Nanded News: Farmers exploited नांदेड: हंगामापूर्वीच जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची आर्थिक कोंडी | eSakal

नांदेड: हंगामापूर्वीच जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची आर्थिक कोंडी
रविवार, 28 मे 2017
अजूनही कॅशलेस व्यवहारासाठी दबाव, शेतीपयोगी वस्तूंची महागाई, आर्थिक कोंडी, शेतमाल खरेदीसाठी उदासीनता, पीक नुकसान भरपाईला वर्षभराचा विलंब, कर्जपुरवाठा नाही इत्यादी कारणाने, ‘शेतकरीमुक्त’ भारत निर्माण करण्याची सरकारची मानसिकता असल्याचे शेतकऱ्यांनी सकाळ’शी बोलताना आरोप केला
नांदेड - खरीपाची पेरणी ताेंडावर अाली असतांना शेतकऱ्यांबाबत शासनाने अद्याप काेणतेही धाेरण जाहीर केले नाही. सध्याच्या शेतकऱ्यांच्या परिस्थितीविषयी ‘सकाळ’ने शेतकऱ्यांशी संवाद साधला. तेव्हा धक्कादायक वास्तव समाेर आले.
तीन वर्षात राज्यभरातील हजारो शेतकऱ्यांनी आर्थिक अडचणीमुळे आत्महत्या केल्या. शेतमालाला उत्पादन खर्चाच्या दीडपट हमीभाव देण्याच्या घोषणेपासून सरकाने घूमजाव केले. राज्यांतर्गत शेतमाल खरेदीएेवजी आयात धोरणावर सरकारने भर दिला. त्यामुळे व्यापाऱ्यांनी कवडीमोल भावात शेतमाल खरेदीचा सपाटा लावला. असे असताना कोणत्याही व्यापाऱ्यावर कारवाई झाली नाही. नोटबंदीमुळे सर्वाधिक फटका शेतकऱ्यांना बसला. व्यापारी नगदी राशी द्यायला तयार नाहीत, चेक घ्यायला तयार नाहीत. बॅंकेत लांबलचक रांगा, ‘एटीएम’मध्ये ठणठणाट इत्यादी कारणांनी शेतीपयोगी वस्तू, विकत घेण्यासाठी, मजूरीसाठी त्यांचेकडे पैसे राहिले नाही. अजूनही कॅशलेस व्यवहारासाठी दबाव, शेतीपयोगी वस्तूंची महागाई, आर्थिक कोंडी, शेतमाल खरेदीसाठी उदासीनता, पीक नुकसान भरपाईला वर्षभराचा विलंब, कर्जपुरवाठा नाही इत्यादी कारणाने, ‘शेतकरीमुक्त’ भारत निर्माण करण्याची सरकारची मानसिकता असल्याचे शेतकऱ्यांनी सकाळ’शी बोलताना आरोप केला.
महाबीज बियाणाला अनुदान नाही
मुंबईला गुरुवारी (ता.२५) झालेल्या केंद्रीय बैठकीमध्ये महाबीजच्या अधिक मागणी असल्येल्या जुन्या बियाणे वाणाला अनुदान नाकारण्यात आले. त्यामुळे येत्या खरीपात शेतकऱ्यांना अधिक पैसे देऊन, महाग बियाणे खरेदी करावे लागणार आहेत.
९० टक्के शेतकरी आर्थिक टंचाईमुळे ३१ मार्च २०१७ पर्यंत पीक कर्जफेड करून शकले नाही. त्यामुळे या शेतकऱ्यांना बॅंकांकडून नवीन कर्ज दिले जात नाही. १० टक्के शेतकऱ्यांना नवीन कर्जपुरवठा होत असला तरी, या राशीचा विड्रॉवल देण्यास बॅंका तयार नाहीत. त्यामुळे शेतकऱ्यांची आर्थिक कोंडी झाली आहे.
रोकडरहित व्यवहाराच्या नावाखाली जवळपास ८० टक्के एटीएममध्ये सदैव ठणठणाट आढळतो. याचा सर्वाधिक परिणाम शेतकऱ्यांना सोसावा लागत असून, त्यांचेकडे मजुरी, बी-बियाणे, खते, रसायने खरेदीसाठीसुद्धा पैसे उपलब्ध नाहीत. अशात परिवार संगोपनासाठीसुद्धा सावकाराकडे हात पसरण्याची त्यांचेवर वेळ आली आहे.
कोटीचे चुकारे नाफेडकडे प्रलंबित
राज्यभरात शेतकऱ्यांचा होत असलेला आक्रोश लक्षात घेता, तूर खरेदीसाठी सरकारने अल्प मुदतवाढ देऊन नाफेडद्वारे तूर खरेदी सुरू केली. मात्र, कोटी रुपयांचे चुकारे अद्यापही शेतकऱ्यांच्या खात्यात वर्ग करण्यात आले नाहीत. त्यामुळे शेतमाल विकूनही शेतकरी कंगाल झाल्याची स्थिती राज्यभरात पाहायला मिळत आहे.
बी-बियाणे खरेदीसाठी केवळ कॅशलेस
८० टक्के शेतकरी अँर्न्ड्राइड मोबाईल वापरू शकत नाहीत. तो विकत घेण्याची त्यांची आर्थिक स्थितीसुद्धा नाही. ९५ टक्के शेतकरी मोबाईल व आॅनलाईन बॅंकींगपासून अनभिग्ण आहेत. अशात शेतकऱ्यांनी बी-बियाणे, खते, रसायने, इतर शेतीपयोगी वस्तूसुद्धा रोकडरहीत व्यवहारातून खरेदी करण्यासाठी सरकार व बॅंकांद्वारे दबाव आणला जात आहे.
तीन वर्षात उत्पादन खर्च दीडपट, उत्पन्न निम्म्यावर
कृषी अर्थतज्ज्ञांनी सर्वेक्षणानुसार तीन वर्षाच्या कालावधित बी-बियाणे, खते, रसायने, शेतीपयोगी वस्तू, यंत्रे, मजुरी इत्यादी खर्चात दिडपटीने वाढ झाली आहे. मात्र, त्याच तुलनेत दरवर्षी बाजारपेठेत शेतमालाचे भाव निम्यावर आले असून, शेतमाल आयातीचे प्रमाण कित्येक पटीने वाढले आहे
श्री समर्थ पब्लिक स्कूलच्या विद्यार्थ्यांचा पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव
अकोला : जिल्हा प्रशासनाने राबविलेल्या ‘स्वच्छ मोर्णा’ मिशनची आठवण ठेवीत श्री समर्थ पब्लिक स्कूलच्या विद्यार्थ्यांन्यांनी आपला गणेशोत्सव ‘बाप्पा...
मोदी-अंबानींचा भारताविरुद्धच 'सर्जिकल स्ट्राईक' : राहुल गांधी
नवी दिल्ली : वादग्रस्त राफेल करारावरून काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी केंद्र सरकारवर आज (शनिवार) जोरदार हल्ला केला. 'पंतप्रधान नरेंद्र...
दुष्काळी परिस्थितीला कंटाळून शेतकर्‍याची आत्महत्या
केज : नापिकी व दुष्काळी परिस्थितीने शेतातील कापसाचे पीक करपल्याने शेतीच्या खर्चासाठी घेतलेली रक्कमेची परतफेड व घरखर्च भागवायचा कसा
'पंचायत समिती सदस्यांना विकास निधी द्या'
कोरची : पंचायत समिती सदस्याच्या विविध समस्या बाबत गडचिरोली प्रेस क्लब येथे जिल्हयातील पंचायत समिती सदस्यांची बैठक चामोशीँ पं. स. चे सभापती आनंदभाऊ...
कारखांदारांनी साखर उत्पादनावरच भर न देता इथेनोल निर्मितीसाठीही प्रयत्नशील राहावे
मंगळवेढा - कारखांदारांनी केवळ साखर उत्पादनावरच भर न देता इथेनोल निर्मितीसाठीही प्रयत्नशील राहावे असे प्रतिपादन आ.प्रशांत परिचारक यांनी व्यक्त केले....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


काकतीतील गटारीची दुरुस्ती | पुढारी	Top

होमपेज › Belgaon › काकतीतील गटारीची दुरुस्ती
काकती येथील सिद्धेश्वर मंदिरासमोरील राष्ट्रीय महामार्गाच्या जवळील गटारीतून ड्रेनेजचे पाणी तुंबून दुर्गंधी पसरली होती. याकडे ग्राम पंचायतीने दुर्लक्ष केले होते. याबाबत दै. ‘पुढारी’ने आवाज उठविताच जागे झालेल्या प्रशासनाने गटार दुरुस्त केली आहे. यामुळे नागरिकांतून समाधान व्यक्त करण्यात येत आहे. गटार नादुरुस्त झाल्यामुळे रस्त्यावर गटारीचे पाणी येत होते. यामुळे या भागात दुर्गंधी पसरली होती. वारंवार तक्रार करूनदेखील प्रशासनाने दुर्लक्ष चालविले होते. याबाबत दै. ‘पुढारी’च्या 10 मार्चच्या अंकात वृत्त प्रसिद्ध करण्यात आले होते. यानंतर खडबडून जागे झालेल्या प्रशासनाने गटार दुरुस्त केली.
राष्ट्रीय महामार्गाला लागून असलेल्या रस्त्यावरील हा प्रकार असल्यामुळे वाहनधारकांना कसरत करावी लागत होती. दुर्गंधीयुक्त पाण्याचा त्रास सर्वांनाच सहन करावा लागत असे. यामुळे नागरिकांतून नाराजी व्यक्त करण्यात येत होती. शनिवारी गटार दुरुस्त करण्यात आली. याठी ग्रा. पं. सदस्य परशराम नार्वेकर, नागेश पाटील, ग्रा. पं. विकास अधिकारी पोळ यांनी विशेष प्रयत्न केले.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


फॅन्सी नंबरप्लेट दुचाकींवर कारवाई कधी? | पुढारी	Top

होमपेज › Belgaon › फॅन्सी नंबरप्लेट दुचाकींवर कारवाई कधी
फॅन्सी नंबरप्लेट दुचाकींवर कारवाई कधी
शहर-उपनगरांत अनेक तरुण आणि नागरिकांकडून फॅन्सी नंबरप्लेट असलेल्या दुचाकींचा सर्र्‍हास वापर केला जात आहे. या दुचाकीचा वापर करून अनेक गैरकृते होत आहे. त्यामुळे अशा दुचाकीस्वारांवर कारवाई कधी होणार असा सवाल उपलब्ध होत आहे. दादा, मामा, अण्णा, आशीर्वाद अशा शब्दांच्याच नंबरप्लेट असणार्‍या
अलिकडे तरुणाईकडून अनेक गैरकृत्ये होत आहेत. भरधाव वेगाने वाहने चालवून शेजार्‍यांना जखमी करून पळून जाण्याचे प्रकार घडत आहेत. शहर परिसरात चेन स्नॅचिंगचे प्रकारही वाढले आहेत. यासाठी विनानंबर प्लेट असणार्‍या दुचाकींचाच वापर होत आहे. रात्री-अपरात्री चोर्‍या करण्यासाठी प्रामुख्याने अशा दुचाकींचा वापर होण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे पोलिसांनी तातडीने कारवाई करावी अशी मागणी होत आहे. काही महिन्यापूर्वी शहर परिसरात इराणी टोळीने चेन स्नॅचिंग करून धुमाकूळ घातला होता. यातील सर्व संशयित आरोपींची दुचाकी चालविण्याची धूमस्टाईल निदर्शनास आली आहे.
देशमुख रोड आरपीडी क्रॉस, शहापूर, किर्लोस्कर रोड, न्यू गांधीनगर, मिलन हॉटेल, फोर्ट रोड, अनगोळ चौथा गेट या परिसरात अशा दुचाकींचा वापर मोठ्याप्रमाणात सुरू आहे. काही कॉलेज आवारात महाविद्यालयीन तरुणींची छेड काढणार्‍या तरुणांकडून विनानंबर प्लेट दुचाकींचा वापर होत आहे. अशा रोड रोमियावर तातडीने कारवाई करावी, अशी मागणी होत आहे. काही दुचाकी 15 वर्षापूर्वीपासून वापरात आहेत.
इराणमध्ये सैन्य परेडवर हल्ला; अंदाधुंद गोळीबार
‘हरकत नाही मला जे करायचे आहे ते करणारच’
एकता कपूरच्‍या नव्‍या शोत शाहरूख खान (Video)
ईशा अंबानीच्‍या साखरपुड्‍याला बॉलिवूड सेलेब्‍सची मांदियाळी (see pices )
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


...तर मनपा बरखास्त करा | पुढारी	Top

होमपेज › Kolhapur › ...तर मनपा बरखास्त करा
...तर मनपा बरखास्त करा
राज्य शासनाने महापालिकेतील स्थायी समितीचे 25 लाखांवरील अधिकार कमी केल्याचे तीव्र पडसाद शुक्रवारी कोल्हापूर महापालिकेच्या स्थायी समिती सभेत उमटले. लोकप्रतिनिधींचे अधिकार कमी केले जात असल्याने शासनाच्या निषेधाचा ठराव करावा, अशी सूचना नगरसेवकांनी केली. तसेच आमदारांनी यामध्ये लक्ष घालावे. नगरसेवकांचे अधिकार कमी करणार असाल तर महापालिकाच बरखास्त करा, अशी मागणी करून लोकशाहीच्या नावाखाली नोकरशाहीची हुकूमशाही सुरू असल्याचा आरोपही सभेत करण्यात आला.
प्रशासनाच्या वतीने शासनाने अ, ब, क व ड वर्ग अशी वर्गवारी करून अधिकार देण्याचे नियोजन केले आहे. अंतिम निर्णय व्हावयाचा आहे, असे स्पष्ट केले. सभेच्या अध्यक्षस्थानी सभापती आशिष ढवळे होते. अफजल पिरजादे, डॉ. संदीप नेजदार, दीपा मगदूम, सौ. गीता गुरव आदींनी चर्चेत भाग घेतला. कोंबडी बाजार येथील प्रोजेक्टचे काय झाले मल्टीलेव्हल कार पार्किंगचे काय झाले, अशी विचारणा सदस्यांनी केली. प्रशासनाच्या वतीने मल्टीलेव्हल कार पार्किंगबाबत फेरविनिदा काढणार आहे. 20 जुलै रोजी कोंबडी बाजार प्रोजेक्टबाबत आयुक्‍तांनी अंतिम बैठक बोलवली
आहे. त्यामध्ये निर्णय होणार आहे, असे स्पष्ट केले.
भटक्या कुत्र्यांच्या बंदोबस्तांचे 2 दिवसांत नियोजन करणार होता त्याचे काय झाले, असा प्रश्‍न सदस्यांनी विचारला. प्रशासनाच्या वतीने डॉग स्कॉडसाठी कर्मचारी पाठविले होते. नवीन डॉक्टरांचे पॅनेल तयार केले आहे. प्रत्येक डॉगमागे ऑपरेशनसाठी 250 रुपये देण्याचे ठरले आहे, असे स्पष्ट करण्यात आले. जरगनगर येथील महापालिकेच्या शाळेच्या आवारात चिखल झाला आहे. मुलांना शाळेत जाता येत नाही. त्यामुळे शालेय विद्यार्थ्यांची गैरसोय होत आहे. तेथे मुरूम टाकून द्या, अशी सूचना सदस्यांनी केली.
प्रशासनाच्या वतीने मंगळवारी मुरूम उपलब्ध करून देऊ, असे सांगण्यात आले. देवकर पाणंद पेट्रोल पंप ते देवकर पाणंद चौक येथे रस्त्याकडेला मातीचे ढीग टाकलेले आहेत. त्यामुळे रस्त्यावर चिखल होतो. विभागीय कार्यालयाकडील जेसीबीच्या साह्याने रस्त्यावरील माती काढून टाका. तसेच भागामध्ये मटेरियल न मिळाल्याने बहुतांश खांबावरील वीज बल्ब बंद आहेत, असे सदस्यांनी सांगितले. प्रशासनाच्या वतीने कारवाई करू, असे स्पष्ट करण्यात आले.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


नागरिकांनीच कशाला, पोलिसांनीही बक्षिसे मिळवावीत! | पुढारी	Top

होमपेज › Konkan › नागरिकांनीच कशाला, पोलिसांनीही बक्षिसे मिळवावीत
नागरिकांनीच कशाला, पोलिसांनीही बक्षिसे मिळवावीत
परवा सावंतवाडी तालुक्यातील माडखोल-धवडकी येथे दागिने पॉलिश करून देण्याच्या बहाण्याने चार चोरटे आले आणि दागिने घेऊन लंपास झाले. माडखोल गावच्या बहाद्दूर तरुणांनी पाठलाग करून दोघांना पकडले. कोणतेही शस्त्र हातात नसताना हे धाडस दाखवले. आता पोलिस उपअधीक्षक दयानंद गवस यांनी माडखोलमधील त्या तरुणांसाठी बक्षीस जाहीर केले आहे, ही चांगली गोष्ट आहे. पण केवळ नागरिकांनीच जीव धोक्यात घालून हे धाडस का करावे ज्यांचे कर्तव्य आहे अशा पोलिसांनी गेले सहा महिने सिंधुदुर्गात धुमाकूळ घालणार्‍या चोरट्यांना असे पकडून बक्षिसे का नाही मिळवलीत ज्यांचे कर्तव्य आहे अशा पोलिसांनी गेले सहा महिने सिंधुदुर्गात धुमाकूळ घालणार्‍या चोरट्यांना असे पकडून बक्षिसे का नाही मिळवलीत असा प्रश्‍न आता उपस्थित होऊ लागला आहे. पोलिस काही करू शकणार नाहीत, हे लक्षात आल्यावर अलिकडे सिंधुदुर्गवासीय सावध झाले आहेत. बंगले फोडले जातात पण चोरट्यांच्या हाती काही लागत नाही. लोक बंगल्यात आता दागदागिने ठेवतच नाहीत. म्हणून तर चोरट्यांनी आता ग्रामीण भागाकडे मोर्चा वळवला आहे.
9 मे रोजी सावंतवाडी तालुक्यातील मडुरा-परबवाडीत राहणार्‍या शर्मिला शिरोडकर यांच्या घरात दोन अनोळखी भामटे शिरले. भर दुपारी 12 वा. च्या सुमारास मोटारसायकलने आलेल्या दोघांनी दागिने पॉलिश करून देतो असे सांगितले. शिरोडकर यांनी मंगळसूत्र आणि चेन पॉलिशसाठी दिलीदेखील. पॉलिश करून डबी हातात दिली आणि अर्ध्या तासाने डबी उघडा असे सांगून चोरटे पसार झाले. मग कळले डबी रिकामी होती. दागिने गमावल्याचे लक्षात आल्यानंतर शिरोडकर यांना जबर मानसिक धक्‍का बसला. त्या जमिनीवर कोसळल्या. मग शेजारी-पाजार्‍यांनी व नातेवाईकांनी त्यांना रुग्णालयात उपचारांसाठी दाखल केले. आणखी तीन दिवसांनीच सावंतवाडी तालुक्यातील माडखोल-धवडकी येथे असाच प्रकार घडला. धवडकी येथे राहणार्‍या जयश्री राऊळ यांचे दागिने चोरट्यांनी दागिने पॉलिश करण्याच्या बहाण्याने पळविले.
जयश्री राऊळ यांनी जागृकता दाखवत याची माहिती इतरांना दिली. मग चोरट्यांचा पाठलाग सुरू झाला, आंबोलीतील पोलिसांनाही कळविले. पण ते त्यांना पकडू शकले नाहीत. शेवटी निखिल सावंत, पंकज राणे, अनिल परब, दत्ताराम देसाई या चार तरुणांनी आजरा फाटा येथे चोरट्यांना गाठले. दोघेही बिहारचे होते. त्यांना पोलिसांच्या ताब्यात दिले. या धाडसाबद्दल आता पोलिस खाते या चौघांना गौरविणार आहे. खरेतर पोलिस खात्याचे ते कर्तव्यच आहे, पण स्वतः चोरट्यांना पकडण्याचे कर्तव्य पोलिस केव्हा पार पाडणार हा खरा प्रश्‍न आहे. गेले सहा महिने चोरट्यांचा धुमाकूळ सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात सुरू आहे. एक काळ असा होता, केवळ रात्रीच्या चोर्‍या व्हायच्या. आता दिवसाच्या होऊ लागल्या आहेत. एकावेळी चार-चार बंगले फोडले जातात.
दागिने पॉलिश करण्याच्या बहाण्याने दागिने लंपास करणारे गुन्हे गेली अनेक वर्षे घडत आहेत. मोटारसायकलवरून हे चोरटे येतात, एखाद्या गावात जातात आणि गोड बोलून दागिने पॉलिशसाठी घेतात. हे खरे आहे की नेहमी वृत्तपत्रांमध्ये अशा गुन्ह्यांच्या बातम्या येऊनही ग्रामीण भागातील महिला दागिने पॉलिशसाठी देतात. यात केवळ त्या महिलांना दोष देण्यापेक्षा पोलिसांचे काही कर्तव्य आहे की नाही या प्रश्‍नाचे उत्तर होय असेच असेल. आज गावागावात अनेकजण फिरते विक्रेते असतात. छोट्याशा गावातही दर आठवड्यातून एकदा-दोनदा चादरी विकणारे परप्रांतीय येतात. या छोट्या गावांमध्ये एवढा धंदा होऊ शकतो का या प्रश्‍नाचे उत्तर होय असेच असेल. आज गावागावात अनेकजण फिरते विक्रेते असतात. छोट्याशा गावातही दर आठवड्यातून एकदा-दोनदा चादरी विकणारे परप्रांतीय येतात. या छोट्या गावांमध्ये एवढा धंदा होऊ शकतो का हा प्रश्‍न पोलिसांनी कधीतरी या फिरत्या विक्रेत्यांना विचारायला हवा. व्यापार करण्याचे स्वातंत्र्य जरुर आहे, परंतु त्यासंदर्भात सतर्क राहून गुन्हेगारांना शोधून काढण्याची जबाबदारी पोलिसांचीही आहे.
अनेकवेळा पोलिस बाहेरून आलेल्या पर्यटकांची कसून चौकशी करतात, गाड्यांची तपासणी करतात. त्यामुळे पर्यटकांच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. लोकप्रतिनिधी सभांमध्ये हा मुद्दा उपस्थित करतात, तरीदेखील या तपासण्या थांबलेल्या नाहीत. अशा तपासण्या करणे गरजेचेच आहे. परंतु वर्षानुवर्षे तपासण्या सुरू असताना एकही गुन्हेगार किंवा चोरटा तपासणी करताना पोलिसांच्या हाती का लागत नाही केवळ गोवा बनावटीची दारू पकडणे आणि ड्रायव्हिंग लायसन्सची तपासणी एवढेच काम पोलिसांचे असेल तर मग चोर कसे सापडणार केवळ गोवा बनावटीची दारू पकडणे आणि ड्रायव्हिंग लायसन्सची तपासणी एवढेच काम पोलिसांचे असेल तर मग चोर कसे सापडणार हे सर्वसामान्य नागरिकांचे प्रश्‍न आहेत. जेव्हा रस्त्यावरच्या पोलिसांकडून होणार्‍या तपासण्या वाढल्या जातात तेव्हा अशा कारवायांचे टार्गेट पोलिसांना दिले जाते अशी माहिती मिळते. पोलिस खाते शासनाचा महसूल गोळा करण्यासाठी आहे की जनतेचे संरक्षण करण्यासाठी आहे हे सर्वसामान्य नागरिकांचे प्रश्‍न आहेत. जेव्हा रस्त्यावरच्या पोलिसांकडून होणार्‍या तपासण्या वाढल्या जातात तेव्हा अशा कारवायांचे टार्गेट पोलिसांना दिले जाते अशी माहिती मिळते. पोलिस खाते शासनाचा महसूल गोळा करण्यासाठी आहे की जनतेचे संरक्षण करण्यासाठी आहे असा प्रश्‍न उपस्थित केला जातो.
ऑस्‍करसाठी 'व्हिलेज रॉकस्टार'ची ऑफिशिअल एन्‍ट्री, मराठी चित्रपटाची निवड नाही
...तर गणेश विसर्जन करणार नाही; मंडळांची भूमिका
पाक फॅनच्या तोंडी 'जन-गण-मन'
इराणमध्ये सैन्य परेडवर हल्ला; आठ जण मृत्युमुखी
‘हरकत नाही मला जे करायचे आहे ते करणारच’
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


तरुणांनी आठ गरजू कुटुंबांना दिले शौचालय बांधून | पुढारी	Top

होमपेज › Marathwada › तरुणांनी आठ गरजू कुटुंबांना दिले शौचालय बांधून
तरुणांनी आठ गरजू कुटुंबांना दिले शौचालय बांधून
स्वच्छ भारतचा डंका चौफेर होत असताना आजही अनेकांना परिस्थिती अभावी शौचालय बांधता येत नाही. शौचालय नसल्याने अनेकांची कुचंबना होते. हिच गोष्ट ओळखून दिंद्रूड येथील दोघा तरुणांनी गावातील गरजूंना आठ शौचालय बांधून देत समाजापुढे नवीन आदर्श निर्माण केला आहे.
दिंद्रूड ग्रामपंचायतकडून गेल्या वर्षभरापासून स्वच्छ भारत मोहीम राबविली जात आहे. यासाठी ग्रामस्थांची भेट घेऊन त्यांना शौचालय बांधण्यास सांगितले जात आहे. यासाठी सरपंच ज्योती अतुल ठोंबरे या स्वत: ग्रामस्थांना प्रोत्साहन करीत आहेत. या मोहिमेमुळे अनेकांनी शौचालय बांधले आहे. असे असले तरी गावातील काही गरजुंना इच्छा असूनही आर्थिक परिस्थितीमुळे शौचालय बांधता आले नाही. हिच बाब ओळखून गावातील दत्तात्रय ठोंबरे यांनी सात गरजू कुटुंबांना तर अमोल ढोले यांनी एका कुटुंबास शौचालय बांधून दिले आहे. त्यांच्या या अनोख्या मदत कार्याची दिंदू्रडसह परिसरात चर्चा होत आहे.
तरुणांचेे मान्यवरांनी केले कौतुक
आर्थिक परिस्थितीमुळे शौचालय बांधणे शक्य नसलेल्या ग्रामस्थांना दत्तात्रय ठोंबरे व अमोल ढोले यांनी आठ गरजुंना शौचालय बांधून देत गाव पाणंदमुक्त करण्यास गती दिली. या त्यांच्या कार्याची माहिती आ. आर. टी. देशमुख, मुख्यमंत्र्यांचे विशेष कार्य अधिकारी ओमप्रकाश शेटे यांना होताच त्यांनी या तरुणांचा सत्कार करत कौतुक केले.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


पुण्याचा विद्यार्थी ताब्यात | पुढारी	Top

होमपेज › Mumbai-Thane-Raigad › पुण्याचा विद्यार्थी ताब्यात
शिवसेनेचे माजी नगरसेवक अशोक सावंत यांच्या हत्येनंतर पुण्याला पळून गेलेल्या सतरा वर्षांच्या मुख्य आरोपीस अखेर समतानगर पोलिसांनी ताब्यात घेतले. पुण्यातील एका महाविद्यालात शिक्षण घेणार्‍या या तरुणाला उज्ज्वल भविष्य आणि पैशांचे आमिष दाखवून कटात सामिल करण्यात आल्याचे उघडकीस आले आहे.
आरोपी अल्पवयीन असल्याने त्याला बुधवारी डोंगरीतील बालन्यायालयातून बालसुधारगृहात पाठवण्यात आल्याचे सहाय्यक पोलीस आयुक्त सुभाष वेळे यांनी सांगितले. याच गुन्ह्यांत यापूर्वी गणेश भास्कर जोगदंड, सोहेल अजीत दोधिया या दोघांना पोलिसांनी अटक केली होती.
गुन्ह्यात वापरलेल्या रिक्षाचा चालक गणेश व हत्येपूर्वी रेकी करणारा सोहेल या दोघांना पोलिसांनी अटक केली होती. रिक्षाचालक गणेश मारेकर्‍यांना घेऊन अशोक सावंत यांच्या मागावर गेला होता. सोहेल हा मारेकर्‍यांसोबत होता. त्याने चार ते पाच तास मारेकर्‍यांसोबत रेकी करण्याची महत्त्वाची भूमिका पार पाडली होती. त्यांच्या चौकशीत या सतरा वर्षीय आरोपीचे नाव समोर आले होते.
एका आरोपीच्या बहिणीच्या मदतीने त्याची इतर दोन्ही मारेकर्‍यांसोबत ओळख झाली होती. ते दोघेही कांदिवलीतील समतानगरचे रहिवासी आहेत. त्या दोघांनी हत्येच्या कटाची माहिती देऊन भरपूर पैशांचे आमिष दाखवले होते. चॉपरने तीन ते चार वेळा वार केल्याची कबुली आरोपीने पोलिसांना दिली. आरोपी बारावीत शिकत असल्याची माहिती सुभाष वेळे यांनी दिली.
ऑस्‍करसाठी 'व्हिलेज रॉकस्टार'ची ऑफिशिअल एन्‍ट्री, मराठी चित्रपटाची निवड नाही
...तर गणेश विसर्जन करणार नाही; मंडळांची भूमिका
पाक फॅनच्या तोंडी 'जन-गण-मन'
इराणमध्ये सैन्य परेडवर हल्ला; आठ जण मृत्युमुखी
‘हरकत नाही मला जे करायचे आहे ते करणारच’
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


अनुभवा चित्रमय वारी (Photo Gallery) | पुढारी	Top

होमपेज › Pune › अनुभवा चित्रमय वारी (Photo Gallery)
अनुभवा चित्रमय वारी (Photo Gallery)
संत ज्ञानेश्‍वर माउली आणि संत तुकाराम महाराज यांच्या पालख्या रविवारी पुण्यात मुक्कामी होत्या. पालखी विठोबा मंदिरात माउलींच्या पादुकांचे, तर नाना पेठेतील निवडुंग्या विठ्ठल मंदिरात तुकोबांच्या पादुकांचे भाविक दर्शन घेत होते.
ज्ञानेश्‍वर माउली आणि तुकोबाराय यांच्या पालख्या पुण्यात शनिवारपासून मुक्कामी आहेत. त्यामुळे वारकर्‍यांनी रविवारी दिवसभर शहरातील विविध ऐतिहासिक व पर्यटन स्थळांची सैर केली. वारकर्‍यांना शनिवारवाड्यासोबत सेल्फी काढण्याचा मोह आवरला नाही.
संत तुकाराम महाराज यांच्या पालख्यांचे दर्शन घेतल्यानंतर अनेक भाविकांनी पालखी सारथ्य केले. अनेकांनी हे क्षण आपल्या मोबाईल कॅमेर्‍यात कैद केले.
पालखीस्थळी या चिमुकल्या वारकर्‍याने लक्ष वेधून घेतले.
पालखीच्या दर्शनासाठी आलेल्या मायलेकींना सेल्फी काढण्याचा मोह आवरला नाही.
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
...तर माजी राज्यपाल श्रीनिवास पाटील लोकसभेच्या रणांगणात
हे कमबॅक कायम लक्षात राहणार : जडेजा
 तुमच्याकडे ‘असे’ आधारकार्ड आहे का
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


खंडाळ्यात आरक्षणासाठी धनगर समाजाचा एल्गार | पुढारी	Top

होमपेज › Satara › खंडाळ्यात आरक्षणासाठी धनगर समाजाचा एल्गार
खंडाळ्यात आरक्षणासाठी धनगर समाजाचा एल्गार
धनगर समाजाला एस. टी चे आरक्षण मिळावे, या मागणीसाठी खंडाळा तालुक्यातील धनगर समाजाच्या वतीने शुक्रवारी सकाळी लोणंद मध्ये भव्य मोर्चा काढून एल्गार पुकारला. मोर्चा काढल्यानंतर खंडाळा तहसिल कार्यालयासमोर बेमुदत ठिय्या आंदोलन करण्यात आले.
यळकोट यळकोट जय मल्हारच्या घोषणांनी, भंडार्‍याची उधळण धनगर समाजाच्या भाविकांनी मेंढरांसोबत घेऊन हा भव्य मोर्चा काढला. त्यामुळे तालुक्यात मराठा समाजाच्या भगव्या वादळानंतर पिवळे वादळ अवतरले होते. खंडाळा तालुका धनगर आरक्षण कृती समितीच्यावतीने 3 ऑगस्टला धनगर समाज आंदोलन करणार असल्याची माहिती दिली होती. त्यानुसार आरक्षणासाठी शुक्रवारी सकाळी लोणंद येथील राजमाता अहिल्यादेवी स्मारक येथून आरक्षण मिळवण्यासाठी भव्य मोर्चास सुरूवात झाली.
राजमाता अहिल्यादेवी यांच्या स्मारक पुतळ्यास पुष्पहार अर्पण करून हा मोर्चाला प्रारंभ झाला. यावेळी जिल्हा परिषदेचे माजी उपाध्यक्ष नितीन भरगुडे - पाटील, माजी समाज कल्याण सभापती आनंदराव शेळके पाटील, कॉग्रेसचे ज्येष्ठ नेते अ‍ॅड. बाळासाहेब बागवान, उपसभापती वंदना धायगुडे - पाटील, माजी सभापती रमेश धायगुडे पाटील, नगराध्यक्षा स्नेहलता शेळके पाटील, लता नरुटे, उपनगराध्यक्ष लक्ष्मणराव शेळके, नगरसेवक हणमंतराव शेळके, सचिन शेळके, भाजपचे जिल्हा उपाध्यक्ष विनोद क्षीरसागर, डॉ. नितीन सावंत, योगेश क्षीरसागर, रविंद्र क्षीरसागर, राजेंद्र डोईफोडे, बाळासाहेब शेळके, शिवाजीराव शेळके, मस्कु आण्णा शेळके, सर्व नगरसेवक व डॉक्टरांनी या मोर्चात सहभाग घेतला होता.
धनगर समाजाच्या वतीने काढण्यात आलेल्या आरक्षण मोर्चा व ठिय्या आंदोलनात धनगर समाजाबरोबर मराठा, माळी याबरोबरच सर्व समाजातील तर राष्ट्रवादी, काँग्रेस, भाजपा, शिवसेना, रासप यांच्यासह सर्वच राजकीय पक्षांचे पदाधिकारी व कार्यकर्ते सहभागी झाले होते. धनगर समाजाच्या आरक्षणाच्या निमिताने संपूर्ण खंडाळा गाव व तहसिलदार कार्यालय परिसर पिवळ्या वादळाने व्यापून गेला होता.
लोणंद शहरातील मुख्य स्त्यावरून मोर्चा यळकोट यळकोट जय मल्हारचा गजर करत धनगड दाखवा नाहीतर श्राद्ध घाला या घोषणांनी लोणंदनगरी दणाणून सोडली. या मोर्चा मध्ये मोठया प्रमाणावर धनगर समाजातील युवक, नागरिक सहभागी झाले होते. आता नाही तर कधीच नाही यामुळे धनगर आरक्षणाच्या निमित्ताने लोणंदनगरीमध्ये पिवळे वादळ अवतरल्याचे चित्र निर्माण झाले होते. मोर्चा लोणंदच्या बाजारतळा पर्यंत आल्यानंतर सर्व धनगर समाज बांधव खंडाळा तहसीलदार कार्यालय समोर बेमुदत धरणे आंदोलन करण्यासाठी रवाना झाले.
या नंतर हा मोर्चा खंडाळा तहसीलदार कार्यालयासमोर आला. यावेळी धनगर बांधवांनी विविध घोषणाबाज करत सरकारविरोधात आपला रोष व्यक्त केला. त्यामुळे परिसर दणाणून गेला होता. यावेळी मान्यवरांनी सरकारने आपली फसवणूक केली असून आरक्षण मिळाल्याशिवाय आंदोलन स्थगित करणार नसल्याची भूमिका घेतली.
आजपर्यंत सत्ताधार्‍यांनी धनगर समाजाचा वापर करून घेतला. आता धनगर समाजाचा एस.टी प्रवर्गात समावेश होत नाही. तोपर्यंत धरणे आंदोलन चालूच ठेवणार असल्याचा निर्धार धनगर समाज बांधवांनी व्यक्त केला. खंडाळा तालुक्यातील धनगर समाज आरक्षण कृती समितीच्यावतीने लोणंद येथून काढण्यात आलेला मोर्चा खंडाळा गावातून खंडाळा तहसिल कार्यालयावर पोहोचल्यानंतर ठिय्या आंदोलन सुरू करण्यात आले.
यावेळी कृषी सभापती मनोज पवार, प्रा .एस .वाय . पवार , अजय भोसले , अ‍ॅड. सचिन धायगुडे यांच्यासह मान्यवर उपस्थित होते. महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रीपदी धनगर समाजाचा माणूस बसला तर धनगरांबरोबर मराठयांनाही आरक्षण मिळेल. महाराष्ट्रातील मागासलेल्या धनगर, मराठा व रामोशी समाजाला आरक्षण मिळालेच पाहिजे, अशी आग्रही भूमिका पुरूषोत्तम जाधव यांनी मांडली. तर मराठा समाजातील प्रस्थापित सत्ताधार्‍यांनी आजपर्यंत मराठा समाजाला आरक्षण का दिले नाही असा सवाल उपस्थित करत तरुणांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.
खंडाळा येथील शिवाजी चौक, संभाजी चौक, बसस्थानक, मोती चौक, बाजारपेठ मार्ग ते तहसिल कार्यालयावर मोटारसायकल रॅली काढण्यात आली. यावेळी धनगर तरुण मोठया संख्येने उपस्थित होते. महिलांच्या हस्ते मागण्यांचे निवेदन तहसिलदार विवेक जाधव यांना देण्यात आले. यावेळी सपोनि हणमंतराव गायकवाड यांनी चोख बंदोबस्त ठेवला होता. दरम्यान, खंडाळा तहसिलदार कार्यालयासमोर धनगर समाजाचे वतिने आरक्षण मिळत नाही तोपर्यत बेमुदत धरणे आंदोलन केले जाणार आहे. या ठिय्या , धरणे आंदोलनात गावागावातील धनगर समाजातील तरुण, नागरीक रात्रं -दिवस सहभागी होणार आहेत.
‘हरकत नाही मला जे करायचे आहे ते करणारच’
एकता कपूरच्‍या नव्‍या शोत शाहरूख खान (Video)
ईशा अंबानीच्‍या साखरपुड्‍याला बॉलिवूड सेलेब्‍सची मांदियाळी (see pices )
सातारा : कार आणि टेम्पोची धडक; दोघांचा जागीच मृत्यू
चीनने 'त्या' १० लाख मुस्लिमांना का डांबून ठेवलंय
लोकल रुळावरून घसरल्याने मध्य रेल्वेचे वेळापत्रक कोलमडले
आरटीओचे ३७ अधिकारी निलंबित
अंत्ययात्रा जातानाच पूल कोसळला
पत्नी, मुलांची मालमत्ता घोषित करण्यास विरोध


