 Oct 2010 रोजी 06:10 वा.]
'सामान्य वाचक हा शेवटी डिपार्टमेंटल स्टोअर्स् मधे जाणार्‍या ग्राहकाप्रमाणे आहे खरा. त्याच्या नजरेला "अभिधानंतर"चा सेक्शन येतो , खरे-कुलकर्णींचाही येतो'.
हे विधान मला पाश्चिमात्य देशांतल्या परिस्थितीविषयी अधिक चपखल वाटतं. भारतातल्या अजस्र डिपार्टमेंटल स्टोअर्समध्येही ग्राहकाच्या रुचिवैविध्यानुसार उपलब्ध वस्तूंची विविधता नसते. म्हणजे अल्पसंख्य रुचीच्या ग्राहकाला तिथं फार काही सापडत नाही. त्यात माझा मूळ मुद्दा तर सर्वसामान्य ग्राहकाविषयी होता - म्हणजे जो आपल्या छंदांवर हजारो रुपये खर्च करू शकत नाही असा आस्वादक, किंवा ज्याची रुची अद्याप घडते आहे, असा आस्वादक. दूरदर्शन/आकाशवाणी पूर्वी अशा आस्वादकांसाठी झटत असत.
'अभिधानंतर'सारख्या अनियतकालिकांचे प्रश्न अजून थोडे वेगळे आहेत. ते इथं मांडणं अवांतर होईल पण आपण ख.व./व्य.नि. मधून बोलू शकतो.
बदलत्या काळानुसार एकंदर मार्केटप्लेस् चे स्वरूप क्रमाक्रमाने खुले होत जाऊन शेवटी ते आजच्या व्यवस्थेप्रत येऊन पोचलेले आहे. या संदर्भात , तुम्ही उभ्या केलेल्या "संकोचा"च्या मुद्द्यामधले तथ्य मला अजूनही कळत नाही.
वर म्हटल्याप्रमाणे स्वतःची अल्पसंख्य रुची घडवण्यासाठी झटणार्‍या गरीब भारतीय सर्वसामान्याला बाजारपेठेची व्यवस्था थोडी दूरच ठेवते. हा संकोच मला अभिप्रेत होता.
तुम्ही वर दिलेल्या उदाहरणांमधे, गतकाळातल्या काही गुणी कलावंतांच्या कलाकृती प्रकाशात येत नाहीत याची (योग्यच स्वरूपाची) खंत आहे. मात्र एकंदर सुमारपणाच्या वाढीच्या संदर्भात हा मुद्दा लागू कसा ठरतो
हा मुद्दा निव्वळ गतकाळातल्या कलाकृतींसंदर्भात नाही, तर आज 'इव्हेंट मॅनेजमेंट' करू न शकणारे (किंवा इच्छिणारे) कलाकार आणि त्यांच्या कलाकृतींनाही लागू होतो. म्हणजे एकेकाळी आपण जी.एंच्या फटकून वागण्यापायी त्यांना दूर ढकलत नव्हतो, पण आजच्या जी.एंना समाजमान्यता प्राप्त होणं जवळजवळ अशक्य आहे.
- चिंतातुर जंतू :S)
"ही जीवांची इतकी गरदी जगात आहे का रास्त |
भरती मूर्खांचीच होत ना" "एक तूच होसी ज्यास्त" || ५ ||
धिंगाणा आपण सुरु केलात.
त्यांना नम्र विनंती की त्यांनी त्यांचा धिंगाणा दुसरीकडे घालावा. किंबहुना ज्येष्ठ सदस्यांनाही हे तारतम्य पाळता येत नाही हे दुःखद आहे.
आमचीही आपल्याला नम्र विनंती आहे. कामण्णा महाडिकांबद्दल जे काही आपले आक्षेप आहेत ते त्या संकेतस्थळावर जाऊनच व्यक्त करावेत. उपक्रमाला अशाप्रकारे ओलीस धरल्याचा आम्हालाही खेद होतो.
कामण्णा महाडिक हा विषयच नाही
चर्चेच्या ओघाने आलेल्या एका विचारावर मी मतप्रदर्शन केले तर चर्चाविषयच वेठीला धरला गेला. कामण्णा महाडिक यांच्याविषयी आक्षेप तिथे जाऊन मुद्दाम व्यक्त करावेत इतके ते महत्त्वाचे नाहीत. अशा सवंगपणाला खतपाणी घातले नाही तरच बरे.
कामण्णा महाडिक यांच्याविषयी आक्षेप तिथे जाऊन मुद्दाम व्यक्त करावेत इतके ते महत्त्वाचे नाहीत. अशा सवंगपणाला खतपाणी घातले नाही तरच बरे.
सहमत आहे; म्हणूनच उगीच त्यांचे नाव घेऊन खतपाणी घालू नका. उपक्रमावर खूप विषय आहेत चर्चिण्यासारखे.


