भटकंती -- कर्नाटक | Maayboli

मायबोलीचे मोबाईल अ‍ॅप (अँड्रोईड + आयओएस) सर्वांसाठी उपलब्ध आहे.
You are here: मुख्यपृष्ठ /रंगीबेरंगी /नंदिनी यांचे रंगीबेरंगी पान /भटकंती -- कर्नाटक
गेल्या खूप दिवसापासून "कुठेतरी फिरायला जाऊ या ना" अशी भुण भुण कधीपासून आमची चालू होती. त्यात पप्पाना एकुलत्या एका जावयाला कर्नाटकातून तेही स्वतःच्या गावी घेऊन जायचे होतेच होते. आमचा देसायांचा वाडा, गावातले धरण आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे कर्नाटक प्रांत एकदा फिरवून आणायचा होता. अर्थात सतिशला पण फिरायची फारच आवड असल्याने तो तर कधीचाच तयार होता. पण त्याला कर्नाटकामधे सर्वात जास्त उत्सुकता ही तिथल्या वडापची होती. लोकं बसच्या टपावरून प्रवास करतात असे त्याला कुणीतरी सांगितले होते. आईला मंत्रालयमला जाऊन जावयाकडून सुवर्ण रथोत्सव करायचा होता.
पण काही केल्या आम्हाला जायचा योग येत नव्हता. नोव्हेंबरमधे जायचे जवळ जवळ फिक्स झाले तवर आन्ध्रामधे पावसाने थैमान घातले आणि मंत्रालयम पूर्ण पाण्याखाली गेले. मधे आईचे अँजिओप्लास्टीचे ऑपरेशन झाले, त्यामुळे तिला प्रवास झेपेल की नाही याची चिंताच होती. पण एखादी गोष्ट ठरवून करायची म्हटली की होत नाही, अचानकच होते...
शनिवारी सकाळी माझ्या मामाचा फोन आला. आईचे मूळ गाव कुरूबगट्टी (धारवाडपासून १० किमीवर) इथे हनुमान जयंतीची यात्रा होती. हे आईच्या घराण्याचे मंदिर त्यामुळे पूर्ण यात्रा ही मामाकडूनच असते. मामाने यात्रेला यायचे आग्रहाचे निमंत्रण दिले होते. जाणे शक्य नाही हे माहितच होते. तितक्यात आत्याचा फोन आला... तिच्या घराण्याचे देखील मारुतीचे देऊळ.. ते धारवाडपासून ४ किमीवर. त्याचीदेखील यात्रा. आत्याचे पण "तुम्ही याच" असा सज्जड दम. पप्पा आईला इतक्या लांबचा प्रवास करून देणार नाहीत असे आत्याला समजावले.
पण आता माझ्या व योगेशच्या डोक्यात किडा वळवळला होता. असे कितीसे अंतर आहे धारवाड्-रत्नागिरी. (सुमारे ३०० किमी). रस्ता चांगला आहे आणि जायचं तर स्वतःच्याच गाडीने. मग कशाला काय त्रास होतोय..
पप्पाना दाभोळला फोन लावला आणि "पप्पा देवदर्शनाला जाऊया... देवाचे काहीतरी करायला हवे ना.. आई व्यवस्थित येइल, मी डॉक्टरना विचारून आले" इत्यादि इत्यादि मखलाशी केली.
पप्पानी "मला भरपूर काम आहे. रिग बांधणे म्हणजे काय दिवाळीतला किल्ला आहे का मला इथे जेवायलासुद्धा फुरसत नाही" इत्यादि इत्यादि फटाके फोडले...
पप्पा इतके बडबडलेले असल्याने मी सतिशला काहीच विषय बोलले नाही. उगाच ऑफिसमधे फोन करून त्याला काय सांगायचे
पण आमचे पप्पा म्हणजे ग्रेटच आहेत हं दुपारी तीन वाजता त्याचा फोन आला. "निघायची तयारी करा"
पप्पा दाभोळवरून रत्नागिरीला येत होते. वाटेत त्याना रत्नागिरीच्या यार्डमधे काहीतरी काम पण होतंच. तसंच त्यानी सतिशच्या बॉसकडून (हापण पप्पाच्याच गावचा) त्याला चार दिवसाची रजा दे गावाला जायचय हेही सांगून टाकलं परस्पर.
कल्पना करा... सतिशचा बॉस जाऊन सतिशला म्हणला.. "अरे, तुला मी चार दिवसाची रजा दिलीये. नुग्गीकेरीच्या जत्रेला जायला, हे पाचशे रूपये घेऊन माझीपण महापूजेचा पावती कर."
 आणि चार दिवसाची रजा
संध्याकाळी घरात नुसता गोंधळ उठला होता. पाच जण जाणार म्हणजे आमची मारुती नेता येणार नाही. दुसरी मोठी गाडी नेता आली पाहिजे. चार दिवस जायचे तर घरात कोणतरी झोपायला ठेवले पाहिजे. कपडे इस्त्रीचे हवेत. देवळात वाटायला काहीतरी प्रसाद केला पाहिजे. तिथे न्यायला घरचे नारळ उतरवले पाहिजे.
त्यात परत पप्पाने अजून एक तोफ डागली. नुसते धारवाडला जाऊन काय उपयोग आपण कोल्हापूर - नरसोबाची वाडी-औदुंबर- मुधोळ- बागलकोट्-मुचखंडी- बागलकोट- बदामी- धारवाड- रत्नागिरी-असे करत जायचे. अजून वाटेत काही इंटरेस्टिंग असेल तर ते पण पहायचे. गूगल अर्थवर्रून प्रवासाचा अंदाज काढला. चार दिवसात फक्त बाराशे किमी
घरात खूप गोंधळ होता ते बरंच झालं... कुणीच मला हा प्रवास झेपेल का हा विचारदेखील केला नाही.
रविवारी सकाळी भल्या पहाटे तीन वाजता आम्ही उठलो... (जांभई देणारी बाहुली) आणि साडेचार वाजता कोल्हापूरला जायला निघालो. कोल्हापूरमधे जानेवारीमधे सगळेच रस्ते खणलेले असल्याने तिथे लवकरात लवकर पोचायचे होते. (हे कोल्हापूर रस्ते खणणे प्रकरण ज्यानी अनुभवलय त्यानाच समजेल)
सात वाजता कोल्हापूरमधे पोचल्यावर बरेचसे रस्ते चक्क बुजवलेले (डान्बरीकरण नव्हे) पाहून जरा बरे वाटले पण गाडी अजून कोकणातल्याच रस्त्यावर आहे असे वाटत होते.
कोल्हापूरच्या महालक्ष्मीचे सकाळी साडेसात वाजता दर्शन घेतले. तशी फार मोठी रांग नव्हती पण तरीही गाभार्‍यापर्यंत पोचायला पंधरा मिनिटे लागली.
यावेळेला पहिल्यान्दा अंबाबाईचे विश्वरूप दर्शन घडले. अंबाबाईची नुसती मूर्ती अलंकार पूजा वगैरे अजून काहीही झालेली नव्हती. ही अशी काळ्या पाषाणामधली मूर्ती मी प्रथमच पाहत होते. सर्रकन अंगावर काटा आला आणि डोळ्यत पाण्याचा एक चुकार थेंब.... का अलंकार पूजा वगैरे अजून काहीही झालेली नव्हती. ही अशी काळ्या पाषाणामधली मूर्ती मी प्रथमच पाहत होते. सर्रकन अंगावर काटा आला आणि डोळ्यत पाण्याचा एक चुकार थेंब.... का ते मलाही माहित नाही. मूर्तीमधे अप्रतिम तेज आहे.. ती मूर्ती जिवंत आहे, नुसते दगड नाही... इतकेच नव्हे तर आज ही अंबाबाई माझ्याकडे चक्क बघतेय असादेखील एक फील आला.
प्रवासाला निघताना सर्व काही सुरळीत सुखरूप होइल की नाही याची काळजी होती. अंबाबाईने तर आशिर्वाद दिलाच होता.. आता पुढचा प्रवास चालू झाला होता.
देवळातून बाहेर पडलो तर रांग चक्क दक्षिण दरवाज्यापर्यंत येऊन पोचली होती. एवढ्या पहाटे उठून आलो तरी उत्तम दर्शन झाले याचेच समाधान वाटत राहिले. भवानी मंडपात जाऊन तुळजा भवानीचे दर्शन घेतले. इथे आमच्या वाहनचालकाने विलक्षण माहिती दिली. तो मागे कधीतरी एकदा कोल्हापुरात एकटाच आलेला असताना "अंबाबाईचे" देऊळ समजून इथेच दर्शन घेऊन गेला होता. वर जो कुणी कोल्हापुरात देवळात फार गर्दी होती असे सांगितले की "मी गेलेलो तेव्हा देवळात मी सोडून दुसरं कुणीच नव्हतं" हे देखील सांगायचा त्याचा गैरसमज दूर झाला ते एक बरे झालं...
दर्शन झाल्यावर एका उडुप्याकडे पोटभर नाश्ता केला. आणि मग नरसोबा वाडीच्या रस्त्याला लागलो. वाटेमधे टेंबलाईच्या देवळाकडे गेलो, मी पाच सहा वर्षाची असताना पप्पा घाटगे पाटिल मधे बोरवेलच्या कामावर होते आणि इथेच टेंबलाईच्या पायथ्याशी विक्रम नगरमधे आम्ही रहायचो. त्यामुळे कोल्हापूरला गेलो की इथे जाणे मस्ट असते...
इथल्या देवीचे दर्शन घेतले. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे तिथली गुरविण इतल्या वर्षानंतरदेखील आम्ही कधीही गेलो तरी आम्हाला ओळखते.
आम्ही कोल्हापूरमधे होतो, तो काळ पप्पांसाठी खर्‍या अर्थाने स्ट्रगलचा काळ होता. तिथे आम्ही एकाच खोलीत रहायचो... पप्पा आठवडेच्या आठवडे घरात नसायचे. बोरवेलचे काम म्हणजे शेताखेतातून हातात भली मोठी टूल बॅग घेऊन फिरायचं. तिथून सुरूवात केली ते आज इथे येऊन पोचले. साहजिकच तो काळ अजून विसरता येत नाही. किंबहुना, तो काळ आहे म्हणून आज आम्हा सर्वाचेच पाय जमिनीवर आहेत. पैसा काय आज येतो उद्या जातो महत्वाचं असतं ते आपापसातलं नातं..
मला खरं तर झोप येत होती पण आता पप्पांच्या लेक्चरला रंग चढत चालला होता. जावयाचे कोचिंग क्लास घेणे हे त्याचे आवडते काम तसं पण आहेच... आता तर काय विचारायला नको त्याचं अफाट मराठी आणि सतिश तर "कन्नडा नल्ला त्याचं अफाट मराठी आणि सतिश तर "कन्नडा नल्ला त्यामुळे दुभाषाची जबाबदारी माझ्यावर
कोल्हापुरातून आम्ही नरसोबा वाडीला गेलो. आता ऊन चांगलंच पोळत होतं. पण तिथेदेखील उत्तम दर्शन झालं.. तिथे मिळणारी प्रसिद्ध कवठाची बर्फी घेतली आणि इथून औदुंबरला जायचा आमचा प्लान होता..
इथे माझं कधी नव्हे ते डोकं चाललं आणी मी "खिद्रापूर" इथून जवळ आहे जाऊया का असे विचारले. चौकशी करताना खिद्रापूर वाडीपासून फक्त १८ किमीवर असल्याचे समजले तसेच तिथून औदुंबरला जायला रस्ता असल्याचे देखील समजले. या खिद्रापूरबद्दल मध्यंतरी एका मसिकातून बरेच काही वाचले होते.
१८ किमी जायला आम्हाला फक्त एक तास लागला इतका रस्ता दिव्य होता
खिद्रापूर इथे एक कृष्णा नदीच्या काठी शंकराचे देऊळ आहे. "कोपेश्वर" या नावाने. हे ११व्या-१२व्या शतकातील सातवाहन कालीन देऊळ भव्य आहे. तसेच, नक्षीकामदेखील सुंदर आहे. मंदिराचे चार भाग आहेत- स्वर्गमंडप, सभामंडप, अंतराळ कक्ष आणि गर्भ गृह.
स्वर्गमंडप म्हणजे चारी बाजूने बांधलेल्या भिंती.. आणि वर नसलेले छत.. या छतावरून मध्यन्ही ऊन बरोबर स्वर्गमंडपाच्या मधोमध पडते इथे १४ते १५ फूट असा एकच दगडाची मोठी थाळी टाईप आहे. स्वर्गमंडपाभोवती १२ खांब असून सर्वच खांबावर अप्रतिम असे शिल्पकाम केलेले आहे. या स्वर्गमंडपाचा उपयोग यज्ञ करण्यासाठी केला जात असावा.
कोपेश्वराचे हे मंदिर बरेच जुने आहे. असे म्हणतात की कुठल्यातरी मुसलमान सरदाराला हे मंदिर फार फार आवडले आणि त्याने इथेच रहायचे ठरवले पण काफीराची कला मान्य नसलेल्या त्याच्या सेनेने या मंदिराची तोडफोट केली. याविषयी अधिक माहिती समजू शकली नाही कारण, कुणीच गाईड नव्हता.
या मंदिराविषयी पुराणकालीन कथा अशी की, सतीने यज्ञामधे उडी मारल्यावर शंकर खूपच कोपाविष्ट झाले आणि इकटे तिकडे रागाने फिरू लागले. या ठिकाणी आल्यावर त्याचा कोप शांत झाला. त्याच्या मनाला समाधान मिळाले.
संपूर्ण मंदिर हे अर्धवर्तुळाकार अशा ९२ हत्तीच्या गजपीठावर उभारण्यात आलेले आहे.
मात्र,इथे पर्यटनाच्या दृष्टीने कसलीही सोय करण्यात आलेली नाही. वॉश रूम्स, गाईड आणि उपहारगृह अशा बेसिक सुविधाचा देखील अभाव आहे. सर्वात मोठी समस्या ही रस्त्याची आहे. पौराणिक दृष्ट्या आणि पर्य्टनाच्या दृष्टीने इतक्या महत्वाच्या असलेल्या ठिकाणी जाण्यासाठी साधा एक डांबरी रस्ता असू नये याचे आश्चर्यच आहे कोल्हापूरपासून अवघ्या ६५ किमीवर असून आणि नरसोबावाडीपासून १८ किमी असून देखील शासनाची उदासीनतेमुळे या स्थानाचा विकास झालेला नाही.
इथे आमचा अंतराचा आणि वेळेचा अंदाज चुकला होताच पप्पाना कर्नाटकात एंट्री करून मग जेवण करायचा विचार होता पण एवढेसे अंतर जायला यायला आम्हाला तब्बल तीन तास लागले.
शेवटी सपाटून भूक लागल्याने सांगली रस्त्यावरच्या एका हॉटेलमधे जेवण केले आणि औदुंबरच्या रस्त्याला लागलो. नशीबाने इथे रस्ता चांगला होता.. त्यामुळे जास्त वेळ लागला नाही.
औदुंबराचे दत्त दर्शन घेतले आणि चहापान करून आम्ही बागलकोटच्या रस्त्याला लागलो. सांगली आणि बागलकोट १४२ किमीचे अंतर आहे..
{नरसोबा वाडी अथवा औदुंबर येथले फोटो मुद्दाम काढण्यात आलेले नाहीत. जागृत देवस्थानामधे जाताना आपल्या मनात फक्त भक्तीभाव असावा इतर काहीही चित्त विचलित करणार्‍या गोष्टी असू नयेत म्हणून आम्ही कॅमेरा बाहेर काढतच नाही
कर्नाट़कात आल्यावर आम्ही महालिंगपूर नावाच्या एका छोट्या गावात जेवायला थांबलो. या भागात फिरताना आम्हाला जेवणाचा कधीच प्रश्न उद्भवत नाही. एखादी लिंगायताची खानावळ शोधायची. तिथे गर्दी आहे की नाही ते बघायचं आणि मस्तपैकी जेवायचं. हा आमचा या दौर्‍यातला अलिखित नियम असतो.
हे घरगुती खानावळवाले मोठी गाडीवाले आप्ल्याकडे जेवायला थांबले म्हणून इतके खुश होतात, आधीच त्याच्या थाळीत पदार्थ भरपूर वर अजून काहीतरी स्पेशल वाढतात. आतमधे किचनमधे भाकर्‍या थापल्याचा आवाज आणि खरपूस भाजल्याचा वास येत असतो, त्या वासाने भूक लागलेली नसताना देखील लागते. अर्थात सतिशसारख्या गोडखाऊ माणसाला ते झणझणीत जेवणं जरा कठीण होतं पण शेवटी भूक महत्वाची
आता मेनू ऐका बरं..
मेथीचा कच्चा पाला. कच्चा कांदा. तांदळाच्या भाकर्‍या वाटाव्यात अशा गरम मऊ पांढर्‍या ज्वारीच्या भाकर्‍या. मटकीची उसळ (ही माझी फेवरेट). अंबाडीची भाजी, शेंगदाण्याची चटणी. पापड. लोणंचं. पिठलं. भात आणि शेवग्याच्या शेंगा घालून केलेलं सार. ताक आणि दही.
(वरील सर्व पदार्थ अनलिमिटेड बरं का) किंमत फकस्त तीस रूपये
आणि स्पेशल म्हणून गूळाच्या पोळ्या. या पोळ्या असल्या फर्मास होत्या की आम्ही पार्सल बांधून घेतल्या.
वेळापत्रक कोलमडल्याने (आम्ही फिरत असताना हे कायम होतंच होतं) आम्हाला बागलकोट गाठायला रात्रीचे दोन वाजले.
पप्पाचे लहानपण याच परिसरात गेल्यामुळे आणि तसेदेखील शेतीच्या निमित्ताने बागलकोटला सतत जाणं येणं असल्याने लॉज वगैरे शोधताना काहीच अडचण पडली नाही. रूमवर गेलो आणि मस्तपैकी झोपून गेलो.
बागलकोट हा उत्तर कर्नाटकातील एक प्रमुख जिल्हा आहे. पूर्वी हा विजापूर जिल्ह्याचा एक भाग होता. इथून जवळच असलेल्या आलमट्टी धरणाचे पाणी बागलकोट शहराच्या काही परिसरामधे शिरल्यामुळे बागलकोटचा थोडा भाग मुचखंडी येथे विस्थापित करण्यात आलेला आहे. तो जिथे विस्थापित केला ती सर्व जमीन आमची म्हणजे देसायांची होती. त्या अर्थाने आम्ही प्रकल्पग्रस्त कूळ कायद्यामधे आमची साडेतीनशे एकर शेती गेली होती. जी काय उरली सुरली होती ती या प्रकल्पात गेली.
दुसर्‍या दिवशी आम्ही सकाळी मुचखंडीला गेलो. (गेलो म्हणजे काय तीन चार किमीचे तर अंतर) पण इथे इरण्णला (आमचे ग्राम दैवत) जायचे असल्यामुळे मला नेहमीचा टूरिस्ट वेष सोडून "नवरी वेष" परिधान करायचा होता. लग्नानंतर मी गावात पहिल्यादाच जात असल्याने इतर "भंगार सामान" पण घालायचेच होते
मुचखंडी हे आमचे मूळ गाव. आम्ही इथल्या २० गावाचे देसाई. त्यामुळे गावात अजून पण आपली वट टिकून आहे. घाटावर जसे पाटिल किंवा कोकणात जसे खोत तसे इथे आम्हाला "धणेर" म्हणतात. गावातले लोक अजूनही आदर दाखवतात. आमचा अर्ध्याहून जास्त एकरावर पसरलेला वाडा पूर्णपणे पडलेला असून देखील तिथे कुणी इतर लोकं जाऊन रहायला मागत नाहीत.
म्हातार्‍या बाया बापड्या पण आईला किंवा पप्पाना नमस्कार करताना बघून कसेसेच वाटत होते. सतिशला जाम गंमत वाटत होती. त्याची ओळख सर्वत्र "नम्म अळ्या" अशी करून दिली की तर फिस्सकन हसायचा. (कानडीत जावयाला अळ्या म्हणतात. सुनेला सोशी म्हणतात. सोन्याला भंगार म्हणतात )
या भागातील सुप्रसिद्ध अशी इरकली साडी मी मुद्दाम नेसले होते. नेसायला आणि वावरायला ही सर्वात कम्फर्ट साडी. वर साडी विकत घेतल्यावर फॉल पिको मॅचिंग ब्लाऊज अशी भानगडी नाही. एखादा खणाचा ब्लाऊज असला की काम झाले
मुचखंडीमधे इरण्णाचे दर्शन घेतले. पूजा वगैरेची पावती फाडली. आणि आम्ही निघालो आमच्या फेवरेट स्थळाकडे. इरण्णाच्या देवळाच्याच पाठच्या बाजूला असलेल्या धरणाकडे. धरण अगदी नविन बांधलय. १८८२ साली.
हे धरण सुमारे एकशेवीस वर्षापूर्वीचे जुने आहे आणि अर्थातच ब्रिटिशानी बांधलेले आहे. इथल्या एका तलावाचे पाणी या धरणाने अडवलेले आहे आणि अजूनही ते मजबूत स्वरूपाचे आहे. या धरणाच्या खाली सुमारे सतराशे हेक्टर जमीन गेलेली आहे. ही जमिन आमच्या पणज्या-खापर पणजोबापैकी कुणीतरी ब्रिटीशाना एक पोती चांदीची नाणी या हिशोबाने ९९ वर्षाच्या कराराने दिली होती. १९८२ साली हा करार संपुष्टात आला आणि त्यानंतर भारत सरकारकडून ही जमिन परत देसायाच्या वंशजाना मिळायला हवी. मात्र, एका महान व्यक्तीने आमच्या घरावर फारच उपकार केले आणि या कराराचा जो मूळ मोडी भाषेतला कागद आहे तो हरवून टाकला. (हा माणूस पप्पाचाच चुलत चुलत भाऊ आहे
त्यामुळे सध्या आम्ही मुचखंडीला गेलो की, ही बघा आपली जमिन असे म्हणतो आणि खुश होतो.
धरणाच्या जवळच एक छोटासा डोंगर आहे. आई पप्पाचं लग्न झाल्यावर जेव्हा ते इथल्या मंदिरात आले होते तेव्हा या टेकडीच्या एका दगडावर बसून त्याचा एक फोटो काढलेला होता. जवळ जवळ तीस वर्षानी पप्पानी माझा आणि सतिशचा तिथेच बसून फोटो काढला.
इथून पुढे सतिश योगेश आणि पप्पा या टेकडीवर चढून गेले. ऊन अति झाल्याने आणि साडी सांभाळायचे टेन्शन असल्याने मी आणि आईने गाडीत बसणे पसंत केले.
गावातल्या वाडापहायला गेलो. इथले फोटो मुद्दाम काढलेले नाहीत. स्वतःच्याच घराचे पडलेले अवशेष बघणे हा खरोखर दु:खद अनुभव.
इथे पप्पानी आम्हाला वाड्यामधे जिथे गुप्तधन आहे असे म्हणतात तो दगडी ओटा दाखवला. या वाड्याची सुमारे पंचवीस वर्षापूर्वी वाड्याची डागडुजी करताना एक हाडाचा सापळा सापडला होता. तेव्हा जाणकाराना आजोबानी विचारले होते.. या वाड्यामधे एका सासुरवाशीणीचा खून झाल्याने हा पूर्ण वाडा शापित झालेला आहे आणी इथे राहणार्‍या लोकाना ही वास्तू कधीच सुखाने राहू देणार नाही असे सांगण्यात आले होते. मात्र, सातव्या पिढीनंतर हा शाप संपतो.. आमच्या पप्पाची ही सातवी पिढी आहे. म्हणजे पप्पानंतर योगेशला या वाड्याचे पूर्ण वैभव तसेच त्याने इथे शोधले तर त्याला गुप्तधन मिळेल असे आम्हाला कधीचेच सांगण्यात आलेले आहे. हा वाडा आणि त्याची सर्व माहिती लिहायची म्हटली तर एक वेगळा लेख होइल.
(ता.क. वरील माहिती ही फक्त माहिती आहे यावरून कुणी अंधश्रद्धा निर्मूलनवाल्यानी इथे येऊन आंदोलन छेडू नये ही विनंती. )
सतिशला पप्पानी अख्खा गाव फिरवून दाखवले. तोदेखील उत्साहाने हे काय आहे वगैरे विचारत फिरत होता. त्याचा अख्खा जन्म कोकणात गेलेला. त्यामुळे त्याला उत्सुकता भयंकर. मधेच एका शेतात पाटाचे पाणी पाहून त्याने लगेच ते पाटाचे पाणी कसे फिरते याची शेतात उतरून समग्र माहिती घेतली. पप्पा आणि सतिश तिथे शेतात पाटाचे पाणी बघत असतानाच मी एक ऊसाचे कांडे मागून घेतले. आणि आईला डायबेटिस असल्याने तिला टूक टूक करत खाल्ले. ऊस खायचा तर तो असाच खायचा असतो ऊसाचा रस हे म्हातार्‍याना वगैरे ठिक आहेत..
यानंतर वास्तविक आम्हाला त्याच रस्त्याने पुढे जाता आले असते पण आम्ही सकाळी चेक आऊट केलेले नव्हते. त्यामुळे लॉजवर येऊन जरासे फ्रेश होऊन आम्ही आमच्या पुढच्या मार्गाकडे निघालो. आणि इथून पुढे तर दिवसभर खरी भटकंती होती. बदामी-ऐहोळे आणि पट्टद कल्ल... एका विशाल आणि समृद्ध साम्राज्याच्या दगडामधे कोरलेल्या अप्रतिम पाऊलखुणा
बागलकोटवरून बदामी ३० किमी अंतरावर आहे. वाटेत जातानाच आम्ही दुपारचे जेवण एका लिंगायत खानावळीत घेतले.
मेनू:- कांदा, गाजर आणि मुळ्याचे तुकडे. मूगाची उसळ. कोबीची भाजी. ज्वारीची भाकरी. भात आणि सांभार. दुर्दैवाने याच्याकडचे दही त्याचदिवशी खराब झाल्याने (बिचार्‍याने त्याचे दहा रूपये कमी केले) ताक दही मिळाले नाही.
बदामीच्या लेण्यापर्यंत पोचेस्तवर आम्हाला चांगला एक वाजला होता. असल्या कडकडीत उन्हात किमान दोन तास फिरायचे होते. तापमान ३५ च्या वर तरी नक्की होते. आजूबाजूला झाडी हिरवळ अजिबात नाही.
हा सर्व भाग ज्वालामुखीय दगडानी बनलेला आहे. दूर दूरवर दिसतात ते फक्त दगड. रस्त्यावरून जाताना या दगडातोन विविध आकार शोधणे हा तसा चांगला टीपी होऊ शकतो. (इथे येऊन रॉक क्लाईंबिग एकदा करायचेच आहे हा मंत्र मी एकशे आठवेळा जपून घेतला )
बदामी ही ५व्या ते ७व्या शतकामधे चालुक्याची राजधानी होती. त्याकालात तिचे नाव वातापी असे होते. इथून जवळच अगस्त्य तीर्थ नावाचा एक तलाव आहे. या तलावाबद्दल अनेक पुराण्कालीन दंतकथा इथे सांगितल्या जातात. बदामीच्या अवतीभवती अनेक मंदिरे इमारती आजही दिसून येतात. त्यामधे प्रमुख अशी ही चार गुंफामंदिरे आहेत. या गुंफा मानवनिर्मित आहेत, म्हणजे डोंगर आतमधे खोदत खोदत जाऊन त्यामधे मंदिरे उभारलेली आहेत. या लेण्यामधे विविध शिल्पाकृती पुराणातील कथाप्रसंग तसेच, देव देवता चित्रीत करण्यात आलेल्या आहेत.
या गुंफाचे तीन भाग आहेत. मुख मंडप (ओसरी), सभा मंडप आणि गर्भ गृह.
ही गुंफा शंकराची आहे. यामधे अर्थात गर्भ गृहामधे सध्या कसलीच मूर्ती अथवा लिंग नाही. पण पुरातत्त्वशास्त्रज्ञानी मंदिरातील विविध प्रसंगाचे व मंदिर बांधणीचे स्वरूप पाहून हे ठरवलेले आहे.
या गुंफेच्या सुरूवातीलाच एक नटराजाची मूर्ती आहे. अठरा हाताच्या या नटराजाने भरत नाट्यमच्या ८१ मूद्रा दाखवलेल्या आहेत.
याच मूर्तीच्या बाजूला एक छोटीशी अंधारी पडवी आहे. इथे महिषासूर मर्दिनी ची मूर्ती आहे. याच मूर्तीच्या खालच्या बाजूला दोन डोके आणि चार धड असलेल्या बाळाची मूर्ती आहे. (अशा मूर्त्याना यापुढे आपण ट्रिक मूर्ती म्हणू) व्यवस्थित पाहिल्यास अँटि क्लॉकवाईज मधे हे बाळ आधी उताणं झोपलय, मग पालथं पडलय मग रांगतय आणि शेवटी बसलय..
(हा फोटो अंधारात काढल्यामुळे नीट आलेला नाही. त्याबद्दल क्षमस्व
या मंदिराना पूर्वी लाकडी अथवा कापडी असे अजून बांधकाम असण्याची शक्यता आहे मात्र कालौघात ते नष्ट झालेले आहे.
गुंफेच्या मुख्मंडपामधे प्रवेश करताना डावीकडे पुराणकथेतला एक प्रसंग चित्रीत करण्यात आलेला आहे.
कार्तिकेय हा पक्का स्त्रीद्वेष्टा. त्यामुळे त्याने शंकर आणि पार्वतीची पूजा करायला नकार दिला आणि फक्त शंकराचीच पूजा करायचे ठरवले. यामुळे पार्वती क्रोधित झाली. "माझ्याच रक्ता मांसावर वाढलेला तू. माझाच तिरस्कार करतोस" असे म्हणून तिने कार्तिकेयाचे रक्त मांस काढून घेतले. मात्र, अगदी हाडाचा सापळा उरलेला असताना देखील कार्तिकेय स्वत्तःच्या हट्टापासून मागे सरला नाही व त्याने एका पायावर उभे राहून शंकराची तपश्चर्या केली. शंकर कार्तिकेयावर प्रसन्न झाला मात्र त्याच्यासमोर तो अर्ध नारीनटेश्वराच्या स्वरूपात प्रकट झाला. आता जर शंकराला प्रणाम केला तर अर्धा पार्वतीला देखील जाईल म्हणून कार्तिकेयाने एका भुंग्याचे रूप घेतले आणि अर्धनारीनटेश्वराच्या नाभीतून आत प्रवेश केला व फक्त अर्ध्या शंकराची प्रदक्षिणा घातली. अशी या मूर्तीची कथा. हाडाचा सापळा असलेला आणी एका पायावर उभा असलेला कार्तिकेय. अर्धनारीनटेश्वराच्या रूपातील शंकर त्याच्या पाठी उभा असलेला नंदी आणि बाजूला उभी असलेली पार्वती. हा सर्व प्रसंग आकाशातून पाहणार्‍या गंधर्वकन्या..
याच मूर्तीच्या समोर असलेली मूर्ती ही हरिहराची आहे. हरिहर म्हणजे अर्धा शंकर आणि अर्धा विष्णु. या दोन प्रमुख देवताच्या फ्युजनची ही संकल्पना अवघ्या भारतभर दिसून येते. वैष्णव आणि शैव या दोन भिन्न मतप्रणालीमधील हा एक समान दुवा सतत दिसत राहतो.
शंकराच्या हातातील त्रिशूळ व परशू तसेच, विष्णुच्या हातामधे शंख व गदा आहे (गदा तुटलेली आहे) तसेच, दोघाच्या आजूबाजूला मानवरूपमधे नंदि व गरूड उभे आहेत. पार्वती आणि लक्ष्मी नटून सजून आशिर्वाद मुद्रेमधे उभ्या आहेत.
या मूर्त्याच्या खाली असलेल्या पट्टीवर कोरलेल्या या गंधर्वकन्या बघा
आणि जरा त्याची हेअरस्टाईल ब्रिटीश जजानी कशी चोरली ते पण बघा
ही गुंफा विष्णुची आहे. यामधे सुरूवातीलाच विष्णुच्या त्रिविक्रम व वराह अवतारातील मूर्त्या आहेत.
या मूर्तीमधील भूदेवी, शेष आणि गरूड याचे वराहाच्या मूर्तीसोबत असलेले प्रमाण बघा आणि या सर्वाच्या चेहर्‍यावरील भाव देखील निरखून बघा.
या मूर्तीमधे डावीकडच्या कोपर्‍यामधे वामन अवतारातील विष्णु तसेच बली राजा, त्याची पत्नी शुक्राचार्य व इतर मंत्री दिसत आहेत. उजवीकडे भव्य प्रमाणात वामनाचा झालेला त्रिविक्रम अवतार दिसत आहे. एका पावलात धरती दुसर्‍या पावलात आकाश व्यापलेला विष्णु तिसर्‍या पावलासाठी बली राजाला पाताळात ढकलत आहे आणि बलीराजाचा मुलगा विष्णुला रोखण्यासाठी त्याचे पाय धरून खेचत आहे.
याच गुंफेमधे एकीकडून पाहिल्यास लहान बाळ व ४५ अंशात फिरून पाहिल्यास दिसणारा मारूती अशी ट्रिक मूर्ती देखील आहे.
ही गुंफादेखील विष्णुचीच आहे. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे इथे एक संस्कृत शिलालेख आहे, याची लिपी हळे कनडा आहे (जुनी कानडी). ५७८ इ.स. मधे कोरलेला हा लेख असून हे मंदिर राजा किर्तीवर्मा चालुक्याच्या काळात बांधलेले असल्याचा त्यामधे उल्लेख आहे. इथल्या चारही गुंफामधे ही सर्वात प्रेक्षणीय गुंफा आहे. या गुंफेमधे विष्णुचे दशावतार तसेच, अनेक पुराणकथा कोरलेल्या आहेत.
शांत प्रसन्न मुद्रेमधे असलेला हा नरसिंह. त्याच्या पावलाशी असलेला गोबरा, कुरळ्या केसाचा प्रल्हाद. त्याच्या चिमुकल्या चेहर्‍यावर आश्चर्य आणि भक्तीभाव. दुसर्‍या बाजूला उभी असलेली प्रल्हादची आई.
या गुंफेमधे नैसर्गिक रंग वापरून केलेले रंगकाम अजूनही शिल्लक आहे. आणि गंमत म्हणजे हे रंगकाम करण्यासाठी जे रंग कालवले गेले त्यासाठी मंदिराच्या सुरूवातीलाच छोटे छोटे वाटीसारखे खड्डे खणले गेले आहेत.
एकदाही पेन न उचलता ही चार स्वस्तिक काढता येतात का बघा जरा --
इथली अजून एक मूर्ती खूप महत्वाची आहे. चालुक्य हे स्वतःला विष्णुप्रमाणे आदर्श राजा समजत. स्वतःच्या प्रजेची पूर्ण काळजी घेत असत. अर्थात हा मुद्दा प्रजेच्या मनात ठसावा म्हणून त्यानी इथे एक विष्णुची मूर्ती बनवली आहे. सर्वसाधारणप्रमाणे शेषशायी विष्णु हा शेषावरती पहुडलेला असतो. लक्ष्मी त्याचे पाय चेपत असते. मात्र, ही मूर्ती बघा
इथे विष्णु शेषावर बसलेला आहे. याच बैठक मुद्रेमधे चालुक्य राजा राज्य दरबारामधे बसत असत. इथे गरूड सेवक बनून ऐकत आहे आणि लक्ष्मी विष्णुला काहीतरी सांगत आहे. यावरून त्याकाळच्या राण्या राजदरबारामधे येत असत असे वाटते. तसेच, शेषावर बसलेल्या विष्णुची ही एकमेव मूर्ती आहे.
आता जरा खालच्या या तीन मूर्त्या बघा. एका खांबावर कोरलेल्या आहेत. आणि त्याचे वैषिष्ट्य सांगा बघू
ही गुंफा जैन तीर्थंकर महावीर याची आहे. सुरूवातीच्या तीन गुंफा वैदिक पंथाच्या असताना ही गुंफा जैन पन्थाची का तर, चालुक्य राजे हे सर्वधर्मसमभाव दर्शवणारे होते. त्यामुळे वाढत्या जैन पंथाचा प्रभाव पाहून त्यानी ही गुंफा उभारलेली आहे. या गुंफेमधे चोवीस तीर्थंकर आणि इतर जैन कथा कोरलेल्या आहेत. गर्भगृहामधे महावीर याची मूर्ती अजूनही अभंग स्थितीमधे आहे.
तसेच, इथे एक पाचवी नैसर्गिक गुहा आहे. ज्याचा उपयोग बौद्ध भिक्शू करत असत.
बदामी इथली चार मंदिरे वगळता इतर अनेक मंदिरे आहेत. यामधे भूतनाथ, बदामीचा किल्ला हे बघण्यालायक आहेत. त्यापैकी कित्येक मंदिरे भग्न अवस्थेत आहेत. याच लेण्याच्या पायथ्याशी एक दर्गादेखील आहे
इथे असलेल्या वस्तु संग्रहालयामधे सर्वत्र मिळालेल्या मूर्ती व इतर अवशेष ठेवलेले आहेत. या मधे सर्वात मह्त्वाची मूर्ती ही लज्जा गौरीची आहे. या मूर्तीबद्दल सांगणे योग्य नाही, आपल्याच डोळ्यानी ती बघावी हे इष्ट
नंदिनी यांचे रंगीबेरंगी पान
फोटो हवेत, क्रमशः नको
फोटो हवेत, क्रमशः नको
फोटो येतायत म्हणून तर क्रमश"
फोटो येतायत म्हणून तर क्रमश" आलेय.
नंदे तू क्रमशः लिहून काहीच
नंदे तू क्रमशः लिहून काहीच पोस्ट टाकू नकोस..
लोक पुढचं वाचायला थांबणार नाहीत...
आधीच्या किती कथा क्रमशः लिहून लटकवलेल्या आहेस ते माहितीये सगळ्यांना...
पहिल्या भागात पण फोटो हवेत्तच
पहिल्या भागात पण फोटो हवेत्तच :फुरगटलेली बाहुली:
किती दिवस, महिने, वर्षांनी
किती दिवस, महिने, वर्षांनी इकडे परत फिरकायचं पुर्ण वर्णन वाचायला ते ही लिहुन ठेव.
तुझी सवय गेली नाय का अजुन
ठिक आहे. १२०० किमी एकाच्ग पोस्टमध्ये नको पण जरा जास्त अंतर कापा मॅडम..
सुरवात मस्त झाली आहे.
सतिशचा बॉस जाऊन सतिशला म्हणला.. "अरे, तुला मी चार दिवसाची रजा दिलीये>>>>
तुझे बाबा एकदम भारी प्रकरण दिसतय.
ए नंदु.. लिव पटापट
ए नंदु.. लिव पटापट
जबरी वर्णन.. एका दमात वाचून
जबरी वर्णन.. एका दमात वाचून काढले सगळे..
श्री महालक्ष्मी, टेंबलाइ परिसर, घाडगे-पाटील, विक्रम नगर.. अहो मी माझ्या घरीच जाउन पोचलो डायरेक्ट..
कोल्हापुरात उचगावलाच घर आहे... मिल्ट्री महादेवाचे मंदीर पण छान आहे तिथले..
हे मुचखंडी जमखिंडीच्या जवळ येते का
पुढचे वर्णन आणि फोटु येउद्यात लवकर.. , बनशंकरीचे मंदीर.. बेळगावचा कुंदा- माण्डे..
केदार, मुचखंडी जमखंडीच्या जवळच आहे. जमखंडी हा बागलकोटमधील एक तालुका आहे
नन्दिनी, लवकर येऊ देत गं
नन्दिनी, लवकर येऊ देत गं उरलेला भाग.... छान वर्णन.... तुझे माझे बाबा एकाच फील्डमधले..... ते शेतजमीन तुडवण्याचे वाचून त्यांचे 'ढेकळे तुडवण्याचे' बोल आठवतात....:)
अरे वा खिद्रापूरला पण जाउन
अरे वा खिद्रापूरला पण जाउन आलात काय.. छान.. बाकी कोल्हापूर, वाडी, खिद्रापूर, औदुंबर आणि मग परत मिरजेवरुन बागलकोट म्हणजे चांगलाच आडवा-तिडवा प्रवास केलात..
खिद्रापूर हे एक पुरातत्वशास्त्राच्या व शिल्पकलेच्या दृष्टीने अतिशय मह्त्वाचे मंदिर पण भयंकर दुर्लक्षित.. सात-आठ वर्षांपुर्वी मिरजेत आम्ही संस्कारभारतीच्या माध्यमातून दोन दिवसांचे 'पुरातत्वशास्त्राची तोंडओळख' करुन देणारे एक शिबीर घेतले होते.. तेव्हा अर्ध्या दिवसाची प्रात्यक्षिक सहल खिद्रापूरच्या देवळात ठेवलेली होती..
अवांतर पार्ले माहिती: नरसोबाच्या वाडीला बासुंदी अचाट मिळते.. दुपारच्या जेवणाला कधीही कुठल्याही पुजार्‍यांकडे बासुंदी मिळतेच मिळते..
 पुढचे भाग येऊ देत
 पुढचे भाग येऊ देत पटपट....
देवळान्चे फोटोही झकास, ते तेवढे सेव्ह करुन ठेवलेत
नन्दिनीचा फोटू मस्तच, ओळखूच येत नाही की हीच ती तेव्हा म्हशीवर बसलेली नन्दिनी
बाकी ते नाकातल वगैरे भन्गार दिसत नाही, का बर
[बघा, म्हणजे कपड बदलले की व्यक्तिमत्व कस बदलत ते
टण्या, आम्हाला अशाच जुन्या
टण्या, आम्हाला अशाच जुन्या मंदिरातून फिरायला फार आवडते.
बासुंदीच्या माहितीबद्दल धन्यवाद. पण मधुमेही लोक सोबत असली की अशी चंगळ करता येत नाही
बाकी तुझ्यासाठी हा परिसर एकदम पायाखालचा असेल ना
आता कसं छान वाटतंय मस्त सफर
आता कसं छान वाटतंय मस्त सफर घडवून आणलीस. पुढचंही लवकर लिही.
नरसोबाची वाडी - बासुंदी : नोटेड
भंगार नाही गं, बंगार/बंगारु
भंगार नाही गं, बंगार/बंगारु
फोटो झ्याक आणि माहीती पण मस्त. खिद्रापूर आवडले.
जमीन आणि वाड्याबद्दलचे वाचून वाईट वाटले. फोटो न टाकल्याबद्दल धन्यवाद. मलाही 'आमच्या' जुन्या वाड्यांचे अवशेष पाहून गलबलून येते.
(इरकली साडी छान दिस्त्येय तुला. नाकात पण बंगारु घालत जा-जाच म्हणून नै, छान दिसेल ते)
छान वर्णन. आणि कोपेश्वराचे
छान वर्णन. आणि कोपेश्वराचे फोटो ही छान.
तो बाहेर खाण्याचा बीबी उशीरा सुरु झाला ते बरंच झालं नाही नाहीतर रस्त्याच्या कडेच्या हॉटेलात खाताना भटारखान्याचा विचार मनात आधी आला असता.
छान आहे- वर्णन आणि फोटोही.
छान आहे- वर्णन आणि फोटोही.
स्वर्गमंडपाचा फोटो जर जास्तीचा प्रकाश कमी केलास तर लयी भारी वाटेल.
अ‍ॅन्गल जबरी आहे तो.
मी कधी प्राथमिक शाळेत असताना गेलेलो खिद्रापुरला.
तेव्हाच बर्‍याच हत्तींची सोंड, पाय तुटले आहेत अशी अवस्था होती.
मंदीरात आत लाइट नव्हती त्यामुळे सगळी मुल धडपडत गेलो होतो.
चिन्नु, आमच्याकडे भंगार असाच
चिन्नु, आमच्याकडे भंगार असाच उच्चार आहे. आम्ही अशुद्ध कानडीवाले.
सायो, अजून एक माहिती. हे लिंगायत खानावळवाले अत्यंत स्वच्छ असतात. किंबहुना या खानावळी घरातच चालवल्या जात असल्याने आम्ही कित्येकदा वॉश रूम सुविधेचा देखील लाभ घेतो. त्यावरूनच मी म्हणेन की इथे खाणं उलट जास्त सेफ आहे. कर्नाटकात फिरताना शक्यतो उडुप्याकडे जाऊ नये असा आमचा कटाक्ष असतो. इतर राज्यातून फिरताना उडुपी द बेष्ट..
सुरेख वर्णन. आवडलं. इरकल,
सुरेख वर्णन. आवडलं. इरकल, फोटो छान.
मेनू एकदम जबरदस्त आहे
अंबाबाईचं मलाही असं दर्शन मिळालं यावेळी. पूर्ण पूजा पाहिलीस की नाही तुळजाभवानीचंही असं मिळालं होतं. खिद्रापूर खूप छान आहे असं ऐकलं, कधी जाणं झालं नाही.
नवीन खाते उघडून मायबोलीकर व्हा
नवीन परवलीचा शब्द मागवा
स्थापना : गणेश चतुर्थी, सप्टेंबर १६, १९९६. प्रताधिकार १९९६-२०१८ मायबोली. सर्व हक्क स्वाधीन. वापराचे/वावराचे नियम


साचा:एस. आय. एकक - विकिपीडिया

ॲम्पिअर · कॅंडेला · केल्व्हिन · किलोग्रॅम · मीटर · मोल · सेकंद
बेकरेल · कुलोंब · अंश सेल्सिअस · फॅरड · ग्रे · हेन्‍री · हर्ट्झ · ज्यूल · कॅटल · उजळ · प्रकाह · न्यूटन · ओहम · पास्कल · त्रिज्यी · सायमेन्स · सायवर्ट · चौत्रिज्यी · टेस्ला · व्होल्ट · वॅट · वेबर
एस. आय. बरोबर वापरली जाणारी इतर एकके
डल्टन (अणुभार एकक) · खगोलीय एकके · दिवस · डेसिबल · कोनाचा अंश · इलेक्ट्रॉनव्होल्ट · हेक्टर · तास · लिटर · मिनिट · मिनिट (कंस) · नेपर · सेकंद (कंस) · टन
आण्वीय एकके · नैसर्गिक एकके
एस. आय. प्रत्ययएस. आय. प्रत्यये · मोजमापनाच्या पद्धती · एककांचे रुपांतरण · नवी एस. आय. व्याख्या · मेट्रिक पद्धतीचा इतिहास
पुस्तक: एककांची आंतरराष्ट्रीय प्रणाली · वर्ग:एस. आय. मूलभूत एकके
एस. आय. एककांविषयीचे साचे
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ४ मार्च २०१६ रोजी ००:२८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


देशात 663 लोकांमागे फक्त एक पोलिस तैनात - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » विविधा » देशात 663 लोकांमागे फक्त एक पोलिस तैनात
देशात 663 लोकांमागे फक्त एक पोलिस तैनात
ऑनलाईन टीम / नवी दिल्ली :
केंद्र सरकारनश व्हीआयपी क्लचर संपुष्टात आणण्याची घोषणा केली असली तरी प्रत्यक्षात मात्र चित्र वेगळे असल्याचे दिसून आले आहे. देशातील एकुण 20 हजार व्हिआयपींच्या सुरक्षेसाठी प्रत्येकी तीन पोलिस तैनात असून त्या तुलनेत 663 लोकांमागे फक्त एकच पोलिस तैनात असल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.
ब्यूरो ऑफ पोलीस रिसर्च अँड डेव्हल्पमेंटने केंद्रीय गृहमंत्रालयातर्फे पोलीस सुरक्षेचा अहवाल तयार केला आहे. या अहवालातील आकडेवारीतून ही धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. या आकडेवारीनुसार देशात सध्या 19.26लाख पोलिस आहेत. यातील 56 हजार 944 पोलीस सध्या 20 हजार 828 लोकांच्या सुरक्षेसाठी तैनात आहेत.
कोकण रेल्वेची स्थानके वायफाय होणार
राष्ट्रपती आणि पंतप्रधानांना लवकरच मिळणार स्वतःच्या मालकीचे विमान
फेअरनेस क्रीम विकत घेण्यासाठी लागणार डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन
डॉ. के. सिवन यांना ‘लोकमान्य टिळक सन्मान’
लोकसभा निवडणुकीत जालन्यातून दानवेंना चितपट करूनच परत येणार : बच्चू कडू
पाकिस्तान दहशतवाद्यांसाठी आजही स्वर्गच : अमेरिका
जम्मू-काश्मीरमधील दहशतवादी हल्ले वाढले, मृत्यूमुखींच्या संख्येत 89 टक्क्यांनी वाढ
इंधर दरवाढीचा पुन्हा भडका पेट्रोलच्या दरात 11 पैशांची वाढ
अजिंक्य रहाणे, अय्यरची शतके
अभिनेते अजिंक्य देव सूत्रसंचालकाच्या भूमिकेत
शनिवार दि. 22 सप्टेंबर 2018
चंदन, कासव तस्करीप्रकरणी संशयितांचा जामीन नामंजूर
अत्याचार रोखण्यासाठी सदैव पाठिशी राहू
समिहनने स्वीकारला ‘होम स्कूल’चा पर्याय
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


रत्नागिरी जिल्हा कारागृहाला ‘इलेक्ट्रीक फेंन्सींग’ - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » रत्नागिरी » रत्नागिरी जिल्हा कारागृहाला ‘इलेक्ट्रीक फेंन्सींग’
रत्नागिरी जिल्हा कारागृहाला ‘इलेक्ट्रीक फेंन्सींग’
रत्नागिरीः रत्नागिरी जिल्हा विशेष कारागृहात मुख्यतट भिंतीवर विद्युत फेन्सींग करण्यात आले आहे.
सुरक्षेत होणार आणखी मजबूत
440 वॅट क्षमतेचे कुंपण
नाविन्यपूर्ण योजनेतून 5 लाख निधी
रत्नागिरी जिल्हा विशेष कारागृहाची सुरक्षा अधिक भक्कम झाली असून कारागृहाच्या संरक्षक भिंतेवर चारही बाजूंनी इलेक्ट्रीक फेन्सींग (विद्युत कुंपण) करण्यात आले आहे. पालकमंत्री रविंद्र वायकर यांनी जिल्हा नियोजन नाविन्यपूर्ण योजनेतून 5 लाखाचा निधी यासाठी दिला असून मुख्यतट भिंतीवर विद्युत पेंसिंगचे निम्मे काम झाले आहे. यामुळे कारागृहाची सुरक्षा अधिक भक्कम झाल्याची माहिती कारागृह अधीक्षक आर. आर. देशमुख यांनी ‘तरूण भारत’शी बोलताना दिली.
रत्नागिरी जिल्हा विशेष कारागृह महाराष्ट्रातील महत्वपूर्ण कारागृह मानले जाते. याठिकाणी पूर्वी राज्यातील कुख्यात गुन्हेगार ठेवले जात होते. मालेगाव बॉम्बस्फोटातील कैद्यांनाही याठिकाणी ठेवण्यात आले होते. रत्नागिरीच्या कारागृहातील एका कोठडीत ब्रिटीशांनी वीर सावरकरांसह क्रांतीकारक सेनापती बापट यांनाही ठेवले होते. इतकेच नव्हे तर महाराष्ट्रातील सर्वात सुरक्षित कारागृहांमध्ये रत्नागिरीचे नाव घेतले जाते.
मात्र, या कारागृहातून चार वर्षांपूर्वी 2 कैद्यांनी पलायन केले होते. या कैद्यांनी मुख्यतट भिंतीवर चढून पलायन केले होते. ही भिंत 22 फूट उंच असतानाही पलायनाचा हा प्रकार घडला होता. त्यामुळे असा प्रकार पुन्हा घडू नये यासाठी ‘़इलेक्ट्रीक फेन्सींग’ चा प्रस्ताव तत्कालीन जिल्हाधिकारी प्रदीप पी यांच्यासमोर ठेवण्यात आला होता.
या योजनेसाठी जिल्हा नियोजन नाविन्यपूर्ण योजनेतून पालकमंत्री रवींद्र वायकर यांच्या पुढाकारातून 5 लाख रूपये मंजूर करण्यात आले. या निधीतून 440 वॅट क्षमतेचे इलेक्ट्रीक फेन्सींग करण्याचे काम हाती घेण्यात आले आहे. भिंतीवरून चढून पलायनाचा प्रयत्न केल्यास विद्युत भारीत तारेच्या स्पर्शानं त्याला वीजेचा झटका बसेल व तो फेकला जाईल. यात कोणतीही जीवितहानी होऊ नये याची खबरदारी घेण्यात आल्याची माहिती जिल्हा कारागृह अधीक्षक आर. आर. देशमुख यांनी दिली.
गेल्या तीन- चार दिवसांपासून रत्नागिरी विशेष कारागृह येथे कारागृहाच्या मुख्यतट भिंतीवर विद्युत कुंपणाचे काम सुरू करण्यात आले आहे. आतापर्यंत निम्मे काम पूर्ण झाले असून उर्वरीत काम आठवडाभरात पूर्ण होणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
जिल्हा कारागृहात पलायनाचे प्रयत्नाचा प्रकार फारसा घडत नाही. मात्र सुरक्षीततेच्या दृष्टीने इलेक्ट्रीक फेन्सींग अत्यंत महत्वपूर्ण आहे. कारगृहात असलेला सीसीटीव्ही वॉच आणि आता इकेक्ट्रीक फेन्सींग यामुळे सुरक्षा मजबुत होणार आहे. याठिकाणी मुंबईतून शिक्षेचेही कैदी येणार असून त्यादृष्टीने ही योजना महत्वपूर्ण ठरणार आहे.
अधीक्षक रत्नागिरी जिल्हा विशेष कारागृह
भाजपच्या चिंतन बैठकीत कार्यकर्त्यांचा सभात्याग
करियरसाठी केवळ कागदावरची मार्कस् महत्वाचे नाही
पूर्णगड दुर्घटनेतील दोन खलाशांचेही मृतदेह सापडले
रिफायनरी प्रकल्प रद्द व्हावाच
लोकसभा निवडणुकीत जालन्यातून दानवेंना चितपट करूनच परत येणार : बच्चू कडू
पाकिस्तान दहशतवाद्यांसाठी आजही स्वर्गच : अमेरिका
जम्मू-काश्मीरमधील दहशतवादी हल्ले वाढले, मृत्यूमुखींच्या संख्येत 89 टक्क्यांनी वाढ
इंधर दरवाढीचा पुन्हा भडका पेट्रोलच्या दरात 11 पैशांची वाढ
अजिंक्य रहाणे, अय्यरची शतके
अभिनेते अजिंक्य देव सूत्रसंचालकाच्या भूमिकेत
शनिवार दि. 22 सप्टेंबर 2018
चंदन, कासव तस्करीप्रकरणी संशयितांचा जामीन नामंजूर
अत्याचार रोखण्यासाठी सदैव पाठिशी राहू
समिहनने स्वीकारला ‘होम स्कूल’चा पर्याय
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


Accident Archives - Page 19 of 19 - तरुण भारत | तरुण भारत

कणकुंबीतील युवतीचा अपघाती मृत्यू
सावंतवाडी : दोन दिवसांपूर्वी मुंबई-गोवा महामार्गावर पिंगुळी-गुढीपूर (जि. सिंधुदुर्ग) येथे दुचाकीवरून पडून गंभीर जखमी झालेल्या माजगाव-नाला येथील ललिता भिकाजी कणकुंबीकर (24) हिचे बुधवारी सकाळी 11 वाजण्याच्या सुमारास गोवा-बांबोळी रुग्णालयात निधन झाले. ललिता मूळची खानापूर-कणकुंबी येथील रहिवासी आहे. सावंतवाडी येथील एलआयसीचे प्रतिनिधी संजय कोरगावकर यांच्या कार्यालयात लिपिक म्हणून ललिता कामाला होती. सोमवारी दुपारी ललिता ही कोरगावकर यांच्या मोटारसायकलच्या मागे बसून कुडाळ ...Full Article
परमेतील तरुणाला कारने चिरडले
दोडामार्ग : परमे जत्रोत्सवादिवशी साटेली येथे एका चारचाकी वाहनाने परमे येथील प्रमोद तुकाराम काळे (42) यांना धडक दिली. काळे यांच्या डोक्यावरून गाडी गेल्याने त्यांचा जागीच मृत्यू झाला. ही घटना मंगळवारी ...Full Article
किर्गीस्तान येथे मालवाहू विमान अपघातग्रस्त
दाट धुक्यामुळे झाला अपघातः 37 ठार, अनेक घरे उद्ध्वस्त बिशकेक किर्गीस्तान येथे भर गावात विमान कोसळल्यामुळे झालेल्या अपघातात 37 जणांना आपले प्राण गमवावे लागले . तर या दुर्घटनेत अनेक ...Full Article
बिहार बोटदुर्घटनेतील बळींची संख्या 24 वर
वृत्तसंस्था/ पाटणा पाटणात गंगा नदीत बोट उलटून झालेल्या दुर्घटनेतील बळींची संख्या रविवारी 24 वर पोहचली. या दुर्घटनेच्या उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश मुख्यमंत्री नितीशकुमार यांनी दिले आहेत. तसेच दोषींवर कठोर कारवाई ...Full Article
पश्चिम बंगालमध्ये चेंगराचेंगरीत 6 भाविकांचा मृत्यू
कोलकाता / वृत्तसंस्था पश्चिम बंगालमध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या गंगासागर मेळय़ानंतर परतत असताना चेंगराचेंगरी झाल्याने 6 भाविकांचा मृत्यू आहे. कंचुबेरिया या ठिकाणी दरवर्षी मकरसंक्रातीनिमित्त हा मेळा आयोजित करण्यात येतो. यावेळी ...Full Article
दुचाकी गेली आयशर टेम्पोच्या खाली
नांदगांव : हुंबरट तिठा येथे दुचाकी आयशर टेम्पोच्या खाली जाऊन झालेल्या अपघातात दोघे दुचाकीस्वार अक्षरशः जखमी होण्यावर बालबाल बचावले. फोंडाघाट येथून आयशर टेम्पो नांदगांवकडे वळत होता तर दुचाकीस्वार नांदगांवहून थांबलेल्या ...Full Article
रूग्णाला भेटून घराकडे निघालेल्या पती पत्नीचा अपघातात मृत्यु
सोलापूर / प्रतिनिधी रूग्णालयात नातेवाईकाला भेटून घराकडे निघालेल्या पती पत्नींचा हैदराबाद महामार्गावरील चंदनकाटासमोर अपघात होवून जागीच मृत्यू झाला. ही घटना मंगळवारी दुपारी एक वाजता घडली. नागनाथ विठ्ठल केत (62, ...Full Article
आईक्रीम पार्लर जळून खाक
जोगेश्वरी / प्रतिनिधी अंधेरी पूर्वेतील एमआयडीसी परिसरातील महाकाली गुंफा रोडवरील आईक्रीमच्या दुकानाला रात्री मोठी आग लागली. या आगीत आईक्रीम पार्लर दुकान जळून पूर्णपणे खाक झाले. आगीने रौद्ररूप धारण केल्याने ...Full Article
विचित्र तिहेरी अपघातात चिपळूणचे दोघे ठार
प्रतिनिधी/ खेड, चिपळूण मुंबई-गोवा महामार्गावरील महाडनजीक चांभार खिंड येथे शुक्रवारी मध्यरात्री 2 वाजण्याच्या सुमारास खासगी आरामबस व पिकअप जीप व टाटा टेम्पो यांच्यातील विचित्र तिहेरी अपघातात टेंपोमधील चिपळूणचे दोघे ...Full Article
लोकसभा निवडणुकीत जालन्यातून दानवेंना चितपट करूनच परत येणार : बच्चू कडू
पाकिस्तान दहशतवाद्यांसाठी आजही स्वर्गच : अमेरिका
जम्मू-काश्मीरमधील दहशतवादी हल्ले वाढले, मृत्यूमुखींच्या संख्येत 89 टक्क्यांनी वाढ
इंधर दरवाढीचा पुन्हा भडका पेट्रोलच्या दरात 11 पैशांची वाढ
अजिंक्य रहाणे, अय्यरची शतके
अभिनेते अजिंक्य देव सूत्रसंचालकाच्या भूमिकेत
शनिवार दि. 22 सप्टेंबर 2018
चंदन, कासव तस्करीप्रकरणी संशयितांचा जामीन नामंजूर
अत्याचार रोखण्यासाठी सदैव पाठिशी राहू
समिहनने स्वीकारला ‘होम स्कूल’चा पर्याय
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


पुणे | थिंक महाराष्ट्र!

विश्वनाथ खैरे - संस्कृती संशोधक
समाजशास्त्राचा अभ्यास करू पाहणाऱ्या विद्यार्थ्याला दोन गोष्टींनी गोंधळल्यासारखे होते. एक म्हणजे परदेशी समाजशास्त्रज्ञांनी समाजाविषयी मांडलेले सिद्धांत. ते सिद्धांत भारतीय समाजाला कितपत लागू होतील असा प्रश्न तर पडतोच, पण मुख्य म्हणजे ते फार रूक्ष, कोरडे आणि रटाळ वाटतात. त्यांनी मनाचे समाधान होत नाही. पण दुसरी आणि त्याहीपेक्षा गोंधळात टाकणारी गोष्ट म्हणजे भारतीय समाजाविषयीचेच अपुरे ज्ञान, विशेषत: भारतीय सामाजिक इतिहासासंबंधीचे. भारतीय समाजाचा इतिहास फार लांबचा असला तरी तो सुसंगत लिहिला गेलेला नाही. भारतीय उपखंडात मानवी वस्ती कधीपासून झाली, तीत बदल कोणकोणते झाले, समाजाची घडण निरनिराळ्या कालखंडांत कशी होती, जी अफाट विविधता आणि विषमता त्यात दिसते तिचा उगम कसा झाला, एकाच भूभागात अगदी भिन्न-भिन्न म्हणाव्यात अशा संस्कृती कशा काय नांदत राहिल्या... असे अनेक प्रश्न अभ्यासकाला पडत राहतात. त्यांची समाधानकारक उत्तरे मिळाली नाहीत की शास्त्र शिकूनही गोंधळल्यासारखे होते.
हे प्रश्न अनेक असले तरी ढोबळ मानाने तीन प्रकारचे आहेत. एक म्हणजे भारतात निरनिराळे म्हणावे असे जनसमूह निर्माण कसे झाले निरनिराळे गट निरनिराळ्या काळात भारतात वस्तीला आले, की ते एकाच कोणत्या तरी समाजातून निर्माण झाले निरनिराळे गट निरनिराळ्या काळात भारतात वस्तीला आले, की ते एकाच कोणत्या तरी समाजातून निर्माण झाले गट निरनिराळे असले तर त्यांच्यात एवढी एकात्मता का गट निरनिराळे असले तर त्यांच्यात एवढी एकात्मता का आणि ते एकाच समाजातून उत्पन्न झाले असे मानले तर मग एवढे भेदाभेद का
रा. चिं. ढेरे - महासमन्वयाची ओळख
डॉ. रा. चिं. ढेरे यांना 'त्रिदल फाऊंडेशन'च्या वतीने दिला जाणारा पुण्यभूषण पुरस्कार डॉ. एस. एल. भैरप्पा आणि महेश एलकुंचवार यांच्या हस्ते २०१० साली प्रदान करण्यात आला होता. त्या समारंभात डॉ. ढेरे यांनी केलेले त्यांचे आत्मकथनात्मकवजा समग्र हे भाषण.
' त्रिदल फाऊंडेशन'च्या वतीने मला माझ्या ध्यासभूमीच्या, कर्नाटकाच्या, म्हणजेच दक्षिण भारताच्या मातीतील फार मोठ्या साहित्यकाराच्या हातून ‘पुण्यभूषण’ पुरस्कार दिला जात आहे आणि माझ्या जिव्हाळ्याच्या परिवारातील एक प्रतिभावंत मराठी साहित्यकार माझ्याविषयीच्या प्रेमाने त्यासाठी येथे उपस्थित आहे, हा माझ्यासाठी आनंदाचा योग आहे.
माझी मूळ माती मावळची आहे, पण पुण्याने मला माझ्या तेरा-चौदा वर्षांच्या वयापासून गेली सहासष्ट वर्षें ज्ञानाचा फाळ लावून नांगरले आहे आणि आज आलेल्या पिकाचे कौतुक करण्यासाठी, सोन्याच्या नांगराने पुण्यभूमी नांगरणाऱ्या शिवरायांची प्रतिमाच ‘त्रिदल’ने मला दिलेली आहे मनात आनंद आहे आणि संकोचही आहे. मी सभासंमेलने आणि भाषणे यांच्या वाटेला फारसा गेलेलो नाही. मी सार्वजनिक क्षेत्रातील वावरही शक्यतो टाळत आलो आहे. लेखन-संशोधन हीच माझी आवडीची, आग्रहाची आणि समाजसंवादाची मुख्य वाट राहिली आहे.
पंकज विजय समेळ 03/11/2017
महाराष्ट्रात भटकंती करताना बऱ्याच गावांच्या वेशीजवळ, मंदिरांजवळ किंवा किल्ल्यांवर युद्धप्रसंग कोरलेल्या स्मृतिशिळा आढळून येतात. त्या शिळा कोणाच्या आहेत, कशासाठी कोरल्या गेल्या आहेत हे सांगता येत नाही. त्यांना वीरगळ म्हणतात असे कळाले.
वीरगळ हा शब्द वीरकल्लू (कल्लू = दगड) या कानडी शब्दापासून तयार झाला आहे. वीरकल्लू म्हणजे वीराचा दगड. थोडक्यात, वीरगळ कोरून वीराच्या स्मृती जिवंत ठेवल्या गेलेल्या असतात. वीरगळ आकाराने दोन-अडीच फुट उंचीचे असून त्याच्या चारही बाजूंना तीन-चार चौकटी कोरलेल्या असतात. तळच्या चौकटीत आडवा पडलेला वीर असतो. कधीकधी त्या मेलेल्या वीराजवळ गाई कोरलेल्या असतात. त्याच्या वरील चौकटीमध्ये युद्धाचा प्रसंग असतो. त्यांवरील चौकटीत अप्सरा त्या वीराला स्वर्गात घेऊन जात असल्याचे शिल्पांकन असते. सर्वात वरील चौकटीमध्ये वीर त्याच्या पत्नीबरोबर शिवपूजा (लिंग स्वरूपात) करत असल्याचे कोरलेले असते. तसेच सूर्य-चंद्रसुद्धा कोरलेले असतात. जोपर्यंत चंद्र-सूर्य आहेत, तोपर्यंत वीराचे स्मरण लोकांना राहील असा त्याचा अर्थ
मकरंद टिल्लू - अनाथ नळांसाठी
पुण्याचे मकरंद टिल्लू एकपात्री कार्यक्रमासाठी बीडला गेले होते. त्यांना परतताना वाटेत आष्टी गाव लागले. गुरांसाठी चारा छावणी तेथे होती. टिल्लू म्हणाले, “अंगावर जराही मांस नसलेली ती गुरे पाहून मनाला त्रास झाला. वाटले, पाण्याची इतकी भीषण टंचाई असताना पुण्यात किती पाणी वाया जाते” त्यांना त्याची खंत वाटली. त्यांचे त्यातून सुरू झाले ‘अनाथ नळांसाठी’ हे अभियान
करंगळीच्या आकाराच्या निम्मे पाणी नळातून सतत वाहत असेल, तर त्या एका नळातून दरवर्षाला सुमारे पाच लाख लिटर पाणी वाहून जाते. पाण्याची एक लिटरची बाटली विकत घेण्यासाठी वीस रुपये पडतात. म्हणजे मग त्या एका गळक्या नळातून एका वर्षात एक कोटी रुपयांचे पाणी वाहून जात आहे, असा विचार केला तर ... ते विचारसूत्र ‘अनाथ नळांसाठी’ या अभियानामागे आहे. गळती फक्त साठ ते शंभर रुपयांचा नळ लावून थांबवता येते
टिल्लू यांनी सरकारी ऑफिसांमध्ये, बस स्थानके-रेल्वे स्टेशने-शाळा यांमध्ये चकरा मारून पाण्याची गळती का-कोठे आहे ते बघण्यास सुरुवात केली आणि लक्षात आले, की गळती तर आहेच; परंतु त्याहून जास्त लोकांमध्ये त्याबद्दल अनास्था आहे टिल्लू यांना वाटते, की लोकांमध्ये पाणी वाचवायला हवे याविषयी संवेदनशीलतेचा अभाव आहे. टिल्लू ‘रोटरी क्लब ऑफ पुणे प्राईम सिटी’चे अध्यक्ष आहेत. ‘रोटरी’तर्फे दोनशेहून अधिक देशांत चौतीस हजारांहून अधिक क्लब्जमार्फत सामाजिक उपक्रम राबवण्यात येतात. टिल्लू यांनी ठरवले, की ‘पाणी वाचवा अभियान’ उभारायचे
सुरेश पाटील यांचा धरणमातीचा ध्यास
डॉ. दत्ता देशकर 31/10/2017
धरणांमध्ये जमा झालेला गाळ काढला तर त्या धरणांची साठवण क्षमता टिकवून ठेवता येणार नाही का हा प्रश्न बुद्धिवंतांच्या व सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या विचाराधीन आहे. पुणे शहर परिसरात असलेल्या खडकवासला धरणात सुरू झालेला प्रयोग त्या दृष्टीने उद्बोधक वाटेल. पुणे शहरात निवृत्तीनंतर स्थायिक झालेले कर्नल सुरेश पाटील हे त्या प्रयोगामागील आधार आहेत. धरणे बांधण्यासाठी जगभर जेवढ्या आदर्श जागा होत्या त्या शोधून काढून तेथे धरणे बांधण्यात आली आहेत. धरणे बांधण्यासाठी सुयोग्य अशा जागा अत्यंत कमी उरलेल्या आहेत, पण धरणात साचणारा गाळ हा वेगळाच प्रश्न बनून गेला आहे. पाणी धरणात वाहत येत असताना ते स्वतः बरोबर गाळ आणत असते. वर्षानुवर्षें साचत गेलेल्या गाळाचे प्रमाण काही ठिकाणी तर इतके जास्त झाले आहे, की ती धरणे काही वर्षांनंतर कायमची निकामी होतील, की काय अशी भीती वाटू लागली आहे
पुण्याचे अपरिचित त्रिशुंड गणपती मंदिर
पंकज विजय समेळ 30/10/2017
पुण्यातील त्रिशुंड गणपती हे मंदिर समाधी व हठयोगींचे साधनास्थळ यांच्यामुळे महाराष्ट्रात अद्वितीय ठरते. मात्र, ते त्यांचे महात्म्य व त्यांतील शिल्पकाम यांमधील असामान्यता यांच्या तुलनेने दुर्लक्षित आहे. ते एकेकाळी महाकाल रामेश्वर व दत्त यांच्याकरता प्रसिद्ध होते. ते नंतर त्रिशुंड गणपती या नावाने ओळखले जाते. त्रिशुंड गणपती पुण्याच्या सर्वात जुन्या कसबा पेठेजवळ आणि नागझिरा ओढ्याच्या काठावर आहे. मंदिर भरवस्तीत असूनसुद्धा ते पुणेकरांसाठी अपरिचित आहे समाधी मंदिर, सुबक कोरीव काम, विष्णू मूर्ती व विविध अवतारशिल्पे, शिवाचे अवतार, गणेशयंत्रे, तळघर आणि वेगळ्या धाटणीची त्रिशुंड गणेशाची मूर्ती यांमुळे मंदिर शिल्पदृष्ट्या व धर्मभावदृष्ट्या असाधारण आहे.
सतीश भावसार यांचा सेप्टिक टँक
सतीश भावसार यांनी शौचालयांच्या संदर्भातील भारतीय मानसिकता आणि भारतीयांची गरज ओळखून विशिष्ट प्रकारचा ‘सेप्टिक टँक’ विकसित केला आहे. तो अडचणीच्या अपु-या जागेतही बसवता येतो. दुसरी महत्त्वाची बाब म्हणजे, भारतात अनेक ठिकाणी पाण्याचे दुर्भीक्ष्य आहे. भावसार यांच्या सेप्टिक टँकची रचना अशी आहे, की त्याला पाणी कमी लागते. पाण्याशिवाय त्यात मलविघटनाची उत्तम सोय आहे. त्याची किंमत सर्वसामान्यांना परवडेल अशी आहे. भावसार यांनी विकसित केलेले सेप्टिक टँक शंभराहून अधिक ठिकाणी उभे राहिले आहेत आणि ते वापरणा-यांना अडचण जाणवलेली नाही.
अजूनही तलाकची टांगती तलवार
'तलाक-ए-बिद्दत' ही प्रथा सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालामुळे अवैध ठरली आहे. 'तलाक' हा शब्द एका दमात तीन वेळा उच्चारून पत्नीला तलाक देण्याच्या अनिष्‍ट प्रथेवर बंदी आली आहे. जे तलाक रागाच्या भरात, दारूच्या नशेत व्हॉटसअॅप मेसेजद्वारे एका दमात दिले जायचे त्यावर रुकावट येणार आहे. न्यायालयाने त्‍या निकालात 'तलाक-ए-बिद्दत' ही प्रथा असंवैधानिक असल्याचे मुख्यत्वेकरून म्हटले आहे. त्यामुळे भारतीय मुस्लिम महिलांचे भारतीय नागरिकत्व अधोरेखित झाले आहे. खरे तर मद्रास, अहमदाबाद, मुंबई, अलहाबाद येथील उच्च न्यायालयांनी व अगदी सर्वोच्च न्यायालयानेदेखील 'तलाक-ए-बिद्दत' प्रकाराने दिला जाणारा तलाक अवैध असल्याचे या आधीच्‍या काही निकालांत नमूद केले होते, मात्र तरीही मुस्लिम समाजात पुरूषांकडून तसे तलाक दिले जाण्याच्या घटना घडत होत्याच. ती प्रथा सर्वोच्च न्यायालयाच्या ताज्या निकालात असंवैधानिक म्‍हणजे घटनाबाह्य ठरवण्‍यात आली आहे. न्‍यायालयाने 'ती प्रथा इस्लामचा अविभाज्य भाग नाही. तोंडी तलाक भारतीय संविधानाच्या मूल्यांच्या विरूद्ध आहे आणि ती सर्वात अन्यायकारी प्रथा आहे' असे स्पष्ट केले आहे. ती प्रथा कुराणच्या व इस्लामच्या चौकटीबाहेरची असूनही प्रचलित होती. त्यामुळे तीवर बंदी येणे आवश्यक होतेच. सर्वोच्‍च न्‍यायालयाच्‍या निकालाने ते कायदेशीर पातळीवर साध्य केले आहे. किमान मुस्लिम धर्मातील स्त्रियांना तशा प्रकारे तलाक देण्याची भाषा करणाऱ्यांविरुद्ध पोलिसांकडे तक्रार तरी करता येईल.
प्रबंधलेखनाची पद्धती - प्रबंधलेखकांना दिलासा
मला मी बहिस्थ परीक्षक म्हणून पीएच.डी. पदवीसाठी सादर केलेल्या प्रबंधांवरून नजर फिरवताना बहुसंख्य प्रबंधांमध्ये संशोधन पद्धतीचा अभाव गेली अनेक वर्षें सातत्याने जाणवत होता; त्यामुळे शकुंतला क्षीरसागर यांचे ‘प्रबंधलेखनाची पद्धती’ हे पुस्तक पाहिल्यावर प्रथम दिलासा मिळाला. ते वाचल्यावर, मला त्यातील मार्गदर्शक सूचना पाळणार्‍या विद्यार्थ्यांचे प्रबंध दर्जेदार निपजतील अशी खात्रीही वाटली. क्षीरसागर यांच्या या पुस्तकाआधी प्रबंधलेखन पद्धतीवर पुस्तके होती, लेखिकेने स्वत: तिच्या पुस्तकात तशा काही संदर्भांचा निर्देश केला आहे, तथापि प्रबंधविषयाच्या निवडीपासून प्रबंध सादर केल्यानंतर होणार्‍या मौखिकी परीक्षेपर्यंतच्या प्रवासात विद्यार्थ्याला ज्या ज्या प्रश्नांना सामोरे जावे लागते त्या सर्व प्रश्नांची उकल यथासांग करणारे आणि तरीही आटोपशीर असे हे बहुधा पहिले पुस्तक असावे.
रंगनाथ वायाळ गुरुजी आणि ठाकरवाडीचा उद्धार
भीमाशंकरच्या डोंगररांगांमधील 'सैंदानी ठाकरवाडी' नावाची वस्ती. खेड तालुक्यातील दोंदे गावापासून ओढ्यामधून तीन किलोमीटर लांबीची ओबडधोबड पाऊलवाट जाते. तरुण शिक्षक रंगनाथ कोंडाजी वायाळ हे तीच पाऊलवाट तुडवत हातात नियुक्तीचा आदेश घेऊन ठाकरवाडीला पोचले.
वायाळगुरुजी ठाकरवाडीत आले तेव्हा वाडी तशी सुस्तच होती. झोपड्यांसमोर चरणाऱ्या शेरड्या, कोंबड्या आणि रापलेल्या चेहऱ्याची एखाद-दुसरी वयोवृद्ध व्यक्ती. आजुबाजूला जीर्ण कापडाच्या लंगोट्या लावून खेळणारी आदिवासी मूले.
गुरुजींनी एका मुलीला विचारले, 'काय रे बाळा, शाळा कुठेय' मुलीने भीत भीत बोट दाखवले. गुरुजींनी बोटाच्या दिशेने पाहिले, तर नजरेला पडली ती केंबळाची झोपडी आणि त्या झोपडीला लटकलेली, 'जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, सैंदानी ठाकरवाडी' अशी अक्षरे लिहिलेली जीर्ण पाटी.
गुरुजी शाळेत आले. हातातील पिशवी छपराच्या वाशाला टांगली आणि सगळी शाळा स्वच्छ केली. वाडीत फेरफटका मारून दिसतील तेवढी सगळी मुले त्यांच्याबरोबर घेतली आणि सुरु झाली वायाळ गुरुजींची शाळा
पहिली ते चौथीची ती 'एक शिक्षकी' शाळा. मोडलेल्या खुर्चीत बसलेले वायाळ गुरुजी आणि समोर पिंजारलेल्या केसांची, अस्वच्छ शरीराची, फाटके-जीर्ण कपडे घातलेली दहा-पंधरा मुले-मुली. गुरुजी समोर बसलेल्या विद्यार्थ्यांना शिकवू लागले, पण कशाचा काही मेळ लागेना, कारण मुलांची भाषा ठाकर समाजाची  त्यामुळे मुलांना तीच भाषा येई.
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


Nagjibhai Patel | नागजीभाई पटेल | Loksatta

प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर सिंचनाचे प्रमाण ३४ टक्के
मुंबई बॉम्बस्फोटातील आरोपीची नेपाळमध्ये गोळ्या घालून हत्या
रिलायन्सच्या सहभागाची मागणी भारताकडूनच
प्रकाश आंबेडकर आणि मायावती यांची भूमिका भाजपच्या पथ्यावर
बडोद्यानजीकच्या जुनी जथराटी या खेडय़ात नागजीभाईंचा जन्म झाला.
‘बडोदा स्कूल’ म्हणून ओळखली जाणारी भारतीय कलाशैली अगदी नवी, म्हणजे फार तर १९७० च्या दशकापासूनची. या शैलीत प्रामुख्याने ‘नॅरेटिव्ह’ किंवा वर्णनवादी चित्रकारांचा समावेश असला, तरी काही शिल्पकार या शैलीला पुढे नेणारे ठरले, त्यांत नागजी पटेल यांचे नाव महत्त्वाचे. अलीकडल्या काही वर्षांत तर बडोद्याच्या आधुनिक शिल्पकलेचे पितामह म्हणूनच त्यांच्याकडे पाहिले जाई. अखेपर्यंत कार्यरत राहून, गेल्या शनिवारी (१६ डिसेंबर) रात्री वयाच्या ८० व्या वर्षी नागजीभाई निवर्तले.
बडोद्यानजीकच्या जुनी जथराटी या खेडय़ात नागजीभाईंचा जन्म झाला. या वडिलार्जित घरात त्यांनी मोठमोठय़ा शिल्पांसाठी स्टुडिओ उभारला होता. पण शिक्षणासाठी १९५६ साली ते महाराजा सयाजीराव विद्यापीठाच्या कला विभागात आले, तेव्हापासून बडोदेवासीच झाले होते. या शहराशी त्यांचे नाते बहुविध होते. बडोदे महापालिकेची खूण असलेल्या ‘दोन वटवृक्षां’चे आधुनिकतावादी भारतीय शैलीत नागजीभाईंनी घडवलेले शिल्प शहरातील महत्त्वाच्या चौकात विराजमान होते (पुढे एका पुलासाठी तेथून ते काढण्यात आले), अगदी अलीकडेच बडोदे रेल्वे स्थानकाजवळ ‘कॉलम ऑफ फेथ’ हे नागजी पटेलकृत स्तंभशिल्प उभारण्यात आले आहे. शहरातील अनेक चौकांत नागजीभाईंच्या विद्यार्थ्यांची शिल्पे आहेत ती निराळीच. ‘नजर आर्ट गॅलरी’ हे फतेहगंज भागातील कलादालन उभारले जाण्यामागेही त्यांचीच प्रेरणा होती. रूढार्थाने प्राध्यापक नसूनही, कित्येक विद्यार्थी त्यांनी घडवले. वयाच्या सत्तरीतही ते विद्यापीठाच्या कला विभागात येत, तेव्हा ‘नागजीभाई आले’ हा निरोप पसरे आणि विद्यार्थ्यांची त्यांना भेटण्यास लगबग होई.
हे असे व्यक्तिमत्त्व, हासुद्धा तीन दशकांपूर्वीपर्यंतच्या ‘बडोदे शैली’च्या दृश्यकलावंतांचे व्यवच्छेदक लक्षणच. कलावंतांनी स्पर्धेपेक्षा एकमेकांशी मैत्री करावी, हे त्यामागील साधे तत्त्वज्ञान. सन १९६२ मध्ये नागजीभाई, गिरीश भट, बलबीरसिंग कट्ट असे तरुण दगडात (सँडस्टोन आणि संगमरवर) शिल्पे घडवणारे तरुण, दिल्लीच्या सांखो चौधुरींनी ‘ललित कला अकादमी’मार्फत राजस्थानातील मकरानाच्या दगडखाणींनजीक भरवलेल्या ‘आर्ट कॅम्प’मधून बाहेर पडले ते दगडातल्या पोतसंगीताचे सारे सूरताल हृदयात घेऊनच. अर्थात, १९६१ साली विद्यार्थी म्हणून राष्ट्रीय कलापुरस्कार मिळाल्यामुळेच नागजी यांना या मकराना कॅम्पमध्ये स्थान मिळाले होते. पुढेही युगोस्लाव्हिया, जपान, ब्राझील अशा अनेक देशांत जाऊन, तिथल्या दगडांमध्ये नागजीभाईंनी शिल्पे घडवली. सँडस्टोनला शिल्परूप देताना या दगडातील खडबडीतपणा आणि संस्कारांनी त्याला येणारा लोभस गुळगुळीतपणा या दोहोंचा वापर ते करीत. तुलनेने कणखर असलेल्या लालसर दगडात, यांत्रिक छिन्नी नेमकी फिरवून पानाफुलांचे आणि पक्ष्यांचेही आकार अगदी ड्रॉइंग केल्याच्या सहजतेने करावेत ते नागजीभाईंनीच. ही ‘इन्सिजन’च्या- कोरण्याच्या- तंत्रावरील हुकमत नागजीभाईंचे वैशिष्टय़ ठरल्याची दाद जॉनी एम.एल.सारख्या समीक्षकानेही दिली आहे.
कलासंग्राहकांचे अमाप प्रेम नागजी पटेल यांना मिळाले. इतके की, मोठमोठी शिल्पे घडवण्याचा ध्यास सोडून काही काळ, छोटय़ा शिल्पांचा जणू कारखानाच नागजी यांनी उघडला. अर्थात, या ‘वर्कशॉप’मधून बाहेर पडून कुणाकुणाच्या बागांमध्ये वा घरांमध्ये विराजमान होणाऱ्या शिल्पकृती, हे जणू इथले ‘उप-उत्पादन’ होते. नागजीभाईंचे खरे ‘प्रॉडक्ट’ म्हणजे त्यांच्या हाताखाली काम करताना त्यांच्याकडून शिकावयास मिळालेले अनेक शिल्पकार यात त्यांचे पुत्र चिराग यांचाही समावेश आहे. मध्य प्रदेशच्या ‘कालिदास सम्मान’ (२००५) सह अनेक मानसन्मान नागजी यांना मिळाले. केंद्र सरकारच्या सांस्कृतिक खात्याने त्यांना सुप्रतिष्ठ (तहहयात) फेलोशिप दिली होती. मात्र ‘पद्म’ किताबाने त्यांना हुलकावणीच दिली.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
'इंडियन आयडॉल १०'च्या सेटवर नेहा कक्कडने दिली प्रेमाची कबुली
लज्जास्पद... गणपतीच्या गळ्यातील हार चोराकडून लंपास
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
एकनाथ खडसेंची वापसी तर शेलारांना मंत्रीपदाची लॉटरी
Asia Cup 2018 : मला कोणालाही काहीही सिद्ध करुन दाखवायचं नाही - रविंद्र जाडेजा
पुतणीला चॉकलेट दिल्याने शाळकरी मुलाची नग्न धिंड, कोल्हापुरातला धक्कादायक प्रकार
महेश भट्ट यांच्यासोबतचा फोटो शेअर करणं अभिनेत्रीला पडलं महागात
Asia Cup 2018 : विराट कोहलीला वगळल्यास भारताची फलंदाजी अगदीच सामान्य - सौरव गांगुली
manmarziyaan controversy : 'शीख बांधवांच्या भावना दुखाविण्यासाठी 'तो' सीन नव्हताच'
#suidhaagachallenge : शाहरुखच 'किंग' खान,अनुष्काचं चॅलेंज केलं चुटकीसरशी पूर्ण
वरूण-अनुष्काची स्किल इंडियाचे अॅम्बेसिडर म्हणून निवड
Video : अनुप जलोटा-जस्लीनच्या नात्यावर राखी म्हणते....
शाहरुख मुस्लीम की हिंदू  गणेशभक्त अबरामवरुन ट्रोलर्सचा सवाल
नाण्यांच्या खुळखुळाटामुळे ‘टीएमटी’ त्रस्त
पाणघोडय़ाच्या पिल्लाचे पर्यटकांना दर्शन
विसर्जन मिरवणुकीतील पावित्र्य जपण्यासाठी प्रयत्न
‘किबे लक्ष्मी थिएटर’चे ८५ व्या वर्षांत पदार्पण
एनएमएमटीला इंधन दरवाढीच्या झळा
जोगेश्वरीच्या महात्मा फुले शासकीय वसतिगृहाची दुरवस्था
मालकी हक्कासाठी गृहसंस्थांचा लढा
गणरायाच्या निरोपासाठी पालिका सज्ज


कर्ज बुडव्यांवर दंडात्मक कारवाई गरजेची : वाय. व्ही. रेड्डी | पुढारी	Top

होमपेज › Kolhapur › कर्ज बुडव्यांवर दंडात्मक कारवाई गरजेची : वाय. व्ही. रेड्डी
कर्ज बुडव्यांवर दंडात्मक कारवाई गरजेची : वाय. व्ही. रेड्डी
बँकेचे कर्ज बुडवणार्‍यांना केवळ शिक्षा करून उपयोग नाही तर दंडात्मक कारवाई होणे गरजेचे आहे, असे मत रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर वाय. व्ही. रेड्डी यांनी व्यक्त केले. रिझर्व्ह बँक तसेच राज्य शासन यांनी समन्वयाने काम केल्यास देशाच्या अर्थव्यवस्थेला बळकटी मिळणार आहे, असेही त्यांनी सांगितले. शिवाजी विद्यापीठ बँक ऑफ इंडिया अध्यासनाच्या वतीने आयोजित ‘बँकांच्या सुरक्षितता’ या विषयावरील व्याख्यानात ते बोलत होते. यावेळी रिझर्व्ह बँकेच्या माजी डेप्युटी गव्हर्नर सौ. उषा थोरात, कुलगुरू डॉ. देवानंद शिंदे उपस्थित होते.
रेड्डी म्हणाले, बँका सुरक्षितच आहेत पण बँका अडचणीत आहेत अशी मानसिकता तयार केली जात आहे. 1996 पर्यंतची बँकांची स्थिती ही दयनीय होती. अनेक बँकांच्या आर्थिक व्यवहारांच्या नोंदी योग्य पध्दतीने ठेवल्या जात नव्हत्या. बँकांची कर्जे, कर्जावरील व्याज, एनपीएची आकडेवारी उपलब्ध नव्हती. पण कालांतराने रिझर्व्ह बँकेने यासाठी प्रयत्न केले. बँकांची विश्‍वासार्हता, स्थैर्य व सातत्य राहण्यासाठी योजना तयार केल्या.
बँकांची कार्यप्रणाली निश्‍चित केली. म्हणून 2008 साली जागतिक मंदीतही परदेशातील बँका बंद पडल्या पण भारतातील एकही बँक बंद पडली नाही. नागरी बँकांवर लोकांचा विश्‍वास आहे, तो कायम रहावा. या बँकांवर नियंत्रण करणारे सभासद असतात. त्यांनी बँका चालविण्याची पारंपरिक पध्दती बाजूला ठेवून कंपनी कायद्यानुसार बँकांचे काम चालविले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले. कुलगुरू डॉ. शिंदे यांनी प्रास्ताविक केले. आभार प्रा. विजय ककडे यांनी मानले. यावेळी डॉ. यशवंतराव थोरात, प्र.कुलगुरू डॉ. डी. टी. शिर्के व बँकिंग, उद्योग आदी क्षेत्रातील तज्ज्ञ उपस्थित होते.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


मराठा क्रांती संघटना स्थापणार नवा पक्ष | पुढारी	Top

होमपेज › Mumbai-Thane-Raigad › मराठा क्रांती संघटना स्थापणार नवा पक्ष
मराठा क्रांती संघटना स्थापणार नवा पक्ष
राज्यातील सर्व मराठा व समविचारी संघटनांना एकत्र घेऊन मराठा क्रांती संघटना लवकरच नवीन पक्ष स्थापन करणार असल्याची घोषणा मराठा क्रांती संघटनेचे संस्थापक सुरेश पाटील यांनी पत्रकार परिषदेत केली. आगामी लोकसभा व विधानसभेच्या निवडणुकाही या पक्षाच्या वतीने लढविण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
याबाबत अधिक माहिती देताना पाटील म्हणाले की, यासाठी सर्व संबंधित संघटनांशी आपले बोलणे झाले आहे व त्यांनीही असा पक्ष स्थापन करण्यासाठी मान्यता दिली आहे. मात्र तेवढ्यावरच न थांबता येत्या दि. 1 सप्टेंबरपासुन राज्यभर दौरा करून आपण सर्व मराठा व समविचारी संघटनांच्या प्रतिनिधीना भेटणार आहोत.त्यांच्याशी चर्चा करून व त्यांना विश्‍वासात घेउनच पुढील कृती केली जाणार आहे.
31 सप्टेंबरला पक्षाची प्रतापगडावर स्थापना त्यानंतर येत्या दि. 31 सप्टेंबर रोजी या पक्षाची घोषणा सातारा जिल्ह्यातील ऐतिहासिक प्रतापगडावर करण्यात येणार आहे. जवळपास 26 संघटनांच्या प्रमुखांना भेटून पक्षाचे धोरण ठरविण्यात येणार असल्याचही सुरेश पाटील यांनी स्पष्ट केले.
पाच विषयांना न्याय मिळविणार 50 टक्के महिला उमेदवार देणार सर्व समाजाला एकत्र घेऊन आरक्षण, संरक्षण, शिक्षण, रोजगार आणि उद्योग या पाच विषयावर न्याय मिळविण्यासाठी नवीन पक्षाची स्थापना करण्यात येणार आहे. या नवीन पक्षातुन येत्या लोकसभा व विधानसभा निवडणुकीसाठी राज्यात सर्वत्र उमेदवार देण्यात येणार आहेत. यात महिलांना 50 टक्के प्राधान्य देण्यात येणार आहे. स्थापन झालेला नवीन पक्ष कोणत्याही राजकीय पक्षाला पाठिंबा देणार नाही अथवा सहकार्य करणार नाही. अशी भुमिका सुरेश पाटील यांनी मांडली. यावेळी परेश भोसले, मोहन मालवणकर, नितीन लायकर, राजु दबडे, गोपाळ दळवी यांच्यासह अन्य कार्यकर्ते उपस्थित होते.
एकता कपूरच्‍या नव्‍या शोत शाहरूख खान (Video)
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


पतंगराव कदमांच्या अस्थींचे नाशिकमध्ये विसर्जन | पुढारी	Top

होमपेज › Nashik › पतंगराव कदमांच्या अस्थींचे नाशिकमध्ये विसर्जन
पतंगराव कदमांच्या अस्थींचे नाशिकमध्ये विसर्जन
महाराष्ट्राचे माजी मंत्री, काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि भारती विद्यापीठाचे संस्थापक अध्यक्ष पंतगराव कदम यांच्या अस्थींचे आज (मंगळवार, २० मार्च) सकाळी येथील रामकुंडात विसर्जन करण्यात आले. कदम यांचे चिरंजीव आणि महाराष्ट्र प्रदेश युवक काँग्रेसचे अध्यक्ष विश्‍वजीत कदम यांनी विधीवत पूजा करुन अस्थी रामकुंडात विसर्जित केल्या. या वेळी पतंगराव कदम यांचे बंधू शिवाजीराव कदम यांच्यासह संपूर्ण कदम परिवार उपस्थित होता.
गेल्या ९ मार्च रोजी पतंगराव कदम यांचे मुंबईत रुग्णालयात उपचारा दरम्यान निधन झाले होते. राजकारणातील अजात शत्रू म्हणून पतंगराव कदम हे महाराष्ट्राला परिचीत होते. आज, सकाळी परिवारातर्फे कदम यांच्या अस्थी कलश रामकुंडावर नेण्यात आला.
या वेळी जिल्ह्यातील काँग्रेस नेत्यांनी अस्थी कलशाचे दर्शन घेण्यासाठी गर्दी केली होती. माजी मंत्री शोभाताई बच्छाव, आमदार डॉ. अपूर्व हिरे, माजी खासदार देवीदास पिंगळे, माजी आमदार अनिल आहेर, शिरीष कोतवाल, डॉ. तुषार शेवाळे, शहराध्यक्ष शरद आहेर, जिल्हाध्यक्ष राजाराम पानगव्हाणे, माजी शहराध्यक्ष आकाश छाजेड, नगरसेवक शाहू खैरे, डॉ. हेमलता पाटील, राजेंद्र मोगल, भगीरथ्लृ शिंदे, उध्दव पवार, बबलू खैरे,आदींसह सर्वपक्षीय नेते मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


दिल्‍लीच्या बैठकीनंतरच पुरंदर विमानतळाच्या अधिसूचनेला मुहूर्त | पुढारी	Top

होमपेज › Pune › दिल्‍लीच्या बैठकीनंतरच पुरंदर विमानतळाच्या अधिसूचनेला मुहूर्त
दिल्‍लीच्या बैठकीनंतरच पुरंदर विमानतळाच्या अधिसूचनेला मुहूर्त
दिल्‍ली येथील तेवीस एप्रिल रोजी होणार्‍या महत्त्वपूर्ण बैठकीनंतरच पुरंदरच्या अधिसूचनेला हिरवा कंदील मिळेल, अशी माहिती विमानतळ प्राधिकरणाचे संचालक सुरेश कंकानी यांनी ‘पुढारी’बरोबर बोलताना दिली.
पुरंदर विमानतळाच्या संदर्भात मुंबई येथे एका बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते. या बैठकीला मुंबईत सामान्य प्रशासन विभागाच्या प्रधान सचिव वल्सा नायर, नागरी उड्डाण मंत्रालयाचे अधिकारी, महसूल विभागाचे प्रधान सचिव मनुकुमार श्रीवास्तव आणि जिल्हाधिकारी सौरभ राव या वेळी उपस्थित होते. कंकानी म्हणाले, पुरंदर येथील नियोजित आंतरराष्ट्रीय विमानतळ होणार्‍या गावांतील महसूल अभिलेख पुन्हा अद्ययावत करण्याचे आदेश राज्याच्या सामान्य प्रशासन खात्याने महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनीला दिले आहेत. त्यामुळे हे काम झाल्यानंतरच विमानतळासाठी भूसंपादन करण्याबाबतची अधिसूचना राज्य शासनाकडून काढली जाणार आहे. मुंबईमध्ये झालेल्या बैठकीत ठोस अशी कोणतीच चर्चा झालेली नाही. दिल्‍ली येथे होणार्‍या बैठकीनंतर अधिसूचनेचा मार्ग मोकळा होईल असा विश्‍वास त्यांनी व्यक्‍त केला.
कंकानी म्हणाले, विमानतळाच्या भूसंपादनाची प्रक्रिया सुरू करण्याबाबतचा प्रस्ताव महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनीकडून राज्याच्या सामान्य प्रशासन विभागाला पाठविण्यात आला आहे. विमानतळासाठीच्या जमीन संपादन प्रक्रियेच्या कार्यपद्धतीचे टप्पे निश्चित करणे, या प्रक्रियेसाठी प्राधिकारी म्हणून जिल्हाधिकारी यांची नेमणूक करणे, जमीन अधिग्रहणासाठीची अधिसूचना प्रसिद्ध करणे, जिल्हा प्रशासनाने दिलेल्या जमिनीच्या मोबदल्याच्या पर्यायांना मान्यता देणे अशा धोरणात्मक बाबींवर दिल्‍ली येथे बैठकीमध्ये चर्चा होणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
पारगाव, खानवडी, मुंजवडी, एखतपूर, वनपूर, कुंभारवळण आणि उदाची वाडी अशा सात गावांच्या जागेत पुरंदर विमानतळ होणार आहे. या गावातील महसूल अभिलेख अद्ययावत करण्यात आले आहेत. परंतु, हे अद्ययावतीकरण करून आठ महिने उलटले आहेत. त्यामुळे पुन्हा एकदा संबंधित गावातील महसूल अभिलेख अद्ययावत करण्याचे आदेश राज्याच्या सामान्य प्रशासन विभागाने महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनीला दिले आहेत. त्यानुसार एक आठवड़याच्या आत कंपनीकडून जमिनींचे गट आणि सर्वेक्षण क्रमांक यांची छाननी करण्यात येणार आहे. याबरोबरच जमीन संपादनापूर्वी महसुली अहवाल अद्ययावत करणे, टायटल सर्च करणे, प्रत्यक्ष वहिवाट, सातबारा उतार्‍यांची प्रक्रिया पूर्ण करणे, जमीन मालकांची अधिग्रहणासाठीची संपादन संमती घेणे, त्यांना मोबदल्याचे पर्याय देणे ही कामे करावी लागणार आहेत.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


पुणे | थिंक महाराष्ट्र!

शुभदा लांजेकर व आवाबेन नवरचना संस्था
शुभदा लांजेकर यांचा जन्म पुण्यातील. बालपण बरे गेले. त्या अकरावीपर्यंत शिकल्या. वडील अतिशय कडक शिस्तीचे. आई प्रेमळ, मनमिळाऊ, पाककलेची आवड असणारी गृहिणी होती. दुसऱ्यांना अडीअडचणीत मदत करणे हा आई-वडिलांचा स्वभाव होता. त्यामुळे शुभदा प्रेमात पण कडक शिस्तीत वाढल्या.
त्यांनी शिक्षण चालू असताना थोडे अर्थार्जन केले. त्या साड्यांवर टिकल्या भरणे, साडीच्या पदराला जाळी गोंडे करणे अशी कामे करत. त्यांना त्या कामांत आई मदत करत असे. तयार माल दुकानात पोचवण्याचे काम करावे लागे. ते काम वाढले तेव्हा त्यांनी आजुबाजूच्या गरीब गरजू महिलांना काम दिले. वीसपर्यंत महिला ते काम करत एवढा व्याप वाढला. त्यामुळेच त्यांना सामाजिक जाणीव आली आणि उपक्रम फलदायी पद्धतीने चालवण्याचे शिक्षण मिळाले.
सेवादलाच्या ज्येष्ठ कार्यकर्त्या विमलताई गरुड यांचे त्यांच्या घरी येणे असे. त्यांनी शुभदा यांना घराबाहेर पडून काम करण्यास प्रोत्साहन दिले. त्यांचा विवाह १९६३ साली सेवादलातील कार्यकर्त्याशी झाला. ते कुटुंब एकत्र होते. घरात खूप माणसे, त्यामुळे पूर्ण वेळ घरकामात जाई. सासुबाई फार प्रेमळ होत्या; जोडीदारही समजूतदार होता. तसेच ते स्त्रीचा आदर करत.
स्किझोफ्रेनिया अवेअरनेस असोसिएशन (सा)
पुण्याची 'सा' ही संस्था स्किझोफ्रेनिया व इतर मानसिक आजार यांच्यासाठी काम करते. [स्किझोफ्रेनिया अवेअरनेस असोसिएशन (SAA)] कॅनडाचे रहिवासी डॉ. जगन्नाथ वाणी यांनी १९९७ साली त्या संस्थेची स्थापना केली. 'सा'ची सेवाभावी संस्था म्हणून अधिकृत नोंदणी १९९८ मध्ये झाली.
जगन्नाथ वाणी यांनी त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या मदतीने कॅनडातील कॅलगरी येथे स्किझोफ्रेनियासाठी संस्था प्रथम स्थापन केली. भारतातही अनेक लोक मानसिक आजाराने ग्रस्त आहेत, परंतु त्या आजारांविषयीची जाणीवजागृती समाजात कमी असल्यामुळे व त्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या संस्था फारशा अस्तित्वात नसल्यामुळे आजारी लोकांना मदत मिळत नाही व ते मानसोपचार तज्ज्ञांपर्यंत पोचत नाहीत. त्यासाठी संस्थेची आवश्यकता आहे या जाणिवेतून वाणी यांनी सहा तज्ज्ञ लोकांना बरोबर घेऊन समिती स्थापन केली व मानसिक आजारासाठी कार्य सुरू केले. ते सहा जण - डॉ. नेहा पांडे, चित्रा फडके, सुहास वोरा, स्मिता शिरगावकर, मीनल दाणी, सुधाकर शेंदरकर.
शुभांगी साळोखे - कृषी संशोधक
डॉक्टरकी, इंजिनीयरिंग, विमानसेवा, अंतराळभ्रमण, कॉम्प्युटर, आयटी... भारतीय नारी सगळ्या क्षेत्रांमध्ये स्थिरावली आहे. ती नवनवीन क्षेत्रे धुंडाळत आहे. परंतु भारत देशाचा पारंपरिक आणि सर्वात मोठा व्यवसाय म्हणून जो ओळखला जातो त्या शेतीमध्ये मात्र आधुनिक शिक्षण घेणाऱ्या स्त्रिया संख्येने कमी आहेत. खरे तर, स्त्रियाच प्रत्यक्ष शेतीमध्ये पेरणी, निंदणी, खुरपणी इत्यादी बहुतांश कामे करत असतात. परंतु आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून किफायतशीर शेती कशी करता येईल, शेतकऱ्यांच्या उत्पादनाचा दर्जा वाढवता कसा येईल याचा विचार करणाऱ्या स्त्रिया दुर्मीळ आहेत. डॉ. शुभांगी साळोखे या शेतीमध्ये संशोधन करून डॉक्टरेट मिळवणाऱ्या विदर्भामधील पहिल्या महिला आहेत. त्यांना ‘मराठाभूषण’ हा सन्मान मिळाला आहे. त्‍यांनी त्यांचे संशोधनकार्य मांजरी येथील ‘वसंतदादा पाटील शुगर इन्स्टिट्यूट’मध्ये पूर्ण केले.
ज्ञानेश्वर बोडके - अभिनव प्रयोगशील शेतकरी
भारतीय समाज शेतीकडे ‘डबघाईला आलेला व्यवसाय’ म्हणून पाहत असताना ज्ञानेश्वर बोडके यांनी शेतकऱ्यांना शेतीतून प्रत्येकी लक्षावधींचे उत्पन्न मिळवण्याची ‘सिस्टिम’ शोधून काढली आहे ती यशस्वीपणे राबवली जात आहे. त्यांच्या प्रयत्नाचा परिणाम असा, की त्यांच्याशी जोडले गेलेले महाराष्ट्रातील आणि देशभरातील पंचेचाळीस हजार शेतकरी गेल्या सतरा वर्षांच्या काळात सुस्थित झाले आहेत. सर्वांच्या गाड्या आहेत, सर्वांचे परदेश दौरे झाले आहेत.
ज्ञानेश्वर बोडके हे पुण्यात मुळशी तालुक्यातील हिंजवडी परिसरात राहतात. मुळशी तालुका सगळा भाताचा पट्टा मानला जातो. ज्ञानेश्वर यांचे वडील तेथे परंपरागत पद्धतीने शेती करत. त्यांना शेतीतून वर्षभर पुरेल एवढे पीक मिळत असे. पण फक्त भातावर कुटुंब कसे जगवणार ज्ञानेश्वर यांच्या घरी कमी फायद्याच्या शेतीमुळे दारिद्र्य नांदे. त्यांची परिस्थिती पायात चप्पल घालता येऊ नये अशी होती. ज्ञानेश्वर यांनी दहावीचे शिक्षण १९८५ साली पूर्ण केले. त्यांनी शेतीत फायदा नाही म्हणून पुण्यात डेक्कन जिमखान्यावर ऑफिस बॉयची नोकरी पत्करली. ते दररोज सायकलवरून मुळशी ते डेक्कन असा बावीस किलोमीटरचा प्रवास करत. त्यांनी बारा वर्षें नोकरी केली. त्यांच्या आयुष्यास कलाटणी मिळाली ती एका बातमीमुळे
सुरंजन खंडाळकर - गाणारा मुलगा
सुरंजन खंडाळकर याच्या घरी गाणे हॉलभर जणू भरून राहिलेले आहे. हॉलमध्ये मृदुंग, तबला, वीणा, हार्मोनियम तर शोकेसमध्ये लहानमोठी सन्मानचिन्हे आणि भिंतीवर संगीतातील दिग्गजांसह सुरंजन आणि शुभम् या भावंडांची छायाचित्रे त्यातूनच त्या मुलांच्या भरीव वाटचालीचे दर्शन होते.
आलोक राजवाडे - प्रायोगिक नाटकातील नवा तारा
आलोक राजवाडे याने वयाची तिशीही गाठलेली नाही, मात्र त्याने वैचारिक प्रगल्भतेचा मोठा पल्ला गाठला असल्याचे त्याच्या बोलण्यावरून जाणवते. आलोकचे काम त्याच्या ‘पुरुषोत्तम’ स्पर्धेतील ‘दोन शूर’ सारख्या एकांकिकेपासून ‘गेली एकवीस वर्षें’ या मोठ्या व महत्त्वाच्या नाटकापर्यंत नजरेत भरते. आलोक पुण्यात वाढला, मोठा झाला. त्याने त्याचे शालेय शिक्षण ‘अक्षरनंदन’सारख्या प्रयोगशील शैक्षणिक संस्थेत पूर्ण केले. त्या शाळेत त्याच्यामधील ’वेगळ्या’ माणसाची बीजे रुजली गेली आहेत. तो वेळ मिळेल तेव्हा ‘अक्षरनंदन’मध्ये शिकवण्यासही जातो.
आलोकने शाळेत नववीत असताना ‘जागर’च्या एका नाटकात काम केले होते. कॉलेजमध्ये त्यांचा कॉलेजचा ग्रूपच मस्त जमला व तो आपोआप नाटकांकडे वळला गेला. ‘बीएमसीसी’त त्याचे दोस्त होते अमेय वाघ, ओम भूतकर. त्यांनी ‘पुरुषोत्तम’साठी एकांकिका केल्या. ‘दोन शूर’मध्ये रंगमंचावर प्रत्यक्ष एक मोठी बैलगाडी, तिची फिरती चाके, भोवतीच्या मिट्ट काळोखात जंगलाच्या वाटेने गाडी हाकणारा गाडीवान असे दृश्य येते. गाडीत बसलेला असतो शहरी ‘हापिसर’ - सरकारी कामासाठी एस.टी.तून उतरून गावाकडे निघालेला, दोघांतील संवाद म्हणजे ती एकांकिका. दोघे आतून टरकलेले आहेत पण स्वतःच्या शूरपणाचे दाखले देऊन परस्परांपासून स्वतःच्या बचावाचा व्यूह रचतायत आणि त्यातून नाट्य घडतंय. ती एकांकिका ‘पुरुषोत्तम’मध्ये अनेक बक्षिसांची धनी झाली.
संजीव वेलणकर - पंच्याण्णव व्हॉटस् अॅप ग्रुपचे अॅडमिन
माझा मित्र किरण भिडे याने मला संजीव वेलणकरांबद्दल सांगितले आणि मी अक्षरशः उडालो तो माणूस तब्बल पंच्‍याण्‍णव व्हॉट्सॲप ग्रुप्सचा ॲडमीन आहे. किरण म्हणाला “वेलणकर पुण्यात असतात, तू फोनवर त्यांची मुलाखत घेऊ शकतोस.” पण तशा वल्लीशी फक्त फोनवर बोलून माझे समाधान होण्यासारखे नव्हते. मी वेलणकरांच्या भेटीसाठी पुण्याला गेलो.
मी सकाळी दहा वाजता शिवाजीनगर स्टेशनला उतरलो. वेलणकरांचे ऑफिस तेथून चालत पाच मिनिटांच्या अंतरावर आहे. शिवाजीनगर बस डेपोसमोरच्या गल्लीत ‘रमारमण मंगल कार्यालय’ आहे. वेलणकर ते कार्यालय चालवतात. तेथेच त्यांचे ऑफिस आहे. हॉलच्या आत शिरलो. वेलणकरांचे केबिन म्हणजे एखाद्या कंपनीच्या इडीपी मॅनेजरचे ऑफिस वाटते. अद्ययावत लॅपटॉप, दोन-तीन स्मार्ट फोन्स, प्रिंटर, स्कॅनर, दणदणीत इंटरनेट कनेक्शन, फोनसाठी बॅटरी बॅकअप सुद्धा काय नाही हे विचारा...
“अहो, माझे फोन्स दिवसातून तीन वेळा चार्ज करावे लागतात. त्यामुळे माझ्यासाठी बॅटरी बँक मस्ट आहे.” वेलणकर म्हणाले. त्यांनी दोघांसाठी कॉफीची ऑर्डर दिली आणि आमच्या गप्पा सुरू झाल्या. पहिला प्रश्न अर्थातच व्हॉटस् अॅपचे प्रकरण कधी सुरू झाले असा होता. वेलणकर हा डिजिटल माणूस. त्यांना तारखेसह सगळे लक्षात होते.
जयश्री काळे - जया अंगी मोठेपण
छान बंगला, आर्थिक सुबत्ता, सुदृढ वातावरण असे घर पुण्यात असताना, घरातून उठून झोपडपट्टीत कोण हो जाईल कोण तेथील लोकांना सुधारणा सुचवण्याचा ध्यास घेईल कोण तेथील लोकांना सुधारणा सुचवण्याचा ध्यास घेईल त्यांना त्यांच्या पाठी लागून आरोग्याचे महत्त्व पटवून देईल त्यांना त्यांच्या पाठी लागून आरोग्याचे महत्त्व पटवून देईल पण जीवनात असे अवघड वळण स्वीकारलेले सुडौल, प्रसन्न असे एक व्यक्तिमत्त्व आहे. त्यांचे नाव आहे जयश्री विश्वास काळे.
त्या गणित घेऊन एम.ए. झाल्या. त्यांना मुंबई विद्यापीठाकडून सुवर्णपदक मिळाले. त्यांचे वडील विंदा करंदीकर. त्यांच्या आई, सुमा करंदीकर अंधशाळेत सेवाभावाने शिकवत, दोन बस बदलून रोज शाळेत जात
जया स्वत: त्यांच्या घरच्या मोलकरणीच्या मुलीला शिकवत. तो प्रसंग त्या समर्पक वर्णन करतात. “मी माझ्या दहावीतील मुलीला अवघड वाटणारी गणिते समजावून सांगत होते. तेवढ्यात माझी कामवाली तिच्या तेरा-चौदा वर्षांच्या चुणचुणीत मुलीला घेऊन आली आणि म्हणाली, “हिला दोन घरची कामं बघा, सातवीला नापास झालीय. आता बास झाली शाळा. पुढील वर्षी लग्नाचं बघाया घेणार.” मला वाईट वाटले. मी तिची फी, पुस्तके, अभ्यास अशी सगळी जबाबदारी उचलते असे सांगून बाईला मनवले. तो प्रयोग यशस्वी झाला. मुलगी चांगल्या मार्कांनी S.S.C. झाली. तेव्हा हुरूप आला आणि वाटले, “वस्तीत अशा अनेक मुली असतील. त्यांच्यापर्यंत आपण का पोचू नये
जीवशास्त्रज्ञ माधव गाडगीळ - पर्यावरण रक्षणाचा गौरव बिंदू
जीवशास्त्रज्ञ माधव गाडगीळ यांनी भारताचे पर्यावरण मंत्रालय निर्माण होण्यात-घडण्यात पुढाकार घेतला. तेव्हा त्यांच्या डोक्यात होता गांधीजींचा इशारा. “सृष्टी साऱ्यांचे भरणपोषण करण्यास समर्थ आहे, मात्र ती मानवाची लालसा भागवण्यास समर्थ नाही. तिला ओरबाडून घ्याल तर निसर्गाचा तोल बिघडेल” गाडगीळांनी गांधीजींचा तो इशारा तोच त्यांचा संदेश मानला, त्यातून गाडगीळ निसर्गप्रेमी, संस्कृतिप्रेमी बनले.
त्यांनी १९६० च्या दशकात परिसरशास्त्र, निसर्गसंरक्षणशास्त्र, पर्यावरण या विषयांमध्ये देशातील धोरणकर्त्यांना जागे केले. त्यांनी सह्याद्रीच्या खोऱ्यात, रानावनात हिंडत परिसराचा आणि मानवी जीवनाचा अभ्यास केला; स्वतःला परिसरशास्त्र आणि उत्क्रांती या विषयांमध्ये झोकून दिले.
माधव गाडगीळ यांचा जन्म २४ मे १९४२ रोजी पुण्यात झाला. ज्येष्ठ अर्थशास्त्रज्ञ आणि भारताच्या पंचवार्षिक योजना समितीचे उपाध्यक्ष धनंजयराव आणि प्रमिलाताई गाडगीळ यांचे ते चिरंजीव. त्यांचे शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण पुण्यात झाले. त्यांच्या घरातील वातावरण मोकळे, उदारमतवादी आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या समृद्ध होते. धनंजयरावांना निसर्ग आणि साहित्य यांची आवड होती. त्यांच्या मनात मराठी भाषेबद्दल प्रेम होते. त्याचबरोबर, आम लोकांच्याबद्दल कळकळ होती. त्यांची तळमळ जे काही करू ते लोकांना उपयोगी असले पाहिजे अशी असे. त्यातून त्यांनी सहकारी बँकांची, सहकारी साखर कारखान्यांची चळवळ उभारली.
अष्टविनायकांपैकी ‘मयुरेश्वर’ या गणपतीचे मंदिर पुणे जिल्ह्याच्या बारामती तालुक्यातील मोरगाव या गावी आहे. अष्टविनायकांपैकी तो पहिला गणपती आहे. त्या स्थळाचे दर्शन ‘अष्टविनायक’ या चित्रपटात होते. त्याच गावाजवळ ‘करंजे’ येथे सोमेश्वराचे प्रसिद्ध मंदिर आहे. तेथे श्रावणी सोमवारी जत्रा भरते. त्या स्थळाचे दर्शन ‘सतीची पुण्याई’ या चित्रपटातून झाले आहे. ते गाव सोमाईचे करंजे म्हणून प्रसिद्ध आहे. त्या दोन प्रसिद्ध धार्मिक स्थळांच्या जवळ मुर्टी-मोडगाव या गावी ऐतिहासिक पुरंदरे वाडा मात्र फार ज्ञात नाही.
मोडवे हे गाव चौफुला (पुणे-सोलापूर महामार्गावरील) - निरा रस्त्यावर आहे. तेथे पुरंदऱ्यांचा वाडा व मोरेपाटलांचा वाडा रस्त्यावरून जाता-येता दिसतो. त्यांपैकी पुरंदरे यांचा वाडा सुस्थितीत आहे. वाड्यांच्या वास्तू छत्रपती थोरले शाहू महाराजांनंतर म्हणजे साधारणपणे १७६० ते १७७० च्या दरम्यान बांधल्या गेल्या असाव्यात. दोन्ही वाड्यांचे बांधकाम करणारे कामगार एक असावेत.
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


पुणे | थिंक महाराष्ट्र!

श्री कालभैरव आणि त्याच्या बगलेत श्रीजोगेश्वरी अशी मुख्य मूर्ती आमच्या घरात कुलस्वामी/कुलस्वामिनी म्हणून इतर मूर्तींबरोबर पूजेत आहे. ती कुलपरंपरा आहे. मूर्ती गेल्या पाच-सहा पिढ्यांपासून पूजेत आहे.
पुणे शहरातील पहिला पुतळा: लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
पुणे शहरात स्वातंत्र्यपूर्व काळात तीन पुतळे उभारले गेले. त्यात १. लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांचा मंडईमधील (लॉर्ड रे मार्केट) पूर्णाकृती पुतळा, २. त्याच वर्षी मंडईत उभारलेला विष्णूशास्त्री कृष्ण चिपळूणकर यांचा अर्धपुतळा. (हे दोनही पुतळे १९२४ साली उभारले गेले), ३. शिवाजी महाराजांचा अश्वारूढ पुतळा यांचा समावेश होतो. शिवाजी महाराजांचा पुतळा त्यांच्या जन्माच्या त्रिशताब्दीनिमित्त (म्हणजे १९२८ मध्ये) उभारला गेला. असे असले तरी शिवस्मारक उभारण्याची वाटचाल १९१७ सालापासून सुरू झाली होती. या तिन्ही पुतळ्यांचा इतिहास अनेक अंगांनी महत्त्वपूर्ण आहे.
अरुणा अशोक भट यांना उद्योगसौदामिनीच म्हणता येईल. साधीसुधी गृहिणी ते बड्या दोन कंपन्यांची संचालक असा त्यांचा जीवन प्रवास आहे. त्या 'भट ग्रूप'च्या संचालिका म्‍हणून कार्यरत आहेत.
अरुणा पूर्वाश्रमीच्या अरुणा हर्डीकर. त्यांचे कुटुंब नाशिक जवळच्या देवळालीचे. वडील सरकारी नोकरीत होते. त्यांच्या वारंवार बदल्या होत. पुढे ते कुटुंब पुण्यात आले आणि तेथेच स्थिरावले. अरुणा तेव्हा चौथीत शिकत होत्या. त्यांचे विद्यालयीन शिक्षण ‘अहिल्यादेवी शाळे’त तर पुढील शिक्षण ‘आबासाहेब गरवारे महाविद्यालया’त झाले, अरुणा यांना तीन बहिणी. त्यांचे लग्नापर्यंतचे आयुष्य साधेसोपे, बिना गुंतागुंतीचे होते.
अरूणा महाविद्यालयीन शिक्षण पूर्ण झाल्यावर अशोक भट यांच्याशी विवाहबद्ध झाल्या. हर्डीकर आणि भट कुटुंब एकाच वाड्यात राहत असे. तेथेच अरुणा आणि अशोक भट यांचे प्रेमसंबंध जुळले. भट यांच्‍या ‘केप्र फुड्स’ या व्यवसायाची सुरुवात त्‍याच वास्तूत झाली.
सुभेदार होनाजी बलकवडे यांचा वाडा
मराठेशाहीतील सुभेदार होनाजी बलकवडे यांच्या पराक्रमाची स्मृती त्यांच्या वाड्याचे अवशेष जागृत ठेवत आहेत. त्‍यांचा वाडा पुणे जिल्ह्यातील मुळशी तालुक्यातील पौडच्या दोन किलोमीटर अलिकडे दारवली या गावी आहे.
राजा दिनकर केळकर वस्तूसंग्रहालय
पुण्यातील बाजीराव रस्त्यावरील ‘राजा दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय’ तेथील वैविध्यपूर्ण ऐतिहासिक वस्तूंमुळे पुण्याचेच नव्हे तर भारताचे भूषण ठरले आहे. त्या संग्रहालयातील विविध दालनांमधून भारतीय संस्कृतीचे वैभव पाहायला मिळते. दिनकर केळकर यांनी इतिहासाचा व संस्कृतीचा अमूल्य ठेवा जतन व्हावा आणि पुढील पिढ्यांना त्याचा लाभ घेता यावा, इतिहासाची प्रत्यक्ष वस्तूंतून ओळख व्हावी या दृष्टिकोनातून जुन्या-पुराण्या वस्तूंचे जतन करण्यास सुरुवात केली. त्या प्रयत्नांतून ‘राजा दिनकर केळकर वस्तुसंग्रहालय’ आकारास आले. संग्रहालयात आजमितीला एकवीस हजार प्राचीन वस्तूंचा ठेवा जमा झाला आहे. दिनकर केळकर यांनी आयुष्यभर अथक परिश्रम घेऊन, चिकाटीने एकेक वस्तू जोडत संग्रहालयाचा डोलारा उभा केला आहे.
सरदार पिलाजीराव जाधव यांचे वाडे
पुणे-अहमदनगर मार्गावर, पुण्यापासून वीस किलोमीटर अंतरावर, वाघोली या गावात पेशव्यांच्या काळातील सरदार पिलाजीराव जाधव यांचे ते वाडे त्यांच्या शौर्याची, कर्तृत्वाची आणि वैभवाची स्मृती जपून आहेत.
वाघोली गावात प्रवेश केल्यावर, गावाच्या मध्यभागी, सुस्थितीत असलेली वेस पाहण्यास मिळते. पूर्वी ती गावाच्या सीमारेषेवर होती. मात्र गावाचा विस्तार वाढत गेल्यानंतर ती आता गावाच्या मध्यभागी आली आहे. पंचवीस फूट उंचीच्या त्या वेशीचे चिरेबंदी बांधकाम गेली अडीचशे वर्षें ऊन, पाऊस, वादळ-वारा, थंडी यांना झेलत ताठ उभे आहे. वेशीची सुबक कमान पेशवेकालीन बांधकामाचा उत्कृष्ट नमुना आहे.
राजू दाभाडे - जागतिक दर्जाच्‍या रोल बॉल खेळाचे जनक
भारताचा राष्ट्रीय खेळ म्हणून हॉकी ओळखला जातो. परंतु भारतीयांचा आवडता खेळ कोणता म्हटले तर क्रिकेट असे सहज सांगितले जाते. शिवाय बास्केट बॉल, व्हॉलीबॉल, फूटबॉल आदी कोणतेही खेळ म्हटले तरी ते सगळेच मूलत: परदेशात जन्मलेले खेळ आहेत. पण आपला असा, आपल्या मातीतला असा कोणता खेळ का नाही, जो जगात पोचेल, त्याचाही वर्ल्ड कप होईल, त्या खेळालाही जागतिक स्तरावर मान्यता प्राप्त होऊन ऑलिम्पिकमध्ये त्याचा समावेश होईल... हे स्वप्न बघितले पुण्यातील एका शाळेचे क्रिडा शिक्षक राजू दाभाडे यांनी. स्वप्न आभाळाएवढे मोठे होते. पंखात तेवढे बळ आहे का असा तोकडा विचारही न करता दाभाडे यांना त्याच स्वप्नाने पछाडले. आता ते केवळ स्वप्न उरलेले नसून त्या रोलबॉल खेळाचा तिसरा वर्ल्डकप पुण्यात 14 ते 20 डिसेंबर दरम्यान होणार असून त्यात जगातील पन्नास देश सहभागी होणार आहेत.
चिंचवडचा श्री मोरया गोसावी
मोरया गोसावी हे सतराव्या शतकातील संत होते. ते मोठे गणेशभक्त होते. मोरया गोसावी हे शाहू महाराज व पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांचे समकालीन.
कर्नाटक राज्याच्या बिदर जिल्ह्यातील बसव तालुक्यातले शाली हे मोरसा गोसावी यांच्‍या आईवडीलांचे मूळ गाव. मोरया यांचे आईवडिल, वामनभट शाळिग्राम आणि त्यांच्या पत्नी पार्वतीबाई यांचे वैदिक कुटुंब होते. वामनभट त्यांना मूलबाळ न झाल्याने गाव सोडून निघाले. सोबत पार्वतीबाई होत्या. ते दोघे पुण्यातील मोरगावला येऊन स्थिरावले. त्यांना कऱ्हा नदीचे खळाळणारे पाणी, मोरयाची भव्य मूर्ती यांनी भुरळ घातली. त्या परिसराबद्दल काही अद्भुत दंतकथा वामनभटांच्या कानी आल्या. ब्रम्हदेवाने तेथे तपश्चर्या केली त्याच्या कललेल्या कमंडलूतून कऱ्हा नदी उगम पावली त्याच्या कललेल्या कमंडलूतून कऱ्हा नदी उगम पावली जगताच्या उत्पत्तीचा ब्रम्हदेवाचा मनोरथ तेथे पुरा झाला जगताच्या उत्पत्तीचा ब्रम्हदेवाचा मनोरथ तेथे पुरा झाला मोरयाच्या कृपेने ब्रम्हदेवाला जगताची सृष्टी करता आली मोरयाच्या कृपेने ब्रम्हदेवाला जगताची सृष्टी करता आली वगैरे वगैरे. त्या कहाण्या ऐकून वामनभटांना वाटले, की मोरया त्यांचेही मनोरथ पूर्ण करेल वगैरे वगैरे. त्या कहाण्या ऐकून वामनभटांना वाटले, की मोरया त्यांचेही मनोरथ पूर्ण करेल त्यांनी अनुष्ठान मांडले. मोरयाने स्वप्नात येऊन सांगितले, की ‘तुझ्या नशिबात पुत्र नाही.’ त्यामुळे वामनभट खट्टू झाले. पण त्यांनी धीर सोडला नाही. त्यांनी पुन्हा तपश्चर्या सुरू केली. शेवटी, पार्वतीबाईंचा पाळणा हलला. त्यांनी बाळाचे नाव मोरया हेच ठेवले.
इतिहास संशोधक, शास्त्रीय संगीतातील उत्तम जाणकार सरदार आबासाहेब (गंगाधरनारायणराव) मुजुमदार हे प्रभुणे घराण्यातून मुजुमदार घराण्यात दत्तक आले.त्यांचा १०८ संस्थांशी विविध पदांचा संबंध होता.भारतभराच्‍या संस्‍थानिकांशी संबंध. भारत इतिहास संशोधक मंडळाच्‍या चिटणीस पदावर ते चोवीस वर्षे कार्यरत होते.त्‍यांचा फारसी भाषेचाही व्यासंग होता. गायनोपयोगी अशा तीस हजार चीजांचात्यांचा संग्रह होता.त्‍यांना अनेक व्‍यक्‍तींनी वाद्ये भेट दिली होती. या वाद्यांचाही त्‍यांनी संग्रह केला होता. हा संग्रह त्‍यांच्‍या वारसदारांनी डिजीटल स्‍वरूपात जपून ठेवला आहे. आबासाहेब मुजुमदार यांना चित्र, शिल्प, ताम्रपट, पोथ्या इत्यादी जमविण्याचाही छंद होता.
कसबा पेठेतील त्‍यांच्‍या स्वत:च्या पेशवाई वाड्यात त्‍यांनी सुरू केलेल्‍या गणेशोत्सवात कितीतरी गायक, गायिका गाऊन गेल्या आहेत.आबासाहेब मुजुमदारांचा वाडा संस्थानांप्रमाणे कलाकारांसाठी व्यासपीठ आणि आश्रयस्थान ठरला. आबासाहेब स्‍वतः उत्‍तम सतारवादक होते. तंतूवाद्यावर त्‍यांची हुकूमत होती. ते केवळ पाच मिनीटांत तंबोरा लावत असत. ब्रिटीश कालावधीत ते फर्स्‍ट क्‍लास सरदार होते. त्‍या काळात सरदार, इनामदार, जहागिरदार या सर्वांचा मतदार संघ होता. आबासाहेब त्‍याचे प्रतिनिधित्‍व करत. या मतदारसंघातून ते कायम बिनविरोध निवडून येत. त्‍या काळचे ते एमएलए एमपी होते. त्‍यांचा साधेपणाआणि निष्‍कलंक प्रतिमा ही त्‍यांची वैशिष्‍ट्ये होती. पु. ल. नी संगीताबद्दल केलेल्‍या लेखनात आबासाहेब मुजुमदारांचा संदर्भ दिलेला आढळतो. आबासाहेब मुजुमदार यांचे पुणे येथे १६ सप्टेंबर १९७३ रोजी निधन झाले.
रोहिडा ऊर्फ विचित्रगड - शिवकाळाचा साक्षीदार
सह्याद्रीच्या डोंगररांगेत भोर ते महाबळेश्वर असा सुरेख डोंगरमार्ग आहे. त्‍या डोंगररांगेत तीन ते चार किल्ले आहेत. यापैकी रोहीड खो-यामध्‍ये हिरडस मावळात ‘किल्ले रोहीडा’ वसलेला आहे. रोहीड खोरे हे नीरा नदीच्या खो-यात वसलेले आहे. त्‍या खो-यात बेचाळीस गावे होती. त्यापैकी एकेचाळीस गावे सध्याच्या पुणे जिल्ह्याच्या भोर तालुक्यात मोडतात. रोहिडा किल्ला हे रोहिड खो-याचे प्रमुख ठिकाण होते. पुणे, सातारा जिल्ह्यातील सहकारी साखर कारखाने, सहकारी दूधयोजना यामुळे येथील परिसरातील बहुतेक सर्व गावापर्यंत बस, वीज आदी सुविधा पोचल्या आहेत.
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


जळगावमधून वासुदेव सुर्यवंशी एटीएसच्या ताब्यात | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

जळगावमधून वासुदेव सुर्यवंशी एटीएसच्या ताब्यात
जळगाव – जळगावमधील साकळी येथून राज्याच्या दहशतवादविरोधी पथकाने (एटीएस) एका तरुणाला ताब्यात घेतले आहे. ही कारवाई गुरुवारी दुपारी करण्यात आली असून तरुणाच्या घराची पोलिसांनी झाडाझडतीही घेतली. यानंतर पोलिसांनी दाभोलकर हत्येप्रकरणी तरुणाला ताब्यात घेतले आहे.
वासुदेव सूर्यवंशी सनातनचा साधक असल्याची माहिती सूत्रांकडून मिळाली आहे. वासुदेवच्या घराची तपासणी केल्यानंतर एटीएसकडून ही कारवाई करण्यात आली. वासुदेवची ओळख ही सनातनचा कट्टर कार्यकर्ता अशीच होती. पथकाच्या अत्यंत जलद आणि गोपनीय हालचालीने परिसरात खळबळ उडाली आहे. कोणत्याही गोष्टीचा सुगावा लागू न देता एटीएसने ही कारवाई केली. सध्या साकळी गावातून, वासुदेवसह एटीएसचे पथक रवाना झाले असून, या कारवाई बद्दल बोलण्यास, अधिकाऱ्यांनी नकार दिला.
यावल तालुक्‍यातील साकळी या गावातील सूर्यवंशीचा गॅरेजचा व्यवसाय असल्याचे समजते. एटीएसने तब्बल अडीच तास सूर्यवंशीच्या घराची झाडाझडती घेतली. त्याच्या घरातून पोलिसांनी संशयास्पद साहित्य जप्त केल्याचे वृत्त आहे. सूर्यवंशी हा एका हिंदुत्ववादी संघटनेशी संबंधित असल्याचे समजते. सूर्यवंशी हा मूळचा मुक्ताईनगरमधील कर्की या गावातील रहिवासी असून तो सध्या साकळीत मामाच्या घरात राहत होता.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleइंद्राणी मुखर्जीचा जामीन अर्ज फेटाळला
Next article#चर्चा: “बिमस्टेक’ची बैठक आणि भारताचे राजकारण
बिटकॉईन व्यवहार प्रकरणी 42 कोटींची मालमत्ता जप्त
युजीसी 8 नोव्हेंबरलाही सर्जिकल स्ट्राईक दिन साजरा करणार का
अमेरिकेला रशियापेक्षा चीनकडून अधिक धोका – पॉम्पिओ
घटनेच्या 370 व्या कलमाला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान
राष्ट्रवादी धर्मनिरपेक्ष नाही मग पाठिंबा घेतला कशाला


धारावीचा काळा किल्ला | थिंक महाराष्ट्र!

मुंबई महानगरी ही महाराष्ट्राची राजधानी आहे. मुंबई अरबी समुद्राच्या किना-यावर वसलेली आहे. तो सात बेटांचा समुह होता. बेटांच्या मधल्या भागात भर घालून जमीन तयार करण्यात आली आणि त्यावर आजची मायानगरी मुंबई उभी राहिली.
पूर्वी असलेल्या बेटांवर सरंक्षणासाठी किल्ले बांधलेले होते. तशा आठ-नऊ किल्यांच्या नोंदी आढळतात. त्यामधील काही किल्ल्यांचे अस्तित्व पूर्ण नाहीसे झाले आहे तर काही कसेबसे तग धरून आहेत. तशा किल्ल्यांपैकी एक म्हणजे धारावीचा किल्ला होय. धारावीच्या किल्‍ल्‍याचे मूळ नाव रिवा (RIWA). मात्र धारावी परिसरात असल्‍यामुळे तो मुख्‍यत्‍वेकरून धारावीचा किल्‍ला म्‍हणूनच ओळखला जातो. त्‍या किल्‍ल्‍याचे बांधकाम काळ्या दगडात झाले असल्याने त्यास ‘काळा किल्ला’ असेही संबोधले जाते. तिथे त्या नावाचा बसस्टॉपदेखील आहे.
धारावीमधे किल्ला आहे याचे अनेकांना आश्चर्य वाटते. कारण धारावीची प्रसिद्धी इतर कारणांनी जगभर झालेली आहे. अठराव्‍या शतकात मराठ्यांनी माहीम खाडीच्या उत्तरेकडील साष्टीचा भाग जिंकून घेतला होता. मराठ्यांची पावले केव्हाही मुंबईत शिरु शकतील म्हणून इंग्रजांनी सावधगिरीचा उपाय म्हणून काळ्या किल्ल्याची बांधणी केली. गेराल्ड ऑन्जीअर या मुंबईच्या पहिल्या गव्हर्नरने गाढी नदीच्या तीरावर १७३७ मधे त्याची निर्मिती केली. त्‍या किल्ल्याचा उपयोग मुख्यत्वे पोर्तुगिजांच्या ‘सालशेत बेटावर’ आणि मिठी नदीवर नजर ठेवण्यासाठी केला गेला. माहीमचा किल्ला, काळा किल्ला, सायनचा किल्ला या रांगेत असलेल्या किल्ल्यांमुळे त्या काळी मुंबई बेटाची उत्तर बाजू संरक्षणाच्या दृष्टीने मजबूत झाली होती. इंग्रजांनी काळा किल्‍ल्‍याचा वापर बहुधा दारुगोळा साठवण्यासाठी केला होता. किल्ल्याच्या निर्मितीच्या वेळी शेजारून नदी वाहत होती. आतामात्र नदीच्या पात्रात मोठ्या प्रमाणात भर घालून रस्ता व इतर बांधकामे झालेली आहेत. त्यामुळे काळा किल्ला नदीपासून दूर झालेला आहे.
काळा किल्ला अनोखा आहे. तो भुईकोट किल्ला असून त्याचा आकार त्रिकोणी आहे. किल्‍ल्‍याचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याला दरवाजा नाही. शिडीवरून तटबंदीवर चढायचे आणि आत उतरायचे. आत उतरण्यासाठी मात्र पाय-या बांधल्‍या आहेत. किल्ल्याचा आतील भाग कच-याने भरलेला आहे. त्यातून प्रवेशद्वार आणि जीना यांचे अवशेष दिसतात. किल्‍ल्‍याच्‍या अस्तित्वात असलेल्या अवशेषांत काळ्या दगडात बांधलेली किल्ल्याची भिंत आणि त्यावरील किल्ला १७३७ साली बांधल्याची माहिती देणारा दगडी शिलालेख यांचा समावेश होतो. शिलालेखावर ‘Built By Order of the Honorable Horn Esq. President and Governor of Bombay in 1737’ असा मजकूर कोरण्यात आला आहे. त्याखाली ‘इंजिनीयर’ या नावाने स्वाक्षरी आढळते. शिलालेख किल्‍ल्‍याच्या तटबंदीच्या बाहेरील बाजूस आहे. किल्‍ल्‍यावर एक भुयार आढळते. ते भुयार सायनच्या किल्‍ल्‍यापर्यंत जात असल्याची वदंता आहे.
काळा किल्ला मध्य रेल्वेच्या सायन रेल्वे स्टेशनच्या पश्चिमेस आहे. सायन-बांद्रा लिंक रोडवरुन साधारण दहा मिनीटे चालल्यावर, ओ.एन.जी.सी. बिल्डींगच्या अलिकडे उजव्या हातास काळाकिल्ला गल्ली लागते. या गल्लीच्या टोकाला काळा किल्ला आहे. धारावी बस डेपो जवळून किल्ल्याकडे जाणारा मार्ग त्यातल्या त्यात सोयीचा आहे.
धारावीच्या जगप्रसिद्ध झोपडपट्टीचा विस्तार किल्ल्याच्या भोवतीही वाढलेला असल्यामुळे किल्ल्यापर्यंत पोचणे अवघड झालेले आहे. किल्ल्याच्या अठरा-वीस फूट उंचीच्या तटबंदीवर झाडीही वाढू लागली आहे. त्या झाडांच्या मुळांनी तटबंदीला मोठी हानी पोचत आहे. काळा किल्‍ल्‍याची तटबंदी एकदा का ढासळली तर परिसरातील झोपडपट्टी किल्ल्याचा केव्हा घास घेईल हे कळणारही नाही.
(आधार - प्रमोद मांडे यांनी 'महान्यूज'मध्ये लिहिलेला लेख.)
संदर्भ: संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
श्रीधर फडके - सद्गुणी कलावंत
संदर्भ: संगीतकार, श्रीधर फडके, चित्रपट गीते, सुधीर मोघे
संदर्भ: संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
पाबळ विज्ञान आश्रम - काम करत शिकण्याची गोष्ट
संदर्भ: पाबळ विज्ञान आश्रम, डॉ. श्रीनाथ कालबाग
लेखक: पंकज विजय समेळ
संदर्भ: वीरगळ, गणपती, शिलालेख
नागावचे भीमेश्वर मंदिर आणि तेथील शिलालेख
संदर्भ: शिलालेख, महाराष्‍ट्रातील मंदिरे, शिवमंदिर, अलिबाग तालुका
संदर्भ: शिलालेख, भाषा, कानडी भाषा
शिंदखेड मोरेश्वर येथील सतिशिळा
संदर्भ: शिलालेख, सतिशिळा, कोकण
संदर्भ: शिलालेख, सोलापूर तालुका, सोलापूर शहर
सोशल मिडिआ अकाऊंटने लॉगिन करा...
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


पुणे | थिंक महाराष्ट्र!

लोणावळ्याच्‍या उत्‍तर दिशेला दहा मैल अंतरावर राजमाची आहे. त्‍याभोवती असलेल्‍या निबिड अरण्‍यात बहिरी डोंगरावर ढाकचा किल्‍ला उभा आहे. तो किल्ला म्‍हणजे दक्षिणोत्तर पसरलेला अजस्त्र डोंगर आहे. तो किल्‍ला फारसा परिचित नाही. ढाकचा बहिरी याचा अर्थ ढाकचा किल्‍ला. त्‍या डोंगरात वसलेला आदिवासींचा देव बहिरी. त्‍याच्‍या नावावरून तो किल्‍ला 'ढाकचा बहिरी' या नावाने ओळखला जाऊ लागला. त्‍या किल्‍ल्याला 'गडदचा बहिरी' असेही म्‍हणतात. गडद या शब्दाचा अर्थ गुहा. त्‍या किल्‍ल्‍यावर कातळाच्‍या पोटात खोदलेल्‍या पश्चिमाभिमुख गुहा आढळतात.
राजमाची किल्ल्याच्या मागे ढाक बहिरीचा उंच सुळका दिसतो. तो 'कळकरायचा सुळका' या नावाने ओळखला जातो. ढाक बहिरी किल्ला दोन हजार सातशे फूट उंच आहे. कर्जत डोंगररांगेत येणारा तो किल्ला ट्रेकर्सच्या दृष्टीने कठीण समजला जातो. दुर्गप्रेमी लेखक गो. नी. दांडेकर यांच्‍यामुळे तो किल्‍ला प्रकाशात आला. ढाक बहिरी मोक्याच्‍या ठिकाणी उभा आहे. पूर्वीच्‍या काळी त्‍याचा उपयोग टेहळणीसाठी केला जात असावा.
अद्भूत शिल्पकृतींचे भुलेश्वर मंदिर
पुण्यापासून पन्नांस किलोमीटर अंतरावर असलेले भुलेश्वर हे ठिकाण तेथे तेराव्या शतकात बांधण्यात आलेल्या शंकराच्या प्राचीन मंदिरासाठी ओळखले जाते. देवगिरी राजांच्या कालखंडात हेमाडपंथी मंदिरे मोठ्या संख्‍येने बांधण्यात आली होती. भुलेश्वरचे मंदिर इ.स. 1230 मध्ये निर्माण करण्यात आले असे मानले जाते. त्या मंदिरातील शिल्पे हा शिल्पसौंदर्याचा उत्तम आविष्कार आहे. भुलेश्‍वरच्‍या मंदिरात स्त्रीरुपातील गणेशमूर्तीचे दुर्मिळ शिल्प पाहता येते.
पुण्याच्या लक्ष्मी रोडवरील सिटी पोस्टासमोर दिमाखाने उभा असलेला तीन मजली गोडबोलेवाडा हा पुस्तकविक्रीचे मुख्य भांडार म्हणून प्रसिद्ध होता. तो वाडा म्हणजे ल.ना. गोडबोले यांनी १९११ साली विकत घेतलेली लाकडी वास्तू, अधिक त्याच घराला लागून असलेली नारळाच्या बागेची १९३० साली विकत घेतलेली दोन गुंठे जागा यांचा संगम. तो गर्डरवर उभा केला गेला आहे. रानडे इंजिनीयरनी ती भव्य इमारत उभी केली. लोखंडी गर्डर्स इमारतीत वापरण्यास पहिल्या महायुद्धानंतर सुरुवात झाली. गोडबोलेवाडा उभारताना त्याचा पाया बेसॉल्ट या दगडात बांधण्यात आला. शिसे ओतून पायाचे दगड पक्के केले गेले. गर्डर्सची फ्रेम तयार करून पायामध्ये प्लेट बसवण्यात आल्या. शिशाचा वापर मजबुतीसाठी केला गेला. गर्डर्स विलायतेतून (इंग्लंड) आयात केले गेले होते. ते घर जसेच्या तसे मजबूत आहे.
तालवेड्यांचे ‘रिधम इव्होल्युशन’: ढोलाची नवी ओळख
ढोल-ताश्यांची पारंपरिक ओळख बदलून त्याला वेगळी उंची मिळवून देण्यासाठी पुण्यातील पंधरा तालवेडे ‘रिधम इव्होल्युशन’ या प्लॅटफॉर्मवर एकत्र आले आहेत. ढोल-ताश्यांच्या सर्व भागांचा पुरेपूर वापर करत ते इतर चर्मवाद्यांतील नाद आणि ठेके ढोल-ताश्यांवर वाजवून पाहत आहेत. त्यांना त्यांच्या या प्रयोगशीलतेतून आणि नावीन्याच्या ध्यासातून संगीतातील नवे दालन खुले होण्याची शक्यता वाटते.
अलौकिक संत आणि स्वातंत्र्यसेनानी - मामासाहेब देशपांडे
योगीराज श्री श्रीपाद दत्तात्रय तथा मामासाहेब देशपांडे हे अलौकिक संत व स्वातंत्र्यसेनानी होते. मामामहाराजांचे जन्मशताब्दी वर्ष जुलै 2013 ते जून 2014 या काळात साजरे झाले. प्रत्यक्ष, वासुदेवानंद सरस्वती टेंबे स्वामी महाराजच पूर्णांशाने मामा देशापांडे म्हणून जन्माला आले अशीच भावना आहे.
मामांचा जन्म टेंबे स्वामी महाराजांचे एक शिष्य दत्तोपंत देशपांडे व अक्कलकोट स्वामी समर्थ महाराज यांच्या पूर्णकृपांकित शिष्य पार्वतीदेवी या भजनशील दांपत्याच्या पोटी 25 जून 1914 रोजी झाला. पार्वतीदेवींना लहानपणी अक्कलकोट स्वामी महाराजांनी मांडीवर घेऊन व मस्तकावर कृपाहस्त ठेवून ‘ही आमची पोर आहे’ असे उद्गार काढले होते.
त्या दांपत्याला गोविंद, रघुनाथ हे दोन मुलगे व अनसुया नावाची मुलगी झाली. पण त्यानंतर संतती जगत नसल्याने त्यांनी श्री क्षेत्र नृसिंहवाडीला श्री दत्तप्रभूंची प्रार्थना केली. टेंबेस्वामी महाराजांनी त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन, ‘लोकोद्धार दीर्घायुषी पुत्र होईल,’ असा आशीर्वाद दिला.
सिंहगडापासून घाटमाथ्यापर्यंतच्या मावळाच्या सा-या टापूत आपल्याला तुळशीदासाच्या सिंहगडाच्या पोवाड्यात उल्लेखलेले मराठे, धनगर, कोळी समाज भेटतात; त्यांच्या शिरकाई, वाघजाई, बापूजी बुवा यांसारख्या देवतांच्या आख्यायिका ऐकायला मिळतात. त्या आख्यायिकांच्यात त्या समाजांच्या पूर्वेतिहासाचे प्रतिबिंब नजरेस येते. चैत्र वद्य प्रतिपदेला पानशेत तलावाकाठच्या शिरकोळी गावच्या शिरकीच्या जत्रेला प्रचंड गर्दी लोटते.
स्त्रियांचा वावर शिक्षण, नोकरी यांमुळे बाहेर वाढला. त्यांच्या ज्ञानाची, सामाजिक जाणिवेची क्षेत्रे विस्तारली. त्यांच्यात सकारात्मक बदल होत चालला आणि त्याचे प्रतिबिंब भिशीमंडळ, वाचनमंडळ, पुस्तकभिशी यांतून दिसू लागले. त्या सामाजिक जबाबदा-या उचलू लागल्या. ‘पुणे रोटरी क्लब साऊथ भिशी मंडळ’ हे त्यांपैकी एक. पंचवीस-तीस महिलांनी एकत्रित येऊन मंडळ १९८४ साली डिसेंबर महिन्यात सुरू केले. गरजू संस्थांना आर्थिक साहाय्य पुरवणे हे मंडळाचे उद्दिष्ट.
मंडळाविषयी माहिती देताना अनुराधा सुपणेकर म्हणाल्या, “आम्ही ज्येष्ठ नागरिक महिला यामध्ये आहोत. काही जणींची पंच्याहत्तरी ओलांडलेली आहे. आम्ही सुरुवातीला दरमहा वीस रुपये जमा करत होतो, सध्या पन्नास रुपये जमवतो; वाढदिवस-मुलांची लग्नकार्ये अशा आनंददायी प्रसंगांच्या वेळी थोडी जादा रक्कमही जमा करतो. वर्षाला अंदाजे वीस हजार रुपये जमतात. त्याचा हिशोब मंडळातील मैत्रिणी ठेवतात.”
आर्यन चित्रमंदिर - पुण्यातील पहिले चित्रपटगृह
'आर्यन चित्रमंदिर' हे पुण्यातील पहिले चित्रपटगृह. त्याचे संस्थापक होते, गंगाधर नरहरी ऊर्फ बापुसाहेब पाठक. ते चित्रपटगृह महात्मा फुले मंडई परिसरात लोकमान्य टिळक पुतळ्यासमोर होते. महापालिकेने ते 22 सप्टेंबर 1983 रोजी पाडले व तेथे पार्किंग स्टँड उभारले. कारण ती जागा महापालिकेची होती. त्याचा शतकमहोत्सवी समारंभ बापुसाहेबांचे चिरंजीव आनंदराव पाठक यांनी पुण्यातील फिल्म अर्काईव्हजच्या दालनात साजरा केला. 'आर्यन' 1915 मध्ये सुरू झाले, तेव्हा तेथे मूकपट दाखवले जात होते. मूकपटांतील दृश्यात जिवंतपणा यावा यासाठी पडद्यामागे बाजाची पेटी, तबला, घोड्याच्या पळतानाच्या टापांचा आवाज वाटावा म्हणून नारळाच्या रिकाम्या करवंट्या वाजवल्या जात. पेटी, तबला वाजवण्याचे काम करणा-या मुलांमध्ये राजा परांजपे यांचा समावेश होता. पुढे ते विख्यात दिग्दर्शक झाले.
आमटी, भाकरी आणि अणे येथील भक्तीचा उत्सव
यात्राउत्सवांतील विविधता गावागणिक बदलते. तशीच परंपरा पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील अणे या गावाने जपली आहे. रंगदास स्वामींची तपोभूमी ही त्या गावाची ओळख. स्वामींच्या पुण्यतिथीनिमित्त दरवर्षी डिसेंबरात तेथे तीन दिवस यात्रोत्सव भरतो. पंचक्रोशीतील प्रत्येक घरातील करगुट्यामागे दीड किलो भाकरी तेथे भाविक आणतात. गावागावांतून आलेल्या भाकऱ्यांची ट्रकमधून मिरवणूक निघते, तर आगळ्या चवीची रस्सा आमटी मंदिर परिसरात बनवून हजारो भाविकांना आमटी-भाकरीचा महाप्रसाद स्टीलच्या ठोकीव पितळ्यांतून दिला जातो.
अणे हे गाव मुंबई-विशाखापट्टणम राष्ट्रीय महामार्गावर आळेफाटा येथून वीस किलोमीटरवर आहे. रंगदास स्वामी यांनी वाराणसीतून येऊन त्या परिसरात तीन तपे व्यतीत केली. ते वयाच्या अठराव्या वर्षी अणे गावाच्या पश्चिम वेशीजवळील मारुती मंदिरात आले. तेथे असलेल्या पिंपळाच्या झाडाखाली बसून साधना करू लागले. स्वामींनी गावाच्या पूर्व वेशीजवळ बारवे शेजारील पिंपळवृक्षाच्या सभोवती सुंदर बाग तयार केली. तेथे तब्बल तीन तपे साधना केली. स्वामींनी पुढे पिंपळवृक्षाखाली समाधी घेतली. त्यामुळे तो परिसर ही त्यांची तपोभूमी आणि कर्मभूमी आहे. रंगदास स्वामींच्या पुण्यतिथीचा यात्रोत्सव दीडशे वर्षांपासून अव्याहत सुरू आहे. मुंबईकर निवासी झालेले, जुन्नर तालुक्यातील भाविक अणे येथील यात्रेला आवर्जून येतात.
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


जेम्स अँड ज्वेलरी ट्रेड फेडरेशनचा कार्यक्रम
पुणे : नव्या वर्षात ‘ऑल इंडिया जेम्स अँड ज्वेलरी ट्रेड फेडरेशन’ (जीजेएफ)तर्फे बहुप्रतिक्षित व्यावसायिक नेटवर्किंगच्या कार्यक्रमाचा ‘प्रीफर्ड मॅन्युफॅक्चरर ऑफ इंडिया’(पीएमआय)चा अधिक मोठा आणि अधिक चांगला अवतार सादर करण्यात येत आहे. हा कार्यक्रम पुण्याच्या जे डब्ल्यू मॅरिएट हॉटेलमध्ये आठ ते दहा जानेवारी २०१७ या कालावधीत होईल. जीजेएफच्या लोकप्रिय बी2बी मार्केटिंगच्या व्यासपीठावरून प्रामुख्याने भारतातील विशेष दागिन्यांच्या व्यापाराचे दर्शन घडते आणि जेम्स अँड ज्वेलरी क्षेत्रातील चर्चा होते.
२०११मध्ये स्थापना झाल्यापासून पीएमआय उपक्रमाला मोठा पाठिंबा लाभला आहे आणि उद्योगक्षेत्रातील सहभागींकडून सकारात्मक पाठिंबाही प्राप्त होत आहे. भारतभरातील व्यापाऱ्यांसाठी विविध संधी उपलब्ध होत असल्याने, हा प्रतिसाद मोठा आहे.
जीजेएफचे अध्यक्ष नीतिन खंडेलवाल म्हणाले, ‘पीएमआय ही स्टेलर खरेदीदार विक्रीकारांची बैठक आहे आणि सर्व प्रकारच्या सोनारांसाठीचे वार्षिक वितरणाचे कँलेंडर घेऊन येणारा उपक्रम आहे. पीएमआय प्रोग्रॅम निवडक शहरे आणि नगरांमधून निवडण्यात येतात. यात उत्पादक, घाऊक व्यापारी आणि रिटेलर्स आदी मागणी व पुरवठ्याच्या गरजांनुसार निवडले जातात. खास करून व्यवसाय वाढावा आणि आरामदायी अनुभव मिळावा, यासाठी पीएमआय शिस्तबद्ध पद्धतीने राबवण्यात येते.’
जीजेएफचे संचालक आणि पीएमआयचे संयोजक सुमीत आनंद म्हणाले, ‘२०१८ या वर्षाच्या सुरुवातीस प्रीफेर्ड मॅन्युफॅक्चरर ऑफ इंडिया (पीएमआय) या एका महाविशेष कार्यक्रमाचे पुण्यात आयोजन करण्यात आले आहे. पीएमआयचा हा भाग आधीच्या भागांपेक्षा अधिक वेगळा असणार आहे. प्रत्येक पीएमआयमध्ये आमच्यासाठी नव्या, अधिक चांगल्या खरेदीदार विक्रेत्यांच्या बैठकांतून काहीतरी शिकण्यासारखे असते. पुण्याची बाजारपेठ आमच्यासाठी अतिशय महत्त्वाची आहे आणि जीजेएफ उपक्रमाला या स्मार्ट सिटीत नेहमीच भरघोस यश प्राप्त झालेले आहे. या वर्षीचे प्रमुख सहभागीदार पीएमआयच्या टीमकडून निवडण्यात आले आहेत आणि ते आपापल्या उत्पादनांमधील अग्रेसर आहेत. त्यांच्या उपक्रमातील सहभागामुळे पहिल्या दिवसापासूनच मोठे यश प्राप्त होणार आहे.’
जीजेएफचे संचालक आणि पीएमआयचे सह-संयोजक नीतिन कदम म्हणाले, ‘पीएमआयच्या चौथ्या भागात अधिक मोठ्या, अधिक चांगल्या आणि व्यवसायप्रवण घटकांचा समावेश असणार आहे. उपक्रमाचे ठिकाण ते उत्तम सहभागीदार आणि कार्यक्रम व त्याहीपलिकडे सर्व घटक दर्जेदार असणार आहेत. पीएमआयच्या अनोख्या व्यासपीठावर सहभागी झालेले सर्वजण हे अपडेटेड आणि बदलत्या बाजारपेठांच्या परिस्थितीतही संबंधित राहिलेले आहेत. त्यांचा ग्राहकाधार व व्यवसाय त्यांनी वाढवलेला आहे, उत्पादनातील नावीन्यपूर्णतेचा प्रसार करतानाच ही वाढ त्यांनी केली आहे.
उत्पादनांचे दर आणि श्रेणी यांच्या धर्तीवर रिटेलर्सनी स्पर्धात्मकतेत मदत केली आहे, तसेच ब्रँड आणि स्टोअर्स यांच्या विशेष अंतर राखताना सेवांचा पाठिंबा दिला आहे.’
जीजेएफच्या पीएमआय व्यासपीठावरून स्पर्धात्मक नफा देताना त्यात वाढ करण्यावर लक्ष पुरवणे, वेळेची बचत करणे तसेच मार्केटिंग आणि प्रसारात्मक दरांमध्ये घट करणे आदी गोष्टीही केल्या जातात. याशिवाय पीएमआय हा सोने, हिरे आणि जडाऊ प्रकारावर परिणाम करणाऱ्या काही कमी कार्यक्रमांपैकी एक आहे.
Tags: PuneGems and Jewelry FederationPMI ProgramNitin KhandelwalSumit Anandपुणेजेम्स अँड ज्वेलरी ट्रेड फेडरेशनपीएमआय कार्यक्रमनीतिन खंडेलवालसुमीत आनंदप्रेस रिलीज
साहित्य संमेलनाचा सीएसआर उपक्रम ‘संशोधनात महिलांचा सहभाग वाढावा’ ‘शिखर फाऊंडेशन’ कडून स्टोक-कांगरी शिखर सर माधव गडकरी यांच्यावरील संकेतस्थळाचे उद्घाटन ग्रीन सोसायटी स्पर्धेचे पारितोषिक वितरण
एका वेगळ्या मूर्तिकाराच्या ध्यासाची गोष्ट
माहिती-तंत्रज्ञानातून मराठीची अस्मिता जपून संवर्धनही शक्य
संरक्षक ओझोन थर वाचवू या
सोलापुरात फूल बाजार तेजीत
कोपरी विसर्जन घाटाचा कायापालट करणारे प्रकाश कोटवानी
सॅनिटरी नॅपकिन्सची घरच्या घरी विल्हेवाट शक्य
... म्हणून ‘त्या’ महाविद्यालयाने उभारले लाल कंधार गायीचे शिल्प
राह पकड तू एक चलाचल...
जिद्दी मुलाच्या संघर्षाची प्रेरक गोष्ट
एका वेगळ्या मूर्तिकाराच्या ध्यासाची गोष्ट