agriculture news in Marathi, agrowon, Talathi return to digital signature work | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
तलाठ्यांचा डिजिटल सिग्नेचरच्या कामावरील बहिष्कार मागे
तलाठ्यांचा डिजिटल सिग्नेचरच्या कामावरील बहिष्कार मागे
बुधवार, 18 एप्रिल 2018
मुंबई : तलाठ्यांच्या सर्वसाधारण बदल्या, रिक्त पदांची भरती, ऑनलाइन सातबारा कामासंदर्भात दिलेल्या नोटिसा मागे घेणे आदी तलाठी संघटनेच्या मागण्यांवर सकारात्मक कार्यवाही करण्याचे निर्देश महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी दिले. या चर्चेनंतर तलाठी संघटनेने सातबारामधील डिजिटल सिग्नेचरच्या कामकाजावर टाकलेला बहिष्कार मागे घेतला असल्याचे जाहीर केले.
मुंबई : तलाठ्यांच्या सर्वसाधारण बदल्या, रिक्त पदांची भरती, ऑनलाइन सातबारा कामासंदर्भात दिलेल्या नोटिसा मागे घेणे आदी तलाठी संघटनेच्या मागण्यांवर सकारात्मक कार्यवाही करण्याचे निर्देश महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी दिले. या चर्चेनंतर तलाठी संघटनेने सातबारामधील डिजिटल सिग्नेचरच्या कामकाजावर टाकलेला बहिष्कार मागे घेतला असल्याचे जाहीर केले.
राज्य तलाठी संघटनेच्या विविध मागण्यांसंदर्भात संघटनेच्या प्रतिनिधींची महसूलमंत्री श्री. पाटील यांच्यासोबत मंत्रालयात बैठक झाली. या वेळी महसूल विभागाचे प्रधान सचिव मनुकुमार श्रीवास्तव, ऑनलाइन सातबारा प्रकल्पाचे समन्वयक रामदास जगताप, तलाठी संघटनेचे अध्यक्ष एस. एम. जोशी, महासंघाचे सरचिटणीस बाळकृष्ण गाढवे, विदर्भ पटवारी संघटनेचे संजय अनव्हाने, एम. बी. सावंत, कार्याध्यक्ष हरिश्चंद्र जाधव आदी या वेळी उपस्थित होते.
मंत्री श्री. पाटील म्हणाले, राज्यातील सर्व सातबारा उतारे ऑनलाइन करण्यासाठी राज्य शासनाने प्रकल्प हाती घेतला आहे. हे काम करण्यासाठी राज्य शासनामार्फत तलाठ्यांना लॅपटॉपचे वाटप करण्यात आले होते. काही ठिकाणी लॅपटॉप अद्याप दिले नाहीत, अशा ठिकाणी लवकरच अद्ययावत लॅपटॉप देण्याची कार्यवाही करण्यात येईल. तसेच तलाठ्यांच्या सर्वसाधारण बदल्या थांबविण्यात आल्या होत्या.
आता ३१ मेपर्यंत या बदल्या करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. तलाठ्यांची रिक्त पदे भरण्यासाठी वित्त विभागाकडे प्रस्ताव पाठविण्यात यावा, डिजिटल सातबारा प्रकल्प राबविताना तलाठ्यांवर केलेली कार्यवाही मागे घेण्यासंबंधी सकारात्मक विचार करण्यात येईल, असेही श्री. पाटील यांनी सांगितले.
राज्यातील ऑनलाइन सातबारा प्रकल्प राबविताना तलाठी, मंडळ अधिकारी, तहसीलदार आदींनी अहोरात्र मेहनत केली. त्यामुळे राज्यातील सर्वच गावांतील सातबारा उतारे डिजिटल झाले आहेत. या कामाची दखल घेऊन महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी या वेळी तलाठ्यांचे अभिनंदन केले. होत आहे.
चंद्रकांत पाटील मंत्रालय महसूल विभाग revenue department विदर्भ लॅपटॉप तहसीलदार
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख हेक्‍टर
मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के भूभाग सिंचनाखाली असल्याने महाराष्ट्राची कृषी क्
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे दुर्लक्ष नको
सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी फुलोरावस्थेत आहे.
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते १००० रुपये
परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला मार्केटमध्ये शुक्रवारी (ता.
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवर
नवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर उत्पादनामुळे अनेक राज्यांतील साखर कारखान्यांनी शेत
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
खानदेेशातील शेतकऱ्यांना कांद्याच्या...जळगाव : मागील २० ते २२ दिवसांपासून कांद्याचे दर...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
सिन्नर तालुक्यातील खरीप पावसाअभावी...सिन्नर, जि. नाशिक : पावसाळा सपंत आला तरी...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
फळबागेसाठी दर्जेदार रोपांची निवड...औरंगाबाद : मराठवाड्यासह संपूर्ण राज्यातील...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
भीमा कारखान्याकडून थकीत ‘एफआरपी' जमा मोहोळ, जि. सोलापूर : टाकळी सिकंदर येथील भीमा...
कोल्हापूर जिल्ह्यात पावसाच्या जोरदार सरीकोल्हापूर ः कोल्हापूर शहरासह परिसराला शुक्रवारी...
प्रलंबित कृषिपंपांच्या वीजजोडणीचा मार्ग...सोलापूर : मार्च २०१८ अखेर प्रलंबित असलेल्या...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
सांगलीत पावसाळ्यातही तलाव कोरडेसांगली ः ऐन पावसाळ्यात तालुक्‍यातील बहुतांश...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


agriculture news in Marathi, tur procurement scheme fail in Latur, Maharashtra | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
लातुरात हरभरा खरेदी योजनेचा फज्जा
लातुरात हरभरा खरेदी योजनेचा फज्जा
मंगळवार, 17 एप्रिल 2018
लातूर ः जाहिरातबाजी करून आम्ही शेतकऱ्यांच्या बाजूने कसे आहोत हे दाखविण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शासनाने लातूर जिल्ह्यात आतापर्यंत आॅनलाइन नोंदणी करणाऱ्या २३ हजारपैकी केवळ ७३ शेतकऱ्यांची ९६३ क्विंटलच हरभऱ्याची खरेदी केली आहे. त्यामुळे शासनाच्या हमीभाव खरेदी केंद्र योजनेचा जिल्ह्यात फज्जा उडाल्याचे दिसत आहे, तर दुसरीकडे सोमवारी (ता. १६) लातूर बाजारपेठेत २०० रुपयांनी हरभऱ्याचे भाव गडगडले. सध्या शेतकऱ्यांना हमीभावापेक्षा किमान एक हजार रुपये कमी दराने बाजारपेठेत हरभरा विक्री करण्याची वेळ आली आहे.
लातूर ः जाहिरातबाजी करून आम्ही शेतकऱ्यांच्या बाजूने कसे आहोत हे दाखविण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शासनाने लातूर जिल्ह्यात आतापर्यंत आॅनलाइन नोंदणी करणाऱ्या २३ हजारपैकी केवळ ७३ शेतकऱ्यांची ९६३ क्विंटलच हरभऱ्याची खरेदी केली आहे. त्यामुळे शासनाच्या हमीभाव खरेदी केंद्र योजनेचा जिल्ह्यात फज्जा उडाल्याचे दिसत आहे, तर दुसरीकडे सोमवारी (ता. १६) लातूर बाजारपेठेत २०० रुपयांनी हरभऱ्याचे भाव गडगडले. सध्या शेतकऱ्यांना हमीभावापेक्षा किमान एक हजार रुपये कमी दराने बाजारपेठेत हरभरा विक्री करण्याची वेळ आली आहे.
लातूर जिल्ह्यात एप्रिलपासून हरभरा खरेदी सुरू केली आहे. यात पहिल्यांदा शेतकऱ्यांना आॅनलाइन नोंदणी करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. बाजारपेठेत भाव कोसळल्याने शेतकऱ्यांच्या आशा या खरेदी केंद्रावर आहेत. यातूनच जिल्ह्यातील २३ हजार शेतकऱ्यांनी हरभऱ्यासाठी आॅनलाइन नोंदणी केली आहे. आॅनलाइन नोंदणीनंतर शेतकऱ्यांना एसएमएसद्वारे हरभरा घेऊन येण्यासाठी सांगितले जाते. या वर्षी तुरीनंतर शासनाने उशिरा हरभऱ्याची हमीभावाने खरेदी सुरू केली आहे. सध्या तुरीनेच शासनाचे गोदाम भरले आहेत. त्यालाच जागा नाही. त्यामुळे त्याचा परिणाम हरभरा खरेदीवरही होताना दिसत आहे.
आतापर्यंत २३ हजारपैकी केवळ ३७१ शेतकऱ्यांनाच ३७१ जणांना एसएमएस करण्यात आले. आतातर एसएमएस पाठवणेच एक प्रकारे बंद करण्यात आले आहे. आतापर्यंत केवळ ७३ शेतकऱ्यांचा ९६३ क्विंटल हरभरा खरेदी करण्यात आला आहे. त्यात उदगीर १९८ क्विंटल, अहमदपूर ३० क्विंटल, औसा ६८ क्विटंल, चाकूर ४५९ क्विंटल, लोणी केंद्रावर २०७ क्विंटल हरभरा खरेदी करण्यात आला आहे. ४२ लाख ३० हजार ४४४ रुपयांची ही खरेदी आहे. लातूर, रेणापूर, देवणी, नळेगाव, साकोळ, सताळा, जळकोट केंद्रावर एक क्विंटलही खरेदी नाही. या योजनेचा सध्या तरी लातूर जिल्ह्यात फज्जा उडाल्याचे चित्र आहे.
लातूर जिल्ह्यातील आॅनलाइन हरभरा नोंदणीची स्थिती
खरेदी केंद्रे आॅनलाइन नोंदणी पाठविलेले एसएमएस
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख हेक्‍टर
मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के भूभाग सिंचनाखाली असल्याने महाराष्ट्राची कृषी क्
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे दुर्लक्ष नको
सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी फुलोरावस्थेत आहे.
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते १००० रुपये
परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला मार्केटमध्ये शुक्रवारी (ता.
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवर
नवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर उत्पादनामुळे अनेक राज्यांतील साखर कारखान्यांनी शेत
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


dhing tang article वाघ देणारा माणूस! (ढिंग टांग!) | eSakal

शुक्रवार, 23 जून 2017
गुदस्ता ह्याच इसमाने आमचे गडावर 55 किलो वजनाचा सात फुटी लांबीचा व साडेतीन फुटी उंचीचा वाघ आणोन ठेविला. वाघ खेळण्यातील आहे, हे मात्र त्याणे गुलदस्त्यात ठेविले
मित्रवर्य मा. ना. नानासाहेब फडणवीस,
कारभारी, मलबार हिल दफ्तरखाना,
सुभा : बॉम्बे (महाराष्ट्रा)
आपल्या मंत्रिमंडळातील एका सदस्याबद्दल अत्यंत गंभीर व ऑफिशियल तक्रार दर्ज करण्यासाठी सदरील खत रवाना करीत आहे. अंबल करावा. कारभारी म्हणोन आपणांस साहेबमजकूरांनी नामजाद केले असोन दौलतीचे सर्वेसर्वा अजूनही साहेबच आहेती, ह्याची जाण ठेवणे. हयगय न करणे. रयतेच्या गवताच्या पांत्यास ढका लावाल, तर आमचे तरवारीचे पाते हरहमेश तय्यार आहे, त्यास मान (रिस्पेक्‍ट) देणे. बहरहाल आमचे ध्यानीं असे आले आहे की आपल्या मंत्रिमंडळातील एक कुणी सुधीर मुनगंटीवार नामे चंद्रपुरी सदस्य हालींच फार खोड्या काढो लागला असोन त्याचा पुंडावा वाढला आहे. त्यास वेळींच वठणीवर आणणे. समय बरबाद न करणें. सदर सदस्य काही ना काही निमित्ते काढून आमच्या बांदऱ्यातील मातोश्री महालावर टपकतो व गडाचे हरेक दरवाजे बंद करण्याचे गडकऱ्यांचे हरप्रयत्न हरप्रकारे हाणून पाडितो. तस्मात आता "हर हर महादेव' शिवाय आमच्यापास विलाज उरला नाही.
सदर हिकमती गडी प्रसंगी वेषांतर करोन गडात शिरकाव साधतो. ""आम्ही कटकांतील लोक, रातपाळी करोन परतलो आहो,'' ऐशी बतावणी करोन आमच्या मर्द मावळ्या निरागस शिपायांस हातोहात फसवितो. येका हातात वृक्षाचे रोप आणि दुज्या हातात व्याघ्र घेवोन सदरील मंत्र्याने संपूर्ण मराठी दौलतीला "दे माय धरणी ठाय' ऐसे करोन सोडिले आहे. आपल्या दौलतीचे जंगलखातेही ह्या मंत्र्याकडे असल्याणे, जागा मिळेल तेथे हा मनुष्य झाडेझुडे लावीत सुटला असून, महाराष्ट्रभर चौदा कोट झाडे लावण्याचा संकल्प त्याणें सोडिला असल्याची खबर आहे. चौदा कोट झाडे येथ उगवली, तर त्यास जंगलराज म्हणावे लागेल हा मनुष्य थैलीत झाडांच्या बिया घेवोन येतो आणि आमचें गडावर इतस्तत: फेकतो. त्यातील काही बियाणे चुकून आमचे अंगरख्यात अडकले. तेथेच रुजलें. परिणामी, आमच्या देहांस अनेक ठिकाणी अंकुर फुटल्याचे ध्यानी आले. सदर तण उपटण्यासाठी आम्ही कीडनाशकाची फवारणी स्वत:वर करोन घेतली. असो.
काहीही करोन आमची भेट घेणे, हे त्याचे ब्रीद दिसत्ये. आम्हांस गाठून आमच्या हाती (खेळण्यातला) वाघ ठेविण्याचा छंद जणू त्यांस जडला आहे. गुदस्ता ह्याच इसमाने आमचे गडावर 55 किलो वजनाचा सात फुटी लांबीचा व साडेतीन फुटी उंचीचा वाघ आणोन ठेविला. वाघ खेळण्यातील आहे, हे मात्र त्याणे गुलदस्त्यात ठेविले. परिणामी, गडात वाघ शिरल्याची हाकाटी झाल्याने भलताच गोंधळ उडाला. अखेरीस आम्ही काही हाक्‍यें घेवोन मृगयेसाठी उतरलो. आमचा जहरी भाला त्या वाघाचा कोथळा काढणार इतुक्‍यात सदरील इसमाने "साहेब, तो कचकड्याचा आहे' ऐसे जाहीर केले. आम्ही म्हटले, "मग हरकत नाही. राहू दे त्यास येथेच. शेवटी वाघाचे गुहेतच वाघ शोभतो
...परवाचे दिशी सदर इसमाने हद्द केली. गडावर प्रवेश मिळवोन त्याणें आम्हास गाठले. "काये आलांत कवण काम' ऐसी विचारणा आम्ही केली असता त्याणे आमचे हाती बांबूध्वज आणि एक खेळण्यातील वाघ ठेविला. आता खेळण्यातील वाघाशी खेळत बसण्याची आमची उमर नव्हे पण पुंडपणांस मर्यादा काय होय पण पुंडपणांस मर्यादा काय होय संतापजनक बात ही की सदर खेळण्यातील वाघ चक्‍क बोलका निघाला संतापजनक बात ही की सदर खेळण्यातील वाघ चक्‍क बोलका निघाला जेथ डरकाळी मारावी, तेथ म्यांव म्यांव ऐसा ध्वनि काढतो आणि जेथ म्यांव करणे इष्ट तेथे डरकाळी काढतो जेथ डरकाळी मारावी, तेथ म्यांव म्यांव ऐसा ध्वनि काढतो आणि जेथ म्यांव करणे इष्ट तेथे डरकाळी काढतो ह्याला काय म्हणावे सदर मंत्र्याच्या ह्या वाघवाटप मोहिमेमुळे तमाम मराठी रयत रंजीस आली असून योग्य ती कारवाई करणे. अन्यथा गडावर येवोन पडलेले सर्व वाघ आम्ही एकाच खेपेत आपल्या वाड्यावर आणून टाकू. बाकी भोगा आपल्या कर्माची फळे
अंमल करणे. बाकी ईश्‍वर पाहातोच आहे.
मध्य महाराष्ट्रात मुसळधारचा अंदाज
पुणे - मध्य महाराष्ट्रात पुढील चोवीस तासांमध्ये मुसळधार पाऊस पडेल, असा इशारा हवामान खात्यातर्फे शुक्रवारी देण्यात आला. पुण्यात अनंत चतुर्दशीच्या...
नाशिक - सरकारी नोकरभरतीच्या सदोष पोर्टलच्या आधारे मध्य प्रदेशप्रमाणे महाराष्ट्रात आगामी 72 हजार पदांच्या भरतीत गैरव्यवहार होऊ शकतो. त्यामुळे सरकारी...
लोकसभेच्या तोंडावर राजकीय छत्र्या
मुंबई - लोकसभा निवडणुकीचे पडघम वाजू लागले असताना देशात नव्या राजकीय पक्षांचे पेव फुटले आहे. २० जून ते १८ ऑगस्ट २०१८ या दरम्यानच्या अवघ्या ६५ दिवसांत...
लॉंड्री व्यावसायिकांना स्वस्त दरात वीज
नागपूर - वीजबिलाच्या वाढीव दरामुळे मेटाकुटीस आलेल्या राज्यातील लॉंड्री व्यावसायिकांना राज्य सरकारने दिलासा दिला आहे. सरकार त्यांना औद्योगिक...
Ganesh Festival : ढोल-ताशा पोहोचला साता-समुद्रापार
सध्या ढोल-ताशावर टीका होते, ती आवाजामुळे आणि पथकांच्या वाढत्या संख्येमुळे. ध्वनिप्रदूषण आणि डेसिबल हे शब्द उत्सवाच्या काळात हमखास चर्चेत येतात....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


मराठी ज्ञानभाषा व्हायला पाहिजे – कमल हासन (वृत्त: दै० डीएनए, ९ मे २०१०) – अमृतमंथन

मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी माणसे…
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक / ०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त
मराठी ज्ञानभाषा व्हायला पाहिजे – कमल हासन (वृत्त: दै० डीएनए, ९ मे २०१०)
रविवार, 9 मे 2010 अमृतयात्री2 प्रतिक्रिया
“मराठी संस्कृती ही तमिळ संस्कृतीप्रमाणेच प्राचीन आणि महान आहे. शिवाय (लोकसंख्येने) ते एक मोठे राज्य आहे. (अशा परिस्थितीत) त्यांनी आपल्या संस्कृतीच्या बाबतीत हिंदी चित्रपटांपुढे गुढघे टेकून पूर्णपणे हार मानली आहे ही खरोखरच खेदजनक गोष्ट आहे. तमिळ लोकांमध्ये असलेला स्वभाषेबद्दलचा अभिमान मराठी लोकांमध्ये का नाही ह्याचे कारणच मला समजत नाही.” मराठी चित्रपटात अभिनय करण्याची इच्छा व्यक्त करताना हल्लीच कमल हासन ह्या लोकप्रिय तमिळ चित्रपट अभिनेत्याने वरीलप्रमाणे उद्गार काढले.
संबंधित वृत्त खालील दुव्यावर पहावे.
अमृतमंथन_मराठी ही ज्ञानभाषा व्हायला पाहिजे-कमल हासन_090510
आपली मते लेखाखालील रकान्यात अवश्य मांडावीत. (कोणाला कमल हासनच्या कोड्याचे उत्तर माहित असल्यास ते आम्हा सर्वांना नक्कीच सांगावे.)
चित्रपट, तमिळ, भाषाभिमान, मराठी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस, मराठी संस्कृती, महाराष्ट्र, मातृभाषा, मायबोली, राज्यशासन, स्वाभिमान, cinema, Film, Hindi, Kamal Hassan, Marathi, Marathi language, mother tongue, pride, Tamil
महाराष्ट्रात निपाणी नाही, परंतु निपाणीत महाराष्ट्र (वृत्त: दै० लोकसत्ता १९ एप्रिल २०१०)
2 thoughts on “मराठी ज्ञानभाषा व्हायला पाहिजे – कमल हासन (वृत्त: दै० डीएनए, ९ मे २०१०)”
मराठी ज्ञानभाषा होणे आवश्यक आहे, पण तसे होण्यासाठी मूलभूत विचारांची आणि विचारपद्धतींची परंपरा मराठीत रूढ होणे जरूर आहे. केवळ इंग्रजी ज्ञान भाषांतरित होणे पुरेसे नाही.
शनिवार, 22 मे 2010 येथे 1:25 सकाळी
प्रिय श्री० मनोहर यांसी,
उत्तरास विलंब झाल्याबद्दल क्षमा असावी.
त्याचसाठी तर मराठी शाळा टिकल्या पाहिजेत. इंग्रजी शाळांत शिकून मराठी भाषेत कितपत मूलभूत (original) ज्ञाननिर्मिती, साहित्यनिर्मिती होणार
इंग्रजीमधील किंवा इतर भाषांतील ज्ञान आपण नक्की घ्यावे. पण ते पचवून मग आपल्या भाषेत मूलभूत संशोधनही व्हावे, जसे जपान, इस्रायल व इतर अनेक देशांनी केले व करीत आहेत.
आपला अभिप्राय इथे नोंदवा. उत्तर रद्द करा.
अनुदिनी उघडण्याआधी हे वाचा
ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (1)
विचार व अनुभव (1)
०१. सप्रेम नमस्कार विनंती विशेष (1)
०२. संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल (6)
०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन (116)
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक (72)
०३.३ मायबोलीतून शिक्षण (44)
०३.४ महाराष्ट्रात मराठीवर अन्याय (16)
०४.१ सविस्तर वृत्त (18)
०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त (29)
०५. वेचक व वेधक (9)
०५.१ वेचक वेधक – अवतरणे, उद्गार व टिपणे (1)
०५.२ वेचक वेधक – टिपणे व लेख (8)
०६. साहित्य, संस्कृती, कला… (31)
०६.९ संस्कृती, कला, परंपरा, इतिहास (10)
०७. गाल्यातल्या गालात, की खोखो हसायचं, तुम्हीच ठरवा… (5)
०८. प्राचीन भारतीय संस्कृती (17)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास, भाषा, ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (10)
०८.२ भारतीय ज्ञानप्रणाली (4)
०८.३ संस्कृत भाषा, वाङ्गमय व लेख (7)
०८.४ प्राचीन भारतीय तत्त्वज्ञान आणि शास्त्रे (2)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती (1)
०९. इतर संकीर्ण विषय (20)
१०. आपुलकीचे दुवे: काही महत्वाच्या संस्थळांचे व अनुदिनींचे दुवे (8)
११. भाषाविचार – लेख, चिंतन, चर्चा (19)
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत (16)
२०. मराठी+एकजूट उपक्रम (6)
३०. विचारमंथन चर्चापीठ (प्रश्न-शंका-सूचना व त्यांवर चर्चा) (10)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया (1)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव (11)
९१. अन्य संकेतस्थळांवरील वाचनीय लेखन (1)
’अमृतमंथन’ अनुदिनीवरील नवीन लेखांबद्दल सूचना मिळवण्यासाठी इथे आपला ईमेल-पत्ता नोंदवा.
प्रशासकीय (नियमितपणे लेखाची प्रत मिळण्यासाठी RSS Feed वापरा):
ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (1)
विचार व अनुभव (1)
०१. सप्रेम नमस्कार विनंती विशेष (1)
०२. संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल (6)
०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन (116)
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक (72)
०३.३ मायबोलीतून शिक्षण (44)
०३.४ महाराष्ट्रात मराठीवर अन्याय (16)
०४.१ सविस्तर वृत्त (18)
०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त (29)
०५. वेचक व वेधक (9)
०५.१ वेचक वेधक – अवतरणे, उद्गार व टिपणे (1)
०५.२ वेचक वेधक – टिपणे व लेख (8)
०६. साहित्य, संस्कृती, कला… (31)
०६.९ संस्कृती, कला, परंपरा, इतिहास (10)
०७. गाल्यातल्या गालात, की खोखो हसायचं, तुम्हीच ठरवा… (5)
०८. प्राचीन भारतीय संस्कृती (17)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास, भाषा, ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (10)
०८.२ भारतीय ज्ञानप्रणाली (4)
०८.३ संस्कृत भाषा, वाङ्गमय व लेख (7)
०८.४ प्राचीन भारतीय तत्त्वज्ञान आणि शास्त्रे (2)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती (1)
०९. इतर संकीर्ण विषय (20)
१०. आपुलकीचे दुवे: काही महत्वाच्या संस्थळांचे व अनुदिनींचे दुवे (8)
११. भाषाविचार – लेख, चिंतन, चर्चा (19)
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत (16)
२०. मराठी+एकजूट उपक्रम (6)
३०. विचारमंथन चर्चापीठ (प्रश्न-शंका-सूचना व त्यांवर चर्चा) (10)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया (1)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव (11)
९१. अन्य संकेतस्थळांवरील वाचनीय लेखन (1)
’अमृतमंथन’ अनुदिनीवरील नवीन लेखांबद्दल सूचना मिळवण्यासाठी इथे आपला ईमेल-पत्ता नोंदवा.
constitution Constitution of India culture education policy English English language Government Hindi India Maharashtra Marathi Marathi Books Marathi language Marathi literature Marathi schools medium of education mother tongue National Language Official Language pride Prof. Manohar Railkar Right to Education Saleel Kulkarni Schedule 8 self esteem State Government अधिकृत भाषा अनुसूची ८ अस्मिता ऐक्य केंद्रशासन गुलामगिरी घटना दैनिक पुस्तक ओळख पुस्तक परिचय पुस्तक परीक्षण प्रा० मनोहर राईलकर भारत भारताची राज्यघटना भारतीय संस्कृती भाषाभिमान भाषाविषयक धोरण मराठी मराठी अस्मिता मराठी कविता मराठीची चळवळ मराठीचे प्रश्न मराठी पुस्तके मराठी भाषा मराठी माणूस मराठी माध्यम मराठी माध्यमातून शिक्षण मराठी लेखन मराठी वाचन मराठी शाळा मराठी संस्कृती मराठी साहित्य महाराष्ट्र मातृभाषा मायबोली राजभाषा राज्यभाषा राज्य शासन राज्यशासन राष्ट्रभाषा लोकसत्ता शिक्षणविषयक धोरण शिक्षणाचा अधिकार शिक्षणाचे माध्यम शुद्धलेखन संविधान सकाळ सलील कुळकर्णी स्वाभिमान
हल्ली सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख:
संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल
ग्राहक तक्रार आता फक्त ‘मराठीतच’ (दै० म०टा० आणि टाइम्स, २९ सप्टें० २०१०)
मराठी विश्वकोश : खंड - १ ('अंक' ते 'आतुरचिकित्सा')
’आमची’ कराची आणि तेथील ’नारायण जगन्नाथ हायस्कूल’ आणि ’गणेशोत्सव’
मराठी भाषा आणि संस्कृती : १९९७ (ले० पद्मश्री अशोक केळकर)
दुवे: मराठी दैनिक वर्तमानपत्रे
पुस्तक परीक्षण - 'ध्वनितांचें केणें' (ले० मा० ना० आचार्य)
शिवछत्रपतीचे चरित्र (बखरकार- कृष्णाजी अनंत सभासद)
मराठी प्रमाणभाषेच्या लेखनाविषयीची माझी संकल्पना (ले० दिवाकर मोहनी)
हल्लीच प्रकाशित केलेले लेख:
 : मराठीमधील उत्तम वाचनसंस्कृतीचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी आगळा उपक्रम
निद्रिस्त परी (ले० डॉ० सरोजा भाटे, अंतर्नाद जून २०१७)
हिंदीच्या एकाधिकारशाहीचा वाढता धोका (ले. शरद गोखले)
क्वांटम मेकॅनिक्स आणि अद्वैत तत्त्वज्ञान (ले० आशिष कुलकर्णी)
‘मराठी-भाषा-दिनाच्या शुभेच्छा’ म्हणजे नक्की काय
टाहो (ले० सई परांजपे, लोकसत्ता, दि० २६ फेब्रुवारी २०१७)
आर्यभाषांची मायभूमी भारतच (ले० डॉ० श्रीकांत तलगेरी)
मराठी भाषा आणि संस्कृती : १९९७ (ले० पद्मश्री अशोक केळकर)
गोहत्याबंदीला सर्वोच्च न्यायालयाने मान्यता का दिली
राष्ट्रभाषा आणि अंधश्रद्धा (ले० प्रा० अनिल गोरे)
दे जन्म मात्र माता, भाषा व्यवहार चालवी सकळ
आर्यांचं भारतावर आक्रमण : पुस्तकाचा समारोप (मूळ लेखक – डेव्हिड फ्रॉली)
पूर्वी प्रकाशित झालेले लेख (Archives)