मुंबईत कर्जमाफी मिळवणारे शेतकरी हे मच्छीमार !

पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
गडचिरोलीत आणखी ६ माओवाद्यांचा खात्मा
, हिंदू-मुस्लीम एकत्रित साजरी करताय शिवजयंती
पाणी द्यायला पोलीस आले, कैद्यांनी मारहाण करून जेलमध्ये टाकले अन् पळाले
मुंबईत धावत्या लोकलसमोर ढकलून प्रवाशाची हत्या
मुंबईत म्हाडा ची ३३०० घरांसाठी सोडत लवकरच
19 वर्षाचा मराठी तरुण घेणार जैन धर्माची दीक्षा
कांदिवली शिवसेनेचे उपशाखाप्रमुख सचिन सावंत यांची हत्या
सानियानं दिली गोड बातमी, लवकरच येणार नवा पाहुणा
, जखम डोक्याला, डाॅक्टरांनी केलं पायाचं आॅपरेशन
उपराष्ट्रपतींच्या निर्णयाविरोधात काँग्रेस सर्वोच्च न्यायालयात जाणार
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
बिग बाॅसच्या घरातून आरती सोळंकीची गच्छंती
'डोण्ट वरी बी हॅपी' म्हणतेय स्वानंदी टिकेकर
हृतिकची बहिण सुनैना 'जिंदगी'तून करणार सकारात्मक विचारांचा प्रसार
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
विराट कोहली आयपीएलमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू
'ही' आहे आयपीएलची नवी अॅंकर
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
कृष्णप्पा गौतमची धडाकेबाज फलंदाजी, राजस्थानचा मुंबई इंडियन्सवर 'रॉयल विजय'
एबी डिव्हिलियर्सचा तडाखा, आरसीबीचा दिल्लीवर 'राॅयल' विजय
गेल-राहुलचा 'भांगडा', कोलकाताला पराभूत करून पंजाब 'टाॅप'वर
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
कैद्यांनी दिली पोलिसांच्या हातावर तुरी
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
विशेष बेधडक 'गोरखपूर'चा अन्वयार्थ
विशेष बेधडक 'विज्ञानसूर्य मावळला'
मुंबईत कर्जमाफी मिळवणारे शेतकरी हे मच्छीमार
मुंबई बँकेच्या माध्यमातून मत्स्यव्यवसाय करणाऱ्या शेतकऱ्यांना शेतीसाठी कर्जवाटप केले आहे
12 जुलै : राज्य सरकारने शेतकऱ्यांना कर्जमाफी दिल्यानंतर मुंबईत शेतकरी आहेत का हा प्रश्न सगळ्यांनाच पडलाय. पण मुंबईचे कर्जमाफीसाठी पात्र ते शेतकरी मच्छीमार असल्याचं समोर येतंय.
मुंबई बँकेच्या माध्यमातून मत्स्यव्यवसाय करणाऱ्या शेतकऱ्यांना शेतीसाठी कर्जवाटप केले आहे. त्यांची छाननी सुरू असून सरकारच्या कर्जमाफीच्या निर्णयानुसार पात्र शेतकऱ्यांना याचा लाभ दिला जाईल अशी माहिती मुंबई जिल्हा मध्यवर्ती बँकेचे अध्यक्ष प्रवीण दरेकर यांनी दिली.
मुंबई बँकेच्या स्थापना वेळीच तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतदादा पाटील यांनी मुंबईतील मच्छीमारांना शेतकऱ्याचा दर्जा दिला होता. त्यामुळेच आमच्या बँकेच्या माध्यमातून मत्स्यव्यवसाय करणाऱ्या शेतकऱ्यांना आम्ही शेतीसाठी कर्ज वाटप केले आहे.
मात्र, सरकारचा मुंबईतील लाभधारकचे आकडे 891 असण्यासंदर्भात दरेकर यांनी साशंकता व्यक्त केली.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
गडचिरोलीत आणखी ६ माओवाद्यांचा खात्मा
, हिंदू-मुस्लीम एकत्रित साजरी करताय शिवजयंती
पाणी द्यायला पोलीस आले, कैद्यांनी मारहाण करून जेलमध्ये टाकले अन् पळाले
अमरावतीत अल्पवयीन मुलीचे अपहरण करून हत्या, बलात्काराचा संशय
, जखम डोक्याला, डाॅक्टरांनी केलं पायाचं आॅपरेशन
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
गडचिरोलीत आणखी ६ माओवाद्यांचा खात्मा
, हिंदू-मुस्लीम एकत्रित साजरी करताय शिवजयंती
पाणी द्यायला पोलीस आले, कैद्यांनी मारहाण करून जेलमध्ये टाकले अन् पळाले
मुंबईत धावत्या लोकलसमोर ढकलून प्रवाशाची हत्या
मुंबईत म्हाडा ची ३३०० घरांसाठी सोडत लवकरच
19 वर्षाचा मराठी तरुण घेणार जैन धर्माची दीक्षा
कांदिवली शिवसेनेचे उपशाखाप्रमुख सचिन सावंत यांची हत्या
सानियानं दिली गोड बातमी, लवकरच येणार नवा पाहुणा
, जखम डोक्याला, डाॅक्टरांनी केलं पायाचं आॅपरेशन
उपराष्ट्रपतींच्या निर्णयाविरोधात काँग्रेस सर्वोच्च न्यायालयात जाणार
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
चेक बाउंस प्रकरणी राजपाल यादवला सहा महिन्यांची शिक्षा आणि जामीन
बिग बाॅसच्या घरातून आरती सोळंकीची गच्छंती
'डोण्ट वरी बी हॅपी' म्हणतेय स्वानंदी टिकेकर
हृतिकची बहिण सुनैना 'जिंदगी'तून करणार सकारात्मक विचारांचा प्रसार
आसामी वधू झाली मराठमोळी सून
विराट कोहली आयपीएलमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू
'ही' आहे आयपीएलची नवी अॅंकर
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
कृष्णप्पा गौतमची धडाकेबाज फलंदाजी, राजस्थानचा मुंबई इंडियन्सवर 'रॉयल विजय'
एबी डिव्हिलियर्सचा तडाखा, आरसीबीचा दिल्लीवर 'राॅयल' विजय
गेल-राहुलचा 'भांगडा', कोलकाताला पराभूत करून पंजाब 'टाॅप'वर
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
कैद्यांनी दिली पोलिसांच्या हातावर तुरी
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
विशेष बेधडक 'गोरखपूर'चा अन्वयार्थ
विशेष बेधडक 'विज्ञानसूर्य मावळला'
मैत्रिणीची ओळख करून द्यायला नकार दिल्यामुळे तरुणाला मारहाण
या प्रकरणी मुंढवा पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हा दाखल करून तिघांना अटक करण्यात आलीय. प्रणव दातार,अमोघ रानडे,गुरुबिरसिंग लांबा अशी अटक केलेल्यांची नावे आहेत.
पुणे, 09 जुलै : हॉटेलमध्ये जेवण्यासाठी गेल्यावर मैत्रिणीची ओळख करून द्यायला नकार दिल्यामुळे तरुणाला जीवे मारण्याचा प्रयत्न केल्याची घटना पुण्यात घडलीय. या प्रकरणी मुंढवा पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हा दाखल करून तिघांना अटक करण्यात आलीय. प्रणव दातार,अमोघ रानडे,गुरुबिरसिंग लांबा अशी अटक केलेल्यांची नावे आहेत.
पार्थ व्यास आणि शंतनू राय हे त्यांच्या दोन मैत्रिणींसोबत मुंढवा परिसरातील लोकल गॅस्ट्रो बारमध्ये जेवण्यासाठी गेले होते. त्या यावेळी आरोपीही जेवण्यासाठी आले होते. त्यावेळी दातार याने पार्थजवळ तुझ्या मैत्रिणीशी ओळख करून द्यायला सांगितलं. मात्र पार्थने तसं करायला नकार दिल्याने हॉटेलमधून बाहेर आल्यानंतर त्यांनी त्याला बेदम मारहाण केली. आजूबाजूच्या लोकांनी हे दृश्य मोबाईलमध्ये कैद केलं.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
कबड्डी खेळताना चक्कर आल्याने विद्यार्थ्याचा जागीच मृत्यू
पिंपरी चिंचवडमध्ये कचरा डेपोला आग, शेकडो टन कचरा जळल्यामुळे नागरिकांना धुराचा त्रास
पुण्यात ऑडी आणि होंडा सिटीकार अज्ञातांनी पेटवली, धक्कादायक प्रकार सीसीटीव्हीत कैद
पुण्यात भटक्या कुत्र्यांची संख्या 50 हजारांवर, कुत्र्यांच्या हल्ल्यात अनेकांचा बळी
मुंबईसह पुण्यात आज ओला आणि उबरचालकांचा संप
लोणावळ्यात महाविद्यालयीन तरुणाची दगडाने चेचून हत्या; मृतदेह फेकला धरणात
पंजाबचा दिल्लीवर शानदार विजय
'पूजा सकटच्या मृत्यूबद्दल चुकीचा प्रचार'
'उद्धव ठाकरे हे नीरव मोदी'
'स्वाभिमान असेल तर बाहेर पडा'
एक हजार रुपयांसाठी तरुणाची हत्या, 3 अल्पवयीन मुलं अटकेत
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv