About Us

सस्नेह निमंत्रण 'राष्ट्रीय पुस्तक सप्ताह' समारोप सोहळा
कहाणी वडाच्या लाडक्या मुलाची
नान्युकी आणि सेम्बा जातीच्या लोकांमध्ये मोठं भयंकर युद्ध चालू होतं. दोघांमध्ये फरक एवढाच होता की, नान्युकी जातीचे लोक डोक्याच्या उजव्या बाजूला भांग पाडायचे...
अ‍ॅम्स्टरडॅमच्या प्रयोगशाळेत ए.क्यू. खान याने पहिले पाऊल टाकण्याच्या सुमारे वीस वर्षे आधीच अमेरिकेचे तेव्हाचे अध्यक्ष ड्वाइट डी. आयसेनहॉवर यांनी...
नमस्कार , मला महादेव मोरे आणि आनंद यादव यांचे कथासंग्रह खूप दिवसापासून वाचायची इच्छा होती.आणिही पुस्तके संग्रही पाहिजे होती. आमचे काका म्हणजे महावीर जोंधळे यांनी मला डायरेक्ट मेहता पब्लिकेशनला भेट द्यायला सांगितले .आणि google search करता मला अगदी सगळी म्हणजे सगळी पुस्तके भेटली.मग एकदाचे मेहता पब्लिकेशन गाठलेच.पुस्तकांचा खजिनाच भेटला.भरपूर आणि मनसोक्त खरेदी केली .आता परत जाणार आहेच.रिसेप्शनिस्ट असणा-या मुलीने अगदी अगत्याने स्वागत करुन क्षणार्धात मला जी निवडक पुस्तके हवी होती ती दिली.पाच वर्षासाठी सभासद नोंदणी केल्यामुळे भरघोस discount पण भेटला. Thanks to Mehta Publishing House , माझा हा अनुभव खूप छान होता.आता या पुस्तकांसोबत मेहता पब्लिकेशनशी सुद्धा एक नाते जडले आहे.कारण माझ्या शंकर पाटील, व्यंकटेश माडगुळकर, महादेव मोरे या सगळ्या आवडत्या लेखकांची पुस्तके Mehata publishing house चीच आहेत.🙂☺☺ ०२.०६.१८ ...Read more
२३.०३.१८ रोजी लीना सोहोनी यांनी अनुवादित केलेल्या तीन पुस्तकांच्या प्रकाशन सभारंभाच्या निमित्ताने लेिका सुधा मूर्ती यांचे विचार ऐकण्याची संधी वाचकांना प्राप्त करून दिल्याबद्दल आपल्याला शतशः धन्यवाद. ...Read more
आपल्याकडून दर्जेदार पुस्तके वाचनास मिळतात. साधारण मराठी वाचकांना समजण्यास, वाचनास इंग्रजी पुस्तके खपच अवघड वाटतात, अशा कथा आपण खूपच सोप्या पद्धतीने एकापाठोपाठ आम्हास उपलब्ध करून दिल्याबद्दल मी आपले आभार मानतो. ...Read more
महाराष्ट्रात जे काही मोजकेच पण दर्जेदार प्रकाशक आहेत. त्यात मेहता पब्लिशिंग हाऊसचा नंबर फार वर आहे. ारण आजपर्यंत आपल्या प्रकाशनाच्या बॅनरखाली अनेक दर्जेदार साहित्यिकांची पुस्तके आम्हा वाचकापर्यंत पोहोचली आहेत. अक्षरांचा सुयोग्य आकार व टाईप व्याकरणदृष्ट्या अचुक लेखन, पुस्तकासाठी वापरात असलेला कागदाचा दर्जा हा नेहमीच सर्वोत्कृष्ट. पुस्तकामध्ये संदर्भानुसार मोजकेच, पण आवश्यक चित्रे आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे पुस्तकांची मजबूत बांधणी. ही आणि अशी अनेक गुणवैशिष्ट्ये धारण करणारी आपल्या प्रकाशनाची पुस्तके संपूर्ण महाराष्ट्राच्या वैयक्तिक, सार्वजनिक ग्रंथालय, वाचनालयापासून तमाम पुस्तकप्रेमी व्यक्तीच्या कपाटाची शोभा म्हणजे मेहता प्रकाशनाची पुस्तकं. हे समीकरण गेल्या कित्येक वर्षापासून मी पाहत आलो आहे. ...Read more


cycle purchase rates सायकल खरेदीच्या दरावरून संभ्रम | eSakal

सायकल खरेदीच्या दरावरून संभ्रम
सोमवार, 22 मे 2017
नागपूर - जिल्हा परिषद समाजकल्याण विभागाच्या सायकल खरेदीचा चौकशी फसलेला चाक अखेर सहा महिन्यानंतर बाहेर निघाला. पण, आता जुन्या आणि नवीन सायकल खरेदीच्या दरावरून संभ्रम निर्माण झाला आहे.
नागपूर - जिल्हा परिषद समाजकल्याण विभागाच्या सायकल खरेदीचा चौकशी फसलेला चाक अखेर सहा महिन्यानंतर बाहेर निघाला. पण, आता जुन्या आणि नवीन सायकल खरेदीच्या दरावरून संभ्रम निर्माण झाला आहे.
जिल्हा परिषद समाजकल्याण विभागाअंतर्गत ८० लाख रुपयांच्या निधीतून विद्यार्थ्यांना सायकलचे वाटप करण्यात येणार आहे. खरेदी प्रक्रियेवरून वाद निर्माण झाल्याने ही प्रक्रिया लांबणीवर गेली होती. सहा महिन्यांनंतर सायकल खरेदीची चौकशी पूर्ण झाली. त्यानंतर नुकतेच सीईओंनी सायकल वाटपाची प्रक्रिया सुरू करण्याचे निर्देश दिले. आधीच्या खरेदीत प्रतिसायकलचे दर ५ हजार ४०० रुपये होते. त्याची निविदादेखील ५ डिसेंबरच्या जीआरपूर्वी झाली होती. पण, आता शिक्षण विभाग व समाजकल्याण विभागातर्फे जवळपास १ कोटी रुपयांच्या निधीतून विद्यार्थ्यांना सायकलचे वाटप केले जाणार आहे. मात्र, आता लाभार्थ्यांना थेट सायकलचे वाटप न करता नवीन नियमानुसार थेट लाभार्थी विद्यार्थ्यांच्या खात्यात पैसे जमा केले जाणार आहे. त्यासाठी
शासनाने प्रतिसायकलचा दर ४ हजार १०० रुपये निश्‍चित केला आहे. या दरानुसार लाभार्थ्यांच्या खात्यात पैसे जमा केले जाणार आहेत. मात्र, आधीच्या सायकल खरेदीचा दर ५ हजार ४०० व आता शासनाने निर्धारित केलेल्या सायकलचा दर ४ हजार १०० रुपये जाहीर केला आहे. त्यामुळे सायकलच्या दरात जवळपास १३०० रुपयांचा फरक असल्याने काही सदस्य आणि लाभार्थ्यांमध्ये यावरून संभ्रम निर्माण झाला आहे. आधीच्या सायकल खरेदीचे दर एवढे अधिक कसे असा सवालदेखील काही सदस्यांनी उपस्थित केला आहे. सीईओंनी सायकल वाटपाचे आदेश दिले असले तरी अद्याप प्रत्यक्षात सायकल वाटपाला सुरुवात झालेली नाही. त्यामुळे सायकलपासून विद्यार्थी लांबच असल्याचे चित्र आहे.
केरळ आपत्तीग्रस्तांना वाडी वस्तीवरील शाळेकडून मदत
मंगळवेढा - केरळमध्ये निसर्गाच्या अवकृपेने झालेली वाताहात, आपत्तीग्रस्तांना पुन्हा सावरण्यासाठी मदतीचा हात देण्यात दै.सकाळ नेहमी अग्रेसर असते. सकाळ...
दिव्यांगांसाठी काम करणाऱ्या तज्ञांनी सतत सजग राहण्याची गरज - रक्षा देशपांडे
हडपसर - दिव्यांगाचे शिक्षण, प्रशिक्षण आणि पुर्नवसन क्षेत्रात कार्य करणा-या तज्ञ व्यक्तींनी सातत्याने नवीन ज्ञान मिळविण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे....
महाआरोग्य शिबीरात पुरंदरच्या १४,२१२ रुग्णांना तपासणीसह उपचाराचा लाभ
सासवड (पुणे) - पुणे जि.प.सदस्य रोहीत पवार यांच्या पुढाकारातून व जिल्हा परीषदेच्या आरोग्य विभागातर्फे घेतलेल्या महाआरोग्य शिबीरात पुरंदर तालुक्यातील...
अवैध वाळूचे "नेक्‍सस' सामान्यांच्या जिवावर
गेल्या आठवड्यात अवैध वाळू वाहतुकीने आणखी एक बळी गेला.. यावेळचा अपघात महामार्गावरील नव्हता, तो होता नदीपात्राजवळीलच एका छोट्या मार्गावरील.. बळी जाणारा...
पावसाळ्यातही वाळूचा बेसुमार उपसा
जळगाव ः पावसाळ्यात नदीला पाणी असल्याने सर्वच वाळू ठेके बंद असतात. मात्र, यंदा पाऊस नसल्याने गिरणा नदीला पूर आलेला नाही. यामुळे गिरणा नदीपात्रातील...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


गांधीनगर - विकिपीडिया

• उंची ५७ चौ. किमी
• घनता १,९५,८९१ (२००१)
• त्रुटि: "382 010" अयोग्य अंक आहे
गांधीनगर हे भारताच्या गुजरात शहराची राजधानी आहे. अहमदाबाद जवळचे हे शहर पूर्वनियोजित आराखड्याप्रमाणे वसवण्यात आलेले आहे.
इतिहास • भूगोल • लोकसभा मतदारसंघ • गुजराती भाषा •
केशूभाई पटेल • अमरसिंह चौधरी • नरेंद्र मोदी • माधवसिंह सोळंकी • बळवंतराय मेहता • शंकरसिंह वाघेला • नरेंद्र मोदी • आनंदीबेन पटेल • विजय रूपाणी
अंबिका नदी • नर्मदा नदी • तापी नदी • दमण गंगा नदी • पूर्णा नदी • साबरमती नदी
भारताच्या राज्ये आणि प्रदेशांच्या राजधानीची शहरे
आंध्र प्रदेश: हैदराबाद हरियाणा: चंदिगढ महाराष्ट्र: मुंबई राजस्थान: जयपूर अंदमान आणि निकोबार: पोर्ट ब्लेर
अरुणाचल प्रदेश: इटानगर हिमाचल प्रदेश: शिमला मणिपूर: इम्फाल सिक्किम: गंगटोक चंदिगढ: चंदिगढ
आसाम: दिसपूर जम्मू आणि काश्मीर: श्रीनगर मेघालय: शिलॉँग तामिळनाडू: चेन्नई दादरा आणि नगर-हवेली: सिल्वासा
बिहार: पटना झारखंड: रांची मिझोरम: ऐझॉल त्रिपुरा: आगरताळा दिल्ली: दिल्ली
छत्तीसगड: रायपूर कर्नाटक: बंगळूर नागालँड: कोहिमा उत्तर प्रदेश: लखनौ दमण आणि दीव: दमण
गोवा: पणजी केरळ: तिरुअनंतपुरम ओरिसा: भुवनेश्वर उत्तराखंड: डेहराडून लक्षद्वीप: कवरत्ती
गुजरात: गांधीनगर मध्य प्रदेश: भोपाळ पंजाब: चंदिगढ पश्चिम बंगाल: कोलकाता पुडुचेरी: पुडुचेरी
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ३ एप्रिल २०१३ रोजी १९:१५ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


औरंगाबाद Archives | Mumbai Manoos

जालना: भोकरदन-जाफ्राबाद मार्गावर भरधाव टेम्पोने दुचाकीस्वाराला चिरडले
शुध्दीवर आल्यावर सहाय्यक पोलीस आयुक्त यांचा पहिला प्रश्न, दंगल शांत झाली का
औरंगाबाद हिंसाचारावरून शिवसेना-एमआयएमची एकमेकांवर चिखलफेक
गोपनीय शाखा भजे खायला गेली होती की हप्ते गोळा करायला; विखे पाटलांचा सवाल
औरंगाबाद हिंसाचारामध्ये काही पोलीस आणि पोलीस अधिकारी गंभीर जख्मी
लग्नाच्या सहाव्या दिवशी देवदर्शनासाठी गेलेल्या नवरदेवासह, दोघे अपघातात ठार
कॉपी करु दिली नाही म्हणून विद्यार्थ्याचा आत्महत्येचा प्रयत्न
खोतकरांचे आव्हान: बाण ‘अर्जुना’च्या हाती आणि वध ‘दानवा’चा होईल
भाजपासोबत अजिबात युती नाही उध्दव ठाकरेंनी ठणकावले
औरंगाबादेत शिवसेना खासदारा विरोधात, शिवसेना आमदाराचा बंड का
औरंगाबाद जिल्हा परिषदचे सीईओ आर्दड यांची अहमदनगरला बदली, पवनीत कौर नव्या...
जिल्हाधिकारी नवलकिशोर राम यांची पुणे जिल्हाधिकारी पदावर बदली
औरंगाबादेत आंबेडकर जयंतीच्या मिरवणुकीत तरूणाची भोसकून हत्‍या
इमारतीवरून उडी मारलेल्या ‘त्या’ विद्यार्थ्याचा पहाटे मृत्यू
कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…
महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर
आज दुपारी 1 वा होणार बारावीचा निकाल जाहीर
सीएसएमटी स्टेशनवरील सोलापूर एक्सप्रेसच्या डब्याला आग
बारावी बोर्डाच्या परीक्षेचा निकाल उद्या ३० मे ला
कृषीमंत्री ‘पांडुरंग फुंडकर’ यांचं हृद्य विकाराच्या झटक्याने दु:खद निधन…
महाराष्ट्र बारावीचा निकाल जाहीर
आज दुपारी 1 वा होणार बारावीचा निकाल जाहीर


CALL: 0240-2320444

दुष्काळाचे ओझे राज्यावर टाकून केंद्र नामानिराळे
राज्य सरकारच्या २८ फेब्रुवारी २०१८ च्या अध्यादेशानुसार ५० पैसे पेक्षा कमी आणेवारी असलेल्या खरीपाच्या ३५७७ गावांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती असून तेथे सर्व प्रकारच्या सवलती लागू कराव्यात असा आदेश देण्यात आला असल्याचे विभागीय आयुक्त पुरुषोत्तम भापकर यांनी सांगितले. केंद्राने डिसेंबर २०१६ मध्ये सौम्य आणि मध्यम दुष्काळाचे ओझे राज्य सरकारवर तर टाकलेच पण तीव्र दुष्काळ असल्याचे पाच शास्त्रीय निकषाच्या आधारावर सिद्ध झाले तरच राष्ट्रीय आपत्ती निवारण निधीतून मदत मिळेल असे स्पष्ट केले आहे.
यावर्षीची दुष्काळी स्थिती मोठी चमत्कारिक आहे. औरंगाबाद जिल्ह्यात सरासरी पाऊसमान कमी झाल्यामुळे त्या ठिकाणी दोनशेच्यावर टँकर्स तैनात आहेत. याशिवाय नांदेड, हिंगोली, परभणी, लातूर या जिल्ह्यांमध्ये पाऊसमान बरे असले तरी मध्यम प्रकल्पात पाणीसाठा नाही. जिथे पाऊस सरासरीपर्यंत झाला किंवा जिथे सरासरीपेक्षा कमी झाला, दोन्ही ठिकाणी स्थिती सारखीच भीषण आहे. सरकारने जुन्या आणेवारी आणि पैसेवारी पद्धती निकालात काढण्याचा धाडसी निर्णय घेतला खरा पण २०१६ च्या केंद्र सरकारच्या मार्गदर्शक सूचनांमुळे मराठवाड्यासारख्या दुष्काळी भागावर वेगळेच सुलतानी संकट कोसळले आहे. गंभीर दुष्काळ असल्याचे शास्त्रीय निकषावर जाहीर करा अन मगच मदत मागा असा फतवाच जणु या मार्गदर्शक सूचनेत काढण्यात आलेला आहे. पैसेवारी पद्धत लागू केली तरच मराठवाड्यातील ३५७७ गावे दुष्काळी ठरतील. केंद्राचे नवीन निर्देश लागू केले तर मात्र मोजकीच गावे दुष्काळी ठरतील. राज्यातील १३६ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांपैकी केवळ गोंदिया जिल्ह्यातील तीन तालुक्यांत तीव्रतम दुष्काळात समावेश होईल. केंद्र शासनाच्या निकषाप्रमाणे मध्यम आणि सौम्य स्वरूपाचा दुष्काळ हा केंद्राच्या कोणत्याच निधीस पात्र नाही. ही सर्वस्वी राज्य शासनाची जबाबदारी ठरणार आहे. कर्नाटक सरकारने नव्या अटी आपल्याला मान्यच नाहीत तर त्या परस्पर विसंगत असल्याचे पत्र केंद्राला पाठविले आहे. महाराष्ट्र शासनानेसुद्धा या अटी लागू केल्या तर दुष्काळ निवारण करणे अवघड होऊन बसेल असे केंद्राला कळविलेले आहे. २००९ च्या केंद्र शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनेप्रमाणे राष्ट्रीय आपत्ती निवारण निधीशिवाय आपत्ती निवारणाचा स्वतंत्र याप्रमाणे दोन पर्याय होते. तथापि, २०१६ च्या मार्गदर्शक सूचनेप्रमाणे केवळ राष्ट्रीय आपत्ती निवारण निधी हा एकमेव स्त्रोत उरलेला आहे.
२०१६ च्या अध्यादेशामध्ये दुष्काळाचे अचूक मूल्यमापन ठरविण्यासाठी नवीन शास्त्रीय निर्देशांक ठरविण्यात आले आहेत. ज्यामध्ये पर्जन्यमान, पीकविषयक, जमिनीतील आर्द्र्रता, भूजल शास्त्रीय व सुदूर संवेदन यंत्रणेद्वारे पिकांची स्थिती याद्वारे शास्त्रीयदृष्ट्या दुष्काळाचे कारण शोधले जाईल आणि पूर्वीच्या पद्धती जसे आणेवारी / पैसेवारी विंâवा डोळ्याने दिसणारे एकंदर स्थिती ही गृहीत धरली जाणार नाही. विशेषत: भूजल शास्त्रीय निकष ठरविण्यासाठी राज्याकडे पुरेशी यंत्रणाही नाही. मराठवाड्याने आलटून-पालटून हवामानशास्त्रीय, भूजलशास्त्रीय आणि कृषीविषयक असे तीन प्रकारचे दुष्काळ अनुभवलेले आहेत. आश्चर्याची गोष्टी म्हणजे या मूलभूत बाबींचा केंद्राच्या १५१ पानी मार्गदर्शक सूचनांमध्ये कोठे साधा उल्लेखही नाही. ब-याच वेळा हवामानशास्त्रीय आणि भूजलशास्त्रीय दुष्काळ नसला तरी कृषीविषयक दुष्काळ असू शकतो. हवामान बदलामुळे तर मोठी चमत्कारिक स्थिती निर्माण झाली आहे. ब्रिटीश काळापासून चालत आलेली आणेवारी पद्धत जरूर मोडीत काढावी. परंतु नवीन पद्धत अंमलबजावणीसाठी श्रेयस्कर नाही. राज्य सरकारवरच मोठा भार पडतो. दुष्काळासारख्या आपत्तीतून केंद्र सरकारला नामानिराळे राहता येणार नाही. २०१० पासून मराठवाडा सातत्याने दुष्काळाचे चटके सहन करीत आहे. दरवर्षी परिस्थिती वेगळी असते. दोन पावसातील जिवघेणा खंड, गारपीट आणि पिकांवर होणारा दुष्परिणाम यामुळे शेतक-यांच्या आत्महत्या वाढत आहेत. या पार्श्वभूमीवर २०१६ च्या दुष्काळविषयक नवीन मार्गदर्शक सूचना शेतक-यांच्या दु:खावर मीठ चोळण्यासारख्या आहेत. राज्य शासनाने यावर्षी निवडणूकपूर्व वर्ष असल्यामुळे जुनेच पैसेवारीचे निकष लावून वेळ मारून नेली आहे. पण केंद्र सरकारच्या मार्गदर्शक सूचनांची टांगती तलवार आहेच. दुष्काळ पाहणीसाठी येणारे केंद्रीय पथक हे शास्त्रीय नियमापेक्षा माणुसकी जपायचे. लोकांचे दु:ख, यातना समजून घ्यायचे. नवीन निकषाच्या चाळणीमध्ये हा मानवी चेहरा हरवला आहे. असेच यांत्रिकीकरण होत राहिले तर शेतक-यांच्या आत्महत्या आणि त्याचे दुष्काळाशी नाते कोण समजून घेणार


‘कोकणातल्या माणसांकडे गुणग्राहकता’

भुईरिंगण पुस्तकाचे रत्नागिरीत प्रकाशन
रत्नागिरी : ‘रत्नागिरी आणि कोकणातल्या माणसांकडे गुणग्राहकता आहे. ‘भुईरिंगण’ या पुस्तकाला नंतर अनेक पुरस्कार मिळाले; मात्र पुस्तक प्रकाशित झाल्यानंतर रत्नागिरीकरांच्या वतीने संकल्प कला मंचाने माझा गौरव केला होता, तो मी कधीच विसरणार नाही. म्हणूनच या पुस्तकाची दुसरी आवृत्ती आज संकल्प कला मंचाच्याच कार्यक्रमात प्रकाशित होत असल्याचा आनंद वेगळा आहे,’ अशा भावना लेखिका रश्मी कशेळकर यांनी व्यक्त केल्या.
कशेळकर यांनी लिहिलेल्या ‘भुईरिंगण’ या पुस्तकाच्या दुसऱ्या आवृत्तीचे प्रकाशन गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी (२७ जुलै २०१८) रत्नागिरीतील संकल्प कला मंचाने आयोजित केलेल्या गुणगौरव समारंभात झाले. त्या वेळी त्या बोलत होत्या. कोकण मराठी साहित्य परिषदेच्या कार्याध्यक्षा आणि ज्येष्ठ पत्रकार नमिता कीर, रत्नागिरीतील ज्येष्ठ वैद्यकतज्ज्ञ डॉ. अलिमियाँ परकार, रत्नागिरी पोलिसांच्या वाहतूक शाखेचे निरीक्षक अनिल विभुते, संकल्प कला मंचाचे अध्यक्ष विनोद वायंगणकर, सल्लागार डॉ. दिलीप पाखरे या मान्यवरांच्या हस्ते या पुस्तकाचे प्रकाशन झाले.
सुरंगी प्रकाशनाने या पुस्तकाची दुसरी आवृत्ती प्रकाशित केली आहे. ‘बुकगंगा डॉट कॉम’ने या पुस्तकाचे ई-बुकही प्रकाशित केले असून, त्याचेही प्रकाशन या वेळी झाले. बुकगंगा परिवारातील ‘बाइट्स ऑफ इंडिया’ या पॉझिटिव्ह मीडिया पोर्टलचे संपादक अनिकेत कोनकर यांनी या वेळी ‘बुकगंगा’च्या कार्याबद्दल माहिती दिली.
‘भुईरिंगण’ हे ललित गद्य स्वरूपातील लेखांचे पुस्तक असून, विविध दिवाळी अंकांत कशेळकर यांनी लिहिलेल्या लेखांचे संकलन त्यात करण्यात आले आहे. निसर्गरम्य कोकणाच्या पार्श्वभूमीवरच्या या पुस्तकाला वाचकांची पसंती तर मिळालीच; पण महाराष्ट्र शासनाचा २०१६च्या स्व. यशवंतराव चव्हाण राज्य वाङ्मय पुरस्कारांमधील ताराबाई शिंदे पुरस्कारही त्याला मिळाला आहे. तसेच अन्य अनेक राज्यस्तरीय पुरस्कारही या पुस्तकाला मिळाले आहेत.
(संकल्प कला मंचाच्या गुणगौरव कार्यक्रमाची सविस्तर बातमी वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा. ‘भुईरिंगण’ हे पुस्तक ‘बुकगंगा डॉट कॉम’वरून घरपोच मागविण्यासाठी किंवा त्याचे ‘ई-बुक’ खरेदी करण्यासाठी https://www.bookganga.com/R/7UV6W या लिंकवर क्लिक करा.)
रत्नागिरीतील संकल्प कला मंचातर्फे गुणवंतांचा गौरव चित्रे, कॅलिग्राफी आणि लेखांतून बिनचेहऱ्याच्या माणसांची भेट... पोटली मनात रेंगाळणाऱ्या कथा भातुकली
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
कोकणातल्या ‘या’ घरासमोर ध्वजवंदनाची ३७ वर्षांची परंपरा
शिष्यवृत्ती परीक्षेचा निकाल जाहीर
रत्नागिरीतील दामले विद्यालयाचे आठ विद्यार्थी शिष्यवृत्ती गुणवत्ता यादीत
बिकट वाटेची झाली वहिवाट
लेकीच्या झाडांनी बहरतेय शिंगवे गाव
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
जागतिक आदिवासी दिन हिमायतनगरमध्ये साजरा
पंढरपुरातील शेतकऱ्यांना मिळाली कॉस्मिक फार्मिंगची माहिती
देखण्या चन्नकेशवाचे सुंदर मंदिर


प्यारेलाल संतोषी, शार्लीज थेरन

प्यारेलाल संतोषी, शार्लीज थेरन
चाळीस आणि पन्नासच्या दशकातले नाणावलेले हिंदी चित्रपटनिर्माते, दिग्दर्शक, पटकथाकार आणि गीतकार प्यारेलाल संतोषी आणि ऑस्करविजेती अभिनेत्री शार्लीज थेरन यांचा सात ऑगस्ट हा जन्मदिन. त्यानिमित्ताने आजच्या ‘दिनमणी’मध्ये त्यांचा अल्प परिचय...
सात ऑगस्ट १९१६ रोजी जबलपूरमध्ये जन्मलेले प्यारेलाल श्रीवास्तव उर्फ संतोषी हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतले एक नाणावलेले निर्माते, दिग्दर्शक, पटकथाकार आणि गीतकार म्हणून प्रसिद्ध होते. त्यांच्या सिनेमांमधून काव्याला आणि गीतांना चांगलाच वाव मिळायचा आणि त्यांच्या सिनेमांत कथानकाच्या ओघात सहज येणाऱ्या गाण्यांसाठी बऱ्याचदा प्रमुख व्यक्तिरेखा ही गाण्याशी संबंधित असे. १९४६ सालच्या ‘हम एक है’पासून त्यांनी सिनेमा दिग्दर्शित करायला सुरुवात केली. सुरुवातीच्या काळातले त्यांचे शहनाई, सरगम, खिडकी, हम पंछी एक डालके, शिनशिनाकी बुबलाबु यांसारखे सिनेमे चांगले चालले होते. पुढे १९६० सालचा भारतभूषण-मधुबालाचा ‘बरसात की रात’ आणि १९६३ सालचा राजकपूर-नूतन जोडीचा ‘दिल ही तो है’ या सिनेमांनी प्रचंड लोकप्रियता मिळवली आणि ती अर्थातच त्यांतल्या एकाहून एक सुमधुर गीतांमुळे ते स्वतः उत्तम गीतकार होते. त्यांच्या ‘आना मेरी जान मेरी जान संडे के संडे’ या गाण्याने धुमाकूळ घातला होता. हमको है प्यारी हमारी गलियाँ, जवानी की रेल चली, सब से भला रुपय्या, वो हम से चूप है, कोई किसी का दिवाना ना बने, मेरे दिल में है इक बात, अशी त्यांची इतर गाणी गाजली होती. सात सप्टेंबर १९७८ रोजी त्यांचा मुंबईत मृत्यू झाला.
सात ऑगस्ट १९७५ रोजी बेनोनीमध्ये (साउथ आफ्रिका) जन्मलेली शार्लीज थेरन ही गेल्या दोन दशकातली एक अत्यंत गुणी अभिनेत्री म्हणून प्रसिद्ध आहे. सुरुवातीला बॅले नर्तिका होण्याचं स्वप्न बाळगून ती न्यूयॉर्कला आली खरी, पण गुडघ्याच्या दुखापतीमुळे तिला ते सोडून द्यावं लागलं. तिने आधी मॉडेलिंग करून नंतर फिल्म्समध्ये शिरण्याची धडपड केली. १९९७ सालच्या ‘दी डेव्हिल्स अॅडव्होकेट’ने तिच्यातल्या अभिनयाची चुणूक लोकांना दिसली. माइटी ज्यो यंग, सेलेब्रिटी, दी इटालियन जॉब यांसारख्या पाठोपाठ आलेल्या सिनेमांनी तिला यशस्वी अभिनेत्री म्हणून मान्यता मिळाली. २००३ सालच्या ‘मॉन्स्टर’मधल्या तिच्या सीरियल किलर आयलीनच्या भूमिकेने तिला ऑस्कर पुरस्कार मिळवून दिला. दी लाइफ अँड डेथ ऑफ पीटर सेलर्स, हेड इन दी क्लाउड्स, नॉर्थ कंट्री, हॅनकॉक, दी रोड, स्नोव्हाइट अँड दी हन्स्तमन, प्रॉमेथ्युअस, मॅडमॅक्स : फ्युरी रोड, असे तिचे अनेक सिनेमे गाजले आहेत. ऑस्करव्यतिरिक्त तिला गोल्डन ग्लोब आणि सिल्व्हर बेअर पुरस्कारही मिळाले आहेत.
यांचाही आज जन्मदिन :
‘विज्ञानयुग’ मासिकातून रंजक भाषेत विज्ञानाची माहिती देणारे ना. वा. कोगेकर (जन्म : सात ऑगस्ट १९११)
सोप्या भाषेत माहितीपूर्ण पुस्तकं लिहिणारे रसायनशास्त्रज्ञ परशुराम बर्वे (जन्म : सात ऑगस्ट १९०६, मृत्यू : पाच फेब्रुवारी १९९५)
यांच्याविषयी अधिक वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.
(दररोज प्रसिद्ध होणाऱ्या ‘दिनमणी’ सदरातले स्फुट लेख एकत्रितरीत्या https://goo.gl/QMr7oP या लिंकवर वाचता येतील.)
रेने गॉसिनी स्टॅनले क्युब्रिक, ब्लेक एडवर्डस्, हेलन मीरेन, सँड्रा बुलक हर्ष भोगले, रॉजर बिन्नी विक्रम साराभाई, सेसिल डमिल शकील बदायुनी
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
कोकणातल्या ‘या’ घरासमोर ध्वजवंदनाची ३७ वर्षांची परंपरा
शिष्यवृत्ती परीक्षेचा निकाल जाहीर
रत्नागिरीतील दामले विद्यालयाचे आठ विद्यार्थी शिष्यवृत्ती गुणवत्ता यादीत
बिकट वाटेची झाली वहिवाट
लेकीच्या झाडांनी बहरतेय शिंगवे गाव
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
जागतिक आदिवासी दिन हिमायतनगरमध्ये साजरा
पंढरपुरातील शेतकऱ्यांना मिळाली कॉस्मिक फार्मिंगची माहिती
देखण्या चन्नकेशवाचे सुंदर मंदिर


Funds for Sea Exploration सागर मोहिमेसाठी दहा हजार कोटी | eSakal

सागर मोहिमेसाठी दहा हजार कोटी
बुधवार, 10 मे 2017
या प्रकल्पाच्या तांत्रिक सहकार्यासाठी इतर देशांची मदत घेण्याचीही भारताची तयारी आहे. अत्यंत जबाबदार पद्धतीने, पर्यावरणाची हानी न करता सागरतळातील नैसर्गिक साधनसंपत्ती शोधण्याचा हा प्रयत्न असेल
तितागड - सागरतळाशी असलेल्या खनिज संपत्तीचा शोध घेण्यासाठी खोल समुद्रात मोहीम सुरू करण्याचा केंद्र सरकारचा विचार असून, यासाठी दहा हजार कोटी रुपयांचा निधी दिला जाणार असल्याचे एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले.
ही मोहीम या वर्षाच्या अखेरीस सुरू होण्याची शक्‍यता आहे. या प्रकल्पाबाबतच्या मान्यतेसाठी अंतर्गत प्रक्रिया सुरू असल्याचे भूविज्ञान मंत्रालयाचे सचिव माधवन नायर राजीवन यांनी सांगितले.
"या प्रकल्पाच्या तांत्रिक सहकार्यासाठी इतर देशांची मदत घेण्याचीही भारताची तयारी आहे. अत्यंत जबाबदार पद्धतीने, पर्यावरणाची हानी न करता सागरतळातील नैसर्गिक साधनसंपत्ती शोधण्याचा हा प्रयत्न असेल. देशाच्या सुरक्षा आणि समृद्धीसाठी हे योग्य पाऊल आहे,' असे राजीवन म्हणाले. या प्रकल्पामुळे ऊर्जा, मासेमारी, खनिजे या क्षेत्राला मोठा फायदा होणार असल्याचा विश्‍वासही त्यांनी व्यक्त केला.
पाऊस आला; पण त्यानं नुकसान टळलं का
जालना जिल्ह्यात जून, जुलै आणि ऑगस्टमधील पहिल्या पंधरवड्यातील पावसाचे प्रमाण पाहता याला पावसाळा म्हणाव का, असा प्रश्न शेतकऱ्यांना पडला होता. गुरुवार(...
अफगाणिस्तान: तालिबान्यांनी ठेवले 100 नागरिकांना ओलिस
काबूल : उत्तर अफगाणिस्तानातील आबाद जिल्ह्यात 100 हून अधिक लोकांना तालिबानी दहशतवाद्यांनी ओलिस ठेवले आहे. ईद-उल-अजहाच्या सणाच्या काही दिवस आधी...
२३ ऑगस्ट रोजी नाशकात संविधान बचाओ-भारत बचाओ रॅली
नाशिक - समाजात द्वेष पसरिवला जात असून, त्याला सरकारचे प्रोत्साहन आहे. देशात कोठेही शांतता नाही, देशाची वाटचाल अराजकतेकडे सुरू असून सरकार लोकशाहीची...
Rajiv Gandhi: राजीव गांधींच्या जन्मदिनी त्यांच्या आठवणींना उजाळा
नवी दिल्ली : भारताचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या 74व्या जयंतीनिमित्त काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी, माजी अध्यक्षा सोनिया गांधी, मुलगी...
'जातीचा दाखला न दिल्यास सरकारलाही खाली खेचू'
चिखली- अनुसुचित जमातीमध्ये समाविष्ट असलेल्या महादेव कोळी समाजाला जातीचा दाखला आणि जातवैधता प्रमाणपत्र मिळणे हा या समाजातील नागरीकांचा घटनादत्त अधिकार...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


डी.एस.कुलकर्णी प्रकरण: बँक ऑफ महाराष्ट्राचे अध्यक्ष रवींद्र मराठे यांच्या जामीन अर्जावर मंगळवारी निर्णय - Pimpri Chinchwad Bulletin

नगरसेवक सय्यद मतीन याला केवळ मारलेच नसते, तर त्याचे हातपाय तोडले…
दृष्टिहिनही करू शकणार रस्त्यांवरील खड्ड्यांच्या तक्रारी; सुविधा उपलब्ध करण्याचे सरकारचे आदेश
मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गावर वेगमर्यादेचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर कॅमेऱ्याची नजर
आता लोकसभा निवडणूक झाल्यास भाजप सत्ता राखणार का
उमेदवारांना शपथपत्रात उत्पन्नाचा स्त्रोत आणि तपशील देणे बंधनकारक – राज्य निवडणूक…
भिमाकोरेगाव दंगल प्रकरण; पिंपरीतील आंदोलकांचे अटकसत्र थांबवण्याची पोलीस आयुक्तांकडे मागणी
पिंपरी-चिंचवड पोलिस आयुक्तालयाने खाते उघडले; सराईताकडून पिस्तूल आणि दुचाकीचोरांकडून साडेसात लाखांचा…
पुणे शहर पोलिस दलातील एक सहायक आयुक्त, २६ पोलीस निरीक्षक पिंपरी-चिंचवड…
पुणे ग्रामीण पोलिस दलातील २३ अधिकारी कर्मचारी पिंपरी-चिंचवड पोलीस आयुक्तलयात वर्ग
पिंपरी-चिंचवडमध्ये नागपंचमी उत्साहात साजरी
आकुर्डीतील तरुणीला लग्नाचे आमिष दाखवून शिरगावातील भक्त निवासात केला बलात्कार
देहूरोडमध्ये ट्रेलरचा ब्रेक फेल होऊन अपघात; चार वाहनांचे नुकसान
गोळीबारातील आरोपीला पाठलाग करुन पकडल्याने हिंजवडीतील दोघा पोलिस कर्मचाऱ्यांना आयुक्त पद्मनाभन…
बाप आणि मुलीच्या नात्याला काळीमा फासणारे कृत्य: देहूरोडमध्ये नराधम बापाचा अल्पवयीन…
रहाटणीतील ‘त्या’ बसचालकाचा खून अवघ्या ८०० रुपये आणि ‘मेमरी कार्ड’साठी
संत तुकाराम नगरमध्ये घरफोडी; पावनेदोन लाखांचा ऐवज चोरट्यांनी केला लंपास
भोसरीत पार्किंगला लावलेली दुचाकी चोरट्यांनी पळवली
चाकणमध्ये मोबाईलच्या दुकानात चोरी; पावनेचार लाखांचे मोबाईल चोरट्यांनी केले लंपास
मोशीत आई वडिलांसोबत नवीन फ्लॅट बघण्यासाठी गेलेल्या मुलाचा तलावात बुडून मृत्यू
चाकणमध्ये उसने दिलेले पैसे परत मागीतले म्हणून मित्रानेच केली मित्राला मारहाण
‘भारत माता की जय’ बोलून काही होणार नाही – तुषार गांधी
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
दाभोलकर स्मृतिदिन; पुण्यात ‘जवाब दो’ मोर्चाचे आयोजन
पुण्यात बाप विचित्र वागतो म्हणून मुलानेच केला बापाचा खून
डॉ. नरेंद्र दाभोलकर हत्येप्रकरणी सचिन अंदुरेला वेळ मारून नेण्यासाठी अटक; अंदुरेच्या…
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
सांगलीच्या महापौरपदी संगीता खोत, तर उपमहापौरपदी धीरज सूर्यवंशी यांची निवड
अभिनेत्री कंगना राणावत विरोधात खार पोलिस ठाण्यात तक्रार
हिंदुत्ववादी अतिरेक्यांशी संबंध असल्याने शिवसेनेचा माजी नगरसेवक श्रीकांत पांगारकरला अटक
आमदार हर्षवर्धन जाधव यांचा नवीन पक्ष काढण्याचा निर्णय रद्द
पंतप्रधान मोदींचे इम्रान खान यांना चर्चेचे आमंत्रण; पाकिस्तानचा दावा
शिरोमणी अकाली दल आगामी निवडणुका स्वतंत्र लढवणार; भाजपला धक्का
कपिल देव यांच्याशी माझी तुलना नको – हार्दिक पांड्या
आशियाई क्रीडा स्पर्धा ; १० मी. एअर रायफल प्रकारात दीपककुमारला रौप्यपदक
यूपीएससी न देताच केंद्रात नोकरी; १० पदांसाठी सहा हजार अर्ज
अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमचा निकटवर्तीय जबीर मोतीला लंडनमध्ये अटक
भारत- पाकमध्ये शांतता हाच वाजपेयींचा खरा सन्मान- इम्रान खान
नासाच्या ‘पार्कर सोलार प्रोब’ यानाची सूर्याच्या दिशेने झेप
विराटला कर्णधार म्हणून स्वत:ला सिद्ध करण्यास वेळ लागेल- क्लाइव्ह लॉयड
येमेनमध्ये दहा वर्षांच्या मुलावर लैंगिक अत्याचार; तिघा आरोपींना भरचौकात गोळ्या घालून…
Home Pune डी.एस.कुलकर्णी प्रकरण: बँक ऑफ महाराष्ट्राचे अध्यक्ष रवींद्र मराठे यांच्या जामीन अर्जावर मंगळवारी...
डी.एस.कुलकर्णी प्रकरण: बँक ऑफ महाराष्ट्राचे अध्यक्ष रवींद्र मराठे यांच्या जामीन अर्जावर मंगळवारी निर्णय
पुणे, दि. २५ (पीसीबी) – बांधकाम व्यावसायिक डी. एस. कुलकर्णी यांना नियमबाह्य कर्ज मंजूर केल्याच्या आरोपावरुन अटकेत असलेले बँक ऑफ महाराष्ट्रचे अध्यक्ष रवींद्र मराठे यांच्या जामीन अर्जावर पुणे न्यायालय मंगळवारी (दि.२६) निर्णय देणार आहे.
पुणे पोलिसांच्या गुन्हे शाखेने रवींद्र मराठे यांना अटक केली असून मराठे यांच्या वकिलांनी गेल्या आठवड्यात शुक्रवारी विशेष न्यायालयात जामिनासाठी अर्ज केला होता. पोलिसांनी मराठे यांना केलेली अटक बेकायदेशीर असून आरबीआय अॅक्टमधील कलम ५८ ई नुसार राष्ट्रीयीकृत बँकेच्या अध्यक्षाला अटक करण्यापूर्वी परवानगी घेणे गरजेचे आहे. तसेच अटक करण्यात आलेल्या बँक अधिकाऱ्यांना ठेवीदारांकडून पैसे गोळा केले नव्हते. त्यामुळे त्यांच्याविरुद्ध ठेवीदारांची फसवणूक करणे या कायद्यांतर्गत करण्यात आलेली कारवाई योग्य नाही, असे मराठे यांच्यावतीने दाखल केलेल्या अर्जात म्हटले होते.
आज सोमवारी विशेष न्यायाधीश आर. एन. सरदेसाई यांच्या न्यायालयात जामीन अर्जावर सुनावणी झाली. सरकारी पक्ष आणि बचाव पक्षाचा युक्तिवाद पूर्ण झाला असून न्यायालय जामीन अर्जावर उद्या मंगळवारी निर्णय देणार आहे.
Previous articleउन्नती सोशल फाऊंडेशनच्या वतीने पिंपळेसौदागरमध्ये हिंदू साम्राज्य दिवस साजरा
Next articleचिंचवड रेल्वे स्थानकावर लोहमार्ग पोलिसांनी वाचवले वृध्दाचे प्राण
‘भारत माता की जय’ बोलून काही होणार नाही – तुषार गांधी
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
दाभोलकर स्मृतिदिन; पुण्यात ‘जवाब दो’ मोर्चाचे आयोजन
पुण्यात बाप विचित्र वागतो म्हणून मुलानेच केला बापाचा खून
डॉ. नरेंद्र दाभोलकर हत्येप्रकरणी सचिन अंदुरेला वेळ मारून नेण्यासाठी अटक; अंदुरेच्या वकिलाचा आरोप
कोंढव्यात फ्लॅटला आग; सिक्युरिटी इनचार्ज आणि सिक्युरिटी ऑफिसरमुळे वाचले दोघांचे प्राण
‘भारत माता की जय’ बोलून काही होणार नाही – तुषार गांधी
भिमाकोरेगाव दंगल प्रकरण; पिंपरीतील आंदोलकांचे अटकसत्र थांबवण्याची पोलीस आयुक्तांकडे मागणी
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
हिंदुत्ववादी अतिरेक्यांशी संबंध असल्याने शिवसेनेचा माजी नगरसेवक श्रीकांत पांगारकरला अटक
शिरोमणी अकाली दल आगामी निवडणुका स्वतंत्र लढवणार; भाजपला धक्का
राज्यात ठिकठिकाणी पावसाचा अक्षरश: धूमाकूळ
मराठी बातम्या देणारा हक्काचे व्यासपीठ  मराठी अस्मिते साठी सदेव तत्पर
३रा मजला, पी. जे. चेंबर, आंबेडकर चौक, पिंपरी, पुणे
डॉ. नरेंद्र दाभोलकर हत्या प्रकरणात अटकेत असलेल्या सचिन अंधुरेला ७ दिवसांची...
पुणे विद्यापीठ चौकात भरदिवसा गोळीबार; एक जण जखमी


AAVARAN

विस्मरणाने सत्य झाकोळून टाकणाऱ्या मायेला`आवरण` म्हणतात... मला कळायला लागल्यापासून `सत्यअसत्याचा प्रश्न` हा छळणारा प्रश्न आहे... हीच समस्या `आवरण`मध्ये समूह आणि संपूर्ण राष्ट्राच्या पातळीवर उफाळून आली आहे... ...मागे कुणीतरी केलेल्या चुकांसाठी आजचे जबाबदार नाहीत हे तर खरंच, पण मागच्यांशी नातं जोडून `आपण त्यांचेच वारसदार` या भावनेत आपण अडकणार असू, तर त्यांनी केलेल्या कर्माची जबाबदारी स्वीकारावी लागेल. इतिहासाकडून मिळवण्याइतकंच, त्याच्याकडून सोडवून घेणं हे परिपक्वतेचं द्योतक आहे. प्रत्येक धर्म, जाती आणि व्यक्तीला लागू पडणारी गोष्ट आहे ही...
ह्या मध्ये नायिका स्वतः मुस्लिम धर्म स्वीकारून त्यांतील बारकावे मोठ्या परिषदे मध्ये उघडकीला आणते.त्या मध्ये अत्याचारा पासून मूर्ती भंजना पर्यंत सर्व कांहीं आहे.तिच्या वडिलांनी स तिचाशी संबध तोडलेले असतांना,ते बरींच माहिती काढून टिपणं काढतात ते केवळ लकीच्या प्रेमा पोटी.नायिका तो पूर्ण अभ्यास करून परिषदेत मांडते. त्या अगोदर एक प्रोफेसर हिंदू असून सुद्धा कम्युनिस्ट विचार सरणीचे. तिला त्यांचे विचार पटतात. पण वडिलांनी काढलेल्या टिपणानं ती पूर्णपणे झपाटली जाते आणि सर्व खरं काय ते परिषदेत पुराव्यानिशी मांडते.सभागृह अवाक होतं. ...Read more
मुस्लीम राजवटीतील धर्मवेड आणि अत्याचारांबद्दल भयानक सत्य स्पष्ट बोलणारी, प्रश्न विचारणारी; विचार करायला लावणरी. हिंदू-मुस्लिम प्रत्येकाने वाचली पाहिजे अशी कादंबरी. तिचा इंग्रजी अनुवादही उपलब्ध आहे
उत्कंठावर्धक कहाणी... पै. गणेश मानुगडे हे नाव समाजमाध्यमांवर कुस्ती या खेळाबद्दलच्या सातत्यपूर्ण लेखनामुळे अनेकांना परिचयाचे आहे. त्यांची ‘धना’ ही कादंबरी अलीकडेच मेहता पब्लिशिंग हाऊसने प्रसिद्ध केली आहे. पहिलवान असलेला धना आणि राजलक्ष्मी यांच्या परेमाची ही कहाणी आहे. राजलक्ष्मी ही सर्जेराव नामक तालेवाराची कन्या. या सर्जेरावचा धनाने कुस्ती खेळण्यास विरोध असल्याने आणि धनाला तो अमान्य असल्याने त्याचा धना-राजलक्ष्मी यांच्या लग्नास विरोध करतो. पुढे नरभक्षक वाघाला ठार करून धना आपले शौर्य दाखवतो. यात जखमी झालेल्या धनाला इस्पितळात दाखल केले जाते. इथून या कहाणीला वेगळेच वळण मिळते. याचे कारण यशवंत महाराज यांची माणसे धनाचे अपहरण करतात. ते धनाला त्यांच्या फौजेचे नेतृत्व देऊ करतात. मात्र, त्यासाठी धनाला राजलक्ष्मीचा त्याग करावा लागणार असतो. राजलक्ष्मीवर प्रेम असूनही धना ती अट मान्य करून फौजेचे नेतृत्व स्वीकारतो. दरम्यान वाघाच्या मृत्यूची चौकशी करण्यासाठी गावात सूर्याजी हा वन खात्याचा अधिकारी येतो. राजलक्ष्मीचे धनावरील प्रेम पाहून तो या दोघांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करतो. मात्र, यात अनेक घटना घडत जातात, त्यातून फौजेची गुप्तता धोक्यात येऊ लागते, राजलक्ष्मी आणि सूर्याजी यांना संपवण्याचा आदेश धनाला दिला जातो... जे सारे कसे आणि का घडते, याचा उलगडा होण्यासाठी ही उत्कंठावर्धक कादंबरी वाचावी लागेल. ...Read more
अनुवादाने समृद्ध केलेले सहजीवन… उत्तमोत्तम कन्नड साहित्याचा मराठीत अनुवाद करणाऱ्या डॉ. उमा कुलकर्णी यांचं `संवादु अनुवादु` हे आत्मकथन अलीकडेच प्रसिद्ध झालं आहे. सर्जनशील व्यक्तीविषयी, त्याच्या कलाकृतीमागच्या प्रक्रियेविषयी वाचकांना नेहमीच कुतूहल असत. स्वतंत्र लेखनाइतकंच, किंबहुना काकणभर अधिक अवघड आणि तेवढ्याच सर्जनशील असणाऱ्या अनुवादाच्या क्षेत्रात गेली जवळजवळ साडेतीन दशकं काम करणाऱ्या उमाताईंनी अनुवादाच्या हातात हात घालून घडलेला आपल्या सहजीवनाचा प्रवास या आत्मकथनात मांडला आहे. त्यामुळेच अनुवादाच्या क्षेत्रात आपलं वैशिष्ट्यपूर्ण स्थान निर्माण करणाऱ्या, भाषेइतक्याच माणसांमध्येही रमणाऱ्या, त्यांच्यात जीव गुंतवणाऱ्या एका कुटुंबवत्सल स्त्रीचं समाधानी आयुष्यही या पुस्तकातून समोर आलेलं दिसतं. बेळगावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात गेलेलं बालपण, पाच भाऊ आणि एक बहीण यांच्या सोबतीनं अनुभवलेलं बेळगावातलं शांत आयुष्य, देशस्थी नात्यांचा मोठा गोतावळा, विविध भाषा बोलणारे शेजारीपाजारी, जवळच्या मैत्रिणी, घरातून मनात रुजलेली संगीत आणि वाचनाची आवड, याविषयी उमाताईंनी समरसून लिहिलं आहे. लग्न होऊन विरुपाक्ष कुलकर्णींच्या कानडी, कडक सोवळं-ओवळं पाळणाऱ्या कुटुंबात उमाताई गेल्या. अर्थात इंजिनीअर असलेल्या विरुपाक्षांच्या नोकरीमुळे त्या पुण्यात भाड्याच्या घरात स्थायिक झाल्या. या घरी सतत असणारा सासर-माहेरच्या माणसांचा राबता, कानडी बोलायला शिकण्यासाठी विरुपाक्षांनी केलेला आग्रह, याचा सुरुवातीला वाटणारा धाक आणि हळूहळू मनातली भीती जाऊन जिभेवर रुळलेली कानडी भाषा, आसपासच्या कुटुंबांशी झालेली जवळीक, दररोज संध्याकाळी विरूपाक्षांसह चालायला जाण्याचा नेम, राजकीय भाषणं, साहित्यिक कार्यक्रम आणि सांगीतिक मैफलींना आवर्जून जाण्याचा दोघांचा छंद, येता-जाता होणाऱ्या गप्पा आणि यातून फुलत गेलेलं नातं, या सगळ्याविषयी उमाताईंनी अतिशय प्रांजळपणे आणि साध्या-सरळ शैलीत निवेदन केलं आहे. उमाताईंनी केलेले कन्नड-मराठी अनुवाद आणि विरुपक्षांनी केलेले मराठी-कन्नड अनुवाद यामुळे या दोघांच्या सहजीवनाला आणखी एक रेशमी पदर मिळाला आणि त्यानं या दोघांना परस्परांमध्ये अधिक गुंतवलं, हे खरंच. पण मुळातही एकमेकांपर्यंत पोचण्यासाठी दोघांनी समजुतीचे धागे अगदी सहज विणले होते, असं उमाताईंच्या लेखनातून जाणवत राहतं. त्यांनी म्हटलंय, "आमच्या वयात दहा-साडे दहा वर्षांचं अंतर असल्यामुळे मी यांचं `मोठेपण` मान्य करून टाकलं होतं आणि माझं `लहानपण` यांनाही ठाऊक असल्यामुळे चुका करायचा मला जणू परवानाच मिळाला होता. मनातलं बोलून टाकायचा स्वभाव असल्यामुळे मनात काही ठेवायचं नाही, ही मानसिकता कायमचीच राहिल्यामुळे संसारात `तू-तू, मैं-मैं `चे प्रसंग कधीच आले नाहीत. आम्ही दोघांनी नेहमीच आपला `मोठेपणा`चा आणि `लहानपणा`चा हट्ट कायम सांभाळला." पुढे सतत अनुभवाला येत गेलेलं विरुपाक्षांचं हे मोठेपण उमाताईंनी अतिशयोक्तीचा दोष बाजूला ठेवून आत्मकथनात अतिशय प्रांजळपणे पुनःपुन्हा नोंदवलं आहे. डॉ. शिवराम कारंत यांच्या `मुकज्जीची स्वप्ने` या कादंबरीला मिळालेल्या ज्ञानपीठ पुरस्काराची बातमी वाचून ती समजून घेण्याची तीव्र इच्छा झाल्यावर विरुपाक्षांनी धारवाडच्या मित्राकरवी ती मागवणं, कानडी बोलता येत असलं तरी वाचता येत नसल्यामुळे, उमाताईंना कादंबरी वाचून दाखवणं, पुढच्या कादंबऱ्यांच्या अनुवादासाठी उमाताईंच्या नावानं कानडी लेखकांना पत्रं पाठवणं, ऑफिसमधून आल्यावर दररोज संध्याकाळी पुस्तक वाचून उमाताईंसाठी रेकॉर्ड करून ठेवणं आणि हा नेम तीन-साडे तीन दशकं चालू ठेवणं इथपासून ते सुरुवातीच्या दिवसात माहेरच्या आठवणीने रडणाऱ्या उमाताईंना दुसऱ्याच दिवशी बसमध्ये बसवून देणं, स्वयंपाकाची आणि बँक, पोस्ट यांसारख्या बाहेरच्या कामांची ओळख नसणाऱ्या उमाताईंना निरनिराळे पदार्थ आणि व्यवहार शिकवणं, त्यांना अनुवादाला पुरेसा वेळ मिळावा म्हणून निवृत्तीनंतर सकाळच्या नाश्त्याची जबाबदारी घेणं, अपत्यहीनतेच्या उणिवेचा बाऊ न करणं आणि उमाताईंनाही या दुःखाला गोंजारु न देणं हे सगळे प्रसंग दोघांच्या समंजस सहजीवनाची वाटचाल स्पष्ट करणारे आहेत. उमाताईंच्या आत्मकथनाचं वैशिष्ट्य म्हणजे, त्यांची संयत शैली. टीका, कडवटपणा, अहंकार यांचा तिला पुसटसाही स्पर्श नाही. कुठलाही अभिनिवेश न बाळगता, कुठलेही दोषारोप किंवा न्यायनिवाडा न करता त्यांनी आपलं जगणं वाचकांसमोर ठेवलं आहे. सुरुवातीला अनुवादाच्या प्रकाशनासाठी आलेले नकार किंवा अनुवादकाला दुय्यम लेखणारी मानसिकता यांचा उल्लेखही त्यांनी वस्तुनिष्ठपणे केला आहे. समीक्षकांनी अनुवाद या साहित्यप्रकाराची पुरेशी दखल घेतली नसल्याची खंत बोलून दाखवतानाच मूळ लेखकापेक्षाही अनुवादकाच्या वाट्याला येणाऱ्या भाग्याचा उच्चारही त्यांनी केला आहे. पुरस्कारांमुळे झालेला आनंद जसा त्यांनी निरागसपणे सांगितला आहे, त्याच साधेपणाने काही क्लेशकारक प्रसंगांचा उल्लेख केला आहे. अनुवादामुळे मिळालेला नावलौकिक आणि पुरस्कार यांच्याइतकीच कारंत, भैरप्पा, अनंतमूर्ती, गिरीश कार्नाड, पूर्णचंद्र तेजस्वी, वैदेही यांच्यासारखे प्रख्यात कन्नड साहित्यिक आणि अनेक मराठी लेखक आणि विद्वान मंडळींचा सहवास ही उमाताईंसाठी मोठी मिळकत असल्याचं त्यांच्या लेखनातून जाणवत राहतं. थोरामोठ्यांच्या सहवासानं आपलं आयुष्य उजळून निघाल्याची भावना उमाताईंनी पुनःपुन्हा व्यक्त केली आहे. सर्जनशील माणसासाठी असणारं या समृद्धीचं मोल त्यांच्या आत्मकथनानं अधोरेखित केलं आहे. आपल्या सहजीवनाच्या बरोबरीनं उमाताईंनी स्वतःच्या वैचारिक वाटचालीचा एक धागाही आत्मकथनात पुढे नेला आहे. देव आणि धर्म या संकल्पना असोत, स्त्री-पुरुष संबंध असोत, स्त्रियांची आंतरिक ताकद असो, किंवा नातेसंबंध आणि त्यातली गुंतागुंत असो, किंवा जगण्यातली क्लिष्टता असो, अनुवादाचं बोट धरून जगताना या सगळ्याच बाबतीतली समजूत कशी गाढ होत गेली, हे उमाताईंनी आत्मकथनात सांगितलं आहे. मूळ लेखक कोणत्याही राजकीय विचारधारेचा असला तरी त्याच्या कथा-कादंबरीचा अनुवाद करताना, आपण स्वतः आहे त्या जागेवरून आणखी पुढे गेलो की नाही, हे तपासत राहिल्यामुळे आपली मतं कठोर-कडवट राहिली नाहीत, असंही उमाताईंनी स्पष्ट केलं आहे. मुख्य म्हणजे, अनुवादामुळे आपल्या आकलनाचा, समजुतीचा आणि संवेदनशीलतेचा परीघ विस्तारला आणि एकूण मानवतेची जाणीवच व्यापक होत गेल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. उत्तम अनुवादक हा आधी संवेदनशील वाचक असतो, याची प्रचिती उमाताईंचं आत्मकथन वाचताना येत राहते. कादंबरी समजून घ्यावी म्हणून निर्हेतुकपणे केलेला अनुवाद, मग इतरांपर्यंत ती पोचवावी म्हणून केलेला अनुवाद आणि नंतर जगण्याचा एक आवश्यक आणि अपरिहार्य भाग झालेला अनुवाद, असा प्रदीर्घ प्रवास मांडताना त्याच प्रवाहात मिसळून गेलेलं आपलं कौटुंबिक आयुष्य उलगडणारं उमाताईंचं आत्मकथन मराठी वाचकांना तर आवडेलच, पण स्त्रियांना स्वतःमध्ये डोकावून आपल्या आंतरिक सामर्थ्याची ओळख करून घेण्यासाठी प्रेरितही करू शकेल


THE SATAN BUG

त्या लष्करी संशोधन केन्द्राभोवती ६०० फूट रुंदीचा मोकळा पट्टा. त्यानंतर अत्यंत उच्च दाब असलेल्या पाच विजेच्या तारा. त्यानंतर काटेरी तारांचे दुहेरी कुंपण. बाहेरच्या जगापासून ते संशोधन केन्द्र वेगळे झाले होते. पण इतके असूनही त्या केन्द्राच्या `ई` इमारतीमध्ये असलेल्या एका कुलूपबंद दारापलीकडे एक शास्त्रज्ञ मृत झाला होता. तिथेच एक नवीन लस संशोधित केली होती. ती लस लक्षावधी माणसांचे बळी घेऊ शकत होती. पण ती नवीन संशोधित लस तिथून गायब झाली.... त्या अति गूढ रहस्याचा छडा लागत नव्हता. ते सैतानी विषाणू अखिल मानवजातीचा बळी घेऊ शकत होते. अंगावर काटा आणणारी रहस्यमय कादंबरी श्री. अशोक पाध्ये यांनी आपल्या खास शैलीत मराठीत अनुवादित केली आहे.
तुम्ही अनुवादित केलेले अ‍ॅलिस्टर मॅक्लीनचे `द सटन बग` हे पुस्तक अफलातूनच आहे. खरेच, अ‍ॅलिस्टर मॅक्लीनच्या पुस्तकात एकाच नायकाकडून बलाढ्य शत्रूचा कणा मोडून काढला जात असला तरी ते हिंदी चित्रपटांसारखे नीरस वाटत नाही. तुम्ही सटन बगच्या प्रस्तावनेत केलेल्ा भारतीय वाचकांवरील टिप्पणीमुळे मी व्यथित झालो. अ‍ॅलिस्टर मॅक्लीनच्या पुस्तकात अथपासून इतिपर्यंत रोमांच भरलेला असतो. ...Read more
उत्कंठावर्धक कहाणी... पै. गणेश मानुगडे हे नाव समाजमाध्यमांवर कुस्ती या खेळाबद्दलच्या सातत्यपूर्ण लेखनामुळे अनेकांना परिचयाचे आहे. त्यांची ‘धना’ ही कादंबरी अलीकडेच मेहता पब्लिशिंग हाऊसने प्रसिद्ध केली आहे. पहिलवान असलेला धना आणि राजलक्ष्मी यांच्या परेमाची ही कहाणी आहे. राजलक्ष्मी ही सर्जेराव नामक तालेवाराची कन्या. या सर्जेरावचा धनाने कुस्ती खेळण्यास विरोध असल्याने आणि धनाला तो अमान्य असल्याने त्याचा धना-राजलक्ष्मी यांच्या लग्नास विरोध करतो. पुढे नरभक्षक वाघाला ठार करून धना आपले शौर्य दाखवतो. यात जखमी झालेल्या धनाला इस्पितळात दाखल केले जाते. इथून या कहाणीला वेगळेच वळण मिळते. याचे कारण यशवंत महाराज यांची माणसे धनाचे अपहरण करतात. ते धनाला त्यांच्या फौजेचे नेतृत्व देऊ करतात. मात्र, त्यासाठी धनाला राजलक्ष्मीचा त्याग करावा लागणार असतो. राजलक्ष्मीवर प्रेम असूनही धना ती अट मान्य करून फौजेचे नेतृत्व स्वीकारतो. दरम्यान वाघाच्या मृत्यूची चौकशी करण्यासाठी गावात सूर्याजी हा वन खात्याचा अधिकारी येतो. राजलक्ष्मीचे धनावरील प्रेम पाहून तो या दोघांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करतो. मात्र, यात अनेक घटना घडत जातात, त्यातून फौजेची गुप्तता धोक्यात येऊ लागते, राजलक्ष्मी आणि सूर्याजी यांना संपवण्याचा आदेश धनाला दिला जातो... जे सारे कसे आणि का घडते, याचा उलगडा होण्यासाठी ही उत्कंठावर्धक कादंबरी वाचावी लागेल. ...Read more
अनुवादाने समृद्ध केलेले सहजीवन… उत्तमोत्तम कन्नड साहित्याचा मराठीत अनुवाद करणाऱ्या डॉ. उमा कुलकर्णी यांचं `संवादु अनुवादु` हे आत्मकथन अलीकडेच प्रसिद्ध झालं आहे. सर्जनशील व्यक्तीविषयी, त्याच्या कलाकृतीमागच्या प्रक्रियेविषयी वाचकांना नेहमीच कुतूहल असत. स्वतंत्र लेखनाइतकंच, किंबहुना काकणभर अधिक अवघड आणि तेवढ्याच सर्जनशील असणाऱ्या अनुवादाच्या क्षेत्रात गेली जवळजवळ साडेतीन दशकं काम करणाऱ्या उमाताईंनी अनुवादाच्या हातात हात घालून घडलेला आपल्या सहजीवनाचा प्रवास या आत्मकथनात मांडला आहे. त्यामुळेच अनुवादाच्या क्षेत्रात आपलं वैशिष्ट्यपूर्ण स्थान निर्माण करणाऱ्या, भाषेइतक्याच माणसांमध्येही रमणाऱ्या, त्यांच्यात जीव गुंतवणाऱ्या एका कुटुंबवत्सल स्त्रीचं समाधानी आयुष्यही या पुस्तकातून समोर आलेलं दिसतं. बेळगावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात गेलेलं बालपण, पाच भाऊ आणि एक बहीण यांच्या सोबतीनं अनुभवलेलं बेळगावातलं शांत आयुष्य, देशस्थी नात्यांचा मोठा गोतावळा, विविध भाषा बोलणारे शेजारीपाजारी, जवळच्या मैत्रिणी, घरातून मनात रुजलेली संगीत आणि वाचनाची आवड, याविषयी उमाताईंनी समरसून लिहिलं आहे. लग्न होऊन विरुपाक्ष कुलकर्णींच्या कानडी, कडक सोवळं-ओवळं पाळणाऱ्या कुटुंबात उमाताई गेल्या. अर्थात इंजिनीअर असलेल्या विरुपाक्षांच्या नोकरीमुळे त्या पुण्यात भाड्याच्या घरात स्थायिक झाल्या. या घरी सतत असणारा सासर-माहेरच्या माणसांचा राबता, कानडी बोलायला शिकण्यासाठी विरुपाक्षांनी केलेला आग्रह, याचा सुरुवातीला वाटणारा धाक आणि हळूहळू मनातली भीती जाऊन जिभेवर रुळलेली कानडी भाषा, आसपासच्या कुटुंबांशी झालेली जवळीक, दररोज संध्याकाळी विरूपाक्षांसह चालायला जाण्याचा नेम, राजकीय भाषणं, साहित्यिक कार्यक्रम आणि सांगीतिक मैफलींना आवर्जून जाण्याचा दोघांचा छंद, येता-जाता होणाऱ्या गप्पा आणि यातून फुलत गेलेलं नातं, या सगळ्याविषयी उमाताईंनी अतिशय प्रांजळपणे आणि साध्या-सरळ शैलीत निवेदन केलं आहे. उमाताईंनी केलेले कन्नड-मराठी अनुवाद आणि विरुपक्षांनी केलेले मराठी-कन्नड अनुवाद यामुळे या दोघांच्या सहजीवनाला आणखी एक रेशमी पदर मिळाला आणि त्यानं या दोघांना परस्परांमध्ये अधिक गुंतवलं, हे खरंच. पण मुळातही एकमेकांपर्यंत पोचण्यासाठी दोघांनी समजुतीचे धागे अगदी सहज विणले होते, असं उमाताईंच्या लेखनातून जाणवत राहतं. त्यांनी म्हटलंय, "आमच्या वयात दहा-साडे दहा वर्षांचं अंतर असल्यामुळे मी यांचं `मोठेपण` मान्य करून टाकलं होतं आणि माझं `लहानपण` यांनाही ठाऊक असल्यामुळे चुका करायचा मला जणू परवानाच मिळाला होता. मनातलं बोलून टाकायचा स्वभाव असल्यामुळे मनात काही ठेवायचं नाही, ही मानसिकता कायमचीच राहिल्यामुळे संसारात `तू-तू, मैं-मैं `चे प्रसंग कधीच आले नाहीत. आम्ही दोघांनी नेहमीच आपला `मोठेपणा`चा आणि `लहानपणा`चा हट्ट कायम सांभाळला." पुढे सतत अनुभवाला येत गेलेलं विरुपाक्षांचं हे मोठेपण उमाताईंनी अतिशयोक्तीचा दोष बाजूला ठेवून आत्मकथनात अतिशय प्रांजळपणे पुनःपुन्हा नोंदवलं आहे. डॉ. शिवराम कारंत यांच्या `मुकज्जीची स्वप्ने` या कादंबरीला मिळालेल्या ज्ञानपीठ पुरस्काराची बातमी वाचून ती समजून घेण्याची तीव्र इच्छा झाल्यावर विरुपाक्षांनी धारवाडच्या मित्राकरवी ती मागवणं, कानडी बोलता येत असलं तरी वाचता येत नसल्यामुळे, उमाताईंना कादंबरी वाचून दाखवणं, पुढच्या कादंबऱ्यांच्या अनुवादासाठी उमाताईंच्या नावानं कानडी लेखकांना पत्रं पाठवणं, ऑफिसमधून आल्यावर दररोज संध्याकाळी पुस्तक वाचून उमाताईंसाठी रेकॉर्ड करून ठेवणं आणि हा नेम तीन-साडे तीन दशकं चालू ठेवणं इथपासून ते सुरुवातीच्या दिवसात माहेरच्या आठवणीने रडणाऱ्या उमाताईंना दुसऱ्याच दिवशी बसमध्ये बसवून देणं, स्वयंपाकाची आणि बँक, पोस्ट यांसारख्या बाहेरच्या कामांची ओळख नसणाऱ्या उमाताईंना निरनिराळे पदार्थ आणि व्यवहार शिकवणं, त्यांना अनुवादाला पुरेसा वेळ मिळावा म्हणून निवृत्तीनंतर सकाळच्या नाश्त्याची जबाबदारी घेणं, अपत्यहीनतेच्या उणिवेचा बाऊ न करणं आणि उमाताईंनाही या दुःखाला गोंजारु न देणं हे सगळे प्रसंग दोघांच्या समंजस सहजीवनाची वाटचाल स्पष्ट करणारे आहेत. उमाताईंच्या आत्मकथनाचं वैशिष्ट्य म्हणजे, त्यांची संयत शैली. टीका, कडवटपणा, अहंकार यांचा तिला पुसटसाही स्पर्श नाही. कुठलाही अभिनिवेश न बाळगता, कुठलेही दोषारोप किंवा न्यायनिवाडा न करता त्यांनी आपलं जगणं वाचकांसमोर ठेवलं आहे. सुरुवातीला अनुवादाच्या प्रकाशनासाठी आलेले नकार किंवा अनुवादकाला दुय्यम लेखणारी मानसिकता यांचा उल्लेखही त्यांनी वस्तुनिष्ठपणे केला आहे. समीक्षकांनी अनुवाद या साहित्यप्रकाराची पुरेशी दखल घेतली नसल्याची खंत बोलून दाखवतानाच मूळ लेखकापेक्षाही अनुवादकाच्या वाट्याला येणाऱ्या भाग्याचा उच्चारही त्यांनी केला आहे. पुरस्कारांमुळे झालेला आनंद जसा त्यांनी निरागसपणे सांगितला आहे, त्याच साधेपणाने काही क्लेशकारक प्रसंगांचा उल्लेख केला आहे. अनुवादामुळे मिळालेला नावलौकिक आणि पुरस्कार यांच्याइतकीच कारंत, भैरप्पा, अनंतमूर्ती, गिरीश कार्नाड, पूर्णचंद्र तेजस्वी, वैदेही यांच्यासारखे प्रख्यात कन्नड साहित्यिक आणि अनेक मराठी लेखक आणि विद्वान मंडळींचा सहवास ही उमाताईंसाठी मोठी मिळकत असल्याचं त्यांच्या लेखनातून जाणवत राहतं. थोरामोठ्यांच्या सहवासानं आपलं आयुष्य उजळून निघाल्याची भावना उमाताईंनी पुनःपुन्हा व्यक्त केली आहे. सर्जनशील माणसासाठी असणारं या समृद्धीचं मोल त्यांच्या आत्मकथनानं अधोरेखित केलं आहे. आपल्या सहजीवनाच्या बरोबरीनं उमाताईंनी स्वतःच्या वैचारिक वाटचालीचा एक धागाही आत्मकथनात पुढे नेला आहे. देव आणि धर्म या संकल्पना असोत, स्त्री-पुरुष संबंध असोत, स्त्रियांची आंतरिक ताकद असो, किंवा नातेसंबंध आणि त्यातली गुंतागुंत असो, किंवा जगण्यातली क्लिष्टता असो, अनुवादाचं बोट धरून जगताना या सगळ्याच बाबतीतली समजूत कशी गाढ होत गेली, हे उमाताईंनी आत्मकथनात सांगितलं आहे. मूळ लेखक कोणत्याही राजकीय विचारधारेचा असला तरी त्याच्या कथा-कादंबरीचा अनुवाद करताना, आपण स्वतः आहे त्या जागेवरून आणखी पुढे गेलो की नाही, हे तपासत राहिल्यामुळे आपली मतं कठोर-कडवट राहिली नाहीत, असंही उमाताईंनी स्पष्ट केलं आहे. मुख्य म्हणजे, अनुवादामुळे आपल्या आकलनाचा, समजुतीचा आणि संवेदनशीलतेचा परीघ विस्तारला आणि एकूण मानवतेची जाणीवच व्यापक होत गेल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. उत्तम अनुवादक हा आधी संवेदनशील वाचक असतो, याची प्रचिती उमाताईंचं आत्मकथन वाचताना येत राहते. कादंबरी समजून घ्यावी म्हणून निर्हेतुकपणे केलेला अनुवाद, मग इतरांपर्यंत ती पोचवावी म्हणून केलेला अनुवाद आणि नंतर जगण्याचा एक आवश्यक आणि अपरिहार्य भाग झालेला अनुवाद, असा प्रदीर्घ प्रवास मांडताना त्याच प्रवाहात मिसळून गेलेलं आपलं कौटुंबिक आयुष्य उलगडणारं उमाताईंचं आत्मकथन मराठी वाचकांना तर आवडेलच, पण स्त्रियांना स्वतःमध्ये डोकावून आपल्या आंतरिक सामर्थ्याची ओळख करून घेण्यासाठी प्रेरितही करू शकेल


Maharashtra Forest Department

माहिती अधिकार / सेवा योग्य
मुख्य पृष्‍ठ >> कायदे, नियम व संहिता >> केंद्र >> वन संवर्धन
- उपग्रह आधारीत सनियंत्रण
- संयुक्‍त वनव्‍यवस्‍थापन (अ.नि.व.वि.)
हे करा आणि करु नका
तेंदु आणि आपटा पाने
- कायदे, नियम व संहिता
- वन संरक्षण - राज्यस्तरीय समिती
- मानव संसाधन व्‍यवथापन
- मानव संसाधन व्‍यवथापन
भारतीय वन सेवा प्रोफाइल
भारतीय वन सेवा अपार
महाराष्‍ट्र वन सेवा प्रोफाईल
- मध्य वन ग्रंथालय
- मानद वन्‍यजीव रक्षक


national news elephant attack four killed marathi news breaking news गावात घुसून हत्तीने केलेल्या हल्ल्यात चार ठार | eSakal

गावात घुसून हत्तीने केलेल्या हल्ल्यात चार ठार
शुक्रवार, 2 जून 2017
कोइम्बतूरमधील वेल्लोरे गावात आज (शुक्रवार) पहाटे जंगली हत्तीने घुसून केलेल्या हल्ल्यात चार जण ठार झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे.
कोइम्बतूर (तमिळनाडू) : कोइम्बतूरमधील वेल्लोरे गावात आज (शुक्रवार) पहाटे जंगली हत्तीने घुसून केलेल्या हल्ल्यात चार जण ठार झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे.
कोइम्बतूरमधील वेल्लोरे गावात आज पहाटे साडेतीनच्या सुमारास जंगलातून हत्तीने प्रवेश केला. त्यावेळी गावातील नागरिक दाराच्या अंगणात झोपले होते. जंगली हत्तीने बेफामपणे स्थानिकांवर हल्ला करण्यास सुरुवात केली. या हल्ल्यात बारा वर्षाची मुलगी आणि दोन महिलांसह एकूण चार जण गंभीर जखमी झाले. त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. मात्र तेथे त्यांना मृत घोषित करण्यात आले. तर अन्य काही जणही जखमी झाले असून त्यांना उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे. दरम्यान वनविभाग हत्तीचा शोध घेत असून त्याला पुन्हा जंगलात पाठविण्याचा प्रयत्न करण्यात येत आहे. हत्तीचा शोध सुरू असून स्थानिकांनी घराबाहेर पडू नये, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत.
असहिष्णुता व असुरक्षतेच्या विरोधात महाराष्ट्र अंनिसचे ‘जवाब दो’ आंदोलन
पाली - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या निर्घुण खूनाला (ता.20) ऑगस्टला पाच वर्ष पूर्ण झाली. डॉ. दाभोलकर खूनप्रकरणातील सूत्रधार व कटाची प्रेरणा देणार्...
महाआरोग्य शिबीरात पुरंदरच्या १४,२१२ रुग्णांना तपासणीसह उपचाराचा लाभ
सासवड (पुणे) - पुणे जि.प.सदस्य रोहीत पवार यांच्या पुढाकारातून व जिल्हा परीषदेच्या आरोग्य विभागातर्फे घेतलेल्या महाआरोग्य शिबीरात पुरंदर तालुक्यातील...
अवैध वाळूचे "नेक्‍सस' सामान्यांच्या जिवावर
गेल्या आठवड्यात अवैध वाळू वाहतुकीने आणखी एक बळी गेला.. यावेळचा अपघात महामार्गावरील नव्हता, तो होता नदीपात्राजवळीलच एका छोट्या मार्गावरील.. बळी जाणारा...
पावसाळ्यातही वाळूचा बेसुमार उपसा
जळगाव ः पावसाळ्यात नदीला पाणी असल्याने सर्वच वाळू ठेके बंद असतात. मात्र, यंदा पाऊस नसल्याने गिरणा नदीला पूर आलेला नाही. यामुळे गिरणा नदीपात्रातील...
वाळूमाफियांनी गिरणापात्रात पूल बांधलाच कसा
जळगाव ः आव्हाणी (ता. धरणगाव) परिसरातील गिरणा नदीपात्रात वाळूमाफियांनी वेगळा पूल तयार केलाच कसा त्यासंदर्भात जिल्हा प्रशासनाची परवानगी घेतलेली नाही....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Keyword - balaji

श्रीयंत्रातील चक्र आणि त्रिकोण कशाचे प्रतिक आहेत
श्री बाला जी - जय हनुमत बीरा, बाबा जय हन...
श्री बालाजी वेंकटेश्वर माहात्म्य
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग १
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग २
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ३
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ४
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ५
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ६
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ७
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ८
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ९
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग १०
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
बालाजी माहात्म्य - भाग ११
ब्रह्माण्ड पुराण, वराहपुराण, वामन पुराण, स्कन्धपुराण, पद्मपुराण इत्यादी अनेक पुराण कथांमध्ये श्री व्यंकटेशाचे महात्म्य अनेक ठिकाणी वर्णन केले गेले आह..
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
श्री वेंकटेश्वर - पदे १ ते १०
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म-मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
श्री वेंकटेश्वर - पदे ११ ते २०
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म-मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
श्री वेंकटेश्वर - पदे २१ ते ३०
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म-मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
श्री वेंकटेश्वर - पदे ३१ ते ४०
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म-मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
श्री वेंकटेश्वर - पदे ४१ ते ५०
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म-मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
श्री वेंकटेश्वर - पदे ५१ ते ६०
श्री वेंकटेश्वराचे दर्शन घेतल्याने अथवा पाठ केल्याने मनुष्यांस जन्म-मृत्युच्या फेर्‍यातून मुक्ति मिळते.
तीन रस्ते एकत्र येऊन मिळतात, त्या ठिकाणास काय म्हणतात
प्रथम खण्डः - एकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - पञ्चाशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - अष्टचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - षट्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः


कंग्राळ गल्लीत आंबेडकर भवनचा उद्घाटन समारंभ - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » बेळगांव » कंग्राळ गल्लीत आंबेडकर भवनचा उद्घाटन समारंभ
कंग्राळ गल्लीत आंबेडकर भवनचा उद्घाटन समारंभ
आपल्या घटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावाने उभा करण्यात आलेल्या भवनाचा सर्वांनी सदुपयोग करून घ्यावा, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांमुळेच आज आपल्याला मूलभूत हक्क मिळत आहेत. हे भवन उभारण्याची मोठी गरज होती. आता हे भवन उभारून तयार आहे. त्यामुळे या वास्तुचा येथील नागरिकांसाठी खासकरून महिलावर्ग व विद्यार्थ्यांसाठी उपयोग करण्यात यावा, असे विचार महापौर संज्योत बांदेकर यांनी मांडले.
त्या कंग्राळ गल्ली येथे महानगरपालिका बेळगाव व जयभीम युवक मंडळ यांच्या सहकार्याने बांधण्यात आलेल्या डॉ. बी. आर. आंबेडकर भवनाच्या उद्घाटनप्रसंगी बोलत होत्या. सोमवार दि. 24 रोजी कार्यक्रम झाला. त्यावेळी अध्यक्षा या नात्याने त्या बोलत होत्या. या भवनामध्ये महिलांठी शिवणकाम, तसेच विविध कौशल्याची शिबिरे, संगणक प्रशिक्षण, लहान मुलांसाठी शिकवणी, ग्रंथालय आदी सुविधा करण्यात यावी, असे त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमप्रसंगी व्यासपीठावर उपमहापौर नागेश मंडोळकर, आमदार फिरोज सेठ, नगरसेविका माया कडोलकर, राजू सेठ, जयभीम संघटनेचे संस्थापक मल्लेश चौगुले, संघटनेचे अध्यक्ष गजानन देवरमनी, उपाध्यक्ष सिद्राय मेत्री, आर. एस. नाईक, सचिन कांबळे, हिरेमठ आदी उपस्थित होते. प्रारंभी उपस्थित मान्यवरांच्या हस्ते फीत कापून भवनाचे उद्घाटन करण्यात आले. त्यानंतर डॉ. आंबेडकरांच्या प्रतिमेचे पूजन उपमहापौर नागेश मंडोळकर यांनी केले. तसेच बुद्धम् शरणम् गच्छामी ही प्रार्थना म्हणण्यात आली.
यावेळी गल्लीतील कार्यकर्त्यांच्या व महिलावर्गांच्या हस्ते उपस्थित मान्यवरांना शाल, पुष्पगुच्छ व स्मृतिचिन्ह देऊन गौरविण्यात आले. मल्लेश चौगुले यांनी आपले विचार मांडताना सांगितले की, 50 लाख रुपये खर्च करून ही भव्य अशी इमारत समाजातील नागरिकांसाठी उभी करून दिल्याबद्दल सर्वांचे स्वप्न साकार झाले आहे. आता या इमारतीचा वापर योग्यरीत्या करून सर्वांसमोर एक आदर्श निर्माण करावयाचा असल्याचे सांगण्यात आले.
प्रास्ताविक दीपक देवरमनी यांनी केले. याप्रसंगी देवेंद्र चौगुले, तानाजी देवरमनी, राजू ईटकर, सुधीर चौगुले, आकाश हलगेकर, सुरेश कोलकार आदींसह जयभीम युवक मंडळाचे कार्यकर्ते, पंचमंडळी, युवकवर्ग, महिला आदी उपस्थित होते.
तंबाखू दर पाडण्यासाठी कृत्रिम मंदी
रेल्वे स्थानकावरील पार्किंगसाठी नवी निविदा
सुखी जीवनासाठी अध्यात्म महत्त्वाचे
लीज संपलेल्या जागा-गाळे ताब्यात घेण्याची सूचना
हॉटेल व्यावसायिकाची गोळी झाडून आत्महत्या
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या पत्रात काश्मीरचा उल्लेखच नाही
क्रिकेटर गौतम गंभीर भाजपाच्या वाटेवर
अभिनेत्री कंगना राणावतविरोधात पोलिसात तक्रार
डॉ.दाभोळकरांचे मारेकरी राज्य करत आहेत – तुषार गांधी
पीएनबी घोटाळा : निरव मोदी ब्रिटनमध्येच
भाजपाच्या संगीता खोत सांगलीच्या महापौरपदी
वीरेंद्र तावडे आणि अमोल काळेच्या आदेशावरूनच डॉ.दाभोळकरांवर गोळ्या झाडल्या-सीबीआय
आजचे भविष्य सोमवार दि. 20 ऑगस्ट 2018
संशयित तिघांमध्ये एक हॉटेल व्यावसायिक
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


इ.स.चे ३० चे दशक - विकिपीडिया

इ.स.चे ३० चे दशक
सहस्रके: इ.स.चे १ ले सहस्रक
शतके: पू. १ ले शतक - १ ले शतक - २ रे शतक
दशके: ० चे १० चे २० चे ३० चे ४० चे ५० चे ६० चे
वर्षे: ३० ३१ ३२ ३३ ३४
३५ ३६ ३७ ३८ ३९
वर्ग: जन्म - मृत्यू - शोध
स्थापत्य - निर्मिती - समाप्ती
टिबेरियस, रोमचा सम्राट (इ.स. १४ ते इ.स. २७)
गायस सीझर जर्मेनिकस/कालिगुला, रोमचा सम्राट (इ.स. ३७ ते इ.स. ४१)
इ.स.चे ३० चे दशक
इ.स.च्या १ ल्या शतकातील दशके
इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ६ एप्रिल २०१३ रोजी १०:१३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


CALL: 0240-2320444

माणुसकी आणि औद्योगिक विकासाच्या स्वप्नांची होरपळ
औरंगाबादमध्ये मध्यंतरी घडलेल्या अप्रिय घटनांमुळे औद्योगिक विकासाच्या स्वप्नावर घाला घातला गेला. गुंतवणुकीचे वातावरण निर्माण होत असतानाच या जाळपोळीच्या घटनांमुळेच शहराचे भविष्य करपून गेले. केवळ राजकीय मंडळींनी हे शहर चालविण्याचा ठेका घेतलेला नाही. सुजाण नागरीक एकत्र येत नसल्यामुळे अजाण नेत्यांचा अरदांडपणा वाढत आहे. दंगली पेटवून पर्यटनाच्या आणि उद्योगाच्या या राजधानीच्या विकासाला खीळ घालणाNया घटनेचे उत्तरदायित्व कोण घेणार
अंत:करणात कायम जपावे असे हे एक ़ऐतिहासिक शहर. कालपरवाच्या दंगलीने पुन्हा एकदा पेटले. अनेक ऐतिहासिक सभांचा, उत्सवांचा साक्षीदार म्हणून १२७ वर्षांपासून उभा असलेला शहागंजचा टॉवर त्या रात्री सुन्न झाला. चमन परिसर उजाड पडला. हाडामासाची माणसे एकमेकांच्या जिवावार ऊठतात तेव्हा शांतता आणि बंधुभाव होरपळतो. पुन्हा पुन्हा असे घडू नये म्हणून तर निझामी राजवटीला विरोध करून या मातीतील रयतेने सुखी सहजीवनाचे भावस्वप्न पाहिले होते. कालची दंडेली बघून याचसाठी केला होता का मराठवाडा मुक्तीचा अट्टाहास शहराची सारी प्रतिमाच डागाळली. नुकसान भरून काढता येते. पण स्वप्नाला गेलेला तडा लवकर लिंपता येत नाही. अनेक वर्षांपासून जपलेला बंधूभाव आणि एकात्मता पुन्हा पुन्हा दंगलीमुळे पायदळी तुडविली जाते. द्वेष, मत्सराचे ठसे पुन्हा गडद होणार नाहीत याची काळजी घ्यावी लागणार आहे.
या ऐतिहासिक पर्यटन राजधानीत आणि आधुनिक उद्यमनगरीत इंटरनेटही यंत्रणा ठप्प पडली. पेâसबुक, व्हॉट्सअप, एसएमएस- अख्ख्या सोशल मिडियाला जामर लावले गेले. हे चांगले संकेत नव्हेते. उद्योग क्षेत्रावर होणारे परिणाम लगेच लक्षात येत नाहीत. विप्रोचे सर्वेसर्वा अन् जगातील दानशूर व्यक्ती असलेले अजीम प्रेमजी परवा डीएमआयसीचे कौतुक ऐवूâन औरंगाबादला यायला निघाले होते. परवाच्या अनुचित घटनेमुळे त्यांनी औरंगाबाद भेट रद्द केली. हा समृद्धीला अडविण्याचाच प्रकार म्हणावा लागेल. इथल्या अनधिकृत नळावरचे भांडण देशभर झाले. त्याला जबाबदार कोण अगदी अलीकडे मुख्यमंत्री आणि वेंâद्रीय मंत्री सुरेश प्रभू यांनी बिडकीनला बड्या कोरियन वंâपनीचे उद््घाटन केले. या बड्या उद्योगांना शहर सुरक्षित हवे एवढीच माफक अपेक्षा असते.
रयतेच्या स्वप्नांचा चुराडा होणार नाही याची सरकारनेही जाणीवपूर्वक काळजी घेतली पाहिजे. परंतु परवा शहरात धुडगूस सुरू असताना सरकारकडूनही साधा पोलिस आयुक्त मिळाला नाही. पालकमंत्री आणि गृहराज्यमंत्र्यांनी तेवढी पुंâकर घातली. भाजप-शिवसेनेतील विसंवाद या शहराच्या मुळावर येत असल्याची भावना वाढीस लागली आहे. येणारा अधिकारी स्थिरावतो ना स्थिरावतो तोच पळवला जातो. इतके दिवस शहराला ना पूर्णवेळ पोलिस आयुक्त मिळाला ना महापालिका आयुक्त दिल्लीत स्वच्छता अभियानात राष्ट्रीय स्तरावर काम करणारे निपुण विनायक यांच्यासारखे अधिकारी महापालिका आयुक्त म्हणून दोन दिवसांपूर्वी रूजू झाले. या अधिकाNयावर औरंगाबादेतील कचNयाचा निचरा करण्याचे मोठे आव्हान आहे. सगळीकडे ‘स्मार्ट’ भरजरी वेशभूषेची पॅâशन आली. आमची नेतेमंडळीही पेâटे बांधून नटली. स्मार्ट होण्यासाठी नाटकीपणे सरसावली. तथापि, स्मार्ट सिटी कॉर्पोरेशनचे अध्यक्ष अपूर्व चंद्रा यांनी त्यांचा नक्षाच उतरवला आहे. राज्याच्या मुख्य सचिवांना लिहिलेल्या पत्रात अपूर्व चंद्रा यांनी औरंगाबाद महानगरपालिकेची मनोवृत्ती स्मार्ट होण्याच्या लायकीची नाही असे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यांनी अनेक वेळा सूचना दिल्या, विनंत्या केल्या पण ना अधिकाNयांनी प्रतिसाद दिला ना पदाधिकाNयांनी. या कोडगेपणामुळेच अपूर्व चंद्रा यांनी आपणाला औरंगाबादच्या जबाबदारीतून मुक्त करण्याची विनंती केली. १९८० च्या दशकात आशियातील सर्वाधिक वेगाने वाढणारे शहर म्हणून लौकिक असलेल्या या शहरात आजघडीला रस्ते, पाणी, वीज या मूलभूत सुविधांपासून सगळ्याच गोष्टींचे मोठे त्रांगडे होऊन बसले आहे. राजकीय पक्षातील विसंवाद आणि गटागटातील तणातणी यांच्या नित्य कटकटीतून शहराचे सौहार्द बिघडले आहे. शहर तर बेढब होत गेलेच पण सहजीवनातील माणुसकीलाही ओरबाडले जात आहे. निपुण विनायक ‘डाऊन टू अर्थ’ अधिकारी आहेत. सध्या शहरात पाणीपुरवठ्याची समांतर योजना लटकलेली, तिकडे मेट्रोचा बोलबाला तर इथे सिटीबसही नाही, रस्त्याची चाळणी झालेली, कचNयांचा ढिग आणि त्यांचा धुराडा तेवढा नव्याने निर्माण झाला आहे. शहर बकाल होत चालले आहे. ज्यांना या शहराबद्दल आस्था आहे, जाणिवा आहेत अशा मंडळींनी आता आवाज उठविला पाहिजे.


झाले मोकळे आकाश: होऊ घातलेला घट्ट मित्र

इथे (अ)नियमितपणे ललित काही लिहायचा विचार आहे. मूड असला आणि सवड मिळाली म्हणजे मी असलं काही तरी लिहिते. त्यामुळे फार नियमित काही नवं आलं नाही तरी समजून घ्याल.
होऊ घातलेला घट्ट मित्र
म्हणजे तो मित्र होता, पण अगदी जवळचा म्हणावा इतका नाही.
काही माणसांना फार न भेटताही ती जवळची वाटतात.
आत कुठेतरी खात्री वाटते आपल्या तारा नक्की जुळणार म्हणून.
तिथे कधी गैरसमज वगैरे होत नाहीत.
सवड मिळेल तशी, हळुहळू ही मैत्री मस्त फुलत जाणार आहे याची खात्री असते अपल्याला.
पण हे सगळं घडून यायला आपल्याला वेगळं काही तातडीने करायची गरज आहे, हे सगळं जगाच्या अंतापर्यंत असंच राहणार नाही हे समजून न घेण्याचा करंटेपणा करतो आपण.
कशाची वाट बघत असतो आपण नेमकी
ही आपोआप फुलण्याची अपेक्षा असणारी मैत्री तशीच अर्धवट टाकून जाणारा निघून जातो.
हे काही जाण्याचं वय नव्हतं वगैरे सगळ्या बोलण्याच्या गोष्टी.
तसं म्हटलं, तर कुठलंही वय जाण्याचं असतंही आणि नसतंही.
आपण मात्र अमरपट्टा घेऊन आल्यासारखे वागत असतो.
एक गुणी माणूस अकाली गेला याचं वाईट वाटणं हा एक भाग झाला.
त्याने करण्यासारख्या, हाती घेतलेल्या किती गोष्टी होत्या, त्याच्या जाण्यानं किती नुकसान झालं हे सगळं आहेच.
तुझी मला किती किंमत वाटते हे त्याच्याजवळ व्यक्त न करण्याची बेपर्वाई आपण केलीय याची बोच आता आयुष्यभराची.
पुढल्या आयुष्यात भेट होणार हे नक्की…
हो ग अनघा, तीच आशा आहे.
अगदी अगदी. काही बोलण्यासारखं नाहीच.
मित्रांजवळ सगळ्या गोष्टी बोलाव्या लागत नाहीत - त्या तू न बोलताही त्याला माहिती असणार ... अशी माझी खात्री आहे...
सविता, याचा मी विचारच केला नव्हता मी शब्दात मांडलं नाही तरी त्याला समजलं असेलच की मी शब्दात मांडलं नाही तरी त्याला समजलं असेलच की किती दिलासा वाटला या विचाराने
छायाचित्र प्रासंगिक Profound thoughts from empty mind ;) भटकंती हिरवाई नस्त्या उठाठेवी पुस्तक कविता काऊचिऊच्या गोष्टी जगतांना दिनविशेष जर्मनी ओरिसा भाषांतर रेघोट्या किडेमाकोडे भाषा सिनेमा श्री लंका तिबेट
शमा - ए - महफ़िल
माझे भारत भ्रमण ...
~ बालभारती - मराठी कविता ~
ब्लॉग - मोगरा फुलला
होऊ घातलेला घट्ट मित्र


gopal kulkarni write article in saptarang ...तर शहरांचा उष्मा‘घात’ अटळ (गोपाळ कुलकर्णी) | eSakal

...तर शहरांचा उष्मा‘घात’ अटळ (गोपाळ कुलकर्णी)
रविवार, 16 एप्रिल 2017
महानगरांच्या विस्तारापोटी होणारी बेसुमार वृक्षतोड, आक्रसत चाललेल्या डोंगररांगा, शहरांच्या दिशेनं वाढणारं स्थलांतर, दुय्यम आणि तिय्यम दर्जाच्या पायाभूत सुविधांमुळं वाहतुकीवर येणारा ताण आणि त्यामुळे होणारं प्रदूषण, जलस्रोतांचं प्रदूषण अशा अनेकविध बाबींचा परिपाक म्हणजे उष्णतेच्या उसळणाऱ्या तीव्र लाटा होत. थोड्या अधिक फरकानं याच समस्या सर्वत्र पाहायला मिळतात. निसर्गाचा हा लहरीपणा सबंध जीवसृष्टीच्याच मुळावर येणारा आहे. ही धोक्‍याची घंटा ऐकायला शहरांना तसा उशीरच झालेला आहे...पण अजूनही वेळ गेलेली नाही. शहरांनी आता खडबडून जागं व्हायला हवं आहे.
महानगरांच्या विस्तारापोटी होणारी बेसुमार वृक्षतोड, आक्रसत चाललेल्या डोंगररांगा, शहरांच्या दिशेनं वाढणारं स्थलांतर, दुय्यम आणि तिय्यम दर्जाच्या पायाभूत सुविधांमुळं वाहतुकीवर येणारा ताण आणि त्यामुळे होणारं प्रदूषण, जलस्रोतांचं प्रदूषण अशा अनेकविध बाबींचा परिपाक म्हणजे उष्णतेच्या उसळणाऱ्या तीव्र लाटा होत. थोड्या अधिक फरकानं याच समस्या सर्वत्र पाहायला मिळतात. निसर्गाचा हा लहरीपणा सबंध जीवसृष्टीच्याच मुळावर येणारा आहे. ही धोक्‍याची घंटा ऐकायला शहरांना तसा उशीरच झालेला आहे...पण अजूनही वेळ गेलेली नाही. शहरांनी आता खडबडून जागं व्हायला हवं आहे. अन्यथा त्यांचा उष्मा‘घात’ अटळ असेल...
भा रताच्या दृष्टीनं २०१४-१५ हे वर्षं मोठ्या घडामोडींचं होतं. आधीचा दुष्काळ आणि नंतरच्या तापदायक उन्हाळ्याचे चटके संपूर्ण देशाला सहन करावे लागले. याचा सर्वाधिक फटका शेतीला बसल्यानं १९७२ मधील दुष्काळाच्या आठवणी ताज्या झाल्या. देशातल्या दहा राज्यांमध्ये या दुष्काळाची तीव्रता अधिक होती. या उष्णतेच्या लाटेमध्ये शहरांप्रमाणेच खेडीही भाजून निघाली. पुढं संशोधकांनी सन २०१६ हे वर्ष ‘सगळ्यात उष्ण वर्ष’ म्हणून जाहीर केलं. नेहमीप्रमाणे तेव्हाही दुष्काळाचा संबंध ‘ग्लोबल वॉर्मिंग’शी जोडण्यात आला, तर काहींनी ही अवस्था दुष्काळी चक्राचाच एक भाग असल्याचा दावा केला होता. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर तज्ज्ञांनी कितीही तात्त्विक काथ्याकूट केला, तरीसुद्धा जागतिक तापमानवाढ ही थांबणारी गोष्ट नाही, हे कधीच सिद्ध झालं आहे.
तापमानवाढीचं पाप हे शहरांचं असलं तरीसुद्धा त्याचे परिणाम अखिल मानव जातीला भोगावे लागणार आहेत. आधुनिक तंत्रकारणाचा अविभाज्य घटक बनलेली आजची शहरं पर्यावरणीयदृष्ट्या मात्र दिवसेंदिवस असुरक्षित बनत चालली आहेत. ‘जैसी करनी वैसी भरनी’ या न्यायानं नागर संस्कृतीला तिच्या कृत्याची किंमत मोजावी लागत असून, भविष्यकाळातही तिला लहरी निसर्गाचे फटके सहन करावे लागणार आहेत. या पार्श्‍वभूमीवर ब्रिटिश संशोधकांचं ताजं संशोधन सगळ्यांनाच विचार करायला लावणारं आहे. जागतिक तापमानवाढीच्या इतिहासातला एक महत्त्वपूर्ण टप्पा मानल्या गेलेल्या २०१५ या वर्षी झालेल्या पॅरिस परिषदेत ‘औद्योगिकीकरणाच्या वेळी जेवढं तापमान होतं, त्या पातळीचा विचार करता त्यामध्ये दोन डिग्री सेल्सिअसपेक्षा अधिक वाढ होऊ नये,’ असा निर्धार सहभागी देशांनी केला होता. साधारणपणे सन २१०० पर्यंत ही पातळी कायम ठेवली जावी, असं अभ्यासकांचं म्हणणं होतं. आजचं प्रदूषणानं काळवंडलेलं वर्तमान पाहिलं, तर हा निर्धारही हवेतच विरतो; पण भविष्यकाळातही पातळी गाठली गेली तरीही कोणत्याच देशाला सौरप्रकोप रोखता येणार नाही. जगभरातल्या १०१ शहरांचा अभ्यास केल्यानंतर त्यातल्या ४४ शहरांना उष्णतेचा अधिक फटका बसणार असल्याचं स्पष्ट झालं. सध्याचा लोकसंख्यावाढीचा दर कायम राहिल्यास २०५० पर्यंत साडेतीन कोटी लोकांना उष्णतेच्या लाटेचा दाह सहन करावा लागेल. जागतिक तापमानवाढीबरोबर उष्णतेच्या लाटाही वाढतील. पॅरिस करारान्वये निर्धारित पातळीवर जरी जागतिक तापमानवाढ रोखली तरीसुद्धा कराची ते कोलकता अशी सर्वत्र उष्णतेची तीव्रता वाढलेली असेल. गेल्या काही वर्षांत भारताप्रमाणेच पाकिस्तान आणि बांगलादेशात उष्णतेच्या तीव्र लाटा निर्माण झालेल्या पाहायला मिळाल्या. सन २०१५ मध्ये पाकिस्तानात उष्णतेच्या लाटेनं दीड हजार नागरिकांचे बळी घेतले. भारतातली नऊ महत्त्वाची शहरं उष्णतेच्या लाटांमध्ये सापडतील, असं या संशोधकांचं म्हणणं आहे. यात कोलकता, बंगळूर, दिल्ली, मुंबई, चेन्नई, पुणे, सुरत, हैदराबाद आणि अहमदाबाद यांचा समावेश होतो. ग्लोबल वॉर्मिंगमुळं तापणारी हवा आणि वाढत जाणारी लोकसंख्या यामुळं शहरांची अवस्था प्रेशर कुकरसारखी होईल. जसजसं तापमान वाढत जाईल, तसतशी नवीन शहरं उष्णताप्रवण टप्प्यामध्ये येऊ लागतील.
जागतिक तापमान जर १.५ डिग्री सेल्सिअसनं वाढलं तर ‘हॉट’ शहरांच्या यादीत मुंबईचा समावेश झालेला असेल. तेच तापमान जेव्हा २.७ डिग्री सेल्सिअसवर जाईल, तेव्हा हैदराबाद आणि पुण्यासही तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा सामना करावा लागेल आणि हाच पारा जेव्हा ४ डिग्री सेल्सिअसवर पोचेल, तेव्हा बंगळूरचं आयटी हब वितळलेलं असेल
स्मार्ट होऊ पाहणाऱ्या भारतीय शहरांचा बेबंद विस्तार आणि प्रदूषणाचं वाढलेलं प्रमाण यामुळं आपल्याला जाणवणारा सौरप्रकोप अधिक तीव्र असेल यात शंकाच नाही. १९९० च्या दशकात कासवगतीनं धावणाऱ्या शहरीकरणाच्या एक्‍स्प्रेसनं आता ग्रामीण भागही आपल्या कवेत घ्यायला सुरवात केली आहे. सुरवातीच्या टप्प्यामध्ये ही प्रक्रिया महाराष्ट्र, तमिळनाडू आणि केरळसारख्या काही मोजक्‍या राज्यांपुरती मर्यादित होती. अकराव्या पंचवार्षिक योजनेनं दिलेला बूस्टर डोस, सरकारी सेवांचा विस्तार आणि संगणकामुळं अवतरलेलं नवं माहिती तंत्रज्ञान युग यामुळं भारतीय शहरांचा चेहरा कॉस्मोपॉलिटन व्हायला वेळ लागला नाही. भारतात आजघडीला एकूण लोकसंख्येच्या ३१.१६ टक्के एवढे लोक शहरांमध्ये वास्तव्यास असून, दिवसेंदिवस यामध्ये भर पडत चालली आहे. आपल्याकडं ज्या वेगानं नागरीकरण होत आहे, त्याच्या दुप्पट वेगानं पर्यावरणविषयक समस्या वाढताना दिसतात. आधीच विस्कटलेल्या नगरनियोजनाला ‘स्मार्टनेस’ची लेबलं लावण्यात मग्न असलेली सरकारी यंत्रणा, पर्यावरणविषयक नियम धाब्यावर बसवत कामं रेटून नेणारे बिल्डर आणि अज्ञानी जनता अशा विचित्र त्रांगड्यामध्ये भारतीय नागरी जीवन घुसमटत चाललं आहे. शहरांच्या विकासाची ब्ल्यू प्रिंट ही निसर्गाच्या सहाकार्याशिवाय पूर्ण होऊच शकत नाही, हे युरोपीय देशांना उमगलेलं सत्य आपल्याला कधी कळणार, हाच खरा प्रश्‍न आहे. शहरांतल्या वाढत्या वाहनसंख्येमुळं प्रदूषणाची समस्या अधिक उग्र रूप धारण करत चालली आहे. दिल्लीच्या नाका-तोंडात गेलेला धूर इतर शहरांनाही बरंच काही सांगत आहे. वायुप्रदूषण भारतात दरवर्षी १० लाखांहून अधिक जणांचा अधिक बळी घेतं. जगातल्या अतिप्रदूषित शहरांच्या यादीत आता भारतीय शहरांची नावंही झळकू लागली आहेत.
पंजाब, उत्तराखंड आणि उत्तर प्रदेशाचा विचार केला, तर या भागातली ११ शहरं ही अतिप्रदूषित असून, तिथली हवा मानवी शरीरासाठी धोकादायक असल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं केलेल्या पाहणीतून निष्पन्न झालं आहे. जगाचा विचार केला तर दोन तृतीयांश एवढी ऊर्जा खाणाऱ्या शहरांचा कार्बन-उत्सर्जनातला वाटा ७० टक्के एवढा आहे. महानगरांच्या विस्तारापोटी होणारी बेसुमार वृक्षतोड, आक्रसत चाललेल्या डोंगररांगा, शहरांच्या दिशेनं वाढणारं स्थलांतर, दुय्यम आणि तिय्यम दर्जाच्या पायाभूत सुविधांमुळं वाहतुकीवर येणारा ताण आणि त्यामुळे होणारं प्रदूषण, जलस्रोतांचं प्रदूषण अशा अनेकविध बाबींचा परिपाक म्हणजे उष्णतेच्या उसळणाऱ्या तीव्र लाटा होत. थोड्या अधिक फरकानं याच समस्या सर्वत्र पाहायला मिळतात. निसर्गाचा हा लहरीपणा सबंध जीवसृष्टीच्याच मुळावर येणारा आहे.
प्राणी आणि पक्ष्यांवर परिणाम
उष्माघाताच्या लाटांचे दुष्परिणाम हे केवळ माणसापुरते मर्यादित नाहीत. गेल्या दोन वर्षांत उष्णतेमुळं मरण पावणाऱ्या पक्ष्यांचं प्रमाणही वाढलं आहे. दोन वर्षांपूर्वी मराठवाड्याच्या तीव्र दुष्काळी पट्ट्यात हजारोंच्या संख्येनं मोर आणि चिमण्या मृत्युमुखी पडल्या. ‘‘जास्त उंचीवर उडणारे घारीसारखे पक्षी आणि तुलनेनं ज्यांचा आकार लहान असतो, अशा चिमणी-मैना यासारख्या पक्ष्यांना उष्णतेचा फटका बसतो. लहान आकाराच्या पक्ष्यांच्या शरीरातली पाणी लवकर संपतं; त्यामुळं ते मरण पावतात, तर हरणासारख्या प्राण्यांना पाण्याच्या शोधात उन्हात भटकंती करावी लागत असल्यानं त्यांना जीव गमवावा लागतो,’’ असं वन्यजीव अभ्यासक प्रभाकर कुकडोलकर यांनी सांगितलं. आता विविध स्वयंसेवी संस्था जंगलपरिसरात पाणवठे तयार करण्यासाठी पुढाकार घेऊ लागल्या आहेत. शहरांमध्ये पक्ष्यांसाठी घराबाहेर पाण्यानं भरलेली भांडी ठेवली जात आहेत, हे सर्व सकारात्मक बदल असल्याचं त्यांनी नमूद केलं. ‘‘उष्णतेच्या लाटेची तीव्रता वाढतच गेली तर मात्र या मुक्‍या जिवाचं जगणं अधिक कठीण होऊन बसेल. उष्णतेचा परिणाम हिमालयातल्या वृक्षराजीवर होऊ लागला असून, तुलनेनं खालच्या भागातल्या वनस्पती आता वर सरकू लागल्या आहेत. समुद्रतळाशी असणाऱ्या अनेक पाणवनस्पतींचं अस्तित्व धोक्‍यात आलं आहे,’’ याकडं पर्यावरणतज्ज्ञ माधव गाडगीळ यांनी लक्ष वेधलं आहे.
कृत्रिम उपायांनी उष्णतेच्या लाटा रोखणं शक्‍य नसलं, तरीसुद्धा त्यांची तीव्रता मात्र कमी करता येऊ शकते. शास्त्रीय दृष्टीनं विचार केला तर शहरं ही उष्णतेची बेटंच (हीट-आयलंड) असतात. सिमेंट-काँक्रिटचं आच्छादन, उंच इमारती, प्लास्टिकच्या वाहनांची वर्दळ यामुळं प्रकाशकिरणं शोषली न जाता ती परावर्तित होतात. निसर्गनिर्मित उष्णतेत कृत्रिम उष्णतेची भर पडत असल्यानं शहरांमधलं तापमान नेहमीच जास्त असतं. आपल्याकडचं ‘रिअल इस्टेट मॉडेल’ हे बऱ्याच अंशी अमेरिकी मॉडेलकडं झुकलेलं आहे. यामध्ये पर्यावरणाचा फारसा विचार केलेला दिसत नाही. परिणामी, आपलं नगरनियोजनाचं गणित बिघडलेलं दिसतं. युरोपीय देशांनी मात्र संभाव्य संकटाची चाहूल लागताच उपाययोजनांची आखणी करायला सुरवात केली आहे. तीव्र उष्णतेच्या भागामध्ये ‘व्हर्टिकल गार्डन’ उभारल्या जाऊ लागल्या आहेत. भिंतीवर झाडं लावण्याचा हा प्रयोग लाभदायी ठरू शकतो. यामुळं उष्णता तर शोषली जातेच; पण त्याचबरोबर वातावरणामध्ये पुरेसा ऑक्‍सिजनही खेळता राहतो. शिवाय घरही थंड राहण्यास मदत होतं. हाच प्रयोग आपल्याकडंही करता येऊ शकतो. दक्षिण हॉलंडमधल्या रॉटरडॅम शहरात टेरेस गार्डन तयार करण्यात आल्या आहेत. यात घरगुती कारणांसाठी वापरण्यात आलेलं पाणी पुन्हा प्रक्रिया करून हिरवळीच्या निर्मितीसाठी वापरलं जातं. भविष्यकाळात शहरांतली उष्णतेची लाट रोखण्यासाठी ‘नागरी शेती’ हा एक सक्षम पर्याय होऊ शकतो. ‘‘नागरीकरणाकडं एक समस्या म्हणून नव्हे, तर एक संधी म्हणून पाहिलं गेलं पाहिजे,’’ असं नगरनियोजन विषयाच्या अभ्यासक सुलक्षणा महाजन यांनी नमूद केलं. त्या म्हणाल्या, ‘‘उष्णता अथवा घनकचऱ्यापासून ऊर्जानिर्मिती करता येऊ शकते, त्याचाच वापर शहरांतल्या हरित पट्ट्यांच्या निर्मितीसाठी होऊ शकतो. सार्वजनिक ठिकाणी ग्रीन शेड्‌स उभारता येतील. हे सर्व प्रयोग युरोपीय देशांमध्ये सुरू आहेत.’’
पॅरिसमधल्या हवामानविषयक परिषदेनंतर जगभरातल्या देशांनी अपारंपरिक ऊर्जास्रोतांच्या वापरावर लक्ष केंद्रित केल्याचं दिसून येतं. जर्मनी, नॉर्वे, स्वित्झर्लंडसारख्या देशांनी तसे बदल स्वीकारले आहेत. आता बहुतांश देशांत विजेच्या गाड्यांचा वापर सुरू झाला आहे. यासाठी जागोजागी चार्जिंग सेंटर उभारली जात असून, त्यासाठी लागणारी वीजदेखील सौरऊर्जा आणि पवनऊर्जेपासून तयार केली जाते. सार्वजनिक वाहतूकव्यवस्था सक्षम करणं, सायकलिंगला प्रोत्साहन आदींद्वारे युरोपीय शहरं ‘क्‍लीन अँड कूल’ होताना दिसून येतात. या बदलांसाठी आवश्‍यक असलेली राजकीय आणि सामाजिक मानसिकता तिथल्या जनतेत दिसून येते. जर्मनीमध्ये ग्रीन पार्टीला मिळणारा पाठिंबा आणि युरोपीय देशांमध्ये पर्यावरण रक्षणासाठी स्वयंसेवी संस्थांनी घेतलेला पुढाकार यामुळं तिथल्या नागरिकांनाही परिस्थितीचं गांभीर्य समजलं आहे. हे बदल भारतात झाले, तर लहरी निसर्गाचा प्रकोप बऱ्याच अंशी शांत करता येऊ शकतो; अन्यथा भारतीय शहरांचा उष्मा‘घात’ अटळ आहे.
आपल्याकडं २००२ मध्ये संसदेनं जैवविविधता कायदा मंजूर केला. त्याद्वारे शहरातल्या जैवविविधतेच्या संरक्षणासंदर्भात नागरिकांची भूमिका निश्‍चित करण्यात आली होती. आता नगरनियोजन करताना पर्यावरण आणि जैवविविधतेचा फारसा विचार होताना दिसत नाही. सर्वपक्षीय नेते आणि बिल्डरांनी याचा बट्ट्याबोळ केला आहे. युरोपीय देशांनी घडवून आणलेले बदल लोकांच्या पुढाकारानं आपल्याकडंही होऊ शकतात.
- डॉ. माधव गाडगीळ, पर्यावरणतज्ज्ञ
शहरं स्मार्ट करताना आपल्याला पर्यावरणविषयक बाबींचाही गांभीर्यानं विचार करावा लागेल. आज जगभरात नगरनियोजन क्षेत्रामध्ये मूलगामी संशोधन होत आहे; पण दुर्दैवानं आपल्याला त्याचा साधा गंधही नाही. तंत्रज्ञानाला पर्यावरणाची जोड दिली, तरच आपली शहरं खऱ्या अर्थानं स्मार्ट होतील. अपारंपरिक ऊर्जेचा वापर करत आपल्याला वाहतूक व्यवस्थेतही आमूलाग्र बदल घडवून आणावे लागतीत.
- डॉ. सुलक्षणा महाजन, नगरनियोजन तज्ज्ञ
गेल्या काही वर्षांपासून मराठवाडा सातत्यानं उष्णतेच्या लाटेचा सामना करत आहे. औरंगाबाद-जालना यादरम्यान औद्योगिक पट्ट्याचा झालेला विस्तार आणि नैसर्गिक अडथळे नसल्यानं इथला उष्णतेचा पट्टा पुढं सरकतच नाही. अजिंठा आणि बालाघाट डोंगररांगांवर वनराईचं आच्छादन नाही. त्यामुळं उष्णता वाढत आहे. प्रदूषणही वाढत असल्यानं उष्णतेच्या लाटेच्या तीव्रतेतही त्यानुसार वाढ होत चालली आहे.
- डॉ. मदनलाल सूर्यवंशी, भूगोल विभागप्रमुख, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ, औरंगाबाद
Maratha Kranti Morcha: मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी छावाच्या कार्यकर्त्यांचा आत्मदहनाचा प्रयत्न
उस्मानाबाद - मराठा आरक्षणासह विविध मागण्यांकरीता छावा संघटनेच्या सहा कार्यकर्त्यांनी सामुहीकपणे आत्मदहन करण्याचा सोमवारी (ता. 20) प्रयत्न केला....
जितेंद्र भुरूक यांनी किशोरदांची गायली सलग 89 गाणी
मुंबईः जितेंद्र भुरूक यांनी पुणे-मुंबईतील भव्य वाद्यवृंदासह किशोरकुमार यांच्या 89व्या जयंतीचे औचित्य साधून त्यांची सलग 89 गाणी गात 'अगर तुम ना होते'...
पाऊस आला; पण त्यानं नुकसान टळलं का
जालना जिल्ह्यात जून, जुलै आणि ऑगस्टमधील पहिल्या पंधरवड्यातील पावसाचे प्रमाण पाहता याला पावसाळा म्हणाव का, असा प्रश्न शेतकऱ्यांना पडला होता. गुरुवार(...
परदेशातील आणि देशातील वायदे बाजारात कापसाची पीछेहाट
गेल्या आठवड्यात अमेरिकी वायदे बाजारात कापसाच्या किमतीत मोठी घसरण झाली. चीनच्या वायदे बाजारातही कापसाचे दर घटले. पाऊस, कापूस उत्पादन इत्यादी...
केरळ आपत्तीग्रस्तांना वाडी वस्तीवरील शाळेकडून मदत
मंगळवेढा - केरळमध्ये निसर्गाच्या अवकृपेने झालेली वाताहात, आपत्तीग्रस्तांना पुन्हा सावरण्यासाठी मदतीचा हात देण्यात दै.सकाळ नेहमी अग्रेसर असते. सकाळ...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Bhavantar Yojna Niti Aayog decided to execute Bhavantar Yojana on experimental basis | क.. कमोडिटीचा : चणे आहेत पण दात नाहीत | Loksatta

सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
क.. कमोडिटीचा : चणे आहेत पण दात नाहीत
क.. कमोडिटीचा : चणे आहेत पण दात नाहीत
शेतकऱ्यांमध्ये फसवणूक झाल्याची भावना होऊन तीव्र रोष वाढला.
कृषिमालाच्या किमती पडल्या, परिणामी वाढत चाललेल्या शेतकऱ्यांमधील असंतोषाने केंद्राबरोबर राज्य सरकारेही चिंताग्रस्त झाली आहेत. हमी भावाने खरेदी ही कित्येक वर्षांपासून चालू असलेली पद्धत भावात सुधारणा करण्यात अयशस्वी ठरत असताना, त्यावर उत्तर शोधण्याचे प्रयत्न चालू झाले आहेत. शेती तज्ज्ञ, राजकारणी आणि अगदी निती आयोगही शेतकऱ्यांचा वाढता रोष कमी करण्यासाठी उपाययोजनेच्या शोधात असतानाच, भावांतर योजनेची सूचना पुढे आली.
भावांतर योजनेची सुरुवातीला प्रायोगिक तत्त्वावर अंमलबजावणी करून नंतर सर्वत्र देशभर ती लागू करावी असे निती आयोगाने ठरविले. अखेर गेल्या नोव्हेंबरमध्ये मध्य प्रदेशने ही योजना खरीप पिकांसाठी लागू केली आणि त्याद्वारे सोयाबीन उत्पादकांची नोंदणी सुरू केली. देशातील सर्वात मोठा उत्पादक असल्याने अर्थातच राज्य सरकारला योजनेच्या पहिल्या महिन्यातच राज्यातील एकूण उत्पादनाच्या सुमारे ६० ते ७० टक्के म्हणजे २८ लाख टन एवढय़ा सोयाबीनवर भावांतर योजनेमार्फत नुकसानभरपाई शेतकऱ्यांना द्यावी लागली.
ही योजना लागू होण्यापूर्वी आणि योजनेच्या एकूण सहा आठवडय़ांच्या कालावधीमध्ये सोयाबीनच्या किमतीमध्ये प्रचंड घसरण होऊन भाव २३-२४ रुपये किलो एवढे कोसळले होते. म्हणजे ३०.५० रुपये प्रतिकिलो या हमी भावापेक्षाही २० टक्के कमी किमतीत व्यापारी सोयाबीन खरेदी करीत होते. मात्र योजना संपल्यावर पुढील दोन-तीन महिन्यांत, म्हणजे फेब्रुवारीमध्ये हेच सोयाबीन ३६-३८ रुपये किलोवर पोहोचले. तेव्हा सरकार आणि शेतकरी दोघांनाही लक्षात आले की, आपण पुरते नागवले गेलो आहोत आणि व्यापाऱ्यांनी मात्र गडगंज पैसे कमावले, तेदेखील दोन-तीन महिन्यांत तोवर रबी हंगामातील पिकांची काढणी सुरू झाली होती, ज्यात चणा हे प्रमुख पीक होते. आणि इतर वस्तूंबरोबर चण्याच्या किमतीही हमी भावापेक्षा २०-२५ टक्के खाली आल्यामुळे भावांतर योजना परत चालू करण्यासाठी मध्य प्रदेश आणि पर्यायाने इतर राज्यांवर दबाव वाढू लागला. मध्य प्रदेशात शेतकरी असंतोष सर्वात जास्त आहे आणि लवकरच राज्य निवडणुकीला सामोरे जाणार असल्यामुळे तेथील सरकारने भावांतर योजना चणा खरेदीसाठी लागू करण्याची घोषणा केली. मात्र सोयाबीनबाबतचा मानहानीकारक अनुभव आणि व्यापारी वर्गाने त्या योजनेचा दुरुपयोग कसा केला याचा माध्यमांद्वारे घेतला गेलेला टीकात्मक समाचार पाहता, अखेर मार्चमध्ये राज्य सरकारने अचानक घूमजाव करून भावांतर योजना रद्द केली आणि परत हमी भावाने सरकार चण्याची खरेदी करेल असे जाहीर केले.
थोडक्यात, बहुचर्चित भावांतर योजनेचे सहा महिन्यांत बारा वाजले आणि निती आयोगालाही ती गुंडाळावी लागली. वर वर चांगल्या वाटणाऱ्या आणि काही देशांमध्ये यशस्वीही झालेल्या या योजनेचा बोजवारा का उडाला हे पाहण्यासाठी आपण ही योजना समजावून घेऊ.
हमी भावाने सरकार जेव्हा कृषिमाल खरेदी करते तेव्हा सरकारला पूर्ण पैसे शेतकऱ्यांना देऊन माल आपल्याकडे घ्यावा लागतो. हमी भावाव्यतिरिक्त या मालाचे गोदामीकरण आणि इतर सुविधांवर अजून १५-२० टक्के खर्च सरकारलाच करावा लागतो. त्यानंतरही बऱ्याचदा हा माल नुकसानीत विकावा लागल्यामुळे एकंदरीत सरकारला हजारो कोटींचा भुर्दंड पडतो. याउलट भावांतर योजनेमध्ये सरकार शेतकऱ्यांना खुल्या बाजारात कृषिमाल विकायला सांगते. योजनेच्या अंमलबजावणीदरम्यान विशिष्ट अवधीमध्ये मालाची सरासरी विक्री किंमत आणि हमी भाव यामधील तफावत सरकार त्या शेतकऱ्याला देते. यामध्ये सरकारला प्रत्यक्ष मालाची खरेदी करावी न लागल्यामुळे पुढील खर्च आणि कटकटी टळतात.
मात्र सोयाबीनबाबत काय झाले ते आता पाहू. बाजारातील कुठल्याही खरेदी-विक्री व्यवहारामध्ये असलेले ‘मानसशास्त्रीय’ घटक व्यापाऱ्यांच्या रक्तातच असल्यामुळे या योजनेतून आपण कशी नफेखोरी करू याची तयारी आगाऊच करून ठेवतात. विक्री भाव आणि हमी भाव यातील फरक सरकार देणार याची खात्री असल्यामुळे पैशासाठी नडलेला शेतकरी मिळेल त्या भावाने माल विकणार हे माहीत असल्यामुळे व्यापाऱ्यांनी सोयाबीनचे भाव प्रचंड पाडले. अगदी २२-२४ रुपये किलो भावाने त्यांनी गोदामे भरून घेतली. आपल्या मागणीच्या ६० टक्के एवढे खाद्यतेल आयात करणाऱ्या भारतात सोयाबीनला वर्षभर मागणी असल्यामुळे भाव पुढे वाढणारच. तसेच देशांतर्गत उत्पादन अनुमानापेक्षा २० टक्के कमी आहे, याची माहिती असल्यामुळे व्यापाऱ्यांनी कर्ज काढून सोयाबीन घेतले. पुढे अपेक्षेप्रमाणे, किंबहुना अपेक्षेपेक्षा अधिकच भाव वाढल्याने अवघ्या तीन महिन्यांत ५० टक्क्यांहून अधिक नफा कमावून व्यापाऱ्यांनी दिवाळी साजरी केली. तर हजारो रुपये खर्च करूनही प्रत्यक्षात काही हाती न लागल्याने शेतकऱ्यांमध्ये फसवणूक झाल्याची भावना होऊन तीव्र रोष वाढला. त्यामुळे मध्य प्रदेश सरकारची अवस्था तेले गेले, तूपही गेले अशी झाली.
आणखी नाचक्की होण्याआधी सरकारने योजना गुंडाळून चण्याची आणि इतर वस्तूंची खरेदी हमी भावानेच करण्याची घोषणा केली आहे आणि प्रत्यक्ष खरेदीही सुरू झाली आहे. भावांतर योजनेच्या अपयशाला बरीच कारणे असली तरी पीक-पाण्याविषयीच्या योग्य किंवा अचूक अनुमानांत आलेल्या अपयशाचा मुद्दा यानिमित्ताने परत ऐरणीवर आला आहे. पाऊस असो किंवा कृषी-उत्पादन याविषयीचे अंदाज सतत चुकल्यामुळे शेतीविषयक धोरणे चुकतात आणि देशाचे आणि शेतकऱ्यांचे नुकसान होते. दोन वर्षांपूर्वी अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी याचा उच्चार अंदाजपत्रकीय भाषणांत करून हा मुद्दा मार्गी लावण्यासाठी दूरगामी उपाययोजना करण्याची ग्वाही दिली होती. मात्र यावर अजून तरी काही निर्णय घेतल्याचे ऐकिवात नाही.
भावांतर म्हणजेच ‘प्राइस डेफिसिट’ योजना काही प्रगत देशांमध्ये मर्यादित स्वरूपात यशस्वी झाल्याचे म्हटले असले तरी त्याचे कारण त्या देशांमध्ये हाजीर (स्पॉट) बाजार हे अत्यंत प्रगत असतात. तेथील संगणकीय प्रणाली, मर्यादित कृषिमाल आणि मर्यादित लोकसंख्या यामुळे अंमलबजावणी सहज शक्य होते. त्याउलट भारतात दर ५० कोसांवर भाषा, पिके आणि हवामान वेगळे असते. तर सरकारी रेकॉर्ड आणि लोकसंख्या यांची संगणकावर संकलित केलेली माहिती उपलब्ध नसल्यामुळे अशा योजना प्रत्यक्षात आणताना नाकीनऊ येतात. मात्र एक नक्की की, अशा योजनांमुळे प्रत्यक्ष मागणी आणि पुरवठा ही गणिते व्यापारी कृत्रिमपणे बदलतात आणि त्याचा भुर्दंड सर्वानाच सोसावा लागतो.
आता वेळीच सावध झालेल्या मध्य प्रदेश सरकारने परत हमी भाव खरेदी योजना लागू केली असली आणि महाराष्ट्र आणि राजस्थान सरकारनेही हमी भावाने खरेदी चालू केली असली तरी चण्याच्या किमती हमी भावाच्या १०-१२ टक्के कमीच आहेत. कारण चण्याचे १०० लाख टनांहून अधिकचे विक्रमी उत्पादन. आपली देशांतर्गत केवळ ८०-८५ लाख टन एवढी मागणी असताना, अधिकच्या पुरवठय़ाचा दबाव निदान चार-सहा महिने तरी बाजारावर राहण्याची चिन्हे आहेत. तसेच पावसाचा अंदाज चांगला असल्यामुळेही कृषिमालाच्या किमतीवर आगाऊ काही महिन्यांत दबाव राहणार आहे.
चीन आणि अमेरिकेमधील व्यापार युद्धाबद्दल अजून स्पष्टता आली नसली तरी सोयाबीन, कापूस तसेच इतर काही कृषी उत्पादकांना चांगल्या संधी उपलब्ध होण्याची चिन्हे आहेत. तरी त्याचा चण्याच्या किमतीला कितपत फायदा होईल याबद्दल शंकाच आहे. या पाश्र्वभूमीवर चणा उत्पादकांना नजीकच्या काळात तरी हमी भावावरच अवलंबून राहावे लागणार, तर बाजारातील किमती न सुधारल्यामुळे खरेदी केलेल्या साठय़ांचे काय करायचे या चिंतेने ‘चणे आहेत, पण दात नाहीत’ असे म्हणण्याची वेळ आली आहे.
(लेखक वस्तू बाजार विश्लेषक )
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Kerala floods : 'तो' बनावट व्हिडीओ व्हायरल करु नका; लष्कराचे आवाहन
नुसते 'भारत माता की जय' बोलून काही होत नाही : तुषार गांधी
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
प्रियांका- निकची अशी ही बनवाबनवी; सोशल मीडियावर भन्नाट मीम्स व्हायरल
England vs India 3rd Test - Live : पुजारा-कोहली जोडी इंग्लंडवर भारी, सामन्यावर भारताची...
प्रेयसीसाठी तीनशे फलक लावणाऱ्याच्या राजकीय दबावापुढे पालिका, पोलीस झुकले
Asian Games 2018: कबड्डीत भारताला हादरा, दक्षिण कोरियाकडून पराभव
 निकने घेतला महत्त्वाचा निर्णय
सुनील ग्रोवरसाठी सलमान झाला फोटोग्राफर
काम करणार तर आघाडीच्या अभिनेत्रीसोबतच, रणबीरचा हट्ट
एन. टी. रामाराव यांच्या बायोपिकमध्ये दिसणार हा प्रसिद्ध मराठमोळा चेहरा
माझ्या बायोपिकमध्ये ड्रामा नको, फक्त सत्य दाखवा- ऐश्वर्या राय
'या' गाजलेल्या हॉलिवूड चित्रपटाचा बॉलिवूड रिमेक लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
Asian Games 2018 : बजरंगची 'सुवर्ण' कामगिरी स्व. अटलजींना समर्पित
Ind vs Eng : केवळ २९ चेंडूत हार्दिकने केली 'ही' कमाल...
सोबर्स, पोलॉक यांच्या पंक्तीतील अभिजात फलंदाज
एटीएसने सोडताच सीबीआयने ताब्यात घेतले
शहरी भागांत रात्री नऊनंतर एटीएममध्ये पैसे भरण्यास बँकांना मनाई


रोहन टिल्लू | Loksatta

सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
आझाद मैदानातून : शिक्षकांचा आक्रोश
मंगळवारी आणखी एका शिक्षकांची तब्येत खालावल्याने त्यांनाही रुग्णालयात नेण्याची तयारी सुरू होती.
दळण आणि ‘वळण’ : रुळांवरील माणसं..
साधारणपणे सामान्य प्रवाशांना रुळांवर काम करणारी ही माणसे गँगमन या नावाने माहीत असतात.
५०० रुपयांत लोकलने महिनाभर कुठेही फिरा
प्रवाशाला महिनाभर मध्य, पश्चिम, हार्बर, ट्रान्स हार्बर अशा सर्व मार्गावर कितीही वेळा फिरता येणार आहे.
उपनगरीय रेल्वेच्या तोटय़ात हजार कोटींची वाढ
उत्पन्नात फक्त ४०० कोटींची वाढ
वातानुकूलित लोकलमध्ये मालडबाच नाही
मुंबईच्या पहिल्यावहिल्या वातानुकूलित लोकलमध्येही मालवाहतुकीसाठी विशेष डबा नाही.
भारतीय रेल्वेची मालवाहतूक तोटय़ातच
४८१२ कोटी रुपयांनी उत्पन्न घटले
दळण आणि ‘वळण’ : आव्हानांचा ट्रान्स हार्बर..
ट्रान्स हार्बर मार्गावर २००४मध्ये पहिली लोकल धावली आणि या मार्गावरील उद्योगधंद्यांना अचानक गती आली.
मद्यपी वाहन चालकांच्या संख्येत दुपटीने वाढ
चालकांना वाहतुकीचे नियमच अमान्य
तिरुपती बालाजीच्या दर्शनासाठी पहाटेपासून भक्त थांबलेले असतात.
डोंबिवली सलग तिसऱ्यांदा सर्वाधिक गर्दीचे स्थानक
विक्रोळी, बदलापूर या स्थानकांना मागे टाकले
टेस्ट ड्राइव्ह : देखणी
गाडीचे मागील आसन काहीसे खोलगट असल्याने मागे बसलेल्यांना काहीसे कोंदट वाटू शकते.
दळण आणि ‘वळण’ : नवा प्रकल्प.. नवीन रखडपट्टी
ठाणे-दिवा यांदरम्यानचा पाचवा-सहावा मार्ग तातडीने पूर्ण होणे अपेक्षित आहे.
रेल्वेमार्गावरील अपघाती मृत्यूच्या प्रमाणात घट
पहिल्या तीन महिन्यांमध्ये ६६४ जणांचा जीव गेला असून ८०६ जण जखमी झाले आहेत.
टेस्ट ड्राइव्ह : मध्यमवर्गीयांची नवीन गाडी
भारतीयांची पहिली सवारी, अशा आशयाची जाहिरात सध्या एक कंपनी करीत आहे.
आझाद मैदानातून : खेळ मांडियेला..
आंदोलनांचं मदान अशी ओळख असलेलं आझाद मदान खरं तर खेळांसाठीच बनवलेलं मदान आहे.
दळण आणि ‘वळण’ : मुंबईकरांचा ‘कार’नामा
मुंबई शहर आणि उपनगरे यांमधील वाहनांची संख्या ३० लाखांच्या पार पोहोचली आहे.
टेस्ट ड्राइव्ह : मारुततुल्य वेगम्
ऑडी आरएस-६ अव्हान्त ही गाडी हाताळल्यावर हा फरक खूपच चांगल्या प्रकारे लक्षात येतो.
आझाद मैदानातून : ज्याचे त्याचे दुखणे
होळीच्या दिवसांमध्ये किंबहुना होळी पेटली की त्यानंतर कोकणात एकच उत्साहाचे वातावरण असते.
रेल्वेचा बोगदा अजूनही पारसिक
पारसिक बोगद्याची अवस्था अत्यंत बिकट झाल्याचा मुद्दा ‘लोकसत्ता’ने वारंवार लावून धरला होता.
दळण आणि ‘वळण’ : दिल पुकारे, ‘आरे, आरे’
सध्या मुंबईत एकामागोमाग एक अशा असंख्य पायाभूत सुविधा प्रकल्पांची कामे सुरू झाली आहेत.
मध्य, पश्चिम आणि हार्बर या तीनही मार्गावर ठिकठिकाणी रुळांना खेटूनच अनधिकृत वस्त्या उभ्या राहिल्या आहेत.
टेस्ट ड्राइव्ह : हॅचबॅक श्रेणीत सेडानचा अनुभव
हॅचबॅक श्रेणीतील ही गाडी लुक्सच्या बाबतीत निसान मायक्रा किंवा डॅटसन गो यांच्या जवळ जाणारी आहे.
‘हॅलो, मी कंडक्टर बोलतोय..’
एसटीचे वाहक प्रवाशांच्या मोबाइलवर संपर्क साधणार
आझाद मैदानातून : इतिहासाच्या पाऊलखुणा
आझाद मदानाच्या बाहेरून चक्कर मारताना ही ओळख पावलोपावली दिसते.
सुनील ग्रोवरसाठी सलमान झाला फोटोग्राफर
काम करणार तर आघाडीच्या अभिनेत्रीसोबतच, रणबीरचा हट्ट
एन. टी. रामाराव यांच्या बायोपिकमध्ये दिसणार हा प्रसिद्ध मराठमोळा चेहरा
माझ्या बायोपिकमध्ये ड्रामा नको, फक्त सत्य दाखवा- ऐश्वर्या राय
'या' गाजलेल्या हॉलिवूड चित्रपटाचा बॉलिवूड रिमेक लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
Asian Games 2018 : बजरंगची 'सुवर्ण' कामगिरी स्व. अटलजींना समर्पित
Ind vs Eng : केवळ २९ चेंडूत हार्दिकने केली 'ही' कमाल...
सोबर्स, पोलॉक यांच्या पंक्तीतील अभिजात फलंदाज
एटीएसने सोडताच सीबीआयने ताब्यात घेतले
शहरी भागांत रात्री नऊनंतर एटीएममध्ये पैसे भरण्यास बँकांना मनाई
माझ्यासाठी गुजराती संस्कृती शिकणं थोडं कठीण होतं- कंगना रणौत


Loksatta Chintandhara part 9 | २९. देव-दास : १ | Loksatta

सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
२९. देव-दास : १
२९. देव-दास : १
दास्यभक्तीचा नित्यनूतन संस्कार अंत:करणात ज्या दिवशी दृढ होईल
दास्यभक्तीचा नित्यनूतन संस्कार अंत:करणात ज्या दिवशी दृढ होईल, ती खरी दासनवमी पण हे दास्य म्हणजे नेमकं काय पण हे दास्य म्हणजे नेमकं काय हे दास्य कुणाचं आहे हे दास्य कुणाचं आहे समर्थाच्या नावावरूनच उघड होतं की हे ‘रामा’चं दास्य आहे. आता प्रभु राम हेच त्यांचे सद्गुरू होते त्यामुळे हे सद्गुरूंचंच दास्य आहे. पण दास्य म्हणजे नेमक काय समर्थाच्या नावावरूनच उघड होतं की हे ‘रामा’चं दास्य आहे. आता प्रभु राम हेच त्यांचे सद्गुरू होते त्यामुळे हे सद्गुरूंचंच दास्य आहे. पण दास्य म्हणजे नेमक काय हे दास्य म्हणजे गुलामी आहे का हे दास्य म्हणजे गुलामी आहे का ‘दासबोधा’च्या चवथ्या दशकाचा सातवा समास दास्यभक्तीचा आहे. पण तो वरवर वाचला तर काय दिसतं ‘दासबोधा’च्या चवथ्या दशकाचा सातवा समास दास्यभक्तीचा आहे. पण तो वरवर वाचला तर काय दिसतं की देवाचं भौतिकातलं वैभव वाढवणं म्हणजे दास्यभक्ती, असंच जणू समर्थ सांगत आहेत. म्हणजे मंदिरं जीर्ण झाली असतील तर ती नव्यानं बांधणं, मोडलेली सरोवरं नव्यानं तयार करणं, धर्मशाळा बांधणं इथपासून ते छत्रचामरं, सुवर्ण सिंहासनं, नाना प्रकारची यानं अर्पित करणं.. इतकंच नव्हे तर भुयारं, तळघरंदेखील देवासाठी बांधण्यापर्यंत या दास्यभक्तीचं वर्णन आहे की देवाचं भौतिकातलं वैभव वाढवणं म्हणजे दास्यभक्ती, असंच जणू समर्थ सांगत आहेत. म्हणजे मंदिरं जीर्ण झाली असतील तर ती नव्यानं बांधणं, मोडलेली सरोवरं नव्यानं तयार करणं, धर्मशाळा बांधणं इथपासून ते छत्रचामरं, सुवर्ण सिंहासनं, नाना प्रकारची यानं अर्पित करणं.. इतकंच नव्हे तर भुयारं, तळघरंदेखील देवासाठी बांधण्यापर्यंत या दास्यभक्तीचं वर्णन आहे म्हणजे देवासाठी का होईना, भौतिकातलाच पसारा वाढवायला समर्थ सुचवत आहेत का, असा प्रश्नही कुणाला पडेल. खरंतर समर्थाचा देव अतिशय व्यापक आहे. एका स्फुट प्रकरणात ते म्हणतात, ‘‘देहदेवालयामध्यें म्हणजे देवासाठी का होईना, भौतिकातलाच पसारा वाढवायला समर्थ सुचवत आहेत का, असा प्रश्नही कुणाला पडेल. खरंतर समर्थाचा देव अतिशय व्यापक आहे. एका स्फुट प्रकरणात ते म्हणतात, ‘‘देहदेवालयामध्यें पाहाणें देव तो बरा पाहाणें देव तो बरा देव सांडूनि देवाल्यें’’ म्हणजेच, मनुष्याचा देहच देवालय आहे आणि त्यातल्या देवाचं दर्शन झालं पाहिजे, असं समर्थ बजावतात. आता हा देहातला ‘देव’ कोण आहे या प्रकरणात समर्थ सांगतात, ‘‘दिसेना लोचनाला रे या प्रकरणात समर्थ सांगतात, ‘‘दिसेना लोचनाला रे घाला मन त्यामधें अंधारें गुप्त होय ना कदा हातासि लागेना ते ज्ञाते नव्हती कदा देव वर्णील तो ज्ञाता देव वर्णील तो ज्ञाता ज्ञानें मोक्षचि पावतो’’ हा देव डोळ्यांनी पाहता येत नाही, त्यात मनच ओतलं पाहिजे, ओवलं पाहिजे हा देव दिवा लावल्यानं दिसत नाही की अंधारात गुप्त होत नाही. तो आपल्या हाती येत नाही, म्हणजे आपल्या कर्तृत्वानं गवसत नाही. देवळाचं म्हणजे नुसतं बाह्य़रूपाचं भारंभार वर्णन करणाऱ्याला जग ज्ञानी समजत असेल, पण ते ज्ञाते नव्हेत. जो हा ‘देव’ ओळखेल, तोच खरा ज्ञानी आहे.. तोच बंधनमुक्त होतो.. मग हा आपल्याच देहात व्याप्त असलेला ‘देव’ नेमका आहे तरी कोण हा देव दिवा लावल्यानं दिसत नाही की अंधारात गुप्त होत नाही. तो आपल्या हाती येत नाही, म्हणजे आपल्या कर्तृत्वानं गवसत नाही. देवळाचं म्हणजे नुसतं बाह्य़रूपाचं भारंभार वर्णन करणाऱ्याला जग ज्ञानी समजत असेल, पण ते ज्ञाते नव्हेत. जो हा ‘देव’ ओळखेल, तोच खरा ज्ञानी आहे.. तोच बंधनमुक्त होतो.. मग हा आपल्याच देहात व्याप्त असलेला ‘देव’ नेमका आहे तरी कोण तो ओळखता कसा येईल तो ओळखता कसा येईल त्याचं दर्शन कसं साधेल त्याचं दर्शन कसं साधेल त्याचा सूचक उलगडा दासबोधातील दास्यभक्तीच्या समासातील तीन ओव्यांत होतो. या समासाच्या सुरुवातीला समर्थ म्हणतात, ‘‘सातवें भजन तें दास्य जाणावें त्याचा सूचक उलगडा दासबोधातील दास्यभक्तीच्या समासातील तीन ओव्यांत होतो. या समासाच्या सुरुवातीला समर्थ म्हणतात, ‘‘सातवें भजन तें दास्य जाणावें पडिलें कार्य तितुकें करावें पडिलें कार्य तितुकें करावें सदा सन्निधचि असावें’’ या समासाच्या अखेरीस ते सांगतात की, ‘‘ऐसें दास्य करावें देवाचें येणेंचि प्रकारें सद्गुरूचें प्रत्यक्ष न घडे तरी मानसपूजेचें करित जावें’’ (ओवी २८). म्हणजे दास्य हे भजन आहे. भजनचा अर्थ काय एकनाथी भागवतात आपला सर्व प्रपंच हा देवाचा आहे, याचं भान ठेवून जगणं, हेच खरं भजन आहे. वर दिलेल्या तीन ओव्यांतली तिसरी ओवी पाहिली तर, ‘येणेंचि प्रकारे सद्गुरूचें,’ या शब्दांतून समर्थ सांगतात की देव आणि सद्गुरू यांत कोणताही भेद नाही. हे लक्षात घेतलं की पहिल्या ओवीचा अर्थ स्पष्ट होतो तो असा की, आपल्या वाटय़ाला आलेली सर्व कर्तव्यं पार पाडावीत (पडिलें कार्य तितुकें करावें) पण सद्गुरूंच्या द्वारापासून कधीही दूर जाऊ नये
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
England vs India 3rd Test - Live : पुजारा-कोहली जोडी इंग्लंडवर भारी, सामन्यावर भारताची पकड
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
प्रियांका- निकची अशी ही बनवाबनवी; सोशल मीडियावर भन्नाट मीम्स व्हायरल
Asian Games 2018: कबड्डीत भारताला हादरा, दक्षिण कोरियाकडून पराभव
प्रेयसीसाठी तीनशे फलक लावणाऱ्याच्या राजकीय दबावापुढे पालिका, पोलीस झुकले
Kerala Floods: ...आणि पूरग्रस्तांच्या छावणीतच त्यांनी लग्नगाठ बांधली
Kerala floods : 'तो' बनावट व्हिडीओ व्हायरल करु नका; लष्कराचे आवाहन
 निकने घेतला महत्त्वाचा निर्णय
सुनील ग्रोवरसाठी सलमान झाला फोटोग्राफर
काम करणार तर आघाडीच्या अभिनेत्रीसोबतच, रणबीरचा हट्ट
एन. टी. रामाराव यांच्या बायोपिकमध्ये दिसणार हा प्रसिद्ध मराठमोळा चेहरा
माझ्या बायोपिकमध्ये ड्रामा नको, फक्त सत्य दाखवा- ऐश्वर्या राय
'या' गाजलेल्या हॉलिवूड चित्रपटाचा बॉलिवूड रिमेक लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
Asian Games 2018 : बजरंगची 'सुवर्ण' कामगिरी स्व. अटलजींना समर्पित
Ind vs Eng : केवळ २९ चेंडूत हार्दिकने केली 'ही' कमाल...
सोबर्स, पोलॉक यांच्या पंक्तीतील अभिजात फलंदाज
एटीएसने सोडताच सीबीआयने ताब्यात घेतले
शहरी भागांत रात्री नऊनंतर एटीएममध्ये पैसे भरण्यास बँकांना मनाई


इंग्रजी शाळेतील बालवारकऱ्यांच्या दिंडीने जिंकली मने
सोलापूर : वाखरी (ता. पंढरपूर) येथील रायझिंग स्टार प्री-प्रायमरी स्कूलच्या विद्यार्थ्यांनी आषाढी वारीनिमित्त काढलेली वारकरी दिंडी सर्वांचे लक्ष वेधून घेत होती. ही इंग्रजी शाळा असली, तरी या शाळेने आषाढी वारीच्या निमित्ताने शाळेतील मुलांची दिंडी काढली. इंग्रजी शाळांनाही विठूरायाच्या वारीचे आकर्षण वाटू लागल्याचे चित्र सुखद असल्याची भावना समाजातून व्यक्त होत आहे.
सध्या सगळीकडे आषाढी वारीचा माहौल आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना या वारीचे महत्त्व कळावे, वारकरी परंपरा व वेशभूषेचे ज्ञान त्यांना व्हावे म्हणून गुरुवारी, १९ जुलै रोजी पालखी मार्गावरील वाखरी (ता. पंढरपूर) येथील रायझिंग स्टार प्री-प्रायमरी स्कूलने विद्यार्थ्यांच्या दिंडीचे आयोजन केले. बालवारकऱ्यांची ही दिंडी परिसरात सर्वांचे आकर्षण ठरली होती. पालकांनी आपल्या पाल्यांना घरातूनच वारकऱ्यांच्या वेशात सजवून आणले होते. विठ्ठल-रुक्मिणीच्या वेशभूषेतील विद्यार्थी या दिंडीचे आकर्षण होते. गावातून ही दिंडी काढल्यावर ग्रामस्थ व पालकांनी या विद्यार्थ्यांचे कौतुक केले.
या दिंडीसाठी दत्तात्रय महाराज डिंगरे यांनी साह्य केले. या वेळी शाळेचे संस्थापक अध्यक्ष दशरथ कोळवले, सचिव प्रवीण आजळकर, संचालक स्वाती शेंडे, अनिता कोळवले, मुख्याध्यापिका सरस्वती नागणे, जयश्री कुंभार, नागेश पवार, बाळासाहेब शेंडे आदी मान्यवर उपस्थित होते.
(इंग्रजी शाळेतील बालवारकऱ्यांच्या दिंडीचा व्हिडिओ सोबत देत आहोत.)
कोळवले मारुती दशरथ About 31 Days ago
फारच बोलके व सुंदर. मी आपल्या पेपरचा नियमित वाचक आहे.
कोळवले मारुती दशरथ About 31 Days ago
Very nice, read as संस्थेचे अध्यक्ष श्री. कोळवले मारुती दशरथ, पंढरपूर. आपल्या सहकार्या बद्दल शतशः आभारी. द्वारकाई बहुउद्धेशिय संस्था, ईसबावी, पंढरपूर.
दत्तात्रय भोसले, रोपळे बुद्रूक About 31 Days ago
छान बातमी आहे . वारकरी परंपरा ही सर्वांना समजलीच पाहिजे . इंग्रजी शाळेत मुलांनी वारकरी दिंडी काढल्यामुळे बालवयातच त्यांना वारी विषयी आवड निर्माण होण्यास फायदा होईल . बाळासाहेब शेंडे व कोळवले साहेब तुम्ही छान उपक्रम राबवत आहात . आनंद वाटला .
वारकऱ्यांच्या क्षुधाशांतीसाठी दोन फूट व्यासाच्या चपात्या चैतन्य महाराजांच्या पालखीचा पंढरपूर तालुक्यात प्रवेश मुक्ताबाईंच्या पालखीचे रोपळे गावात स्वागत; प्रथेप्रमाणे गावकऱ्यांकडून भोजन पंढरपुरात भक्तीचा महासागर पंढरपुरात एका दिवसात १४ टन कचरा गोळा
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
कोकणातल्या ‘या’ घरासमोर ध्वजवंदनाची ३७ वर्षांची परंपरा
शिष्यवृत्ती परीक्षेचा निकाल जाहीर
रत्नागिरीतील दामले विद्यालयाचे आठ विद्यार्थी शिष्यवृत्ती गुणवत्ता यादीत
बिकट वाटेची झाली वहिवाट
लेकीच्या झाडांनी बहरतेय शिंगवे गाव
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
जागतिक आदिवासी दिन हिमायतनगरमध्ये साजरा
पंढरपुरातील शेतकऱ्यांना मिळाली कॉस्मिक फार्मिंगची माहिती
देखण्या चन्नकेशवाचे सुंदर मंदिर


Aishwarya Tipnis | ऐश्वर्या टिपणीस | Loksatta

सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
ऐश्वर्या टिपणीस या दिल्लीच्या स्कूल ऑफ प्लानिंग अ‍ॅण्ड आर्किटेक्चर या संस्थेच्या माजी विद्यार्थिनी आहेत.
कुठलेही गाव, शहर, महानगर या प्रत्येकाला जुना वारसा असतो. त्याच्या खाणाखुणा या तेथील जुन्या इमारती, वाडे व ऐतिहासिक वास्तूंत दिसत असतात. त्यात सामान्य माणसाला वेगळेपण दिसेलच असे नाही. सरकारी धोरणे या वास्तूंना संरक्षण देण्यास अनुकूल अशीच असतात, पण त्यांची अंमलबजावणी व्यवस्थित होत नाही. त्यामुळे हा वारसा ग्रामीण भागातील असो वा शहरी भागातील तो जपला जातोच असे नाही. वास्तुरचनाकाराला मात्र या वास्तूतील सौंदर्य, वारसा, जतन करण्याच्या पद्धती हे सगळे कळावे लागते. भारतातील काही वास्तूंचे अशाच पद्धतीने वास्तुरचना संधारण-शास्त्राच्या माध्यमातून संवर्धन करणाऱ्या ऐश्वर्या टिपणीस यांना नुकताच फ्रेंच सरकारचा ‘शवालिए द ला ऑर्दे दे आर्त ए लेत्र’ (कला-साहित्य क्षेत्रातील उमराव) हा सांस्कृतिक सन्मान जाहीर झाला आहे. भारतातील फ्रेंच वास्तूंचे संवर्धन करण्याच्या कामासाठी त्यांना गौरवण्यात आले. ऐश्वर्या या संवर्धन वास्तुरचनाकार म्हणून प्रसिद्ध आहेत. जुन्या वास्तूंचे तिचा मूळ पोत कायम ठेवून संवर्धन व जीर्णोद्धार करण्याचे तंत्र त्यांना अवगत आहे. वयाच्या सदतिसाव्या वर्षी त्यांना हा सन्मान मिळाला आहे, त्यामुळे अजून बराच काळ या क्षेत्रात त्यांना कामासाठी संधी आहे. यापूर्वी १९८०च्या दशकात कलासमीक्षक ज्ञानेश्वर नाडकर्णी यांना हा पुरस्कार मिळाला होता, तर वास्तुरचनाशास्त्रात राज रेवाल यांना गौरवण्यात आले होते.
ऐश्वर्या टिपणीस या दिल्लीच्या स्कूल ऑफ प्लानिंग अ‍ॅण्ड आर्किटेक्चर या संस्थेच्या माजी विद्यार्थिनी आहेत. त्यांनी देशातील संवर्धन वास्तुरचनाकार म्हणून पुरातन वास्तूंचा वारसा जपण्यात मोठे काम केले. मध्य प्रदेशातील महिदपूर किल्ल्याचे संवर्धन, डेहराडून येथील डून स्कूलच्या इमारतीचे संवर्धन हे त्यांचे प्रकल्प गाजले. त्यासाठी त्यांना युनेस्कोचा पुरस्कारही मिळाला होता. भारतातील ज्या फ्रेंच वारसा इमारती आहेत त्यांचे त्यांनी जतन केले आहे. चंद्रनगर ही कोलकात्यापासून ४० कि.मी. अंतरावर असलेली फ्रेंच वसाहत त्यांनी संवर्धन तंत्राने जपली. टिपणीस यांनी युरोपीय शहर संवर्धन या विषयात स्कॉटलंडच्या डँडी विद्यापीठातून पदव्युत्तर पदवी घेतली. ब्रिटनमध्ये वास्तुरचनेचे प्रशिक्षण घेतले. ‘व्हर्नाक्युलर ट्रॅडिशन्स-कंटेम्पररी आर्किटेक्चर’ हे पुस्तक त्यांनी लिहिले असून अनेक वृत्तपत्रांतून वास्तुकलेवर लेखनही केले आहे. त्यांनी पश्चिम बंगालमधील चिनसुरा ही डच वास्तू संवर्धित केली असून जागतिक वारसा असलेल्या दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वेचा सर्वंकष संवर्धन व्यवस्थापन आराखडा तयार करण्यात त्यांचा मोठा वाटा आहे.
‘नवीन इमारतींच्या रचना तयार करण्यात इतर सहकाऱ्यांप्रमाणे माझे मन रमणार नव्हते, त्यामुळे यातील संवर्धन वास्तुरचनेची वेगळी वाट निवडली,’ असे त्या सांगतात. भूतकाळ व भविष्यकाळ यांचे नाते जोडण्याचे हे काम नक्कीच सोपे नाही, पण त्यात ऐश्वर्या यांनी मिळवलेले नैपुण्य हे निश्चितच शहरी संस्कृतीची जुनी ओळख जपणारे आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Kerala floods : 'तो' बनावट व्हिडीओ व्हायरल करु नका; लष्कराचे आवाहन
नुसते 'भारत माता की जय' बोलून काही होत नाही : तुषार गांधी
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
प्रियांका- निकची अशी ही बनवाबनवी; सोशल मीडियावर भन्नाट मीम्स व्हायरल
England vs India 3rd Test - Live : पुजारा-कोहली जोडी इंग्लंडवर भारी, सामन्यावर भारताची...
प्रेयसीसाठी तीनशे फलक लावणाऱ्याच्या राजकीय दबावापुढे पालिका, पोलीस झुकले
Asian Games 2018: कबड्डीत भारताला हादरा, दक्षिण कोरियाकडून पराभव
 निकने घेतला महत्त्वाचा निर्णय
सुनील ग्रोवरसाठी सलमान झाला फोटोग्राफर
काम करणार तर आघाडीच्या अभिनेत्रीसोबतच, रणबीरचा हट्ट
एन. टी. रामाराव यांच्या बायोपिकमध्ये दिसणार हा प्रसिद्ध मराठमोळा चेहरा
माझ्या बायोपिकमध्ये ड्रामा नको, फक्त सत्य दाखवा- ऐश्वर्या राय
'या' गाजलेल्या हॉलिवूड चित्रपटाचा बॉलिवूड रिमेक लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
Asian Games 2018 : बजरंगची 'सुवर्ण' कामगिरी स्व. अटलजींना समर्पित
Ind vs Eng : केवळ २९ चेंडूत हार्दिकने केली 'ही' कमाल...
सोबर्स, पोलॉक यांच्या पंक्तीतील अभिजात फलंदाज
एटीएसने सोडताच सीबीआयने ताब्यात घेतले
शहरी भागांत रात्री नऊनंतर एटीएममध्ये पैसे भरण्यास बँकांना मनाई