prof shailaja sangale write article in saptarang संग्रहालयांची अजब दुनिया (प्रा. शैलजा सांगळे) | eSakal

संग्रहालयांची अजब दुनिया (प्रा. शैलजा सांगळे)
रविवार, 14 मे 2017
येत्या गुरुवारी (१८ मे) आंतरराष्ट्रीय संग्रहालय दिन (International Museum Day) आहे. सन १९७७ पासून हा दिवस साजरा केला जातो. त्यानिमित्त जगभरातल्या १० आगळ्यावेगळ्या संग्रहालयांचा हा ओझरता परिचय...
येत्या गुरुवारी (१८ मे) आंतरराष्ट्रीय संग्रहालय दिन (International Museum Day) आहे. सन १९७७ पासून हा दिवस साजरा केला जातो. त्यानिमित्त जगभरातल्या १० आगळ्यावेगळ्या संग्रहालयांचा हा ओझरता परिचय...
कलात्मक व ज्ञानरंजक वस्तूंचा संग्रह म्हणजे संग्रहालय. प्रत्येक देशातली ही संग्रहालयं ही तिथली पारंपरिक कला-कौशल्यं, इतिहास, वास्तुकला आदींचा आरसाच असतात. संशोधक, विद्यार्थी, अभ्यासक, कलारसिक व पर्यटक यांच्या दृष्टीनं अशा संग्रहालयांचं खूप महत्त्व असतं. हे झालं सर्वसाधारण आणि सर्वत्र आढळणाऱ्या संग्रहालयांविषयी. मात्र, या संग्रहालयांपेक्षा आगळीवेगळी अशी दहा संग्रहालयं जगातल्या विविध देशांत आहेत. त्यांचा समावेश ‘विचित्र (Weired) संग्रहालयां’च्या यादीत होतो.
केसांपासून तयार केलेल्या कलात्मक वस्तूंचं संग्रहालय म्हणजे ‘लैला हेअर म्युझियम’. अमेरिकेतल्या मिसुरी या ठिकाणी हेअर आर्टच्या कलात्मक वस्तूंचं हे संग्रहालय आहे. हेअर आर्ट म्हणजे केसांचा वापर करून बनवलेल्या कलात्मक वस्तू. या कलेचा विकास प्रामुख्यानं व्हिक्‍टोरिया-युगात झाला. पूर्वी आपल्या आवडत्या किंवा प्रिय मृत व्यक्तीच्या स्मृती म्हणून लोक त्यांचे केस छोट्या डबीत जतन करून ठेवत असत. या विषयातल्या अभ्यासक-संशोधकांच्या मते, हेअर आर्टची कला सर्वप्रथम इंग्लंड व फ्रान्समध्ये विकसित झाली. हेअर आर्टच्या साह्यानं नेकलेस, अंगठ्या, बांगड्या, लॉकेट, मोठी पदकं, चित्रांसाठीच्या चौकटी, व्यक्तिचित्रणं, भरतकामाचा वापर करून बनवलेल्या चित्रचौकटी आदी वस्तू बनवल्या जातात. या सगळ्या वस्तूंचा समावेश या संग्रहालयात आहे. केसांचा वापर करून तयार केलेले दोन हजारहून अधिक दागिने इथं आहेत. केसांचा वापर करून तयार करण्यात आलेल्या कलात्मक अशा ६०० हून अधिक चक्रांचं दालन हे या संग्रहालयाचं वैशिष्ट्य. प्रसिद्ध व्यक्तींच्या मृतदेहावर ज्या प्रकारची चक्रं (Wreath) ठेवली जातात, तशा प्रकारची ही चक्रं आहेत.
मिसुरी इथं लैला कोहून नावाची हेअर ड्रेसर होती. तिला लहानपणापासून केसांचं खूप आकर्षण होतं. केस या विषयाचा तिचा अभ्यास दांडगा होता. त्यामुळं लोक तिला ‘केसांचा चालताबोलता ज्ञानकोश’ म्हणत. हा अभ्यास करता करता तिनं हेअर आर्टही शिकून घेतली. कॉस्मेटॉलॉजीचं प्रशिक्षणही ती देत असे. महिला जेव्हा तिच्याकडं केशकर्तनासाठी येत, तेव्हा ती त्यांचे कापलेले केस जमा करून ठेवत असे. नातेवाईक तसंच नामांकित व्यक्तींच्या कुटुंबीयांशी संपर्क साधूनही ती असे केस जमा करत असे. या केसांचा वापर करून तिनं कलात्मक वस्तू बनवल्या. तिनं तयार केलेल्या वस्तूंमध्ये मायकेल जॅक्‍सन, मेरिलिन मन्रो, अब्राहम लिंकन, जॉर्ज वॉशिंग्टन, व्हिक्‍टोरिया राणी, डॅनियल वेबस्टर आदी नामवंत व्यक्तींच्या केसांचा वापर करण्यात आला आहे. लैलानं बनवलेला पहिला दागिना म्हणजे आलंकारिक पान (Brutch). वैशिष्ट्य म्हणजे या संग्रहालयातल्या सगळ्या कलात्मक वस्तू स्वतः लैलानं बनवलेल्या आहेत.
बीजिंग या चीनच्या राजधानीच्या शहराच्या जवळच असलेल्या डक्‍सिंग काउंटीमध्ये हे टरबूज संग्रहालय आहे.
‘सगळ्यात जास्त टरबूज पिकवणारा देश’ अशी चीनची ओळख असून, साहजिकच ते चिनी लोकांचं आवडतं फळ आहे. चीनमध्ये डक्‍सिंग काउंटीमध्ये त्याचं भरपूर उत्पादन होतं. हे संग्रहालय ४३ हजार ५६ चौरस फुटांच्या परिसरात बांधण्यात आलेलं असून, ते टरबुजाच्याच आकाराचं आहे. त्याची सजावटही टरबुजासारखीच आहे; त्यामुळं बच्चेकंपनीचं हे आवडतं संग्रहालय आहे.
या संग्रहालयात टरबुजाची मेणापासून बनवलेली वेगवेगळी मॉडेल, टरबूज खाणाऱ्या माणसांची-मुलांची चित्रं, टरबुजावर लिहिलेली पुस्तकं असं सगळं काही आहे; पण वास्तवातलं टरबूज मात्र या संग्रहालयात बघायला मिळत नाही संग्रहालयाच्या सजावटीसाठी वापरण्यात आलेल्या काही ऐतिहासिक कलात्मक वस्तू व पेंटिंगसुद्धा इथं आहेत. हे संग्रहालय निऑन दिव्यांच्या प्रकाशात झगमगून निघतं. टरबुजाचं मूळ स्थान असलेल्या दक्षिण आफ्रिकेपासून ते चीनपर्यंत या फळाचा प्रवास कसकसा झाला, ते इथं पाहायला मिळतं. टरबुजाचा केवळ इतिहासच नव्हे, तर त्याचं उत्पादन, टरबुजाचं पीक घेण्याचं तंत्र, विविध जाती व सांस्कृतिक महत्त्व यांविषयीचीही तपशीलवार माहिती या संग्रहालयात आहे. टरबूज खाणाऱ्या माणसांचे पुतळे या संग्रहालयाच्या आवारात, तसंच प्रवेशद्वाराजवळ उभे करून वातावरणनिर्मिती करण्यात आली आहे.
अमेरिकेत कॅलिफोर्निया राज्यातल्या मेक्का या वाळवंटी प्रदेशात ‘इंटरनॅशनल बनाना म्युझियम’ उभारण्यात आलं आहे. त्या संग्रहालयाचा रंगसुद्धा केळ्याच्या रंगासारखा पिवळा आहे. तिथं केळ्याच्या आकारातल्या २० हजार वस्तू मांडण्यात आलेल्या आहेत. केळ्याच्या आकाराची उपकरणं, बंदुका, बागेत ठेवायची बाकं, स्टूल आदी वस्तू इथं पाहायला मिळतात. तिथल्या अन्नविक्री केंद्रांवर मिळणारे सगळे पदार्थ केळ्यापासूनचेच असतात, म्हणजे बनाना मिल्क शेक, वेफर्स, बनाना आईस्क्रीम, बनाना कूकीज, बनाना ब्रेड इत्यादी.
प्रेमभंग झालेल्या व्यक्तींच्या वस्तूंचं संग्रहालय (Museum of Broken Relationship)
छांदिष्ट लोक कोणत्याही वस्तूंचा संग्रह करतात व त्यात त्यांना मजा येत असते. याचं उदाहरण म्हणजे प्रेमभंग झालेल्या व्यक्तींच्या वस्तूंचं संग्रहालय युरोपातल्या क्रोशिया या देशात असं संग्रहालय आहे. प्रेमभंग झाल्यावर प्रियकराच्या आठवणींशी निगडित वस्तू तिथं जमवण्यात आलेल्या असून, त्यांच्याबद्दलची माहिती या संग्रहालयात मिळते. सन २०११ मध्ये या संग्रहालयाला ‘युरोपातलं सगळ्यात नावीन्यपूर्ण संग्रहालय’ म्हणून ‘केनेथ हडसन पारितोषिक’ देऊन गौरवण्यात आलं आहे.
या जगावेगळ्या संग्रहालयाची कल्पना सुचली ती दोन कलाकारांना. खरंच कलाकार कसे विक्षिप्त व अवलिये असतात, त्याची प्रचीती म्हणजे हे संग्रहालय. क्रोशिया इथला सुप्रसिद्ध चित्रपटनिर्माता ओलिन्का व्हिस्टिका आणि सुप्रसिद्ध महिला-शिल्पकार ड्रॅझेन ग्रुबिसिक या दोघांचं चार वर्षं प्रेमप्रकरण सुरू होतं; पण २००३ मध्ये त्यांचा प्रेमभंग झाला व ते वेगळे झाले. त्यांचं प्रेम सफल झालं नाही; पण प्रेमभंग झालेल्या व्यक्तींच्या वस्तूंचं संग्रहालय तयार करण्याचा निर्णय दोघांनी एकमतानं घेतला साहजिकच त्यांच्या दोघांच्याच वस्तूंनी सुरवात झाली. कुणाचा प्रेमभंग झाला असेल, तर संबंधितांनी संग्रहालयासाठी त्यांच्या वस्तू आणून द्याव्यात, असं आवाहन त्यांनी आपल्या मित्रमंडळींना-परिचितांना केलं आणि लोकांनी त्या आवाहनाला भरभरून प्रतिसाद दिला. त्यातूनच हे संग्रहालय निर्माण झालं.
या संग्रहालयात प्रेमपत्रं, छायाचित्रं, विरहपत्रं, निरोपपत्रं इत्यादी तर आहेतच; पण प्रेमवीरांचे हातरुमाल, पुस्तकं, टोप्या, परफ्यूम स्प्रे, एकमेकांना दिल्या-घेतलेल्या भेटवस्तू यांची तारखेनुसार नोंद आहे. याशिवाय, प्रेमभंगाविषयीच्या कटू आठवणी, कथाही इथं वाचायला मिळतात. त्यामुळं हे संग्रहालय केवळ मानवी संबंधांवरच प्रकाश टाकतं असं नव्हे, तर त्या वेळच्या सामाजिक व सांस्कृतिक परिस्थितीवरही ते भाष्य करून जातं. एका महिलेनं प्रियकराची आठवण म्हणून एक कुऱ्हाड या संग्रहालयात ठेवण्यासाठी आणून दिली आहे. त्याचं स्पष्टीकरण देताना तिनं जे सांगितलं आहे ते असं ः ‘माझा प्रियकर जेम्स जेव्हा दुसऱ्या स्त्रीबरोबर डेटिंगला जात असे, तेव्हा मी फर्निचरवर ही कुऱ्हाड मारून माझा राग व्यक्त करत असे.’ मनात निर्माण होणाऱ्या वेगवेगळ्या भाव-भावना, राग-विकार व्यक्त करणारे असे वैशिष्ट्यपूर्ण कंगोरे या संग्रहात असे बघायला आणि वाचायला मिळतात.
या संग्रहालयाचं वैशिष्ट्य म्हणजे, सन २००३ ते २००६ या तीन वर्षांत संग्रहालय-चालकांकडं अनेक वस्तू गोळा झाल्या. त्यानंतर या वस्तूंचं प्रदर्शन अर्जेंटिना, बोस्निया, जर्मनी, सिंगापूर, सर्बिया, दक्षिण आफ्रिका, तुर्कस्तान, फिलिपाईन्स, इंग्लंड आदी देशांत भरवण्यात आलं. त्या त्या देशांतल्या मिळून २० लाख लोकांनी हे संग्रहालय पाहिलं. संबंधित देशांमधल्या अनेक लोकांनीही त्यांच्याकडच्या वस्तू या संग्रहालयात ठेवण्यासाठी दिल्या. सन २०१० मध्ये ३०० चौरस मीटर जागा भाड्यानं घेऊन कायमस्वरूपी संग्रहालय स्थापन करण्यात आलं आहे.
कुत्र्याच्या गळ्यातल्या पट्ट्यांचे संग्रहालय (Dog collar Museum)
इंग्लंडमधल्या केंट इथं सन १९७९ मध्ये लीड्‌स किल्ल्याच्या सुंदर वास्तूत कुत्र्याच्या पट्ट्यांचं हे संग्रहालय स्थापन करण्यात आलं. कुत्र्याच्या गळ्यातले विविध फॅशनचे व डिझाईनचे गेल्या ५०० वर्षांपासूनचे पट्टे या संग्रहालयात पाहायला मिळतात.
या संग्रहालयाचा इतिहास असा, की या भल्यामोठ्या किल्ल्यात आठवा हेन्री व त्याची राणी राहत असे. त्यांच्या निधनानंतर तो किल्ला बैल्ली (Baillie) या श्रीमंत महिलेनं विकत घेतला. तिनं त्या किल्ल्याची डागडुजी केली व मृत्यूपूर्वी तो किल्ला ‘लीड्‌स फाउंडेशन’ला दान करून टाकला. आयर्लंडमधलं एक जोडपं जॉन हंट व त्यांची पत्नी ग्रेरट्य्रूड यांच्याकडं कुत्र्यांसाठीचे आगळेवेगळे आणि अतिशय आकर्षक असे १०० पट्टे होते. त्यांना त्या पट्ट्यांसाठी संग्रहालय उभारायचं होतं; पण त्यासाठी जागा नव्हती. जॉन यांच्या निधनानंतर ग्रेरट्य्रूड यांनी हे सगळे पट्टे ‘लीड्‌स फाऊंडेशन’कडं सुपूर्द केले. फाउंडेशननं त्यांचं संग्रहालय करावं, हा उद्देश.
इसवीसनपूर्व काळापासून ते १९ व्या शतकापर्यंतचे तऱ्हतऱ्हेचे पट्टे या संग्रहालयात पाहायला मिळतात. १५, १६ व १७, १८, १९ अशा शतकांमधल्या पट्ट्यांसाठीची वेगवेगळी दालनं इथं आहेत. १५ व १६ व्या शतकातल्या कुत्र्यांचे पट्टे हे लोखंडाच्या पट्ट्या वापरून किंवा भक्कम लोखंडाच्या साखळीपासून तयार केले जात. त्या काळी युरोपात घनदाट जंगल होतं. कोल्हे, लांडगे हे वन्य पशू कुत्र्यांचे गळे जबड्यात पकडून त्यांची शिकार करत असत, म्हणून अशा हिंस्र पशूंपासून बचाव करण्यासाठी कुत्र्यांच्या गळ्यात लोखंडाचे भक्कम पट्टे घातले जात व त्या पट्ट्यांवर पुन्हा अणकुचीदार खिळेही असत. १७ व्या शतकात मात्र कुत्र्यांना चामड्याचे शोभिवंत किंवा वेल्वेटचे पट्टे घातले जात. त्या काळातले श्रीमंत राजे तर सोनेरी नक्षीकाम केलेले पट्टेही पाळीव कुत्र्यांच्या गळ्यात घालत असत. १८ व्या शतकात मात्र नाजूक नायलॉनचे किंवा चामड्याचे फॅशनेबल पट्टे घालायला सुरवात झाली. किमान पाच शतकांपासूनचे हे पट्टे पाहण्यासाठी दरवर्षी पाच लाखांपेक्षा जास्त श्‍वानप्रेमी या संग्रहालयाला भेट देतात.
वाईट कलांच्या वस्तूंचे संग्रहालय
खरंच मानवी मन किती विचित्र असतं, याची प्रचीती या संग्रहालयाला भेट दिल्यावर येते. हे जगातलं असं एकमेव संग्रहालय आहे, की जिथं ‘कलात्मक’ नव्हे, तर ‘वाईट कले’चा संग्रह आहे या संग्रहालयाबद्दल म्हटलं जातं ः It is so bad that is why it is good. सन १९९४ मध्ये अमेरिकेतल्या मॅसेच्युसेट्‌स या शहरात स्कॉट विल्सन या व्यक्तीनं हे संग्रहालय स्थापन केलं. तो त्या शहरात अँटिक वस्तूंचा व्यवसाय करत असे. त्या व्यवसायात त्याला दोन-तीन ‘वाईट’ चित्रं मिळाली. फ्रेम केलेली ही चित्रं टाकून देणं त्याच्या जिवावर आलं व त्यातून त्याला या वाईट कलेच्या वस्तूंचं संग्रहालय करण्याची कल्पना सुचली. त्याच्या संग्रहालयात अशा नवोदित कलाकारांनी बनवलेल्या किंवा चुका राहिल्यानं वाईट दिसणाऱ्या ६०० वस्तू आहेत. हे संग्रहालय स्थापन करण्याचा स्कॉटचा हेतू मात्र उदात्त होता व तो म्हणजे, ज्या कलाकारांनी या वस्तू बनवण्यासाठी वेळ व श्रम खर्च केले आहेत, ते वाया जाऊ नयेत, त्यांच्या कलाकृतीला न्याय मिळावा. या संग्रहालयाचं नाव वाचल्यावर कुतूहल म्हणून हजारो पर्यटक या संग्रहालयाला भेट देतात.
कीटकांचं व किड्यांचं संग्रहालय
जपानच्या टोकिओ शहरातल्या मेगुरो या भागात असलेलं ‘मेगुरो कीटक-किड्यांचं संग्रहालय’ हे जगातलं अशा प्रकारचं पहिलं व एकमेव संग्रहालय आहे. सन १९५३ मध्ये स्थापन झालेल्या या संग्रहालयात जगातले जवळपास सगळेच कीटक व किडे पाहायला मिळतात व त्यांची सविस्तर माहितीसुद्धा वाचायला मिळते. या संग्रहालयाची संकल्पना डॉ. सतोरू कामेगाई या शास्त्रज्ञाची. या दोनमजली संग्रहालयात तीन हजारपेक्षा जास्त कीटकांच्या व किड्यांच्या प्रजाती आहेत व त्यांचे फोटोसुद्धा आहेत. पहिल्या मजल्यावर अनेक कीटक व जीव बाटल्यात भरून ठेवलेले आढळतात, तर दुसऱ्या मजल्यावर मानवी शरीरातले परजीवी (Parasites) व त्यांचे मानवी शरीरावर होणारे परिणाम बघायला मिळतात. या संग्रहालयात मानवी शरीरातले जंत, केसातल्या उवा, तसंच मुंग्या, खेकडे व इतर कीटक बाटल्यांमध्ये भरून ठेवलेले आहेत. याशिवाय संग्रहालयात जिथं संशोधन चालतं, त्या ठिकाणी ६० हजार किड्यांची माहिती, त्यांच्या बद्दलची पाच हजार पुस्तकं व ५० हजार संशोधनप्रबंध आहेत. त्यामुळं हे दोनमजली संग्रहालय म्हणजे कीटक-किड्यांविषयीचा ज्ञानकोश आहे, असं म्हटलं तरी चालेल.
कॅनकून इथलं पाण्याखालचं संग्रहालय
उत्तर अमेरिकेतल्या मेक्‍सिको देशात कॅनकून या ठिकाणी प्रवाळ-कीटकांनी बनवलेल्या प्रवाळराशींचं (Coral Reefs) संवर्धन करण्यासाठी ‘कॅनकून मरीन नॅशनल पार्क’मध्ये हे संग्रहालय तयार करण्यात आलेलं आहे. पर्यटकांमुळं प्रवाळराशींचं नुकसान होत असून त्या नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत, असं पाण्याखालच्या प्रवाळराशींवर संशोधन करताना डॉ. जेम्स कान्टो यांच्या लक्षात आलं. त्यांची ब्रिटिश शिल्पकार टेलर यांच्याशी भेट झाली व त्यांच्या मदतीनं कान्टो यांनी पाण्याखाली ५०० मानवी आकृत्यांची शिल्पं उभी करण्याचं ठरवलं. त्यातली ४७७ शिल्पं स्वतः टेलर यांनी तयार केलेली आहेत, हे विशेष. या शिल्पांचा फायदा म्हणजे त्यामुळं प्रवाळ-कीटकांना संरक्षण मिळतं. कारण, त्या पुतळ्यांना छिद्रं आहेत व त्यातून प्रवाळ आत जातात व पुतळ्यांमध्ये त्यांची घरं करतात व अशा प्रकारे त्यांना संरक्षण मिळतं. दुसरा महत्त्वाचा फायदा म्हणजे, या पाण्याखालच्या शिल्पांच्या संग्रहामुळं पर्यटकांची संख्याही वाढली आहे. जगभरातून तिथं पर्यटक येतात व काचेचा तळ असणाऱ्या बोटीतून प्रवास करून हे संग्रहालय पाहतात. ज्यांना स्क्‍यूबा डायव्हिंग येतं, ते तर जवळ जाऊनही शिल्पं पाहतात. पाण्याखालचे मानवाचे पुतळे हे मानव व पर्यावरण यांच्यातला अनुकूल व प्रतिकूल असा परस्परसंबंध दाखवणारे आहेत. काही लोक पर्यावरणाची काळजी घेत आहेत, तर काहींनी पर्यावरणाचं नुकसान केल्यानं ते चेहरे लपवत आहेत, अशी ही शिल्पं आहेत. ही ५०० शिल्पं बनवण्यासाठी तीन वर्षं लागली. कलाकार-कामगारांना रोज १२ तास पाण्याखाली उभं राहून काम करावं लागलं. या शिल्पांसाठी १२० टन काँक्रिट, वाळू, छोटे दगड, ४०० किलो सिलिका व तीन हजार ८०० मीटर फायबर ग्लास आदी सामग्री लागली.
बार्ने स्मिथचं टॉयलेट-सीट संग्रहालय (Barney Smith’s Toilet Seat Art Museum)
अमेरिकेच्या टेक्‍सास राज्यातल्या सॅन ॲन्टोनिओ या शहरात बार्ने स्मिथ यांनी हे संग्रहालय स्थापन केलं. ते व्यवसायानं प्लम्बर होते. जवळजवळ १० वर्षं त्यांनी त्यांच्या गॅरेजमध्ये वेगवेगळ्या टॉयलेट-सीटचा संग्रह केला होता. एकदा स्थानिक दूरचित्रवाणी वाहिनीनं त्यांची मुलाखत घेतली आणि ते प्रसिद्धीच्या झोतात आले व मग लोक त्यांच्याकडं येऊ लागले. बार्ने यांनी टॉयलेट-सीटची व्यवस्थित मांडणी करून गॅरेजमध्येच संग्रहालय तयार केलं. आज तिथं टॉयलेट-सीट व त्यांची कव्हर यांचे एक हजार प्रकार पाहायला मिळतात.
भारतात दिल्लीतही टॉयलेटचं सुलभ आंतरराष्ट्रीय संग्रहालय आहे. ते स्थापन केलं आहे सुलभ आंतरराष्ट्रीय संस्थेनं. ‘टाईम मॅगझिन’नं केलेल्या पाहणीनुसार, हे संग्रहालयही जगातल्या दहा विचित्र संग्रहालयांपैकी एक आहे. सामाजिक कार्यकर्ते, सुलभ सॅनिटेशन आणि सामाजिक सुधारणा चळवळीचे संस्थापक व अनेक राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय पारितोषिकांचे विजेते डॉ. बिंदेश्‍वर पाठक यांनी १९९२ मध्ये हे संग्रहालय सुरू केलं. त्यामागचा मूळ उद्देश लोकांना आरोग्यरक्षणाबाबत जागरूक करणं हा होता.
या संग्रहालयात इसवीसनपूर्व ३००० पासून ते २० व्या शतकापर्यंतच्या म्हणजे प्राचीन काळापासून ते आधुनिक काळापर्यंतच्या जगातल्या विविध देशांत वापरल्या जाणाऱ्या टॉयलेट-सीटचा संग्रह पाहायला मिळतो. सुशोभित व्हिक्‍टोरिया टॉयलेट-सीट, रोमन राजांनी वापरलेली व सोन्या-चांदीचा वापर करून तयार करण्यात आलेली टॉयलेट-पॉट्‌स, टॉयलेट-फर्निचर, सिंधू संस्कृती, हडप्पा संस्कृती, राणी एलिझाबेथचा काळ आदी काळातल्या टॉयलेट-सीटचा समावेश या संग्रहात आहे. अंतराळात लघवीचं रूपांतर शुद्ध पाण्यात करण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचीही सविस्तर माहिती इथं मिळते. त्याशिवाय टॉयलेट-पॉट या विषयावरचे जोक, व्यंग्यचित्रं, कॉमिक्‍स, टॉयलेट-पॉटशी संबंधित विनोदी माहितीही वाचायला मिळते. थोडक्‍यात, माहितीपूर्ण आणि मनोरंजक असं हे संग्रहालय आहे.
मृत्यूशी संबंधित वस्तूंचं संग्रहालय (Museum of Death)
अमेरिकेतल्या कॅलिफोर्निया राज्यात लॉस एंजेलिस शहरात हे संग्रहालय आहे. मृत्यूशी संबंधित वस्तू म्हणजे शवपेटी (Coffin), बेबी शवपेटी, सांत्वनपर पत्रे, सीरियल-किलरबद्दलची माहिती, गुन्हेगारीच्या कथांवर आधारित छायाचित्रं व फिल्म्स या संग्रहालयात पाहायला मिळतात. त्याशिवाय पेंढा भरून ठेवलेले हिंस्र प्राणीसुद्धा इथं आहेत. काही सीरिअल-किलरचे पुतळेही आहेत. कुख्यात फ्रेंच गुन्हेगार हेन्री लाँद्र याचा शिरच्छेद करण्यात आला होता, त्याचं शिरही इथं आहे. जे. डी. हिले आणि कॅथेरिन शुल्झ यांनी हे संग्रहालय सुरू केलं. हे दोघंही खुनांवर आधारित मालिकांचे लेखक होते. सन २०१४ मध्ये त्यांनी १२ हजार स्क्वेअर मीटर जागेत न्यू ऑर्लिन्स इथंही मृत्यू या विषयाशी संबंधित वस्तूंचं दुसरं संग्रहालय उभारलं आहे, हेही विशेष.
जगातलं एकमेव असं हे ‘म्युझियम ऑफ ब्रेड कल्चर’ दक्षिण जर्मनीतल्या उल्म या शहरात आहे. सहा हजार वर्षांपासूनचा ब्रेडचा इतिहास या संग्रहालयाद्वारे कळतो. गरीब, श्रीमंत, मजूर, मालक, कारखानदार, नोकर-चाकर अशा सगळ्यांचंच समान खाद्य म्हणजे ब्रेड जर्मन लोकांच्या रोजच्या जेवणात ब्रेड हा पदार्थ फार महत्त्वाचा मानला जातो. जर्मनीत दरवर्षी ५ मे रोजी लोक ‘ब्रेड डे’ साजरा करतात. माणसाच्या संस्कृतीच्या उगमापासून अत्यंत आवडीनं खाल्ला जाणारा असा हा पदार्थ. ब्रेडची निर्मितीप्रक्रिया कसकशी बदलत गेली, तसंच त्याचं सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व कसकसं बदलत गेलं, याचा आढावा घेतलेला या संग्रहालयात पाहायला मिळतो.
अनेक वर्षं मेहनत करून, चिकाटीनं अभ्यास करून हे संग्रहालय उभारण्याचं श्रेय जातं बिली इसेलेन व त्यांचा मुलगा हर्सन इसेलेन यांना. बेकरीसाठी लागणाऱ्या कच्च्या मालाचा पुरवठा करण्याचा त्यांचा व्यवसाय होता; तसेच बेकरीचे पदार्थ पुरवणारे ते अग्रगण्य व्यापारी होते. सन १९५५ मध्ये त्यांनी आपल्या अनुभवाच्या व अभ्यासाच्या आधारे या संग्रहालयाची स्थापना केली. या संग्रहालयात १६ हजार वस्तू असून, त्यातल्या केवळ ७०० वस्तू कायमस्वरूपी आहेत. सन १९९१ पासून ‘इसेलेन फाउंडेशन’ या धर्मादाय संस्थेतर्फे या संग्रहालयाचा आर्थिक व्यवहार व व्यवस्थापन पाहिलं जातं. लाखो लोक दरवर्षी या संग्रहालयाला भेट देतात.
जगभरात आहेत ५५ हजार संग्रहालयं
सन १९७७ पासून दरवर्षी १८ मे रोजी आंतरराष्ट्रीय संग्रहालय (म्युझियम) दिन साजरा केला जातो. ‘इंटरनॅशनल कौन्सिल ऑफ म्युझियम्स’तर्फे सगळ्या संग्रहालयांदरम्यान समन्वय साधला जातो व दरवर्षी त्यांना एक संकल्पना दिली जाते. तीनुसार त्यांनी ते संग्रहालय सजवायचं असतं. संग्रहालयांचं समाजाच्या विकासासाठी असणारं महत्त्व जनतेपर्यंत पोचवण्यासाठीची जागरूकता या दिवशी निरनिराळ्या संग्रहालयांतून निर्माण केली जाते. त्यासाठी विविध कार्यक्रम आयोजिले जातात. वर्ल्ड म्युझियम कम्युनिटीच्या अभ्यासानुसार, जगातल्या २०१ देशांत ५५ हजार संग्रहालयं आहेत. सगळ्यात जास्त म्हणजे १२८ संग्रहालयं असणारं शहर म्हणजे मेक्‍सिको सिटी. हा दिवस साजरा करणाऱ्या देशांची संख्या दिवसेंदिवस वाढतच आहे. २०१६ मध्ये १४५ देशांतल्या ३५ हजारांपेक्षा जास्त संग्रहालयांनी हा दिवस साजरा करून तेव्हापर्यंतचा विक्रम मोडीत काढला.
परदेशातील आणि देशातील वायदे बाजारात कापसाची पीछेहाट
गेल्या आठवड्यात अमेरिकी वायदे बाजारात कापसाच्या किमतीत मोठी घसरण झाली. चीनच्या वायदे बाजारातही कापसाचे दर घटले. पाऊस, कापूस उत्पादन इत्यादी...
युवकांनी कायदा-सुव्यवस्था राखण्यास सहकार्य करावे : संदीप पाटील
जुन्नर - शांतता व प्रगतीसाठी सर्वांनी सतत प्रयत्नशील राहिले पाहिजे, प्रामुख्याने युवकांनी पुढे येवून प्रशासनास कायदा सुव्यवस्था राखण्यास सहकार्य...
दिव्यांगांसाठी काम करणाऱ्या तज्ञांनी सतत सजग राहण्याची गरज - रक्षा देशपांडे
हडपसर - दिव्यांगाचे शिक्षण, प्रशिक्षण आणि पुर्नवसन क्षेत्रात कार्य करणा-या तज्ञ व्यक्तींनी सातत्याने नवीन ज्ञान मिळविण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे....
'शुभ लग्न सावधान'मध्ये दिसेल बायकोला घाबरणारा सुबोध भावे
लग्न म्हणजे दोन जीवांचे मिलन असते. आयुष्यभर एकमेकांना एकत्र बांधून ठेवणारी ती अमुल्य गाठ असते. मात्र, काहीजणांना ही गाठ बंधनात अडकवल्यागत वाटत असते....
दाभोलकरांना अभिवादन करण्यासाठी राज्यभरातून कार्यकर्ते एकत्र
पुणे : अंधश्रद्धा निर्मुलन समितीचे अध्यक्ष डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या हत्येला आज (ता. 20) 5 वर्ष पूर्ण झाली असून त्यांच्या स्मृतीला अभिवादन...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


प्रेम

प्रियसी : तुझे माझ्यावर प्रेम आहे ना
प्रियकर : होग , पण तू असे का विचारतेस एकदम
प्रियसी : मला नाही वाटत असं
प्रियकर : पण तू असे बोलतेस
प्रियसी : तुझे नक्कीच माझ्यावर प्रेम आहेना
प्रियसी : मग काल रात्री मी फेसबुक वर जे स्टेट टाकले त्याला लाइक का नाही केलेस


GIFT BOOKS(4)

उत्कंठावर्धक कहाणी... पै. गणेश मानुगडे हे नाव समाजमाध्यमांवर कुस्ती या खेळाबद्दलच्या सातत्यपूर्ण लेखनामुळे अनेकांना परिचयाचे आहे. त्यांची ‘धना’ ही कादंबरी अलीकडेच मेहता पब्लिशिंग हाऊसने प्रसिद्ध केली आहे. पहिलवान असलेला धना आणि राजलक्ष्मी यांच्या परेमाची ही कहाणी आहे. राजलक्ष्मी ही सर्जेराव नामक तालेवाराची कन्या. या सर्जेरावचा धनाने कुस्ती खेळण्यास विरोध असल्याने आणि धनाला तो अमान्य असल्याने त्याचा धना-राजलक्ष्मी यांच्या लग्नास विरोध करतो. पुढे नरभक्षक वाघाला ठार करून धना आपले शौर्य दाखवतो. यात जखमी झालेल्या धनाला इस्पितळात दाखल केले जाते. इथून या कहाणीला वेगळेच वळण मिळते. याचे कारण यशवंत महाराज यांची माणसे धनाचे अपहरण करतात. ते धनाला त्यांच्या फौजेचे नेतृत्व देऊ करतात. मात्र, त्यासाठी धनाला राजलक्ष्मीचा त्याग करावा लागणार असतो. राजलक्ष्मीवर प्रेम असूनही धना ती अट मान्य करून फौजेचे नेतृत्व स्वीकारतो. दरम्यान वाघाच्या मृत्यूची चौकशी करण्यासाठी गावात सूर्याजी हा वन खात्याचा अधिकारी येतो. राजलक्ष्मीचे धनावरील प्रेम पाहून तो या दोघांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करतो. मात्र, यात अनेक घटना घडत जातात, त्यातून फौजेची गुप्तता धोक्यात येऊ लागते, राजलक्ष्मी आणि सूर्याजी यांना संपवण्याचा आदेश धनाला दिला जातो... जे सारे कसे आणि का घडते, याचा उलगडा होण्यासाठी ही उत्कंठावर्धक कादंबरी वाचावी लागेल. ...Read more
अनुवादाने समृद्ध केलेले सहजीवन… उत्तमोत्तम कन्नड साहित्याचा मराठीत अनुवाद करणाऱ्या डॉ. उमा कुलकर्णी यांचं `संवादु अनुवादु` हे आत्मकथन अलीकडेच प्रसिद्ध झालं आहे. सर्जनशील व्यक्तीविषयी, त्याच्या कलाकृतीमागच्या प्रक्रियेविषयी वाचकांना नेहमीच कुतूहल असत. स्वतंत्र लेखनाइतकंच, किंबहुना काकणभर अधिक अवघड आणि तेवढ्याच सर्जनशील असणाऱ्या अनुवादाच्या क्षेत्रात गेली जवळजवळ साडेतीन दशकं काम करणाऱ्या उमाताईंनी अनुवादाच्या हातात हात घालून घडलेला आपल्या सहजीवनाचा प्रवास या आत्मकथनात मांडला आहे. त्यामुळेच अनुवादाच्या क्षेत्रात आपलं वैशिष्ट्यपूर्ण स्थान निर्माण करणाऱ्या, भाषेइतक्याच माणसांमध्येही रमणाऱ्या, त्यांच्यात जीव गुंतवणाऱ्या एका कुटुंबवत्सल स्त्रीचं समाधानी आयुष्यही या पुस्तकातून समोर आलेलं दिसतं. बेळगावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात गेलेलं बालपण, पाच भाऊ आणि एक बहीण यांच्या सोबतीनं अनुभवलेलं बेळगावातलं शांत आयुष्य, देशस्थी नात्यांचा मोठा गोतावळा, विविध भाषा बोलणारे शेजारीपाजारी, जवळच्या मैत्रिणी, घरातून मनात रुजलेली संगीत आणि वाचनाची आवड, याविषयी उमाताईंनी समरसून लिहिलं आहे. लग्न होऊन विरुपाक्ष कुलकर्णींच्या कानडी, कडक सोवळं-ओवळं पाळणाऱ्या कुटुंबात उमाताई गेल्या. अर्थात इंजिनीअर असलेल्या विरुपाक्षांच्या नोकरीमुळे त्या पुण्यात भाड्याच्या घरात स्थायिक झाल्या. या घरी सतत असणारा सासर-माहेरच्या माणसांचा राबता, कानडी बोलायला शिकण्यासाठी विरुपाक्षांनी केलेला आग्रह, याचा सुरुवातीला वाटणारा धाक आणि हळूहळू मनातली भीती जाऊन जिभेवर रुळलेली कानडी भाषा, आसपासच्या कुटुंबांशी झालेली जवळीक, दररोज संध्याकाळी विरूपाक्षांसह चालायला जाण्याचा नेम, राजकीय भाषणं, साहित्यिक कार्यक्रम आणि सांगीतिक मैफलींना आवर्जून जाण्याचा दोघांचा छंद, येता-जाता होणाऱ्या गप्पा आणि यातून फुलत गेलेलं नातं, या सगळ्याविषयी उमाताईंनी अतिशय प्रांजळपणे आणि साध्या-सरळ शैलीत निवेदन केलं आहे. उमाताईंनी केलेले कन्नड-मराठी अनुवाद आणि विरुपक्षांनी केलेले मराठी-कन्नड अनुवाद यामुळे या दोघांच्या सहजीवनाला आणखी एक रेशमी पदर मिळाला आणि त्यानं या दोघांना परस्परांमध्ये अधिक गुंतवलं, हे खरंच. पण मुळातही एकमेकांपर्यंत पोचण्यासाठी दोघांनी समजुतीचे धागे अगदी सहज विणले होते, असं उमाताईंच्या लेखनातून जाणवत राहतं. त्यांनी म्हटलंय, "आमच्या वयात दहा-साडे दहा वर्षांचं अंतर असल्यामुळे मी यांचं `मोठेपण` मान्य करून टाकलं होतं आणि माझं `लहानपण` यांनाही ठाऊक असल्यामुळे चुका करायचा मला जणू परवानाच मिळाला होता. मनातलं बोलून टाकायचा स्वभाव असल्यामुळे मनात काही ठेवायचं नाही, ही मानसिकता कायमचीच राहिल्यामुळे संसारात `तू-तू, मैं-मैं `चे प्रसंग कधीच आले नाहीत. आम्ही दोघांनी नेहमीच आपला `मोठेपणा`चा आणि `लहानपणा`चा हट्ट कायम सांभाळला." पुढे सतत अनुभवाला येत गेलेलं विरुपाक्षांचं हे मोठेपण उमाताईंनी अतिशयोक्तीचा दोष बाजूला ठेवून आत्मकथनात अतिशय प्रांजळपणे पुनःपुन्हा नोंदवलं आहे. डॉ. शिवराम कारंत यांच्या `मुकज्जीची स्वप्ने` या कादंबरीला मिळालेल्या ज्ञानपीठ पुरस्काराची बातमी वाचून ती समजून घेण्याची तीव्र इच्छा झाल्यावर विरुपाक्षांनी धारवाडच्या मित्राकरवी ती मागवणं, कानडी बोलता येत असलं तरी वाचता येत नसल्यामुळे, उमाताईंना कादंबरी वाचून दाखवणं, पुढच्या कादंबऱ्यांच्या अनुवादासाठी उमाताईंच्या नावानं कानडी लेखकांना पत्रं पाठवणं, ऑफिसमधून आल्यावर दररोज संध्याकाळी पुस्तक वाचून उमाताईंसाठी रेकॉर्ड करून ठेवणं आणि हा नेम तीन-साडे तीन दशकं चालू ठेवणं इथपासून ते सुरुवातीच्या दिवसात माहेरच्या आठवणीने रडणाऱ्या उमाताईंना दुसऱ्याच दिवशी बसमध्ये बसवून देणं, स्वयंपाकाची आणि बँक, पोस्ट यांसारख्या बाहेरच्या कामांची ओळख नसणाऱ्या उमाताईंना निरनिराळे पदार्थ आणि व्यवहार शिकवणं, त्यांना अनुवादाला पुरेसा वेळ मिळावा म्हणून निवृत्तीनंतर सकाळच्या नाश्त्याची जबाबदारी घेणं, अपत्यहीनतेच्या उणिवेचा बाऊ न करणं आणि उमाताईंनाही या दुःखाला गोंजारु न देणं हे सगळे प्रसंग दोघांच्या समंजस सहजीवनाची वाटचाल स्पष्ट करणारे आहेत. उमाताईंच्या आत्मकथनाचं वैशिष्ट्य म्हणजे, त्यांची संयत शैली. टीका, कडवटपणा, अहंकार यांचा तिला पुसटसाही स्पर्श नाही. कुठलाही अभिनिवेश न बाळगता, कुठलेही दोषारोप किंवा न्यायनिवाडा न करता त्यांनी आपलं जगणं वाचकांसमोर ठेवलं आहे. सुरुवातीला अनुवादाच्या प्रकाशनासाठी आलेले नकार किंवा अनुवादकाला दुय्यम लेखणारी मानसिकता यांचा उल्लेखही त्यांनी वस्तुनिष्ठपणे केला आहे. समीक्षकांनी अनुवाद या साहित्यप्रकाराची पुरेशी दखल घेतली नसल्याची खंत बोलून दाखवतानाच मूळ लेखकापेक्षाही अनुवादकाच्या वाट्याला येणाऱ्या भाग्याचा उच्चारही त्यांनी केला आहे. पुरस्कारांमुळे झालेला आनंद जसा त्यांनी निरागसपणे सांगितला आहे, त्याच साधेपणाने काही क्लेशकारक प्रसंगांचा उल्लेख केला आहे. अनुवादामुळे मिळालेला नावलौकिक आणि पुरस्कार यांच्याइतकीच कारंत, भैरप्पा, अनंतमूर्ती, गिरीश कार्नाड, पूर्णचंद्र तेजस्वी, वैदेही यांच्यासारखे प्रख्यात कन्नड साहित्यिक आणि अनेक मराठी लेखक आणि विद्वान मंडळींचा सहवास ही उमाताईंसाठी मोठी मिळकत असल्याचं त्यांच्या लेखनातून जाणवत राहतं. थोरामोठ्यांच्या सहवासानं आपलं आयुष्य उजळून निघाल्याची भावना उमाताईंनी पुनःपुन्हा व्यक्त केली आहे. सर्जनशील माणसासाठी असणारं या समृद्धीचं मोल त्यांच्या आत्मकथनानं अधोरेखित केलं आहे. आपल्या सहजीवनाच्या बरोबरीनं उमाताईंनी स्वतःच्या वैचारिक वाटचालीचा एक धागाही आत्मकथनात पुढे नेला आहे. देव आणि धर्म या संकल्पना असोत, स्त्री-पुरुष संबंध असोत, स्त्रियांची आंतरिक ताकद असो, किंवा नातेसंबंध आणि त्यातली गुंतागुंत असो, किंवा जगण्यातली क्लिष्टता असो, अनुवादाचं बोट धरून जगताना या सगळ्याच बाबतीतली समजूत कशी गाढ होत गेली, हे उमाताईंनी आत्मकथनात सांगितलं आहे. मूळ लेखक कोणत्याही राजकीय विचारधारेचा असला तरी त्याच्या कथा-कादंबरीचा अनुवाद करताना, आपण स्वतः आहे त्या जागेवरून आणखी पुढे गेलो की नाही, हे तपासत राहिल्यामुळे आपली मतं कठोर-कडवट राहिली नाहीत, असंही उमाताईंनी स्पष्ट केलं आहे. मुख्य म्हणजे, अनुवादामुळे आपल्या आकलनाचा, समजुतीचा आणि संवेदनशीलतेचा परीघ विस्तारला आणि एकूण मानवतेची जाणीवच व्यापक होत गेल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. उत्तम अनुवादक हा आधी संवेदनशील वाचक असतो, याची प्रचिती उमाताईंचं आत्मकथन वाचताना येत राहते. कादंबरी समजून घ्यावी म्हणून निर्हेतुकपणे केलेला अनुवाद, मग इतरांपर्यंत ती पोचवावी म्हणून केलेला अनुवाद आणि नंतर जगण्याचा एक आवश्यक आणि अपरिहार्य भाग झालेला अनुवाद, असा प्रदीर्घ प्रवास मांडताना त्याच प्रवाहात मिसळून गेलेलं आपलं कौटुंबिक आयुष्य उलगडणारं उमाताईंचं आत्मकथन मराठी वाचकांना तर आवडेलच, पण स्त्रियांना स्वतःमध्ये डोकावून आपल्या आंतरिक सामर्थ्याची ओळख करून घेण्यासाठी प्रेरितही करू शकेल


सिंफनी - विकिपीडिया

सिंफनी ही पश्चिमात्य शास्त्रीय संगीतामधील एक विशिष्ट रचना आहे. सिंफनी कायम ऑर्केस्ट्रॉमार्फत वाजवली जाते. अनेक सिंफनींमध्ये चार लयी असतात.
१७व्या शतकात सुरुवात झालेल्या सिंफनी अठराव्या शतकात लोकप्रिय होऊ लागल्या. युरोपामध्ये व्हियेना व मानहाइम येथे रचल्या गेल्या. अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात जोसेफ हायडन व मोझार्ट हे सर्वोत्कृष्ट सिंफनी निर्माते होते. हायडनने ३६ वर्षांच्या कारकिर्दीत १०८ तर मोझार्टने २४ वर्षांच्या कालखंडात ५६ सिंफनी रचनांची निर्मिती केली. १९व्या शतकात बीथोव्हेनने सिंफनीची लोकप्रियता अत्युच्च शिखरावर नेली. त्याने सिंफनीमध्ये अनेक बदल केले. त्याची सिंफनी क्रमांक ५ ही आजवर जगातील सर्वात लोकप्रिय सिंफनी मानली जाते. अंतोनिन द्वोराक, एक्तॉर बर्लियोझ व प्यॉतर इल्यिच त्चैकोव्स्की हे देखील १९व्या शतकामधील लोकप्रिय सिंफनीकार होते.
५वी सिंफनी, १ली लय
लुडविग फान बीथोव्हेनची ५वी सिंफनी, १ली लय
५वी सिंफनी, दुसरी लय
लुडविग फान बीथोव्हेनची ५वी सिंफनी, दुसरी लय
५वी सिंफनी, तिसरी लय
लुडविग फान बीथोव्हेनची ५वी सिंफनी, ३री लय
५वी सिंफनी, चौथी लय
लुडविग फान बीथोव्हेनची ५वी सिंफनी, चौथी लय
ह्या संचिका ऐकण्यास अडचण येत आहे
सिंफनीचा इतिहास १७३० - २००५
इ.स. १८०० नंतर होऊन गेलेल्या सिंफनीकारांची विस्तृत यादी - भाग १
इ.स. १८०० नंतर होऊन गेलेल्या सिंफनीकारांची विस्तृत यादी - भाग २
इ.स. १८०० नंतर होऊन गेलेल्या सिंफनीकारांची विस्तृत यादी - भाग ३
इ.स. १८०० नंतर होऊन गेलेल्या सिंफनीकारांची विस्तृत यादी - भाग ४
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ६ ऑगस्ट २०१४ रोजी १५:२९ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर | Mumbai Manoos

होम महाराष्ट्र महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर
महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर
राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाचा निकाल जाहीर करण्यात आलाय. यंदाच्या निकालात कोकण विभागाने पुन्हा एकदा बाजी मारली आहे. कोकणचा निकाल ९४ टक्के लागला आहे. तर नाशिक विभागाचा निकाल सर्वात कमी ८६.१३ टक्के लागला आहे. राज्यात पुन्हा एकदा मुलींनी बाजी मारली आहे. दरम्यान, मागील वर्षीच्या तुलनेत यंदा उत्तीर्ण विध्याथ्यांच्या संख्येत १ टक्क्यांनी कमी झाली आहे. गेल्या वर्षी बारावीचा निकाल ८९.५० टक्के इतका होता तर यंदाचा ८८.४१ टक्के इतका लागला आहे.
एकूण १४ लाख ४५ हजार १३२ विद्यार्थी परीक्षेला बसले होते. त्यापैकी १२ लाख ५२ हजार ८१७ विद्यार्थी उत्तीर्ण झाले. यात मुलांची टक्केवारी ८५.२३ टक्के असून मुलींची सर्वाधिक टक्केवारी ९२.३६ टक्के आहे. तर अपंग विद्यार्थ्यांची टक्केवारी ९१.७८ आहे. तर आज दुपारी १ वाजता अधिकृतपणे संपूर्ण निकाल पाहता येणार आहे.
मागिल लेख आज दुपारी 1 वा होणार बारावीचा निकाल जाहीर
पुढील लेख कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…
संबंधित लेख अजून या लेखा कडून
कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…
आज दुपारी 1 वा होणार बारावीचा निकाल जाहीर
सीएसएमटी स्टेशनवरील सोलापूर एक्सप्रेसच्या डब्याला आग
कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…
महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर
आज दुपारी 1 वा होणार बारावीचा निकाल जाहीर
सीएसएमटी स्टेशनवरील सोलापूर एक्सप्रेसच्या डब्याला आग
बारावी बोर्डाच्या परीक्षेचा निकाल उद्या ३० मे ला
कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…
महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर
आज दुपारी 1 वा होणार बारावीचा निकाल जाहीर
कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…


समृद्ध, चवदार खाद्यसंस्कृती – इथियोपिया – डिजिटल दिवाळी २०१६

समृद्ध, चवदार खाद्यसंस्कृती – इथियोपिया
एखादं गाणं, सिनेमा किंवा कुठलीही कलाकृती जन्माला येतानाच आपलं नशीब लिहून आणते. तसंच, मला वाटतं अनेक पदार्थांचंही असावं. काही पदार्थ लोकप्रियतेचं वलय घेऊनच जगाच्या कुठल्यातरी कानाकोपर्‍यात जन्म घेतात आणि मग त्यांच्या आस्वादाने तृप्तीची ढेकर दिलेले खवय्ये त्या पदार्थांची ख्याती वेगवेगळ्या माध्यमातून जगभर पोहोचवतात. बघता बघता, खरं तर चाखता चाखता त्या पदार्थांना प्रसिद्धीचं कोंदण लाभतं आणि मग साहजिकच ते पदार्थ जगातल्या ज्या देशांतून आले असतील ती खाद्यसंस्कृतीही जगभर प्रसिद्ध पावते. पण दुर्दैवाने सगळ्याच खाद्यसंस्कृती इतक्या नशीबवान ठरत नाहीत. कधीकधी एखादा उत्तम सिनेमा जसा केवळ प्रसिद्ध कलाकार नाहीत म्हणून प्रेक्षकांकडून दुर्लक्षिला जातो, हे काहीसं तसंच.
तर हे सगळं घडाभर तेल या लेखाला घालण्याचं कारण इतकंच की, अत्यंत चविष्ट आणि मसालेदार पदार्थांची श्रीमंती लाभलेल्या, एका त्या मानाने गरीब आणि अविकसित देशातल्या खाद्यसंस्कृतीची सफर मी तुम्हांला घडवणार आहे. ही खाद्यसंस्कृती म्हणजे इथिओपियन खाद्यसंस्कृती.
जेवणाच्या ताटावर बसून खोटं बोलू नये असं म्हणतात, त्या धर्तीवर सांगते की आजच्या या लेखात उतरलेल्या शब्द न् शब्दाला स्वानुभवाचा आधार आहे.
मी शाकाहारी आहे आणि माझ्या नवर्‍याला शाकाहाराइतकांच मांसाहारही प्रिय आहे. आम्ही दोघं या इथिओपियन खाद्यपदार्थांचे फारच मोठे चाहते आहोत. त्यामुळे सुरुवातीलाच सांगते की “जिव्हेशप्पथ खरं सांगेन, खोटं सांगणार नाही”. २००५ साली लग्न करून अमेरिकेत आल्यावर मी घाबरत घाबरतच इथिओपियन पदार्थ पहिल्यांदा चाखले आणि आज २०१६ साली कॅनडामध्ये राहात असताना देखील इथिओपियन रेस्टॉरंट दिसलं की आमच्या दोघांचे डोळे लकाकतात.
इथिओपिया हे उत्तरपूर्व आफ्रिकेतले सोमालियाच्या पश्चिमेकडे वसलेले एक सार्वभौम राष्ट्र. इथिओपिया या नावाचा उगम ग्रीक भाषेत सापडतो. इथिओ म्हणजे भाजलेला आणि पिया म्हणजे चेहरा. अर्थात भाजलेले चेहरे असलेल्या लोकांचा देश म्हणजे इथिओपिया असा उल्लेख आढळतो. आदिस अबाबा ही इथिओपियाची राजधानी. हे एक बहुभाषक राष्ट्र आहे. या देशात ८४ च्या वर भाषा बोलल्या जातात. मात्र ’आम्हारिक’ ही तिथली राष्ट्रीय भाषा आहे. इथे जवळजवळ ८० टक्क्यांपेक्षा जास्त लोक शेती करतात. जगातल्या इतर श्रीमंत राष्ट्रांच्या तुलनेत तसे गरीबच म्हणावे लागेल अशा या राष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा क्रमांक मात्र जगात फार वरचा आहे, असे मी स्वानुभवाने सांगू शकते.
इथिओपियन लोक हे अत्यंत अगत्यशील आणि कुटुंबात रमणारे असतात. या लेखाच्या निमित्ताने जेव्हा मी एका इथिओपियन रेस्टॉरंटमध्ये त्यांना भेटायला गेले तेव्हा त्यांनी माझं हसर्‍या चेहर्‍याने मनापासून स्वागत केलं आणि मला भरभरून माहिती दिली. गेल्यागेल्याच पाणी विचारलं, मग लगेच इथिओपियन समोसा माझ्यासमोर आणून ठेवला. (हा समोसा आपल्यासारखाच दिसत होता; फक्त त्यात मसुराच्या भाजीचं सारण होतं.) त्या कृतीतून एक आपलेपणाची जाणीव निर्माण झाली आणि आमच्या गप्पा सुरू झाल्या. मी कॅनडामधील व्हॅन्कुव्हर या शहरात राहते. तिथेच तेकेस्ते बर्की (Tekeste Birkie) आणि मेहिरेत बेर्चे (Mehiret Berche) या दांपत्याचं अनेक वर्षं जुनं असं ‘लालिबेला’ नावाचे इथिओपियन रेस्टॉरंट आहे. हे दोघे २८ वर्षांपूर्वी इथिओपियामधून इथे, कॅनडामध्ये आले. पण त्यांची नाळ अजूनही स्वदेशाशी जोडलेली आहे हे वारंवार जाणवत होते. कारण इथिओपियन खाद्यसंस्कृती जगापर्यंत पोचायला हवी असं त्यांना मनापासून वाटत होतं.
मी त्यांना भेटले तो दिवस होता ११ सप्टेंबर आणि नेमका तो त्यांच्या नवीन वर्षाचा पहिला दिवस…पण ९/११ हा दिवस जगाच्या इतिहासात एक दुःखी दिवसाची आठवण बनून राहावा याची त्यांना खंत वाटत होती.
खाद्यसंस्कृतीबद्दल सविस्तरपणे जाणून घ्यायच्या आधीच माझ्या मनात गेले अनेक वर्षे असलेल्या एका शंका किंवा उत्सुकतेचं निरसन करून घ्यायची संधी मी या निमित्ताने साधली. अनेक वेळा त्यांचे मेनू कार्ड बघून मला नेहमी प्रश्न पडत असे की यांच्या मेनूकार्डमध्ये डेझर्ट्सचा उल्लेख कधीच कसा दिसत नाही आणि त्यादिवशी त्यांच्याशी बोलताना कळलं की कसे दिसतील आणि त्यादिवशी त्यांच्याशी बोलताना कळलं की कसे दिसतील अहो, इथिओपियन खाद्यसंस्कृतीमध्ये गोड पदार्थ अस्तित्वातच नाहीत. मला वाटतं, हे एक त्यांच्या खाद्यसंस्कृतीचं वेगळेपण म्हणता येईल.
आज आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनलेल्या ‘कॉफी’चा जन्म इथिओपियामध्ये झालेला आहे, याची अनेकांना कल्पनाही नसावी. या देशातील ‘काफ्फा’ नावाच्या प्रांतात पहिल्या कॉफीच्या झुडपाचा शोध लागला. आणि आता जगभरात कॉफी किती लोकप्रिय आहे, ते आपण सगळे जाणतोच. काफ्फामध्ये सापडली म्हणून या पेयाला कॉफी असं नाव मिळालं. मात्र इथिओपियन लोकांची कॉफी पिण्याची पद्धत पूर्णपणे वेगळी आहे. ते ब्लॅक कॉफीमध्ये किंचितसं मीठ घालून ती पितात. त्यांच्याकडे कुठल्याच पेयात साखर अथवा दूध घालून पिण्याची पद्धत नाही. मी ती कॉफी हिंमत करून पिऊन पाहिली. अर्थातच प्रचंड कडू लागत होती, पण नक्कीच एक वेगळा प्रकार चाखायला मिळाला. त्यांच्या भाषेत कॉफीला ‘बुन्ना’ म्हणतात आणि त्यांच्याकडे बर्‍याच वेळा ‘बुन्ना प्राशन सोहळा’ म्हणजेच कॉफी सेरिमनी असतो.
याशिवाय त्यांची अजूनही काही खासियत असलेली पेये आहेत हे जाणून घ्यायची मला इच्छा होती. तर ‘तेल्ला’ नावाचं बीयरच्या जवळ जाणारं एक पेय त्यांच्याकडे अस्तित्वात आहे. ते त्यांचं राष्ट्रीय पेय आहे. त्याचबरोबर त्यांच्याकडे मधापासून बनवलेली वाईन मिळते. त्याला ‘तेज’ म्हणतात. सणसमारंभात ‘तेल्ला’ आणि ‘तेज’चं प्राशन केलं जातं.
माझी उत्सुकता अजूनच चाळवली आणि तेकेस्तेशी माझ्या गप्पा सुरू झाल्या. आमच्या गप्पांमधून आणि माझ्या संशोधनातून मला कळलेल्या गोष्टींची त्याच्याबरोबर खात्री करून घेताना अनेक धागे उलगडत गेले.
इथिओपियन पदार्थांमध्ये भाज्या, डाळी या शाकाहारी आणि चिकन, मटन, अंडी, मासे आणि बीफ या मांसाहारी घटकांचा प्रामुख्याने समावेश होतो. त्यांचे सर्व पदार्थ बर्‍यापैकी तिखट आणि मसालेदार व चविष्ट असतात. इथिओपियन करीजना ‘वॉट’ असे सरधोपटपणे संबोधले जाते. म्हणजे जो पदार्थ असेल त्याच्यापुढे वॉट असा शब्द लावून त्या पदार्थाचे पूर्ण नाव तयार होते. उदा – मिसिर वॉट, डोरो वॉट इत्यादी.
प्रथम शाकाहारी घटकांबद्दल सांगते. शाकाहारी पदार्थांमध्ये मसूर डाळ, कोबी, पालक आणि काबुली चणे हे चार घटक प्रामुख्याने आढळतात आणि त्यापासून तयार होणार्‍या खाद्यपदार्थांना पुढीलप्रमाणे नावे आहेत. मसूर डाळीपासून तयार होणार्‍या पदार्थाला ‘मिसिर वॉट’ असे म्हणतात. कोबीपासून तयार होणार्‍या पदार्थाला ‘टिकिल गोमेन’ असे नाव आहे. तर आपल्या पालकाच्या भाजीसारख्या दिसणार्‍या पदार्थाला ‘कोस्ता’ असं म्हणतात. आणि काबुली चण्याच्या पदार्थाला ‘शिरो वॉट’ असे संबोधले जाते. आता तुम्हांला प्रश्न पडला असेल की हे पदार्थ खायचे कशाबरोबर तर त्यातच तर खरी गंमत आहे.
या करीज, आपल्याकडील नीर डोसा किंवा आंबोळीच्या जवळपास पोचेल अशा ‘इंजेरा’ या मऊसूत जाळीदार पदार्थाबरोबर खाण्याची पद्धत आहे. हा ‘इंजेरा’ इथिओपियातील स्थानिक अशा ‘टेफ’ या धान्याच्या आंबवलेल्या पिठापासून बनवला जातो.
इथे मला तेकेस्तेने लगेच विचारले…“तू टेफ धान्य पाहिलंयस कधी” मी म्हटलं, “नाही, अर्थातच मला पाहायला आवडेल.” मग त्याने टेफ हे धान्य आणि त्याचे पीठ दोन्ही पदार्थ मला दाखवले. टेफ हे आपल्याकडील नाचणीच्या कुटुंबातील धान्य आहे. ते दिसतेही अगदी नाचणीसारखेच. या धान्यात अनेक जीवनसत्त्वे असतात, त्यामुळे ते अतिशय पौष्टिक ठरते. ‘टेफ’चे पीक फक्त इथिओपियामध्येच घेतले जाते. मात्र सध्या गेल्या काही वर्षांपासून अमेरिकेतील आयडाहो राज्यात टेफची शेती करणे सुरू झाले आहे. त्यामुळे जगात जिथेजिथे हे पदार्थ खायला मिळतात त्यांना टेफच्या धान्याची आयात आपल्या स्वतःच्या देशातूनच करावी लागते.
तर इंजेराबद्दल मी सांगत होते. साधारणपणे १५ ते २० इंच त्रिज्या असलेल्या गोल आकारात अतिशय पातळ असा हा ‘इंजेरा’ बनवला जातो. हा इंजेरा आंबवलेल्या पिठापासून केलेला असल्यामुळे किंचितसा आंबट लागतो पण याच्याबरोबरच सगळे मांसाहारी आणि शाकाहारी पदार्थ खाल्ले जातात. हा इंजेरा जरी तव्यावर करत असले तरी तो वाफवलेला असतो. तो करताना तव्यावर तेल टाकत नाहीत. याशिवाय कधीकधी बार्ली आणि गव्हाचे इंजेरादेखील बनवले जातात. गहू किंवा बार्लीपासून तयार केलेल्या इंजेराला ‘चेबसा’ असे म्हणतात.
एकत्र आणि एकाच ताटात
इथिओपियन जेवण वाढण्याचीही एक खास पद्धत आहे. मोठ्या गोल ताटात तेवढ्याच आकाराचा इंजेरा पसरला जातो. त्यावर एकाशेजारी एक असे विविध वॉट वाढले जातात व बाजूला एका टोपलीमधे जास्तीचे इंजेरा गुंडाळी करून दिले जातात. इथिओपियामधे काट्या-चमच्याने खायची पद्धत नाही. आपण जशी पोळी भाजी खातो त्याचप्रकारे इंजेराचा हाताने तुकडा तोडून तो वॉटला लावून खाल्ला जातो. जर घरी पाहुणे आले तर फक्त एकत्र बसूनच नाही, तर सगळ्यांनी एकाच ताटात जेवण्याची पद्धत त्या देशात अस्तित्वात आहे.
म्हणजे उदाहरणार्थ एका कुटुंबात जर ३ शाकाहारी आणि २ मांसाहारी माणसे असतील तर ३ शाकाहारी माणसांना एक ताट आणि २ मांसाहारी माणसांना एक ताट अशा प्रकारे जेवण वाढले जाते. इथिओपियन रेस्टॉरंट्समधेही हीच पद्धत आहे. तिथेही तुम्हांला काटाचमचा मिळत नाही. हातानेच जेवावे लागते. सगळ्या प्रकारचे वॉट्स सणासुदीलाच बनवले जातात. नाहीतर रोज एखादा प्रकार बनवला जातो. मात्र आपल्याकडील पोळीसारखा तिथे इंजेरा रोज बनवला जातो. भात तिथे इतक्या सर्वसामान्यपणे खाल्ला जात नाही.
आता मांसाहारी पदार्थांबद्दल. आधी म्हटल्याप्रमाणे चिकन, मटण, अंडी, मासे आणि बीफ यांपासून मांसाहारी वॉट्स तयार केले जातात. चिकनच्या डिशला ‘डोरो वॉट’ असे म्हणतात; तर मटणाच्या डिशला ‘ये बेग वॉट’ असे नाव आहे.
डोरो वॉट ही डिश त्यांच्याकडे सणासुदीला आवर्जून तयार केली जाते. ती तयार करायला २ ते ३ तास लागतात. तर बीफ आणि बटाटा या दोन पदार्थांचा वापर करून एक डिश तयार केली जाते. त्या डिशला ‘ये डिनंच वॉट बेसेगा’ असं म्हणतात.
बीफ हे मांस शिजवलेले आणि कच्चे अशा दोन्ही प्रकारे खाल्ले जाते. या देशात मुस्लिम आणि ख्रिश्चन अशा दोन्ही धर्मांचे लोक आहेत, त्यामुळे हे दोन्ही लोक आपापल्या उपवासाच्या काळात मांसभक्षण करत नाहीत. मुस्लिम धर्मीय असल्यामुळे अर्थातच त्यांच्याकडे पोर्क खात नाहीत.
नाश्त्यामधे बहुधा अंड्याचे पदार्थ असतात किंवा इंजेराचे तुकडे करून त्यावर मसाला टाकून तो खाल्ला जातो. त्याला फिरफिर असे म्हणतात. वर उल्लेख केलेला चेबसादेखील नाश्त्याला खाल्ला जातो.
त्यांच्या खाद्यपदार्थांमध्येही आपल्याप्रमाणेच अनेक मसाले असतात आणि ते पदार्थ तयार करण्याच्या पद्धतीही भिन्न असतात. परंतु ‘बेर्बेरे आणि मितमिता’ हे त्यांचे दोन मुख्य मसाले.
यापैकी बेर्बेरे हा पदार्थांमध्ये वापरला जातो, तर मितमिता हा अतिशय तिखट असल्यामुळे मॅरिनेशनसाठी वापरला जातो. बर्‍याचशा त्यांच्या पदार्थात ‘नितिर किबे’ नावाचे इथिओपियन बटर वापरले जाते. फार पूर्वी इथिओपिया, भारत आणि चीन या देशांमध्ये मसाल्याचा व्यापार चालत असे. तीळ पिकवून ते निर्यात करणार्‍या राष्ट्रांमधे ‘इथिओपिया’चा क्रमांक वरचा लागतो.
थोडक्यात सांगायचे तर हा देश विकसनशील देशांमधे मोडणारा असल्यामुळे जेवताना पाळावे लागणारे टेबल मॅनर्स, एटिकेट्स असले, नाही म्हटलं तरी मनावर दडपण आणणारे प्रकार यांच्या खाद्यसंस्कृतीमध्ये अस्तित्वात नाहीत. सूप्सपासून ते डेझर्ट्सपर्यंतचे फूल कोर्स मील असाही प्रकार इथे पाहायला मिळत नाही. तर याउलट या, गप्पा मारा, मस्त एकत्र बसून धमाल करत आपल्या हाताने छान पदार्थांचा आस्वाद घ्या आणि आपली रसना तृप्त करा असा साधासुधा कारभार म्हणजे `इथिओपियन खाद्यसंस्कृती’. इथिओपियन लोकांमध्ये असलेला आपलेपणा त्यांच्या पदार्थांमध्ये आणि त्यांच्या, लोकांना जेवायला घालण्याच्या पद्धतींमध्येही उतरला आहे. त्यामुळे ज्यांना तिखट पदार्थ आवडतात त्यांनी जिथे संधी मिळेल तिथे आणि तेव्हा इथिओपियन पदार्थ नक्कीच चाखून बघायला हवेत. काहीतरी चमचमीत खाल्ल्याची पावती तुमची तुम्हांलाच मिळाल्याशिवाय राहणार नाही.
कुठलाही फुकाचा डामडौल न करता एखादी आजी जशी एकीकडे गप्पा मारता मारता सहजतेने आपल्याला कळायच्या आत अतिशय सुग्रास जेवण करून आपल्याला प्रेमाने जेवायला वाढते. वर “भात हातानेच खायचा हं, चमचा वगैरे अजिबात मिळणार नाही” असं प्रेमाने दटावते. आणि मग ताटातले पदार्थ पाहून, पहिला घास घेतल्यावर आपल्या तोंडून नकळत शब्द बाहेर पडतात, “ व्वा आजी, क्या बात है…यू आर ग्रेट” तसं काहीसं मला या खाद्यसंस्कृतीबद्दल वाटतं.
शेवटी जाता जाता अतिशय सोप्या पण चविष्ट अशा ‘मिसिर वॉट’ची रेसिपी इथे देतेय. तुम्हांला तुमच्या शहरात बेर्बेरे मसाला मिळाल्यास हा पदार्थ तुम्ही नक्की करून बघा
साहित्य – मसूर डाळ, गाजराचे तुकडे, बारीक चिरलेला लसूण, कांदा, तेल, मीठ आणि बेर्बेरे मसाला.
कृती – प्रथम कांदा व लसूण बारीक चिरून घ्या, गाजराचेही जमतील तेवढे बारीक तुकडे करून घ्या. मसूर डाळ धुवून ठेवा. पातेल्यात प्रथम तेल घ्या, तेल चांगलं तापलं की त्यात कांदा व लसूण घाला, कांदा चांगला शिजला की त्यात गाजराचे तुकडे घाला, तेही शिजवून घ्या. नंतर त्यात भरपूर (आपल्या नेहमीच्या अंदाजापेक्षा जास्त) बेर्बेरे मसाला घाला. हा मसाला तसा तिखट असतो, त्यामुळे वेगळे लाल तिखट घालण्याची गरज नाही. हे सगळं चांगलं परतून घ्या. थोड्याच वेळात त्याला छान तेल सुटेल. मग त्यात धुऊन ठेवलेली मसूर डाळ घाला, पाणी घाला आणि शिजत ठेवा. थोडी शिजली की मीठ घाला आणि पूर्णपणे शिजवून घ्या.
अतिशय चविष्ट असा मिसिर वॉट हा पदार्थ तयार आहे.
मी मूळची ठाणेकर, लग्नानंतर काही वर्षे अमेरिकेतील ॲरिझोना राज्यातील फिनिक्स येथे मी रहात होते, नंतर काही वर्षे पुणे व सध्या कॅनडामधील ब्रिटीश कोलंबिया राज्यातील ‘व्हॅन्कुव्हर’ या शहरात राहते. पत्रकार, व्हॉइस ओव्हर आर्टिस्ट, एफ.एम. रेडिओ जॉकी, भाषांतरकार, व निवेदिका म्हणून काम केलं आहे. लिखाणाची आवड. सुदैवाने अनेक शहरांमध्ये वास्तव्य केल्यामुळे अनेक देशांच्या अनेक भिन्न संस्कृती असलेल्या लोकांना भेटण्याची मला कायम संधी मिळत गेली आणि त्यांच्याबद्दल जाणून घेणे ही आता माझी नवीन आवड बनली आहे. लोकांमध्ये रमायला आवडतं.
फोटो – नेत्रा जोशी व्हिडिओ – YouTube
Previous Post टर्किश डिलाइट
Next Post वेंगायम सांबार ते अवियल – तमिळनाडू
नवीन काहीतरी वाचण्याचा आनंद मिळाला आणि जिभेला पाणी सुटले ते वेगळेच
कॅनडातल्या आईस वाईन November 9, 2016
आखाती देशांतले गोड पदार्थ November 9, 2016
छेनापोडं आणि दहीबरा November 7, 2016
कॉर्न आणि मिरचीचं जन्मस्थान – मेक्सिको November 7, 2016
डेन काऊंटी फार्मर्स मार्केट, यूएसए November 5, 2016
जॉर्जिया आणि दुबई स्पाइस सूक November 5, 2016
काही युरोपिय पदार्थ November 5, 2016
मासे, तांदूळ आणि नारळ – केरळ November 2, 2016
लोप पावत चाललेली खाद्यसंस्कृती – हिमाचल प्रदेश October 31, 2016
shraddham on ठकूच्या स्वैपाकाची गोष्ट
Archana phatak on मुळारंभ आहाराचा
SUJIT KULKARNI on डिस्कव्हरिंग घाना
डिजिटल दिवाळी : आकार… on एकट्या माणसाचं स्वयंपाकघर


मानस सरोवर - विकिपीडिया

मानस सरोवर(अपभ्रंश - मान सरोवर) हा तिबेट मधील गोड्या पाण्याचा तलाव आहे.तो ल्हासा पासून २००० कि.मी. वर कैलास पर्वताच्या दक्षिणेस आहे.
३ वाङ्मयात मानस सरोवर
४ मानस सरोवरावरील मराठी पुस्तके
५ मानस सरोवरावरील मराठी गीते
६ संदर्भ आणि नोंदी
मानस सरोवर समुद्र सपाटी पासून ४,५५६ मीटरवर आहे. जगातील हे सर्वात उंचीवर असलेले गोड्या पाण्याचे तळे आहे. मानस सरोवर आकाराने साधारण वर्तुळाकार आहे. सरोवराचा घेरा ८८ किमी, खोली ९० मीटर तर क्षेत्रफळ ३२० चौरस किमी. इतके आहे. हिवाळ्यात या तळ्यातील पाणी गोठून त्याचे बर्फ होते. मानस सरोवराच्या सानिध्यात सतलज, सिंधु, ब्रह्मपुत्रा (ही तिबेटमध्ये यार्लुंग संग्पो या नावाने ओळखली जाते) व कर्नाली नद्यांचा उगम आहे.
कैलाश पर्वताप्रमाणे, मानस सरोवरही तीर्थस्थळ असून, भारत व इतर देशातील भाविक इथे येतात. मानस सरोवरात स्नान करून तेथील पाणी प्यायल्यास सर्व पापे माफ होतात असा विश्वास आहे. दरवर्षी भारतातून कैलास मानस सरोवर यात्रा आयोजित केली जाते. हिंदू धर्मातील कथांनुसार या तळ्याचे निर्माण ब्रह्मदेव यांनी आपल्या मनात केले त्यामुळे याचे नाव मानस सरोवर आहे (संस्कृत मध्ये मानस = मन) + सरोवर= तळे).
मराठी लेखिका कै.सत्त्वशीला सामंत यांच्या मते याचे अचूक नाव मानस सरोवर असून याबद्दल त्यांनी भारत सरकारला अनेक पुरावे दिले आहेत. भारत सरकारने यावर त्यासाठी चीन सरकारची परवानगी घ्यायला पाहिजे अशी प्रतिक्रिया दिलेली आहे.[१] येथे आहे.
संस्कृत आणि अन्य भारतीय भाषांत मानस सरोवराचा उल्लेख अनेकदा येतो. मानस सरोवर हे राजहंस पक्ष्याचे वसतिस्थान आहे.
मानस सरोवरावरील मराठी पुस्तके[संपादन]
आगळी वेगळी कैलास मानस सरोवर यात्रा (डॉ. अजित कुलकर्णी)
परिक्रमा : यात्रा कैलास पर्वत आणि मानस सरोवर (गोपाळ भागवत)
मनोरथा चल त्या नगरीला (डॉ. कल्याणी नामजोशी)
मानस सरोवरावरील मराठी गीते[संपादन]
भूमिकन्या सीता या नाटकातले ग.दि. माडगूळकर यांचे ’मानसी राजहंस पोहतो’. - ज्योत्स्ना भोळे यांनी गायलेल्या पहाडी रागातल्या या गीताला स्नेहल भाटकर यांनी संगीत दिले आहे.
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
येथे काय जोडले आहे
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni
या पानातील शेवटचा बदल १ फेब्रुवारी २०१८ रोजी २२:१४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष - विकिपीडिया

"रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष" वर्गातील लेख
एकूण ३ पैकी खालील ३ पाने या वर्गात आहेत.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १ ऑगस्ट २०१३ रोजी १५:११ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


शेतकरी: वारसा कायदा

सोमवार, २४ डिसेंबर, २०१२
भारतीय वारसा हक्क कायदा 1925 प्रमाणे जर एखाद्या व्यक्तीने जिवंत असताना आपले इच्छापत्र किंवा मृत्युपत्र करून ठेवले असेल, तर त्याची अंमलबजावणी म्हणजे मालमत्तेचे हस्तांतरण त्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर कायद्यातील कोणत्याही तरतुदींच्या अगोदर होते; मात्र अशाप्रकारचे इच्छापत्र किंवा मृत्युपत्र केलेले नसेल, तर सदर व्यक्ती विनामृत्युपत्र मृत झाली असे समजण्यात येते आणि कायद्यातील तरतुदी मिळकत या हस्तांतरासाठी अस्तित्वात येतात. सदर मृत व्यक्तीची मिळकत वारसा हक्काने संबंधित वारसांना प्राप्त होते. मृत व्यक्तीची मिळकत त्या मृत व्यक्तीस लागू पडत असलेल्या वारसा कायद्याप्रमाणे वारसांनाच मिळते. हिंदू, बौद्ध, शीख व जैन यांना हिंदू उत्तराधिकार अधिनियम 1956च्या तरतुदी आपोआप लागू होतात. मुस्लिम धर्मीयांना मुस्लिम वैयक्तिक कायदे लागू पडतात. पारशी धर्मीयांना भारतीय वारसा हक्क कायदा 1925 लागू पडतो. या कायद्याचे कलम 50 ते 56 पारशी धर्मीयांना, तर कलम 32 ते 49 च्या तरतुदी भारतीय ख्रिश्‍चन व इतरेतरांना लागू पडतात.
हिंदू वारसा कायदा 1956 :
हा कायदा सर्व हिंदूंना लागू पडतो. यात बौद्ध, जैन व शीख यांचाही समावेश होतो. या कायद्याचे कलम 8 प्रमाणे वारसांचे मूलभूत चार वर्ग पडतात, ते खालीलप्रमाणे आहेत :
मुलगा, मुलगी, विधवा, आई, पूर्वमृत मुलाचा मुलगा, पूर्वमृत मुलाची मुलगी, पूर्वमृत मुलीचा मुलगा, पूर्वमृत मुलीची मुलगी, पूर्वमृत मुलाची विधवा, पूर्वमृत मुलाचा नातू, पूर्वमृत मुलाची नात, पूर्वमृत मुलाची विधवा नातसून.
2) मुलाच्या मुलाचा मुलगा, मुलाच्या मुलीची मुलगी, भाऊ, बहीण
3) मुलीच्या मुलाचा मुलगा, मुलीच्या मुलाची मुलगी, मुलीच्या मुलीचा मुलगा, मुलीच्या मुलीची मुलगी
4) भावाचा मुलगा, बहिणीचा मुलगा, भावाची मुलगी, बहिणीची मुलगी
5) वडिलांचे वडील, वडिलांची आई
6) वडिलांची विधवा, भावाची विधवा
7) वडिलांचा भाऊ, वडिलांची बहीण
8) आईचे वडील, आईची आई
9) आईचे भाऊ, आईची बहीण
यात एकच आई; परंतु भिन्न वडील असलेल्या भाऊ- बहिणींचा समावेश होत नाही.
मृताचे पितृबंधू म्हणजेच रक्ताच्या संबंधामुळे किंवा दत्तक म्हणून पूर्णपणे पुरुषांद्वारे संबंध नसलेल्या व्यक्ती.
मृताचे मातृबंधू म्हणजेच रक्ताच्या नात्यामुळे किंवा दत्तकाद्वारे पूर्णपणे पुरुषाद्वारे संबंध नसलेल्या व्यक्ती.
जे वारस वरीलप्रमाणे मृत्युपत्र न करता मरण पावतील, अशा हिंदू पुरुषांच्या वारसांना पुढील क्रमाने वारसा हक्क मिळेल.
1) प्रथमतः वर्ग- 1 चे वारस
2) दुसऱ्यांदा वर्ग- 2 च्या क्रमाने वारस. यात पहिल्यात कोणी नसेलच तर दुसरा व दुसऱ्यात कोणी नसेलच तर तिसरा या क्रमाने हिस्सा मिळतो.
3) तिसऱ्यांदा वर्ग- 1 व वर्ग- 2 चे कोणीही वारस नसेलच, तर वर्ग- 3 च्या वारसांना हक्क पोचतो.
4) चौथ्यांदा वर्ग- 1, वर्ग- 2 किंवा वर्ग- 3 चे वारसच नसतील, तर वर्ग- 4 च्या हक्कदारांना हक्क पोचतो.
5) यापैकी कोणीही वारस नसेल तर मिळकत सरकार जमा होते.
वर्ग 1 च्या उत्तराधिकारांचा नियम :
1) मृत खातेदाराची विधवा किंवा अधिक विधवा असतील, तर सर्व विधवा एकत्रितपणे एक हिस्सा घेतील
2) मृत खातेदाराचे हयात असलेले मुलगे, वडील आणि आई प्रत्येकी समान एक हिस्सा घेतील
3) मृत खातेदाराच्या प्रत्येक पूर्वमृत मुलाच्या किंवा पूर्वमृत मुलीच्या खात्यातील सर्व वारस मिळून एक हिस्सा घेतील. यात,
4) वरील 3 प्रमाणे पूर्वमृत मुलाच्या खात्यातील वारसा अशाप्रकारे करण्यात येईल, की त्याची विधवा (अनेक असल्यास एकत्रितपणे) आणि हयात मुलगे, मुली यांना समान प्रमाणात हिस्सा मिळेल, तसेच पूर्वमृत मुलाच्या प्रत्येक शाखेला सम प्रमाणात हिस्सा मिळेल.
वरील 3 प्रमाणे पूर्वमृत मुलांच्या शाखेतील वारसांमध्ये अशाप्रकारे वाटप करण्यात येईल, की प्रत्येकाला समान हिस्सा मिळेल.
वर्ग 2 च्या वारसांमध्ये संपत्तीचे वितरण (वर्ग 1 चे वारस नसल्यास) :
यामध्ये 1 ते 9 क्रमांकाचे वारस येतात. यात त्या क्रमांकात जेवढे वारस असतील, त्यांना समान प्रमाणात वाटप होते; परंतु त्यानंतर ते नसल्यास पुढच्या क्रमांकातील वारसांचा क्रमाने विचार होतो.
वर्ग 3 व 4 मधील उत्तराधिकाऱ्यांचा क्रम :
नियम 1- दोन वारसांपैकी ज्याला वंशक्रमातील श्रेणीत स्थान असेल त्याला प्राधान्य मिळेल.
नियम 2- कोणताही वारस दुसऱ्यापेक्षा अग्रहक्क मिळण्यास हक्कदार नसेल, ते एकाचवेळी समान हिस्सेदार होतील.
हिंदू स्त्रीची मिळकत :
हिंदू स्त्री ही तिच्या कब्जातील कोणतीही संपत्ती मर्यादित नव्हे, तर संपूर्ण स्वामित्वाने धारण करेल. तथापि मिळकत दान म्हणून किंवा मृत्युपत्राद्वारे किंवा कोणत्याही लेखाद्वारे किंवा दिवाणी न्यायालयाच्या हुकमान्वये किंवा आदेशान्वये किंवा एखाद्या निवाड्याद्वारे संपादित केलेली असेल, तर अशा संपत्तीला या कायद्यातील तरतुदी लागू पडत नाहीत.
विनामृत्युपत्र मृत हिंदू स्त्रीच्या संपत्तीची विल्हेवाट ठरविण्याचा क्रम व नियम-
1) पहिल्यांदा मुलगे व मुली (यात पूर्वमृत मुलगा वा मुलगी किंवा त्यांची अपत्ये) आणि पती यांच्याकडे सम प्रमाणात
- दुसऱ्यांदा पतीच्या वारसाकडे
- तिसऱ्यांदा माता किंवा पित्याकडे
- चौथ्यांदा पित्याच्या वारसाकडे
- शेवटी मातेच्या वारसाकडे
2) तथापि हिंदू स्त्रीला तिच्या पित्याकडून किंवा मातेकडून संपत्ती मिळालेली असेल आणि तिला मुले किंवा नातवंडे नसल्यास तिच्या पित्याच्या वारसांकडे जाईल.
3) हिंदू स्त्रीला तिच्या पतीकडून किंवा सासरकडून वारशाने मिळालेली कोणतीही संपत्ती, तिला मुले किंवा नातवंडे नसल्यास पतीच्या वारसांकडे जाईल. यात,
- क्रमाने एकाच नोंदीतील समाविष्ट असलेल्या वारसांना एकाच वेळी समान वारसा मिळेल
- हयात मुला- मुलींना पूर्वमृत मुलांचा हिस्सा धरून समान हिस्सा मिळेल
- कायद्याचे कलम 15 नुसार अस्तित्वात असलेले क्रम त्याचप्रमाणे असतील.
सख्ख्या नात्यातील वारसांना सापत्न नात्यातील वारसांपेक्षा प्रथम प्राधान्य मिळेल.
गर्भातील अपत्याचा हक्क :
विनामृत्युपत्र खातेदारांच्या मृत्युसमयी जर अपत्य गर्भात होते व नंतर जिवंत जन्मले असेल, तर त्याला जिवंत असलेल्या मुलाप्रमाणे अधिकार मिळतील.
द्वारा पोस्ट केलेले किसान येथे ८:२५ म.पू.
Vivekanand Ghodake १३ जून, २०१७ रोजी १०:४७ म.उ.
मयत व्यक्तीच्या पत्नीला ( एका पेक्षा जास्त असल्यास सर्व पत्नीना मिळुन् ) एक भाग
हयात असलेल्या प्रत्येक मुलाला अथवा मुलीला आणि हयात असल्यास आईला प्रत्येकी एक् भाग
जर मयत व्यक्तिचा मुलगा अथवा मुलगी तो हयात असतानाच निधन पावलेले असतील तर त्याना प्रत्येकी एक भाग.
जर मुलगा मयत असेल तर त्या मुलाच्या पत्नीला ( एका पेक्षा जास्त असल्यास त्या सगळ्याना मिळून ) त्याच्या मुलाला , मुलीला त्याच्या वाटणीचा समसमान भाग करून देण्यात यावे.
जर मुलगी मयत असेल तर त्या मुलीच्या मुलाला , मुलीला त्याच्या वाटणीचा समसमान भाग करून देण्यात यावे.
Akshay Nikhade १० जुलै, २०१७ रोजी १:५५ म.पू.
Uttam Jawale १३ मे, २०१८ रोजी ८:०० म.पू.
आजोबा थोरले आहेत त्यांना त्याच्या चुलतीने जमीन दिली आहे .चुलतीला कोणीही वारस नाही .कालांतराने चुल्तीचा मृत्यू झाला.चुल्तीची राहिलेली जमीन आजोबांनी सर्व भावांना समान हिस्स्याने दिली आहे .परंतु चुल्तीने मृतुपुर्वी दिलेली जमीन वाटप केली नाही ती त्यांनी त्यांच्या मुलाला दिली आहे .आज त्यांच्या भावाच्या मुलाने ती जमीन एकत्र कुटुंबातील आहे तिचे वाटप मिळावे असा दावा केला आहे .या संबधी मार्गदर्शन मिळावे
Unknown ५ जुलै, २०१८ रोजी १०:२८ म.उ.
आजोबांनी समान हिस्साने दिलेली जमिन एकत्र हिंदु कुंटुब कायद्याने वाटपच आहे चुलतीचीही त्या कायद्यातच येते म्हणुन भावाच्या मुलाला तिचे वाटप मागण्याचा अधिकार नाही .. हिंदु वारस कायदा पहा
Unknown ३० जून, २०१८ रोजी १:२९ म.पू.
मी जमीन घेतली असून ती जमीन भावाला 1991साली वाटून आलेली आहे आता बहीण सदर जमीनी वर दावा करत असून ती तिला मिळू शकते का
Unknown ५ जुलै, २०१८ रोजी ३:४२ म.पू.
शेतजमीन विकल्यानंतर वारस किती दिसानंतर दावा दाखल करू शकतात. १ मेजर २ मायनर
pramod dongare १० जुलै, २०१८ रोजी ५:२३ म.पू.
वडीलोपारजित जमीनीवर मामांनी हक्क धरला आहे. माझ्या आईला व मावशी च्या मुलाला (मावशी आजोबांच्या आधी मयत झाली आहे) जमिनीत हिस्सा देण्यासाठी नाकारत आहे, योग्य सल्ला द्यावा अशी विनंती.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
काय आहे माहितीचा अधिकार
समजून घ्या माहिती तंत्रज्ञानातील कायदा
असा आहे भ्रष्टाचार प्रतिबंध अधिनियम
मिरची बियाणे उत्पादनातून 33 लाखांची उलाढाल
शेतकऱ्यांनो, योजनांचा फायदा घ्या, पुढे जा...
पेरूची मिडो ऑर्चर्ड लागवड ठरली फायदेशीर
"ऍग्रोवन'च्या प्रदर्शनाला या आणि ट्रॅक्‍टर जिंका
वॉटरमार्क थीम. Blogger द्वारा समर्थित.


OBC had the hope that Keshav Maurya would be the CM केशव मौर्य मुख्यमंत्री होतील अशी ओबीसींना आशा होती | eSakal

केशव मौर्य मुख्यमंत्री होतील अशी ओबीसींना आशा होती
सोमवार, 4 जून 2018
ओम प्रकाश राजभर हे उत्तर प्रदेशातील भारतीय समाज पार्टीचे प्रमुख आहेत. त्यांच्या पक्षाचे चार आमदार निवडून आले असून, उत्तर प्रदेशात भाजप सोबत त्यांनी युती केली आहे. या युतीमुळेच त्यांना कॅबीनेट मंत्री बनविण्यात आले आहे.
लखनऊ : उत्तर प्रदेशातील पोटनिवडणूकीत विरोधकांनी केलेल्या एकजुटीमुळे भाजपाला कैराना आणि नूरपुर मध्ये पराभवाचा सामना करावा लागला. या पराभवामुळे उत्तर प्रदेश भाजपमधील गटतट समोर यायला सुरूवात झाली आहे. योगी आदित्यनाथ यांच्या मंत्री मंडळातील मंत्री ओम प्रकाश राजभर यांनी उत्तर प्रदेशचे उपमुख्यमंत्री केशव मौर्यांना मुख्यमंत्री न केल्यामुळेच भाजपची पिछेहाट सुरू झाल्याचे खळबळ जनक वक्तव्य केले आहे. मौर्यांना मुख्यमंत्री केले असते तर पोटनिवडणूकीत भाजपला हार माणावी लागली नसती. असे राजभर म्हणाले.
ओम प्रकाश राजभर हे उत्तर प्रदेशातील भारतीय समाज पार्टीचे प्रमुख आहेत. त्यांच्या पक्षाचे चार आमदार निवडून आले असून, उत्तर प्रदेशात भाजप सोबत त्यांनी युती केली आहे. या युतीमुळेच त्यांना कॅबीनेट मंत्री बनविण्यात आले आहे.
उत्तर प्रदेशात ओबीसी समाज मोठ्या प्रमाणावर आहे. त्यामुळेच मौर्य यांना भाजपचा ओबीसी चेहरा म्हणून पुढे आणले आहे. राजभर म्हणाले, "उत्तर प्रदेशातील ओबीसी समाजाने भाजपला साथ दिली कारण त्यांना मौर्य यांना मुख्यमंत्री बनवायचे होते. परंतु, योगी आदित्यनाथ यांना मुख्यमंत्री बनविण्यात आले. यामुळे बहुसंख्य ओबीसी समाज नाराज झाला होता. त्याचा परिणाम कैराना आणि नूरपुर मतदारसंघातील पोटनिवडणूकीत भाजपला मिळालेल्या पराभवात दिसून आला. भाजपने त्यांच्या पराभवाची कारणे शोधली पाहिजेत. राज्याच्या प्रमुखपदी योगी आदित्यनाथ यांना बसवायचे की केशव मौर्य यांना याचा निर्णय पक्षाने घ्यावा."
उल्हासनगरातील नगरसेवक राजेश वधारिया यांच्या आईचे निधन
उल्हासनगर - पालिकेतील अभ्यासू आणि शासकीय योजनांची इतंभूत माहिती महासभेसमोर ठेवणारे टीम ओमी कलानी गटातील नगरसेवक राजेश वधारिया यांच्या मातोश्री...
जितेंद्र भुरूक यांनी किशोरदांची गायली सलग 89 गाणी
मुंबईः जितेंद्र भुरूक यांनी पुणे-मुंबईतील भव्य वाद्यवृंदासह किशोरकुमार यांच्या 89व्या जयंतीचे औचित्य साधून त्यांची सलग 89 गाणी गात 'अगर तुम ना होते'...
परदेशातील आणि देशातील वायदे बाजारात कापसाची पीछेहाट
गेल्या आठवड्यात अमेरिकी वायदे बाजारात कापसाच्या किमतीत मोठी घसरण झाली. चीनच्या वायदे बाजारातही कापसाचे दर घटले. पाऊस, कापूस उत्पादन इत्यादी...
अल्पवयीन मुलीचा सामूहिक बलात्कार करून खून
उत्तर काशीः एका 12 वर्षीय मुलीचे अपहरण करून तिच्यावर सामूहिक बलात्कार करून खून केल्याची घटना उत्तर काशीमध्ये शुक्रवारी (ता. 17) घडली आहे. या घटनेचा...
अटलबिहारी वाजपेयींचे जीवन हीच राष्ट्रसंपत्ती
जळगाव : देशाचे माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांचे विचार, त्यांचे आमोघ वक्तृत्व मोठे होते. त्यांचे जीवन खऱ्या अर्थाने राष्ट्राची संपत्ती आहे....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


konkan news chandrakant patil मच्छीमारांच्या घरांच्या सातबाराबाबत सकारात्मक | eSakal

मच्छीमारांच्या घरांच्या सातबाराबाबत सकारात्मक
मंगळवार, 11 जुलै 2017
दाभोळ - कोकणपट्टी समुद्र किनाऱ्याजवळ राहणाऱ्या मच्छीमारांच्या राहत्या घरांचा व वहिवाटीच्या जमिनीचे सातबारा मच्छीमारांच्या नावे करावेत, या मागणीसाठी ५ जुलैला आमदार मनीषा चौधरी यांच्या नेतृत्वाखालील मच्छीमारांच्या एका शिष्टमंडळाने महसूल व बांधकाममंत्री चंद्रकांत पाटील यांची भेट घेतली. या प्रश्‍नाबाबत सरकार सकारात्मक असल्याचे महसूलमंत्री यांनी या शिष्टमंडळाला सांगितले.
दाभोळ - कोकणपट्टी समुद्र किनाऱ्याजवळ राहणाऱ्या मच्छीमारांच्या राहत्या घरांचा व वहिवाटीच्या जमिनीचे सातबारा मच्छीमारांच्या नावे करावेत, या मागणीसाठी ५ जुलैला आमदार मनीषा चौधरी यांच्या नेतृत्वाखालील मच्छीमारांच्या एका शिष्टमंडळाने महसूल व बांधकाममंत्री चंद्रकांत पाटील यांची भेट घेतली. या प्रश्‍नाबाबत सरकार सकारात्मक असल्याचे महसूलमंत्री यांनी या शिष्टमंडळाला सांगितले.
शेकडो वर्षांपासून समुद्रकिनारी वास्तव्य करून राहणाऱ्या मच्छीमार समाजाच्या जमिनी अद्यापही सातबारावर न आल्याने मच्छीमार समाजाचा निवारा आजपर्यंत वाऱ्यावरच राहिला आहे. त्यामुळे त्यांना अधिकृतपणे कोणत्याही शासकीय योजनांचा लाभ घेता येत नाही. महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवरील मोकळ्या शासकीय जागा या मच्छीमार व्यवसायासाठी राखीव ठेवण्यासंदर्भात ४ फेब्रुवारी १९८२ ला राज्य शासनाने एक परिपत्रक जारी केले होते. त्यामध्ये मच्छीमारांना जाळी सुकविणे, विणणे, मासे सुकविणे, बोटी शाकारणे, बोटींची दुरुस्ती करणे यासाठी गावालगतच्या सोईस्कर जागा महाराष्ट्र जमीन महसूल अधिनियम १९६६ मधील कलम २२ खालील तरतुदीनुसार विहीत करण्यास हरकत नसावी, असा निर्णय घेण्यात आला होता. सीआरझेड कायद्यातही या तरतुदींना मान्यता देण्यात आली आहे. वरील संदर्भ लक्षात घेऊन मच्छीमारांना सातबारा उतारे त्यांच्या नावे करण्याबाबतची अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेली मागणी पूर्ण करावी, अशी मागणी या शिष्टमंडळाने महसूलमंत्र्यांकडे केली.
महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी या संदर्भात विभागीय आयुक्‍त (कोकण) व कोकणातील सर्व जिल्हाधिकारी यांना अहवाल सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत.
यावेळी आमदार मनीषा चौधरी, भाजपचे रत्नागिरी जिल्हा सरचिटणीस केदार साठे, दापोली तालुकाध्यक्ष श्रीराम (भाऊ) इदाते, माजी जिल्हा परिषद सदस्य स्मिता जावकर यांच्यासह मच्छीमार नेते उपस्थित होते.
Maratha Kranti Morcha: मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी छावाच्या कार्यकर्त्यांचा आत्मदहनाचा प्रयत्न
उस्मानाबाद - मराठा आरक्षणासह विविध मागण्यांकरीता छावा संघटनेच्या सहा कार्यकर्त्यांनी सामुहीकपणे आत्मदहन करण्याचा सोमवारी (ता. 20) प्रयत्न केला....
उल्हासनगरातील नगरसेवक राजेश वधारिया यांच्या आईचे निधन
उल्हासनगर - पालिकेतील अभ्यासू आणि शासकीय योजनांची इतंभूत माहिती महासभेसमोर ठेवणारे टीम ओमी कलानी गटातील नगरसेवक राजेश वधारिया यांच्या मातोश्री...
निजामपूरकरांनी जागविल्या वाजपेयींच्या आठवणी...
निजामपूर-जैताणे (धुळे) : येथील ग्रामपंचायत कार्यालयात ग्रामस्थांतर्फे माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी सर्वपक्षीय...
केरळ आपत्तीग्रस्तांना वाडी वस्तीवरील शाळेकडून मदत
मंगळवेढा - केरळमध्ये निसर्गाच्या अवकृपेने झालेली वाताहात, आपत्तीग्रस्तांना पुन्हा सावरण्यासाठी मदतीचा हात देण्यात दै.सकाळ नेहमी अग्रेसर असते. सकाळ...
असहिष्णुता व असुरक्षतेच्या विरोधात महाराष्ट्र अंनिसचे ‘जवाब दो’ आंदोलन
पाली - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या निर्घुण खूनाला (ता.20) ऑगस्टला पाच वर्ष पूर्ण झाली. डॉ. दाभोलकर खूनप्रकरणातील सूत्रधार व कटाची प्रेरणा देणार्...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


suhas kirloskar's article in saptarang बदला है नूर, बदला है सूर... (सुहास किर्लोस्कर) | eSakal

बदला है नूर, बदला है सूर... (सुहास किर्लोस्कर)
रविवार, 21 मे 2017
पाश्‍चात्य संगीतात रूढ असलेला ‘स्केल-चेंज’ हा प्रकार हिंदी सिनेसंगीतात आणण्याचं श्रेय संगीतकार राहुलदेव बर्मन यांना जातं. सिनेमातल्या प्रसंगात दाखवला जाणारा बदल राहुलदेव बर्मन यांनी ‘स्केल-चेंज’ करून संगीताद्वारे अनेकदा साधलेला आहे. ‘या स्केल-चेंज’ प्रकारामुळं पूर्ण गाण्याचा सूर आणि नूर बदलतो.
पाश्‍चात्य संगीतात रूढ असलेला ‘स्केल-चेंज’ हा प्रकार हिंदी सिनेसंगीतात आणण्याचं श्रेय संगीतकार राहुलदेव बर्मन यांना जातं. सिनेमातल्या प्रसंगात दाखवला जाणारा बदल राहुलदेव बर्मन यांनी ‘स्केल-चेंज’ करून संगीताद्वारे अनेकदा साधलेला आहे. ‘या स्केल-चेंज’ प्रकारामुळं पूर्ण गाण्याचा सूर आणि नूर बदलतो.
‘मौ सम प्यार का रंग बदलता रहे... यूँही चलता रहे प्यार का कारवाँ’ हे ‘सितमगर’ या सिनेमातलं गाजलेलं गाणं (गीतकार ः ‘मजरूह’ सुलतानपुरी). ‘बदलता मौसम’ अर्थात बदलता ऋतू- म्हणजेच इथं उन्हाळा हिवाळा-पावसाळा या ढोबळ अर्थानं - संगीतातून कसा दाखवायचा तो बदलणार म्हणजे पूर्ण वातावरण बदलेल, पात्रांच्या भावना बदलतील, उन्हाळ्याचं रखरखीत ऊन्ह असेल, तर पावसाळा येऊन सगळीकडं हिरवळ दिसेल...मनोवस्थासुद्धा बदलेल. हे सगळं संगीतामधून दाखवताना संगीतकार राहुलदेव बर्मन यांनी दोन कडव्यांनंतर गाण्याची पट्टी (स्केल) बदलली आहे. आशा भोसले आणि किशोरकुमार गाण्याची सुरवात करतात खालच्या स्वरात, हळूच कानात सांगितल्यासारख्या आवाजात आणि शेवटचं कडवं वरच्या पट्टीमध्ये गातात. त्यामुळं या गाण्यात ‘बदलता मौसम’चा परिणाम संगीतातून साधला आहे. या गाण्यातला तबला आणि गिटारवरचा मिक्‍स रिदम ऐकण्यासारखा आहे.
‘सीता और गीता’ या सिनेमात नायक-नायिकेचं (संजीवकुमार-हेमामालिनी) भांडण होतं. एकमेकांना चिडवण्यासाठी ते गाण्यातून ‘कोई लडकी मुझे कल रात सपने मे मिली’ (गीतकार ः आनंद बक्षी) भांडतात. ते लुटुपुटूचं भांडण गाण्याच्या एका कडव्यानंतर संपतं आणि दोघंही एका सुरात गाऊ लागतात ः ‘अरे तुम ही मुझे कल रात सपने में मिली...’ सिनेमातल्या प्रसंगात झालेला हा बदल संगीतकार राहुलदेव बर्मन यांनी ‘स्केल-चेंज’ करून साधला आहे. त्यामुळं पूर्ण गाण्याचा सूर आणि नूर बदलतो. पाश्‍चात्य संगीतात रूढ असलेला ‘स्केल-चेंज’ हा प्रकार हिंदी सिनेसंगीतात आणण्याचं श्रेय राहुलदेव बर्मन यांना जातं. लता मंगेशकर आणि आशा भोसले यांनी गायलेल्या ‘पडोसन’ या सिनेमातल्या ‘मै चली मै चली’ या गाण्यात शेवटच्या कडव्यापूर्वी गाण्याची पूर्ण पट्टी बदलते आणि ते कडवं वरच्या स्वरात गायलं जातं. कडव्यापूर्वी अकॉर्डियनमधून स्केलबदलाला सुरवात होते. गाण्याची स्केल म्हणजे काय हे गंमत म्हणून बघायचं असेल, तर ‘पडोसन’मध्ये गुरू (किशोरकुमार) भोलाला (सुनील दत्त) गायला शिकवतो, तो धमाल प्रसंग बघण्यासारखा आहे.
स्केल-चेंज म्हणजे गाण्याच्या स्वरांचा पूर्ण समूह पुढं किंवा मागं नेऊन ठराविक अंतर बदलून गाणं. गायक गाण्याच्या ठराविक स्केलला (पट्टी) प्रमाण मानून सगळे स्वर लावतो. त्यामुळं किशोरकुमार आणि आशा भोसले गात असतील, तर ते दोघांना मान्य असलेल्या पट्टीमध्ये गात पुढचं मार्गक्रमण करतात. स्केल बदलताना पुढचा स्वर म्हणजे ‘रे’ किंवा ‘ग’ ला ‘सा’ मानून पुढचं गाणं गायलं जातं. म्हणजे पहिल्या पायरीपासून एक न मोजता दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या पायरीला एक मानून मोजायला सुरवात करायची. त्यामुळं पुढच्या सगळ्या पायऱ्यांचे क्रमांक बदलतील. सगळी गणितं बदलतील.
संगीतकार ए. आर. रहमान यांनीसुद्धा स्केल-चेंजचा वापर ‘पुकार’ (अनिल कपूर-माधुरी दीक्षित) या सिनेमातल्या गाण्यात प्रसंगानुसार केला आहे. ‘के सिरा सिरा’ याचा अर्थ ‘जो भी हो सो हो’ म्हणजेच ‘कशाला उद्याची बात’. शंकर महादेवन आणि कविता कृष्णमूर्ती यांनी गायलेलं हे गाणं माधुरी दीक्षित आणि प्रभू देवा यांच्या नृत्यासाठी बघण्यासारखं आहे. नायिका माधुरी दीक्षितचं नायक अनिल कपूरवर प्रेम आहे. त्यामुळं ती प्रेम म्हणजे काय हे सांगते आणि तिच्याबरोबर नृत्य करताना प्रभू देवा सांगतो ः ‘कभी किसी से प्यार न करना’. गाण्यातला प्रेमाबाबतचा हा वाद कवी-गीतकार जावेद अख्तर यांनी फार सुंदररीत्या शब्दबद्ध केला आहे. ‘प्रेमासाठी वाट्टेल ते करू,’ असं नायिका म्हणत असते. तिला तिच्या प्रियकराशिवाय काहीच दिसत नसतं. तेव्हाच दुसऱ्या कडव्यानंतर अजून एका नायिकेचं - नम्रता शिरोडकर हिचं- आगमन होतं. स्पर्धक आल्यावर माधुरीच्या प्रेमाच्या भावनेची जागा असूया घेते. मूड बदलल्यावर गाण्याचं स्केल बदलतं. सगळ्यांचा फोकस बदलतो. प्रेक्षकांनाही असं वाटतं, की हा माधुरीला सोडून दुसरा विचार का करत आहे स्केल-चेंज ही एक सांगीतिक कल्पना प्रसंगानुसार कशी वापरली जाते, हे महत्त्वाचं असतं.
स्केल-चेंजमधलं एक गाणं ऐकलं, की हा प्रकार काय आहे, हे लगेच समजतं. ‘कारवाँ’ या सिनेमात नायिका फसलेली आहे. अशा वेळी गाणं गावं लागत असेल तर एका स्केलमध्ये गायन कसं होईल अशा प्रसंगाला अनुसरून राहुलदेव बर्मन यांनी अनोखा प्रयोग केला आहे. प्रत्येक ओळीला स्केल-चेंज अशा प्रसंगाला अनुसरून राहुलदेव बर्मन यांनी अनोखा प्रयोग केला आहे. प्रत्येक ओळीला स्केल-चेंज आशा भोसले यांनी अप्रतिमरीत्या गायलेलं हे गाणं आहे ः ‘दैय्या मै कहाँ आ फसी, कैसी फसी  आशा भोसले यांनी अप्रतिमरीत्या गायलेलं हे गाणं आहे ः ‘दैय्या मै कहाँ आ फसी, कैसी फसी  रोना आवे ना आवे हसी, पापे बचा लो तुस्सी’. हीच ओळ परत गाताना आशा भोसले वरच्या स्वरात गातात. कडवं गाण्याच्या मूळ स्वरामध्ये, मुखडा परत आला की पुन्हा स्केल-चेंज. हे गाणं गायला अवघड आहे, त्यामुळं सहसा कोणत्याही जाहीर कार्यक्रमात हे गाणं गायचं धाडस कुणी करत नाही. आपल्यासारख्यांनी हे गाणं गायचा प्रयत्न केल्यास आशा भोसले यांची महती कळते आणि त्यांना आपोआपच मानाचा मुजरा केला जातो.
यानिमित्तानं भारतीय शास्त्रीय संगीतामधल्या ‘मूर्च्छना’ या तत्त्वाची ओळख करून घेता येईल. मूर्च्छना या तत्त्वानुसार गात असलेल्या एका रागाच्या षड्‌जाव्यतिरिक्त त्या रागाच्या दुसऱ्या स्वराला जर ‘सा’ मानलं आणि त्याच रागाचे स्वर गात राहिलं, तर एखादा वेगळा राग निघू शकतो. तो प्रत्येक वेळी निघेल असंही नाही; पण या मूर्च्छना-तत्त्वामुळं अनेक रागांची निर्मिती झाली असावी. याचं एक सुंदर उदाहरण म्हणजे ‘जसरंगी जुगलबंदी’. हा अनोखा गायनप्रकार शास्त्रीय गायिका अश्‍विनी भिडे-देशपांडे आणि शास्त्रीय गायक संजीव अभ्यंकर गातात, तेव्हा गायक किंवा गायिका स्वतःची स्वरपट्टी न बदलता आपापल्या स्वरात गातात. पुरुष आणि स्त्री यांची नैसर्गिक गाण्याची स्केल वेगवेगळी असते. साधारणपणे स्त्रियांचा मध्यम हा पुरुषाचा षड्‌ज असतो. गायिका जो राग गाते, तोच राग वरच्या स्केलमध्ये गायकानं गायला तर त्याच स्वरसमूहाचा दुसरा राग होतो. त्यामुळं चलन एकच असलं तरी दोन राग गायले जातात. स्त्री जो राग गाते, त्याच्या मध्यमातून जर दुसरा राग निघत असेल, तर तो राग पुरुष गाऊ शकतो आणि ते स्वर एकच असल्यामुळं एकमेकांना छेद देत नाहीत आणि एकत्र गायनाचा वेगळाच प्रभाव निर्माण होतो. शुद्ध धैवताचा.
ललत हा राग गायिका गात असेल तर या रागाच्या मध्यमाला गायकानं षड्‌ज मानल्यावर राग पूरिया धनाश्री होतो. दुर्गा रागाच्या मध्यमाला सा मानलं तर भूप राग होतो. अशा प्रकारे अश्‍विनी भिडे-देशपांडे या गात असलेल्या चंद्रकंस रागाच्या मध्यमाला संजीव अभ्यंकर षड्‌ज मानून गायला सुरवात करतात, तो राग मधुकंस होतो. सवाई गंधर्व महोत्सवात ऐकलेली अशा प्रकारची ‘जसरंगी जुगलबंदी’ संस्मरणीय होती. तांत्रिक तपशील समजला नाही तरीही गायनाचा हा प्रकार वेगळा श्रवणानंद देतो. माहिती घेऊन संगीत ऐकलं, तर वेगळीच अनुभूती मिळते.
‘जसरंगी जुगलबंदी’बद्दलची सविस्तर माहिती पंडित संजीव अभ्यंकर यांनी समजावून सांगितली, त्याबद्दल त्यांचे आभार.
जितेंद्र भुरूक यांनी किशोरदांची गायली सलग 89 गाणी
मुंबईः जितेंद्र भुरूक यांनी पुणे-मुंबईतील भव्य वाद्यवृंदासह किशोरकुमार यांच्या 89व्या जयंतीचे औचित्य साधून त्यांची सलग 89 गाणी गात 'अगर तुम ना होते'...
युवकांनी कायदा-सुव्यवस्था राखण्यास सहकार्य करावे : संदीप पाटील
जुन्नर - शांतता व प्रगतीसाठी सर्वांनी सतत प्रयत्नशील राहिले पाहिजे, प्रामुख्याने युवकांनी पुढे येवून प्रशासनास कायदा सुव्यवस्था राखण्यास सहकार्य...
श्रीदेवी यांची ऑनस्क्रिन बहीण अभिनेत्री सुजाता कुमार काळाच्या पडद्याआड
मुंबई : 'इंग्लिश विंग्लिश' सिनेमात दिवंगत अभिनेत्री श्रीदेवी यांच्या बहिणीची भूमिका करणाऱ्या अभिनेत्री सुजाता कुमार यांचं निधन झालं आहे. गेल्या काही...
अटलबिहारी वाजपेयींचे जीवन हीच राष्ट्रसंपत्ती
जळगाव : देशाचे माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांचे विचार, त्यांचे आमोघ वक्तृत्व मोठे होते. त्यांचे जीवन खऱ्या अर्थाने राष्ट्राची संपत्ती आहे....
Rajiv Gandhi: राजीव गांधींच्या जन्मदिनी त्यांच्या आठवणींना उजाळा
नवी दिल्ली : भारताचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या 74व्या जयंतीनिमित्त काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी, माजी अध्यक्षा सोनिया गांधी, मुलगी...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


MT5 सूचक | मोफत MetaTrader 5 निर्देशक डाउनलोड

सोमवारी, ऑगस्ट 20, 2018
लांबी निवड पर्याय Cronex_Impulse_MACD सूचक इनपुट घटके उपलब्ध: इनपुट ENUM_TIMEFRAMES कालावधी लागण्याची शक्यता आहे = PERIOD_H4; // दर्शक चार्ट कालावधीत (कालावधी लागण्याची शक्यता आहे) The indicator requires Cronex_Impulse_MACD.mq5 indicator...
लांबी निवड पर्याय CyberCycle सूचक इनपुट घटके उपलब्ध: इनपुट ENUM_TIMEFRAMES कालावधी लागण्याची शक्यता आहे = PERIOD_H4; // दर्शक चार्ट कालावधीत (कालावधी लागण्याची शक्यता आहे) The indicator requires CyberCycle.mq5 indicator...
ColorSchaffMomentumTrendCycle निर्देशक दीपवृक्षावर एक क्रम म्हणून लागू. दीपवृक्षावर ColorSchaffMomentumTrendCycle अल्गोरिदम प्रक्रिया संबंधित किंमत timeseries एक परिणाम म्हणून दिसून. In many...
आज ताज्या डाउनलोड (2018 प्रकाशन)
आपण सध्या इन झाला नाहीत.
» आपला संकेतशब्द हरवला
MT4 चलन डॅशबोर्ड डाउनलोड करा
MT5Indicator.com MetaTrader साठी निर्देशक हजारो लायब्ररी आहे 5 MQL5 विकसित. याची पर्वा न बाजार (परदेशी चलन, सिक्युरिटीज किंवा वस्तू बाजार), निर्देशक सोपे समज एक उपलब्ध स्वरूपात कोट प्रतिनिधित्व मदत.
आमच्याशी संपर्क साधा: संपर्क[येथे]mt5indicator.com
MT4 चलन डॅशबोर्ड डाउनलोड करा
मुलभूत भाषा सेट करा


AMAR PURANIK : CHAUPHER...|अमर पुराणिक : चौफेर... AMAR PURANIK : CHAUPHER, अमर पुराणिक : चौफेर: बिहारच्या जनतेची सत्वपरिक्षा

राष्ट्रीय धोरणाबाबत कॉंग्रेसचे हीन राजकारण
एंडरसनला पळवण्यास जबाबदार कोण
) नेत्यांची वेल्थ गेम
अणू दुर्घटना: नुकसानभरपाई विधेयक
दरिद्रयाच्या खाईत रुततोय देश
इंधन दरवाढ हे सरकारी षड्‌यंत्र
सुवर्ण महोत्सवी महाराष्ट्राची दुर्दशा
मुश्रिफांनी तोडले अकलेचे तारे...
निकालांची दशा आणि दिशा
नितीन गडकरी : स्वयंसेवक ते पक्षाध्यक्ष
देशोद्धार गांधी-नेहरू घराण्यांनीच केला काय
वक्तव्यांचे परिमाण आणि परिणाम
वर्गवार्‍यांत अडकले जणगणनेचे राजकारण
मातृ-पितृसेवेचा रोटरी क्लबचा पुण्यप्रद उपक्रम
पारशी नववर्षारंभ : ‘पतेती’
नितीन गडकरी : स्वयंसेवक ते पक्षाध्यक्ष
सोलापूरची उद्योग भरारी : १ »
सोलापूरची उद्योग भरारी : २ »
हिमालया टेक्स्टाईल्स : वस्त्रोद्योगातील गौरीशंकर
सोलापूरची उद्योग भरारी : ३ »
उद्योगरत्न ए.जी. पाटील : एक नीतिमान कर्मयोगी
बंग उद्योग समूह : तत्त्वनिष्ठ, बहुआयामी परंपरा
रिचवुड फर्निचर : ग्राहकांच्या घरात आणि मनात
सोलापूरची उद्योग भरारी : ४ »
बँक ऑफ महाराष्ट्र : ग्राहकांच्या सामर्थ्याचे प्रतीक
आशाताई : एक सृष्टिगांधर्वी
...मौत भी मै शायराना चाहता हूँ|
मेघदूत : आषाढस्य प्रथम दिवसे...
मेहदी हसन : अबके हम बिछडे
गुरु तेग बहादुर सिंह
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे निवडक विचार »
हिंदुस्थान : स्वा. सावरकरांचे विचार
खरा सनातन धर्म कोणता
सिद्धयोग संवर्धक नारायणकाका ढेकणे
नानाजी देशमुख : एक ‘राजर्षी’
बुद्धीबळ भिष्माचार्य : भाऊ पडसलगीकर
भारतीय अणु संशोधनाचे प्रणेते होमी भाभा
जेऊरकरांच्या ‘अश्‍वत्था’खाली संगणक ज्ञानयज्ञ
के.एल.ई.चा कर्नाटक, महाराष्ट्रातील शैक्षणिक यज्ञ
इंडियन मॉडेल स्कूल : ज्ञान, संस्कारांचा समन्वय
शैक्षणिक धोरणांनींच (बी)घडवला देश
फक्त कायदे करुन काय होणार
गर्भाशयाच्या शस्त्रक्रियेला पर्याय ‘बलून थेरपी’
बँकिंग क्षेत्रातील तंत्रज्ञानाची क्रांती
जलवायू परिवर्तन व भारताची भूमिका
चीनची सामरिकनिती आणि भारताविषयी धोरणे
शीतयुद्धाचा नवा पवित्रा : सायबरकावा
राजकीय : अमर पुराणिक
•चौफेर : अमर पुराणिक•
बिहारमध्ये केवळ भाजपाला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी नीतिश कुमारांचे जनता परिवाराजवळ जाणे, कॉंग्रेस, कम्युनिस्टाशी युती करण्याचा प्रयत्न करणे हे त्यांच्या राजनैतिक उद्देशाला अनुकुल नाही. सकारात्मक राजकारणाची ही लक्षणं नाहीत आणि नकारात्मक राजकारण आता चालण्याची शक्यता कमीच आहे. भाजपाला विकासाच्या मुद्द्यावर ही निवडणूक जिंकावी लागणार आहे. भाजपाला बिहारच्या जनतेला अश्‍वस्त करावे लागणार आहे. एकंदर ही निवडणूक म्हणजे बिहारच्या जनतेची खरी सत्वपरिक्षा ठरणार आहे.
बिहार विधानसभा निवडणूका जवळ येत आहेत. निवडणूकीला आणखी काही महिने बाकी असले तरी निवडणूकीची राळ आत्तापासूनच उडायला सुरुवात झाली आहे. खरे तर बिहारच्या राजकारणाला गती दोन वर्षांपुर्वीच आली होती जेव्हा नरेंद्र मोदी यांची भाजपाने २०१४ च्या लोकसभा निवडणूकीच्या अध्यक्षपदी निवड केली होती. त्यांची निवड झाल्यानंतर आठवड्‌याभरातच बिहारचे मुख्यमंत्री नीतिश कुमार यांनी जदयुची १७ वर्षांची भाजपाशी असलेली युती तोडली होती. तेव्हा अनेक लोकांनानीतिश कुमार यांची मानसिकता कळाली नाही. त्यांच्यासाठी भाजपा आणि मोदी वेगळे वेगळे होते का नीतिश कुमारांनी जी कारणं सांगितली ती कोणालाही पटली नाहीत. ती कारणे लोकांना बेईमानीची वाटली. त्याची फळे लोकसभेच्या निवडणूकीत नीतिश कुमारांना भोगावी लागली. जदयुचे केवळ दोनच खासदार निवडून आले. त्यामुळे हताश होऊन त्यांनी मुख्यमंत्रीपदाचा राजिनामा दिला आणि त्यांचे विश्‍वासू जितनराम मांझी यांना मुख्यमंत्रीपदी बसवले होते. पण, नंतर ते आपल्या मोहाला मुरड घालू शकले नाहीत, केवळ ९ महिन्यातच त्यांनी जितनराम मांझी यांची उचबांगडी करुन पुन्हा सत्ता आपल्या हाती घेत मुख्यमंत्रीपदी आरुढ झाले. याच महत्त्वाकांक्षेने त्यांनी आपले कट्टर विरोधक आणि चारा घोटाळ्यात झारखंड उच्च न्यायालयाकडून शिक्षा झालेल्या लालूप्रसाद यादव यांच्याशी हातमिळवणी करुन बिहारच्या जनतेला बुचकळ्यात टाकले.
बिहारचे राजकारण अतिशय गुंतागुंतीचे असते. तेथे आत्तापर्यंत जातीच्या राजकारणाची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. १९९० पासून २००५ पर्यंत तेथे लालूप्रसाद यादव यांचे आणि राबडीदेवी यांची सत्ता होती आणि २००५ पासून नीतिश कुमार यांची सत्ता आहे. यात मागासवर्गीय राजकारणाचे समीकरण महत्त्वपुर्ण ठरले आहे. मागासवर्गीयांची मते लालू आणि नीतिश कुमार यांना कायमच खुणावत होती पण केवळ त्याजोरावर सत्ता मिळवणे शक्य नव्हते. त्यामुळे लालूप्रसाद यादव यांनी मुसलमानांची व्होट बँक आपल्याकडे ठेवली होती. तर नीतिश कुमार यांनी मागासवर्गीयांबरोबरच उच्च जाती आणि इतर मागासवर्गीयांची मतपेटी आपल्या ताब्यात ठेवली होती. पण दोघांचीही भीस्त मागासवर्गीयांच्या मतावरच होती. गेली २५ वर्षे याच सामाजिक ध्रुवीकरणाभोवती बिहारचे राजकारण चालत आले आहे. आता हे दोघेही एकत्र आले आहेत, मग दूसर्‍यांसाठी काय शिल्लक राहिले याच दृष्टीकोणातून २०१४ ची लोकसभा निवडणूक भाजपाच्या ऐतिहासिक विजयाच्या कुतुहलाचा विषय ठरली आहे. आता प्रश्‍न हा पडतो की काय भारतीय जनता पक्ष बिहार विधानसभा निवडणूकीत तशीच यशस्वी घोडदौड करेल काय
याचे उत्तर शोधताना दोन गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतात. एक म्हणजे, राजद आणि जदयूची राजकीय युती सामाजिक स्थरावरही एकत्रित येईल काय आणि दूसरी गोष्ट म्हणजे भाजपाला विरोध करण्याच्या आधारावर राजद आणि जदयूची झालेली युती बिहारच्या निवडणूकीच्या रणनीतीत मतदारांवर प्रभाव पाडू शकेल काय आणि दूसरी गोष्ट म्हणजे भाजपाला विरोध करण्याच्या आधारावर राजद आणि जदयूची झालेली युती बिहारच्या निवडणूकीच्या रणनीतीत मतदारांवर प्रभाव पाडू शकेल काय लालू-नीतिश कुमार यांची युती ही कृत्रिम आणि बळजबरीची किंवा नाईलाजाने झालेली युती आहे. लालूप्रसाद यादव यांनी नाईलाजाने हे विष प्यावे लागल्याचे जाहीरपणे म्हंटले आहे. पण त्यांचे कार्यकर्ते आणि मतदार हे विष प्यायला तयार होतील काय हा महत्त्वाचा प्रश्‍न आहे. कायम एकमेकांविरुद्ध लढलेले राजद आणि जदयूचे कार्यकर्ते अचानकच एकत्र येण्यास तयार होणे थोडे अवघडच आहे. कारण निवडणूका या कार्यकत्यांच्या एकीवर आणि बळावरच जिंकता येतात.
यात अजून एक महत्त्वपुर्ण बाब आहे की, आता मागासवर्गीयांवर लालू आणि नीतिश कुमार यांचा एकाधिकार राहिलेला नाही. कारण आता त्यातील पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याकडे म्हणजेच भाजपाकडे मोठा हिस्सा गेला आहे. कारण नरेंद्र मोदी हे देखिल मागासवर्गीयच आहेत. शिवाय आता भाजपा केवळ सवर्णांचा पक्ष राहिलेला नाही, तर तो आता मागासवर्गीयांचा पक्ष झाला आहे. कारण गेल्या लोकसभा निवडणूकीत बिहारमध्ये भाजपाला मागासवर्गीयांचे प्रचंड मोठ्‌याप्रमाणात समर्थन मिळाले आहे. अर्थातच नीतिश आणि लालू दोघांनाही याचा पुरेपूर अंदाज असणारच आहे आणि ते यामुळे चिंतीतही असतील. पण नीतिश कुमार यांची भाजपाविरोधी रणनीती मतदारांच्या गळी उतरेल की नाही हे आत्ता सांगणे अवघड आहे. पण एक नक्की की पंतप्रधान मोदी यांच्या गेल्या एक वर्षातील कार्याचा फायदा नक्कीच भाजपाला मिळेल.
बिहारच्या जनतेने लालूप्रसाद यादव यांच्या जंगलराजपासून मुक्तता मिळवण्यासाठी जदयू-भाजपा युतीच्या हाती सत्ता दिली होती. ती बिहारमधील एका नव्या युगाची सुरुवात ठरली होती. भाजपा-जदयू युतीच्या काळात बिहार वेगाने विकास साधत होता. या विकासाची फळे थोडी का होईना बिहारच्या जनतेने चाखली आहेत. पण मोदींना पंतप्रधानपदाचा उमेदवार नाकारत नीतिश कुमार यांनी भाजपाशी काडीमोड घेतला आणि तेथून बिहारचा विकास खुंटला. आता नीतिश कुमारांनी पुन्हा त्याच जंगलराज देणार्‍या लालूंची संगत केली आहे. जनता पुन्हा त्यांच्यावर विश्‍वास ठेवेल का याचे उत्तर निवडणूकीनंतरच मिळणार आहे. मोदी यांनी पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यापासून विकासाची जी घोडदौड सुरु केली आहे ती पाहता बिहारच्या जनतेला मोदींकडून खूप अपेक्षा आहेत आणि त्यांना विश्‍वासही आहे की मोदीच बिहारचा विकास साधू शकतील. शिवाय लालूंशी युती केल्यानंतर आता जर नीतिश कुमार पुन्हा मुख्यमंत्री झाले तर त्यांना लालू देतील तितकेच स्वातंत्र असणार आहे. ते स्वतंत्रपणे निर्णय घेऊ शकणार नाहीत. यदाकदाचित लालूप्रसाद यादव यांनी आपण पिलेल्या विषाचा हिशेब जर नीतिश कुमार यांना अचानक मागितला तर काय होईल याचे उत्तर निवडणूकीनंतरच मिळणार आहे. मोदी यांनी पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यापासून विकासाची जी घोडदौड सुरु केली आहे ती पाहता बिहारच्या जनतेला मोदींकडून खूप अपेक्षा आहेत आणि त्यांना विश्‍वासही आहे की मोदीच बिहारचा विकास साधू शकतील. शिवाय लालूंशी युती केल्यानंतर आता जर नीतिश कुमार पुन्हा मुख्यमंत्री झाले तर त्यांना लालू देतील तितकेच स्वातंत्र असणार आहे. ते स्वतंत्रपणे निर्णय घेऊ शकणार नाहीत. यदाकदाचित लालूप्रसाद यादव यांनी आपण पिलेल्या विषाचा हिशेब जर नीतिश कुमार यांना अचानक मागितला तर काय होईल पुन्हा बिहारमध्ये जंगलराज भाग दोन सुरु होईल याची धास्ती बिहारच्या जनतेला आहे. त्यामुळे आता बिहारची जनता अस्मिता, जातीय राजकारण या पलिकडे जाऊन विकास आणि सुशासनाच्या राजकारणाला साथ देईल अशी शक्यता जास्त आहे. विशेषत: नवी पीढी जातीयवादी राजकारणाला खतपाणी घालण्याची शक्यता नाही.
बिहारमध्ये केवळ भाजपाला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी नीतिश कुमारांचे जनता परिवाराजवळ जाणे, कॉंग्रेस, कम्युनिस्टाशी युती करण्याचा प्रयत्न करणे हे त्यांच्या राजनैतिक उद्देशाला अनुकुल नाही. सकारात्मक राजकारणाची ही लक्षणं नाहीत आणि नकारात्मक राजकारण आता चालण्याची शक्यता कमीच आहे. भाजपालाही आता केवळ विकासाच्या मुद्द्यावर ही निवडणूक जिंकावी लागणार आहे. भाजपाला बिहारच्या जनतेला अश्‍वस्त करावे लागणार आहे की, भाजपा राष्ट्रीय पक्ष आहे. केंद्रातही भाजपाचीच सत्ता आहे त्याचा फायदा बिहारला होईल, भाजपा चांगले प्रशासन देईल. या शिवाय भाजपा-जदयू युतीच्या काळातील विकास कामांचे स्मरण बिहारच्या जनतेला करुन दिले आणि एक दिलाने जर भाजपाने ही निवडणूक लढवली तर भाजपाचे पारडे जड होईल यात शंका नाही. शिवाय रामविलास पासवान यांचा लोजपा, उपेंद्र कुशवाह याचा लोकसमता पार्टी आणि जितनराम मांझी यांचा हिंदुस्तान अवाम मोर्चा यांच्याशी युती हा ही एक मजबूत आधार भाजपाला राहील. एकंदर ही निवडणूक म्हणजे बिहारच्या जनतेची खरी सत्वपरिक्षा ठरणार आहे.
होमी भाभा यांची जन्मशताब्दी भारतीय अणु संशोधनाचे प्रणेते होमी भाभा •अमर पुराणिक भारताच्या अणुऊर्जा विकासकार्यक्रमाचा पाया रचण्याच्या काम...
भारताच्या अभ्युदयाचा मार्ग ‘सिद्धयोग’
भारताच्या अभ्युदयाचा मार्ग ‘सिद्धयोग’ सिद्धयोग संवर्धक प.पू. नारायणकाका महाराज ढेकणे यांचे महत्कार्य • अमर पुराणिक प.पू. नारायणकाका महा...
पारशी नववर्षारंभ : ‘पतेती’
•अमर पुराणिक• मानवतेच्या धर्मात सर्वात जास्त महत्त्व माणुसकीचे. ही माणुसकी जपणारी माणसे आजच्या जगात दुर्मिळच. हूमत-पवित्र विचार, हूकत-...
आतंकवाद आणि त्याचा सामना
आतंकवाद आणि त्याचा सामना आतंकवादाच्या समस्येने संपूर्ण जगच त्रस्त आहे, भयभीत आहे. अमेरिकेसारख्या बलाढ्य राष्ट्रालाही, ज्याच्याजवळ सर्वाधिक...
महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर महापरिनिर्वाणदिन
महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर महापरिनिर्वाणदिन अमर पुराणिक ६ डिसेंबर १९५६ साली दिल्लीत अलीपूर रोड येथील निवासस्थानी निद्रावस्थेतच बाबासाहेब...
|| वंदे मातरम ||
कॉंग्रेसला शेतकर्‍यांची नव्हे तर सत्तासुंदरीची चिं...
भारत-मध्य अशिया संबंधाचा नवा अध्याय
‘डिजिटल इंडिया’: मोदी सरकारचं क्रांतिकारी पाऊल
अन्वयार्थ : तरुण विजय (4)
आंतरराष्ट्रीय : अमर पुराणिक (19)
ऐतिहासिक : अमर पुराणिक (8)
औद्योगिक : अमर पुराणिक (10)
कै. नानासाहेब वळसंगकर (3)
दिल्ली दरबार: रविंद्र दाणी (1)
दिल्ली दिनांक : रवींद्र दाणी (4)
पंचनामा : भाऊ तोरसेकर (47)
परराष्ट्र : अमर पुराणिक (6)
पर्यटन : प्रा. ए. डी. जोशी (1)
प्रहार : दिलीप धारुरकर (5)
भाष्य : मा.गो. वैद्य यांचे लेख (16)
मुस्लिमजगत : मुजफ्फर हुसैन (2)
राजकीय : अमर पुराणिक (63)
राष्ट्ररक्षा : व्रि. हेमंत महाजन (1)
राष्ट्रीय : अमर पुराणिक (31)
विज्ञान-तंत्रज्ञान : अमर पुराणिक (3)
विश्‍वसंचार : मल्हार कृष्ण गोखले (2)
व्यक्ती विशेष : अमर पुराणिक (4)
शैक्षणिक : अमर पुराणिक (7)
सडेतोड : अरुण रामतीर्थकर (56)
सामाजिक : अमर पुराणिक (19)
सांस्कृतिक : अमर पुराणिक (17)


सीमाप्रश्नासाठी एकेकाळचे मित्र झाले कट्टर शत्रू - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » बेळगांव » सीमाप्रश्नासाठी एकेकाळचे मित्र झाले कट्टर शत्रू
सीमाप्रश्नासाठी एकेकाळचे मित्र झाले कट्टर शत्रू
बाबुराव ठाकुर पंतप्रधानांना म्हणतात, ‘मी तुमच्यासाठी हार आणला नाही’
स्वातंत्र्य चळवळीत राष्ट्रीय नेत्यांची मोठय़ा प्रमाणावर धरपकड झाली. त्यापैकी काही नेत्यांना कारागृहात डांबण्यात आले. नाशिक येथील तुरुंगात स्व. मोरारजी देसाई आणि स्व. बाबुराव ठाकुर एकाच कोठडीत होते. तब्बल दोन ते अडीच महिने हे उभयता एकत्र होते. साहजिकच संबंध आपुलकीचे होते. मात्र, संयुक्त महाराष्ट्राचा लढा आणि सीमाप्रश्नावेळी बाबुराव ठाकुर यांनी मुंबई राज्याचे मुख्यमंत्री मोरारजी देसाई यांना आपल्या लेखणीतून झोडपून काढण्याचे सत्र सुरू केले व या प्रश्नामुळेच कटूता निर्माण झाली. सीमावासियांचे कट्टर दुष्मनच अशी मोरारजींची संभावना सुरू केली.
1977 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर पंतप्रधान म्हणून मोरारजी देसाई यांनी देशाची सूत्रे स्वीकारली. त्यावेळीही बाबुराव ठाकुर यांनी त्यांचे अभिनंदन केले नाही की शुभेच्छाही दिल्या नाही. 1978 च्या कर्नाटक विधानसभेच्या निवडणुकीवेळी जनता पक्षाच्या प्रचारासाठी मोरारजी देसाई 11 फेब्रुवारी 1978 ला बेळगावला आले होते. पंतप्रधान झाल्यानंतर पहिलीच भेट म्हणून सांबरा विमानतळावर त्यांचे कडेकोट बंदोबस्तात आगमन झाले.
हेलिकॉप्टरमधून खाली उतरताच मान्यवरांनी भले मोठे पुष्पहार घालून मोरारजींचे स्वागत केले. बाबुराव ठाकुर यांच्याशी पंतप्रधानांनी हस्तांदोलन केले. त्यावेळी बाबुराव ठाकुर म्हणाले, ‘मी तुमच्यासाठी हार आणलेला नाही,’ यावर मोरारजी म्हणाले, ‘संयुक्त महाराष्ट्र झाल्याशिवाय आपण मला कसा हार घालणार यावेळी सर्वत्र हशा पिकला.
दुसरे एक उदाहरण देता येईल. सदाशिवराव कान्होजी तथा एस. के. पाटील हे त्या काळातील मुंबईचे अनभिषिक्त राजे. ते मूळचे मालवणचे. मुंबई महापौरपद सलग तीन वेळा मिळवून त्यांनी आपला दबदबा साऱया कोकणात निर्माण केला होता. देशभक्त शंकरराव गवाणकर यांनीच स. का. पाटील यांना शिक्षणासाठी मदत केली होती. श्रीमती माई ठाकुर यांचे वडील अर्थात बाबुराव ठाकुर यांचे सासरे या पार्श्वभूमीवर स. का. पाटील व बाबुराव ठाकुर यांच्यात स्नेहपूर्ण संबंध होते. तरीदेखील सीमाप्रश्नाबाबत विरोधी भूमिका घेतलेल्या स. का. पाटील यांची या संदर्भात कठोर भूमिका होती. मुंबई ही केंद्रशासित ठेवावी अशी स. का. पाटील यांची भूमिका, तर मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे, या धोरणावर बाबुराव ठाकुर यांची भूमिका ठाम होती. पंडित नेहरूंच्या निकटवर्ती वर्तुळात असलेल्या स. का. पाटील यांच्या संदर्भातही बाबुराव ठाकुर यांनी मोरारजीभाईंप्रमाणेच रोखठोक पवित्रा स्वीकारला होता.
या पार्श्वभूमीवर स्व. बाबुराव ठाकुर यांचा स्वाभिमानी बाणा शंभर नंबरी सोन्यासारखा खणखणीत होता. कट्टर विरोधक बनून पंतप्रधान येथे आल्यानंतर त्यांना पुष्पहारही न घालण्याची त्यांची भूमिका आजच्या कार्यकर्त्यांना आदर्श नव्हे काय
गर्लगुंजीत वीटभट्टय़ांवरील झोपडपट्टीत आगीचे तांडव
लक्ष विचलित करून 80 वषीय वृद्धेची फसवणूक
गोकाक येथे 63 जुगाऱयांना अटक
हॉटेल व्यावसायिकाची गोळी झाडून आत्महत्या
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या पत्रात काश्मीरचा उल्लेखच नाही
क्रिकेटर गौतम गंभीर भाजपाच्या वाटेवर
अभिनेत्री कंगना राणावतविरोधात पोलिसात तक्रार
डॉ.दाभोळकरांचे मारेकरी राज्य करत आहेत – तुषार गांधी
पीएनबी घोटाळा : निरव मोदी ब्रिटनमध्येच
भाजपाच्या संगीता खोत सांगलीच्या महापौरपदी
वीरेंद्र तावडे आणि अमोल काळेच्या आदेशावरूनच डॉ.दाभोळकरांवर गोळ्या झाडल्या-सीबीआय
आजचे भविष्य सोमवार दि. 20 ऑगस्ट 2018
संशयित तिघांमध्ये एक हॉटेल व्यावसायिक
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


झाले मोकळे आकाश: लव्ह ऍट फर्स्ट साईट ...

इथे (अ)नियमितपणे ललित काही लिहायचा विचार आहे. मूड असला आणि सवड मिळाली म्हणजे मी असलं काही तरी लिहिते. त्यामुळे फार नियमित काही नवं आलं नाही तरी समजून घ्याल.
लव्ह ऍट फर्स्ट साईट ...
सध्या दिवसच असे आहेत, की यांच्याकडे बघाल तर प्रेमातच पडाल. त्यांचे मोहक रंग आणि ताजेपणा भुरळ पाडल्याखेरीज राहणार नाहीत तुम्हाला. काय घेणार आणि काय सोडणार ... सगळंच हवं. मग आपल्याला काय पाहिजे आहे, काय करायचंय याचा विवेक राहतो बाजूला.
बघा आता तुम्हीच ...
तूला खरं सांगते जरा दोन दिवस आधि टाकली असतीस नं पोस्ट तर सॉलीड निषेधले असते मी... पण परवा इथल्या मॉलातून लाल कोराच्या मेथीच्या सुंदर जूड्या २, पालकाची जुड्या ३, कोथिंबीर (सुंदर), दोडकी, मक्याची ताजी कणसं, फ्लॉवर पानासहित :) , शेवग्याच्या ताज्या (हे फार फार महत्त्वाचे) शेंगा , लालबुंद टोमॅटो, ई.ई. मनसोक्त खरेदी केलीये आणि ४-५ दिवसान्नी आई येतीये , तिला ’ बाकि काही आणू नकोस फक्त सोबत भाजी आण ’ असे सांगितलेय :).... त्यामूळे सध्या मी ’श्रीमंत’ आहे गं अगदी
काहिही म्हण पण लव्ह ऍट फर्स्ट काय नं लास्ट काय, ते हेच :)... हिरवं सोनं, लय भारी
आवडली गौरे पोस्ट... १०० पैकी १०० मार्क तूला
तन्वी, अग ही पोस्ट खास तुझ्यासाठी. आज आई आणि मी भाजी आणायला मंडईत गेलो, आणि भाजी बघूनच मी आईला म्हटलं, आज मी भाजीचे फोटो पाठवणार तन्वीला :)
:p मी आज सिटीलाईट मार्केट मधून चंदेरी पापलेट, गुलाबी कोलंबी आणि काळ्याभोर तिसऱ्या आणल्या  मला पण अगदी हाच अनुभव आला...म्हणजे अगदी लव्ह अॅट फर्स्ट साईट  मला पण अगदी हाच अनुभव आला...म्हणजे अगदी लव्ह अॅट फर्स्ट साईट
नुकतीच गावदेवी मार्केटच्या प्रेमात अखंड बुडून आलेय मोजक्या मोजक्या भाज्यांकडे. :(
गौरे, अगदी लव्ह ऎट फर्स्ट आणि अखंड हेच खरं
तन्वीशी सहमत... हिरवं सोनं, लय भारी
अनघा, हिवाळ्यात ही खरी मजा असते ना ग फक्त मला मासळीतलं काही कळत नाही, त्यामुळे बघता क्षणी प्रेमात पडेन का नाही काय माहित :)
श्रीताई, खरंय. हिरवं सोनं.
आणि आपल्या भाजीबाजारातल्या खरेदीची गंमतच वेगळी. पल्याडला फार्मर्स मार्केट असलं तर गोष्ट वेगळी, नाही तर "ताई पेरू फार सुंदर आलेत आज, घ्याच तुम्ही. पुढच्या रविवारपर्यंत संपून जातील" म्हणून आग्रह कोण करणार
गौरी मला शाकाहारी (पण) आवडतं पण तरी या पोस्टवर कमेंट काय द्यावी हे कळत नव्हतं....पण आता इतकं मात्र म्हणेन की यावरून प्रेरणा घेऊन अनघाबाईंनी त्यांची पोस्ट नाही टाकली हे बरं केलं नाहीतर उगाच जीव (जास्त) वरखाली व्हायचा...अनघे, वाचतेस नं...:D
अपर्णा, अग तुझ्या फार्मव्हिलेच्या भाज्या असतील ना ... याहूनही ताज्या ताज्या
आता कुठे ग..आलं हिवाळा तब्येत सांभाळा..आणि हो अग यावर्षी फार्मविलेला कल्टी कारण पिल्लू आलं होतं न...पाहू म्होरल्या टायमाला काय जमत का...
हम्म अपर्णा, बरोबर आहे. या वर्षी तुला संधी नसेल मिळाली. आता उन्हाळ्यात खायला मिळातील तुला स्वतः लावलेल्या ताजा भाज्या. :)
छायाचित्र प्रासंगिक Profound thoughts from empty mind ;) भटकंती हिरवाई नस्त्या उठाठेवी पुस्तक कविता काऊचिऊच्या गोष्टी जगतांना दिनविशेष जर्मनी ओरिसा भाषांतर रेघोट्या किडेमाकोडे भाषा सिनेमा श्री लंका तिबेट
शमा - ए - महफ़िल
माझे भारत भ्रमण ...
~ बालभारती - मराठी कविता ~
ब्लॉग - मोगरा फुलला
मिनिट्स ऑफ द मिटिंग
ज्वाला जशा उसळती ...
लव्ह ऍट फर्स्ट साईट ...


esakal news competitive exam series upsc mpsc #स्पर्धापरीक्षा -भारताची पहिली एकात्मिक संरक्षण-संदेशवहन प्रणाली | eSakal

#स्पर्धापरीक्षा -भारताची पहिली एकात्मिक संरक्षण-संदेशवहन प्रणाली
शनिवार, 17 जून 2017
स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी महत्त्वाच्या विषयांवरील लेख www.esakal.com वर प्रसिद्ध करण्यात येत आहेत.
भारताची पहिली एकात्मिक संरक्षण संदेशवहन प्रणाली संरक्षण मंत्री मनोहर पर्रीकर यांच्या हस्ते 30 जून 2016 रोजी कार्यान्वित करण्यात आली. यामुळे भारतीय लष्कर, नौदल, हवाई दल आणि विशेष सैन्य तुकड्यांकडील (Special Forces Command) संवेदनशील माहितीचे एकमेकांना आदानप्रदान करणे सुलभ होणार आहे. यामुळे आणीबाणीच्या प्रसंगी जलद गतीने निर्णय घेऊन त्यांची अंमलबजावणी करणे शक्‍य होणार आहे. तीनही सैन्यदलांसाठीची ही पहिलीच सामाईक संदेशवहन यंत्रणा आहे.
एकात्मिक संरक्षण - संदेशवहन प्रणालीची वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे
ही एक धोरणात्मक यंत्रणा असून तिचा विस्तार संपूर्ण भारतभर करण्यात आलेला आहे.
भारतीय सैन्यदलाकडे उपलब्ध असलेली ही सर्वात मोठी संदेशवहन प्रणाली आहे.
या प्रणालीद्वारे उच्च दर्जाच्या व्हिडिओ Video), ऑडिओ (Audio) स्वरूपातील माहितीचे आदानप्रदान करणे शक्‍य होणार आहे.
वेगवेगळ्या लष्करी वाहनांवरही ही प्रणाली बसविणे शक्‍य आहे.
या प्रणालीची निर्मिती एच.सी.एल. इन्फोसिस्टिमस् HCL Infosystems) या कंपनीने केली आहे. ही कंपनी पूर्वीपासूनच भारतीय संरक्षण क्षेत्राशी निगडित असून, यापूर्वी "एअर फोर्स नेटवर्क' (Air Force Network) ही प्रणाली कार्यान्वित करण्यासाठी भारतीय हवाई दलास या कंपनीने साह्य केले होते.
नॅशनल सिक्‍युरिटी गार्ड (National Security Guard), इंडो-तिबेटियन सीमा दल, विशेष सीमा दल (Special Frontier Force), कमांडो बटालियन फॉर रिझॉल्युट ऍक्‍शन कोब्रा (Commando Battalion for Resolute Action), विशेष संरक्षण दल Special Protection Group), हवाईदलांतर्गत कार्यरत असणारे "गरुड कमांडो दल' या भारताच्या विशेष सैन्य तुकड्या आहेत.
स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी महत्त्वाच्या विषयांवरील आणखी लेख वाचा -
#स्पर्धापरीक्षा - 'पीएसएलव्ही' अग्निबाणाचे प्रक्षेपण
#स्पर्धापरीक्षा - 'आयएनएस चेन्नई'
#स्पर्धापरीक्षा - 'झिरो डिफेक्ट झिरो इफेक्ट' योजना
#स्पर्धापरीक्षा - मनरेगा योजना
#स्पर्धापरीक्षा - भारताची संपूर्ण स्वदेशी उपग्रह यंत्रणा 'नाविक'
#स्पर्धापरीक्षा - भारताचे रणगाडा विरोधी नाग क्षेपणास्त्र
#स्पर्धापरीक्षा - राष्ट्रीय फलोत्पादन अभियान
#स्पर्धापरीक्षा - भारत आणि ब्रिक्स परिषद
#स्पर्धापरीक्षा - भारत आणि रशियादरम्यान संरक्षण, ऊर्जा क्षेत्रांत करार
#स्पर्धापरीक्षा - प्रधानमंत्री पीक विमा योजना
#स्पर्धापरीक्षा - अलिप्ततावादी चळवळीविषयी
#स्पर्धापरीक्षा - रिओ ऑलिंपिक स्पर्धा 2016
#स्पर्धापरीक्षा - गुगल प्रोजेक्ट लून
#स्पर्धापरीक्षा -'स्टॅंड अप इंडिया' योजना
#स्पर्धापरीक्षा - बौद्धिक संपदा हक्क धोरण
#स्पर्धापरीक्षा - 'कृषी विज्ञान केंद्र ज्ञान तंत्र' पोर्टल
उमर खालिदवरील गोळीबारप्रकरणी दोघांना अटक
नवी दिल्ली : जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातील (जेएनयू) विद्यार्थी नेता उमर खालिद याच्यावरील गोळीबारप्रकरणी दिल्ली पोलिसांनी आज (सोमवार) दोघांना अटक केली...
दिव्यांगांसाठी काम करणाऱ्या तज्ञांनी सतत सजग राहण्याची गरज - रक्षा देशपांडे
हडपसर - दिव्यांगाचे शिक्षण, प्रशिक्षण आणि पुर्नवसन क्षेत्रात कार्य करणा-या तज्ञ व्यक्तींनी सातत्याने नवीन ज्ञान मिळविण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे....
दाभोलकरांना अभिवादन करण्यासाठी राज्यभरातून कार्यकर्ते एकत्र
पुणे : अंधश्रद्धा निर्मुलन समितीचे अध्यक्ष डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या हत्येला आज (ता. 20) 5 वर्ष पूर्ण झाली असून त्यांच्या स्मृतीला अभिवादन...
अवैध वाळूचे "नेक्‍सस' सामान्यांच्या जिवावर
गेल्या आठवड्यात अवैध वाळू वाहतुकीने आणखी एक बळी गेला.. यावेळचा अपघात महामार्गावरील नव्हता, तो होता नदीपात्राजवळीलच एका छोट्या मार्गावरील.. बळी जाणारा...
शाहूवाडी तालुक्‍यात आज शाळा बंद आंदोलन
शाहूवाडी - तालुक्‍यातील जिल्हा परिषद शाळांमधील शिक्षकांची रिक्त पदे तत्काळ भरावीत, यासाठी तालुक्यातील जिल्हा परिषद व पंचायत समितीच्या...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


नोव्हेंबर १ - विकिपीडिया

<< नोव्हेंबर २०१८ >>
सो मं बु गु शु श र
३ ४ ५ ६ ७ ८ ९
१० ११ १२ १३ १४ १५ १६
१७ १८ १९ २० २१ २२ २३
२४ २५ २६ २७ २८ २९ ३०
नोव्हेंबर १ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील ३०५ वा किंवा लीप वर्षात ३०६ वा दिवस असतो.
१ ठळक घटना आणि घडामोडी
ठळक घटना आणि घडामोडी[संपादन]
१७६२ - स्पेंसर पर्सिव्हाल, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान
१७७८ - गुस्ताफ चौथा एडॉल्फ, स्वीडनचा राजा
१८६५ - मॉँटी बाउडेन, ईंग्लिश क्रिकेट खेळाडू
१९१८ - शरद तळवलकर, मराठी चित्रपट अभिनेते
१९२३ - ब्रुस डूलँड, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू
१९२६ - जेराल्ड स्मिथसन, ईंग्लिश क्रिकेट खेळाडू
१९४० - रमेश चंद्र लाहोटी, भारताचे सरन्यायाधीश
१९५१ - क्रेग सर्जियन्ट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू
१९६४ - कोसला कुरुप्पुअराच्छी, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू
१९६८ - अक्रम खान, बांगलादेशचा क्रिकेट खेळाडू
१९७० - शर्विन कॅम्पबेल, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू
१९७३ - ऐश्वर्या राय, भारतीय अभिनेत्री
१९७४ - व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण, भारतीय क्रिकेट खेळाडू
१९८७ - इलिआना डिक्रुझ, भारतीय अभिनेत्री
१९४५ - डॉ.नरेंद्र दाभोलकर, संस्थापक महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती
१३९१ - आमाद्युस सातवा, सव्हॉयचा राजा
१७०० - कार्लोस दुसरा, स्पेनचा राजा
१८९४ - अलेक्झांडर तिसरा, रशियाचा झार
मृतक दिन - मेक्सिको
राष्ट्र दिन - अल्जीरिया
स्वातंत्र्य दिन - अँटिगा आणि बार्बुडा
राज्य स्थापना दिन - केरळ, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश,हरियाणा
ऑक्टोबर ३० - ऑक्टोबर ३१ - नोव्हेंबर १ - नोव्हेंबर २ - नोव्हेंबर ३ - नोव्हेंबर महिना
बीबीसी न्यूजवर नोव्हेंबर १ च्या विशेष घटना (इंग्रजी मजकूर)
वर्षातील महिने व दिवस
आज: ऑगस्ट १९, इ.स. २०१८
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ९ जून २०१८ रोजी १६:५८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


अरबी समुद्रातील शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची उंची कमी होणार - Pimpri Chinchwad Bulletin

नगरसेवक सय्यद मतीन याला केवळ मारलेच नसते, तर त्याचे हातपाय तोडले…
दृष्टिहिनही करू शकणार रस्त्यांवरील खड्ड्यांच्या तक्रारी; सुविधा उपलब्ध करण्याचे सरकारचे आदेश
मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गावर वेगमर्यादेचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर कॅमेऱ्याची नजर
आता लोकसभा निवडणूक झाल्यास भाजप सत्ता राखणार का
उमेदवारांना शपथपत्रात उत्पन्नाचा स्त्रोत आणि तपशील देणे बंधनकारक – राज्य निवडणूक…
भिमाकोरेगाव दंगल प्रकरण; पिंपरीतील आंदोलकांचे अटकसत्र थांबवण्याची पोलीस आयुक्तांकडे मागणी
पिंपरी-चिंचवड पोलिस आयुक्तालयाने खाते उघडले; सराईताकडून पिस्तूल आणि दुचाकीचोरांकडून साडेसात लाखांचा…
पुणे शहर पोलिस दलातील एक सहायक आयुक्त, २६ पोलीस निरीक्षक पिंपरी-चिंचवड…
पुणे ग्रामीण पोलिस दलातील २३ अधिकारी कर्मचारी पिंपरी-चिंचवड पोलीस आयुक्तलयात वर्ग
पिंपरी-चिंचवडमध्ये नागपंचमी उत्साहात साजरी
आकुर्डीतील तरुणीला लग्नाचे आमिष दाखवून शिरगावातील भक्त निवासात केला बलात्कार
देहूरोडमध्ये ट्रेलरचा ब्रेक फेल होऊन अपघात; चार वाहनांचे नुकसान
गोळीबारातील आरोपीला पाठलाग करुन पकडल्याने हिंजवडीतील दोघा पोलिस कर्मचाऱ्यांना आयुक्त पद्मनाभन…
बाप आणि मुलीच्या नात्याला काळीमा फासणारे कृत्य: देहूरोडमध्ये नराधम बापाचा अल्पवयीन…
रहाटणीतील ‘त्या’ बसचालकाचा खून अवघ्या ८०० रुपये आणि ‘मेमरी कार्ड’साठी
संत तुकाराम नगरमध्ये घरफोडी; पावनेदोन लाखांचा ऐवज चोरट्यांनी केला लंपास
भोसरीत पार्किंगला लावलेली दुचाकी चोरट्यांनी पळवली
चाकणमध्ये मोबाईलच्या दुकानात चोरी; पावनेचार लाखांचे मोबाईल चोरट्यांनी केले लंपास
मोशीत आई वडिलांसोबत नवीन फ्लॅट बघण्यासाठी गेलेल्या मुलाचा तलावात बुडून मृत्यू
चाकणमध्ये उसने दिलेले पैसे परत मागीतले म्हणून मित्रानेच केली मित्राला मारहाण
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
दाभोलकर स्मृतिदिन; पुण्यात ‘जवाब दो’ मोर्चाचे आयोजन
पुण्यात बाप विचित्र वागतो म्हणून मुलानेच केला बापाचा खून
डॉ. नरेंद्र दाभोलकर हत्येप्रकरणी सचिन अंदुरेला वेळ मारून नेण्यासाठी अटक; अंदुरेच्या…
कोंढव्यात फ्लॅटला आग; सिक्युरिटी इनचार्ज आणि सिक्युरिटी ऑफिसरमुळे वाचले दोघांचे प्राण
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
सांगलीच्या महापौरपदी संगीता खोत, तर उपमहापौरपदी धीरज सूर्यवंशी यांची निवड
अभिनेत्री कंगना राणावत विरोधात खार पोलिस ठाण्यात तक्रार
हिंदुत्ववादी अतिरेक्यांशी संबंध असल्याने शिवसेनेचा माजी नगरसेवक श्रीकांत पांगारकरला अटक
आमदार हर्षवर्धन जाधव यांचा नवीन पक्ष काढण्याचा निर्णय रद्द
पंतप्रधान मोदींचे इम्रान खान यांना चर्चेचे आमंत्रण; पाकिस्तानचा दावा
शिरोमणी अकाली दल आगामी निवडणुका स्वतंत्र लढवणार; भाजपला धक्का
कपिल देव यांच्याशी माझी तुलना नको – हार्दिक पांड्या
आशियाई क्रीडा स्पर्धा ; १० मी. एअर रायफल प्रकारात दीपककुमारला रौप्यपदक
यूपीएससी न देताच केंद्रात नोकरी; १० पदांसाठी सहा हजार अर्ज
अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमचा निकटवर्तीय जबीर मोतीला लंडनमध्ये अटक
भारत- पाकमध्ये शांतता हाच वाजपेयींचा खरा सन्मान- इम्रान खान
नासाच्या ‘पार्कर सोलार प्रोब’ यानाची सूर्याच्या दिशेने झेप
विराटला कर्णधार म्हणून स्वत:ला सिद्ध करण्यास वेळ लागेल- क्लाइव्ह लॉयड
येमेनमध्ये दहा वर्षांच्या मुलावर लैंगिक अत्याचार; तिघा आरोपींना भरचौकात गोळ्या घालून…
Home Maharashtra अरबी समुद्रातील शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची उंची कमी होणार
अरबी समुद्रातील शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची उंची कमी होणार
मुंबई, दि. १६ (पीसीबी) – अरबी समुद्रातील छत्रपती शिवाजी महाराज स्मारकाच्या बांधकामाचा खर्च कमी करण्यासाठी राज्य सरकारने आराखड्यात बदल केले आहेत. त्यानुसार महाराजांच्या पुतळ्याची उंची ७.५ मीटरने कमी करण्यात येणार आहे. मात्र, तलवारीची उंची प्रस्तावित आराखड्यापेक्षा वाढवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यामुळे एकूण उंची कमी होणार नाही.
राज्य सरकारच्या प्रस्तावित आराखड्यानुसार पुतळ्याची उंची एकूण १२१.२ मीटर होती. यामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अश्वारुढ पुतळ्याची उंची ८३.२ मीटर आणि तलवारीची उंची ३८ मीटर होती.
दरम्यान, पुतळ्याची उंची ८३.२ ऐवजी कमी करुन ७५.७ मीटर करण्यात येणार आहे. तलवारीची उंची ३८ मीटर ऐवजी ४५.५ मीटर करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यामुळे पुतळ्याची एकूण उंची कमी होणार नसून १२१.२ मीटरच राहणार आहे. स्मारकाची एकूण उंची २१० मीटर असणार आहे.
Previous articleफलटण येथील पालखी तळावर दोघा भाविकांना विजेचा धक्का लागल्याने मृत्यू
Next articleकाळेवाडीत सिमेंटचा गट्टू डोक्यात घालून टेम्पो चालकाचा खून
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
सांगलीच्या महापौरपदी संगीता खोत, तर उपमहापौरपदी धीरज सूर्यवंशी यांची निवड
अभिनेत्री कंगना राणावत विरोधात खार पोलिस ठाण्यात तक्रार
हिंदुत्ववादी अतिरेक्यांशी संबंध असल्याने शिवसेनेचा माजी नगरसेवक श्रीकांत पांगारकरला अटक
आमदार हर्षवर्धन जाधव यांचा नवीन पक्ष काढण्याचा निर्णय रद्द
पाकप्रेमाचा इतका उमाळा असेल, तर सिध्दूने पाकिस्तानातून निवडणूक लढवावी – शिवसेना
भिमाकोरेगाव दंगल प्रकरण; पिंपरीतील आंदोलकांचे अटकसत्र थांबवण्याची पोलीस आयुक्तांकडे मागणी
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
आकुर्डीतील तरुणीला लग्नाचे आमिष दाखवून शिरगावातील भक्त निवासात केला बलात्कार
रूपयाची सत्तरी पार; अखेर मोदी सरकारने करून दाखवले – काँग्रेस
यूपीएससी न देताच केंद्रात नोकरी; १० पदांसाठी सहा हजार अर्ज
आता मुंबईप्रमाणे राज्यातील इतर ठिकाणच्या पोलिसांना मालकी हक्काची घरे मिळणार
सांगलीच्या महापौरपदी संगीता खोत, तर उपमहापौरपदी धीरज सूर्यवंशी यांची निवड
मराठी बातम्या देणारा हक्काचे व्यासपीठ  मराठी अस्मिते साठी सदेव तत्पर
३रा मजला, पी. जे. चेंबर, आंबेडकर चौक, पिंपरी, पुणे
पंधरा लाखात मराठा समाज विकत घेतला काय, सिन्नरमध्ये सहाने- बनकर यांच्यामध्ये...
शिवसेनारूपी सावित्रीमुळे सरकार टिकून; विरोधकांची टीका