agriculture news in marathi, grapes crop damage due to rain, sangli, maharashtra | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
सांगली जिल्ह्यात गारपीटीसह पावसामुळे द्राक्ष बागांचे नुकसान
सांगली जिल्ह्यात गारपीटीसह पावसामुळे द्राक्ष बागांचे नुकसान
गुरुवार, 17 मे 2018
मंगळवारी झालेल्या वादळी वाऱ्यासह गारपिटीने द्राक्षबागेचे मोठे नुकसान झाले आहे. यामुळे मोठा आर्थिक फटका बसला आहे.
- सुभाष आर्वे, अध्यक्ष, राज्य द्राक्ष बागायतदार संघ.
सांगली ः सांगली जिल्ह्यातील काही भागांत मंगळवारी (ता. १५) रात्री वादळी वाऱ्यासह जोरदार पावसाने हजेरी लावली. तासगाव तालुक्‍यातील येळावी, तुरची, निमणी, बुरुंगवाडी, जुळेवाडी, यासह पलूस तालुक्‍यातील काही भागांत सुमारे अर्धा तास गारपीट झाली. यामुळे या सर्व भागांतील दोन ते सव्वादोन हजार एकर क्षेत्रावरील द्राक्ष बागांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले. दरम्यान, जिल्ह्यातील तासगाव व सांगली शहरात बुधवारी (ता. १६) दुपारी अडीच वाजेदरम्यान वादळी वाऱ्यांसह पावसाने हजेरी लावली.
जिल्ह्यातील तासगाव आणि पलूस तालुक्‍यात मंगळवारी सायंकाळी वादळी वाऱ्यासह पाऊस सुरू झाला. त्यानंतर अचानक गारपीट सुरू झाली. त्यानंतर सुमारे दोन तास पाऊस सुरू होता. द्राक्षाची खरड छाटणी झाली असून, फुटवे चांगले फुटले होते. काड्या परिपक्व झाल्या होत्या. गाटपीट झाल्याने काड्या तुटून जमिनीवर पडल्या होत्या.
तासगाव आणि पलूस तालुक्‍यातील सुमारे दोन ते सव्वादोन हजार एकर क्षेत्रावरील द्राक्ष बागा बाधित झाल्या आहेत. द्राक्षाची परत छाटणी घ्यावी लागेल अशी चर्चा शेतकऱ्यांमध्ये सुरू होती. मात्र, परत छाटणी घ्यायची झाली तर त्यासाठी उष्णता लागते. पुढे पावसाळा आला असल्याने परत छाटणी घेणे शक्‍य नाही. त्यामुळे भविष्यात उत्पादन मिळेल याची शाश्‍वती नाही.
गारपीट झाली असल्याची माहिती मिळताच राज्य द्राक्ष बागायदार संघाचे अध्यक्ष सुभाष आर्वे यांच्यासह पदाधिकाऱ्यांनी गावोगावी जाऊन पाहणी केली. यामध्ये किती क्षेत्र बाधित झाले आहे, याची माहिती संकलन करणे सुरू आहे.
तासगाव तालुक्‍यात गारपिटीने द्राक्ष बागांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. त्यामुळे याचे पंचनामे करावेत, अशी मागणी शेतकरी करू लागले आहेत. मात्र, गारपीट झाल्याची माहिती कृषी विभागाला कशी मिळाली नाही, असा प्रश्‍न शेतकरी उपस्थित करू लागले आहेत. माहिती जरी मिळाली असली तरी कृषी विभागाचे अधिकारी नुकसान झालेल्या द्राक्ष बागांची पाहणी करण्यासाठी आलेच नाहीत, अशी चर्चा शेतकऱ्यांमध्ये सुरू होती.
द्राक्ष सांगली तासगाव गारपीट पाऊस कृषी विभाग
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख हेक्‍टर
मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के भूभाग सिंचनाखाली असल्याने महाराष्ट्राची कृषी क्
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे दुर्लक्ष नको
सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी फुलोरावस्थेत आहे.
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते १००० रुपये
परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला मार्केटमध्ये शुक्रवारी (ता.
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवर
नवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर उत्पादनामुळे अनेक राज्यांतील साखर कारखान्यांनी शेत
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...
बुलडाणा येथे २ आॅक्टोबरला सोयाबीन-कापूस...बुलडाणा : पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊस उत्पादक...
उसाच्या दुसऱ्या हप्त्यासाठी ‘आंदोलन...कोल्हापूर : उसाचा दुसरा हप्ता मिळावा व १५ टक्के...
कोल्हापूर येथे १० ऑक्‍टोबरला ऊस परिषद...कोल्हापूर : सरकारने एफआरपीचे तुकडे करून...
बंद अवस्थेतील कारखाने सहकारी तत्त्वावर...जळगाव : जिल्ह्यात काही साखर कारखाने एकेकाळी जोमात...
कांदा - लसूण पीक सल्लाबहुतांश शेतकऱ्यांच्या शेतामध्ये खरीप कांदा पिकाची...
नांदेड जिल्ह्यात ५१० कोटी रुपये पीक...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामात...
राष्ट्रीय महामार्गाचे चौपदरीकरण...जळगाव : जळगाव आणि धुळे जिल्ह्यांतून जाणाऱ्या...
अंजनीसह पाच गावांची पाण्याविना आबाळसांगली ः तासगाव तालुक्‍याचा पूर्वभागात भीषण...
सोलापुरात दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणीसोलापूर : सोलापूर जिल्ह्यात अद्यापही दमदार पाऊस...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


एफ वाय – अमृतमंथन

मराठी भाषा, मराठी संस्कृती, मराठी माणसे…
फॅशन म्हणून पालकांनी मुलांना इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत घालू नये – डॉ. अनिल काकोडकर
मंगळवार, 31 जानेवारी 2012 अमृतयात्री2 प्रतिक्रिया
ज्ञानभाषा म्हणून इंग्रजी भाषेचे महत्त्व कितीही असले तरी प्राथमिक शिक्षण हे मुलांच्या मातृभाषेतूनच झाले पाहिजे. फॅशन म्हणून पालकांनी मुलांना इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत घालू नये. कारण मातृभाषा हे हेच शिक्षणाचे स्वाभाविक माध्यम असून त्याच भाषेतून मुलांचा सर्वागीण विकास होऊ शकतो, असे प्रतिपादन ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांनी केले.
मंगळवार, 17 जानेवारी 2012 अमृतयात्रीयावर आपले मत नोंदवा
रविवार, 15 जानेवारी 2012 रविवार, 15 जानेवारी 2012 अमृतयात्री2 प्रतिक्रिया
अनुदिनी उघडण्याआधी हे वाचा
ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (1)
विचार व अनुभव (1)
०१. सप्रेम नमस्कार विनंती विशेष (1)
०२. संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल (6)
०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन (116)
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक (72)
०३.३ मायबोलीतून शिक्षण (44)
०३.४ महाराष्ट्रात मराठीवर अन्याय (16)
०४.१ सविस्तर वृत्त (18)
०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त (29)
०५. वेचक व वेधक (9)
०५.१ वेचक वेधक – अवतरणे, उद्गार व टिपणे (1)
०५.२ वेचक वेधक – टिपणे व लेख (8)
०६. साहित्य, संस्कृती, कला… (31)
०६.९ संस्कृती, कला, परंपरा, इतिहास (10)
०७. गाल्यातल्या गालात, की खोखो हसायचं, तुम्हीच ठरवा… (5)
०८. प्राचीन भारतीय संस्कृती (17)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास, भाषा, ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (10)
०८.२ भारतीय ज्ञानप्रणाली (4)
०८.३ संस्कृत भाषा, वाङ्गमय व लेख (7)
०८.४ प्राचीन भारतीय तत्त्वज्ञान आणि शास्त्रे (2)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती (1)
०९. इतर संकीर्ण विषय (20)
१०. आपुलकीचे दुवे: काही महत्वाच्या संस्थळांचे व अनुदिनींचे दुवे (8)
११. भाषाविचार – लेख, चिंतन, चर्चा (19)
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत (16)
२०. मराठी+एकजूट उपक्रम (6)
३०. विचारमंथन चर्चापीठ (प्रश्न-शंका-सूचना व त्यांवर चर्चा) (10)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया (1)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव (11)
९१. अन्य संकेतस्थळांवरील वाचनीय लेखन (1)
’अमृतमंथन’ अनुदिनीवरील नवीन लेखांबद्दल सूचना मिळवण्यासाठी इथे आपला ईमेल-पत्ता नोंदवा.
प्रशासकीय (नियमितपणे लेखाची प्रत मिळण्यासाठी RSS Feed वापरा):
ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (1)
विचार व अनुभव (1)
०१. सप्रेम नमस्कार विनंती विशेष (1)
०२. संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल (6)
०३. मराठी अस्मिता, मराठी भाषा, मराठी माणूस: स्फुट लेखन (116)
०३.१ अस्मिता: भाषिक व सांस्कृतिक (72)
०३.३ मायबोलीतून शिक्षण (44)
०३.४ महाराष्ट्रात मराठीवर अन्याय (16)
०४.१ सविस्तर वृत्त (18)
०४.२ थोडक्यात पण महत्त्वाचे वृत्त (29)
०५. वेचक व वेधक (9)
०५.१ वेचक वेधक – अवतरणे, उद्गार व टिपणे (1)
०५.२ वेचक वेधक – टिपणे व लेख (8)
०६. साहित्य, संस्कृती, कला… (31)
०६.९ संस्कृती, कला, परंपरा, इतिहास (10)
०७. गाल्यातल्या गालात, की खोखो हसायचं, तुम्हीच ठरवा… (5)
०८. प्राचीन भारतीय संस्कृती (17)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास, भाषा, ज्ञान आणि तत्त्वज्ञान (10)
०८.२ भारतीय ज्ञानप्रणाली (4)
०८.३ संस्कृत भाषा, वाङ्गमय व लेख (7)
०८.४ प्राचीन भारतीय तत्त्वज्ञान आणि शास्त्रे (2)
०८.१ प्राचीन भारतीय संस्कृती (1)
०९. इतर संकीर्ण विषय (20)
१०. आपुलकीचे दुवे: काही महत्वाच्या संस्थळांचे व अनुदिनींचे दुवे (8)
११. भाषाविचार – लेख, चिंतन, चर्चा (19)
११.१ भाषिक चर्चा: मराठी-इंग्रजी-हिंदी-संस्कृत (16)
२०. मराठी+एकजूट उपक्रम (6)
३०. विचारमंथन चर्चापीठ (प्रश्न-शंका-सूचना व त्यांवर चर्चा) (10)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया (1)
९०. वाचकांचा सहभाग: उल्लेखनीय प्रतिक्रिया, विचार व अनुभव (11)
९१. अन्य संकेतस्थळांवरील वाचनीय लेखन (1)
’अमृतमंथन’ अनुदिनीवरील नवीन लेखांबद्दल सूचना मिळवण्यासाठी इथे आपला ईमेल-पत्ता नोंदवा.
constitution Constitution of India culture education policy English English language Government Hindi India Maharashtra Marathi Marathi Books Marathi language Marathi literature Marathi schools medium of education mother tongue National Language Official Language pride Prof. Manohar Railkar Right to Education Saleel Kulkarni Schedule 8 self esteem State Government अधिकृत भाषा अनुसूची ८ अस्मिता ऐक्य केंद्रशासन गुलामगिरी घटना दैनिक पुस्तक ओळख पुस्तक परिचय पुस्तक परीक्षण प्रा० मनोहर राईलकर भारत भारताची राज्यघटना भारतीय संस्कृती भाषाभिमान भाषाविषयक धोरण मराठी मराठी अस्मिता मराठी कविता मराठीची चळवळ मराठीचे प्रश्न मराठी पुस्तके मराठी भाषा मराठी माणूस मराठी माध्यम मराठी माध्यमातून शिक्षण मराठी लेखन मराठी वाचन मराठी शाळा मराठी संस्कृती मराठी साहित्य महाराष्ट्र मातृभाषा मायबोली राजभाषा राज्यभाषा राज्य शासन राज्यशासन राष्ट्रभाषा लोकसत्ता शिक्षणविषयक धोरण शिक्षणाचा अधिकार शिक्षणाचे माध्यम शुद्धलेखन संविधान सकाळ सलील कुळकर्णी स्वाभिमान
हल्ली सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख:
संगणकावर मराठीत लेखन करण्याबद्दल
ग्राहक तक्रार आता फक्त ‘मराठीतच’ (दै० म०टा० आणि टाइम्स, २९ सप्टें० २०१०)
मराठी विश्वकोश : खंड - १ ('अंक' ते 'आतुरचिकित्सा')
’आमची’ कराची आणि तेथील ’नारायण जगन्नाथ हायस्कूल’ आणि ’गणेशोत्सव’
मराठी भाषा आणि संस्कृती : १९९७ (ले० पद्मश्री अशोक केळकर)
दुवे: मराठी दैनिक वर्तमानपत्रे
पुस्तक परीक्षण - 'ध्वनितांचें केणें' (ले० मा० ना० आचार्य)
शिवछत्रपतीचे चरित्र (बखरकार- कृष्णाजी अनंत सभासद)
मराठी प्रमाणभाषेच्या लेखनाविषयीची माझी संकल्पना (ले० दिवाकर मोहनी)
हल्लीच प्रकाशित केलेले लेख:
 : मराठीमधील उत्तम वाचनसंस्कृतीचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी आगळा उपक्रम
निद्रिस्त परी (ले० डॉ० सरोजा भाटे, अंतर्नाद जून २०१७)
हिंदीच्या एकाधिकारशाहीचा वाढता धोका (ले. शरद गोखले)
क्वांटम मेकॅनिक्स आणि अद्वैत तत्त्वज्ञान (ले० आशिष कुलकर्णी)
‘मराठी-भाषा-दिनाच्या शुभेच्छा’ म्हणजे नक्की काय
टाहो (ले० सई परांजपे, लोकसत्ता, दि० २६ फेब्रुवारी २०१७)
आर्यभाषांची मायभूमी भारतच (ले० डॉ० श्रीकांत तलगेरी)
मराठी भाषा आणि संस्कृती : १९९७ (ले० पद्मश्री अशोक केळकर)
गोहत्याबंदीला सर्वोच्च न्यायालयाने मान्यता का दिली
राष्ट्रभाषा आणि अंधश्रद्धा (ले० प्रा० अनिल गोरे)
दे जन्म मात्र माता, भाषा व्यवहार चालवी सकळ
आर्यांचं भारतावर आक्रमण : पुस्तकाचा समारोप (मूळ लेखक – डेव्हिड फ्रॉली)
पूर्वी प्रकाशित झालेले लेख (Archives)


वर्ग:फ्रान्सचे प्रदेश - विकिपीडिया

ह्या वर्गासाठी मुख्य लेखः फ्रान्सचे प्रदेश.
एकूण २३ उपवर्गांपैकी या वर्गात खालील २३ उपवर्ग आहेत.
► अ‍ॅकितेन (७ प)
► इल-दा-फ्रान्स (८ प)
► ऑत-नोर्मंदी (१ प)
► ऑव्हेर्न्य (५ प)
► कॉर्स (६ प)
► नोर-पा-द-कॅले (३ प)
► पिकार्दी (४ प)
► पेई दा ला लोआर (६ प)
► पॉइतू-शारांत (५ प)
► प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर (८ प)
► फ्रांश-कोंते (५ प)
► फ्रान्सचे परकीय प्रांत (१० क, १२ प)
► फ्रान्सचे प्रांत (रिकामे)
► बास-नोर्मंदी (४ प)
► बूर्गान्य (५ प)
► ब्रत्तान्य (५ प)
► मिदी-पिरेने (८ प)
► रोन-आल्प (९ प)
► लांगूदोक-रूसियों (६ प)
► लिमुझे (४ प)
► लोरेन (५ प)
► शांपेन-अ‍ॅर्देन (१ क, ६ प)
► साँत्र (७ प)
"फ्रान्सचे प्रदेश" वर्गातील लेख
एकूण २५ पैकी खालील २५ पाने या वर्गात आहेत.
पेई दा ला लोआर
युरोपातील देशांचे प्रशासकीय विभाग
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १५ एप्रिल २०१३ रोजी ११:३८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


मोदी सरकारची तीन वर्षे: खरी लढाई फॅसिझमशी; गरज जनतेची मनं जिंकण्याची! | Right Angles - Marathi publication featuring Political Commentary, Analysis, India News, Maharashtra News, External Affairs, Science, Economics, Gender, Culture, Law

मोदी सरकारची तीन वर्षे: खरी लढाई फॅसिझमशी; गरज जनतेची मनं जिंकण्याची
भारताची जी जडणघडण गेल्या ६६ वर्षांत झाली, तीच संघाला मान्य नाही. या वाटाचालीत अनेकदा अडथळे आले. चुकाही झाल्या. सामाजिक विद्वेषाचे अणि समाज विस्कटतो की काय, अशी भीती वाटावी, असे प्रसंगही अनेक आले. पण बहुसांस्कृतिकतेवर आधारलेल्या सामाजिक चौकटीत चालवली गेलेली संसदीय लोकशाही राज्यपद्धती हे भारतीय राज्यसंस्थेचं स्वरूप कायम राहिलं. हा मार्ग बदलून संघाला भारताचं ‘हिंदू राष्ट्र’ बनवायचं आहे. भौतिकदृष्ट्या अमेरिका वा युरोपीय राष्ट्रांसासारखं अत्यंत विकसित, पण सामाजिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या सौदी अरेबियासारखं पुराणमतवादी, असं ‘हिंदू राष्ट्र’ संघाला हवं आहे. ज्या ‘गुजरात मॉडेल’चा सतत उदाउदो होत आला आहे, ते हेच आहे. तेच आता देशाच्या स्तरावर अंमलात आणण्याचे प्रयत्न होत आहेत.
येत्या २६ मेला मोदी सरकारला तीन वर्षे पूर्ण होत आहेत.
मोदी सरकारच्या या तीन वर्षांकडं आपण कसं बघू शकतो
कोणत्याही सरकारचे पहिले १०० दिवस, नंतर सहा महिने आणि पुढे एक वर्ष पूर्ण झाल्यावर, अर्धी मुदत संपत आल्यावर आणि निवडणुकीच्या आधी त्याच्या कारकिर्दीचा आढवा घेण्याची पद्धत अलीकडच्या ‘प्रसार माध्यमांच्या पर्वा’त पडली आहे. सत्ता हाती घेताना जी आश्वासनं दिली होती, ती पुरी करण्याच्या दिशेनं किती पावलं पडली; या कसोटीवर राजकीय, आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक इत्यादी सर्व क्षेत्रांसंबंधी कोणते निर्णय घेण्यात आले, त्याची अंमलबजावणी कशी व किती झाली, या अंगानं हे सरकारच्या कारकिर्दीचं विश्लेषण सर्वसाधारणत: केलं जातं. मग एक ते १० पैकी किती गुण या सरकारला मिळतात, हे ठवरलं जात असतं.मात्र मोदी सरकारच्या कारकिर्दीचं असं सर्वसाधारण मान्य झालेल्या पद्धतीनं मूल्यमापन करणं, हे फक्त मर्यादित अर्थानच योग्य आहे; कारण गेल्या ६६ वर्षांत भारतात जे नेते पंतप्रधानपदावर बसले आणि त्यांच्या नेतृत्वाखाली एकपक्षीय वा आघाड्यांची जी सरकारं आली, त्यापेक्षा मोदी व त्यांच्या नेतृत्वखालील सरकार गुणात्मकरीत्या वेगळं आहे. त्याचं मूल्यमापन वेगळ्या पद्धतीनं होणं गरजेचं आहे.
….आणि त्यासाठी मोदी काय आहेत आणि ते काय करू पाहत आहेत, हे त्यांचे समर्थक व विरोधक या दोघांनीही मूलभूतरीत्या समजून घेणं अत्यंत गरजेचं आहे.
पहिलं म्हणजे हा नेता स्वत:वर प्रचंड खूष आहे. तो आपल्या व्यक्तिमत्वाच्या प्रेमात आकंठ बुडाला आहे. दुसरी गोष्ट आपलं कर्तृत्व व कार्यक्षमता याबद्दल मोदी यांना प्रचंड आत्मविश्वास आहे. हा नेता दीर्घद्वेषी व सूडबुद्धीनं काम करणारा आहे. विजयी होण्यासाठी कोणत्याही थराला जाण्यास मोदी मागं पुढं पाहत नाहीत, असं आजवरपर्यंतचा त्यांच्याबाबतचा अनुभव सांगतो. मोदी मतभेद खपवून घेत नाहीत. असे मतभेद व्यक्त करणं म्हणजे शत्रूत्व पत्करणं, असं समीकरण त्यांच्या लेखी आहे. ‘मी सांगतो, तेच झालं पाहिजे; कारण मला सारं कळतं,’, अशी ‘हम करेसो’ वृत्ती त्यांच्या ठायी आहे. मोदी यांना सहकारी वा मित्र नाहीत, त्यांना फक्त आहेत, ते पाठीराखे. मी हिंदुत्वाचा खरा पाईक आहे आणि भारत हे हिंदू राष्ट्रं बनवणं, हे केवळ माझ्यामुळंच शक्य होईल, हेही मोदी मनोमन मानत असावेत, असं या घटना सुचवतात.
मोदी यांच्या स्वभवाची ही वैशिष्ट्यं संघाच्या एकूण कार्यपद्धतीशी पूर्णत: विसंगत आहेत. तरीही संघ मोदी यांच्या पाठीशी आहे; कारण सत्ता हाती घेण्यासाठी मोदींएवढा दुसरा ‘सक्षम’ नेता संघाकडं नाही आणि आपली महत्वाकांक्षा संघाच्या चौकटीबाहेर जाऊन पुरी करणं मोदी यांना शक्य नाही. किबहुना हिंदुत्व हाच त्यांचा ‘राजकीय डीएनए’ आहे. त्यामुळं याच चौकटीत राहून देशावर राज्य करण्याची त्यांची महत्वाकांक्षा आहे. फक्त संघानं आपल्या पद्धतीनं हे करू द्यावं, असं मोदी यांचं म्हणणं आहे. मोदी यांना पंतप्रधानपदाचा उमेदवार म्हणून संमती देताना संघानं हे मान्य केलं आहे. म्हणूनच संघ व मोदी यांच्यात मतभेद आहेत वगैरे जे गारूड विरोधक आपल्या समाधानासाठी निर्माण करीत असतात, ते निरर्थकच आहे.
आता कोणत्याही सरकारच्या कारकिर्दीचा आढावा घेण्याची पारंपारिक प्रचलीत पद्धत बाजूला ठेवून, या सगळ्या पार्श्वभूमीवर, मोदी सरकारच्या एक वर्षांच्या कारभाराकडं एक दृष्टिक्षेप टाकला, तर काय दिसतं
सामाजिक आणि सांस्कृतिक अशा दोन्ही आघाड्यांवर हिंदुत्वाचा अजेंडा अंमलात आणण्यास दमदार सुरूवात मोदी सरकारने आपल्या कारकिर्दीच्या प्रारंभापासूनच केली आहे. मुद्दामच येथे संघाऐवजी ‘मोदी सरकार’ असा उल्लेख केला आहे; कारण वरकरणी सरकार काहीही घटनाबाह्य (निदान आज तरी) करीत नसली, तरी जे काही होत आहे, त्याला मोदी यांचं पाठबळ आहे, हे उघड आहे. सुरूवातीलाच ‘इंडियन कॉन्सिल ऑफ हिस्टॉरिकल रीसर्च’ (आयसीएचआर) या सस्थेच्या व्यवस्थापन समितीत करण्यात आलेले बदल, या संस्थेच्या नव्या अध्यक्षांनी घेतलेल्या भूमिका हिंदुत्वाच्या संघाच्या अजेंड्यानुरूप होत्या. स्मृती इराणी यांच्या हाती केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालय देण्यामागचा उद्देही संघाला आपला हिंदुत्वाचा अजेंडा अंमलात आणण्यासाठी मोकळीक देणं हाच होता. म्हणूनच या मंत्रालयाच्या सल्लागारात दीनानाथ बात्रा यांचा समवेश होणं आणि त्यांनी लिहिलेल्या व मोदी यांची प्रस्तावना असलेल्या ‘हिंदू इतिहासा’च्या पाठ्यपुस्तकाचा शालेय अभ्यासक्रमात समावेश होणं, ही संघाचा हिंदू अजेंडा अंमलात आणण्याच्या कार्यक्रमातील सुरूवातीची काही यशस्वी पावलं होती. ‘रिलायन्स’च्या इस्पितळाच्या उद्घाटन प्रसंगी दीनानाथ बात्रा यांच्याप्रमाणंच पुराणातील विज्ञानाच्या कहाण्या मोदी यांनी जगभारातील प्रतिथयश डॉक्टरांपुढं सांगणं, हा या विचारांना अधिमान्यता देण्याचा आणि भारताच्या विचारविश्वाचा हा आता अविभाज्य भाग आहे, हे ठसविणरंच पाऊल होतं..
भारतातील शिक्षण क्षेत्रात एकूणच अनागोंदी आहे. या क्षेत्रावर हितसंबंधियांची घट्ट पकड बसली आहे. आधीच या क्षेत्रात ज्ञानाची गंगा आटली आहे व सुमारांची सद्दी आहे. याचा फायदा घेऊन हे क्षेत्र हिंदुत्वाच्या चौकटीत बंदिस्त करण्याची यशस्वी सुरूवात मोदी सरकारच्या पहिल्या वर्षांत झाली, असं मानयला हरकत नाही. अभियांत्रिकी शिक्षणाच्या क्षेत्रातील अग्रगण्य मानल्या गेलेल्या ‘आयआयटी’तील शेगावकर वा अनिल काकोडकर अशा तज्ज्ञांनी या प्रकारांना विरोध केल्यावर त्यांना गप्प बसविण्याचे जे प्रयत्न झाले आणि त्याबद्दल या क्षेत्रातील मान्यवरांनी मूग गिळून बसण्याची जी भूमिका घेतली, ती हिंदुत्वाचा अजेंडा अंमलात आणण्याच्या दृष्टीनं संघाला पूरक परिस्थिती असल्याचं निदर्शक होती. त्यामुळंच आता खरगपूर येथील `आयआयटी`त `वास्तूशास्त्र` हा विषय अभ्यासक्रमात समाविष्ट करण्यात आला आहे. हेच प्रकार गाय, गोमूत्र, गोमांस, गोवंश या संबंधीचा निर्णय असो किंवा संस्कृत-जर्मन वाद असो वा सरस्वती वंदना असो अथवा सूर्यनमस्कार असो याबाबत घडत गेले. अशा मुद्यांवरून चर्चा छेडून, ‘त्यात हिंदुत्वाचा काय संबंध, या तर श्रद्धावान हिंदूंच्या भावनाशी निगडित असलेल्या गोष्टी आहेत’, अशी भूमिका घेऊन तशाप्रकारे प्रसार माध्यमांतील चर्चांची गु-हाळं चालवून समाजाच्या सर्व थरांत स्वतःला हवं ते पद्धतशीरपणं पसरविण्याची संघाची रणनीती होती व आजही आहे. जागतिक योग दिन साजरा करण्यास युनोनं मान्यता दिल्याबद्दल मोदींची पाठ थोपटली जात असते. पुराणातील विज्ञान, प्राचीन भारतातील विज्ञान परंपरा या संबंधी वारंवार चर्चा घडवून आणली जात आली आहे. ‘हिंदू भारता’ची उजवल परंपरा कशी आहे, याचे दाखले दिले जात असतात. त्याचवेळी गरज भासल्यास ‘लव्ह जिहाद’ची आरोळीही ठोकली जाते. संघ परिवारातील काही नेते व कार्यकर्ते आगखाऊ भाषणंही करीत असतात. या सगळ्यामगं एक विशिष्ट अशी ‘ब्लो हॉट, ब्लो कोल्ड’ ही रणनीती आहे. देशात धार्मिकतेचं वातावरण पसरावायचं, त्याद्वारं श्रद्धावान हिंदूंना जोडून घ्यायचं, वेळ पडल्यास आक्रमक व्हायचं, पण लगेच ‘हे त्या नेत्याचं व्यक्तिगत मत आहे, सरकारची ही भूमिका नाही’, असंही म्हणायचं. ‘सबका साथ, सबका विकास’ ही माझी भूमिका आहे, असं मध्येच मोदी यांनी सांगायचं. मग ‘गोरक्षक हे खरे गुंड आहेत’, असं मोदी यांनी म्हणायचं आणि अशा लोकांना मोकळीक दिली जाणार नाही, हे अमित शहा यांनी बोलून दाखवायचं. प्रत्यक्षात अशी विधानं आणि सांस्कृतिक व सामाजिक आघाड्यांवर टाकण्यात येणारी अशी पावलं, हा ‘एकसाची सांस्कृतिक राष्ट्रवादी’ चौकट उभी करण्याच्या आणि हिंदू धार्मिकतेच्या अंगानं हिंदुत्वाचा समाजातील पाया पक्का करण्याच्या व्यापक व्यूहरचनेचा भाग आहे.
या प्रयत्यांना भारतीय समाजातून फारसा विरोध होताना दिसत नाही. उलट ‘काय झालं, ही तर भारतीय पंरपराच आहे आणि शेवटी प्रश्न भाकरीचा आहे, तो सोडवण्याकडे तर मोदी लक्ष देत आहेतच ना’, असंच समाजातील जाणतेही म्हणत आहेत. हे मोदी सरकारचं गेल्या गेल्या तीन वर्षांतील मोठं यश आहे.
वैचारिक आघाडीवर हे असे प्रयत्न चालू असतानाच सत्ता हाती येताच मोदी यांनी संसदीय लोकशाही राज्यव्यवस्थेचा अविभाज्य भाग असलेली मंत्रिमंडळाच्या प्रशासकीय कार्यपद्धतीत मूलभूत बदल घडवून आणले. भारत सरकारचे प्रशासकीय कामकाजासंबंधीचे जे नियम (रूल्स ऑफ बिझिनेस) आहेत, त्यानुसार मंत्रिमंडळापुढे येणारे सर्व प्रस्ताव हे त्या त्या खात्याच्या मंत्र्यांमार्फत येतात. विविध योजना वा कार्यक्रमांसंबंधीच्या या प्रस्तावांबाबतची सर्व तपासणी, सखोल चर्चा मंत्रालयाच्या स्तरावरच होते. जर एकापेक्षा जास्त खात्यांशी हा प्रस्ताव वा कार्यक्रम निगडित असेल किंवा एखादा विशिष्ट कायदा करण्याची गरज असेल, तर विविध खात्यांचे सचिव प्रथम चर्चा करतात. नंतर हे प्रकरण त्या त्या खात्यांच्या मंत्र्यांना एकमेकांशी सल्लामसलत करण्यसाठी त्यांच्यापुढं ठेवले जातं. त्यातून निर्णय झाल्यावर अंतिम प्रस्ताव तयार होऊन तो मंत्रिमंडळापुढं संमतीसाठी मांडला जातो. गरज भासल्यास मग मंत्रिमंडळ अधिक सखोल विचार करण्यसाठी मंत्रीगटही नेमू शकते. स्वातंत्र्यापासून ही पद्धत चालत आली आहे. संसदीय लोकशाहीत मंत्रिमंडळाधारित प्रशासन (कॅबिनेट सिस्टिम ऑफ गर्व्हनमेंट) असतं आणि त्यात ‘पंतप्रधान’ हा सर्व ‘समान मंत्र्यांपैकी एक’ (वन अमंगस्ट इक्वल) असतो.
मोदी यांनी पंतप्रधानपदी आल्यावर गेल्या वर्षभारात ही कार्यपद्धती मोडीत काढली आहे. सर्व प्रस्ताव पंतप्रधानांच्या कार्यालयातर्पे संमत करून घेण्याचा नवा नियम त्यांनी अंमलात आणला आहे. त्यासाठी मंत्र्यांऐवजी त्या त्या खात्याच्या सचिवांनीही पुढाकार घेण्यास मुभा देण्यात आली आहे. एखद्या मंत्र्याशी सचिवांचा मतभेद झाल्यास सरळ मंत्रिमंडळ सचिव अथवा पंतप्रधानांचे सचिव किंवा गरज भासल्यास खुद्द पंतप्रधानांशीच संपर्क साधण्याच्या सूचना जारी करण्यात आल्या आहेत. सर्व सरकारी निर्णय प्रक्रियेचे केंद्रीकरण पंतप्रधानांच्या सचिवालयात करण्यात आलं आहे. परिणामी देशाची अर्थव्यवस्था व समाज व्यवहार यांवर दूरगामी परिणाम घडवून आणणारा नोटाबंदीसारखा निर्णय असो किंवा सत्तापदाधिका-यांच्या गाड्यांवरील लालदिवे हटविण्याचा प्रतिाकात्मक निर्णय असो, ते मोदी यांनी घेतले आणि नंतर मंत्रिमंडळासमोर ठेवले गेले.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी नेमका हाच धोका दाखवून दिला होता. घटना संमत होण्यापूर्वी घटना समितीत केलेल्या आपल्या भाषणात बाबासाहेब म्हणाले होते की, ‘संसदीय लोकशाही राज्यव्यवस्थेतील मंत्रिमंडळ कार्यपद्धतीचा अविभाज्य भाग असलेली प्रशासकीय प्रक्रिया जर मूलभूतरीत्या बदलण्यात आली, तर या राज्यघटनेची चौकट तशीच ठेवून देशात एकाधिकारशाही कारभार करता येणं शक्य आहे.’.
मोदी यांनी केलेल्या प्रशासकीय बदलामुळं बाबासाहेबांनी दाखवून दिलेला हा धोका खरा ठरला आहे. पण गेल्या सहा दशकांत आणि विशेषत: गेल्या १५ वर्षांत आपल्या संसदीय कारभाराचे इतके धिंडवडे निघाले आहेत की, एकूण या राज्यपद्धतीची विश्वासार्हता जनमनात घसरत गेली आहे. अर्थात त्याचा फायदा अखेरीस मोदी यांनाच होऊ शकतो, हेही लक्षात ठेवण्याची गरज आहे.
अशा रीतीनं, वैचारिक आणि कारभाराच्या स्तरांवर ठामपणे एकचालुकानुवर्तिवाची अंमलबजावणी करण्यास मोदी यांच्या कारकिर्दीच्या पहिल्या वर्षांतच सुरूवात झाली आहे.
आजही ही रणनीती जिद्दीने व सातत्यानं कशी राबवली जात आहे, हे कोलकाता येथे अलीकडंच संघाच्या ‘आरोग्य भारती’ या संस्थेतर्फे ‘गर्भ विज्ञान संस्कार प्रकल्पा’तंर्गत आयोजित करण्यात आलेल्या शिबिरावरून दिसून येतं. ‘समर्थ भारत’ घडविण्यसासाठी ‘उत्तम संतती’ असायला हवी आणि त्याकरिता मूल होण्यासाठी शरीर संबंध कधी ठेवावा, हे नक्षत्र व तारे यांच्या स्थितीवरून ठरवलेल्या वेळेसच ठरायला हवे, येथपासून अनेक प्रकारच्या अटी पाळल्या, तर गुटगुटीत, तरतरीत व बुद्धिमान मुलं जन्माला येतील, असं या प्रकल्पाचे प्रवक्ते म्हणत आहेत. गुजरातेत गेली १० वर्षे हा प्रकल्प राबवण्यात येत असून २०१५ नंतर देश स्तरांवर अनेक ठिकाणी तो अंमलात आणला जात आहे. देशभरता २०२० सालापासून हजारो अशी गुटगुटीत, तरतरीत व बुद्धिमन मुलं जन्माला येतील, अशी आशा या प्रकल्पाच्या पदाधिका-याने ‘इंडियन एक्सप्रेस’च्या प्रतिनिधीशी बोलताना सांगितलं आहे. वाजपेयी सरकारच्या काळात ‘वैदिक गणित’, ‘पौराहित्य’, असे पदविका अभ्यासक्रम त्यावेळचे मनुष्यबळ विकास मंत्री आणि आज ज्यांना संघ व मोदी यांनी राजकीय अडगळीच्या जागी टाकून दिलं आहे, ते डॉ.मुरली मनोहर जोशी यांनी सुरू केले होते. त्यावरून बरीच ओरड त्यावोळी झाली होती. तेव्हा ही तर भारतीय परंपरा आहे, असा युक्तिवाद केला गेला होता आणि परंपरेला विरोध करणा-यांवर संघ व परिवारातील संघटनांनी तोंडसुख घेतलं होतं. या प्रकारामागचा खरा उद्देश स्पष्ट करणारं एक चार ओळीचं पत्र त्यावेळी ‘इकॉनॅमिक व पोलिटिकल वीकली’त रणजित साऊ या प्रख्यात अर्थतज्ज्ञानं लिहिलं होतं. साऊ यांनी या पत्रात म्हटलं होतं की, ‘कल्पना उत्तम आहे. पण फक्त एकच प्रश्न आहे आणि तो म्हणजे स्मशानात मृतदेह हाताळणा-या डोम समाजातील एखाद्या मुलानं जर यशस्वीरीत्या हा पदविका अभ्यासक्रम पुरा केला, तर त्याला काशी विश्वेश्वराच्या देवळात पुजारी म्हणून नेमलं जाईल काय
अशा पदविका अभ्यासक्रामागचा वर्ण व वंश वर्चस्ववादाच्या उद्देश स्पष्ट करणारा हा साऊ यांचा प्रश्न होता..
डॉ मुरली मनोहर जोशी हे वाजपेयी यांच्या आघाडीच्या सरकारात मंत्री होते. तरीही आघाडतील इतर सर्व घटक पक्ष ज्यात आज मोदी यांच्या विरोधात उभे राहून बिहारची सत्ता हाती घेणारे नितीश कुमारही होते, चूप बसले आणि वाजपेयी यांनी तोंड उघडण्याचा तर प्रश्नच नव्हता. ते केवळ संघाचा खरा चेहरा झाकणारा ‘मुखवटा’ होते. आज संघाच्या हाती एक हाती सत्ता आहे. त्यामुळं आणखी एक पाऊल पुढं टाकून उघडपणं वर्ण व वंश वर्चस्ववाद निर्माण करण्याचा गुजरातेत जो ‘गर्भ विज्ञान संस्कारा’चा प्रकल्पत राबवण्यात आला, तो देशस्तरांवर नेण्यात आला आहे. ‘गुजरात मॉडेल’चे प्रवर्तकच देशाचे ‘प्रधान सेवक’ बनले असल्यानं त्यांनी काही बोलयाचा प्रश्नच येत नाही.
संघाच्या ’फासिस्ट’ प्रवृत्तीचा यापेक्षा कोणता वेगळा पुरावा देण्याची गरज आहे संघ जे करू पाहत आहे, ते हिटलरनं नात्झी जर्मनीत १९३० च्या दशकांत केलं होतं.
मात्र इतक्या उघडपणं संघाचे हे प्रयत्न चालू असूनही उत्तर प्रदेशात भाजपाच्या हाती एक हाती सत्ता आली आणि देशभरात एकूण जनमत हे ‘मोदीच देशाला तारू शकतात’, असं आहे, हेही कबूलच कारलया हवं. शिवाय स्वातंत्र्यानतर सहा दशकानीही भारता आजही ‘मुस्लिम प्रश्न ’ कायम आहे, हे हिंदू जनमतावर ठसविण्यात मोदींना, म्हणजे संघाला यश आलं आहे, हेही अजिबत विसरता कामा नये.
प्रसार माध्यमांचा प्रभाव ओळखून आणि झपाट्यानं प्रगत होत गेलेल्या तंत्रज्ञानाचा सुयोग्य व पद्धतशीर वापर करून जनमतावर पकड बसविणं कसं शक्य आहे, याचा वस्तुपाठ म्हणून मोदी यांनी-भाजपानं नव्हे—जी प्रचार यंत्रणा २०१४ साली राबवली, त्याकडं बघायला हवं, याचीही जाणीव ठेवण्याची नितांत आवश्यकता आहे.
अणा हजारे यांचं २०११ सालातील आंदोलन हे अशा प्रकारच्या प्रचार मोहिमचं उत्तम उदाहरण होतं. हजारे हे केवळ प्यादं होतं आणि त्यांचा कळसूत्री बाहुलीप्रमाणं उपयोग करणारे हात होते, ते संघाचे. संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या कारभारातील निष्क्रियता व निष्प्रभता यावर सतत प्रकाशझोत टाकाला जाऊन एक मोठा जनक्षोभ निर्माण करण्यात आला. हे कसं करण्यात आलं आणि ते कोणी अमलात आणलं, हे २०१५ साली ईशान्य भारतातील राज्यातून म्यानमारची सीमा ओलांडून भारतीय लष्करानं केलेल्या ‘सर्जिकल स्ट्राइक’ नंतर लिहिलेल्या स्तंभात प्रख्यात पत्रकार शेखर गुप्ता यांनी उघड केलं होतं. आज मोदी सरकारचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार असलेले अजित डोव्हाल हे दिल्लीतील ‘विवेकानंद फाऊडेशन’ या संघप्रणीत संस्थेत बसून ही सगळी सूत्रं कशी हलवत होते, याचं वर्णन ‘बिझिनेस स्टँडर्ड’ या अर्थविषयक दैनिकात प्रसिद्ध झालेल्या गुप्ता याच्या स्तंभात होतं.
या रणनीतीचाच एक भाग म्हणून ‘अब की बर मोदी सरकार’च्या जोडीला ‘काँग्रेसमुक्त भारता’च्या घोषणेची जोड देण्यात आली. पण तसं करताना फक्त ‘नेहरू’ हे लक्ष्य ठेवण्यात आलं. नेहरूंच्या आणि नतंर इंदिरा गांधी, राजीव गांधी, सोनिया व राहूल गांधी यांच्या धोरणांमुळं आज देशाची अशी अवस्था निर्माण झाल्याच्या प्रचाराचा धडाका उडवून देण्यात आला. त्यासाठी नेहरू–पटेल, नेहरू व सुभाषचंद्र बोस यांच्यातील मतभेदांना व्यक्तिगत महत्वाकांक्षेची पार्श्वभूमी होती, अशी प्रचाराची फोडणी देण्यात आली. जर पटेल व सुभाष यांच्या हातात सत्ता आली असती, तर असं काही घडलंच नसतं, हेही ठसवलं जात राहिलं. त्याचबरोबर महात्मा गांधी यांचा खून करूनही त्यांचा विचार संपत नाही, हे लक्षात आल्यावर संघानं महात्माजींना ‘प्रात:स्मरणीय बनवून टाकलं होतं. पण त्यानंही फारसं काही भागलं नाही. त्यामुळं सत्तेवर येताच ‘स्वच्छ भारत’ची योजना जाहीर करून ते जणू काही गांधीजींचं स्वप्न होतं, असंच भासवण्यात येऊ लागलं. जातिव्यवस्थेला विरोध हा गांधीचा अशा योजनेमागचा मुख्य रोख होता, हे सोईस्करपणं विसरून रस्ते साफ करणं, हेच `स्वच्छ भारता`चं उद्दिष्ट असल्याचं भासवलं जात राहिलं आहे. एकीकडं गांधीजींच्या विविध कार्यक्रमांचा ‘प्रतिकात्मक’ वापर करायचा, पण त्याचवेळी नेहरूंना लक्ष्य करायचं, पटेलांचा उदोउदो करायचा, असे डावपेच खेळले गेले. जगातील सर्वात उंच असा पटेलांचा पुतळा उभारण्याण्याची योजना जाहीर करण्यात आली. अयोध्येच्या राममंदरिासाठी विटा जमविण्याच्या धर्तीवर पटेलांच्या या पुतळ्यासाठी लोकांनी लोखंड पुरवावं, असंही जाहीर करण्यात आलं. सुभाषचंद्र बोस यांच्यासंबंधीचे सर्व सरकारी गोपनीय फायली जाहीर करण्याचा निर्णय घेतला गेला. बोस यांना नेहरूंनी कसं पद्धतशीरपणं बाजूला केलं, हे या फायलीतून उघड होईल, असं जाहीर करण्यात आलं.
सत्तेवर येताच मोदी यांनी परदेश दौ-यांचा धडाका लावला. परदेशात गेल्यावर तेथील भारतीयांच्या सभांत बोलताना मोदी यांच्या भाषणात काँग्रेसची टर उविण्याचा, या पक्षामुळे देशाची वाट लागल्याचा सूर कायम असायचा. दक्षिण कोरियाची राजधानी सोल येथे केलेल्या भाषणात मोदी यांनी सांगितलं की, ‘गेल्या वर्षी १६ मेपर्यंत भारतात जन्माला आलो, याची बहुसंख्य देशवासीयांना शरम वाटत होती’. अशाच आशयाचं , पण थोडंसं सौम्य विधान शांघाय येथील परदेशस्थ भारतीयांच्या सभेत बोलतानाही मोदी यांनी केलं होतं. ते म्हणाले होते की, ‘गेल्या वर्षी याच दिवशी—म्हणजे १६ मेला—प्रत्येक भारतीयांच्या ओठावर ‘दुख भरे दिन बिते रे भय्या’, हे गाणं होतं’. ‘मदर इंडिया’तील या गाण्याची पुढची ओळ ‘फागून सुख आयो रे..’ अशी आहे. सुरूवातीची ओळ सांगून मोदी असं सुचवत होते की, माझं सरकार आल्यामळं आता सुखा-समाधानाचे दिवस येणार, अशी जनतेची ठाम भावना १६ मे २०१४ ला झाली. मोदी याच्या सोल येथील वक्तव्याचा आशाय हाच होता, फक्त शब्दरचान अधिक आक्रमक व उपहास दर्शवणारी होती एवढंच.
विजयाच्या लाटेवर आरूढ होऊन पंतप्रधान बनलेल्या मोदी यांच्या स्वभावाचा अविभाज्य भाग असलेल्या आक्रमकपणाचे हे दृश्य स्वरूप होतं.
मात्र मोदी व संघाला लोकांनी मतं दिली होती, ती ‘विकासा’च्या मुद्यावर. मोदी यांच्या हाती सत्ता आल्यावर नोक-या मिळतील, आपली परिसिती सुधारेल, ही आशा मतदारांच्या मनात प्रचार यंत्रणेचा प्रभावी वापर करून मोदी यांनी निर्माण केली होती.
मात्र पैशाचं सोंग आणता येत नाही. भारतातील मूळ आर्थिक प्रश्न अपुरं भांडवल हा आहे. म्हणून सत्तेवर आल्यावर १५ ऑगस्ट २०१४ ला लाल किल्ल्यावरून बोलताना मोदी यांनी स्वत:ला ‘प्रधान सेवक’ म्हणवून घेत ‘मेक इन इंडिया’ ही योजना जाहीर केली. भारत हा जगाचं मनुष्यबळ केंद्र बनेल आणि जगभरच्या कंपन्या येथे येथे येऊन आपल्या मनुष्यबळाचा वापर करून वस्तू बनवून त्या निर्यात करतील, त्यामुळं कोट्यावधी रोजगार निर्माण होतील, असा विचार या ‘मेक इन इंडिया’च्या योजनेमागं होता. मात्र गेल्या काही वर्षांतजगभरात आर्थिक पेचप्रसंग निर्माण झाला आहे. अनेक विकसित देशांत मंदीची लाट आहे. तेव्ह भारतात बनवलेल्या वस्तू परदेशात विकायच्या झाल्या, तर तेथे त्या कोण व किती घेणार, हा प्रश्न होता. हाच मुद्दा रिझर्व्ह बँकेचे तेव्हाचे गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी जाहीररीत्या विचारला होता. भरतातील लोकांच्या हातात पैसा पोचू दे, म्हणजेच त्यांच्या हाताला काम मिळू दे, म्हणजे ते वस्तू खेरदीसाठी बाजारात येऊ शकतात, तसं झाल्यास मालाला उठाव मिळाल्यामुळं कारखाने चालू लागतील, रोजगार निर्माण होतील, असा राजन यांचा युक्तिवाद होता. भारतात भांडवली गुंतवणूक करायची झाल्यास येथील कायदे, नियम इत्यादी किचकट आहेत. ते सोपे करण्याचं पाऊल (इझ ऑफ डुइंग बिझनेस) डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या सरकारनंही टाकलं होतं. पण या सरकारची निर्णय प्रक्रिया कुंठीत झाली होती. आघाडीच्या सरकारांमुळं राजकीय अस्थिरता होती. पैसे गुंतवले आणि धोरण बदललं तर काय, अशी आशंका गुंतवणूकदारांना वाटत होती. आता बहुमताचं सरकार आहे. निर्णय प्रक्रियेनं गती घेतली आहे, तरी भारतात येणा-या भांडवलात लक्षणीयरीत्या वाढ झालेली दिसत नाही;
…कारण सामाजिक एकोपा विस्कळीत झालेला आहे. भारतालतील बेरोजगारीची समस्या सोडवायची असल्यास देशात दरवर्षी किमान दोन कोटी रोजगार पुढील २० वर्षे निर्माण होण्याची गरज आहे. त्यासाठी दर महिन्याला किमान १० लाख रोजगार तयार व्हायला हवेत. म्हणजे किमान ५०० मध्यम व लघु उद्योग उभे राहणं आवश्यक आहे. त्यासाठी व्यापक पायाभूत यंत्रणा लागेल. आपल्या पुढील समस्येचं हे इतकं अक्राळ विक्राळ स्वरूप आहे. या आव्हनाला तोंड देण्यासाठी राजकीय सहमती हवी आणि सामाजिक ऐक्यही हवं. नेमक्या याच दोन्हींचा पूर्ण अभाव आहे
भारताची जी जडणघडण गेल्या ६६ वर्षांत झाली, तीच संघाला मान्य नाही. या वाटाचालीत अनेकदा अडथळे आले. चुकाही झाल्या. सामाजिक विद्वेषाचे अणि समाज विस्कटतो की काय, अशी भीती वाटावी, असे प्रसंगही अनेक आले. पण बहुसांस्कृतिकतेवर आधारलेल्या सामाजिक चौकटीत चालवली गेलेली संसदीय लोकशाही राज्यपद्धती हे भारतीय राज्यसंस्थेचं स्वरूप कायम राहिलं. हा मार्ग बदलून संघाला भारताचं ‘हिंदू राष्ट्र’ बनवायचं आहे. भौतिकदृष्ट्या अमेरिका वा युरोपीय राष्ट्रांसासारखं अत्यंत विकसित, पण सामाजिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या सौदी अरेबियासारखं पुराणमतवादी, असं ‘हिंदू राष्ट्र’ संघाला हवं आहे. ज्या ‘गुजरात मॉडेल’चा सतत उदाउदो होत आला आहे, ते हेच आहे. तेच आता देशाच्या स्तरावर अंमलात आणण्याचे प्रयत्न होत आहेत. वर उल्लेख केल्याप्रमाणं सामाजिक व सांस्कृतिक आाघड्यांवर गेल्या वर्षभरात हे प्रयत्न लक्षणीयरीत्या यशस्वी झाले असले, तरी त्याचा पाया पक्का करण्यासाठी भौतिक परिस्थिती सुधारणं गरजेचं आहे. मोदी यांच्या परदेशवा-यांकडं या अंगानंच बघायला हवं.
मोदी यांच्या कारकिर्दीच्या पहिल्या दीड वर्षांत ५० पेक्षा जास्त देशांच्या भेटी भौतिक विकासाठी भांडवल हवे, म्हणून जशा होत्या, तशाच त्या तेथील परदेशस्थ भारतीयांना वश करण्यासाठीही होत्या. मोदी यांच्या या भेटीमुंळे या ५० पैकी जवळ जवळ ४० देशांत संघाला आपला शिरकाव करून घेता आला आहे, हे वास्तव प्रसार माध्यमांच्या प्रकाशझोतात अजून तरी आलेलं नाही. परदेशात मोदी यांचं मोठं आगत स्वागत होतं, ते भारतासारख्या जगातील दुस-या क्रमांकाच्या बाजारपेठेत आपल्याला पाय रोवता येतील, या एकाच उद्देशानं. भारतानं १९९१ साली अर्थव्यवस्था खुली करण्याचा निर्णय घेतल्यापासून जगातील विकसित देशांची नजर या बाजारपेठेकडं लागली आहे. आज मोदी यांचं स्थिर सरकार आल्यामुळं या बाजारपेठेत उतरण्याची संधी मिळावी, असं या देशांना वाटतं. पण त्याचवेळी ‘हिंदुत्वा’च्या अजेंड्यामुळं सामाजिक एकोप्याला जो सुरूंग लावला जात आहे, त्यानं हे देश बिचकत आहेत. म्हणून ओबामा यांना एकदा भारतात असताना व दुस-यांदा मायदेशी गेल्यावर या वास्तवाची जाणीव करून द्यावी लागली. मोदी चीनाला भेट देऊन आल्यावर तेथील सत्ताधारी कम्युनिस्ट पक्षाच्या वृत्तपत्रानं याच वास्तवावर नेमकं बोट ठेवलं आहे. जोसेफ स्टिगलिटत्झ या नोबेल पारितोषिक विजेत्या अर्थशास्त्रज्ञानं नेमकं याच वास्तवावर गेल्या वर्षी बंगळुरू याथें केलेल्या भाषणात बोट ठेवलं होतं.
परदेशवा-यातील ‘चमकोगिरी’ बाजूला ठेवली, तर अशा दौ-याचा ताळेबंद मांडताना, भारतासंबंधीचा नवा आशावाद जसा जमेची बाजू वजनदार बनवतो, तसंच उण्यांची बाजू हे वास्तवही भरून टाकतं.
मोदी सत्तेवर आल्यावर एक महाराष्ट्राचा अपवाद सोडला, तर अलीकडच्या उत्तर प्रदेशातील विजयापर्यंत, भाजपाच्या पदरात दिल्ली, बिहार, पश्चिम बंगाल, केरळ इत्यादी राज्यांत पराभवच पडत आला होता. याचं कारण आर्थिक आघाडीवरील पेचप्रसंग हे आहे. मोदी अंमलात आणीत असलेले धोरण हे प्रत्यक्षात आधीच्या संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या कार्यक्रमापेक्षा आशयात काहीच वेगळं नव्हतं व आजही नाही. ‘चमकोगिरी’ व प्रसार माध्यमांद्वारं जनमतावर प्रभाव पाडत राहणं आणि ‘काही तरी केलं जात आहे’, असां माहोल तयार करण्यात मोदी पराकोटीचे वाकबगार आहेत, यात वादच नाही. उदाहरणार्थ, ‘जनधन बँक खाती’. अर्थकारणात सर्वसमान्यांचा समावेश करून घेण्यासाठी ही योजना संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या सरकारनंच सुरू केली होती. फक्त मोदी यांनी ती ‘रिपॅकेज’ केली आणि ती ‘आपली’ म्हणून जनतेपुढं ठेवली. पंतप्रधानांच्या कार्यालयात सत्तेचं पुरं केंद्रीकरण करण्यात आल्यामुळं ही योजना अंमलात आण्ण्यासाठी सारी नोकरशाही जुंपणं मोदी यांना शक्य होतं. शिवाय नोकरशाहीतील वरिष्ठ अधिका-यांशी प्रत्यक्ष संपर्क ठेवत असतानाच त्यांना अशा योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी जबाबदार धरण्यासही मोदी यांनी सुरूवात केली. हीच गोष्ट ‘राष्ट्रीय रोजगार हमी योजने’ची. महात्मा गांधी यांच्या नावाच्या या योजनेची मोदी यांनी संसदेतच खिल्ली उडवली होती. ‘तुमच्या निष्क्रिय व निष्प्रभ कराभाराचं प्रतीक म्हणून जगाला दाखवण्यासाठी या योजनेतंर्गत खणलेले खडीडे आम्ही तसेच ठेवून देणार आहोत’, असं काँग्रेसच्या सदस्यांकडं बोट दाखवत मोदी यांनी लोकसभेत सांगितलं होतं. मात्र ‘मेक इन इंडिया’त फारशी गुंतवणूक होईना आणि रोजगार निर्मितीलाही वेग येईनासा झाल्यावर मोदी यांनी याच रोजगार हमी योजनेची सांगड ‘आधार कार्डा’शी घालून नव्या वेष्टनात ती देशापुढं मांडली. खुद्द मोदी यांनीच ‘आधार कार्डा’च्या विरोधात गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना किती झोड उठवली होती ‘माझ्या राज्यात ही योजना अंमलात आणू दिली जाणार नाही’, असा इशाराही त्यांनी दिला होता. प्रत्यक्षात आता ‘आधार कार्ड’ ही जणू काही जादूच आहे, असं वातवारण निर्माण केलं गेलं आहे. ‘आधार कार्डाच्या क्रमांकामुळं नागरिकांच्या खाजगी जीवनात डोकावयाची संधी सरकारला मिळत आहे’, असा आक्षेप घेत एक याचिका सर्वोच्च न्यायालयात दाखल करण्यात आली; कारण व्यक्तीच्या हातचे ठसे व डोळ्यांच्या बुबुळाचं चित्र घेतल्यावर ते तिच्या खाजगी जीवनावरचं आक्रमण ठरतं, असा युक्तिवाद या याचिकेत केला गेला होता. त्याचा प्रतिवाद करताना भारत सरकारच्या अॅटर्नी जनरलनं न्यायालयाला सांगितलं की, ‘कोणत्याही भारतीय नागरिकाचा त्याच्या शरीरारवर संपूर्ण हक्क असू शकत नाही’. हा युक्तिवाद आणीबाणीच्या काळात इंदिरा गांधी यांच्या सरकारनं सर्वोच्च न्यायालयात केलेल्या युक्तिवादाची आठवण करून देणारा आहे. त्यावेळी सरकारतर्फे न्यायालयाला असं सांगण्यात आलं होतं की, ‘आणीबाणीत मूलभूत हक्क निलंबित केले गेलेले असताना एखाद्याचा जीव जरी सरकारनं घेतला, तरी त्याच्या विरूद्ध न्यायलायात दाद मागता येणार नाही’.
…आणि हा युक्तिवाद न्यायालयानं मान्य केला होता. भारतीय न्याव्यवस्थेच्या इतिहासातील तो काळाकुट्ट दिवस होता. पुढं हा निकाल देणा-या खंडपीठातील दोघे न्यायमूर्ती चंद्रचूड व भगवती यांनी आपली चूक मान्य केली. आता ‘आधार कार्डा’चा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयानं प्रलंबित ठेवला आहे आणीबणीकालीन निकालाची पुनरावृत्ती होते काय, हे लवकरच कळेल.
मोदी यांचा भर हा असा प्रभावी प्रचार करून जमनत मोहीत करण्यावर आणि त्या आधारे आपलं आसन पक्कं करण्यावर आहे. त्यामुळं बहुतेकदा निर्णय फारसा मागचा पुढचा विचार न करिता घेतले जातात आणि प्रत्यक्षात प्रचार काहीही होत असला, तरी जनतेला या निर्णयाचा फटकाच बसतो.
तूरडाळीचा जो पेचप्रसंग निर्माण झाला आहे, ते मोदी यांच्या याच कार्यपद्धतीचं फलित आहे. भारतात डाळींची मागणी ही देशांतर्गत उत्पादनापेक्षा नेहमीच जास्त राहत आली आहे. त्यामुळं काही लाख टन डाळी दरवर्षी आयात कराव्या लागतात. डाळीचं उत्पादन वाढवायला हवं, हे खरं. पण त्यासाठी कालबद्ध कार्यक्रम आखून आणि शेतक-याला विक्रीची हमी देऊन तो राबवला गेला पाहिजे. पण २०१४ साली केंद्रात व महाराष्ट्रात भाजपच्या हाती सत्ता आली आणि काही महिन्यांच्या अवधीतच डाळीचे भाव २०० रूपये किलोच्या वर गेले. नागरिकांची ओरड सुरू झाली. डाळीची आयात आणीबाणीच्या तत्वावर करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. याच सुमारास मोदी यांनी एका भाषणात ‘शेतक-यांनी तूर लावावी’, असं आवाहन केलं. स्वयंपाकाच्या गॅसचा सिलिंडर सवलतीच्या भावाने मिळविण्याचा पर्याय ज्यांना शक्य आहे, त्यांनी स्वत:हून सोडून द्यावा, म्हणजे गरीब घरांतील माझ्या बहिणींना गॅस देणं शक्य होईल, असं आवाहन जसं मोदी ‘मन की बात’मध्ये करीत आणि त्याला प्रतिसादही मिळत गेला, तसंच काहीसं त्यांनी या तूर डाळ लावण्याचं आवाहन केलं. त्यावेळी तुरीचा भव १३ हजार रूपये क्विंटलच्या आसपास होता. पुढील वर्षी पाऊस चांगला झाला, पीक हाती आलं, तर इतका भाव असल्यानं हाती पैसा पडेल, कर्ज फिटण्यास मदत होईल, असा विचार करून शेतक-यांनी तूर मोठ्या प्राणवर लावली. यंदा भरघोस पीक आलं. पण हे सगळं घडत असताना तुरीची आयातही चालूच हेती. तीही १८ हजार रूपये क्विंटल या दरानं. शेतक-यांनी लावलेली तूर बाजारात येण्याच्या सुमारास मागणीपेक्षा पुरवठा वाढू लागला आणि भाव कोसळण्यास सुरूवात झाली. तीन साडे तीन हजारांपर्यंत भाव घसरले. शेतक-याच्या हातात खर्च भरून काढण्याएवढाही पैसा पडणार नाही, अशी स्थिती आली. शिवाय दुप्पट पीक येणार याची कल्पना असूनही ना महाराष्ट्र सरकार ना केंद्रातील मोदी सरकार ते हमीभावानं खरेदी करायच्या परिस्थितीत आहे. प्रश्न नुसता बारदानांचा, साठवणुकीचा नाही, तर तो पैशाचाही आहे. हमी भाव पाच हजारांच्या आसपास दिला, तरी लाखो क्विंटल तूर खरेदी करण्याएवढा पैसा राज्य सरकारकडं नाही आणि केंद्र काही लक्ष घालायला तयार नाही. मधल्या मध्ये शतेकरी भरडला जात आहे आणि त्याच्या नावावर सारे पक्ष राजकारण करीत आहेत.
केवळ मोदी यांच्या अशा ‘चमाकेगिरी’च्या कार्यपद्धतीचा हा परिपाक आहे.
थोडक्यात, मोदी यांची अर्थनीती त्यांनी जनतेला दाखवलेले ‘विकासा’चं स्वप्न पुरं करण्यास उपयोगी पडतना दिसत नाही. त्यामुळं पुन्हा एकदा ‘भ्रष्टाचार विरोध’ आणि ‘जमातवाद’ या दोन भावनिक मुद्यांचा आधार घेऊन २०१९ च्या निवडणुकीत सत्ता हाती घेण्याचा बेत मोदी यांनी पक्का केला आहे. नोटाबंदीचा निर्णय घेण्यात आला, तो केवळ हे ‘भष्टाचार विरोधा’चं शस्त्र परजण्याच्या दृष्टीनंच. कोणताही अर्थविवेक नसलेला हा निर्णय घेतल्यावर जो गोंधळ उडाला. सर्वसामान्यांचे जे हाल झाले, त्यावर उतारा म्हणून डाळ्यात पाणी आणून मोदी यांनी देशाला आवाहन केलं. पण तेही पुरेसं पडत नाही, असं दिसू लागल्यावर, अचानक नोटाबंदीचं ‘भ्रष्टाचार विरोध’ हे मूळ उद्दिष्ट बाजूला टाकून `रोकड विरहित आर्थिक व्यवहार` व ‘डिजिटालायझेन’चे नवं उद्दिष्ट घेऊन मोदी प्रचारात उतरले. ‘रोकड विरहित व्यवहार’ हा भ्रष्टाचार व भ्रष्टाचारी यांना हद्दपार करण्याचा मार्ग आहे, असा सूर त्यांनी लावला. प्रत्यक्षात नोटाबंदीच्या या निर्णयाचा केवळ ‘तात्पुरता’ परिणाम झाला, अशी कबुली एप्रिल महिन्यात अमेरिकेतील कोलंबिया विद्यापीठात बोलताना रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर उर्जित पटेल यांनी दिली.
सत्तेवर आल्यानंतरची पहिली चार वर्षे विकासाची भाषा आणि निवडणुकीआधीच्या एका वर्षांत सामाजिक धृवीकरणावर भर देऊन समाजात विद्वेष पसरवून मताची बेगमी करणं, हे ‘गुजरात मॉडेल’ आहे. हेच ‘मॉडेल’ २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत मोदी वापरतील. ही निवडणूक मोदी आधी घेतील, अशीही चर्चा सुरू करून देण्यात आली आहे. उत्तर प्रदेशातील विजय ही त्याची नांदी आहे आणि योगी आदित्यनाथ यांची मुख्यमंत्रीपदी नेमणूक व त्यांनी लगेच घेतलेला ‘बेकायदा’ कत्तलखाने बंद करण्याचा व अॅन्टी रोमियो’ पथक स्थापन करण्याचा निर्णय हे वाटचाल कोणत्या दिशेनं होणार, हे दाखवून देणारे आहेत. ‘जुबानी तलाक’चा मुद्दा मोदी यांनी उठवण्त राहणं, हाही याच रणनीतीचा एक भाग आहे. त्याच्याच जोडीला ‘काश्मीर’ ही समस्या मुद्दामच चिघळवली जात आहे. काश्मीरमध्ये लोकसंख्येत हिंदूंचं प्रमाण वाढवलं गेलं पाहिजे, ३७० कलम रद्द करण्यासाठी पावलं टाकली पाहिजेत, असे काही मुद्दे मांडणा-या पुस्तिका त्या राज्यांत व देशाच्या इतर भागांतही हजारोंच्या संख्येनं वाटल्या जात आहेत.
ही जी रणनीती आहे, तिला केवळ सर्व बिगर भाजपा पक्षांच्या ‘महागठबंधन’ वा ‘ग्रॅन्ड अलायन्स’ करून तोंड देता येणार नाही. तसंच जाती-धर्म यांची गणितं मांडून निवडणुकीचे आडाखे बांधूनही मोदी यांना लगाम घालता येणार नाही. त्यासाठी गरज आहे, ती संघ व मोदी काय करू पाहत आहेत, याबद्दल कमालीची स्पष्टता असण्याची. ही लढाई जशी फॅसिझमच्या विरोधातील आहे, याबद्द्ब जितकी स्पष्टता हवी, तितकीच जाणीव हवी, ती म्हणजे जनमनावर घट्ट पकड बसवण्यात मोदी यशस्वी झाले आहेत, याचीही.
मोदी यांनी जनमनावर बसवलेली ही पकड ढिली करायची असल्यास प्रथम ‘मोदी व संघ का व कसे सत्तेवर येऊ शकले’, याचाही अत्यंत कठोरपणं व तटस्थरीत्या लेखाजोखा घ्यायला हवा. बहुसंख्य भारतीय धार्मिक आहेत, पण धर्मवादी नाहीत. त्यांना धर्मवादी बनवून ‘हिंदू राष्ट्र’ स्थापन करण्याचे प्रयत्न होत आहेत. म्हणूनच सतत ‘हिंदू-मुस्लिम’ जनमनाशी सबंधित मुद्दे चर्चाविश्वात प्रखरपणं राहतील, याची खबरदारी संघ घेत आहे आणि त्यासाठी प्रसार माध्यमांचा कमालीचा सुरेख वाप करून घेतला जात आहे. अगदी उदहरणच द्यायचं झाल्यास भाजपाच्या भुवनेश्वर येथे झालेल्या अधिवेशनात मोदी यांनी ‘मुस्लिम महिलांना सामाजिक न्याय मिळायला हवा, पण संवादानं, संघर्षानं नव्हे, असा सूर आळवला. मात्र हे अधिवेशन होण्याच्या आधी केवळ सात दिवस ओडिशातीलच भद्रक येथे हिंदू-मुस्लिम दंगल झाली. निमित्त होतं, ते ‘फेसबुक’वर राम व सीता यांच्यावषयी आक्षेपार्ह मजूकर टाकला गेल्याचं. स्टेन्स हत्याकांडानंतर इतक्या वर्षांत ओडिशात असं कधी घडलं नव्हतं. भजा अधिवेशनाच्या आधी ते घडलं. पण मोदी यांनी या दंगलीबद्दल अवाक्षरही काढलं नाही. प्रसार माध्यमांनीही मोदी यांच्या भाषणाच्या बातम्या देताना वा त्यावर चर्चा करताना या दंगलीच सबंध जोडला नाही.
…आणि बिगर भाजपा पक्षांपैकी एकानंही मोदी यांना जाहीररीत्या याबद्दल छेडलं नाही.
इतकी राजकीय दिवाळखोरी असेल, तर नुसतं ‘महागठबंधन’ उभं करून काहीही हाती लागणार नाही. राजकीय चर्चाविश्वात एक नवा विचार प्रवाह रूजवावा लागेल. त्यावर जनतेनं विश्वास ठेवावा, असं वाटत असेल, तर ‘जुबानी तलाक’सारख्या मुद्यावर खंबीर भूमिका घेऊन राज्यघलटनेतील तरतुदीनुसार तो रद्दबातलच व्हायला हवा, असं ठामपणं म्हणावं लागेल. मशिदीतील अझानच्या मुद्यावरून मध्यंतरी बराच गदारोळ झाला. सोनू निगमला नवाझउद्दिन सिद्दिकी यानं उत्तर दिलं. पण ही केवळ प्रतिकिात्मकता झाली. नेमकं हेच भाजपाला हवं आहे. असं का कोणी म्हणालं नाही की, ‘इजिप्तसारख्या इस्लामी देशात मशिदीवर लाऊडस्पीकरचा मुद्दा जेव्हा कैरो शहरात वादाचा बनला, तेव्हा प्रत्येकाच्या घरी नमाजाची वेळ झाल्याचा रेडिओ सिग्नल पाठवला जाईल आणि सर्व लाऊडस्पीकर्स काढून टाकले जातील, असा निर्णय तेथील सरकारनं घेऊन टाकला होता, मग भारतात असं करायला काय हरकत आहे असं जेव्हा म्हटल जाईल आणि त्याला कोणत्याच धार्मिक स्थळावर लाऊडस्पकर नको, या भूमिकेची जोड दिली जाईल, तेव्हाच भाजपाला खरा ‘खो’ बसले. जुबानी तलाक असू दे वा अझान किंवा समान नागरी कायदा यांवर संघाला खरोखरच तोडगा नको आहे. हे मुद्दे चर्चेत सतत ठेवण्यातच त्याला रस आहे. ते निकाली निघाले, तर राममंदिरासारखं होईल. बाबरी मशीद होती, तोपर्यंत तिचकडं बोट दाखवून धृवीकरण केलं जाऊ शकत होतं. पण एकदा ती पाडल्यावर राममंदिर कोठं बांधता आलं आहे
मुस्लिम कट्टरवादाला उत्तर म्हणून हिंदू कडवा बनवायला हवा, हे उत्तर सावरकरांनी ‘हिंदुत्वा’चा सिद्धांत मांडून दिलं. हे उत्तर चुकीचं आहे, मुस्लिम कट्टरवादाला खरं उत्तर सर्वसमावेशक बहुविधता हा पाया असा हिंदू धर्म आहे, हे उत्तर महात्मा गांधी यांनी आधीच देऊन ठेवलं आहे. हे उत्तर बहुसंख्य हिंदू समाजाला मान्य होतं. म्हणून तर हिंदुत्ववादी शक्तींनी गांधीजींचा खून केला. कट्टर हिंदुत्व हा पाया असलेल्या एकात्म मानवतावाद या दीनदयाळ उपाध्याय यांच्या विचारांची सांगड गांधी विचारांशी घालून `गांधीवादी समाजवाद` असं बौद्धिक त्रैराशिक मांडण्याचा अप्रामाणिकपणाही संघानं करून बघितला. मात्र ‘गांधी नावाचा माणूस एकेकाळी आपला नेता होता’, हेच काँग्रेस विसरून गेली. म्हणूनच भारतीय जनतेच्चा मूळ स्वभाव असलेल्या धार्मिकतेचं धर्मवादात रुपांतर करण्याची रणनीती आखून ती अंमलात आणण्याचे डावपेच खेळणं संघाला शक्य होत गेलं आहे.
भारतीय मतदार हा अल्पसंतुष्ट आहे. कार्यक्षमतेची, संवेदनशीलतेची नुसती झलक दिसली, तरी तेवढी त्याला पुरते. त्या आशेवर तो वाट बघण्यास तयार असतो. तेवढंही संयुक्त पुरोगामी आघाडी सरकारला करता आलं नाही, म्हणून हा मतदार बाजूला झाला. आता मोदी सरकार घोड्यावर बसून दौड करीत असताना आजुबाजूला रस्त्यावर बसलेल्या गोरगरिबांकडं ढुंकूनही बघायला तयार नाही. याची खंत त्या गरिबाला आहे. मोदी काही तरी करतील, या विश्वासावर तो फार काळ तग धरणार नाही. तो पर्याय शोधू लागेल.
ही वेळ कधी येईल, याचा अंदाज बांधणं कठीण आहे. पण सर्वसामान्य भारतीयांचा भ्रमनिरास होण्याची वाट बघत बसण्याऐवजी त्याचा भ्रम दूर करण्यासाठी पावलं टाकली जाण्याची नितांत आवश्यकता आहे. तसंच मोदी यांच्यावर व्यक्तिश: टीकेचे आसूड ओढत बसण्याऐवजी त्यांच्या धोरणाचा देशाला दूरगामी किती धोका आहे, हे जनतेला सोप्या भाषेत पटवून द्यावं लागेल. यासाठी पक्षीय आणि वैचारिकही अभिनिवेश बाजूला ठेवणं, ही पूर्वअट आहे.
असा काही संघटित प्रयत्न झाल्यासच मोदी व संघ यांना अटकाव करता येऊ शकतो. अन्यथा देशाच्या बहुसांस्कृतिकतेचा पाया असलेली घटनात्मक लोकशाही राज्यव्यवस्था उखडली जाऊन येथे बहुसंख्याकांची मक्तेदारी असलेली राजकीय प्रणाली अस्तित्वात येण्याचा मोठा धोका आहे.
प्रकाश बाळ हे ज्येष्ठ पत्रकार अाहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, लोकसत्ता आदी नामांकित वर्तमानपत्रांमध्ये अनेक वर्षे त्यांनी ज्येष्ठ सहाय्यक संपादक, निवासी संपादक आदी पदांवर काम केले आहे. राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय घटनांचे ते अभ्यासक आहेत. श्रीलंकेतील तामीळ प्रश्न आणि काश्मीर या दोन विषयांवर त्यांचा विशेष अभ्यास आहे. श्रीलंकेतील तामीळ इलमच्या प्रश्नावर त्यांनी लिहिलेले पुस्तकही विख्यात आहे. विविध वर्तमानपत्रांमध्ये स्तंभलेखन करणारे बाळ हे वाचकांना परिचित आहेतच राईट अँगल्सच्या अनेक ज्येष्ठ मान्यवरांपैकी महत्त्वाचे नाव असलेले बाळ या माध्यमातून सतत आपल्या भेटीला येणार आहेत.
facismmodiModiGovt3Yearsnarendramodiमोदी सरकार ची कामगिरीमोदीनामा
बाजारात तुरी, सरकार शेतकऱ्याला मारी…
कोणता पक्ष दलितांसाठी लढतो
मुखवट्यासोबतचा भोंगळ पुरोगामी अव्यापरेषु व्यापार
महारुद्र मंगनाळे 1 year ago Reply
फारच सत्य विवेचन , पण लोक बिचारे खरच असाच दिन ची वाट सहनशीलतेने पाहत आहेत , त्यांची होणारी फसवणूक ही त्यांना ज्या दिवशी कळेल तो सुदिन
प्रस्थापित प्रसारमाध्यमआणि हायजॅकड समाज -माध्यम ,Brainwashed जनतेला , फॅस्टिस्ट विचारधाराच भ्रस्टाचारविरोधी ,न्याय्य ‘राष्ट्र’ निर्मिती करू शकते ,हे वारंवार मनावर बिंबवत असताना – ह्या लेखासारखे संयत ,विचारगर्भ लेख नजरेला पडणं जवळपास अशक्य झालंय. सच्चा आवाज आणि खरी पत्रकारिता दडपण्यासाठीच(माध्यमांनी आणि इतर समाज माध्यमांनी) इतका गोंगाट निर्माण केला आहे
प्रवाहाविरोधात कोणी सत्य बोलू धजलाच तर ते इतरांच्या गोंगाटातून ऐकूच येऊ नये अशी जनतेची दिशाभूल करण्यासारखी परिस्थिती असताना, अभ्यासपूर्वक लिहिलेले असे लेख शांतपणे विचार करणार्यांना विचारप्रवृत्त करतील हे नक्की
निश्चलनीकरणाचे खरे परिणाम , हिंदु-राष्ट्राच्या उभारणीसाठी चालू असलेली स्त्री-विषयक,आदिवासी प्रश्नांना दिलेली सोयीस्कर बगल ,GDP च्या मोजमापातल्या त्रुटी असे अनेक पैलू विचारात घेता मोदी वाटचाल यशस्वी कशी हाच प्रश्न लोकांना पडायला पाहिजे.
‘वरलिया रंगा ‘ भुलणाऱ्या भोळ्या जनतेला भुलवायला इतकी माध्यमे हात जोडून उभी असताना ,ह्या लेखाने लोकांना ‘जाहिरात बाज’ सरकार ची दुसरी बाजू दाखवली हे फारच छान
अत्यंत सयंत तरीही वास्तव विश्लेषण आहे,प्रश्न हा की लोकांना काळत नाहीये की फक्त शेयर मार्केट वर जाणे याला विकास समजत आहेत,मोठे मुद्दे सोडा पण जी छुपी भूमिका अत्यंत चलाखीने लोकांच्या मनावर ठसवण चालू आहे ते निश्चितच भयावह आहे,
रविंद्र सातपुते 1 year ago Reply
संपूर्ण मोदी नींदा करून झाली पण एक प्रश्न अनुत्तरीतच आहे, लोकांचा मोदींवर एवढा विश्वास का पण एक प्रश्न अनुत्तरीतच आहे, लोकांचा मोदींवर एवढा विश्वास का काय जादूबिदू जाणतात काय मोदी काय जादूबिदू जाणतात काय मोदी एका राज्याचा तीन चार वेळा निवडून आलेला व माध्यमांनी कलंकीत आहे म्हणून वर्णविलेला मुख्यमंत्री देशातील लोकांना एवढा आवडावा ह्याचे कारण काय एका राज्याचा तीन चार वेळा निवडून आलेला व माध्यमांनी कलंकीत आहे म्हणून वर्णविलेला मुख्यमंत्री देशातील लोकांना एवढा आवडावा ह्याचे कारण काय भारतीय समाज हा कट्टर हिंदुत्वाला नाकारतो असे असतांनाही मोदींसारखा माणुस बहुमताने पंतप्रधान का बनु शकला भारतीय समाज हा कट्टर हिंदुत्वाला नाकारतो असे असतांनाही मोदींसारखा माणुस बहुमताने पंतप्रधान का बनु शकला ह्यावर काहीच प्रकाश प्रकाशबाळांनी टाकलेला दिसत नाही. बरं सबका साथ सबका विकास ह्या घोषणेला जनता भुलली म्हणावे तर २००४ मधे वाजपेई का हरले ह्यावर काहीच प्रकाश प्रकाशबाळांनी टाकलेला दिसत नाही. बरं सबका साथ सबका विकास ह्या घोषणेला जनता भुलली म्हणावे तर २००४ मधे वाजपेई का हरले त्यांची स्वत:ची प्रतिमा व त्यावेळेसचा शायनींग ईंडीया हा नारा पण विकासाचाच होता ना त्यांची स्वत:ची प्रतिमा व त्यावेळेसचा शायनींग ईंडीया हा नारा पण विकासाचाच होता ना ह्या प्रश्नांची ऊत्तरं लेखामधे असती तर लेख थोडा तरी समतोल वाटला असता.
अत्यंत सुंदर आणि छान विवेचन केलेला लेख, असे लेख समाजाच्या सर्व स्तरात पोहचायला हवेत
सुभाष भिंगे , लातूर. 1 year ago Reply
लेख ऊत्तम आहे पण अपूर्णसुध्दा. मोदी का जिंकतात,
यावर सखोल विचार व्हायला हवा.गांवागावातल्या काँग्रेसच्या नेत्यांचे आचरण लक्षात घ्यायला हवे.सध्या तर स्पष्ट पर्यायच नाही.वैचारिक पर्यायासोबत प्रत्यक्ष व्यवहारात ,जमिनीवर काय करायला हवे ,यावर विचार झाला पाहिजे.काँग्रेससह कोणाकडेही ‘कार्यकर्ता’ उरलेला नाही.चटकदार भाषा नाही, तीच ती रटाळ शब्दावली चालू आहे.सध्या मनाची पकड घेणारं बोलतोय फक्त कन्हैयाकुमार.बाकी सगळे कल्पकता हरवून बसलेले.स्वत्ःचा अजेंडा नाही.अजेंडा भाजप ठेवतोय,बाकी सगळे त्यावर प्रतिक्रिया करतात.विचारवेध संमेलन होणार आहे असे कळले त्यामध्ये मुख्य चर्चेचा विषय आहे राष्ट्रवाद असे कळते.प्रत्यक्ष परिस्थितीपासून आपण सगळे किती दूर आहोत हे लक्षात यावे. काळ कठीण आहे. पुरोगामी म्हणावेत तेवढे गंभीर नाहीत.मोदीला लोक विटतीलच त्या दिवसाची वाट पहात बसावे लागेल असेच वाटते.ती वेळ येईपर्यंत सगळेच संपलेले असेल.येईल त्या संकटाला असावे सादर.हे भागदेय आहे प्रकाश बाळ यांचे महत्वाचा विषय चर्चेत आणल्याबद्दल मनापासून धन्यवाद.हे अरण्यरुदन ठरु नये या अपेक्षेसह.


क्रिमी कोकोनट एग करी (नारळाची अंड्याची करी) अशीच बनवायची !! - Tinystep

क्रिमी कोकोनट एग करी (नारळाची अंड्याची करी) अशीच बनवायची
तुम्ही अंडी खातात का  हा प्रश्न मी ह्यासाठी विचारत आहे कारण ह्यावेळी तुमच्यासाठी स्पेशल क्रिमी नारळाची अंड्याची रेसिपी घेऊन आलो आहोत. आणि अंडी वजन कमी करण्यासाठी सुद्धा उपयुक्त असतात आताचे संशोधन म्हणते पण त्यात किती सत्यता आहे. त्याबद्धल सांगता येणार नाही पण आपण ही डीश टेस्ट करायलाच हवी किंवा कुणाला अंड्याची करी आवडत असेल त्यासाठी तर नक्कीच.
तीन व्यक्तीसाठी तुम्ही अशा पद्धतीने एग रेसिपी बनवू शकता.
* २ चम्मच धना
* ३ ते ४ लाल मिरच्या, तुम्हाला जसे तिखट हवे तसे मिरच्या घेऊ शकता.
* हिरवा वेलदोडा, काली मिरी, लवंग, दालचिनी, जिरे, (२० ग्राम पर्यंत तुम्ही घेऊ शकता.)
* किसलेले खोबरे किंवा नारळ
* चिमूटभर हळदीचे पावडर
* १ चमचा आल्याची पेस्ट
* १ कप टमाटा पुरी (३ टमाटे घेऊन बनवायची)
अंड्याना अगोदर बॉयल करून घ्यावे. १५ मिनिट उकळून बॉयल झाल्यावर त्यांची वरची आवरण काढून घ्यावी. आता महत्वाचा भाग
धन्याला भाजून घ्यावे, लाल मिरची, वेलदोडा, लवंग, काळी मिरी, हळद, मोहरी, कांदा, हळद, किसलेले नारळ, थोडे पाणी टाकून त्याची पेस्ट बनवून घ्यावी.
आता क्रिमी कोकोनट एग बनवण्याची कृती :
अगोदर कांद्याना फ्राय करून घ्या जोपर्यंत ते कांदे करडे होत नाही तोपर्यंत. त्यात मोहरी टाका, त्यानंतर कढीपत्ता, आणि हे सर्व थोड्या तेलात तळून घ्या. त्यानंतर ह्यामध्ये टमाटेची पुरी मिसळून द्या. आणि तिला ढवळून घ्या. (थोडा वेळ) आणि त्यात आता आल्याची पेस्ट टाका म्हणजे त्याची टेस्ट चांगली राहील. त्यानंतर आता त्यात मसाल्याची पेस्ट बनवलेली टाका, आणि त्याला १० मिनिटापर्यंत कमी गॅसवर ठेवून द्या. आणि ढवळत रहा. मीठ टाका चवीनुसार. आणि आता बॉयल केलेल्या अंड्याला कट करून त्या मसालाची बनवलेली भाजीत टाका, आणि वरून कोथंबीर आणि कढीपत्ता टाकून सजवून घ्या.
ही झाली तुमची डीश. टेस्ट करून नक्कीच सांगा.
मुलतानी मातीचे त्वचेवर आणि समस्येनुसार फायदे
जाणून घ्या अपुऱ्या दिवसाचे (प्रिमॅच्युअर)बाळ का जन्माला येते
तुम्हांला नखं खाण्याची/ कुरतडण्याची सवय आहे मग हे नक्कीच वाचा
तिने बाळाचा पहिलं रडणं ऐकला... आणि ती कोमातून बाहेर आली
मग आता... गोड बातमी कधी या प्रश्नाला कशी मजेशीर उत्तरे कश्या द्याल
यशस्वी मातृत्वसाठी या ६ सवयी लावून घेणे आवश्यक आहे.
चेहऱ्याच्या सौंदर्यसाठी ५ आश्चर्यचकित करणाऱ्या विचित्र युक्त्या
नवजात बाळाच्या त्वचेविषयक या गोष्टी माहिती असणे आवश्यक असते.
अशी करा कोबीची भजी
तुमच्या बाळासाठी नाचणीचं सत्व
गरोदरपणात असताना ह्या लसी घ्या. . .
लहान बाळाचे दात कधी यायला सुरवात होते..आणि लहान मुलांचा दाताविषयक सर्व प्रश्नांची उत्तरे
अशी करा कांद्याची कुरकुरीत खेकडा भजी
बाळाला सहा महिने झाल्यावर....
हे सहा काही मजेदार प्रश्न लहान मुले नक्की विचारातात ...जाणून घ्या त्यांची उत्तरे कशी द्यायची


kabaddi janardan singh gehlot गेहलोतांचा राजीनामा? | eSakal

बुधवार, 30 मे 2018
मुंबई - भारतीय कबड्डी महासंघाच्या अध्यक्षपदी मृदुला भादुरिया यांच्या निवडीस आव्हान देणाऱ्या याचिकेवरील सुनावणी अंतिम टप्प्यात असताना जनार्दनसिंग गेहलोत यांनी कबड्डी महासंघाच्या आजीवन अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्याचे सूत्रांनी सांगितले.
आपण आजीवन अध्यक्षपदावर राहण्यास उत्सुक नाही. हे पद स्वीकारण्यास मला भाग पाडण्यात आले होते. आपण या पदाचा राजीनामा देण्यास तयार आहोत, असे गेहलोत यांनी सांगितल्याचे वृत्त आहे. त्याचवेळी त्यांनी काही दिवसांपूर्वीच राजीनामा दिल्याची चर्चा कबड्डी वर्तुळात सुरू आहे.
मुंबई - भारतीय कबड्डी महासंघाच्या अध्यक्षपदी मृदुला भादुरिया यांच्या निवडीस आव्हान देणाऱ्या याचिकेवरील सुनावणी अंतिम टप्प्यात असताना जनार्दनसिंग गेहलोत यांनी कबड्डी महासंघाच्या आजीवन अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्याचे सूत्रांनी सांगितले.
आपण आजीवन अध्यक्षपदावर राहण्यास उत्सुक नाही. हे पद स्वीकारण्यास मला भाग पाडण्यात आले होते. आपण या पदाचा राजीनामा देण्यास तयार आहोत, असे गेहलोत यांनी सांगितल्याचे वृत्त आहे. त्याचवेळी त्यांनी काही दिवसांपूर्वीच राजीनामा दिल्याची चर्चा कबड्डी वर्तुळात सुरू आहे.
माजी आंतरराष्ट्रीय कबड्डी खेळाडू महिपाल यांनी २०१३ मध्ये दिल्ली उच्च न्यायालयात सादर केलेल्या याचिकेवरील सुनावणी अंतिम टप्प्यात आहे. त्यात काही घराणींनी कबड्डी संघटना आपली खासगी मालमत्ता केली आहे, तसेच खेळाडू भारतीय संघातील निवडीसाठी महासंघाच्या पदाधिकाऱ्यांना रक्कम देत असल्याचा आरोप केला आहे.
भारतीय कबड्डी महासंघाच्या सध्या अध्यक्ष असलेल्या मृदुल भादुरिया या अध्यक्ष होण्यापूर्वी कोणत्याही राज्य संघटनेच्या सदस्या नव्हत्या; तसेच कबड्डी खेळाडूही नव्हत्या. त्यामुळे क्रीडा नियमावलीचा भंग होतो, असा दावा करण्यात आला आहे.
मोदी-अंबानींचा भारताविरुद्धच 'सर्जिकल स्ट्राईक' : राहुल गांधी
नवी दिल्ली : वादग्रस्त राफेल करारावरून काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी केंद्र सरकारवर आज (शनिवार) जोरदार हल्ला केला. 'पंतप्रधान नरेंद्र...
अष्टांग योगाची आठ अंगे आणि त्यांचे महत्व
योग म्हणजे मन, शरीर आणि आत्म्याचे एकत्रीकरण. योगाचे अधिकाधिक लाभ मिळवण्यासाठी तसेच यात संपूर्ण प्राण्य मिळवण्यासाठी त्याचा पाया समजून घेणे अत्यावश्यक...
सरकारकडूनच रिलायन्सची शिफारस; फ्रान्सच्या माजी अध्यक्षांचा खुलासा
नवी दिल्ली, ता. 21 ः राफेल विमाननिर्मिती करणारी कंपनी "डसॉस्ट'ने "ऑफसेट' तरतुदीनुसार रिलायन्स डिफेन्स (अनिल अंबानी) या भारतीय कंपनीला भागीदार...
Ganesh festival : विसर्जन डीजेमुक्त
मुंबई - ध्वनिप्रदूषण कायद्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना म्हणून साउंड सिस्टीमवर (डीजे आदी) बंदी घातल्याचा राज्य सरकारचा युक्तिवाद...
शरीफ यांच्या मुक्ततेसाठी सौदीबरोबर करार नाही ; पाकचे मंत्री फवाद चौधरींचा दावा
इस्लामाबाद : पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान नवाज शरीफ आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना तुरुंगातून मुक्त करण्याच्या निर्णयाबाबत पाकिस्तान आणि सौदी...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


maharashtra - Jai Maharashtra Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
'आपले समुद्र प्लास्टिकचे बेट' - आदित्य ठाकरे
'त्या' 5 जणांविरुद्ध माओवाद्यांशी संबंध असल्याचे सबळ पुरावे, पुणे आयुक्तांचा दावा
‘त्या’ घोटाळ्याप्रकरणी 3 हजार पानांचं आरोपपत्र; सुनिल तटकरेंचं मात्र नाव नाही
‘रंगात रंगूया’, वर्सोव्यातील पारंपरिक होळी
‘श्रीं’च्या दर्शनासाठी सिध्दीविनायक मंदिरात भाविकांची गर्दी
12 वी च्या उत्तरपत्रिका तपासणीवर बहिष्कार, यंदा निकाल लांबण्याची शक्यता
International yoga day 2018 महाराष्ट्रात असा साजरा केला पाहा हे फोटो...
अकोला मध्ये ऐतिहासिक परंपरा व अनोखा कावड उत्सव
महासुगरण - झटपट रेसिपी


सोने-चांदीच्या दरात वाढ - Jai Maharashtra Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
दिल्लीच्या सराफा बाजारात सोन्याच्या किंमतीत वाढ झाल्याचं पाहायला मिळालंय. दिल्लीतील सराफ बाजारात सोन्याच्या दरात 250 रुपयांनी वाढ झालीय.
यामुळे सोन्याचा दर 31 हजार 750 रुपये प्रति दहा ग्रॅम झालाय. तर चांदीच्या दरात 50 रुपयांनी वाढ होत 39 हजार 550 रुपये प्रति किलोग्रॅमवर पोहोचलाय.
इंडिया ओपन बॉक्सिंग स्पर्धेत मेरी कॉमची बाजी
अक्षयकुमारच्या 'गोल्ड' चित्रपटाचा टीझर लॉंच
चोरट्यांनी चोरीच्या सगळ्या सीमा ओलांडल्या, सांगलीतील घटना
म्हशीने खाल्लं 5 तोळे सोनं...
असे आहे मुंबईतल्या गणपती विसर्जनाचं नियोजन...
भारताचा बांग्लादेशवर दणदणीत विजय...रोहितची दमदार खेळी
पेट्रोलचा भडका कायम, डिझेल मात्र स्थिर
'त्या' मुजोर कार्यकर्त्यांवर कारवाई होणार
ट्विटरवर हिंदीची इंग्रजीवर मात
चेष्टेने गुद्द्वारात सोडली हवा, पण घडलं काही वेगळंच...
गणेश विसर्जनाला 'डॉल्बी'चा आवाज बंदच
तर या सिनेमात दिसली असती करीना कपूर, पाहा फोटो
शरीरसुखाच्या मागणीने बेजार, समलिंगी तरुणाचा मित्रावर सुऱ्याने वार
करीना कपूरच्या ‘या’ खास गोष्टी तुम्हाला माहीत आहेत का
महासुगरण - झटपट रेसिपी


बुर्‍हाणनगर रस्त्यावर डेडबॉडी शेतात रक्त अन् बांगड्या | देशदूत | Deshdoot

देशदूत तेजस पुरस्कार (मुलाखती)
देशदूत तेजस पुरस्कार (मुलाखती)
बुर्‍हाणनगर रस्त्यावर डेडबॉडी शेतात रक्त अन् बांगड्या
अहमदनगर (प्रतिनिधी) – बुर्‍हाणनगर रस्त्याकडेला आज सकाळी एका महिलेची डेडबॉडी मिळाली. त्यापासून काही अंतरावर शेतात रक्त अन् बांगड्याही आढळल्या. या महिलेचा अपघात झाला की घातपात अशी चर्चा सुरू असतानाच नातेवाईकांनी घातपाताचा संशय व्यक्त केला. नेमकं काय घडलं याचा तपास पोलिसांनी सुरू केला आहे.
बुर्‍हाणनगर रस्त्याने पायी जाणार्‍या महिलेला गुरूवारी मध्ये रात्री अज्ञात धडक दिली. त्यात महिलेचा जागीच मृत्य झाला असं सांगितलं जात आहे. दरम्यान हा अपघात नूसन घातपात असल्याचा आरोप मृत महिलेच्या नातेवाईकांनी केला आहे. वर्षा साठे असे मृत महिलेचा नाव आहे.
गुरूवारी (दि.30) मध्यरात्रीच्या सुमारास साठे या बुर्‍हानगरच्या रस्त्याने जात होत्या. मध्यरात्रीच्या सुमारास अज्ञात वाहनाने त्यांना धडख दिल्याची चर्चा घटनास्थळी होती. मात्र महिलेचा खून झाल्याचा आरोप महिलेच्या नातेवाईकांनी केला आहे. दरम्यान अपघाताच्या ठिकाणापासून काही अंतरावर शेतात मोठ्या प्रमाणात रक्त सांडल्याचे दिसून आले. त्या जागेवरच महिलेच्या हातातील बांगड्या, केसामधील किल्प तसेच अन्य काही संशयीत वस्तू आढळल्या आहेत.
एक संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
याप्रकरणी शहरातील एका हॉस्पिटल मधील कर्मचार्‍यास पोलिसांनी संशीयत म्हणून ताब्यात घेतल्याची माहिती सूत्रांनी दिली. घटनेची माहिती मिळताच भिंगारचे पोलिस तत्काळी घटनास्थळी पोहचले. घटनास्थळी असलेले रक्त, संशयीत वस्तू पोलिसांनी ताब्यात घेतल्या असून डेडबॉडी पीएमसाठी सिव्हील हॉस्पिल येथेे पाठविण्यात आली आहे. नेमका काय प्रकार घडला, याचा तपास पोलिसांनी सुरू केला आहे.
Previous articleपोलिस पाटीलानी गावात दारूबंदी, व्यसनमुक्ती व तंटामुक्ती करणे गरजेचे : बाळासाहेब पाटील
Next article# Video # तिसर्‍या इयत्तेतील धारा मेढे सांगते सहा भाषात संविधानाची प्रस्तावना
संबंधित मजकूरMORE FROM AUTHOR
रेल्वेतून पर्स लांबविणार्‍या चोरट्यास अटक
येवला : कोऱ्या पेपरस्वरुपात लाच मागितली; निमताणदारास रंगेहाथ अटक
Video : अहमदनगर शहरातील कोठला परिसरात मोहरम सवाऱ्यास सुरुवात
‘तुझ्यात जीव रंगला’ मधील नंदिता वहिनीने केली गणेश स्तुती
‘मी शिवाजी पार्क’ लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
जय श्री गणेश’ पानवाल्यांचे ‘लड्डू मिठा पान’ दोन महिन्यांपर्यंत टिकतात
दादरा आणि नगर हवेलीच्या जिल्हाधिकार्‍याने ओळख लपवून केरळ पुरग्रस्तांना केली मदत
pandurng atmaram pardhi on राज्य शासनाच्या कृषि विभागामार्फत एससी, एसटी शेतकऱ्यांना कृषी योजना
 ‘उत्तम’ समाजसेवक : अॅड. उत्तम आभाळे ( विधी )
पाईपलाईनच्या ‘त्या’ इमारतीचा मजला काढा; अन्यथा कारवाई
गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर नाशिक पोलिसांचे ध्वजसंचलन
नाशिककरांना मिळणार स्मार्ट एलईडीसह भूमिगत गॅस कनेक्शन
रोज हजारो वाचक ई मेलने वाचतात देशदूत
आपणही नाव आणि ई-मेल खाली नोंदवा
पाईपलाईनच्या ‘त्या’ इमारतीचा मजला काढा; अन्यथा कारवाई