हिंदी वाक्यम् प्रमाणम् ! (ले० सलील कुळकर्णी) – अमृतमंथन

मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी माणसे…
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत
शुक्रवार, 28 जानेवारी 2011 शनिवार, 30 जून 2012 अमृतयात्री61 प्रतिक्रिया
“आपल्या मराठी भाषेत इतके उत्तम शब्द उपलब्ध असतानाही त्यांच्याऐवजी हिंदी पंडितांनी जन्माला घातलेला, विपर्यस्त अर्थाचा शब्द आपण विनाकारण का रूढ करतो, असे कोडे मला पडले.”
२७ फेब्रुवारी हा कुसुमाग्रजांचा जन्मदिन मराठीभाषा दिन म्हणून पाळला जातो. मराठीतील सध्याच्या अग्रगण्य मासिकांपैकी एक समजल्या जाणार्‍या ’अंतर्नाद’ मासिकाने त्या निमित्ताने प्रसिद्ध केलेल्या फेब्रुवारी २०११च्या मराठीभाषा विशेषांकातील श्री० सलील कुळकर्णी यांचा संपूर्ण लेख खालील दुव्यावर वाचावा.
अमृतमंथन_हिंदी वाक्यम् प्रमाणम् _ले० सलील कुळकर्णी__110127
या विषयी आपल्यालाही काही सूचना, भाष्य करायचे असेल किंवा ’हिंदी वाक्यम्’ प्रमाणम्’ची आणखी काही उदाहरणे मांडायची असतील तर आपले टिपण लेखाखालील चर्चाचौकटीत अवश्य लिहा.
ता०क० अशाच विषयावरील लोकमान्य टिळकांचा खालील दुव्यावरील लेखही अवश्य वाचून पहा.
पिठांत मीठ (ले० लोकमान्य टिळक)
अनुवाद, भाषांतर, भाषाशुद्धी, मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी लेख, मातृभाषा, मायबोली, शुद्धलेखन, सलील कुळकर्णी, हिंदी भाषा, Hindi langugae, Marathi, Marathi language, mother tongue, Saleel Kulkarni, translation
आय०आय०एम० मध्ये महाराष्ट्राचा (व मराठी माध्यमाचा) झेंडा (दै० लोकसत्ता)
Conformityला प्रतिशब्द सुचवण्यासाठी आवाहन (प्रश्नकर्ता: श्री० मंगेश नाबर)
61 thoughts on “हिंदी वाक्यम् प्रमाणम्
शुक्रवार, 28 जानेवारी 2011 येथे 5:51 सकाळी
माझा अंक आलेला नाही अजून.. भानू काळेंना लिहायला हवं.. लेख अप्रतीम आहे. खूप आवडला.
शनिवार, 29 जानेवारी 2011 येथे 11:41 pm
प्रिय श्री० महेंद्र कुलकर्णी यांसी,
आपल्या प्रतिसादाबद्दल, अभिप्रायाबद्दल अत्यंत आभारी आहे.
आपल्याला हा विषय जर महत्त्वाचा वाटत असेल तर मग आपण सर्वांनी ह्या विषयाच्या विविध पैलूंवर जास्तीत जास्त लोकांसमोर चर्चा करून ह्या विषयाचे महत्त्व अधिकाधिक लोकांच्या मनात बिंबवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. पण त्या आधी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे स्वतःच हिंदीच्या आक्रमणाला बळी न पडण्याची दक्षता सतत बाळगली पाहिजे.
सोमवार, 31 जानेवारी 2011 येथे 1:59 pm
गुरूवार, 3 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:56 सकाळी
प्रिय श्री० महेंद्र कुलकर्णी यांसी,
आपल्या पत्राबद्दल आभार. बरेच दिवसांनी आपले पत्र आले आहे.
राजकारणी हा सर्वच क्षेत्रात हुशार व पारंगत असतो असे केवळ आपल्याच देशात मानले जाते. आपले राजकारणी उद्योजक, शास्त्रज्ञ, संशोधक, तंत्रज्ञ, डॉक्टर, अर्थतज्ज्ञ वगैरे सर्वांनाच नेहमी उपदेश व मार्गदर्शन करीत असतात. त्यांची सत्ता हे कारण सोडल्यास इतर कुठल्याही दृष्टीने त्यांना तसे करण्याचा नैतिक, शैक्षणिक, कर्तृत्वप्राप्त असा अधिकार नसतो. पण तरीही आपल्या देशात त्यांचे सर्वजण एका कानाने ऐकून घेतात व दुसर्‍या कानाने सोडून देतात. मध्यंतरी कॉंग्रेस श्रेष्ठींवर चिडलेल्या नारायण राणेंनी कॉंग्रेस नेत्यांवर २६/११च्या संदर्भात आरोप केले; तेव्हा एकाने त्याबद्दल न्यायालयात फिर्याद दाखल केली की “राणेंना जर खरोखरच माहिती असेल तर त्यांना ते सर्व कळवण्यास भाग पाडून शासनाने संबंधितांवर कृती करावी”. त्यावर न्यायालयाने जवळजवळ असेच म्हटले की “राजकारण्यांच्या बोलण्याला कुठे महत्त्व द्यायचे ते असेच मूर्खपणाचे बरळत असतात.” असे म्हणून त्यांनी ते प्रकरण निकालात काढले. आपल्यालाही आबांच्या बाबतीतही तसेच करावे लागेल.
जे राज्यशासन मराठी शाळांची मुस्कटदाबी करीत आहेत त्यामधील मंत्र्यांना स्वभाषेबद्दल कितीशी आपुलकीची भावना असणार
शुक्रवार, 28 जानेवारी 2011 येथे 11:17 सकाळी
प्रिय श्री सलील कुलकर्णी यांस,
तुमच्या लेखातील मुद्यांशी १००% सहमत.
व्यस्त, शहीद, परिवार……….खरंच किती शब्द उगाचच घुसडले गले आहेत आपल्या मराठीत. स्वर्गिय हा शब्द “स्वर्गवासी” साठी वापरणे म्हणजे याची परिसीमाच झाली.
मराठी वाचवा या आंदोलनाआंतर्गत सर्व प्रथम पत्रकार, वृत्तवाहीन्यांवरील निवेदक तसेच मराठी शिकवणारे शिक्षक यांसाठी शुद्ध मराठीचं प्रशिक्षण आयोजित केलं पाहीजे आणि ते अनिवार्य केलं पाहीजे. पण मग काही लोक “कोणती भाषा शुद्ध” असाच प्रश्न उपस्थित करतील. साधारण १० दिवसांपूर्वी श्री किशोर दरक यांचा सकाळ मधील भाषेचे शिक्षण यांवरील लेख वाचलात का विशिष्ट समाजात, जातीत, शहरात बोलली जाते तीच मराठी शुद्ध म्हणजे प्रमाण मानून मुलांना का शिकवायचं विशिष्ट समाजात, जातीत, शहरात बोलली जाते तीच मराठी शुद्ध म्हणजे प्रमाण मानून मुलांना का शिकवायचं पहिली पासून मुलांना त्यांच्या बोली भाषेतील मराठीत सर्व विषय शिकवावेत……….यासारखे आणि बरेच गोंधळाचे मुद्दे त्या लेखात त्यांनी मांडले होते. http://www.esakal.com/esakal/20110118/5301751081729487979.htm
आपलं त्याविषयी काय मत आहे
शनिवार, 29 जानेवारी 2011 येथे 11:47 pm
प्रिय सौ. अपर्णा लळिंगकर अर्थात ’शांतिसुधा’ यांसी,
आपल्या प्रतिसादाबद्दल, अभिप्रायाबद्दल अत्यंत आभारी आहे.
१. प्रस्तुत लेखाबद्दल: आपल्याला हा विषय जर महत्त्वाचा वाटत असेल तर मग आपण सर्वांनी ह्या विषयाच्या विविध पैलूंवर जास्तीत जास्त लोकांसमोर चर्चा करून ह्या विषयाचे महत्त्व अधिकाधिक लोकांच्या मनात बिंबवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. पण त्या आधी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे स्वतःच हिंदीच्या आक्रमणाला बळी न पडण्याची दक्षता सतत बाळगली पाहिजे.
मी आपल्याला एक गोष्ट सुचवू इच्छितो. हे पत्र आपण थेट अंतर्नाद मासिकाचे संपादक श्री० भानु काळे यांना (bhanukale@gmail.com) का पाठवत नाही
किंवा आपण आपला विचारपूर्ण प्रतिसाद अमृतमंथनावरील त्या लेखाच्या (http://wp.me/pzBjo-BF) खालील चर्चा चौकटीमध्ये का नोंदवत नाही
आणि सर्वात उत्तम म्हणजे ह्या दोन्ही गोष्टी का करीत नाही अंतर्नाद व अमृतमंथन ह्या दोन्ही चर्चापीठांवर वाचकांच्या पत्रांना विशेष महत्त्व दिले जाते.
आपल्या पत्रात आपण आपल्याला आलेले असेच अनुभव, अशा प्रकारच्या स्वतःहून आपण स्वीकारलेल्या हिंदीच्या आक्रमणाची आणखी काही उदाहरणेसुद्धा आपण वाचकांच्या नजरेस आणून देऊ शकता व त्याबद्दल आपले मत मांडू शकता.
२. बोलीभाषांबद्दल: बोलीभाषा प्रत्येक ५०-१०० किमीवर बदलते. म्हणूनच तर प्रमाणित भाषा सर्वांशी संवादासाठी व औपचारिक शिक्षणासाठी वापरली जाते. लिहिण्यासारखे खूप आहे. काही विशिष्ट मुद्द्यांबद्दल चर्चा करायची असेल तर तसे करू.
अनिल करंबेळकर म्हणतो आहे:
शुक्रवार, 28 जानेवारी 2011 येथे 6:28 pm
हेच आपल्या मराठी भाषिकांचे दुखणे आहे. महाराष्ट्रात राहतो पण हिंदीशिवाय पान हलत नाही. मी लोकलमध्ये हा अनुभव घेतला आहे. एक उदाहरणच पहा. मी गाडीतून उतरण्यासाठी दरवाजात उभा होतो. मागून एक माणूस मला विचारतो,”आपको उतरना है क्या”. मी म्हणतो पण धक्के मारू नका, स्टेशन आल्यावरच उतरीन. माणूस मराठी होता म्हणून त्याला म्हटले, “तुम्ही मराठी, मी मराठी, मग हिंदीत का बोलता”. त्यावर त्याचे उत्तर, “हिंदीमे किधर बोला”. आता सांगा काय करणार अशा लोकांपुढे.
रविवार, 30 जानेवारी 2011 येथे 11:02 pm
प्रिय श्री० अनिल करंबेळकर यांसी,
आम्ही सर्व अमृतमंथनाचे परिवारसदस्य आपली चीड नक्कीच समजू शकतो. आपण म्हणता तशी स्थिती झाली आहे खरी. पण मला असं वाटतं की मुख्यतः मोठ्या शहरांत ही स्थिती अगदी वाईट आहे, लहान शहरांत कमी. पण लहान शहरे मोठ्या शहरांच्या मागे फरफटत जात आहेत. त्यांच्याच प्रमाणे स्वभाषेला लपवून ठेवून इंग्रजी आणि हिदी भाषांबद्दल आदर बाळगणे म्हणजेच सुशिक्षितपणा, विशालहृदयीपणा अशा चुकीची समजुती त्यांच्या डोक्यात घुसवल्या जात आहेत. मोठ्या शहरातील मंडळी ज्या फ्याशनी करतील त्या आपणही करायच्या नाहीतर आपल्याला अडाणी समजले जाईल अशी जी भीती लहान शहरांत व गावांत असते त्याचाच हा वेगळा अविष्कार. दहा वर्षांपूर्वीपर्यंत अगदी पुण्यातही परिस्थिती बरीच आटोक्यात होती. पण गेल्या काही वर्षांत मोठ्या संख्येने आलेल्या ऐटीत राहणार्‍या आयटी’च्या परप्रांतीयांच्या व देणगी देऊन प्रवेश घेणार्‍या काळ्या पैशाच्या धनिकांच्या पोरट्यांपुढे आपण पूर्णपणे गुडघे टेकल्यामुळे आपल्याच राज्यात आपलीच आई पोरकी झाली. तिच्या नशीबी इतरांच्या भाषांच्याहून खालच्या दर्जाचे जीवन आले. याला कारणीभूत आपणच सर्व नाही काय
आपले राजकारणीही आपलेच प्रतिनिधी. आपल्यालाच आईच्या हलाखीबद्दल लाज, चाड नाही; तर त्यांना कुठीन असणार इतर राज्यांत स्थानिक जनतेच्या प्रचंड दबावामुळेच राजकारणी स्वभाषेच्या संवर्धनाचे धोरण पाळतात. एरवी ती मंडळी स्वतःच्या आईलाही विकण्यास मागेपुढे पाहत नाहीत. आणि तशीच परिस्थिती आज महाराष्ट्रात आहे.
अर्थात आपण मराठीप्रेमींनी सातत्याने, वारंवार आपल्याला जमेल त्या मार्गाने स्वाभिमानाचा प्रसार करीत राहिले पाहिजे. शिवाजी महाराजांनी स्वराज्यासारखी अशक्य कोटीतील गोष्ट शक्य करून दाखवली त्याचप्रमाणे आपणही ही परिस्थिती बदलू शकतो. पण आपली एकी पाहिजे व आपल्या कृतीत सातत्य पाहिजे.
mokewebsitesविनोद सोबले म्हणतो आहे:
शुक्रवार, 4 नोव्हेंबर 2011 येथे 8:37 सकाळी
अशा लोकांना त्यांची जागा दाखवलीच पाहिजे. काहीही झाल तरी चालेल, फक्त आणि फक्त मराठीतच बोलायचं.
त्याला मराठी समजेल कि नाही, मग त्याला कस वाटेल, ह्या सगळ्याचा विचार आपण का करायचा
शनिवार, 5 नोव्हेंबर 2011 येथे 11:43 pm
प्रिय श्री० विनोद सोबले यांसी,
बहुसंख्य मराठी माणसांनी आपल्याप्रमाणे निश्चय केल्यास परिस्थिती सुधारण्यास वेळ लागणार नाही. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या खालील लेखातही या मुद्द्याबद्दल विवेचन केलेले आहे. लेख अवश्य वाचा.
आपल्या आईचा मान आधी आपणच राखला पाहिजे — } http://wp.me/pzBjo-Iv
शुक्रवार, 28 जानेवारी 2011 येथे 7:51 pm
श्री. सलील कुळकर्णी यांचा फेब्रुवारी २०११ च्या ‘अंतर्नाद’मधील लेख मराठी भाषेत हिंदी शब्दांची विनाकारण सरमिसळ करणा-यांच्या डोळ्यात झणझणीत अंजन टाकणारा आहे. आपल्या रोजच्या जीवनात आपण हे सरसकट पाहत असतो आणि हतबल होऊन त्याच्या आहारी जात असतो. श्री. सलील यांचे शतशः अभिनंदन.
रविवार, 30 जानेवारी 2011 येथे 11:05 pm
प्रिय श्री० मंगेश नाबर यांसी,
आपल्या अभिप्रायाबद्दल आभारी आहोत.
आपल्याला एखादे नवीनच तत्त्व समजले व पूर्णपणे पटले, की मग आपला संबंधित गोष्टींकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून जातो. आपण तशा चुकांबद्दल अतिशय जागरूक व संवेदनशील होतो आणि मग तशा अधिकाधिक गोष्टी आपल्या लक्षात येऊ लागतात. त्याचप्रमाणे आता आपण आपल्या भाषेची काळजी घेतलीच पाहिजे व तसे इतरांनाही समजावून देण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.
दीपक गजानन राइरकर म्हणतो आहे:
रविवार, 30 जानेवारी 2011 येथे 11:38 pm
“हिंदी वाक्यम् प्रमाणम्” साठी श्री.सलील कुळकर्णी आणि ‘अंतर्नाद’चे आभार.वाक्यम् ऐवजी शब्दम् असायला हवे होते,असे माझे मत आहे. मराठी भाषेत हिंदी/उर्दू भाषेतील शब्द ही काही नवीन गोष्ट नाही. परंतु अलिकडच्या काळात या दोन्ही भाषेतील शब्द ज्या वेगाने शिरले आहेत ते बघता आपल्या मायबोलीचे अस्तित्वच धोक्यात आल्याचे स्पष्टपणे जाणवते. बरं,एवढ्यावरच हा प्रकार थांबला असता तरी समजण्यासारखे होते. परंतु दिवसागणिक नवनवीन शब्दांची घुसखोरी ही सुरूच आहे.गंमत म्हणजे त्या सर्व शब्दांना मराठीत पर्यायी सुंदर शब्द आहेतच. हे असेच चालत राहिले तर मराठी वाक्यात मराठी-हिंदीचे “प्रोपोर्शन” ६०-४० किंवा ८०-२० असे होईल की काय अशी भीती वाटते. ही भीती काही अनाठायी नाही. उदाहरणच द्यायचे झाल्यास “किल्ली वा किल्ल्या” या शब्दाची जागा “चावी वा चाव्यांनी” अशी घेतली आहे जणू चावी हाच शब्द शुद्ध असावा (आहेच) अशी अनेकांची ठाम समजूत झाली आहे. नवीन पिढीला चावी हाच शब्द योग्य वाटतो, किल्ली काय हे माहीत ही नाही. कहर असा की चावीने मराठी शब्दकोषात स्थान मिळविण्यापर्यंत मजल मारली आहे. अशी अनेक उदाहरणे आहेत. अलिकडच्या काळात मटार(वाटाणा),उद्देश(उद्दिष्ट),तापमान(तपमान),दौड (धाव) असे अनेक शब्द वाक्प्रचारात (नव्हे साहित्यात देखील) दिसून येतात. ही मराठीची मृत्यूघंटाच होय. मराठी बांधव परस्परांशी (हे जाणून देखील की दोघे मराठी भाषिकच आहोत) पूर्णचे पूर्ण वाक्यच किंवा संभाषणच हिंदीतून करायला लागले आहेत हा तर एक स्वतंत्र लेखाचा विषय होऊ शकेल. याविषयाचे गांभीर्य त्वरित ओळखून आपण कृती करूया. फक्त मराठीत बोलूया.
गुरूवार, 3 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:11 सकाळी
प्रिय श्री० दीपकराव (दीपकजी नव्हे) राईरकर यांसी,
आपल्या आपुलकीच्या पत्राबद्दल अतिशय आभारी आहोत.
श्री० सलील कुळकर्ण्यांकडून मिळालेल्या माहितीप्रमाणे आपण हिंदीचा बराच प्रभाव असलेल्या विदर्भात स्थायिक आहात. शिवाय आपल्या आयुष्यातील बराच काळ आपण उत्तर भारतात (बिहारात) घालवला आहे. शिक्षणही कदाचित मराठी शाळेत घेतलेले नसेल. असे सर्व असूनही आपल्या मराठी भाषेची शुद्धता, आशयात स्पष्टपणे दिसून येणारी मायबोलीविषयीची तळमळ, अभ्यासू उत्तर हे सर्व पाहून आपले अत्यंत कौतुक वाटते. सलीलरावांनी आणखी सांगितल्याप्रमाणे आपणही विदर्भातील एका दैनिकात अशाच प्रकारचा मराठी भाषेवरील हिंदीच्या अनिष्ट प्रभावाबद्दल एक उत्तम लेख लिहिला होता.
आपले पत्र वाचल्यावर सूक्ष्म निरीक्षण शक्तीचेही कौतुक करावेसे वाटते. आपण वानगीदाखल दिलेले ’चावी’सारखे शब्द हे आपण मूळ ’किल्ली’सारख्या शब्दांच्या जागी विनाकारण जबरदस्तीने प्रस्थापित करतो आहोत याची ९९% मराठीजनांना पुसटशीही जाणीव नसेल. काही वर्षांपूर्वी कोल्हापूरात जेव्हा लोकांच्या तोंडी किल्ली हा शब्द सर्वत्र ऐकला तेव्हाच आम्हाला ही जाणीव झाली, त्या आधी ह्याची कल्पनाच नव्हती. मटार (हिरवा वाटाणा) ही बहुधा पुणेकरांची विशेष देणगी. मुंबईत महापालिकेच्या, बेस्ट बशींच्या पाट्यांवर व त्यामुळे बर्‍याचदा सामान्य मराठीजनांच्या तोंडी ’सेनापती बापट मार्ग’, ’महर्षि कर्वे मार्ग’, ’सावरकर मार्ग’ असे अशिष्ट शब्द येत असले तरी पुण्याचे कर्मठ विद्वान मात्र त्यांचे ’एस० बी० रोड’, ’कर्वे रोड’ असे शुद्धीकरण करून घेतातच.
आपल्याला एखादे नवीनच तत्त्व समजले व पूर्णपणे पटले, की मग आपला संबंधित गोष्टींकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून जातो. त्यापूढे आपण तशा चुकांबद्दल अतिशय जागरूक व संवेदनशील होतो आणि मग आजूबाजूच्या तशा अधिकाधिक गोष्टी आपल्या लक्षात येऊ लागतात. त्याचप्रमाणे आता आपण आपल्या भाषेची काळजी घेतलीच पाहिजे व तसे इतरांनाही समजावून देण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. आपण सर्वच मिळून यथाशक्य ते सतत करीत राहू. किती परिणाम होईल कोण जाणे. पण केल्यामुळे मनाला तरी कृतकृत्यता लाभेल.
आपण अशिक्षित किंवा अडाणी आहोत असा इतर लोकांचा (गैर)समज होईल अशा भीतीने खरेच कमी शिकलेली आणि त्यांच्याबरोबर स्वतःला अतिशिक्षित म्हणवणारी मराठी माणसे देखील मराठीला बाजूला बसवून इंग्रजी किंवा हिंदीमध्येच बोलतात. अनेकदा समोरचा माणूस मराठी आहे किंवा मराठी जाणतो, याची खात्री असूनदेखील. आता अशा या न्यूनगंडग्रस्त स्वभावाला काय औषध आहे)समज होईल अशा भीतीने खरेच कमी शिकलेली आणि त्यांच्याबरोबर स्वतःला अतिशिक्षित म्हणवणारी मराठी माणसे देखील मराठीला बाजूला बसवून इंग्रजी किंवा हिंदीमध्येच बोलतात. अनेकदा समोरचा माणूस मराठी आहे किंवा मराठी जाणतो, याची खात्री असूनदेखील. आता अशा या न्यूनगंडग्रस्त स्वभावाला काय औषध आहे स्वतःच्या कर्तृत्वाबद्दल आत्मविश्वास असेल तर आपण अशा बाह्य उपकरणांद्वारे सुशिक्षित, हुशार म्हणवून घेण्याचा प्रयत्न करणार नाही.
खरं म्हणजे हिंदी भाषकांचा प्रदेश हा प्राचीन काळी हिंदूंच्या रामकृष्णादी देवतांचा व ऋषिमुनिंचा प्रदेश असला तरी आज शिक्षण, संस्कृती, सम्पन्नता इत्यादी कुठल्याही दृष्टींनी आदर्श प्रदेश मानला जात नाही. अशा परिस्थितीत महाराष्ट्रीयांनी स्वतःच्या भाषेला कम-अस्सल समजून हिंदी भाषा बोलण्यात धन्यता मानावी अशा स्वाभिमानशून्यतेच्या व स्वतःला हीन मानण्याच्या वृत्तीला काय म्हणावे
यावर उपाय म्हणजे आपण सर्वांनी आपल्या राज्यात शक्यतो सर्वत्र मराठीचाच वापर करायचा आणि तोही भेसळमुक्त मराठीचा.
आता थोडेसे वाक्यम्-शब्दम्‌च्या घोळाबद्दल. सलीलरावांचे म्हणणे असे:
(संस्कृत वचने व व्याकरणाचा किचकट कीस याबद्दल वाचायला आवडत नसलेल्यांना कदाचित वाचण्यास कंटाळा येईल.)
पहिला मुद्दा म्हणजे प्रस्तुत लेखात आपला आक्षेप केवळ हिंदी शब्द वापण्याबद्दलच नाही, तर हिंदीच्या सारखे व्याकरण पाळणे किंवा हिंदीच्या धाटणीची वाक्यरचना करण्याबद्दलही आहे. ’मला मदत कर’ याच्या ऐवजी ’माझी मदत कर’ असे म्हणणे किंवा ’मी असे करतो’ या ऐवजी ’मी एक काम करतो’ असे म्हणेणे अशा रचना अयोग्यच आहेत. अशी अनेक उदाहरणे देता येतील. पण लेखात विस्तारभयास्तव त्याबद्दल फार विवेचन केलेले नाही.
दुसरा मुद्दा म्हणजे वाक्य व प्रमाण या शब्दांच्या अर्थसंबंधाबद्दल.
वाक्य ह्याचा इथे अभिप्रेत असलेला अर्थ म्हणजे – a precept, rule, dictum; an aphorism; सिद्धांत; नियम, तत्त्व.
प्रमाण ह्या संस्कृत शब्दाचा अर्थ ’प्रमीयते अनेन इति’ – ज्याचे निकष लावून ज्ञानाच्या सत्यासत्यतेचे, योग्यायोग्यतेचे मोजमाप केले जाते असे हे. म्हणजे ज्याच्या आधारे माणसाला मिळणारे ज्ञान सत्य आहे असे तो मानतो किंवा मानू शकतो त्याला प्रमाण असे म्हणतात. पतंजलि मुनींच्या योगशास्त्रात प्रमाणाचे तीन उपप्रकार सांगणारे खालीलप्रमाणे सूत्र सांगितले आहे.
 (पातंजल योगसूत्राणि – समाधिपाद १.७)
म्हणजे प्रत्यक्ष, अनुमान आणि आगम असे प्रमाणांचे तीन प्रकार आहेत.
प्रस्तुत परिस्थितीत लागू होणारा प्रमाणाचा प्रकार म्हणजे ’आगम प्रमाण’. आगम म्हणजे आप्तवाक्य. इथे आप्त या शब्दाचा अर्थ – ’आप्तस्तु यथार्थ वक्ता’ म्हणजे नेहमी यथार्थ विश्वसनीय, विसंबून-अवलंबून राहण्यासारखा, प्रामाणिक, डोळे झाकून विश्वास ठेवावा असा ज्ञानाचा स्रोत. श्रुति-स्मृति (वेद, शास्त्रे व स्मृतिग्रंथ) इत्यादींमधील ज्ञान (वेदवाक्य, स्मृतिवाक्य, शास्त्रवचन) हेही आगम आहेत. आप्त म्हणजे आदरणीय, विश्वसनीय अशी व्यक्तीही असू शकते. उदा० गुरु (गुरुवचन), मातापिता, आदरणीय ज्ञानी-विद्वान अशी व्यक्ती ज्यांनी आपल्याला केलेला उपदेश नेहमीच हितकर, लाभदायक असणार अशी आपली खात्री असते.
यावरून लक्षात येईल की अशा शास्त्रोक्त ज्ञानाच्या बाबतीत वाक्य किंवा वचन हे शब्द doctrine म्हणजे (धार्मिक) शिकवण, शिक्षण, बोध, उपदेश; किंवा इतर सिद्धांत, (प्रतिपादित) मत, नियम, तत्त्व; यांच्या बाबतीत वापरले जातात. या लेखात हिंदी लोकांनी काहीही म्हटले, कितीही गाढवपणा केला, तरीही आपण त्यांचे म्हणणेच प्रमाण मानतो, त्यांचेच तत्त्व खरे आहे असे मानतो, असा अर्थ इथे अभिप्रेत आहे. आता प्रस्तुत संदर्भात ’वचन’ असा शब्द वापरला नाही. कारण वचन या शब्दाचा अर्थ मराठीत बहुधा ’शपथ, प्रतिज्ञा’ अशा प्रकारचा होतो. म्हणून ’हिंदी वचनम् प्रमाणम्’ म्हणण्याऐवजी ’हिंदी वाक्यम् प्रमाणम्’ असे म्हटले. (अर्थात खरे म्हणजे काटेकोर व्याकरणानुसार ’हिंदीवाक्यम्’ हा एक शब्द पाहिजे, पण हल्ली आपण अनेकवेळा इंग्रजीप्रमाणे समास तोडूनच लिहितो.)
anil gore म्हणतो आहे:
सोमवार, 31 जानेवारी 2011 येथे 9:02 सकाळी
मराठी शब्द असताना हिंदी शब्द, तोही अस्थानी किंवा विपरीत अर्थाचा वापरणे ही चूक आहेक. या चुकीला काही लोक प्रतिष्ठा देत असतील, तर आपण मात्र ही बाब कमीपणाची आहे हे वारंवार सांगत राहिले पाहिजे.-अनिल गोरे(मराठीकाका)
गुरूवार, 3 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:17 सकाळी
प्रिय श्री० अनिल गोरे यांसी,
आपल्या पत्राबद्दल अतिशय आभारी आहोत. आपले म्हणणे अगदी योग्य आहे. स्वाभिमान म्हणजे संकुचितपणा नव्हे आणि न्यूनगंड हीप्रतिष्ठेची बाब नव्हे हे आपण सतत लोकांच्या लक्षात आणून देण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. बर्‍याचदा अशा गोष्टी स्पष्ट झाल्या की मग त्यांना स्वतःहूनच अशा चुका लक्षात येऊ लागतील.
आपल्याला एखादे नवीनच तत्त्व समजले व पूर्णपणे पटले, की मग आपला संबंधित गोष्टींकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून जातो. आपण तशा चुकांबद्दल अतिशय जागरूक व संवेदनशील होतो आणि मग तशा अधिकाधिक गोष्टी आपल्या लक्षात येऊ लागतात. त्याचप्रमाणे आता आपण आपल्या भाषेची काळजी घेतलीच पाहिजे व तसे इतरांनाही समजावून देण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.
सोमवार, 31 जानेवारी 2011 येथे 10:36 सकाळी
प्रिय संपादक ‘अंतर्नाद’, श्री. भानु काळे यांस,
आज आपल्याला हे लिहिण्याचे कारण, की आपला फेब्रुवारीचा अंक. या अंकावरील कुसुमाग्रजांचे सुबक छायाचित्र आणि अंकातील मराठी भाषेचा आपल्याच प्रदेशात, आपल्या समाजात, आग्रह धरणा-या चार विचारी लेखकांचे विचार करायला लावणारे लेख. यातील श्री. सलील कुलकर्णी ( की श्री. सलील कुळकर्णी  ) यांचा लेख, ” हिन्दी वाक्यं प्रमाणं “, मला पुनःपुन्हा वाचावासा वाटला. या पत्रात मी फक्त याच लेखावर लिहिणार असलो तरी इतर तीनही लेख त्याच तोडीचे आहेत. त्या सर्व लेखकांना आणि मुखप्रुष्ठ्कार श्री. ल.म. कडू यांना माझे धन्यवाद कळवा.
भानुराव, मी जरी मूळचा मराठी असलो, तरी आमच्या गेल्या तीन पिढ्या कोलकात्यात म्हणजे कट्टर बंगभाषी लोकांच्या सहवासात गेल्या आहेत. शिवाय माझे व्यवसायानिमित्त दक्षिणेपासून पश्चिम ते ईशान्येपर्यन्त भ्रमण सतत चालू असते. येथे सर्वत्र मला त्या त्या भाषांचे वर्चस्व दिसून आले आहे. अपवाद आपल्या मराठी भाषेचा आणि संस्कृतीचा. आपण मराठी भाषिक फारच सोशिक बुवा, असे मला तुलनेने सांगावे लागते. सीमा प्रांतात सोडा, पण मुम्बई व पुण्यात मराठीचे प्रमाण कमी कमी झाले आहे. येथे मला कोणत्याही भाषेला किंवा प्रान्तान्ना कमी लेखायचे नाहीये. किंबहूना आपण आपली अस्मिता कशी जपावी हे तेथे जाउन शिकावे. एकच गोष्ट आपल्या समोर मांडतो. महाराष्ट्रीय असलेले पण भारताच्या अखंड एकात्मतेचा आदर्श असलेले श्री. एकनाथजी रानडे तमिळ प्रदेशात जाउन कन्याकुमारीच्या समुद्रकिना-यावर स्वामी विवेकानंद यांचे अभूतपूर्व असे स्मारक जनतेच्या सहकार्यावर उभारतात, तर काही वर्षांनंतर त्या भव्य स्मारकाशेजारी कुणा प्राचीन तमिळ कवीचे त्याहून तिप्पट उंचीचे स्मारक उभे केले जाते. ते पाहिल्यावर विवेकानंद स्मारक खुजे वाटावे. त्याची शोभा कमी व्हावी, हा हेतु नसेल ना  याचे तेथे कुणालाही जाणवू नये याचे आश्चर्य वाटते.
यावर श्री. सलील यांनी दिलेला उतारा हाच प्रभावी मंत्र आहे. त्यांची अनुदिनी ( ब्लॉगसाईट ) म्हणजे ते आपले विचार प्रत्यक्ष आचरणात कसे आणतात, याचे उत्तम उदाहरण आहे. सलील यांच्या अनुदिनीचा पत्ता त्यांच्या आपण पान १३ वरील दिलेल्या माहितीत द्यायला हवा होता.
ती आहे : https://amrutmanthan.wordpress.com/ . त्यांचे घोषवाक्य आहे – मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी माणसे… मराठी संस्कृती व तिच्याच अनुषंगाने भारतीय संस्कृती. सर्व लेख मुख्यतः याच सूत्राला धरून असतात. तिच्यावरील लेखांवर नजर टाकावी.
११७, दुर्गा प्रसाद, हाजरा रोड, कोलकाता ७०० ००५.
गुरूवार, 3 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:40 सकाळी
प्रिय श्री० निखिल शाळिग्राम यांसी,
आपले पत्र वाचल्यावर ते ’तीन पिढ्या बंगालात घालवलेल्या’ एका मराठी माणसाचे असेल असे शक्यच वाटत नाही. तीनशे पिढ्या महाराष्ट्रात घालवलेल्या आमच्या कितीशा मराठी बांधवांना एवढे उत्तम, सहज, विचारपूर्ण, स्वाभिमानाने ओथंबलेले व शब्द-अर्थ-व्याकरण या तिन्ही दृष्टींनी चोख असे मराठी लिहिता येईल याबद्दल शंकाच वाटते.
आपण ’भानुजी’ असे न म्हणता ’भानुराव’ म्हणालात; यातच सर्वकाही आले. एवढी एक गोष्टसुद्धा आपल्या मराठी भाषेच्या आणि मराठी संस्कृतीबद्दलच्या ज्ञानाबद्दल व आपल्या दर्जेदार मराठी वाचनाच्या छंदाबद्दल बरेच काही सांगून जाते.
श्री० सलील कुळकर्णी म्हणतात त्याप्रमाणे स्वभाषा व स्वसंस्कृतीबद्दलचे प्रेम म्हणजे काय हे त्यांना बंगालात (खडगपूर येथे) पाच वर्षे वास्तव्य केल्यावरच लक्षात आले. जो माणूस महाराष्ट्राबाहेर इतर राज्यांत व इतर देशांत प्रवास करतो, वास्तव्य करतो, तेथील लोकांच्या स्वतःच्या संस्कृती, भाषा, देश, परंपरा इत्यादींबद्दलचा अभिमान, त्यानुसार त्यांचे वागणे याचे जो निरीक्षण करतो त्यालाच महाराष्ट्रीयांत काय न्यून आहे याची स्पष्ट जाणीव होते. अन्यथा इथेच आयुष्य काढणार्‍यांची वृत्ती बर्‍याचदा कूपमंडूक बनलेली आढळून येते. आपल्या पत्रावरूनही ह्याच सिद्धांताला बळकटी मिळते. मात्र इतर भाषिकांना स्वाभिमानाची शिकवण आईच्या पोटात असल्यापासूनच मिळते. त्यासाठी आपल्या गावाबाहेरही पाऊल टाकण्याची त्यांना आवश्यकता नसते. आणि हे सर्व केवळ श्रीमंतच नव्हे तर आसाम, उडिस्सा (नक्की उच्चार आपणच सांगावा), व इतर गरीब राज्यांच्या बाबतीतही तेवढेच सत्य आहे.
आपल्या उत्तम पत्राबद्दल पुन्हा एकदा आपले आभार मानतो.
नेहमी संपर्कात राहू. महाराष्ट्रात येण्याचा बेत केल्यास कळवा.
अपेक्षा चौधरी म्हणतो आहे:
मंगळवार, 1 फेब्रुवारी 2011 येथे 11:31 सकाळी
आपला लेख वाचला ,खूप आवडला ,केवळ तुमचा आहे म्हणून नव्हे तर वास्तविकता आहे नि वाचनीय आहे म्हणून ,
मराठी लेखनात माझ्याही खूप चुका होत आहेत तुम्ही सांगितल्या प्रमाणे सुधारणा करीत आहेच .हा लेख इतरांनाही पाठविला आहे .
आपले दोन्ही मेल आय डी आहेत माझ्याकडे,खरे तर अलीकडे बनावट नावाने खूप मेल येतात म्हणून या आधीचा माझा मेल मी त्याकरीताच पाठविला होता .
आपण वेळोवेळी माझ्या मेल ला उत्तर देता त्यासाठी आभारी आहे
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:11 सकाळी
प्रिय अपेक्षा चौधरी यांसी,
आपले लेखन वाचताना एक वेगळाच अनुभव येतो. पूर्वी शंकर-जयकिशन या संगीतकार जोडीने दिलेल्या गाण्यांच्या संगीतातील शंकरची गाणी कुठली व जयकिशनची कुठली ही ओळखणे हा स्वतःला तज्ज्ञ म्हणवणार्‍या रसिकांचा खेळ असे. त्याचप्रमाणे आपले लेखन वाचतानाही त्यात दोन भिन्न व्यक्तींच्या लेखनाची सरमिसळ झाली आहे असे वाटत राहते. लेखाचा काही भाग उत्कृष्ट अभिव्यक्ती असलेला व उत्कृष्ट मराठी भाषेची जाणकार असणार्‍या व्यक्तीने लिहिला असावा असे वाटते. तर कधी कधी थोडासा भाग आंग्लमाध्यमशिक्षित, मराठीचे मर्यादित वाचन व जाण असणार्‍या व्यक्तीने मराठीत लिहिण्याचा प्रयत्न केलेला असावा असा वाटतो. आम्हाला वाटते की आपल्यात एका चांगल्या लेखकाच्या प्रतिभेच्या गुणाचे अंकुर आहेत. आपण त्याला योग्य ते खतपाणी घालून त्याची परिश्रमपूर्वक जोपासना करावी. आपण सरावाने उत्तम लेखन करू शकाल अशी खात्री वाटते. जगप्रसिद्ध वक्ता चर्चिल ह्याची गोष्ट आपल्याला माहित असेलच.
राजेंद्र फडके म्हणतो आहे:
मंगळवार, 1 फेब्रुवारी 2011 येथे 5:10 pm
तुमचा ‘अंतर्नाद’ च्या ताज्या अंकातील ‘मराठी’ वरील लेख फारच आवडला. योग्य विषयावरील, योग्य शब्दात मांडलेले विचार वाचून फारच समाधान झाले.
लेख थोडा ‘पसरट’ झाला आहे, आणि काट-छाट करून जास्त परिणामकारक होईल, असे माझे मत असले, तरी ते ‘auditor ‘ ची छिद्रान्वेषी सवय असे म्हणून दुर्लक्ष केले तरीही हरकत नाही
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:16 सकाळी
प्रिय श्री० राजेंद्रराव यांसी,
आपल्या विचारपूर्ण आपुलकीच्या प्रतिसादाबद्दल, अभिप्रायाबद्दल अत्यंत आभारी आहोत.
आपल्या पत्रात आपण आपल्याला आलेले असेच अनुभव, अशा प्रकारच्या स्वतःहून आपण स्वीकारलेल्या हिंदीच्या आक्रमणाची आणखी काही उदाहरणेसुद्धा आपण वाचकांच्या नजरेस आणून देऊ शकता व त्याबद्दल आपले मत मांडू शकता.
शुद्धमती राठी म्हणतो आहे:
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 1:14 pm
सलील’जीं’ना पत्र लिहिणार्‍या राजेंद्रांना राजेंद्रराव म्हटले हे आवडले.
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 4:26 pm
प्रिय श्रीमती शुद्धमती राठी यांसी,
शिवाजी, संभाजी, बाळाजी अशा प्रकारे नावातच जी हा आदरार्थी प्रत्यय (honorific termination) पूर्वी जोडून पूर्ण नाव तयार केले जाई हे खरे आहे. तेव्हा मग तसेच नाव मानले जाई. शिवाजी हा माणूस आपले नाव शिवाजी असेच लिही. पण केवळ आदरार्थी संबोधनापुरते नावापुढे ’जी’ जोडणे (उदा० अमिताभजी, राखीजी, लताजी इत्यादी) हा प्रकार मराठीत उत्तरेमधूनच आलेला असावा.
शीखात सर्वांच्या नावापुढे ’साहेब’ असे आदरार्थी अव्यय जोडण्याची पद्धत असावी असे वाटते. उदा० ग्रंथसाहेब.
पूर्वी मराठीत बहुधा ’राव’ (राऊचा अपभ्रंश), ’पंत’, ’बुवा’, ’भाऊ’, ’दादा’, इत्यादी आदरार्थी किंवा आपुलकीदर्शक जोडशब्द पुल्लिंगी नावांच्यापुढे लावले जात. स्त्रियांच्या बाबतीत बाई हे आदरार्थी बिरुद असे. उदा० राणी लक्ष्मीबाई, संत जनाबाई, राजमाता जिजाबाई, श्रीमती नाथीबाई ठाकरसी, बाई यमुनाबाई नायर रुग्णालय इत्यादी.) पूर्वी बाई हा शब्द इंग्रजीमधील लेडी या उच्च बहुमानार्थी शब्दाच्या तोडीचा मानला जात असे.
पण हल्ली मराठी माणसाला इंग्रजी किंवा हिंदी शब्दप्रयोग, वाक्यप्रयोग केल्याशिवाय वाक्याला पुरेसा जोर, महत्त्व, मान, लाभला आहे असे वाटत नाही त्याचप्रमाणे “राव आणि पंत या शब्दांत काही पुरेसा आदर व्यक्त होत नाही व त्यासाठी इंग्रजीमधील सर किंवा हिंदीमधील जी असे शब्दप्रयोग करणे अपरिहार्य आहे” असे इंग्रजीच्या मानसिक गुलामगिरीत रुतलेल्या व दिल्लीश्वरांपुढे हांजी-हांजी करण्यात धन्यता मानणार्‍या महाराष्ट्रातील निरभिमानी धुरिणांना वाटू लागले. त्यामुळे सुमारे ४०-५० वर्षांपूर्वी ही ’जी-जी’ची मोठी लाट आली. “यशवंतराव चव्हाणांच्या यशवंत या नावापुढे केवळ मराठीतील राव हा जोडशब्द लावण्याने त्यांच्याबद्दल पुरेसा आदर व्यक्त होणार नाही” अशा विचाराने रावच्याही पुढे जी लावून यशवंत चव्हाणांना यशवंतरावजी चव्हाण असे एकापुढे एक आदराचे डबे लावलेली नावाची आगगाडी बहाल केली गेली.
मराठी स्वाभिमानाचे अत्युच्च प्रतीक असणार्‍या स्वतः स्वातंत्र्यवीर सावरकरांना तात्याराव व त्यांच्या बंधूस बाळाराव असेच म्हणत हे मात्र आम्ही नेहरूजी, इंदिराजी, अटलजी, राजीवजी, सोनियाजी, राहूलजी, प्रियांकाजी यांच्यापुढे ’जी-जी’चे पोवाडे गात असताना पूर्णपणे विसरलो.
शेवटी “हिंदी वाक्यम् प्रमाणम्” हेच आपण अंतिम सत्य मानतो.
शुद्धमती राठी म्हणतो आहे:
शुक्रवार, 4 फेब्रुवारी 2011 येथे 8:14 pm
दुर्दैवाने, मला अमृतमंथनवर श्री. सलील कुलकर्णी यांच्या लेखाचा उर्वरित भाग वाचता आला नाही. विविध प्रकारे दुव्यांवर टिचक्या मारून पाहिल्या, पण प्रत्येक टिचकीनंतर अमृतमंथनचे तेच ते पान उघडते. फक्त एकदा, हा लेख पीडीएफ़ डॉक्युमेन्ट या फ़ॉर्‌मॅटमध्ये आहे आणि तो वाचण्यासाठी आपल्याला योग्य ते सॉफ़्टवेअर उतरवून घ्यायला पाहिजे असे काहीसे आले. यापूर्वी अमृतमंथन किंवा मराठी + एकजूट यांवरील लेख वाचताना असली अडचण कधीही आली नव्हती.
त्यामुळे सलील कुलकर्णींच्या लेखावर काहीही प्रतिक्रिया देणे शक्य नाही. एकतर अंतर्नादचा अंक मिळवून वाचला पाहिजे किंवा अमृतमंथननेच काहीतरी करून लेख वाचण्यायोग्य लिपीत प्रकाशित केला पाहिजे.
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:57 सकाळी
प्रिय श्रीमती शुद्धमती राठी यांसी,
नक्की काय अडचण आहे ते समजायला मार्ग नाही. आता पुन्हा तपासून पाहिले तर सर्व योग्य दिसते आहे. इतर कोणीही तशी तक्रार केलेली नाही. आपण खालील दुवा उघडून पहावा. थेट लेखाच्या पी०डी०एफ०चा दुवा आहे.
शुद्धमती राठी म्हणतो आहे:
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 1:10 pm
जमले नाही. आपण दिलेल्या दुव्यावर टिचकी मारल्यावर ’आपल्याला हे पान उघडायचे आहे की जपून ठेवायचे आहे’ अशी पृच्छा करणारी एक संवादपेटी उघडते. काहीही करून पान उघडायचा प्रयत्‍न केला की परत अमृतमंथनचे तेच ते पान उघडते. लेखाचा दुवा उघडण्यासाठी कुठलीतरी खास प्रणाली संगणकावर असायला हवी असे वाटते. इतरांच्या संगणकावर ती प्रणाली आधीच स्थापलेली असावी.
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 3:54 pm
प्रिय श्रीमती शुद्धमती राठी यांसी,
आता काय करावं ते सुचत नाही. इतर कोणलाही अशी अडचण येत नाही. आपल्याला देखीलप्रथमच, याच लेखासंबंधात आली. मग तो अमृतमंथन-वर्डप्रेसचाच दोष असेल का असलाच तर काय करावं असलाच तर काय करावं याबद्दल नक्की कोणी काही उपाय (आपल्याला अभिप्रेत असलेली खास प्रणाली) सुचवू शकेल काय
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:45 सकाळी
प्रिय श्री० विपिन मुसळे यांसी,
आपल्या अभ्यासपूर्ण प्रतिमताबद्दल (feedback) अत्यंत आभारी आहोत. बर्‍याच दिवसांनी पुन्हा अमृतमंथनाच्या चर्चापीठामध्ये सहभागी झाला आहात. स्वागत.
पुस्तक या शब्दाची नक्की व्युत्पत्ती ठाऊक नाही. आपटेंच्या संस्कृतकोशात तो शब्द आहे. मोल्स्वर्थ यांनी तो शब्द मूळ संस्कृत आहे असेच दाखवले आहे. कृ० पां० कुलकर्ण्यांच्या व्युत्पत्तीकोशात तो शब्द दाविडी पुसु, पुस्त या शब्दांपासून तयार झाला अशी नोंद आहे. पण नक्की काहीच कळत नाही.
टिळकांच्या वरील लेखात सांगितल्याप्रमाणे अपवाद म्हणून काही शब्द ’पिठांत मीठ’ या न्यायाने स्वीकारायला हरकत नाही. तसेच बस, टेबल, डॉक्टर असे शब्द आपण स्वीकारले आहेत.
आपण म्हणता ते खरेच आहे. शब्दांचा एक गुणधर्म मित्राप्रमाणे आहे. एखादा शब्द नवीन असताना विचित्र, परका वाटतही असेल. पण नित्यवापराने तो ओळखीचा, आपलासा, जवळचा वाटू लागतो. आपण इंग्रजी शब्दच ऐकत राहतो आणि मग मराठी शब्द कधीतरी ऐकला की तो परका, बोजड, विचित्र वाटतो. उदा० आम्हा इंग्रजीप्रचूर भाषा ऐकण्याची सवय असणार्‍या शहरी मंडळींना ’डिस्ट्रिब्यूशन’ हा शब्द ’वितरण’, वाटप’ ह्या शब्दांपेक्षा हलकाफुलका, सोपा, जवळचा () वाटतो. त्याचप्रमाणे ट्रकिया, ईसोफेगस, एक्झिक्यूशन, गायनॅकॉलॉजिस्ट, पॉस्च्यूमस, डायाबीटिस, असे शब्द श्वासनलिका, अन्ननलिका, कार्यवाही, स्त्रीरोगतज्ज्ञ, मरणोत्तर, मधुमेह ह्यांच्यापेक्षा अधिक चांगले वाटतात, नाही का) वाटतो. त्याचप्रमाणे ट्रकिया, ईसोफेगस, एक्झिक्यूशन, गायनॅकॉलॉजिस्ट, पॉस्च्यूमस, डायाबीटिस, असे शब्द श्वासनलिका, अन्ननलिका, कार्यवाही, स्त्रीरोगतज्ज्ञ, मरणोत्तर, मधुमेह ह्यांच्यापेक्षा अधिक चांगले वाटतात, नाही का ते खरोखरच अर्थवाही आहेत का ते खरोखरच अर्थवाही आहेत का हलकेफुलके आहेत का (स्पेलिंगचा चक्रव्यूह तर बाजूलाच ठेवू.) शेवटी ऐकून ऐकूनच ते जिवलग होतात व अंगवळणी (कानवळणी) पडतात व त्यामुळेच ही सर्व मानसिकता बनते.
मध्यंतरी राईलकर सरांच्या एका लेखात वाचल्याप्रमाणे जपानी भाषेतही इंग्रजी शब्दांना धडाधड प्रतिशब्द निर्माण करतात व वापरू लागतात. प्लॅटफॉर्मला ते म्हणतात – चढ-उतार-स्थान. त्यांनी शब्द असे सोपे केले आहेत की सामान्य माणसांना सहज कळावेत.
पूर्वी अनेक वर्षे रेल्वे’ला आगगाडी हा शब्द आम्ही सर्रास वापरत होतो. तेव्हा तो कधीच खुळचट वाटला नाही. बालपणापासून अग्निरथ हा शब्द ऐकला तर तोही योग्य वाटला असता. एक उदाहरण सांगतो. लहानपणी आम्ही omelette ला ’अंड्याचा पोळा’ किंवा ’आमलेट’ असे म्हणत असू. जरा मोठे झाल्यावर मूळ इंग्रजी शब्द ऑमलेट असा आहे हे समजले तेव्हा तो शब्द कसातरीच वाटला. ऑमलेट’पेक्षा आमलेट हाच शब्द बरा आहे असेही वाटले. नेहमी नळाला णळ म्हणणार्‍याला तोच शब्द योग्य वाटतो. नळ हा शब्द जेवढा शुद्ध मराठी आहे असे आपल्याला वाटते तेवढाच णळ हा शब्द शुद्ध आहे असे त्याला वाटते. त्याला अयोग्य असेही म्हणावेसे वाटत नाही. कारण त्यात वैश्विक सत्य वगैरे काहीच नाही, साधा सवयीचा, सरावाचा प्रश्न आहे. भारतातील माणसाला डाव्या बाजूने गाडी चालवण्याची सवय असते. तो अमेरिकेत गेल्यावर त्याला काही दिवस विचित्र वाटणारच. अशा अनेक गोष्टी प्रथम त्याला खटकतात. नंतर काही वर्षे (किंवा जेमतेम काही महिनेदेखील) अमेरिकेत वास्तव्य झाल्यावर तोच भारतीय माणूस “आमच्या अमेरिकेत यू नो, वुई ड्राईव्ह ऑन दी राईट साईड ऍण्ड हेन्स मी इंडियात आल्यावर आय गेट ऍब्सोल्यूटली कनफाऊंडेड बिकॉज ऑफ दी फनी सिस्टिम हियर इन दिस कण्ट्री” असे म्हणायला कमी करत नाही.
म्हणूनच स्वभाषेतील शब्द जुनाट व विचित्र वाटण्यामागे ’सवय नसणे’ हेच एकमेव कारण आहे असे आम्हाला वाटते. अर्थात हे मत भारतातील बर्‍याच मंडळींना पटणार नाही ह्याची आम्हाला कल्पना आहे.
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 8:05 सकाळी
अमृतमंथन डॉट कॉम या अनुदिनीचे श्री.सलील कुळकर्णी यांच्या’अंतर्नाद’ मासिकाच्या फेब्रुवारी २०११ च्या अंकातील “हिंदी वाक्यं प्रमाणं” या लेखावर अनेक प्रतिक्रिया येत आहेत. इंग्रजी व हिंदी भाषांमधील शब्दांचे मराठी भाषेत कसे प्रतिशब्द लिहावे याच्या मार्गदर्शनासाठी एक उत्तम अनुदिनी आहे. श्री. नरेंद्र गोळे यांची ती अनुदिनी आहे, http://shabdaparyay.blogspot.com/
तरी मला conformity या शब्दाचा योग्य मराठी प्रतिशब्द हवा आहे. तो त्यात मिळाला नाही. आपण सुचवाल का
शनिवार, 5 फेब्रुवारी 2011 येथे 1:13 pm
प्रिय श्री० मंगेश नाबर यांसी,
एका चांगल्या उपक्रमाबद्दल माहिती दिल्याबद्दल आभार. परिश्रमपूर्वक ही शब्दार्थसूची बनवल्याबद्दल श्री० नरेंद्र गोळे यांचे अभिनंदन करायला पाहिजे.
शब्दकोश निर्मिती हे एक अत्यंत महत्त्वाचे काम असून ते फार विचारपूर्वक करायला पाहिजे. कारण त्यामधील योग्यायोग्य गोष्टींवरून लोक शब्दांचे अर्थ ठरवतात, आणि नवनवीन शब्द प्रस्थापित होतात. त्याचा दीर्घकालीन परिणाम आपल्या भाषेवर होतो. म्हणून त्यात चुका असताच कामा नयेत. सरकारी नोकरशाहीतील बाबूंच्या द्वारे ज्याप्रकारे हिंदीची वाट लावणे चालू आहे; त्यावरून आपण धडा घ्यायला हवा.
प्रस्तुत संकेतस्थळाबद्दल काही निरीक्षणे अशी:
१. बहुतेक शब्द हे तांत्रिक, पारिभाषेतील संज्ञा आहेत. त्यापेक्षा सामान्य माणसाला दैनंदिन जीवनात वारंवार लागणारे शब्द प्रथम घ्यायला हवे होते. यातील अनेक शब्द आम्ही दैनंदिन आयुष्यात कधीच ऐकत, वापरत नाही. उदा० edammame (सोयाबीनसारख्या शेंगा), mutual induction (सहप्रेरणा); nobel elements (राजस मूलद्रव्य); इत्यादी शब्द आपणापैकी कितीजणांनी दैनंदिन आयुष्यात एकदा तरी वापरले असतील का अशी शंका वाटते.
२. काही शुद्धलेखनाच्या/spellingsच्या चुका राहून गेल्या आहेत. त्या काळजीपूर्वक दूर करायला पाहिजेत. अन्यथा लोकांचे गैरसमज होतात. उदा० दिप्ती (दीप्ती); स्थितीस्थापक (स्थितिस्थापक); phenomenona (phenomenon/phenomena); phosporescence (phosphorescence); Branchitis (Bronchitis ).
३. काही शब्दांचे अर्थ अगदीच ढोबळ मानाने दिले आहेत. पण त्यांचे अचूक अर्थ थोडे वेगळे आहेत. उदा० theory (सिद्धांत); conjectural (सहमतीचा); postulates (गृहितके); Astute (तुटकपणे धूर्त, कावेबाज); Blanket (पांघरूण).
४. काही शब्दांचे विज्ञान/शास्त्रातील अर्थ दिले आहेत व सामान्य जीवनातील अर्थांकडे दुर्लक्ष केले आहे. उदा० interference (व्यतिकरण, उच्छेद); series (क्रमवारी); आंदोलक (oscillator).
एकंदरीत पाहता, गोळे साहेबांचे उद्दिष्ट उत्तम आहे, त्यांनी बरेच परिश्रम घेतलेले आहेत. पण अधिकाधिक लोकांच्या उपयोगास येण्याच्या दृष्टीने व लोकांना अचूक तीच माहिती पुरवण्याच्या दृष्टीने त्यांनी थोड्या सुधारणा कराव्यात अशी एक छोटीशी विनंतीवजा नम्र सूचना करावीशी वाटते.
आपले आभार व गोळे साहेबांचे कौतुक व अभिनंदन. त्यांनी इच्छा व्यक्त केल्यास अमृतमंथन परिवारातील भाषाप्रेमी मंडळींनाही सहयोगासाठी आवाहन करता येईल.
ता०क० आपल्या विनंतीप्रमाणे conformity या शब्दाला मराठी प्रतिशब्द सुचवण्यासाठी वाचकांना विचारमंथन व्यासपीठावर स्वतंत्रपणे आवाहन केलेले आहे.
रविवार, 6 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:11 pm
Why cant we write it as हिंदी वाक्यम् प्रमाणम्
सोमवार, 7 फेब्रुवारी 2011 येथे 4:47 pm
प्रिय श्री० ’जय महाराष्ट्र’ यांसी,
आपल्या आपुलकीच्या प्रतिसादाबद्दल आभार. आपण विचारलेली शंकाही जरी कुणाच्या पटकन् लक्षात येण्यासारखी नसली तरीही महत्त्वाची व वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. आता ती विचारमंथनाच्या चर्चापीठावर (पूर्णविराम व लघुरूपचिन्ह एकसारखेच असावे की भिन्न (प्रश्नकर्ता: ’जय महाराष्ट्र’) या शीर्षकाखाली मांडली आहे. पाहूया कोण काय प्रतिसाद देतो ते.
विचारमंथनाच्या संबंधित लेखाखालील चर्चेकडे लक्ष ठेवा. RSS Feed वापरून आपण अमृतमंथनावरील नवीन प्रतिसाद व नवीन लेख ईमेलद्वारे थेट मागवून घेऊ शकता. याबद्दल मदत पाहिजे असल्यास कळवावे.
पूर्णविराम व लघुरूपचिन्ह एकसारखेच असावे की भिन्न (प्रश्नकर्ता: ’जय महाराष्ट्र’) « अमृतमंथन म्हणतो आहे:
सोमवार, 7 फेब्रुवारी 2011 येथे 3:36 pm
शुद्धमती राठी म्हणतो आहे:
मंगळवार, 8 फेब्रुवारी 2011 येथे 1:48 सकाळी
“’चावी’सारखे शब्द हे आपण मूळ ’किल्ली’सारख्या शब्दांच्या जागी विनाकारण जबरदस्तीने प्रस्थापित करतो आहोत याची ९९% मराठीजनांना पुसटशीही जाणीव नसेल. काही वर्षांपूर्वी कोल्हापूरात(हा शब्द कोल्हापुरात असा हवा) जेव्हा लोकांच्या तोंडी किल्ली हा शब्द सर्वत्र ऐकला तेव्हाच आम्हाला ही जाणीव झाली, त्या आधी ह्याची कल्पनाच नव्हती.”
चावी हा शब्द हिंदीतून अलीकडेअलीकडे मराठीत आला आहे असे मला मुळीच वाटत नही. १८३१ साली प्रसिद्ध झालेल्या मोल्सवर्थच्या कोशात किल्ली, चावी. कुंजी, चोरकिल्ली, चोरचावी, चोरकुंजी,गुरुकिल्ली(गुरुचावी नाही) हे सर्व शब्द दिलेले आहेत. ठकारांच्या कोशात(इ.स. २०००) कळसाठी पर्यायी शब्द म्हणून चावी, चाप, घोडा, साधन, युक्ती, शक्कल, हातोटी, खुबी, मर्म, टूक, मेख, मख्खी, गुरुकिल्ली, रहस्य, मर्मस्थान, खोडी, चहाडी, चुगली इत्यादी शब्द दिले आहेत. या यादीत चावी आहेच. भाटवडेकरांचा कोश किल्लीसाठी खुबी,चावी, परवलीचा शब्द, इंगित आणि कळ हे शब्द देतो. एकूण काय, तर चावी(चा चमच्यातला) हे सर्व शब्द दिलेले आहेत. ठकारांच्या कोशात(इ.स. २०००) कळसाठी पर्यायी शब्द म्हणून चावी, चाप, घोडा, साधन, युक्ती, शक्कल, हातोटी, खुबी, मर्म, टूक, मेख, मख्खी, गुरुकिल्ली, रहस्य, मर्मस्थान, खोडी, चहाडी, चुगली इत्यादी शब्द दिले आहेत. या यादीत चावी आहेच. भाटवडेकरांचा कोश किल्लीसाठी खुबी,चावी, परवलीचा शब्द, इंगित आणि कळ हे शब्द देतो. एकूण काय, तर चावी(चा चमच्यातला) हा मराठी शब्द आहे. हिंदीत चाबी/चाभी(च चमेलीतला)आहेत, चावी नाही. मराठी अनेकवचन चाव्या, हिंदी चाबियॉ. माझ्या मते, जी अनेकदा फिरवावी लागते किंवा फिरवता येते ती चावी, आणि जी एकदाच फिरवली की काम होते ती किल्ली. त्यामुळे, नळाच्या तोटीची, घड्याळाची, फोनोची, खेळण्याची ती चावी आणि वाहनाची आणि कुलपाची ती किल्ली.
मंगळवार, 8 फेब्रुवारी 2011 येथे 7:02 pm
प्रिय श्रीमती शुद्धमती राठी यांसी,
आपल्या विवेचनावरून असे लक्षात येते की किल्ली व चावी हे कळ या ढोबळ वस्तूचेच दोन विशिष्ट प्रकार. कुलुप उघद-बंद करण्यासाठी वापरतात तो कळीचा प्रकार म्हणजे किल्ली व घड्याळ, तंबोरा, नळाची तोटी, खेळणे इत्यादी यंत्र चालवण्यासाठी/निटावण्यासाठी (set, adjust करण्यासाठी) वापरतात तो प्रकार म्हणजे चावी असे सर्वसाधारणपणे मानले जाते. अर्थात हा अगदीच कडक नियम नसून थोडाफार लवचिक आहे.
आपण पुरवलेली ही संशोधनात्मक माहिती इतर वाचकांच्या समोर ठेवूया. आभार.
शुद्धमती राठी म्हणतो आहे:
बुधवार, 9 फेब्रुवारी 2011 येथे 4:09 pm
पुस्त, पुस्तक, ग्रंथ इत्यादी : संस्कृतमध्ये पुस्त्(पुस्तयति) हा धातू आहे; अर्थ, आदर करणे(तुला:वास्तपुस्त), बांधणे. ज्याप्रमाणे ग्रंथ्(ग्रंथयति-बांधणे) या धातूपासून ग्रंथ हा शब्द तयार झाला त्याचप्रमाणे तशाच अर्थाच्या पुस्त् धातूपासून पुस्त, पुस्तक, आणि पुस्तिका हे संस्कृत शब्द व्युत्पन्‍न झाले असले पाहिजेत. थोडक्यात काय तर,
पुस्त(क) म्हणजे बांधणी केलेले (कागद वगैरे).
शनिवार, 12 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:18 सकाळी
प्रिय श्रीमती शुद्धमती राठी यांसी,
संस्कृतमध्ये पुस्त् (१० उ०प) पुस्तयति-ते असा धातू आहे खरा पण तो अर्वाचीन संस्कृतमधील असावा असे दिसते. हा धातू आपटेंनी (१० उ०प०) सांगितला आहे तर कलोनच्या शब्दकोशात (१० प०प०) असा दाखवला आहे. जुन्या संस्कृत ग्रंथातील काहीही उदाहरणे सापडली नाहीत. कृ० पां० कुलकर्णींच्या मराठी व्युत्पत्तीकोशात तर स्पष्टच लिहिले आहे की “पुस्तक हे संस्कृतीकरण नंतरचे”.
शुक्रवार, 11 फेब्रुवारी 2011 येथे 11:06 pm
हिंदी वाक्यम प्रमाणम हा लेख वाचला. अनेक मराठीप्रेमिंच्या मनातील साल तुम्ही खुलासेवार मांडला आहे. मराठी सेरीअल्स्मधून तर फार हिंदी मराठी बोलले जाते. हल्ली तुझ्याशी हा शब्द वापरलाच जात नाही. त्याऐवजी तुझ्याबरोबर असे म्हटले जाते. तेरे साथचे भाषांतर.
हा लेख वृत्तपत्रातून यायला हवा. सर्वसामान्य लोकांपर्यंत मातृभाषएविशायीची तळमळ पोचायला हवी. या गोष्टीकडे गांभीर्याने पहिले जात नाही. … माधुरी तळवलकर
शनिवार, 12 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:35 सकाळी
प्रिय श्रीमती माधुरी तळवलकर यांसी,
आपल्या प्रतिमताबद्दल (feedback) आभार. आपण सुचवलेले उदाहरण अत्यंत योग्य आहे. अशी आणखी काही उदाहरणे लक्षात असल्यास अवश्य कळवावीत. आपण दक्ष राहण्यासाठी अशा उदाहरणांची यादीच करायला पाहिजे.
हल्ली वर्तमानपत्रात लेख प्रकाशित होणे फार कठीण झालेले आहे. आपण उत्सवमूर्ती (सेलिब्रिटी) असाल तर आपले काहीही लेखन प्रसिद्ध होते. अन्यथा तसे दुरापास्तच.
अर्थात अंतर्नादचा वाचकवर्ग संख्येने कमी असला तरी तो मराठीची प्रगल्भ जाण असणारा, विचार करणारा आहे, हे महत्त्वाचे.
आपण श्री० सलील कुळकर्णींचे या आधीचे खालील लेख वाचले आहेत काय
सोमवार, 14 फेब्रुवारी 2011 येथे 11:45 सकाळी
भानु काळे यांचे निवडक लेख असलेले एक पुस्तक नुकतेच विकत घेतले. त्यात एक लेख आहे त्यांनी अंतर्नाद कसे सुरु ठेवले या बद्दल.
बरेच दिवसांपासून मनात आहे की अंतर्नाद ब्लॉग वर एक लेख लिहून लोकांना हे मासिक घेण्यासाठी आवाहन करावे. अतीशय सुंदर असलेले मासीक , पण फक्त १५०० च्या आसपास प्रती असतात असे वाचनात आले होते, आणि तेंव्हा पासुनच त्यांच्यावर लिहीण्याचा विचार करतोय, पण राहुन जातं नक्की लिहीतो पुढचे पोस्ट ’अंतर्नाद’ वर.
बुधवार, 16 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:13 सकाळी
प्रिय श्री० महेंद्र यांसी,
आपल्या भावनांबद्दल कौतुक वाटते. मराठीतील वाचक चळवळीस ज्या-ज्या प्रकारे हातभार लावणे शक्य आहे त्या सर्व प्रकारे आपण यथाशक्ती प्रयत्न करीत राहायला पाहिजेत.
आजच्या मितीस ’अंतर्नाद’ हे निर्विवादपणे मराठीतील अतिशय सुंदर मासिकांपैकी एक आहे. मात्र त्याचे वर्गणीदार १५०० पेक्षा नक्कीच कितीतरी अधिक आहेत. अर्थात कुठल्याही मराठी मासिकाचा जीव तो केवढा १०-११ कोटीच्या महाराष्ट्रात ’अंतर्ननाद’सारख्या उत्तम मासिकाचा चार-पाच हजारांचा खप असला तरी आपणा मराठीप्रेमींना ही शरमेचीच बाब वाटायला पाहिजे हे खरेच. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी आपण सर्वांनीच यथाशक्ती प्रयत्न करावेत.
रविवार, 13 फेब्रुवारी 2011 येथे 10:57 सकाळी
प्रिय श्री सलील कुळकर्णी यांस,
आपल्या ‘अंतर्नाद'(फेब्रुवारी २०११)मधील लेखावर अनेक प्रतिक्रिया येत आहेत. मला त्याबद्दल आनंद वाटतो.तथापि एका प्रतिक्रियेवर मला माझे मत मांडावेसे वाटते.श्रीमती माधुरी तळवलकर यांनी प्रतिक्रिया देताना,हा लेख वृत्तपत्रातून यायला हवा,असे मत व्यक्त केले आहे. मलाही ‘साधना’ साप्ताहिकामधील माझ्या पूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या एखाद्या लेखावर तसे सुचवले जात असे. सध्या माझे लेखन गोव्याच्या ‘नवप्रभा’ या दैनिकात प्रसिद्ध होत असते. तेव्हा आता एक दोन लेख ‘लोकसत्ता’कडे पाठवा असे काही मित्र सुचवतात.हा सरळ सरळ ‘अंतर्नाद’,’साधना’,’नवप्रभा’ यांसारख्या तुलेनेने छोट्या नियतकालिकांचा अपमान आहे, असे नाही वाटत  मोठी वर्तमानपत्रेच, ती काय वाचली जातात आणि अन्यत्र प्रसिद्ध झालेले कुठे जाते, असे मला विचारावे वाटते.निदान ‘अंतर्नाद’मध्ये लिहिणा-या श्रीमती माधुरीताईन्नी तरी असे लिहायला नको होते. या संदर्भात मला ग्रंथालीने काही वर्षांपूर्वी एक अभिनव उपक्रम केला होता,त्याची आठवण येते. त्यांनी महाराष्ट्रात सर्वत्र कानाकोप-यात प्रसिद्ध झालेले निवडक लेख, कथा, इत्यादी साहित्य संपादित/ संकलित करून त्याचे ८ खंड प्रकाशित केले होते. त्यातील एक लेख आमच्या कै. वा.वि. भट यांच्या ‘संग्रहालय’ या चक्क १६ पानी मासिकातील कै.वसंत शिरवाडकर यांचा एक उत्तम लेख पुनः प्रसिद्ध केला होता. या मासिकात कै. शरच्चंद्र गोखले यांसारखे विद्वान सातत्याने लिहित असत. माधुरीताईन्च्या प्रतिक्रियेवर आपण दिलेल्या उत्तराशी मी सहमत आहे, हे वेगळे सांगायला नकोच.
मंगळवार, 15 फेब्रुवारी 2011 येथे 11:14 pm
प्रिय श्री० मंगेश नाबर यांसी,
आपली प्रतिक्रिया श्री० सलील कुळकर्णींच्या पर्यंत पोचवली आहे व आपण पुरवलेली माहिती अमृतमंथन परिवारातील सर्वच कुटुंबीयांच्या वाचनासाठी इथे सादर करीत आहोत. आभार.
श्रीमती माधुरी तळवलकरांची भूमिका व भावनाही योग्यच आहेत. खरं म्हणजे आपणा सर्वांच्याच आपल्या मातृभाषेविषयीच्या भावना, तळमळ सारखीच आहे. तिची अवहेलना पाहून अनेकदा आपणा सर्वांचेच हृदय तीळतीळ, कधीकधी तर शेरशेर तुटते. काय करावे ते समजत नाही. मग आपण वेगवेगळे उपाय एकमेकांना सुचवतो. कुठलाही एक उपाय रामबाण नाही हे आपल्याला ठाऊक आहेच. आपल्या मनातील जळजळ, तळमळ, खळबळ इतर बहुसंख्य मराठी मंडळींपर्यंत पोचवण्यासाठी आपण प्रत्येकाने शक्य त्या सर्व, लहानमोठ्या मार्गांचा यथाशक्ती अवलंब करावा. कुठल्या उपायाचा किती परिणाम होईल हे सांगता येणार नाही. पण निदान आपल्याला स्वतःला कर्तव्यपूर्तीचे समाधान तरी नक्की मिळेल. ह्या रोगाची लागण पसरली तर या व्यक्तिगत जळजळीतूनच एक अधिक व्यापक चळवळ जन्म घेऊ शकते.
ज्या वाचकांनी खालील लेख वाचले नसतील त्यांनी ते अवश्य वाचावेत. आपल्या वैफल्यग्रस्त मनाला पुन्हा उभारी मिळू शकेल.
आपले व माधुरीताईंचे मनःपूर्वक आभार. आपणासारख्या मंडळींमुळेच आपल्या आई-मायबोलीला अजूनही थोडीफार आशा आहे.
शुक्रवार, 18 फेब्रुवारी 2011 येथे 6:59 pm
मी नुकतेच एक पुस्तक घेतले विकत भानू काळे यांचे अंतर्नाद मधे प्रसिद्ध झालेले निवडक लेख असलेले, त्यामधल्या एका लेखामधे वाचक संख्या १५०० च्या आसपास आहे असा उल्लेख आलेला आहे .
मी सध्या लिहायला घेतलेला लेख पुर्ण केला, की पुढचा लेख नक्कीच भानू काळेंच्यावर असेल.
मला स्वतःला चांगले लिहिता येत नाही, पण चांगले वाचायला नक्की आवडते. 🙂 धन्यवाद..
रविवार, 13 मार्च 2011 येथे 2:38 सकाळी
प्रिय श्री० महेंद्र कुलकर्णी यांसी,
उत्तरास झालेल्या विलंबाबद्दल क्षमा मागतो.
१५०० वाचकसंख्येचा उल्लेख केला ते पुस्तक लिहिल्याला काही वर्षे झाली असावीत. तेव्हा अंतर्नाद कदाचित आजच्या मानाने नवीन असेल. असो.
अंतर्नादवर अवश्य लेख लिहावा. अंतर्नादसारखे मराठी मासिक हे इतर उथळ, फिल्मी किंवा टॅब्लॉईडस् प्रमाणे भरपूर पैसे कमावण्यासाठी चालवलेले नसते. काही तत्त्वांसाठी केलेले ते एक निष्ठापूर्ण कार्य असते. अशा बाबतीत चोख, प्रामाणिक काम करणार्‍याला आपण यथाशक्य पाठिंबा, प्रोत्साहन द्यायलाच पाहिजे. अंतर्नादबद्दल अवश्य लिहा. अशा उपक्रमांच्या बाबतीत मैखिक विज्ञापना फार महत्त्वाची ठरते.
सोमवार, 14 फेब्रुवारी 2011 येथे 6:47 pm
तुम्हाला saleelk@gmail.com यावर ईमेल पाठवल्यास परत येते.
बुधवार, 16 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:22 सकाळी
प्रिय श्रीमती माधुरी तळवलकर यांसी,
आपला निरोप श्री० सलील कुळकर्णींपर्यंत पोचवीत आहोत. त्यांचा विपत्ता (ई-मेल पत्ता) saleelk@gmail.com असाच आहे. इतर mail to: इत्यादी भाग वगळून नुसत्या नेमक्या विपत्त्यावर पत्र पाठवून पाहावे.
सोमवार, 14 फेब्रुवारी 2011 येथे 6:52 pm
वृत्तपत्रात लेख येण्याबाद्दल्चे तुमचे मत अगदी खरे आहे.
वेगळा विचार मांडणार्याचे लेखन प्रकाशित करण्यापेक्षा अभिनय इत्यादीमध्ये गती असणाऱ्यांचे लेख छापण्यात त्यांना जास्त रस असतो. किती विसंगत न
बुधवार, 16 फेब्रुवारी 2011 येथे 12:39 सकाळी
प्रिय श्रीमती माधुरी तळवलकर यांसी,
आजच्या मराठी वर्तमानपत्रांचा दर्जा, त्यांची भाषा, विशेषतः त्यांच्या चटकदार पुरवण्या पाहिल्या की ती सर्व टॅब्लॉईड प्रकाराकडे अधिकाधिक झुकू लागली आहेत असे वाटते.
अभिनयाची गती कोणाला किती आहे हे कोणी व कसे ठरवायचे महाराष्ट्र शासनाद्वारे सईफ अलि खान या प्राण्याच्या (ज्याच्यावर प्राण्यांची बेकायदेशीर शिकार केल्याचे आरोप आहेत त्याच्या) नावाची पद्मश्री’साठी शिफारस होते आणि त्याच्याहून कितीतरी अधिक चांगला अभिनय करणार्‍या उत्तमोत्तम मराठी नाटक-चित्रपटांतील कलाकारांनी संपूर्ण आयुष्य वेचले असले तरी त्यांना तसा किताब मिळण्याची सूतराम शक्यता नाही. आज हयात असलेल्यांच्या पैकीदेखील डझन दोन डझन कलाकारांची नावे तर नक्कीच सांगता येतील. शिवाय साहित्य, कला, आणि इतर अनेक क्षेत्रात असे श्रेष्ठ लोक आहेत की ज्यांचा पद्मश्री’साठी नक्कीच विचार व्ह्यायला हवा. पण आपल्याला परक्याचा उदो-उदो करून व स्वकीयांची हेटाळणी करून आपण संकुचित नाही तर अत्यंत विशालहृदयी आहोत असे सिद्ध करायचे असते. अशा करंटेपणाला काय म्हणावे
मंगळवार, 15 फेब्रुवारी 2011 येथे 3:34 pm
बुधवार, 16 फेब्रुवारी 2011 येथे 9:31 सकाळी
प्रिय श्रीमती वैशाली चिटणीस यांसी,
अमृतमंथन परिवारात आपले स्वागत असो. अमृतमंथनाला आपल्यासारख्यांच्या आधाराची, आश्रयाची नक्कीच आवश्यकता आहे.
या चर्चाचौकटीच्या खालील “Notify me of new posts via email.” हा पर्याय स्वीकारल्यामुळे आपल्याला यापुढे अमृतमंथनावरील प्रत्येक नवीन लेखाबद्दल ताबडतोब सूचना मिळत जाईल. तो वाचून आपण आपले प्रतिमत (feedback) किंवा आनुषंगिक माहिती लेखाच्या खालील चर्चाचौकटीमध्ये नोंदवू शकता.
मराठी भाषा व संस्कृतीच्या उत्कर्षासाठी प्रयत्न करीत असताना कविश्रेष्ठ माधव जुलियनांच्या खालील ओळी ध्यानात ठेवू.
हिचे पुत्र आम्ही हिचे पांग फेडू, वसे आमुच्या मात्र हृन्मंदिरी
जगन्मान्यता हीस अर्पू प्रतापे, हिला बैसवू वैभवाच्या शिरी ॥
मराठी असे आमुची मायबोली…… (कवी माधव जुलियन)
मंगळवार, 15 फेब्रुवारी 2011 येथे 9:56 pm
मान देण्यासाटी राव हा शब्द जसा आपल्याला पुरेसा वाटत नाही, तसेच ताई, दादा या शब्दाविशायीही होते. हल्ली तिची दीदी आणि दादाचा भैया झाले आहे. माझा मुलगा मात्र ताई म्हणतो.
बुधवार, 16 फेब्रुवारी 2011 येथे 10:14 सकाळी
प्रिय श्रीमती माधुरी तळवलकर यांसी,
आपण अगदी चपखल उदाहरणे दिलीत. या सर्वाला आपला न्यूनगंडच मूळतः कारणीभूत आहे. त्यामुळेच बायकोची ओळख करून देताना तिला ’मिसेस’ असे न म्हणता ’पत्नी’ किंवा ’बायको, सौभाग्यवती, गृहिणी, गृहस्वामिनी, मालकीणबाई’ इत्यादी कुठल्याही नावाने संबोधल्यास ती जागच्या जागेवर घटस्फोटच देईल अशी भीती (एरवी मनात तशी स्वप्ने अनेकदा पाहिलेली असली तरीही) वाटते. तशीच परिस्थिती मिस्टर (पती, नवरा, घो, दादला इ०), टॉयलेट (संडास, परसाकडे) अशा अनेक शब्दांची. स्वतःला पप्पा-मम्मी असे मुलांकडून म्हणवून न घेतल्यास समाजात आपल्याला अडाणी समजले जाईल असा केवळ कमी शिक्षितच नव्हे तर उच्चशिक्षितांचाही ठाम समज असतो. गुलामगिरीच्या भावनेतून ’साहेबांची’ भाषा ही उच्च, कुलीन, अभिजनांत बोलायची भाषा, असे समीकरण आपल्या मनात ठसल्यामुळे जुन्या साहेबांचे इंग्रजी शब्द व नवीन साहेबांचे हिंदी शब्द आपण त्यांच्याबद्दलच्या वचकाखाली वापरतो. पुढे ते कानवळणी पडल्यावर तेच शब्द योग्य, चपखल, जोरदार, अन्वर्थक, सर्वमान्य असे वाटू लागते. हा सर्व सवयीचा परिणाम. धोतर नेसलेला माणूस विद्वान असला तरी त्याचा आपण मान राखत नाही आणि सुटाबुटातील गोरा मूळचा अतिसामान्य असला तरी त्याच्याकडे आदरसंकोचाने पाहतो तसलाच हा प्रकार.
प्रस्तुत लेखातील खालील परिच्छेद या विषयाच्या अनुषंगाने आहेत.
हिंदी चित्रपट संपूर्ण भारतात….. (विहिरीचे पाणी मचूळ असले तरीही)
शिवाजी महाराजांनी भाषाशुद्धीसाठी….. (शिवाजी महाराजांची प्रगल्भता व दूरदृष्टीबद्दलचा परिच्छेद)
स्वातंत्र्ययुद्धाच्या काळात तसेच स्वातंत्र्यानंतरच्या…..
मराठी भाषा, संगणक व माहिती तंत्रज्ञान (ले० विनय मावळणकर) « अमृतमंथन म्हणतो आहे:
शनिवार, 19 फेब्रुवारी 2011 येथे 2:15 सकाळी
सोमवार, 21 फेब्रुवारी 2011 येथे 5:40 pm
आपल्या भाषेबद्दल असलेल्या स्वाभिमानाने काही वेळेस आपण कूपमन्डूक सारखे वागण्याची शक्यता असल्यामुळे जपून राहणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ भाषेबद्दल अतिशय संवेदनशील असे बांगाली (शिकलेले सुद्धा) कोलकता मधील ‘गोखले रोड’ ला ‘गोखेल रोड’ असेच म्हणतांत. आम्ही मात्र नागपूर मधील ‘टागोर रोड’ ला ‘टगोरे रोड’ असे कधीच म्हणत नाही. आम्ही पण त्यांच्यासारखेच केले नाही म्हणून आमच्यांत काही न्यूनगंड आहे असे नाही, हेच मी सांगू इच्छितो.
आम्ही कधीही विवेकानंदांच्या प्रतिमेसमोर दुप्पट अशी मोठी आपल्या राज्यांतल्या थोरांची प्रतिमा उभारून स्वाभिमान व्यक्त करीत नाही. स्वाभिमानाच्या नादात मराठी माणूस मूर्खपणा करीत नाही, तर त्याला न्यूनगंडही समज़त नाही.
वारंवार आपण न्यूनगंडग्रस्त आहोत असे म्हटल्याने ‘मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी माणसे…’ यांचा कदाचित अपमान होईल असे वाटते.
रविवार, 13 मार्च 2011 येथे 3:56 सकाळी
प्रिय श्री० शां० भास्करभट्ट यांसी,
उत्तरास झालेल्या विलंबाबद्दल क्षमा मागतो.
इंग्रजीसारखी परदेशी आणि त्यात पुन्हा थोटी भाषा. अशा थोटीच्या ओंजळीने पाणी प्यायचे म्हटल्यावर असे घोटाळे होणारच.
बंगाली लोक Gokhaleचा उच्चार pale, sale प्रमाणे गोखेल असा करतात. आपण Tagoreचा उच्चार more, pore प्रमाणे टागोर असा करतो.
एरवी बांद्रा (वांद्रे), गोवा (गोवे किंवा गोयें), सायन (शीव), नासिक (नाशिक) असे अनेक इंग्रजाळलेले उच्चार प्रचलित आहेतच.
आम्ही कधीही विवेकानंदांच्या प्रतिमेसमोर दुप्पट अशी मोठी आपल्या राज्यांतल्या थोरांची प्रतिमा उभारून स्वाभिमान व्यक्त करीत नाही. हे खरे. पण मणिशंकर अय्यर सारख्या अतिसामान्य राजकारण्याने अंदमानातील स्वा० सावरकरांबद्दल अनुदार उद्गार काढून सावरकरांबद्दलचा शिलालेख काढून फेकून दिल्यावरही आपण शेपूट घालून बसतो. आमचे नेते, राज्यातील विविध राजकारणी, राज्यातील व केंद्रातील मराठी मंत्री आणि आम्ही दहा कोटींची जनता तोंडातून ब्रही न काढता गप्प बसलो. म्हणूनच आम्हाला नेहमी गृहित धरले जाते. हे इतर कुठल्याही राज्याच्या बाबतीत घडू शकणार नाही. महाराष्ट्रात मराठीला अनावश्यक (redundant) केली आहे तसे इतर कुठल्याही स्वाभिमानी राज्यात व देशात चालवून घेतले जाणार नाही.
आपल्या चुका, आपले होत असलेले भावनिक अधःपतन आपण मान्य केलेच पाहिजे. अन्यथा त्यावर तोडगा तरी कसा शोधणार
शनिवार, 26 फेब्रुवारी 2011 येथे 8:46 सकाळी
तुमचा ” हिंदी वाक्यं प्रमाणं ” हा लेख आवडला .
इथे नागपूरला तर हिंदीच जास्त प्रचलित आहे .
शाळेत मराठी भाषा शिकविणार्या शिक्षकालाच जर
भाषेच योग्य ज्ञान नसेल तर भाषेची नावड आणि
अधःपतन आणखी वेगाने होत रहाते .
माझ्या कॉन्व्हेंट मध्ये शिकणार्या मुलाला ” डोळ्यात
अंजन घालणे ” चा वाक्यात उपयोग त्याच्या शिक्षिकेने
” बहिणीने भावाला धडा शिकविले तर भावाच्या डोळ्यात
अंजन आले ” ( कुठून आले बुवा  ) असा लिहून दिला होता .
या शिक्षिकेने माझ्या डोळ्यात अंजन घातल्याने मी
मुलाचा भाषांचा अभ्यास घेऊ लागले हे मात्र खरे .
त्यामुळे तो आज उत्तम मराठी लिहू शकतो .
चलभाष हा भ्रमणध्वनी पेक्षा जास्त सोपा पर्याय आहे .
सोपी आणि शुद्ध मराठी ” स्वर्गीय ” झाली आहे .
अभ्यासपूर्ण आणि उत्तम लेखाबद्दल हार्दिक आभार .
रविवार, 13 मार्च 2011 येथे 2:56 सकाळी
प्रिय श्रीमती कल्पना जोशी यांसी,
उत्तरास झालेल्या विलंबाबद्दल क्षमा मागतो.
आपल्या आपुलकीच्या कौतुकाबद्दल आभार. या प्रश्नावर आपण सर्वजण मिळूनच उपाय काढूया.
आपल्या डोळ्यात अंजन (याचा संस्कृतमध्ये काजळ असाही अर्थ आहे) घालणार्‍या अंजनाबाईंना आमचाही (कोपरापासून) नमस्कार सांगा.
दुर्दैवाने गेल्या ३०-४० वर्षांत विदर्भातील हिंदीकरण फारच वाढले. शहराबाहेरील गावाखेड्यांतील बोलीभाषा या मुख्यतः मराठीच्याच बोली आहेत. पण शहरांत मात्र हिंदीचेच फार स्तोम माजले आहे. राज्यभाषा अनावश्यक (redundant) झाली आहे. अर्थात या सर्वाचा दोष आपण आपल्याच माथी स्वीकारायला पाहिजे आणि मग त्याबद्दल सतत यथाशक्ति प्रयत्न करीत राहिले पाहिजे.
’मोबाईलफोन’साठी ’चलभाष’ या प्रतिशब्दाचा आणखी एक फायदा असा की मग ’लॅण्डलाईन’साठी ’स्थलभाष’ असा आनुप्रासिक शब्दही वापरायला मौज वाटते.
खास नागपूरकरांसाठी खालील लेख साक्षात्कारी ठरावेत.
वाचून आपले प्रतिमत (feedback) अवश्य कळवा.
अमृतमंथनावरील इतर लेखही अवश्य वाचा. आपले विचार, मते, सूचना कळवीत जा. अमृतमंथनावरील प्रत्येक नवीन लेख मिळण्यासाठीचा पर्याय निवडू शकता.
शुद्धमती राठी म्हणतो आहे:
शुक्रवार, 18 मार्च 2011 येथे 12:40 सकाळी
इंग्रजी उच्चारांबद्दल गैरसमज : भारतीय शब्दांच्या इंग्रजी उच्चारांबद्दल गैरसमज फार आहेत. हे गैरसमज इंग्रजीत शब्दांची स्पेलिंगे कशी करावीत हे नीटसे माहीत नसल्यानेच, केवळ होतात.
>>एरवी बांद्रा (वांद्रे), गोवा (गोवे किंवा गोयें), सायन (शीव), नासिक (नाशिक) असे अनेक इंग्रजाळलेले उच्चार प्रचलित आहेतच. <<
इंग्रजीत आकारान्त शब्द नाहीत. India चा उच्चार इन्डिअ असा होतो. Chinaचा चायनं आणि Poona चा उच्चार पुनं असा होतो. इंग्रजीत ण नाही, त्यामुळे पुणं होणार नाही. शेवटी आ असा उच्चार हवा असेल तर h लावावा लागतो. उदा० Allah.
इंग्रजीत एकारान्त उच्चार हवा असेल तर ay किंवा ey चा वापर करावाच लागतो. वांद्रे असा उच्चार हवा असेल तर स्पेलिंग Vandre करावे लागले असते. मग परत त्याचा उच्चार काही जणांनी व्हॅन्डर असा केला असता. त्यापेक्षा Bandra असे स्पेलिंग करून जवळजवळ योग्य मराठी उच्चाराचा मान राखला गेला आहे. वबयोरभेदः, यजयोरभेदः अशी संस्कृत सूत्रे आहेत. त्यामुळे व च्या जागी ब वापरणे ही फार मॊठी गलती नाही. संस्कृतमध्ये परवानगी नसली तरी स ऐवजी श वापरणे सर्व भारतीय भाषांना मान्य आहे. त्यामुळे शुभलक्ष्मीचे स्पेलिंग Subbalakshmi, नाशिकचे Nasik, आणि सोलापूरचे Sholapur करणे फारसे चुकीचे नाही. इंग्रजीत अर्धनासिक उच्चार नाहीत. फ़्रेन्चमध्ये आहेत. त्या धर्तीवर मराठीतील गांव, शींव, यांची स्पेलिंगे Ganv वा sheenv अशी करण्यापेक्षा ती Gaon व Sion अशी केली हे इंग्रजांचे आपल्यावर उपकार आहेत. Tagore, Cawnpore, Kirkee, Wanorie, Osmanabad ही स्पेलिंगे कशी योग्य आहेत हे आता ज्याचे त्याने शोधून काढावे. त्याचबरोबर Panjim, Margaon, Pernem, Mapusa, Dabolim ही पोर्तुगीजांनी केलेली स्पेलिंगे कशी योग्य होती तेही पटवून घ्यावे.
मंगळवार, 19 एप्रिल 2011 येथे 4:58 pm
प्रिय श्रीमती शुद्धमती राठी यांसी,
उत्तर देण्यास झालेल्या विलंबाबद्दल क्षमा मागतो.
इंग्रजी व्याकरण, लिपी आणि स्पेलिंगे या बाबतीत खूपच लंगडी आहे. पण तरीही आपण इंग्रजीबद्दल संशोधन करून तिची भलामण करीत बसण्यापेक्षा आपल्या भाषांना आपल्या देशात योग्य स्थान मिळवून देण्याचा प्रयत्न करू या. निदान अमृतमंथनाचा तरी तोच उद्देश आहे.
आपला अभिप्राय इथे नोंदवा. उत्तर रद्द करा.
अनुदिनी उघडण्याआधी हे वाचा
ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (1)
विचार व अनुभव (1)
०१. सप्रेम नमस्कार विनंती विशेष (1)
०२. संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल (6)
०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन (116)
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक (72)
०३.३ मायबोलीतून शिक्षण (44)
०३.४ महाराष्ट्रात मराठीवर अन्याय (16)
०४.१ सविस्तर वृत्त (18)
०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त (29)
०५. वेचक व वेधक (9)
०५.१ वेचक वेधक – अवतरणे, उद्गार व टिपणे (1)
०५.२ वेचक वेधक – टिपणे व लेख (8)
०६. साहित्य, संस्कृती, कला… (31)
०६.९ संस्कृती, कला, परंपरा, इतिहास (10)
०७. गाल्यातल्या गालात, की खोखो हसायचं, तुम्हीच ठरवा… (5)
०८. प्राचीन भारतीय संस्कृती (17)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास, भाषा, ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (10)
०८.२ भारतीय ज्ञानप्रणाली (4)
०८.३ संस्कृत भाषा, वाङ्गमय व लेख (7)
०८.४ प्राचीन भारतीय तत्त्वज्ञान आणि शास्त्रे (2)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती (1)
०९. इतर संकीर्ण विषय (20)
१०. आपुलकीचे दुवे: काही महत्वाच्या संस्थळांचे व अनुदिनींचे दुवे (8)
११. भाषाविचार – लेख, चिंतन, चर्चा (19)
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत (16)
२०. मराठी+एकजूट उपक्रम (6)
३०. विचारमंथन चर्चापीठ (प्रश्न-शंका-सूचना व त्यांवर चर्चा) (10)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया (1)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव (11)
९१. अन्य संकेतस्थळांवरील वाचनीय लेखन (1)
’अमृतमंथन’ अनुदिनीवरील नवीन लेखांबद्दल सूचना मिळवण्यासाठी इथे आपला ईमेल-पत्ता नोंदवा.
प्रशासकीय (नियमितपणे लेखाची प्रत मिळण्यासाठी RSS Feed वापरा):
ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (1)
विचार व अनुभव (1)
०१. सप्रेम नमस्कार विनंती विशेष (1)
०२. संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल (6)
०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन (116)
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक (72)
०३.३ मायबोलीतून शिक्षण (44)
०३.४ महाराष्ट्रात मराठीवर अन्याय (16)
०४.१ सविस्तर वृत्त (18)
०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त (29)
०५. वेचक व वेधक (9)
०५.१ वेचक वेधक – अवतरणे, उद्गार व टिपणे (1)
०५.२ वेचक वेधक – टिपणे व लेख (8)
०६. साहित्य, संस्कृती, कला… (31)
०६.९ संस्कृती, कला, परंपरा, इतिहास (10)
०७. गाल्यातल्या गालात, की खोखो हसायचं, तुम्हीच ठरवा… (5)
०८. प्राचीन भारतीय संस्कृती (17)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास, भाषा, ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (10)
०८.२ भारतीय ज्ञानप्रणाली (4)
०८.३ संस्कृत भाषा, वाङ्गमय व लेख (7)
०८.४ प्राचीन भारतीय तत्त्वज्ञान आणि शास्त्रे (2)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती (1)
०९. इतर संकीर्ण विषय (20)
१०. आपुलकीचे दुवे: काही महत्वाच्या संस्थळांचे व अनुदिनींचे दुवे (8)
११. भाषाविचार – लेख, चिंतन, चर्चा (19)
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत (16)
२०. मराठी+एकजूट उपक्रम (6)
३०. विचारमंथन चर्चापीठ (प्रश्न-शंका-सूचना व त्यांवर चर्चा) (10)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया (1)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव (11)
९१. अन्य संकेतस्थळांवरील वाचनीय लेखन (1)
’अमृतमंथन’ अनुदिनीवरील नवीन लेखांबद्दल सूचना मिळवण्यासाठी इथे आपला ईमेल-पत्ता नोंदवा.
constitution Constitution of India culture education policy English English language Government Hindi India Maharashtra Marathi Marathi Books Marathi language Marathi literature Marathi schools medium of education mother tongue National Language Official Language pride Prof. Manohar Railkar Right to Education Saleel Kulkarni Schedule 8 self esteem State Government अधिकृत भाषा अनुसूची ८ अस्मिता ऐक्य केंद्रशासन गुलामगिरी घटना दैनिक पुस्तक ओळख पुस्तक परिचय पुस्तक परीक्षण प्रा० मनोहर राईलकर भारत भारताची राज्यघटना भारतीय संस्कृती भाषाभिमान भाषाविषयक धोरण मराठी मराठी अस्मिता मराठी कविता मराठीची चळवळ मराठीचे प्रश्न मराठी पुस्तके मराठी भाषा मराठी माणूस मराठी माध्यम मराठी माध्यमातून शिक्षण मराठी लेखन मराठी वाचन मराठी शाळा मराठी संस्कृती मराठी साहित्य महाराष्ट्र मातृभाषा मायबोली राजभाषा राज्यभाषा राज्य शासन राज्यशासन राष्ट्रभाषा लोकसत्ता शिक्षणविषयक धोरण शिक्षणाचा अधिकार शिक्षणाचे माध्यम शुद्धलेखन संविधान सकाळ सलील कुळकर्णी स्वाभिमान
हल्ली सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख:
संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल
ग्राहक तक्रार आता फक्त ‘मराठीतच’ (दै० म०टा० आणि टाइम्स, २९ सप्टें० २०१०)
मराठी विश्वकोश : खंड - १ ('अंक' ते 'आतुरचिकित्सा')
’आमची’ कराची आणि तेथील ’नारायण जगन्नाथ हायस्कूल’ आणि ’गणेशोत्सव’
मराठी भाषा आणि संस्कृती : १९९७ (ले० पद्मश्री अशोक केळकर)
दुवे: मराठी दैनिक वर्तमानपत्रे
पुस्तक परीक्षण - 'ध्वनितांचें केणें' (ले० मा० ना० आचार्य)
शिवछत्रपतीचे चरित्र (बखरकार- कृष्णाजी अनंत सभासद)
मराठी प्रमाणभाषेच्या लेखनाविषयीची माझी संकल्पना (ले० दिवाकर मोहनी)
हल्लीच प्रकाशित केलेले लेख:
 : मराठीमधील उत्तम वाचनसंस्कृतीचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी आगळा उपक्रम
निद्रिस्त परी (ले० डॉ० सरोजा भाटे, अंतर्नाद जून २०१७)
हिंदीच्या एकाधिकारशाहीचा वाढता धोका (ले. शरद गोखले)
क्वांटम मेकॅनिक्स आणि अद्वैत तत्त्वज्ञान (ले० आशिष कुलकर्णी)
‘मराठी-भाषा-दिनाच्या शुभेच्छा’ म्हणजे नक्की काय
टाहो (ले० सई परांजपे, लोकसत्ता, दि० २६ फेब्रुवारी २०१७)
आर्यभाषांची मायभूमी भारतच (ले० डॉ० श्रीकांत तलगेरी)
मराठी भाषा आणि संस्कृती : १९९७ (ले० पद्मश्री अशोक केळकर)
गोहत्याबंदीला सर्वोच्च न्यायालयाने मान्यता का दिली
राष्ट्रभाषा आणि अंधश्रद्धा (ले० प्रा० अनिल गोरे)
दे जन्म मात्र माता, भाषा व्यवहार चालवी सकळ
आर्यांचं भारतावर आक्रमण : पुस्तकाचा समारोप (मूळ लेखक – डेव्हिड फ्रॉली)
पूर्वी प्रकाशित झालेले लेख (Archives)


महाराष्ट्र - Jai Maharashtra Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
विद्यार्थी संघटनांना निवडणुकीपासून दूर ठेवण्याचा डाव
शेतकऱ्यांच्या प्रश्नासाठी शिवसेना आक्रमक
वारीसाठी पुरेश्या बस देत नाही म्हणून वारकऱ्यांचं ठिय्या आंदोलन
कुणी पाणी देता का पाणी...
सुल्तानी संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांपुढे उभा राहिला नवा प्रश्न
बहीण-भावाच्या नात्याला काळिमा; बहिणीचे विचित्र अवस्थेतील फोटो काढले अन्...
खासगी सावकारांच्या जाचामुळे शेतकरी कुटुंबाचं उपोषण
हिंगोलीत रिक्षा चालकाची एसटी ड्रायव्हरला मारहाण
भाजपच्या विजयी उमेदवारांनी काँग्रेसच्या उमेदवाराच्या कारवर हल्ला केल्याचा आरोप
भारतीयांच्या अब्जावधी डॉलर काळ्या पैशांविषयी पहिल्यांदाच खुलासा
यंदा साधारण पाऊस, भेंडवळच्या घट मांडणीतील भविष्यवाणी
रत्नाकर गायकवाड मारहाण प्रकरणी भारिप कार्यकर्त्यांवर खुनाचा प्रयत्न केल्याचा गुन्हा दाखल
लोकप्रतिनिधींची जीभ घसरली, आमदाराची जनतेला दमदाटी
म्हणून 10 दिवसांच्या चिमुरडीला नराधम बापाने पाजले विष
मी जर काँग्रेस मध्ये गेलो असतो तर माझी आई पदरात तोंड घालून रडली असती - राजकुमार बडोले
....म्हणून 2030 पर्यंत पेट्रोल व डिझेल कारची विक्री बंद करण्याचा सरकारचा मानस
परभणीत 30 जणांना विषबाधा
लातुरात रितेश देशमुखचा रोड शो
असे आहे मुंबईतल्या गणपती विसर्जनाचं नियोजन...
भारताचा बांग्लादेशवर दणदणीत विजय...रोहितची दमदार खेळी
पेट्रोलचा भडका कायम, डिझेल मात्र स्थिर
'त्या' मुजोर कार्यकर्त्यांवर कारवाई होणार
ट्विटरवर हिंदीची इंग्रजीवर मात
चेष्टेने गुद्द्वारात सोडली हवा, पण घडलं काही वेगळंच...
गणेश विसर्जनाला 'डॉल्बी'चा आवाज बंदच
तर या सिनेमात दिसली असती करीना कपूर, पाहा फोटो
शरीरसुखाच्या मागणीने बेजार, समलिंगी तरुणाचा मित्रावर सुऱ्याने वार
करीना कपूरच्या ‘या’ खास गोष्टी तुम्हाला माहीत आहेत का
महासुगरण - झटपट रेसिपी


कर्जमाफीनंतरही आत्महत्या सत्र सुरूच : धनंजय मुंडे | पुढारी	Top

होमपेज › Jalna › कर्जमाफीनंतरही आत्महत्या सत्र सुरूच : धनंजय मुंडे
कर्जमाफीनंतरही आत्महत्या सत्र सुरूच : धनंजय मुंडे
कर्जमाफीनंतरही आत्महत्या सुरूच आहे. सरकारला शेतकर्‍यांचा कळवळा असता तर त्यांनी शेतकर्‍यांचा संपूर्ण सातबारा कोरा केला असता; परंतु ज्यांना शेतीतील काही कळत नाही, अशा लोकांच्या हाती सत्ता असल्याने शेतकरी हिताचे निर्णय होत नाहीत.
भाजप सरकारने केलेली फसवी कर्जमाफीची घोषणा, त्यांनतर बोंडअळींची न मिळालेली मदत व आता गारपिटीत शासनाने पाठ फिरवल्याने भाजप सरकार असंवेदनशील असल्याचा आरोप विरोधी पक्षनेते धनंजय मुंडे यांनी केला.
मंठा तालुक्यातील उस्वद देवठाणा येथे गारपीटग्रस्त भागाची पाहणी बुधवार (दि. 14) रोजी त्यांनी केली.
यावेळी राष्ट्रवादीचे जिल्हाध्यक्ष निसार देशमुख अ‍ॅड. रायुकाँचे सरचिटणीस पंकज नाना बोराडे, राकाँच्या ओबीसी सेलचे जिल्हाध्यक्ष अ‍ॅड. संजय काळबांडे, बळीराम कडपे, भाऊसाहेब गोरे, कैलाश सरकटे, वसंतराव जाधव, भास्कर घारे, अशोक सरोदे, माधव काकडे, सुभाष देशमुख, मोहन नाना, प्रवीण सरकटे, प्रभू चव्हाण आदींची उपस्थिती होती.
मी शेतकर्‍यांचा मुलगा असल्याचे जाण
मुंडे म्हणाले की, मराठवाड्यातील शेतकरी सतत नैसर्गिक आपत्तींचा सामना करत आहे. मात्र राज्यातील सरकारला याची जाणीव नाही. शेतकरी आज अडचणीत आहे. त्यांना मदतीची गरज आहे. यासाठी शेतकर्‍यांचा मुलगा व विरोधी पक्ष नेता म्हणून शासनस्तरावर पाठपुरावा करण्याचे आश्‍वासन त्यांनी यावेळी दिले. जगाचा पोशिंदा आज अडचणीत सापडला असून त्याच्याकडे सत्ताधारी दुर्लक्ष करीत आहे. कर्जमाफीसाठी वेगवेगळे निकष लावून व शेतकर्‍यांना रांगेत उभे करून या सरकारने शेतकर्‍यांची थट्टा केली असल्याचा आरोप त्यांनी केला.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


आरोपीसमोर हात जोडणे कोणत्‍या कायद्यात? : आव्हाड (व्हिडिओ) | पुढारी	Top

होमपेज › Mumbai-Thane-Raigad › आरोपीसमोर हात जोडणे कोणत्‍या कायद्यात
आरोपीसमोर हात जोडणे कोणत्‍या कायद्यात
भीमा कोरेगाव येथील हिंसाचारानंतर गेल्या चार-पाच दिवसांपासून महाराष्‍ट्रात तणावाचे वातावरण आहे. या दुर्घटनेस जबाबदार असल्‍याचा अरोप ठेवून शिवप्रतिष्ठानचे संस्थापक संभाजी भिडे यांच्यावर पुणे आणि औरंगाबदमध्ये गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. अशातच सांगलीच्या जिल्‍हाधिकारी आणि पोलिस अधिक्षकांनी मनोहर भिडे यांच्या समोर हात जोडल्याचा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते जितेंद्र आव्हाड यांनी लगेच याचा फोटो आपल्‍या ट्विटरवर पोस्‍ट केला असून, यावरून सोशल मीडियावर उलट-सुलट चर्चा सुरू आहे.
संभाजी भिडे यांच्याविरोधात दाखल केलेले गुन्हे मागे घेण्यासाठी शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्तान संघटनेच्या वतीने सांगलीच्या जुन्या जिल्हाधिकारी कार्यालवर मोर्चा काढला होता. यावेळी निवेदन देण्यासाठी संभाजी भिडे यांच्यासह काही कार्यकर्ते जिल्‍हाधिकारी कार्यालयात गेल्‍यानंतर जिल्‍हाधिकारी आणि पोलिस अधिक्षकांनी भिडे यांच्यासमोर हात जोडले.
वाचा : बनावाची पाळेमुळे शोधा : संभाजी भिडे
हा प्रकार आव्हाड यांना समजताच त्‍यांनी आपल्‍या ट्विटरवर एक पोस्‍ट शेअर केली. यामध्ये त्‍यांनी म्‍हटले आहे की, ‘‘भिडे यांच्यावर भीमा-कोरेगाव प्रकरणी गुन्हा दाखल आहे. अशा आरोपींसमोर सांगलीचे जिल्‍हाधिकारी आणि पोलिस अधिक्षक हात जोडतात. गुन्हे दाखल असलेल्‍या आरोपींसमोर पोलिसांनी हात जोडणे कोणत्‍या कायद्यात आहे सांगलीच्या पोलिस अधिक्षकांना माहित नाही का सांगलीच्या पोलिस अधिक्षकांना माहित नाही का की भिडे यांच्यावर गुन्हे दाखल आहेत ते.’’
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


Maharashtra Times

चहा-कॉफीची सवय 'अशी' सोडा
चहा-कॉफीची सवय 'अशी' सोडा
२३ जुलै १९६८मराठी, हिंदीतून कामकाजमुंबईमुंबई महापालिकेचे कामकाज प्रादेशिक भाषा मराठी आणि राष्ट्रभाषा हिंदी या दोन भाषांतच चालावे अशी मागणी ...
सई ताम्हणकर आता 'अशी' दिसतेय
सापानं लढवलेली युक्ती पाहून थक्क व्हाल
'हे' बेडरूम पाहून तुम्हालाही हेवा वाटेल
शनाया निघाली न्यूयॉर्कला, चैन पडेना...
'तुला पाहते रे'मधील ईशा नेमकी आहे कोण
पाहा: सौंदर्यराणी...बिहार संपर्क क्रांती एक्स...
मटा ५० वर्षांपूर्वी याा सुपरहिट
जेट एअरवेजमधील प्रवाशांच्या नाका-कानातून रक्त
पुण्यात २ अल्पवयीन मुलींवर बलात्कार, एकीचा मृत्यू
गुद्द्वारात हवा सोडली; कामगाराचा मृत्यू
दलित तरुणाशी लग्न; बापानं मुलीचा हात तोडला
पत्नीचे बहिणीसोबत संबंध; पतीची पोलिसांत तक्रार
मटा न्यूज अॅलर्ट सबस्क्राइब करा
दिवसभरातील ठळक बातम्या पाहा तुमच्या डेक्सस्टॉपवर
*केव्हाही ब्राउजर सेटिंग्ज बदलून नोटिफिकेशन्स ऑफ करू शकता.
मटा ऑनलाइन च्या अॅपसोबत


TMT insurance issue TMC TMT | विम्याअभावी टीएमटी बस आगारातच? | Loksatta

प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर सिंचनाचे प्रमाण ३४ टक्के
मुंबई बॉम्बस्फोटातील आरोपीची नेपाळमध्ये गोळ्या घालून हत्या
रिलायन्सच्या सहभागाची मागणी भारताकडूनच
प्रकाश आंबेडकर आणि मायावती यांची भूमिका भाजपच्या पथ्यावर
विम्याअभावी टीएमटी बस आगारातच
विम्याअभावी टीएमटी बस आगारातच
टीएमटीच्या बसगाडय़ांना लक्ष्य करत त्यांच्यावर दगड भिरकावले.
प्रवासी हतबल; प्रशासनाकडून मात्र सुरक्षेची सबब
ठाणे महापालिका परिवहन उपक्रमाच्या बसगाडय़ांना बुधवारी आंदोलनकर्त्यांनी लक्ष्य केल्याने सकाळी ११च्या सुमारास व्यवस्थापनाने प्रवासी वाहतूक बंद करण्याचा निर्णय घेतला. बस चालक, वाहक आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेच्या कारणास्तव ही सेवा बंद करत असल्याचा दावा प्रशासनाकडून करण्यात येत असला तरी टीएमटीच्या बसगाडय़ांना विम्याचे कवच नसल्याने प्रशासनाला हा निर्णय घ्यावा लागल्याची विश्वसनिय माहिती आहे.
भिमा-कोरेगावमधील घटनेच्या पाश्र्वभूमीवर रिपाइंने बुधवारी महाराष्ट्र बंदची हाक दिली. आंदोलनाच्या इशाऱ्यानंतरही टीएमटीच्या बसगाडय़ा पहाटेपासून रस्त्यावर प्रवासी वाहतूक करत होत्या. ठाणे महापालिका क्षेत्रात आणि शहराबाहेरील मार्गावरही वाहतूक सुरळीतपणे होती. सकाळी सातनंतर मात्र भीमसैनिकांचे जथ्थे रस्त्यावर उतरले आणि त्यांनी रास्ता रोको करत वाहतूक बंद पाडली. तसेच टीएमटीच्या बसगाडय़ांना लक्ष्य करत त्यांच्यावर दगड भिरकावले. यामध्ये पाच ते सहा बसच्या काचा फुटल्या. यात कुणीही जखमी झाले नाही.
आंदोलनकर्ते आक्रमक झाल्याचे लक्षात येताच बस चालक, वाहक आणि प्रवासी या सर्वाच्या सुरक्षेच्या कारणास्तव प्रशासनाने बससेवा बंद केली. बंदच्या भितीमुळे रिक्षा तसेच खासगी वाहने रस्त्यावर आली नव्हती. असे असताना सार्वजनिक वाहतुकीच्य दृष्टीने महत्वाची असणारी टीएमटीही बंद झाल्याने प्रवासी हतबल झाले. त्यामुळे सकाळी कामावर निघालेल्या नोकरदार वर्गाला घरी परतावे लागले.
विम्याचे सुरक्षा कवच नसल्यामुळे बुधवारच्या आंदोलनात बसगाडय़ांचे नुकसान झाले तर त्याचा भरुदड टीएमटीच्या तिजोरीवर पडणार आहे. त्यामुळेच टीएमटीने बससेवाच बंद ठेवल्याची चर्चा शहरात सुरू आहे. ठाणे महापालिका परिवहन उपक्रमाने १७ वर्षांपूर्वी राज्य शासनाची मंजुरी घेऊन स्वतंत्र विमा निधी तयार केला होता. टीएमटी बस अपघातातील दाव्यांच्या निकालानंतर याच निधीतून संबंधितांना भरपाईची दिली जाते. त्यामुळे टीएमटीच्या बसगाडय़ांचा विमा उतरविण्यात आलेला नाही. गेल्या काही वर्षांत अपघातांच्या संख्येत वाढ झाल्याने टीएमटीने आता विमा उतरविण्याचा प्रस्ताव तयार केला असून त्यास सर्वसाधारण सभेनेही नुकतीच मान्यता दिली आहे.
विम्याच्या सुरक्षाकवचाअभावी बससेवा बंद करण्यात आलेली नाही. दगडफेकीच्या घटनांमध्ये बस चालक, वाहक आणि प्रवाशांना इजा होऊ नये म्हणून बस बंद ठेवण्यात आल्या होत्या, असे टीएमटीचे व्यवस्थापक संदीप माळवी यांनी सांगितले.
ठाणे महापालिका क्षेत्रात आणि शहराबाहेर टीएमटीच्या सुमारे २५० बसगाडय़ा धावतात. त्यातून दररोज २८ ते ३० लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते. परंतु आंदोलनामुळे बुधवार सकाळपासूनच बस बंद ठेवण्यात आल्याने टीएमटीला लाखो रुपयांच्या उत्पन्नावर पाणी सोडावे लागले. याशिवाय, बसगाडय़ांचा विमा काढण्यात आला नसल्यामुळे प्रशासनालाच काचांच्या दुरुस्तीचा भरुदड सहन करावा लागणार आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
'इंडियन आयडॉल १०'च्या सेटवर नेहा कक्कडने दिली प्रेमाची कबुली
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
एकनाथ खडसेंची वापसी तर शेलारांना मंत्रीपदाची लॉटरी
महेश भट्ट यांच्यासोबतचा फोटो शेअर करणं अभिनेत्रीला पडलं महागात
पुतणीला चॉकलेट दिल्याने शाळकरी मुलाची नग्न धिंड, कोल्हापुरातला धक्कादायक प्रकार
Asia Cup 2018 : विराट कोहलीला वगळल्यास भारताची फलंदाजी अगदीच सामान्य - सौरव गांगुली
लज्जास्पद... गणपतीच्या गळ्यातील हार चोराकडून लंपास
Asia Cup 2018 : मला कोणालाही काहीही सिद्ध करुन दाखवायचं नाही - रविंद्र जाडेजा
manmarziyaan controversy : 'शीख बांधवांच्या भावना दुखाविण्यासाठी 'तो' सीन नव्हताच'
#suidhaagachallenge : शाहरुखच 'किंग' खान,अनुष्काचं चॅलेंज केलं चुटकीसरशी पूर्ण
वरूण-अनुष्काची स्किल इंडियाचे अॅम्बेसिडर म्हणून निवड
Video : अनुप जलोटा-जस्लीनच्या नात्यावर राखी म्हणते....
शाहरुख मुस्लीम की हिंदू  गणेशभक्त अबरामवरुन ट्रोलर्सचा सवाल
नाण्यांच्या खुळखुळाटामुळे ‘टीएमटी’ त्रस्त
पाणघोडय़ाच्या पिल्लाचे पर्यटकांना दर्शन
विसर्जन मिरवणुकीतील पावित्र्य जपण्यासाठी प्रयत्न
‘किबे लक्ष्मी थिएटर’चे ८५ व्या वर्षांत पदार्पण
एनएमएमटीला इंधन दरवाढीच्या झळा
जोगेश्वरीच्या महात्मा फुले शासकीय वसतिगृहाची दुरवस्था
मालकी हक्कासाठी गृहसंस्थांचा लढा
गणरायाच्या निरोपासाठी पालिका सज्ज