Different types of Measurement | ‘मोजमापन’ : आढावा २ | Loksatta

प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर सिंचनाचे प्रमाण ३४ टक्के
मुंबई बॉम्बस्फोटातील आरोपीची नेपाळमध्ये गोळ्या घालून हत्या
रिलायन्सच्या सहभागाची मागणी भारताकडूनच
प्रकाश आंबेडकर आणि मायावती यांची भूमिका भाजपच्या पथ्यावर
‘मोजमापन’ : आढावा २
‘मोजमापन’ : आढावा २
काही वाचकांनी झालेल्या चुका वेळोवेळी निदर्शनास आणून दिल्या.
मोजमापनाचे विशेषत: मोजमापनातील प्रमाणीकरणाचं महत्त्व दृढ करणारे लेख छापून आल्यानंतर, शालेय जीवनात शिक्षकांनी दिलेले धडे आजही आठवतात, अशा आशयाची काही पत्रं आली.
काही शाळांमधील विद्यार्थी, पालक, शिक्षक या लेखांची कात्रणं काढून विज्ञान मंडळांसाठी वापरतात. काही भित्तिपत्रकांसाठी वापरतात. काही शाळांत या सदरांचे वर्गात किंवा प्रार्थनेच्या वेळी सामुदायिक वाचन नियमितपणे होते. काही विद्यार्थ्यांनी स्वत:च्या कात्रणवह्य़ा तयार केलेल्या आहेत. विज्ञान प्रदर्शनाच्या वेळी त्या ठेवल्याही जातात. काही विज्ञानशिक्षक आपल्या अध्यापनात याचा वापर करतात. हीदेखील या सदराची एक फलनिष्पत्ती आहे.
काही वाचकांनी झालेल्या चुका वेळोवेळी निदर्शनास आणून दिल्या. काही वाचकांनी टीकाही केली. ती टीका म्हणजे आम्हाला सुधारण्याची संधी समजून त्यापुढील लेख आम्ही अधिक सजगतेने तपासले. काही माहिती चूक आहे, असा युक्तिवाद काही चिकित्सक वाचकांनी केला. दिलेल्या माहितीपेक्षा अधिक अचूक माहिती तुम्ही लिहा; आपण पुढील आठवडय़ातील लेखात ती देऊ. असे आवाहन केल्यानंतर मात्र फारच कमी लोक पुढे आले.
‘कुतूहल’ सदरामुळे प्राचीन मोजमापे, मोजमापनाची आधुनिक साधने, एकके, संबंधित शास्त्रज्ञ, संख्याशास्त्र याबद्दल जिज्ञासा वाढल्याचे काही वाचकांनी कळविले आहे. काही वाचकांनी विज्ञानातील काही संकल्पना-शब्द (उदा. विष्यंदता) नव्याने समजल्या असे आवर्जून कळवले. काही वेळा वाचकांमध्येच आपापसांत संकल्पनांविषयी चर्चा झाल्या. काही वेळा लेखांतील काही शब्दांबद्दल आक्षेप घेतला गेला. काही वाचकांनी चुकीच्या शब्दांचा वापर निदर्शनास आणून दिला. उदा. रिश्टरऐवजी रिक्टर, डेंग्यूऐवजी डेंगी इत्यादी. आम्ही शक्यतो पारिभाषिक शब्दकोशातील प्रमाणभाषा वापरण्याचा प्रयत्न केलेला आहे. बुद्धय़ांक व भावनांक मोजमापनाच्या लेखांवर सर्वात जास्त प्रतिक्रिया आल्या. या बाबींबाबत समाज सजग होत असल्याचे हे लक्षण आहे. प्राणी-पक्षीसंदर्भातील मोजमाप लेखांवर कुतूहल दर्शवणारी पत्रं बऱ्याच वाचकांनी पाठवली.
कुतूहलमधील मोजमापनासंबंधीची माहिती मूलभूत व सोप्या शब्दांत सांगितलेली असल्याने स्पर्धा परीक्षांसाठी खूप उपयुक्त आहे, परंतु वृत्तपत्रातील स्तंभलेखनाला शब्दांच्या मर्यादा येतात. त्यामुळे विस्तृत माहिती व त्याला आवश्यक अनुरूप आकृत्या असे पुस्तक असावे, अशी सूचना काही वाचकांनी केली आहे. यापूर्वीच्या काही कुतूहल सदरांची विषयवार संकलनं पुस्तकरूपात प्रकाशित झालेली आहेत. योग्य प्रकाशक मिळाल्यास या वर्षीच्या लेखांचाही त्या दृष्टीने नक्की विचार केला जाईल.
मराठी विज्ञान परिषद ही एक स्वयंसेवी संस्था असल्याने संस्थेच्या काही मर्यादा आहेत. आíथक मर्यादांवर काही प्रमाणात मार्ग काढता येऊ शकतो; परंतु सुयोग्य मनुष्यबळ मिळणे, हे आजकाल अवघड झाले आहे.
– डॉ. जयंत जोशी
वि. ना. पुरव मार्ग, चुनाभट्टी, मुंबई २२
ज्ञानपीठ पुरस्कार : एक दृष्टिक्षेप
मान्यताप्राप्त २२ भारतीय भाषांपैकी, एका भाषेचा दरवर्षी ज्ञानपीठ पुरस्काराने सन्मान करण्यात येतो. १९६५ ते २०१६ पर्यंत एकूण ५७ जणांना ज्ञानपीठ हा सर्वोच्च साहित्यिक पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. सुरुवातीला १९६५ मध्ये पहिला ज्ञानपीठ पुरस्कार मल्याळम कवी गोविंद शंकर कुरुप यांना मिळाला. एक लाख रुपये, वाग्देवीची – सरस्वतीची प्रतिमा आणि मानपत्र असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. आता हा पुरस्कार ११लाखांचा आहे. १९६७, १९७३, १९९९, २००६, २००९ असा पाच वेळा हा पुरस्कार विभागून देण्यात आला. आतापर्यंत फक्त सातच लेखिकांना हा पुरस्कार मिळाला असून, चार वेळा मराठी भाषेचा सन्मान झाला आहे. १९६५ ते १९८१ पर्यंत ज्ञानपीठ पुरस्कार लेखकाच्या एखाद्या साहित्यकृतीला दिला जात होता. १९८२ पासून सर्व साहित्याचा विचार केला जात आहे. १९६५ ते २०१६ या ५२ वर्षांत सर्वाधिक म्हणजे दहा वेळा हिंदी भाषेचा सन्मान झाला असून, कन्नड (८), बंगाली (६), मल्याळम् (५), मराठी, गुजराती, उडिया, उर्दू (४), तेलुगू (३), आसामी, पंजाबी, तमिळ (२) आणि काश्मिरी, कोकणी, संस्कृत (१) अशा प्रकारे सन्मान झाला आहे. ज्ञानपीठ पुरस्कार अनेक कवी, कथा – कादंबरीकारांना मिळाला आहे. पण नाटय़लेखनासंदर्भात गिरीश कार्नाड (कन्नड – १९९८) यांना मिळालेला ज्ञानपीठ पुरस्कार ही अपवादात्मक, पण उचित आणि लक्षणीय घटना म्हणायला हवी. वीरेंद्रकुमार भट्टाचार्य (आसामी- १९७९) यांना वयाच्या ५५ व्या वर्षी ज्ञानपीठ आणि ३७ व्या वर्षी साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त झाला असून, हे दोन्ही पुरस्कार इतक्या कमी वयात अन्य कोणाही भारतीय साहित्यिकास मिळालेले नाहीत. मास्ति वेंकटेश अय्यंगार (कन्नड – १९७९) यांना वयाच्या ९२ व्या वर्षी हा पुरस्कार मिळाला होता.
आधुनिक हिन्दी साहित्यात अनेक नवे प्रयोग करणारे ‘अज्ञेय’ – हे हिन्दी नवकवितेचे जनक समजले जातात. हिन्दी भाषेत प्रथमच ‘हायकू’ रचनेचा परिचय करून देण्याचे श्रेय अज्ञेय यांना जाते. खडी बोलीला काव्यात्म भाषा घडविण्याचे श्रेय सुमित्रा नंदन पंत यांना जाते. ‘फिराक’ गोरखपुरी हे उर्दू काव्यात आधुनिक कविता युगाचे प्रतिनिधी मानले जातात. गझल, रुबाईच्या रचनेत प्रथमच त्यांनी हिन्दू पुराणातील संदर्भ आणि क्वचित संस्कृत शब्दावलीचा वापरही केलेला दिसतो.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
'इंडियन आयडॉल १०'च्या सेटवर नेहा कक्कडने दिली प्रेमाची कबुली
लज्जास्पद... गणपतीच्या गळ्यातील हार चोराकडून लंपास
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
एकनाथ खडसेंची वापसी तर शेलारांना मंत्रीपदाची लॉटरी
Asia Cup 2018 : मला कोणालाही काहीही सिद्ध करुन दाखवायचं नाही - रविंद्र जाडेजा
पुतणीला चॉकलेट दिल्याने शाळकरी मुलाची नग्न धिंड, कोल्हापुरातला धक्कादायक प्रकार
महेश भट्ट यांच्यासोबतचा फोटो शेअर करणं अभिनेत्रीला पडलं महागात
Asia Cup 2018 : विराट कोहलीला वगळल्यास भारताची फलंदाजी अगदीच सामान्य - सौरव गांगुली
manmarziyaan controversy : 'शीख बांधवांच्या भावना दुखाविण्यासाठी 'तो' सीन नव्हताच'
#suidhaagachallenge : शाहरुखच 'किंग' खान,अनुष्काचं चॅलेंज केलं चुटकीसरशी पूर्ण
वरूण-अनुष्काची स्किल इंडियाचे अॅम्बेसिडर म्हणून निवड
Video : अनुप जलोटा-जस्लीनच्या नात्यावर राखी म्हणते....
शाहरुख मुस्लीम की हिंदू  गणेशभक्त अबरामवरुन ट्रोलर्सचा सवाल
नाण्यांच्या खुळखुळाटामुळे ‘टीएमटी’ त्रस्त
पाणघोडय़ाच्या पिल्लाचे पर्यटकांना दर्शन
विसर्जन मिरवणुकीतील पावित्र्य जपण्यासाठी प्रयत्न
‘किबे लक्ष्मी थिएटर’चे ८५ व्या वर्षांत पदार्पण
एनएमएमटीला इंधन दरवाढीच्या झळा
जोगेश्वरीच्या महात्मा फुले शासकीय वसतिगृहाची दुरवस्था
मालकी हक्कासाठी गृहसंस्थांचा लढा
गणरायाच्या निरोपासाठी पालिका सज्ज


Markandeya, Sahyadri,Shivaji,Trekking,Marathi,Maharastra

मुळाक्षरानुसार डोंगररांगेनुसार जिल्ह्यानुसार प्रकारानुसार श्रेणीनुसार
मार्कंड्या (Markandeya) किल्ल्याची ऊंची : 4383
किल्ल्याचा प्रकार : गिरीदुर्ग डोंगररांग: अजंठा सातमाळ
जिल्हा : नाशिक श्रेणी : मध्यम
नाशिक जिल्ह्यातील सप्तशृंगी गडापासून सुरु होणार्‍या डोंगररांगेत अनेक किल्ले वसलेले आहेत. सप्तशृंगीगड, मार्कंड्या, रवळ्याजावळ्या, धोडप इ. किल्ले या डोंगररांगेत येतात. सप्तशृंगी गडासमोरच दिसणार्‍या डोंगरावर मार्कंड्या किल्ला आहे. सप्तशृंगीगड व रावळ्याजावळ्या गडांपासून खिंडीमुळे वेगळ्या झालेल्या डोंगरावर पूरातन काळी मार्कंडेय ऋषींचे वास्तव्य होते. त्यामुळे हा डोंगर व त्यावरील किल्ला मार्कंड्या या नावाने ओळखला जातो.
शहाजाहानच्या काळात दक्षिणसुभा औरंगजेबाच्या ताब्यात होता. औरंगजेबाने अलिवर्दीखानाला नाशिक जिल्ह्यातील किल्ले जिकण्याचा हूकूम दिला. इ.स. १६३९ मध्ये अलिवर्दी खानाने वर उल्लेख केलेले सर्व किल्ले जिंकून घेतले. याबद्दलचा फारसीतील शिलालेख आपल्याला इंद्राई किल्ल्यावर पाहाता येतो.
वणी - दिंडोरीच्या लढाईनंतर नाशिक परिसरातील किल्ले शिवाजी महाराजांनी जिंकून घेतले. त्यात मार्कंड्याचा समावेश होता. महाराजांच्या निधनानंतर मुघलांनी हे किल्ले जिंकून घेतले.
मार्कंड्या व रवळ्या - जावळ्या किल्ल्याच्या मध्ये जी खिंड आहे, ती मुलनबारी या नावाने ओळखतात. या खिंडीतून मार्कंड्या गडावर चढताना पहिला टप्पा पार पडल्यावर आपण पठारावर येतो, ही गडाची माची आहे. माचीवरुन बालेकिल्ल्याकडे जाण्यासाठी असलेल्या वाटेवर दगडात कोरलेल्या; बांधलेल्या पायर्‍या दिसतात. या वाटेवरच डावीकडे एका कातळकड्या खाली कातळात कोरलेल्या दोन गुहा दिसतात. त्यांना "ध्यान गुंफा" म्हणतात. येथून वर चढताना उजव्या हाताला बुरुजाचे व डाव्या हाताला तटबंदीचे अवशेष दिसतात. हा पायर्‍यांचा टप्पा संपला की, समोरच सप्तशृंगी गड दिसतो. तो पाहून , डाव्या बाजूच्या कातळात खोदलेल्या वाटेने बालेकिल्ल्यावर जाता येते. येथे पहिल्या टप्प्यावर एका घुमटी खाली कोरलेले टाकं पाहाता येते. या टाक्याला "कमंडलू तीर्थ" म्हणतात. या टाक्यात पिण्याचे पाणी बारामाही असते. दुसर्‍या टप्प्यावर एका रांगेत खोदलेली तीन पाण्याची टाकी पाहायला मिळतात. त्यांच्या बाजूलाच एक सुकलेल टाक आहे. गडाच्या सर्वोच्च टोकावर मार्कंडेश्वराच मंदिर आहे. मंदिरात मार्कंडेय ऋषींची मूर्ती व शिवलींग आहे. गडाच्या या सर्वोच्च टोकावरुन सप्तशृंगी गड, रवळ्या जावळ्या, धोडप हे किल्ले दिसतात.
नाशिक - सापूतारा रस्त्यावर नाशिकपासून ४० किमी वर वणी गाव आहे. वणी गावातून एक रस्ता कळवण गावाकडे जातो. या रस्त्यावर वणी पासून ९ किमी वर बाबापूर नावाचे गाव आहे. हे मार्कंड्या किल्ल्याच्या पायथ्याचे गाव आहे. या गावापासून रस्ता वर चढत जाऊन २ किमी वरील मुळाणे खिंडीत येतो. येथ पर्यंत एसटीने किंवा खाजगी वहानाने जाता येते. या खिंडीतून कळवण गावाकडे जाताना उजव्या बाजूची वाट रवळ्या - जावळ्याला तर डाव्या बाजूची मार्कंड्या किल्ल्यावर जाते.
याशिवाय सप्तशृंगीचा डोंगर व मार्कंड्या यांच्या मधील खिंडीतूनही खडया चढणीच्या वाटेने गडावर जाता येते.
गडावर रहाण्याची सोय नाही.
जेवणाची सोय स्वत: करावी.
गडावरील कमंडलू तीर्थ या टाक्यात बारमाही पिण्याचे पाणी आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ :
मुळणबारी (मुळाणे) खिंडीतून १ तास लागतो.
मुळाक्षरानुसार इतर किल्ले: M
मलंगगड (Malanggad) मालेगावचा किल्ला (Malegaon Fort) मल्हारगड (सोनोरी) (Malhargad) मंडणगड (Mandangad)
मार्कंड्या (Markandeya) मिरगड (मिरा डोंगर / सोनगिर) (Mirgad(Songir)) मोहनदर (शिडका) किल्ला (Mohandar(Shidaka)) मोहनगड (Mohangad)


agriculture news in marathi, journey of return monsoon starts?, Maharashtra | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
मॉन्सूनच्या परतीचा प्रवास सुरू होणार
मॉन्सूनच्या परतीचा प्रवास सुरू होणार
मंगळवार, 11 सप्टेंबर 2018
पुणे : मॉन्सूनचा आस असलेला कमी दाबाचा पट्टा उत्तरेकडे हिमालयाच्या पायथ्याकडे स्थिरावला अाहे. राजस्थानमध्ये हवामान कोरडे होत असल्याने नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) माघारी फिरण्यास पोषक हवामान तयार होऊ लागले आहे. त्यामुळे देशातून माॅन्सूनचा परतीचा प्रवास लवकरच सुरू होण्याची शक्यता असल्याचे हवामान विभागाच्या सूत्रांनी सांगितले.
पुणे : मॉन्सूनचा आस असलेला कमी दाबाचा पट्टा उत्तरेकडे हिमालयाच्या पायथ्याकडे स्थिरावला अाहे. राजस्थानमध्ये हवामान कोरडे होत असल्याने नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) माघारी फिरण्यास पोषक हवामान तयार होऊ लागले आहे. त्यामुळे देशातून माॅन्सूनचा परतीचा प्रवास लवकरच सुरू होण्याची शक्यता असल्याचे हवामान विभागाच्या सूत्रांनी सांगितले.
साधारणत: १ सप्टेंबर रोजी पश्‍चिम राजस्थानमधून माॅन्सून परत फिरतो. यंदा मात्र मॉन्सूनचा परतीचा प्रवास लांबला असून, १० सप्टेंबर उलटूनही माॅन्सून माघारी फिरलेला नाही. मात्र, माॅन्सूनचा आस उत्तरेकडे स्थिरावला असून त्याचा पूर्व भागही ईशान्य राज्यांकडे सरकला आहे.
१३ ते १५ सप्टेंबर राेजी हिमालयाच्या पश्‍चिम भागात पश्‍चिमी चक्रावात तयार होण्याची शक्यता आहेत. तर १२ सप्टेंबरपासून पश्‍चिम राजस्थान आणि १३ सप्टेंबरपासून पूर्व राजस्थानात कोरड्या हवामानाचा अंदाज आहे. गतवर्षी २७ सप्टेंबर रोजी मॉन्सूनने परतीचा प्रवास सुरू केला होता. तर २५ अॉक्टोबर रोजी संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतल्याचे हवामान विभागाने जाहीर केले होते.
राज्यात निरभ्र आकाश असल्याने तापमानात वाढ होऊ लागली आहे. सोमवारी (ता. १०) सकाळपर्यंतच्या २४ तासांमध्ये चंद्रपूर येथे राज्यातील उच्चांकी ३३.६ अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली. जळगाव, बुलडाणा, ब्रह्मपुरी, चंद्रपूर येथे तापमान ३३ अंशांवर तर मालेगाव, सोलापूर, डहाणू, नागपूर, यवतमाळ येथे तापमान ३२ अंशांवर गेले आहे. तर राज्यात ढगाळ हवामानामुळे उकाड्यातही वाढ झाली अाहे.
सोमवारी (ता. १०) सकाळी साडेआठ वाजेपर्यंतच्या २४ तासांमध्ये राज्यातील विविध ठिकाणचे कमाल, कसांत किमान तापमान (अंश सेल्सिअसमध्ये) : पुणे २९.६ (१७.५), जळगाव ३३.२ (२४.०), कोल्हापूर २९.३(१९.७), महाबळेश्‍वर १९.८(१६.०), मालेगाव ३२.०(२०.४), नाशिक २८.५(१७.५), सांगली ३०.४(१७.९), सातारा ३०.१(१७.१), सोलापूर ३२.७ (२०.७), सांताक्रुझ ३१.१(२३.८), अलिबाग ३१.२(२३.४), रत्नागिरी २९.३(२२.६), डहाणू ३२.०(२३.७), आैरंगाबाद ३१.० (१८.६), परभणी ३२.५(१९.९), नांदेड - (२१.०), अकोला ३३.६(२०.८), अमरावती ३१.४(२०.८), बुलडाणा ३३.२ (१९.३), चंद्रपूर ३३.२ (२२.२), गोंदिया ३०.८(२१.८), नागपूर ३२.४(२१.१), वर्धा ३१.७(२२.५), यवतमाळ ३२.० (२०.४).
मॉन्सूनला जोर राहिला नसल्याने राज्यात पाऊस थांबला आहे. राज्यात मुख्यत: कोरडे हवामान राहणार असल्याने तापमानात १ ते २ अंशाची वाढ होण्याची शक्यता आहे. तर बुधवारपर्यंत (ता. १२) मराठवाड्यात कोरड्या हवामानाचा, शुक्रवारपर्यंत (ता. १४) उर्वरित राज्यात तुरळक ठिकाणी हलक्या पावसाचा अंदाज हवामान विभागाने वर्तविला आहे.
पुणे मॉन्सून राजस्थान हवामान माॅन्सून विभाग पूर चंद्रपूर सोलापूर यवतमाळ जळगाव कोल्हापूर मालेगाव नाशिक सांगली सांताक्रुझ अलिबाग परभणी अकोला अमरावती नागपूर ऊस पाऊस
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख हेक्‍टर
मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के भूभाग सिंचनाखाली असल्याने महाराष्ट्राची कृषी क्
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा प्रकार, जाळीला दिलेला उतार, चाळणी हलवणाऱ
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे दुर्लक्ष नको
सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी फुलोरावस्थेत आहे.
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते १००० रुपये
परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला मार्केटमध्ये शुक्रवारी (ता.
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवर
नवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर उत्पादनामुळे अनेक राज्यांतील साखर कारखान्यांनी शेत
महाराष्ट्राची सिंचनक्षमता आता 40 लाख...मुंबई - शेतीयोग्य जमिनीतील केवळ 18 टक्‍के...
देशात ऊस लागवड 51.9 लाख हेक्टरवरनवी दिल्ली ः मागील वर्षी अतिरिक्त साखर...
देशातील कृषी संशोधन व्यवस्था खिळखिळी...पुणे: केंद्र सरकारने देशातील १०३ पैकी ६१...
मराठवाड्यात ३५ टक्के खरिप पीककर्ज वाटपऔरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीककर्ज वाटप...
सुधारित तंत्राद्वारे केली केळी शेती...ब्राह्मणपुरी (ता. शहादा, जि. नंदुरबार) येथील...
पाणी अडवले, पाणी जिरवले पाण्याचे संकट...नांदेड जिल्ह्यातील तालुक्याचे ठिकाण असलेल्या...
राज्यात पाच कीटकनाशके विक्रीला दोन...अकोलाः राज्यात कीटकनाशक फवारणीद्वारे विषबाधा...
उत्तर महाराष्ट्र, उत्तर कोकणात...पुणे : बंगालच्या उपसागरातील ‘दाये’ चक्रीवादळाने...
अकोला कृषी विद्यापीठात ड्रोनद्वारे...नागपूर ः ड्रोनद्वारे फवारणीचा राज्यातील पहिला...
विदर्भात आज अतिवृष्टीचा इशारा पुणे ः बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाब...
राज्यातील १७ जिल्हे दुष्काळाच्या छायेतमुंबई ः राज्यात मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर अनेक...
प्रयत्नवादातून उभारलेला बेकर्स वेव्ह...वडगाव मावळ तालुक्यातील (जि. पुणे) दिवड येथील...
चीनसह बांगलादेशची कापूस आयात वाढणारजळगाव ः देशात आॅगस्टअखेर ११२ लाख हेक्‍टरवर...
भाजीपाला शेतीसह कापूस बीजोत्पादनातील...भाजीपाला पिके तसेच कापूस बीजोत्पादन या पद्धतीतून...
मिर्झापूर ः साखळी शेततळ्यांचे गाव‘मागेल त्याला शेततळे` योजनेअंतर्गत मिर्झापूर (ता...
इजा झाल्यानंतर वनस्पती पाठवतात धोक्याचा...जेव्हा वनस्पतींना इजा होते, त्या वेळी वनस्पतीच्या...
ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...नागपूर ः ठिबक नोंदणीवरील विक्रेत्यांच्या...
कमी दाब क्षेत्राचे निर्माण; पावसाच्या...पुणे : बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे...
पावसाने ताण दिल्यामुळे खरीप धोक्यातपुणे ः राज्यात काही ठिकाणी परतीच्या पावसाने हजेरी...
चांदक-गुळूंब अोढा जोडप्रकल्पाने साधली...सातारा जिल्ह्यातील चांदक-गुळुंब (ता. वाई) हा ओढा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान