श्रीमद्‌देवीभागवत महापुराण - चतुर्थः स्कन्धः - सप्तमोऽध्यायः

इत्याकर्ण्य वचस्तासां धर्मपुत्रः प्रतापवान्
विमर्शमकरोच्चित्ते किं कर्तव्यं मयाधुना ॥ १ ॥
हास्योऽहं मुनिवृन्देषु भविष्याम्यद्य सङ्गमात्
अहंकारादिदं प्राप्तं दुःखं नात्र विचारणा
मूलं धर्मविनाशस्य प्रथमं यदहङ्कृतिः ॥ २ ॥
मूलं संसारवृक्षस्य यतः प्रोक्तो महात्मभिः
दृष्ट्वा मौनं समाधाय न स्थितोऽहं समागतम् ॥ ३ ॥
वाराङ्गनागणं जुष्टं तेनासं दुःखभाजनम्
उत्पादितास्तथा नार्यो मया धर्मव्ययेन वै ॥ ४ ॥
तास्तु मां बाधितुं वृत्ताः कामार्ताः प्रमदोत्तमाः
ऊर्णनाभिरिवाद्याहं जालेन स्वकृतेन वै ॥ ५ ॥
बद्धोऽस्मि सुदृढेनात्र किं कर्तव्यमतः परम्
यदि चिन्तां समुत्सृज्य सन्त्यजाम्यबला इमाः ॥ ६ ॥
शप्त्वा भ्रष्टा व्रजिष्यन्ति सर्वा भग्नमनोरथाः
मुक्तोऽहं सञ्चरिष्यामि विजने परमं तपः ॥ ७ ॥
तस्मात्क्रोधं समुत्पाद्य त्यक्ष्यामि सुन्दरीगणम्
इति सञ्चिन्त्य मनसा मुनिर्नारायणस्तदा ॥ ८ ॥
द्वितीयोऽयं महाशत्रुः क्रोधः सन्तापकारकः ॥ ९ ॥
कामादप्यधिको लोके लोभादपि च दारुणः
क्रोधाभिभूतः कुरुते हिंसां प्राणविघातिनीम् ॥ १० ॥
यथाग्निर्घर्षणाज्जातः पादपं प्रदहेत्तथा ॥ ११ ॥
देहोत्पन्नस्तथा क्रोधो देहं दहति दारुणः
इति सञ्चिन्त्यमानं तं भ्रातरं दीनमानसम् ॥ १२ ॥
उवाच वचनं तथ्यं नरो धर्मसुतोऽनुजः
नारायण महाभाग कोपं यच्छ महामते ॥ १३ ॥
शान्तं भावं समाश्रित्य नाशयाहङ्कृतिं पराम्
पुराहङ्कारदोषेण तपो नष्टं किलावयोः ॥ १४ ॥
दिव्यवर्षसहस्रं तु प्रह्लादेन महाद्‌भुतम् ॥ १५ ॥
दुःखं बहुतरं प्राप्तं तत्रावाभ्यां सुरोत्तम
तस्मात्क्रोधं परित्यज्य शान्तो भव मुनीश्वर ॥ १६ ॥
( शान्तत्वं तपसो मूलं मुनिभिः परिकीर्तितम्
इति तस्य वचः श्रुत्वा शान्तोऽभूद्धर्मनन्दनः
संशयोऽयं मुनिश्रेष्ठ प्रह्लादेन महात्मना ॥ १७ ॥
विष्णुभक्तेन शान्तेन कथं युद्धं कृतं पुरा
कृतवन्तौ कथं युद्धं नरनारायणावृषी ॥ १८ ॥
तापसौ धर्मपुत्रौ द्वौ सुशान्तमानसावुभौ
समागमः कथं जातस्तयोर्दैत्यसुतस्य च ॥ १९ ॥
संग्रामस्तु कथं ताभ्यां कृतस्तेन महात्मना
प्रह्लादोऽप्यतिधर्मात्मा ज्ञानवान्विष्णुतत्परः ॥ २० ॥
तेन ताभ्यां समुद्‌भूतं वैरं यदि परस्परम् ॥ २१ ॥
तदा तपसि धर्मे च श्रम एव हि केवलम्
क्व जपः क्व तपश्चर्या पुरा सत्ययुगेऽपि च ॥ २२ ॥
तादृशैर्न जितं चित्तं क्रोधाहङ्कारसंवृतम्
न क्रोधो न च मात्सर्यमहङ्कारांकुरं विना ॥ २३ ॥
वर्षकोटिसहस्रं तु तपः कृत्वातिदारुणम् ॥ २४ ॥
अहङ्कारांकुरे जाते व्यर्थं भवति सर्वथा
यथा सूर्योदये जाते तमोरूपं न तिष्ठति ॥ २५ ॥
अहङ्कारांकुरस्याग्रे तथा पुण्यं न तिष्ठति
प्रह्लादोऽपि महाभाग हरिणा समयुध्यत ॥ २६ ॥
तदा व्यर्थं कृतं सर्वं सुकृतं किल भूतले
नरनारायणौ शान्तौ विहाय परमं तपः ॥ २७ ॥
कृतवन्तौ यदा युद्धं क्व शमः सुकृतं पुनः
ईदृग्भ्यां सत्त्वयुक्ताभ्यामजेया यद्यहङ्कृतिः ॥ २८ ॥
मादृशानाञ्ज का वार्ता मुनेऽहङ्कारसंक्षये
अहङ्कारपरित्यक्तो न कोऽप्यस्ति जगत्त्रये ॥ २९ ॥
न भूतो भविता नैव यस्त्यक्तस्तेन सर्वथा
मुच्यते लोहनिगडैर्बद्धः काष्ठमयैस्तथा ॥ ३० ॥
अहङ्कारावृतं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३१ ॥
भ्रमत्येव हि संसारे विष्ठामूत्रप्रदूषिते
ब्रह्मज्ञानं कुतस्तावत्संसारे मोहसंवृते ॥ ३२ ॥
मतं मीमांसकानां वै सम्मतं भाति सुव्रत
महान्तोऽपि सदा युक्ताः कामक्रोधादिभिर्मुने ॥ ३३ ॥
मादृशानां कलावस्मिन्का कथा मुनिसत्तम
कार्यं वै कारणाद्‌भिन्नं कथं भवति भारत ॥ ३४ ॥
कटकं कुण्डलञ्चैव सुवर्णसदृशं भवेत्
अहङ्कारोद्‌भवं सर्वं ब्रह्माण्डं सचराचरम् ॥ ३५ ॥
पटस्तन्तुवशः प्रोक्तस्तद्वियुक्तः कथं भवेत्
मायागुणैस्त्रिभिः सर्वं रचितं स्थिरजङ्गमम् ॥ ३६ ॥
सतृणस्तम्बपर्यन्तं का तत्र परिदेवना
ब्रह्मा विष्णुस्तथा रुद्रस्ते चाहङ्कारमोहिताः ॥ ३७ ॥
वसिष्ठनारदाद्याश्च मुनयो ज्ञानिनः परम् ॥ ३८ ॥
तेऽभिभूताः संसरन्ति संसारेऽस्मिन्पुनः पुनः
न कोऽप्यस्ति नृपश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु देहभृत् ॥ ३९ ॥
एभिर्मायागुणैर्मुक्तः शान्त आत्मसुखे स्थितः
कामक्रोधौ तथा लोभो मोहोऽहङ्कारसम्भवः ॥ ४० ॥
न मुञ्चन्ति नरं सर्वं देहवन्तं नृपोत्तम
अधीत्य वेदशास्त्राणि पुराणानि विचिन्त्य च ॥ ४१ ॥
कृत्वा तीर्थाटनं दानं ध्यानञ्चैव सुरार्चनम्
करोति विषयासक्तः सर्वं कर्म च चौरवत् ॥ ४२ ॥
विचारयति नो पूर्वं काममोहमदान्वितः
कृते युगेऽपि त्रेतायां द्वापरे कुरुनन्दन ॥ ४३ ॥
विद्धोऽत्रास्ति च धर्मोऽपि का कथाद्य कलौ पुनः
स्पर्धा सदैव सद्रोहा लोभामर्षौ च सर्वदा ॥ ४४ ॥
एवंविधोऽस्ति संसारो नात्र कार्या विचारणा
साधवो विरला लोके भवन्ति गतमत्सराः ॥ ४५ ॥
जितक्रोधा जितामर्षा दृष्टान्तार्थं व्यवस्थिताः
ते धन्याः कृतपुण्यास्ते मदमोहविवर्जिताः ॥ ४६ ॥
जितेन्द्रियाः सदाचारा जितं तैर्भुवनत्रयम्
दुनोमि पातकं स्मृत्वा पितुर्मम महात्मनः ॥ ४७ ॥
कृतस्तपस्विनः कण्ठे मृतसर्पो ह्यघं विना
अतस्तस्य मुनिश्रेष्ठ भविता किं ममाग्रतः ॥ ४८ ॥
न जाने बुद्धिसम्मोहात्किं वा कार्यं भविष्यति
मधु पश्यति मूढात्मा प्रपातं नैव पश्यति ॥ ४९ ॥
करोति निन्दितं कर्म नरकान्न बिभेति च
कथं युद्धं पुरा वृत्तं विस्तरात्तद्वदस्व मे ॥ ५० ॥
प्रह्लादेन यथा चोग्रं नरनारायणस्य वै
प्रह्लादस्तु कथं यातः पातालात्तद्वदस्व मे ॥ ५१ ॥
सारस्वते महातीर्थे पुण्ये बदरिकाश्रमे
नरनारायणौ शान्तौ तापसौ मुनिसत्तमौ ॥ ५२ ॥
कृतवन्तौ तथा युद्धं हेतुना केन मानद
वैरं भवति वित्तार्थं दारार्थं वा परस्परम् ॥ ५३ ॥
एषणारहितौ कस्माच्चक्रतुः प्रधनं महत्
प्रह्लादोऽपि च धर्मात्मा ज्ञात्वा देवौ सनातनौ ॥ ५४ ॥
कृतवान्स कथं युद्धं नरनारायणौ मुनी
एतद्विस्तरतो ब्रह्मञ्छ्रोतुमिच्छामि कारणम् ॥ ५५ ॥
त्या अप्सरांची ही विनंती श्रवण करताच तो प्रतापशाली धर्मपुत्र नारायण मनातच विचार करू लागला. तो म्हणाला, "सांप्रत मी काय बरे करू  या अप्सरांबरोबर समागम केला तर मी सर्व ऋषींमध्ये हास्यास्पद होईन. केवळ अहंकारामुळेच हे दु:ख मला प्राप्त झाले. अहंकार हे सर्वस्वाच्या नाशाचे कारण आहे. ते संसारवृक्षाचे मूळ आहे.
या एकत्र जमून आलेल्या अप्सरांना पाहून मी मौन न स्वीकारता त्यांच्याशी भाषण करू लागलो. त्यामुळे मी दु:खाला पात्र झालो. तपश्चर्या सोडून मी स्त्रिया उत्पन्न केल्या. पण त्या आता मदनाने व्याकूळ झाल्यामुळे मलाच पीडा देऊ लागल्या.
खरोखरच एखाद्या कोळ्याप्रमाणे माझी अवस्था झाली आहे. म्हणून आता मी काय बरे करू  या सर्व अबलांचा मी त्याग केला तर त्यांचे मनोरथ भंग पावल्यामुळे त्या मला शाप देतील. पण त्यामुळे मला तपासाठी एकांतवासात जाता येईल. म्हणून मी आता त्या सर्वांचा त्याग करतो."
अशा प्रकारे मनात विचार करून तो पुन्हा मनाशी विचार करू लागला, "क्रोध हा एक महाशत्रू आहे. तो कामापेक्षाही अधिक आहे. क्रोधायमान पुरुष हा प्राणनाशक हिंसा करीत असतो. हिंसा ही नरकरूपी उपवनातील विहीर होय. ती सर्व प्राण्यांना दु:ख देते. घर्षणापासून उत्पन्न झालेला अग्नी जसा वृक्षाला दग्ध करतो तसाच क्रोध देहाला दग्ध करतो."
अशा तर्‍हेने विचार मनात येऊन नारायण खिन्न झाला. तेव्हा त्याचा कनिष्ठ भ्राता नर त्याला म्हणाला, "हे महाभाग्यवान महाविचारी नारायणा, क्रोध आवर, शांत राहून अहंकाराचा नाश कर. पूर्वी अहंकारामुळेच आपण केलेले तप व्यर्थ गेले आणि हजारो वर्षे आपणाला प्रल्हाद नावाच्या असुराशी मोठे युद्ध करावे लागले व त्यापासून दु:ख प्राप्त झाले.
म्हणून हे मुनिश्रेष्ठा, क्रोधाचा त्याग कर. मन शांत ठेव. शांतता हेच तपश्चर्येचे मूळ आहे.
त्याचे भाषण ऐकल्यावर तो धर्मपुत्र नारायण शांत झाला आणि संतुष्ट झाला."
व्यासांचे हे भाषण श्रवण केल्यावर राजा जनमेजयाने प्रश्न विचारला, "हे मुनीश्रेष्ठा, त्या महान विष्णूभक्त प्रल्हादाने युद्ध कसे केले  धर्मपुत्र नर व नारायण हे शांत स्वभावाचे असताना त्या दैत्यपुत्र प्रल्हादाशी का बरे युद्ध केले  धर्मपुत्र नर व नारायण हे शांत स्वभावाचे असताना त्या दैत्यपुत्र प्रल्हादाशी का बरे युद्ध केले  प्रल्हाद, धर्मात्मा, दानशूर, ज्ञानी, विष्णूभक्त असून नरनारायण तपस्वी व सत्वगुणी होते. तेव्हा प्रल्हाद व हे दोघे मुनी यांच्यांत वैर निर्माण होण्याचे कारण काय  प्रल्हाद, धर्मात्मा, दानशूर, ज्ञानी, विष्णूभक्त असून नरनारायण तपस्वी व सत्वगुणी होते. तेव्हा प्रल्हाद व हे दोघे मुनी यांच्यांत वैर निर्माण होण्याचे कारण काय  कारण तपश्चर्येमधून श्रमाशिवाय दुसरे कोणतेच फल निष्पन्न होत नाही.
पूर्वी सत्ययुगात लोकांना क्रोध व अहंकार यांवर विजय मिळवता आला नाही. मग असे असता खरी तपश्चर्या कोणत्या युगात आढळेल बरे  अहंकाराशिवाय क्रोध व मत्सर यांची उत्पत्ती संभवत नाही. काम, क्रोध वगैरे विकार अहंकारापासूनच संभवतात.
सहा हजार कोटी वर्षे तप करूनही जरी अहंकाराचा अंकुर उद्‌भवला तरी सर्व तप व्यर्थ होय. सूर्योदयानंतर अंधकार राहात नाही तसेच अहंकारअंकुरापुढे पुण्याचा टिकाव लागत नाही.
हे महाभाग्यवान व्यासमुने, प्रल्हादाने हरीबरोबर ज्याअर्थी प्रत्यक्ष युद्ध केले त्याअर्थी भूलोकातील सर्व पुण्य व्यर्थ होय. शांतीने राहाणार्‍या नरनारायणांनीही तपाचा त्याग करून युद्ध केले. त्याअर्थी शमदमाने आढळणारे पुण्य अशक्य होय. तेव्हा अहंकार अजिंक्य असताना माझ्या सारख्या पामराची गोष्टच हवी कशाला
खरोखरच या त्रैलोक्यात अहंकाराविना कोण बरे आहे  सर्वस्वी अहंकार त्याग केलेला प्राणी पूर्वीही कधी झालेला नाही. लोहशृंखला अथवा काष्ठपाशांनी बद्ध झालेला प्राणी मुक्त होईल, पण अहंकाराने बद्ध असलेला कधीही मुक्त होणार नाही.
हे मुनिवर्य, ही सर्व चराचरसृष्टी अहंकारयुक्त आहे. ती विष्ठा व मूत्र यांनी दूषित झालेल्या संसारातच भ्रमण करीत असते. म्हणून मोहग्रस्त संसारात ब्रह्मज्ञान कसे बरे संभवेल
हे सुव्रत व्यासमुने, सर्वांनी कर्मच करावे हे विचारवंतांचे मत मला योग्यच वाटते. हे महामुने, हे मुनिश्रेष्ठा, मोठमोठे सत्पुरुष जर कामक्रोधांनी युक्त असतात तर माझ्यासारख्या कलियुगात जन्मलेल्या माणसाची कथा कशाला
व्यास म्हणाले, "हे भारतकुलोत्पन्न जनमेजया, कार्य हे कारणाहून वेगळे असत नाही. कडे व कुंडले ही सुवर्णासारखीच असणार. हे सर्व चराचर ब्रह्मांड जर अहंकारापासून उत्पन्न झाले आहे तर ते अहंकाररहित कसे असेल  पट जर तंतूवरच अवलंबून असेल तर तंतूशिवाय तो संभवणार कसा
हे सर्व चराचर जगत् कस्पटासमान असून मायागुणांनी ते युक्त आहे. तेव्हा गुणांशिवाय पुरुष आढळत नाही. ब्रह्माविष्णूमहेशसुद्धा अहंकाराने मोहित होऊन ह्मा अगाध संसारात भ्रमण करतात. या मायामोहात गुरफटणारा देहधारी प्राणी या त्रैलोक्यात कोणीही आढळणार नाही. हे नृपश्रेष्ठा, काम, क्रोध, लोभ व अहंकार यांपासूनच देहधारी प्राण्यांची उत्पत्ती झाली आहे. वेदशास्त्राचे अध्ययन करून, पुराणाचे चिंतन करून तीर्थाटन, दान, ध्यान व देवपूजा करून विषयात रममाण होणारा पुरुष चोराप्रमाणेच असतो व सर्व कार्ये करीत असतो. काम, मोह, मद ह्यांनी युक्त असल्यामुळे त्यांना दुसरा विचार सुचत नाही.
हे कुरुनंदना, कृत, त्रेता व द्वापर या युगातही जर धर्म विद्ध झालेला आहे तर कलियुगात तो अविद्ध कसा आढळेल  स्पर्धा, द्रोह, लोभ, असहिष्णुता ही सर्व नित्य असतात. म्हणून संसार हा असा परिपूर्ण आहे. यात निर्मत्सर, क्रोध व असहिष्णुता यांवर विजय मिळविलेले पुरुष फारच थोडे."
राजा म्हणाला, "मद, मोह यांपासून अलिप्त, जितेंद्रिय, सदाचरणी असे पुरुष खरोखरच धन्य होत. ते त्रैलोक्य जिंकण्यास समर्थ होतात. हे व्यासमुने, खरोखरच माझ्या पित्याने केलेल्या पापाबद्दल मला अत्यंत खेद होत आहे. निरपराधी मुनीच्या कंठात मृत सर्प अडकविण्याचे महान पाप त्याने केले. मी त्यासाठी काय बरे करू शकेन  माझी बुद्धी मोहाने विचलित झाल्याने मला सांप्रत काही सुचेनासे झाले आहे.
मोहयुक्त अंतःकरणाच्या पुरुषाला मध दिसत असतो, पण खाली पडायला लावणारा कडा मात्र दिसत नाही. पुरुष निंद्य कर्म करतो, पण नरकाची त्याला भीती वाटत नाही.
हे निष्पाप मुनिश्रेष्ठ, नरनारायणाचे प्रल्हादाबरोबर युद्ध कसे झाले ते आता मला निवेदन करा. प्रल्हाद पातालातून कसा आला  सारस्वत नावाच्या महातीर्थावर पवित्रतम अशा बद्रिकाश्रमात शांत वृत्तीने राहणारे ते सर्वमान्य महातपस्वी मुनी युद्धास प्रवृत्त कसे झाले
हे महामुने, खरोखरच त्यांनी द्रव्यलोभाने युद्ध केले काय  निरिच्छ असलेल्या नरनारायणांनी हे भयंकर युद्ध कोणत्या कारणासाठी केले  निरिच्छ असलेल्या नरनारायणांनी हे भयंकर युद्ध कोणत्या कारणासाठी केले  नारायण हे वस्तुतः सनातन देवच होते. हे माहीत असूनही त्या महात्म्या प्रल्हादाने त्यांच्याबरोबर युद्ध का करावे  नारायण हे वस्तुतः सनातन देवच होते. हे माहीत असूनही त्या महात्म्या प्रल्हादाने त्यांच्याबरोबर युद्ध का करावे  हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, या सर्वांचे सविस्तर कारण मला निवेदन करा."
इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां ॥
चतुर्थस्कन्धे अहङ्कारावर्तनवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥


संजय सोनवणी (Sanjay Sonawani): स्मिता पटवर्धनांचे तारे!

"जेव्हा कौटुंबिक समस्या वाढतात तेव्हाच व्यवसायात येणारे अपयश पचवणे अवघड असते. पण आपल्याकडे शेतकरी आत्महत्यांकडे भावनिक दृष्टीकोनातुनच पाहिले जाते. पण इतर व्यावसायिकही आत्महत्या करत असतात. पण त्याची वाच्यता होत नाही." असा दिव्य निष्कर्ष स्मिता पटवर्धन या "विदुषी"ने आपल्या ई-सकाळमध्ये ६ जून रोजी प्रसिद्ध झालेल्या "शेतकरी संप :विनाशकाले विपरीत बुध्दी" या लेखात काढला आहे. आत्महत्येच्या मानसशास्त्रात नवीन सिद्धांताची भर घातल्याबद्दल त्यांना खरे तर त्यांना नोबेलच मिळायला हवे पण नोबेल समिती "वर्णद्वेषी" असल्याने ही दिव्य संधी हुकण्याचीच शक्यता बळकट. त्यामुळे मी देशातील तमाम शेतकरीद्वेष्ट्या बांधवांच्या दु:खात (संधी दिली नाही तरीही) सहभागी होवू इच्छितो.
"सातबारा कोरा" करण्याच्या मागणीवर विदुषींचा खुपच राग दिसतो. अनुत्पादक (म्हणजे लग्न वगैरे) खर्चासाठी कर्ज घेतले असेल तर ते मुळीच माफ करू नये असे त्यांचे म्हणने आहे. "करदात्यांचा" पैसा पायाभुत सुविधा वाढवण्यासाठीच व्हावा असा त्यांचा आग्रह आहे. यांना हे माहित नाही की हे शेतमाल स्वस्त हवा असा आग्रह धरणा-या फुकट्या आणि स्वत:लाच एकमात्र करदाते आणि देशातील पायाभूत सुविधांची ऐतखाऊ चिंता लागून राहिलेल्या लोकांमुळेच सरकारने शेतकरीघातक कायदे बनवले आणि त्यामुळेच त्याला कर्जबाजारी व्हावे लागते. शिवाय अल्पभुधारक शेतक-यांची लग्ने कशी होतात हे पंचतारांकित होटेल्समधील लग्नेच अटेंड करण्याची सवय लागलेल्यांना कशी पहायला सवड मिळणार शेतकरीही अप्रत्यक्ष कर भरतच असतो हे तर या विदुषींना माहित असण्याचे कारण नाही कारण त्या बहुदा केंब्रीजमध्ये शिकल्या असाव्यात. अप्रत्यक्ष करांचे प्रमाण भारतात जास्त का आहे आणि शेतक-याची खरेदीच फुकट्या मध्यमवर्गापेक्षा कैक पटीने मोठ्या प्रमाणावर होत असल्याने तो यांच्यापेक्षाही जास्त कर भरत असतो हे त्यांना कसे बरे समजणार शेतकरीही अप्रत्यक्ष कर भरतच असतो हे तर या विदुषींना माहित असण्याचे कारण नाही कारण त्या बहुदा केंब्रीजमध्ये शिकल्या असाव्यात. अप्रत्यक्ष करांचे प्रमाण भारतात जास्त का आहे आणि शेतक-याची खरेदीच फुकट्या मध्यमवर्गापेक्षा कैक पटीने मोठ्या प्रमाणावर होत असल्याने तो यांच्यापेक्षाही जास्त कर भरत असतो हे त्यांना कसे बरे समजणार त्यामुळे सातबारा कोरा करणे म्हणजे शेतक-याकडून घेतलेले कर्ज त्याला परत करणे आहे हे त्यांना समजायची शक्यता नाही.
स्वामीनाथन आयोगाबद्दल बोलतांना या विदुषींना तर फारच चेव चढला आहे. द्राक्षादि पीके घेणारे शेतकरी जुगारी आहेत असे त्यांचे म्हणणे आहे. अहो विदुषी महोदया, सारेच शेतकरी अट्टल जुगारी आहेत हे तुम्हाला माहित नाही काय ते दरवर्षी कामचोर फुकट्या हवामान खात्याच्या अंदाजावर विसंबून जेंव्हा कष्ट घेत लावण्या करतात तेंव्हा जुगारच खेळत असतात. ते जे बीयाणे विकत घेतात ते चांगलेच निघेल या आशेने लावतात तेंव्हाही जुगारच खेळत असतात. शेतक-याएवढा जीवाचेच डाव लावणारा अट्टल जुगारी तुम्हाला जगात शोधून सापडणार नाही. राहिली बाब स्वामिनाथनंच्या शिफारशींचे तर त्यांचा अभ्यास तुमच्यासारख्या विदुषींचा नाही, अर्थमंत्र्यांचा नाही, मुख्यमंत्र्यांचा नाही तर शेतात राबणा-या शेतक-याचा कसा असेल ते दरवर्षी कामचोर फुकट्या हवामान खात्याच्या अंदाजावर विसंबून जेंव्हा कष्ट घेत लावण्या करतात तेंव्हा जुगारच खेळत असतात. ते जे बीयाणे विकत घेतात ते चांगलेच निघेल या आशेने लावतात तेंव्हाही जुगारच खेळत असतात. शेतक-याएवढा जीवाचेच डाव लावणारा अट्टल जुगारी तुम्हाला जगात शोधून सापडणार नाही. राहिली बाब स्वामिनाथनंच्या शिफारशींचे तर त्यांचा अभ्यास तुमच्यासारख्या विदुषींचा नाही, अर्थमंत्र्यांचा नाही, मुख्यमंत्र्यांचा नाही तर शेतात राबणा-या शेतक-याचा कसा असेल त्याला एकच समजतेय की पीकवलेल्या मालावर खर्च जावून नफा व्हावा व शेती फायद्यात यावी आणि सारी दुर्दशा संपावी. सरकारने हमीभावावरुनच शेतक-यांना लुटले आहे हे त्यांच्या लक्षात आलेले नाही पण तुमच्या तरे विद्वत-ओथंब डोक्यात येवून आपण जीवनावश्यक वस्तू कायदा रद्द करावा ही मागणी केली असती. मग शेतकरी त्याचे त्याचे काय लावायचे आणि काय नाही हे पाहून घेईल ना त्याला एकच समजतेय की पीकवलेल्या मालावर खर्च जावून नफा व्हावा व शेती फायद्यात यावी आणि सारी दुर्दशा संपावी. सरकारने हमीभावावरुनच शेतक-यांना लुटले आहे हे त्यांच्या लक्षात आलेले नाही पण तुमच्या तरे विद्वत-ओथंब डोक्यात येवून आपण जीवनावश्यक वस्तू कायदा रद्द करावा ही मागणी केली असती. मग शेतकरी त्याचे त्याचे काय लावायचे आणि काय नाही हे पाहून घेईल ना सरकार खरेदी हमी देवून उपकार करत नसून अंतत: शेतक-यांचेच नुकसान करते हे तुमच्या केंब्रीज अभ्यासात शिकवलेले दिसत नाही. बरे, कायदे जोवर रद्द होत नाहीत तोवर दीडपट हमीभाव मागणे रास्तच आहे. सरकारचीच ती जबाबदारी आहे. हेही करणार नाही आणि तेही नाही हे कसे चालेल सरकार खरेदी हमी देवून उपकार करत नसून अंतत: शेतक-यांचेच नुकसान करते हे तुमच्या केंब्रीज अभ्यासात शिकवलेले दिसत नाही. बरे, कायदे जोवर रद्द होत नाहीत तोवर दीडपट हमीभाव मागणे रास्तच आहे. सरकारचीच ती जबाबदारी आहे. हेही करणार नाही आणि तेही नाही हे कसे चालेल फुकट्यांना पोसण्यासाठी शेतकरी जन्माला आलेत काय
समृद्धी महामार्गाबद्दल गळे काढून "फडा"वरचे तमासगीर बरे असा गळा यांनी काढला आहे. महामार्ग हवेत पण आधी आहेत ते महामार्ग धड करा हे कोण सांगणार नागपूर-मुंबई रेल्वे वाढवा, एक लाईन अजुन टाका हे पर्याय, जे स्वस्तात होतील ते आधी करा हे कोण सांगनार नागपूर-मुंबई रेल्वे वाढवा, एक लाईन अजुन टाका हे पर्याय, जे स्वस्तात होतील ते आधी करा हे कोण सांगनार की बुलेट ट्रेनसारखे खयाली पुलाव खण्यात धन्यता मानायची आहे की बुलेट ट्रेनसारखे खयाली पुलाव खण्यात धन्यता मानायची आहे मुळात भुमी अधिग्रहण कायदाच चुकीचा आहे. संपत्तीचा अधिकार घटना प्रत्येक नागरिकाला देते. तो हिरावून घ्यायचा अधिकार सरकारलाही नाही. पण या कायद्याने घटनेच्या मुलतत्वाची पायमल्ली होते हेही शिकवले गेलेले दिसत नाही. समृद्धी काय विनाशाचा महामार्ग बनवा, पण तो शेतक-यांचा बळी देवून नाही अशी भुमिका शेतकरी घेत असतील तर् त्यांचे काय चुकले मुळात भुमी अधिग्रहण कायदाच चुकीचा आहे. संपत्तीचा अधिकार घटना प्रत्येक नागरिकाला देते. तो हिरावून घ्यायचा अधिकार सरकारलाही नाही. पण या कायद्याने घटनेच्या मुलतत्वाची पायमल्ली होते हेही शिकवले गेलेले दिसत नाही. समृद्धी काय विनाशाचा महामार्ग बनवा, पण तो शेतक-यांचा बळी देवून नाही अशी भुमिका शेतकरी घेत असतील तर् त्यांचे काय चुकले घराशेजारुन फ्लाय-ओव्हर जाईल म्हणून पार मुख्यमंत्र्यांचे दरवाजे ठोठावणा-या मानसिकतेचे हे करचोर करदाते त्यांच्या बंगल्या-फ्ल्यटवर बुलडोझर फिरवून त्यावर रस्ते बांधा असे का म्हणत नाहीत
शहर आणि गांवातील फरक दाखवतांना या विदुषींना समजत नाही की संपत्ती सध्या तरी खेड्यातून शहरांकडे वाहते आहे. शहरांकडून खेड्यांकडे नाही. जोवर शेतमालाला रास्त भाव मिळत नाही तोवर खेड्यांची स्थिती सुधारणे शक्य नाही. बाकी जे काही विद्वत्तारे शेतक-यांच्या शेती करण्याच्या पद्धतीवर तोडले आहेत त्यावरून एवढेच दिसते की या विदुषींनी कधी शेतात पायही ठेवलेला नाही. शेती आणि शेतक-याचे अर्थशास्त्र समजण्याची त्यामुळे सुतराम शक्यता नाही. अन्यथा शेतकरी आपला पैसा ज्यात उत्पन्नाची खात्री नाही त्यात घालतात आणि मग नुकसानीत गेल्यावर सरकारकडे मदत मागत राहतात, असे खुळचट विधान केले नसते.
मागे एकदा एका संपादकांना अग्रलेखात शेतक-यांबद्दल असेच तारे तोडल्याचे वाचकांना स्मरत असेल. या विदुषींनी जरा जास्तच विद्वत्ता पाजळली असल्याने त्याचीही दखल घेणे आवश्यक होते. कोणीही उठावे आणि शेतक-याला अक्कल शिकवावी असे दिवस आले आहेत हे खरे, पण असे दिवस फुकट्या करचोरांकडून यावेत यासारखे दुर्दैव कोणते हुंडा, वाढती लोकसंख्या ही तर सा-या देशाची समस्या आहे. बिगरशेतकरी अक्कलवंतांनी जणू त्यात काहीच भर घातलेली नाही. स्वत:चे प्रबोधन न करता "हिंदुंनी आता दहा पोरे काढावीत" असले उपटसुंभ सल्ले देणारे आणि या विदुषी यांच्यात कसलाही फरक नाही.
एक जग:एक राष्ट्र (18)
माझे प्रकाशित साहित्य (1)
संभाजी-दिलेरखान प्रकरण : एक फसलेला कट
संभाजी महाराजांवर आजवर विविधांगाने भरपूर लिहिले गेले आहे . एके काळी संभाजी महाराजांची प्रतिमा अत्यंत वेगळी होती . ...
"आपल्या विचारांच्या टोळक्यात सर्वमतान्वये अनुकूल तेच ते विचार मांडत टाळ्या घेत पाठ थोपटून घेण्यापेक्षा ज्यांच्या विरोधात तुमचे वि...
कनिष्ककाळ: धर्म: भाषिक उत्क्रांती
सम्राट अशोकानंतर कुशाणकाळ हा अत्यंत महत्वाचा व अर्थपुर्ण असा काळ आहे. सम्राट कनिष्काने (इ.स. १२७-१५०) अफगाणिस्तान (गांधार) ते बिहार एवढ...
संभाजी महाराज आणि शाहजादा अकबर
संभाजी महाराज हे मराठी इतिहासाला पडलेले एक कोडे आहे. किंबहुना त्यांच्याबद्दल, अगदी बखरींपासून जे लेखन सुरु होते त्यात वास्तवाचा मेळ नाही....
१ फेब्रुवारी ते ११ मार्च...छ. संभाजी महाराज
इतिहासात काही अनुत्तरीत प्रश्न असतात. काही प्रश्नांवर इतिहासाने अनेकदा मुद्दाम मौन बाळगलेले असते वा मुळात त्या मौनातच उत्तरे दडलेली असतात...
अमेरिकेतील लेहमन ब्रदर्सच्या आर्थिक दिवाळखोरीमुळे २००८ साली अमेरिकन अर्थव्यवस्था तर कोलमडली होतीच पण जगभरात त्याचे भि...
डॉ. भटकरांचं परम प्लँचेट
डॉ. विजय भटकर हे भारतातील एक वरिष्ठ वैज्ञानिक म्हणून प्रसिद्ध असून ‘परम’ या महासंगणकाचं कर्तृत्व त्या...
 मराठा आणि कुणबी एकच आहेत काय, मराठा समाजाला आरक्षण असावे कि नको, मराठे नागवंशीय आहेत काय इ. काही सामाजिक प्रश्न सध्या चर्च...
मोहम्मद अयुबची निघृण हत्या
फसव्या दाव्यांना ‘इंधनाचा’ फोल डोस
दुर्घर दुखण्यांनी त्रस्त झालेले जग
भटके स्थिर होऊ लागतात तेंव्हा...
संपुर्ण जगाचे एकच एक राष्ट्र
अशीच येईल तुझी बातमी...
सार्वभौम भारताला आव्हान देणारा नक्षलवाद
एअर इंडियाचा सूचक इशारा
शेती...संप आणि शेतीचे भवितव्य
राष्ट्र उभारणी करणारी राष्ट्रमाता अहिल्या


संजय सोनवणी (Sanjay Sonawani): "अंगविज्जा" - कुशाणकालीन समाजव्यवस्थेवर लख्ख प्रकाश!

"अंगविज्जा" - कुशाणकालीन समाजव्यवस्थेवर लख्ख प्रकाश
आजच्या मराठीच्या उगमस्त्रोतांचा विचार करतांना भाषाविदांनी आजवर माहाराष्ट्री प्राकृतातील शिलालेख व हाल सातवाहनाच्या गाथा सप्तशतीला मानाचे स्थान दिलेले आहे. पण कुशाण काळातील पहिल्या ते दुस-या शतकादरम्यान अज्ञात लेखकाकडून लिहिल्या गेलेल्या साठ अध्यायी "अंगविज्जा" (अंगविद्या) या माहाराष्ट्री प्राकृतातील गद्य ग्रंथाकडे कसे दुर्लक्ष केले हे समजत नाही. हा ग्रंथ जैन धर्मियांनी लिहिला असल्याने व तो अंगलक्षणांरून भविष्यकथन करणारा ग्रंथ वाटल्याने त्याकडे दुर्लक्ष झाले असल्याची शक्यता नाकारता येत नाही. पण त्या काळातील समाजजीवनाची एवढी इत्यंभूत माहिती देणारा अन्य कोणताही ग्रंथ आज अस्तित्वात नाही. आजच्या मराठीचा स्त्रोत म्हणूनही या ग्रंथाचे मोल अपरंपार आहे. या ग्रंथामुळे आपला समाजेतिहास नव्याने उलगडतो आणि अनेक कुटप्रश्नांवर प्रकाश टाकतो हे आपण लक्षात घ्यायला पाहिजे. या ग्रंथातील भविष्यकथनाला वगळत आपण या ग्रंथात दिसणा-या समाज/धर्म जीवनाची चर्चा करणे अधिक योग्य व उद्बोधक राहील.
हा ग्रंथ इसवी सनाच्या पहिल्या ते दुस-या शतकादरम्यान लिहिला गेला आहे याचे पुरावे ग्रंथातच आहेत. कुशाणकालीन समाज-संस्कृती, नाणी, नांवे आणि देवता या ग्रंथात ठायीठायी आलेल्या आहेत. दक्षीणेत तेंव्हा सातवाहनांची सत्ता होती. माहाराष्ट्री प्राकृत त्या काळात उत्कृष्ठ ग्रांथिक भाषा मानली जात असल्याने हा ग्रंथ उत्तरेत रचला गेला असला तरी लेखकाने ग्रंथभाषा म्हणून याच भाषेची निवड केली. अर्थात त्यावर स्वाभाविकपणे काही शब्दकळांवर अर्ध-मागधीची पुसटशी छाया आलेली आहे. असे असले तरी या ग्रंथातील असंख्य शब्द मराठीत आजही वापरले जातात. उदाहणार्थ कुद्दली (कुदळ), छुरी (सुरी) थाळा, तट्टक (ताट) इत्यादि आजही वापरात असलेले शब्द तर आहेतच पण "कारूकम्म" (कारुकर्म) हा तेंव्हाचा व्यवसायाधिष्ठित शब्द आजही "कारू" जातसमुहासाठी वापरला जातो.
अंगविज्जावरून प्रतीत होणारी सर्वात महत्वाची बाब म्हणजे जन्माधारित जातीव्यवस्था कुशाणकाळापर्यंतही जन्माला आलेली नव्हती. ग्रंथकार असंख्य व्यवसायांची कोशाप्रमाणे जंत्रीच देतो, पण त्यांना "जात" हा शब्द कोठेही वापरत नाही. जातिसंस्थेच्या अभ्यासकांनी याची नोंद घेतली पाहिजे. अंगविज्जेत "गृहपती" या संज्ञेने जैन व बौद्ध हे दोन धर्म निर्दिशित होतात. संन्यास घेतलेल्या बौद्ध व जैनांना श्रमण व मुंडक म्हणत असत असेही दिसते. तिसरा धर्म म्हणजे आर्य. या आर्य धर्मात (आज ज्याला आपण वैदिक धर्म म्हणतो) ब्राह्मण, क्षत्रीय व वैश्य यांचा समावेश होता. चवथा मोठा धर्म-समूह म्हणजे म्लेंच्छ. या म्लेंच्छात ग्रंथकाराने शूद्र, यवन, शक, कुशाण, क्षत्रपादि लोकांचे धर्म सामाविष्ट केलेले आहेत. थोडक्यात जे वैदिक अथवा गृहपती नाहीत त्यांना शूद्र अथवा म्लेंच्छ संबोधायची तेंव्हाचीही परंपरा होती. पतंजलीच्या महाभाष्यातही अगदी हीच मांडणी आहे. एवढेच नव्हे तर मनुस्मृतीही काही ठिकाणी म्लेंच्छांतर्गत जे वैदिक नाहीत त्या सर्वांचा समावेश करते. म्हणजेच वैदिक धर्म हा बौद्ध, जैन व शुद्रांच्या धर्मापेक्षा वेगळा व स्वतंत्र होता याचा वेगळा स्वतंत्र पुरावा "अंगविज्जा" देतो. म्लेंच्छ या शब्दाने दचकून जायचे कारण नाही, म्लेंच्छ हा शब्द मुळच्या मेलुहा अथवा मेलुक्खा या शब्दाचा वैदिक भाषेतील अपभ्रंश आहे हे ए. एच. दानी व बी. के. थापर यांनी दाखवून दिले आहे. मेलुहा हे भारताचेच प्राचीन नांव होय.
त्या काळात देवतांमध्ये शिव, उमा. वैश्रवण (यक्षाधिपती कुबेर), यक्ष, गंधर्व, वासुदेव, संकर्षण, स्कंद, कुमार, विशाख इत्यादिंची जनसामान्य पूजा करत असे. त्यांची मंदिरेही असत. काही लोक इंद्र, वरूण, यम यांचीही उपासना करीत. आज जशी ग्रामदैवते आहेत तसेच नगरांचेही यापैकीच एखादे नगरदैवत असे. काही पारशी व ग्रीक देवतांचीही पूजा कुशाण राजवटीमुळे सुरु झालेली दिसते. अनाहिता (पारशी), ऐरादित्ती (अफ्रोडायटी-ग्रीक देवता) यात नांव घेण्यासारख्या आहेत. कनिष्काच्या राबटक शिलालेखातील अभिवादनात इंद्र-वरुणादि अशी एकही वैदिक दैवते येत नाहीत पण उमा, कुमार, विशाख ही नांवे तर येतातच पण कुशाणांच्या बव्हंशी नाण्यांवर नंदीसहितची शिवप्रतिमाही आहे. काही नाण्यांवर बुद्धाच्याही प्रतीमा आहेत. यावरून वैदिक धर्माला कनिष्काने राजाश्रय दिला नव्हता असे दिसते. अंगविज्जातही यज्ञाचे येणारे अगदीच तुरळक उल्लेख पाहता हा धर्म तेंव्हा अत्यंत मर्यादित लोकांत सीमित होता समाजावर त्याचा विशेष प्रभावही नव्हता असे दिसते.
तत्कालीन लोक अनेक उत्सवही साजरे करीत. त्यांची माहिती देत असतांनाच शिवमह व रुद्रमह हे उत्सव इंद्रमहाप्रमानेच स्वतंत्र रित्या साजरे केले जात. याचाच अर्थ असा की रुद्र व शिव ही वेगळी दैवते आहेत याचे तत्कालीन समाजाला भान होते. गुप्तकाळात पुराणांनी रुद्र व शिवाचे एकत्रीकरण करण्याचा प्रयत्न केला. वस्तुता: ही दोन दैवते दोन वेगळ्या धर्माची आहेत. त्या काळात मातृकांचीही पूजा होत होती. महत्वाचे म्हणजे असूर-असूरकन्या, राक्षस-राक्षसी, यक्ष-यक्षीणी, नाग-नागीण, गिरीदेवता यांचीही पूजा होत असे. धनिक व्यापा-यांत वैश्रवणाची पूजा चालत असे. दिवाळीत नंतरही दिर्घकाळ लक्ष्मीपूजन नव्हे तर वैश्रवण (कुबेर) पूजनच होत असे तर दिवाळीला यक्षरात्री म्हणत असत. यक्ष, असूर, राक्षस, नाग आदि प्राचीन संस्कृतीचे पुजनाच्या रुपात लोकांकडून आदरात्मक भान ठेवले गेल्याचे दिसते. असूर, पिशाच्च, नाग आदिंना देवयोनीत गणले गेलेले आहे. त्यांच्यावर आधारित व्यक्तीनामेही ठेवली जात. पुराणांनी नंतर जरी असूर, राक्षसादिंना बदनाम केले असले तरी कुशाणकाळात तशी स्थिती नव्हती. अंगविज्जा लेखनाचा काळ हा पुराणे लिहायला सुरुवात होण्याआधीचा असल्याने असूर-राक्षसांची प्रतिमा जनमानसात पुर्वी चांगलीच होती हे त्यांना देवतारुपात भजले जात असल्याने सिद्ध होते.
तत्कालीन व्यक्तीनांवेही प्राकृतातच आहेत. नांवांचे संस्कृतकरण झालेले नसल्याने अंगविज्जात आलेली व्यक्तीनामे हीच प्रत्यक्ष व्यवहारातीलही नामे होती असे प्रस्तावनेतच श्री. वासुदेवशरण अग्रवाल म्हणतात आणि ते योग्यही आहे. व्यावहारिक नांव प्राकृतात वा अन्य कोणत्याही भाषेत लिहितांना किमान त्यांचे मूळ रूप कोणी बदलत नाही. त्यामुळेच अग्गीमिताचे संस्कृतकरण अग्नीमित्र असे आपण करतो ते चुकीचे आहे. अग्गीमित हेच नांव व्यवहारातील होते व त्याचा तसाच वापर केला पाहिजे. उलट नंतरच्या काळात प्राकृत मूळ नांवांचे संस्कृतकरण केल्याने खूप घोळ झालेले आहेत. सातवाहन नांवाचे संस्कृतीकरण केल्याने शालिवाहन शकाचा काय गोंधळ झाला आहे हे आपण पहातच आहोत. अंगविज्जाच्या ग्रंथकर्त्याने त्याच्या काळातील व्यवहारात असलेल्या व्यक्तीनामांचे सुची दिली आहे व ती समाजेतिहासाच्या अभ्यासासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. कुशाणकालीन शिलालेखांतही काही नावे तशीच्या तशीच मिळतात हेही येथे उल्लेखनीय आहे. याचे कारण म्हणजे या काळात संस्कृत भाषा प्राकृतातून विकसित होत असली तरी जनमानसात तिला अजून प्रवेश मिळायचा होता. संस्कृतचा परिपोष झाला तो गुप्तकाळात. त्याआधी संस्कृत भाषेचे अस्तित्व असल्याचे कसलेही पुरावे मिळत नाहीत.
कुशाणकालीन नाण्यांबद्दल "अंगविज्जा" अत्यंत महत्वाची माहिती पुरवतो. कुशाणांच्या काही नाण्यांवर नना देवीची प्रतिमा असल्याने त्यांना नाणक म्हणत. आज आपण त्यालाच नाणे म्हणतो. त्या काळात कार्षापण चलनाला "पुराण" म्हणू लागले होते. कुशाणाधिपती हुविष्काच्या पुण्यशाला लेखात ११०० पुराण नाण्यांची देणगी दिल्याचा उल्लेख आहे. कुशाणांनी प्रचलित केलेले दीनारही तेंव्हा चलनात होते. या दीनारांचा उल्लेख मनुस्मृतीतही येतो. छोट्या नाण्यांना मासक, अर्धमासक, ररय मासक म्हणत असत असेही दिसते. चलनाची विविधता पाहता हा काळ आर्थिक दृष्ट्या सुबत्तेचा होता. वस्त्र, अलंकार, मद्याचे अनेक प्रकार, पानगृहे, व्यापारी नौकांची वर्णने यावरूनही त्या सुबत्तेची कल्पना येते. अंगविज्जाने दिलेल्या नौकांचे काही प्रकार पेरीप्लसच्या (सन ७८) प्रवासवर्णनातही येतात. नौकांची ही नांवे नंतरच्या काळात दिसून येत नसल्यामुळे अंगविज्जाचे लेखन कुशाणकाळातच झाले या निष्कर्षाला अधिक बळ मिळते.
अंगविज्जात येणारा समाज हा मनमोकळा आहे. स्त्रीयांचे स्थान समाजात उच्चीचेच होते. समाज श्रेणींच्या माध्यमातून आपापले व्यवसाय चालवतांना दिसतो. पेयपानाबद्दलही विधीनिषेध नव्हते. गाथा सप्तशतीतही असाच मोकळा ढाकळा समाज आपल्याला दिसतो. बौद्ध धर्मही या काळत सुस्थापित होता हे स्तुपांच्या वर्णनावरून दिसते. हा राजकीय ग्रंथ नसल्याने समाजव्यवस्थेची भरपूर माहिती या ग्रंथात येत असली तरी राजव्यवस्थेबाबत माहिती येत नाही. असे असले तरी समाजावर फारशी राजबंधने नव्हती. नागरिक जेवढ्या प्रकारांच्या वाहनांचा उपयोग करत त्यांचीच संख्या पाहिली तर एकंदरीत समाज संपन्न होता याची साक्ष पटते.
अंगविज्जा हा जैन धर्मियाने लिहिलेला ग्रंथ असुनही त्याने विषयाच्या अनुषंगाने सगळ्यांच्याच स्थितीची चर्चा केली आहे. या ग्रंथाचा हेतू धर्मप्रचार नव्हता. आरंभीच्या अध्यायात सिद्ध व जिनांना अभिवादन करण्याशिवाय ग्रंथकाराने कोठेही जैन धर्माचा पुरस्कार येत नाही. खरे तर अंगविद्या शास्त्राला जैन व बौद्धांनी त्याज्जच मानले. तरीही अत्यंत आकर्षणातून हा ग्रंथ लिहिला गेला असल्याने अन्य जैन, बौद्ध व वैदिक ग्रंथांत जो धार्मिक अभिनिवेष दिसतो त्याचा स्पर्शही या ग्रंथाला झालेला नाही. हा या विषयावरील टिकून राहिलेला एकमेव ग्रंथ. प्राकृत टेक्स्ट सोसायटीने १९५७ साली मुनी पुण्यविजय तथा श्री आत्मारामजी महाराज यांनी या ग्रंथाच्या अनेक हस्तलिखित प्रती मिळवत तो प्रसिद्ध केला. हा ग्रंथ त्र्ययस्थाने लिहिलेला असल्याने यातील माहिती ही ऐतिहासिक सत्याजवळ जाणारी आहे. आपला इतिहास नव्याने संशोधित करण्याची केवढी गरज आहे हे हाच ग्रंथ दाखवून देतो. त्यासाठी सर्वच प्राकृत भाषांतील पुरातन ग्रंथ मिळवत त्याचे तटस्थ परिशिलन केले पाहिजे एवढे भान जरी "अंगविज्जा"मुळे आले तरी पुरेसे आहे.
संजय सर , चांगला लेख आहे , त्यातून काही प्रश्न उद्भवतात . त्यांची उत्तरे तुम्ही देणार नाही हे माहीत असूनही ते प्रश्न विचारावेत असे वाटते
आजही संपूर्ण हिंदुस्थानात ब्राह्मणांचे प्रमाण ५ % आहे असे दिसते त्याकाळात आर्य ( वैदिक )यांचे प्रमाणही कमी होते आणि जैन,बौद्ध आणि म्लेंच्छ जास्त होते . मला जाणून घेण्याची आवड आहे की नेमके असे काय घडले असावे की ज्यामुळे जैन आणि बौद्धांची पीछेहाट झाली आणि ५%ब्राह्मण वर्गाने जो सत्तेचतबा घेतला तो पार पेशवाई बुडे पर्यंत त्याकाळात आर्य ( वैदिक )यांचे प्रमाणही कमी होते आणि जैन,बौद्ध आणि म्लेंच्छ जास्त होते . मला जाणून घेण्याची आवड आहे की नेमके असे काय घडले असावे की ज्यामुळे जैन आणि बौद्धांची पीछेहाट झाली आणि ५%ब्राह्मण वर्गाने जो सत्तेचतबा घेतला तो पार पेशवाई बुडे पर्यंत  त्या काळात संस्कृतीही लोकाश्रीत नव्हते - आणि राजाश्रयही नव्हता - म्हणजे प्राक्रुतातुन संस्कृताकडे कदाचित प्रवास चालू होता (  त्या काळात संस्कृतीही लोकाश्रीत नव्हते - आणि राजाश्रयही नव्हता - म्हणजे प्राक्रुतातुन संस्कृताकडे कदाचित प्रवास चालू होता (
इसवी १ले ते २ रे शतक कुशाणांचे मानले आणि जैन आणि बुद्ध इसपू ५५० -६५० मानले तर , काय अभ्यासता येते महावीर आणि बुद्ध काळात इसपु ७०० मध्ये संस्कृत नव्हते ( महावीर आणि बुद्ध काळात इसपु ७०० मध्ये संस्कृत नव्हते (  ), राजसत्तेतही मान्य नव्हते ,
झरत्रुष्ट्र इसपु १७०० मानले आणि ऋग्वेदिक संस्कृतीही इसपु १५०० मानले तर अजूनच गोंधळ होतो . कुशाण काळात पारशी देवता आणि ग्रीक देवता होत्या पण वैदिक देव उल्लेखित नव्हते असे आपण म्हणता . ऋग्वेद होता , बौद्ध आणि जैन धर्मही होता त्यांच्या देवदेवता होत्या पण वैदिक देवता नव्हत्या - म्हणजे काय महाभारताच्या लेखनाचा काळ आपण कोणता धरता
इसपु १५०० असे आपणच म्हणता आणि रामायणाची आपली ऐतिहासिक भूमिका विचित्रच आहे - हे सगळे पाहता हा गोंधळ वाढतच जातो आहे . इतके प्रचंड संस्कृत लेखन रामायण आणि महाभारत - इसपु नक्कीच झाले असणार आणि कनिष्काच्या काळात तर असणारच
५ % ब्राह्मण वर्गाने इतर सर्व समाजावर राजाश्रय नसताना काय मोहिनी टाकत बौद्ध आणि जैन धर्माची पीछेहाट केली तो इतिहास आपण सांगावा असे मनापासून वाटते
अनॉनिमस असे तुटक का लिहितात
त्यांनी काय लिहिले आहे त्याचा काहीच अर्थबोध होत नाही आणि plagarigm असा शब्दच नाही . उगीच उसने अवसान आणून कशाला इंग्लिश भाषेची फजिती करायची आणि नेमके काय प्रतिक्रियात्मक लिहिले आहे तेही समजत नाही .
हा ब्लॉग आणि संजय सरांचे लिखाण अतिशय सुंदर होते आहे . त्यात टीका करण्यासारखे सुद्धा बरेच असते , पण टीका काय केली ते तरी सर्वाना समजले पाहिजे ,म्हणजे त्यावर प्रतिवाद करता येतो . अनानीमास यांना विनंती की त्यांनी सविस्तर खुलासेवार लिहावे .
अगदीच स्वैर विचार केला तर plagiarism wchich means litarary theft असा साधारण अर्थ होतो . जर तसा अर्थ अभिप्रेत असेल तर संदर्भासहीत लिहिणे जास्त उचित होईल असे सुचवावेसे वाटते .
अनानीमास याला उत्तर देण्याची तत्परता दाखवतील का
एक जग:एक राष्ट्र (18)
माझे प्रकाशित साहित्य (1)
संभाजी-दिलेरखान प्रकरण : एक फसलेला कट
संभाजी महाराजांवर आजवर विविधांगाने भरपूर लिहिले गेले आहे . एके काळी संभाजी महाराजांची प्रतिमा अत्यंत वेगळी होती . ...
"आपल्या विचारांच्या टोळक्यात सर्वमतान्वये अनुकूल तेच ते विचार मांडत टाळ्या घेत पाठ थोपटून घेण्यापेक्षा ज्यांच्या विरोधात तुमचे वि...
कनिष्ककाळ: धर्म: भाषिक उत्क्रांती
सम्राट अशोकानंतर कुशाणकाळ हा अत्यंत महत्वाचा व अर्थपुर्ण असा काळ आहे. सम्राट कनिष्काने (इ.स. १२७-१५०) अफगाणिस्तान (गांधार) ते बिहार एवढ...
संभाजी महाराज आणि शाहजादा अकबर
संभाजी महाराज हे मराठी इतिहासाला पडलेले एक कोडे आहे. किंबहुना त्यांच्याबद्दल, अगदी बखरींपासून जे लेखन सुरु होते त्यात वास्तवाचा मेळ नाही....
१ फेब्रुवारी ते ११ मार्च...छ. संभाजी महाराज
इतिहासात काही अनुत्तरीत प्रश्न असतात. काही प्रश्नांवर इतिहासाने अनेकदा मुद्दाम मौन बाळगलेले असते वा मुळात त्या मौनातच उत्तरे दडलेली असतात...
अमेरिकेतील लेहमन ब्रदर्सच्या आर्थिक दिवाळखोरीमुळे २००८ साली अमेरिकन अर्थव्यवस्था तर कोलमडली होतीच पण जगभरात त्याचे भि...
डॉ. भटकरांचं परम प्लँचेट
डॉ. विजय भटकर हे भारतातील एक वरिष्ठ वैज्ञानिक म्हणून प्रसिद्ध असून ‘परम’ या महासंगणकाचं कर्तृत्व त्या...
 मराठा आणि कुणबी एकच आहेत काय, मराठा समाजाला आरक्षण असावे कि नको, मराठे नागवंशीय आहेत काय इ. काही सामाजिक प्रश्न सध्या चर्च...
चिनी ड्रॅगनला ट्रम्प यांचा धक्का
आर्थिक प्रेरणा आणि संस्कृती
असूर "सूर्य" : असूर संस्कृती
"अंगविज्जा" - कुशाणकालीन समाजव्यवस्थेवर लख्ख प्रका...
चीन: जागतीक शांतीतील अडसर
विषमतेचा पाया समता कशी आणणार
अलिप्ततावादी धोरणात बदलाचे वारे


मुर्ग मुसल्लम | Welcome to Mahaplus

मुख्य माहिती आयुक्त रत्नाकर गायकवाडांना मारहाण
2019 पर्यंत ग्रामीण भागात प्रत्येकाला घर – मुख्यमंत्री
महाराष्ट्रातील ४ मान्यवरांचा पद्म पुरस्काराने सन्मान
ट्रेनमध्ये डिलिव्हरीसाठी धावून आला देवदूत डॉक्टर
64 व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्काराची घोषणा
मुंबई महापालिकेचा २५ हजार १४१ कोटींचा अर्थसंकल्प सादर
ईगतपुरीत रेव्ह पार्टीचा धुमाकूळ
उद्धव म्हणतायेत ‘एक बंगला बने न्यारा
अर्थसंकल्पातून कृषी आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासाचा प्रयत्न- डॉ.सुभाष निकम
विकासकामात अडथळा येऊ नये यासाठी धोरणात्मक निर्णय घेऊ- पंकजा मुंडे
Home » रेसिपी » मुर्ग मुसल्लम
1 ¼ किलो चिकनचे पिस ( तुकडे )
4 हिरव्या मिरच्या , 4 चमचे अद्र्क लसूण पेस्ट ,1 छोटा चमचा गरम मसाला पूड, 5 छोटे चमचे मीठ , 1 छोटा चमचा हळद पूड , 1 कप दही , 2 छोटे चमचे लाल मिरची पूड , 12 लवंगा ,12 काळी मिरि , 2 तुकडे दालचिनी (2 ½ सें.मी चा तुकडा , 8 सोललेल्या मासाला वेलच्या , 16 बदाम सोललेले ,
1 छोटा चमचा जिरे , 2 छोटे चमचे धणे , 1 कप तेल , 3 कांदे (मोठे) उभे चिरलेले , 3/4 कप पाणी , 3 टोमॅटोची प्युरि किंवा शिजवून मिक्सर मध्ये फिरवुन घ्यावे , 2 मोठे चमचे कोथिंबीर कापलेली.
मिरच्या 2 चमचे अद्र्क लसूण पेस्ट याचे वाटून करुन घ्यावे , चिकनच्या तुकड्यांना काट्याने छेदावे या तुकड्यांना व पेस्ट व दहि , गरम मसाला , हळद पूड , 1 चमचा मीठ , 1 चमचा लाल मिरची पूड चांगली मिसळुन लावा व ½ तास मुरु द्या.
लवंग , मिरी , दालचिनी , वेलची , जिरे , धने , बदाम , सर्व एकत्र करुन मंद आचेवर भाजा व कुटा .
कांदा तेलात चांगला गुलाबी झाल्यानंतर वेगळा काढुन घ्या. हा कांदा व शिल्लक अद्र्क लसुण पेस्ट् याचे वाटण करा . कुकर मध्ये तेल घालुन त्यात चिकन चे तुकडे चांगले गुलाबी परतुन घ्या व बाजुला काढा . कुकर मध्ये जे तेल उरेल त्यात वरिल वाट्ण व कुट्लेला गरम मसाला सर्व परतुन घ्या त्यात चिकनचे तुकडे परतुन घ्या आणि वरुन 4 चमच्रे मीठ , टोमॅटो प्युरी , उरलेलि मिरची पूड घालुन चांगले ढवळुन घ्या. त्यात उरलेले मुरवण ¼ कप पाणी घाला. कुकर बंद करुन प्रखर आचेवर चांगले प्रेशर येउ द्या . प्रेशर आले कि आच कमी करून 5 मिनिट शिजवा .
कुकर थंड झाल्यानंतर उघडा व वरून थोडी कोथंबिर टाका.
महाप्लस हे महाराष्ट्राबद्दल प्लस म्हणजे अधिकाधिक माहिती देणारे एक संकेतस्थळ आहे. या संकेतस्थळावर महाराष्ट्रातल्या महत्वाच्या घडामोडी बातमीच्या स्वरुपात दिल्या जातील.


| Page 6 | Thane Vaibhav

स्पर्धेत भाग घेण्यासाठी पहा ठाणेवैभव
महाराष्ट्रातील एकमेव दैनिक ज्यांनी आपल्या वाचकांना दिल्या आजवर ५०० दागिना आणि ३०० साड्या.
दररोज दागिना जिंकायचा असेल तर वाचा ठाणेवैभव.
राष्ट्रवादीचे जिल्हाध्यक्ष दशरथ तिवरे यांची भात खरेदी केंद्र सुरू करण्याची मागणी
किन्हवली,दि.८(वार्ताहर)-शहापूर तालुक्यातील शेतकर्‍यांची भात कापनी सुरू असून लवकरच ती पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. सालाबाद प्रमाणे यंदा पाऊस चांगला झाल्याने भात पिके चांगली आहेत.
जनक्रांती मध्यवर्ती कार्यालय आता कल्याण शहरात
किन्हवली,दि.३०(वार्ताहर)-जनक्रांती संघटना महाराष्ट्र राज्य या शिवप्रेमी सामाजिक चळवळीच्या राज्यस्तरीय मध्यवर्ती कार्यालयाचे उद्घाटन प्रसिद्ध शिवचरीत्र व्याख्याते जिजायनकार व जनक्रांतीप्रमुख डॉ.दिलीप धानके यांचे हस्ते नुकतेच कल्याण शहरातील बेतूरकरप
लघुपाटबंधारे विभागाच्या कामाची चौकशी करा
किन्हवली,दि.३०(वार्ताहर)-शहापूर पंचायत समिती अंतर्गत येणार्‍या लघुपाटबंधारे विभागामार्ङ्गत अनेक कामे मंजूर असून यामध्ये कोल्हापुरी पद्धतीचे बंधारे, पांझर तलाव नूतनीकरण, पक्के बंधारे, जलकुंभ, गाव तलाव, यांचा समावेश होत असून ही कामे अत्यंत निकृष्ट द
यंदाचा गणराया पुरस्कार स्वाभिमानी युवक मंडळाला
किन्हवली,दि.२८(वार्ताहर)-सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांसाठी शहापूर पोलीस स्टेशनने आयोजित केलेल्या गणराया अवार्ड २०१६ स्पर्धेत शहापूर तालुक्यातील नावाजलेले स्वाभिमानी युवक मंडळाने प्रथम क्रमांक मिळविला.
शहापूर भाजपाच्या वतीने काश्मीर दिवस साजरा
किन्हवली,दि.२८(वार्ताहार)-देशाच्या या सन्मानाच्या लढाईत आपले कर्तव्य पार पाडण्यासाठी एक देशप्रेमी जागरूक नागरिक म्हणून कैलाश निचिते प्रदेश सचिव भाजयुमो यांच्या मार्गदर्शनाखाली भाजपा पदाधिकारी व कार्यकर्त्यांनी शहापूर तालुक्यातील हुतात्मा स्मारकाजव


"माळशेज घाट" सिर्फ नाम ही काफी है!!! | Maayboli

मायबोलीचे मोबाईल अ‍ॅप (अँड्रोईड + आयओएस) सर्वांसाठी उपलब्ध आहे.
You are here: मुख्यपृष्ठ /"माळशेज घाट" सिर्फ नाम ही काफी है
"माळशेज घाट" सिर्फ नाम ही काफी है
कभी Rain तर कधी ऊन Climate जरा हटके
गरमागरम वडापाव Masala Tea के साथ
"नेमेचि येतो पावसाळा" या उक्तीप्रमाणेच पावसाळ्यासोबत येतात ते सह्याद्रीच्या कडेकपार्‍यातुन वाहणारे निर्झर आणि मग आठवण येते ती "माळशेज घाटाची". पावसाळी भटकंतीतील माझे अत्यंत आवडते ठिकाण. काहि गोष्टींकडे दुर्लक्ष केल्यास माळशेजची भटकंती नेहमीच आनंददायी ठरते. माझ्या आयुष्यातील पहिला वर्षाविहार हा माळशेज घाटातच. कदाचित त्यामुळे दरवर्षी पावसाळ्यात याची ओढ मला लागते आणि नेहमी याचे सौंदर्य मला वेगवेगळे भासते.म्हणतात ना "पहला प्यार कभी भुलाया नही जाता" असंच काहितरी. ;-). दरवर्षी अगदी न चुकता श्री सत्यनारायणाच्या महापूजेसारखे याचे दर्शन घेऊन येतो.
सालाबादप्रमाणे याही वर्षी आम्ही माळशेज घाटात पावसाळी भटकंती करून काहि प्रकाशचित्रे काढली आहेत तरी आपण सहकुटुंब सहपरीवार अगत्य येऊन आणि बघुन या प्रचिंचा आनंद घ्यावा हि आग्रहाची विनंती.
(पुढच्या वर्षी पुन्हा भेटुच... )
प्रचि ९ धडकी भरवतोय. प्रचि २२ खुप आवडलं.
आणि वडापाव, कणिस तर क्या कहने
वा वा वा वा - बहोतही
वा वा वा वा - बहोतही बढिया........
डोळ्याचे पारणे फिटले रे ही पावसाची जादू पाहताना........
मस्त रे....अस वाटंतय पळत पळत
मस्त रे....अस वाटंतय पळत पळत जाव तिथ आणि निवांत भटकाव
पण ते आमच्या नशीबी नाही.... पण तुझ्यामुळे ते पुर्ण झाल.... खुपच छान आहेत सगळ्या प्रचि
कभी Rain तर कधी ऊन Climate जरा हटके >>
अगदी प्रचिंतुन तेच दिसतय.
माळशेज घाटाच्या फोटोंमध्ये वडापावचा फोटो टाकायची गरज होती का
प्रचि ७,८ जास्त आवडले..वडापावाचा फोटो कसला जबरी आलायं
माधव गरमागरम वडापाव Masala
गरमागरम वडापाव Masala Tea के साथ>>>>याच्यासाठी टाकला तो फोटो.
सिर्फ जिस्प्या - नाम ही काफी
सिर्फ जिस्प्या - नाम ही काफी है
एकदम सही आहेत प्रचि......
एकदम सही आहेत प्रचि...... वडापाव नादखुळा आलाय...
२०-२१-२२.... मस्तच. शेवटचे ३
शेवटचे ३ नाही पाहिले...
सहीच मी एकदाही गेलो नाहिये
मी एकदाही गेलो नाहिये माळशेजला.
गर्दी आणि टुकार पब्लिक ह्यामुळे.
मुंबै कडुन वर घाट चढत यायला जास्त मजा येइल असं वाटतय फोटु बघुन.
प्रचि १५ मधील इसमाने जंगी रिस्क घेतली आहे असं माझं मत आहे.
पावसाने आणि पाण्याने दगडं शेवाळलेली असतात आणि निसरडी झालेली असतात.
अशाच एका पराक्रमात आमचे एक मित्रवर्य खांद्याला खिळे मारुन बसवुन घरी पडी मारत आहेत सध्या.
प्रचि १८ मधील स्विफ्टुकली आवडलीच.
तिने पावसाळा मनापासुन एन्जॉय केलात हे लक्षात येतय.
माळशेज घाटाच्या फोटोंमध्ये वडापावचा फोटो टाकायची गरज होती का
ए तू महान आहेस रे....
ए तू महान आहेस रे.... खरंच
मी आधीही म्हणाल्याप्रमाणे, तुझ्या लेन्सला 'नजर' ट्रान्सफर झालीये तुझी, तू उगाच हवेत क्लिक केलेस तरी, कुठलातरी मस्त सीन कॅप्चर होईल् इतकी....
प्रचंड आवडलेत सगळेच प्रचि.. पहिला अफाट, मका तर ऑसम्म, किटलीही जबरी, घाटातले तर अहाहा... सगळेच मस्त मस्त
ऐसेहीच फिरते रहो, क्लिकते रहो
माळशेज घाट.... ह्म्म... एकदा जायलाच हवं...
तुझ्या लेन्सला 'नजर' ट्रान्सफर झालीये तुझी>> वेगळ्या भाषेत मी ह्याला केमिस्ट्री म्हणतो.
तुझी आणि तुझ्या कॅमेर्‍याची केमिस्ट्री जबरदस्त जमली आहे.
प्रचि - २६ खल्लास, वडापाव
प्रचि - २६ खल्लास, वडापाव खाऊन खल्लास
गड्या तेव्ह्डा तो वडा-पाव
गड्या तेव्ह्डा तो वडा-पाव पाठवुन दे अफ्रिकेला...तो. पा. सु. यार....सारखा जळवत असतोस लेका.. पाप लागेल तुला पाप ....
नवीन खाते उघडून मायबोलीकर व्हा
नवीन परवलीचा शब्द मागवा
या ग्रूपचे सभासद व्हा
स्थापना : गणेश चतुर्थी, सप्टेंबर १६, १९९६. प्रताधिकार १९९६-२०१८ मायबोली. सर्व हक्क स्वाधीन. वापराचे/वावराचे नियम


महाभियोग आणि राजकारण | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

देशाचे सरन्यायाधीश न्या. दीपक मिश्रा यांच्याविरोधात महाभियोग चालवण्यात यावा असा प्रस्ताव विरोधी पक्षांनी दिला होता. मात्र, तो उपराष्ट्रपतींनी फेटाळून लावला आहे. यानंतर विरोधी पक्ष कोणती भूमिका घेतात हे पाहावे लागेल. मात्र, महाभियोगाचा प्रस्ताव दाखल झाल्यानंतर अनेकांनी यामुळे न्यायव्यवस्थेच्या स्वातंत्र्याबाबत जे प्रश्‍न उपस्थित केले ते आश्‍चर्यकारक आणि चुकीचे आहेत. महाभियोग ही संविधानातील तरतूद आहे. सार्वजनिक जीवनात काम करणाऱ्या व्यक्‍तींनी आपल्या प्रत्येक कृतीची शहानिशा होणार हे निश्‍चित मानून त्यासाठीची तयारी ठेवलीच पाहिजे. त्यामुळे महाभियोगाला विरोध करण्याचे काहीच कारण नाही.
देशाच्या सर्वोच्च पदावर असणाऱ्या व्यक्‍तींवर ठेवलेल्या आरोपांच्या सुनावणीसाठी भरलेला खटला चालवण्याच्या प्रक्रियेला महाभियोग म्हटले जाते. महाभियोग चालवल्यामुळे न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य धोक्‍यात येईल, न्याययंत्रणेवरचा विश्‍वास उडून जाईल, अशी टिप्पणी अनेकांकडून होत आहे. मात्र, न्यायव्यवस्था प्रश्‍नचिन्हांकित करणे याचा अर्थ न्यायव्यवस्थेवर प्रेम नाही, विश्‍वास नाही असा होत नाही. उलटपक्षी ज्यांचे एकमेकांवर प्रेम असते तेच एकमेकांना प्रश्‍न विचारतात. अन्यथा ज्या विषयांशी आपल्याला काहीच देणे-घेणे नसते तेथे आपण प्रश्‍न विचारत नाही. त्यामुळे न्यायव्यवस्थेवर ज्यांचे प्रेम, विश्‍वास आहे त्यांनीच हा प्रश्‍न उपस्थित केला आहे.
आम्हाला, संविधानाला तटस्थ, स्वतंत्र, पारदर्शक न्यायव्यवस्था अपेक्षित असताना ती तशी का नाही, हा त्यांचा सवाल आहे. त्यामुळे हा लोकशाहीचा प्रश्‍न आहे. न्यायाधीशांच्या निवडीच्या पद्धतीपासून ते न्यायाधीशांचे कॉलेजियम ज्या पद्धतीने काम करते इथपर्यंत हे प्रश्‍न यापूर्वीही सातत्याने विचारले जात होते. मात्र, काही आठवड्यांपूर्वी जेव्हा सर्वोच्च न्यायालयातील चार न्यायाधीशांनी हे प्रश्‍न चव्हाट्यावर मांडले तेव्हा आपण न्यायव्यवस्थेविषयी जे बोलत आहोत ते योग्य आहे, असा नवीन विश्‍वास लोकांना वाटला. त्यामुळे विरोधी पक्षांमुळे महाभियोग चालवण्याची वेळ येईल किंवा त्यातून नवा घातक पायंडा पडेल असे आकांडतांडव करण्याची गरज नाही. महाभियोग ही प्रथा नसून घटनात्मक तरतूद आहे. ती संविधानात अधिकृतपणे व्यक्‍त केलेली लोकशाहीची प्रक्रिया आहे. तिला कायद्याचे अधिष्ठान आहे. देशातील प्रत्येकाला लोकशाहीतील तरतूद वापरण्याचा अधिकार आहे. त्यामुळे ही तरतूद योग्य की अयोग्य हे ठरवण्याचा प्रश्‍नच उद्‌भवत नाही.
कोणत्याही पदावर असणारी व्यक्‍ती ही शेवटी माणूसच आहे. साहजिकच त्याच्याकडून चुका होऊ शकतात. चुकांची जाणीव झाली तरच माणूसपण टिकते. ही जाणीव करून देण्याचा प्रयत्न यातून होणार आहे. असे असताना काहींनी सरन्यायाधीश हे उतारवयात पोहोचलेले असताना त्यांना बदनाम करणे योग्य नाही, असे म्हटले आहे. मात्र, उतारवयात काहीही करण्याची परवानगी आहे असा याचा अर्थ होईल. ज्या वयात जी चूक केली आहे तेव्हा ती दाखवणे हे लोकशाहीमधल्या यंत्रणामध्ये काम करणाऱ्या प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे. वैयक्‍तिक आयुष्यात, कुटुंबात एखादी चूक झाली तर ती कोणी दाखवायला येणार नाही; मात्र सामाजिक, न्यायिक, राजकीय अशा सार्वजनिक जीवनात काम करणाऱ्या व्यक्‍तींनी आपल्या प्रत्येक कृतीची शहानिशा होणार हे निश्‍चित मानून त्यासाठीची तयारी ठेवलीच पाहिजे.
महाभियोग चालवला गेल्यास त्यावर सभागृहात चर्चा होईल. त्यानंतर त्यांच्या वर्तनावर होणारी टीका त्यांना ऐकायला मिळेल. विरोधक आपली मते मांडतील. हे सर्व लोकशाहीच्या जिवंतपणाचे लक्षण आहे. दुसरीकडे सरन्यायाधीशांनाही सर्वांसमोर आपली बाजू मांडता येईल. ते काय बोलतील याचे प्रक्षेपण लोकांना पहायला मिळेल. मजबूत न्यायव्यवस्था म्हणून गौरव झालेल्या न्यायव्यवस्थेच्या सर्वोच्च पदावर असणारी व्यक्‍ती त्यांच्यावर झालेल्या आरोपांबाबत काय सांगते हे ऐकण्यास जनताही इच्छुक आहे. त्यामुळे महाभियोगाबाबत आकांडतांडव करण्याची काहीच गरज नाही.
दुसरा मुद्दा म्हणजे, न्या. लोया यांच्या मृत्यू प्रकरणाची सुनावणी करताना जनहित याचिकांबाबत काही टिप्पणी केली आहे. राजकीय हितसंबंधांनी किंवा व्यावसायिक संबंधांनी प्रेरित अशा जनहितार्थ याचिका न्यायालयाचा वेळ घेत असून, त्यामुळे प्रलंबित खटल्यांची संख्या वाढत असल्याचे मत खंडपीठातील न्यायाधीशांनी मांडले आहे. जनहितार्थ याचिकांचा गैरवापर ही अतिशय गंभीर बाब असून, त्यामुळे अन्य खटल्यांतील याचिकाकर्त्यांना न्याय मिळवण्यास विलंब होत आहे, असे खंडपीठाचे म्हणणे आहे. जनहित याचिकांचा वापर खूप चांगला झाला पाहिजे. मात्र, या प्रकरणाचा संदर्भ घेत जनहित याचिकांबाबत ही टिप्पणी करण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने इतका विलंब का लावला हाही एक प्रश्‍न आहे. एखादी याचिका दाखल होत असेल आणि त्याचा गैरवापर होत असेल तर ते तत्काळ लक्षात यायला हवे अशी अपेक्षा असते. एखाद्या याचिकेवर तीन-चार महिने खटला सुरू राहता, त्यावर लहान लहान निर्णय दिले जातात आणि नंतर अचानकपणाने ती याचिका राजकीय हेतूने प्रेरित आहे अशी टिप्पणी केली जाते तेव्हा त्यातील तथ्य काय आहे हे आता लोकांना समजू लागले आहे. सामान्य बुद्धीवर आधारित असतो तो कायदा असतो, असे म्हटले जाते आणि सामान्य बुद्धी जागृत असण्यासाठी माणसाने नैसर्गिक असले पाहिजे. सामान्य माणसे नैसर्गिक विचार करत असतात. त्यामुळे त्यांना हे म्हणणे चुकीचे आहे ही बाब लक्षात येऊ लागली आहे.
राजकीय हेतूने दाखल केलेल्या याचिकेत जनहिताचा मुद्दा आहे की नाही हे पाहणे हे न्यायव्यवस्थेचे काम आहे. राजकीय हेतूने खटला दाखल करण्यात आला म्हणून तो खटलाच चुकीचा आहे असे म्हणता येणार नाही. इतकेच नव्हे तर सरन्यायाधीश राजकीय हेतू, उद्देश ठेवून कुणाच्या तरी प्रभावाखाली वागताहेत हा आरोप त्यांच्या सहन्यायाधीशांनी केलेला आहे. म्हणूनच आज योग्य न्यायव्यवस्थेची गरजेची आहे. त्यामध्ये पारदर्शकतेची गरज आहे. ती लोकाभिमुख होण्याची आवश्‍यकता आहे आणि हीच जनतेची प्रमुख मागणी आहे. त्यासंदर्भात सरन्यायाधीश म्हणून वर्तणुकीचे विश्‍लेषण होणे अटळ आहे. याबाबत उपस्थित होणाऱ्या प्रश्‍नांना सरन्यायाधीशांना उत्तरे द्यावीच लागतील.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleकारच्या धडकेने इसमाचा मृत्यू
Next article‘पॉक्सो’ कायद्यातील बदलाला अनुष्काचे समर्थन
आपही दंडा आप तराजू
नुकसानभरपाईत वार्षिक आयकराला महत्त्व…
वाटप दरखास्त प्रकरणाची अंमलबजावणी कशी


सहाव्या सुदेश शेलार स्मृती राष्ट्रीय टेबल टेनिस स्पर्धेला शुक्रवारी प्रारंभ | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

सहाव्या सुदेश शेलार स्मृती राष्ट्रीय टेबल टेनिस स्पर्धेला शुक्रवारी प्रारंभ
11स्पोर्टस पुरस्कृत स्पर्धेत 1200 हून अधिक खेळाडूंचा विक्रमी सहभाग
पुणे – सुदेश शेलार मेमोरियल फाऊंडेशन व डेक्‍कन जिमखाना यांच्या संयुक्‍त प्रयत्नांतून आणि टेबल टेनिस फेडरेशन ऑफ इंडिया व महाराष्ट्र राज्य टेबल टेनिस संघटना यांच्या मान्यतेने सहाव्या सुदेश शेलार मेमोरियल करंडक- 11स्पोर्टस राष्ट्रीय मानांकन टेबल टेनिस स्पर्धेचे दि. 5 ते 11 ऑक्‍टोबर या कालावधीत आयोजन करण्यात आले आहे. श्री शिवछत्रपती क्रीडा संकुल, म्हाळुंगे बालेवाडी येथील वेटलिफ्टिंग हॉलमध्ये रंगणाऱ्या या स्पर्धेला देशभरातील 1200 हून अधिक खेळाडूंचा विक्रमी प्रतिसाद लाभला आहे.
पत्रकार परिषेदत अधिक माहिती देताना स्पर्धेचे संचालक व माजी आंतरराष्ट्रीय टेबल टेनिसपटू राजेश शेलार यांनी सांगितले की, राष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धांमध्ये देशभरांतील सर्वाधिक पारितोषिक रकमेची ही स्पर्धा आहे. या स्पर्धेसाठी शिष्यवृत्ती आणि पारितोषिके मिळून एकूण साडेबारा लाख रुपयांची पारितोषिके ठेवण्यात आली आहेत. तसेच सुदेश शेलार मेमोरिअल फाऊंडेशनतर्फे दहा खेळाडूंना प्रत्येकी 40 हजार रुपयांची शिष्यवृत्ती देण्यात येणार आहे.
या स्पर्धेत आशियाई क्रीडा पदक विजेता शरथ कमल, मनिका बात्रा, हर्मित देसाई, अँथोनी अमलराज, राष्ट्रकुल पदक विजेता सनिल शेट्टी, मधुरिका पाटकर, सुतीर्थ मुखर्जी, मौमा दास, पूजा सहस्त्रबुद्धे कोपरकर यांसह स्वस्तिका घोष, दिया चितळे, राधिका सकपाळ यांसारखे दिग्गज खेळाडू या स्पर्धेत झुंजणार आहेत. स्पर्धेला शुक्रवार, दि. 5 ऑक्‍टोबर रोजी प्रारंभ होणार असून वरिष्ठ, यूथ व कुमार गटांतील अंतिम फेरीचे सामने मंगळवार, दि. 9 रोजी होणार आहेत. कुमार गटाच्या अंतिम फेरीचे सामने दि. 10 रोजी, तर सब-ज्युनियर व कॅडेट गटाचे अंतिम सामने दि. 11 रोजी होणार आहेत. स्पर्धेतील विजेत्या, उपविजेत्या खेळाडूंसह उपान्त्य व उपान्त्यपूर्व फेरीतील खेळाडूंनाही आकर्षक रोख रकमेची पारितोषिके देण्यात येणार आहेत.
ही स्पर्धा 12, 15, 18 व 21 वर्षांखालील, तसेच पुरुष व महिला खुला गट अशा 10 गटांत होणार आहे. सुदेश शेलार यांच्या स्मरणार्थ या स्पर्धेचे दरवर्षी आयोजन करण्यात येते. सुदेश शेलार हे स्वतःएक राष्ट्रीय स्तरावरील खेळाडू होते आणि पुणे जिल्हा टेबल टेनिस संघटना (पीडीटीटीए) व डेक्‍कन जिमखाना टेबल टेनिस विभागाचे सचिव होते. क्रीडा क्षेत्रात अधिकाधिक गुणवान खेळाडू घडावेत याकरिता सुदेश शेलार यांनी राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक स्पर्धांचे आयोजन केले होते.
स्पर्धेला 11स्पोर्टस, स्टॅग, एचपीसीएल, मोतीलाल ओसवाल, आयसीआयसीआय प्रुडेंशियल म्युचुअल फंड स्कीम, सुराणा अँड बोथरा कन्स्ट्रक्‍शन, निस्सान, मेडलाईफ यांचे प्रायोजकत्व लाभले आहे. सहा ऑक्‍टोबर रोजी होणाऱ्या प्रमोशनल ऍक्‍टिव्हिटीसाठी वेस्टएंड मॉल हे मॉल पार्टनर आहेत. स्पर्धेसाठी मुख्य रेफ्री म्हणून गणेशन अय्यर यांची नियुक्ती करण्यात आली असून स्पर्धेचे ड्रॉ 4 ऑक्‍टोबर रोजी स्पर्धेच्या ठिकाणी लावण्यात येणार आहेत. आशियाई व राष्ट्रकुल स्पर्धेतील पदक विजेत्या खेळाडूंना 11स्पोर्टसच्या विता दाणी यांच्या हस्ते सत्कार करण्यात येणार आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleछत्तीसगड मध्ये शंभर टक्के मतदान नोंदवण्याचा प्रयत्न
Next articleट्रेनर्स, प्रशिक्षकांसाठी रविवारी कार्यशाळा
सचिन ‘असा’ बोलला तेव्हा मी खूप रडलो
#प्रो कबड्डी: आजचा ‘हा’ सामना झोन बी सर्वात आकर्षक सामना होण्याची शक्यता..
सनथ जयसूर्यावर लागले ‘आयसीसी भ्रष्टाचार विरोधी नियम’ उल्लंघन केल्याचे आरोप
ICC Test Rankings : विराट अव्वल तर शाॅ,पंत आणि उमेश यांच्या क्रमवारीत सुधारणा
भारतीय संघाने नोंदवला ‘अनोखा विक्रम”
जाणून घ्या.. रोहित शर्माच्या पत्नीस ‘युजवेंद्र चहल’ काय म्हणाला.


Biometric machine being installed by force to throw away garbage बायोमेट्रिक मशीन जबरदस्तीने बसविल्यास कचरा कुंडीत फेकू - नीतेश राणे | eSakal

बायोमेट्रिक मशीन जबरदस्तीने बसविल्यास कचरा कुंडीत फेकू - नीतेश राणे
मंगळवार, 21 मार्च 2017
वैभववाडी - ग्राहक आणि दुकानदारांना विश्‍वासात घेतल्याशिवाय रास्त धान्य दुकानांमध्ये बायोमेट्रिक प्रणाली बसवू नये. जबरदस्तीने बसविल्यास त्या कचराकुंडीत फेकू, असा इशारा आमदार नीतेश राणे यांनी सभेत दिला.
येथील तालुका दक्षता समितीची सभा आमदार राणे यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली. या वेळी तहसीलदार संतोष जाधव, गटविकास अधिकारी श्रीराम शिरसाट, सदस्य सदानंद रावराणे, श्रीराम शिंगरे, अनंत फोंडके, सुविधा रावराणे, वैशाली सावंत आदी उपस्थित होते.
वैभववाडी - ग्राहक आणि दुकानदारांना विश्‍वासात घेतल्याशिवाय रास्त धान्य दुकानांमध्ये बायोमेट्रिक प्रणाली बसवू नये. जबरदस्तीने बसविल्यास त्या कचराकुंडीत फेकू, असा इशारा आमदार नीतेश राणे यांनी सभेत दिला.
येथील तालुका दक्षता समितीची सभा आमदार राणे यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली. या वेळी तहसीलदार संतोष जाधव, गटविकास अधिकारी श्रीराम शिरसाट, सदस्य सदानंद रावराणे, श्रीराम शिंगरे, अनंत फोंडके, सुविधा रावराणे, वैशाली सावंत आदी उपस्थित होते.
रास्त दुकानामध्ये बायोमेट्रिक प्रणाली बसविण्यात येणार असल्याचे पुरवठा विभागातर्फे सांगण्यात आले. या वेळी सर्व सदस्यांनी या प्रणालीला विरोध केला. आमदार श्री. राणे यांनीदेखील बदल ही काळाची गरज आहे; परंतु या प्रणालीला आवश्‍यक सुविधा उपलब्ध करून द्या. या प्रणालीला रास्त धान्य दुकानदार संघटनेने विरोध केला आहे. चुकीच्या पद्धतीने अंमलबजावणी केल्यामुळे ग्राहकांची गैरसोय होते. त्यामुळे जोपर्यंत सर्व सुविधा उपलब्ध होत नाहीत, तोपर्यंत ही प्रणाली जिल्ह्यात बसवू नये. दुकानदार आणि ग्राहक यांना विश्‍वासात घेऊनच बायोमेट्रिक मशीन बसविण्यात याव्यात. जर जबरदस्तीने बसविण्याचा प्रयत्न केला तर आम्ही त्या कचराकुंडीत फेकून देऊ, असा इशारा आमदार राणे यांनी प्रशासनाला दिला. ही प्रणाली तालुक्‍यातील एकाही धान्य दुकानात बसवू नये, असा ठराव आजच्या सभेत सर्वानुमते घेण्यात आला. अधिकाऱ्यांनी या प्रणालीतील दोष आपल्या वरिष्ठांच्या निदर्शनास आणून द्यावेत, अशी सूचनादेखील त्यांनी केली.
उज्ज्वला गॅस योजनेच्या सदोष यादीबाबत काय निर्णय झाला, अशी विचारणा आमदार राणे यांनी तहसीलदारांकडे केली असता, तहसीलदार श्री. जाधव यांनी ही योजना केंद्र शासनाची आहे. या याद्यांसंदर्भात तेल कंपन्यांशी संपर्क साधण्याची सूचना करण्यात आली आहे, असे स्पष्टीकरण केले. या वेळी राणे यांनी कंपनीच्या प्रतिनिधीसोबत सभेचे आयोजन करा, अशी सूचना केली. उज्ज्वला गॅस योजनेबाबत लोकांच्या खूप तक्रारी आहेत. जर त्या सुटल्या नाहीत तर आम्हाला कंपनीविरुद्ध आवाज उठवावा लागेल, असेही त्यांनी ठणकावून सांगितले.
गोदाम इमारत दुरुस्तीचा प्रस्ताव शासनाकडे पाठविला आहे. मंजूर होताच दुरुस्त करण्यात येईल, अशी माहिती तहसीलदार श्री. जाधव यांनी सभेत दिली. गोदामाच्या बाहेर खासगी वाहने उभी केल्यामुळे धान्य वाहतूक करणाऱ्या वाहनांना अडचण होते. त्यामुळे गोदामाबाहेर खासगी वाहने उभी करण्यास मज्जाव करावा, अशी सूचना तहसीलदार श्री. जाधव यांनी केली. दक्षता समितीत नवीन सदस्य घेण्याबाबत काही निर्णय झाला का, असा प्रश्‍न आमदार राणे यांनी तहसीलदारांना विचारला असता जाधव यांनी अद्याप निर्णय झाला नसल्याचे सांगितले.
तालुकास्तरावर असलेल्या समस्यांविषयी जिल्हाधिकाऱ्यांशी भेट घेण्याचा निर्णय आजच्या सभेत घेण्यात आला. अंत्योदय लाभार्थ्यांपैकी एखाद्या सदस्याने स्वतंत्र शिधापत्रिका काढल्यास त्याला अंत्योदयचा लाभ देण्यात यावा, अशी मागणी सदस्यांनी केली. याबाबत पुरवठा विभागाने तशा प्रकारचा शासन निर्णय असल्याचा खुलासा केला. या वेळी राणेंनी शासन निर्णय द्या आपण वरिष्ठ पातळीवर तो विषय मांडू, असे स्पष्ट केले.
इंदापूर तालुक्यातील वाघाळे तलावात पाणी सोडण्याची मागणी...
वालचंदनगर - इंदापूर तालुक्यातील निरवांगी, दगडवाडी, सराफवाडी या तीन गावातील पिण्याच्या व जनावरांच्या पाण्याच्या प्रश्‍न गंभीर झाला. पाटबंधारे विभागाने...
धनगर समाजाचा अंत पाहू नये - डॉ. विकास महात्मे
सांगली - टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेसचा (टिस) अहवाल कसाही असो, भाजपने विधानसभा निवडणुकीवेळी जाहीरनाम्यात दिलेले धनगर समाजाच्या आरक्षणाचे आश्...
ब्रिटिशकालीन शिर्सुफळ तलावाच्या संर्वधनाची गरज
शिर्सुफळ - बारामती तालुक्यातील शिर्सुफळ व दौंड तालुक्यातील रावणगाव या दोन्ही गावांच्या सीमेवर असलेल्या व सुमारे 834 एकर क्षेत्रावर पसरलेल्या...
केंद्राचे नियम लागू झाल्यास ऑनलाइन औषध विक्रीला मोकळे रान
पिंपरी - केंद्र सरकारने ऑनलाइन फार्मसी (ई-फार्मसी) संदर्भात प्रकाशित केलेले नियम लागू झाल्यानंतर ऑनलाइन औषध विक्रीला खुले रान मिळणार आहे. त्यामुळे...
#MeeToo चा गैरवापर होण्याची शक्यता : अनंत जोग
वडगाव मावळ : ''ज्या महिलांवर खरोखरच अन्याय झाला परंतु त्याची वाच्यता करणे त्या काळात शक्य नव्हते मात्र आता ते शक्य झाल्याने आता त्या व्यक्त होत...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Ayushree Ayurved Hospital and Research Centre, Nashik आला पाऊस….. – http://ayushree.com

पाऊस आला की सगळी सृष्टी कशी ताजी, टवटवीत हिरवीगार होऊन जाते. चार महिने उन्हाचा तडाखा सहन करून त्रस्त झालेले पशू, पक्षी, माणसं सगळेच त्यामुळे आनंदाने पावसाचं स्वागत करतात. सगळं वातावरण चिंब ओलं, गारेगार होऊन जातं.
पण …..पण कधी कधी हा उत्साह, आनंद चारसहा दिवसांत मावळतो कारण पावसापाठोपाठ येणारे आजारपण त्यातही बरेचदा दोष आपलाच असतो. आपण वातावरण बदललं तरी आपलं खाणं, दिनचर्या बदलत नाही. माठ, फ्रिजचं पाणी पिणं, थंड पाण्याने अंघोळ करणं, पंखा, ए. सी. ची गार हवा, आईस्क्रीम खाणं हे आणि यासारख्या अनेक गोष्टी आपण करत राहतो त्यातही बरेचदा दोष आपलाच असतो. आपण वातावरण बदललं तरी आपलं खाणं, दिनचर्या बदलत नाही. माठ, फ्रिजचं पाणी पिणं, थंड पाण्याने अंघोळ करणं, पंखा, ए. सी. ची गार हवा, आईस्क्रीम खाणं हे आणि यासारख्या अनेक गोष्टी आपण करत राहतो त्यामुळे शरीरात अतिरेकी गारवा निर्माण होतो आणि कफाचे आजार त्रास देऊ लागतात. अंग दुखू लागतं, घसा धरतो, गिळायला त्रास होतो, सर्दी, खोकला, ताप सगळं एकामागे एक सुरू होतं आणि आपला आनंदच हिरावला जातो.
आधीच उन्हाळ्यात केलेल्या गार पदार्थांच्या सेवनाने शरीरात वात दोष साठून राहतो पण बाहेत वातावरणात उष्णता खूप असल्याने तो वात काही करू शकत नाही. पण एकदा का पाऊस पडला, हवा गार झाली की हा वात उफाळतो आणि चमक भरणे, मुरगळणे, उसण भरणे अशा तक्रारी निर्माण होतात. सांधे दुखू लागतात.
सलग काही दिवस पाऊस पडला की आयुर्वेदानुसार पाणी पचायला जड होते.त्यामुळे भुकेवरही परिणाम होतो. कधी कधी अग्नी मंद होतो, खावेसे वाटत नाही, खाल्लं तर ढेकर येतात, पोट फुगते, जळजळ होते, पोट व्यवस्थित साफ होत नाही.
या सर्व प्रकारच्या तक्रारींपासून दूर राहायचं असेल तर वर्षा ऋतूचे नियम पाळायला हवेत. ते कोणते
वसंत ऋतू आणि ऋतुसंधी


संजय सोनवणी (Sanjay Sonawani): साहित्यिक लढणार काय?

आनंद यादव यांच्या 'लोकसखा ज्ञानेश्वर' आणि 'संतसूर्य तुकाराम' या वादग्रस्त कादंबऱ्यांच्या विरोधात संत तुकारामांचे वंशज जयसिंग मोरे (देहुकर) यांनी दाखल केलेल्या मानहानीच्या खटल्यात यादव व त्यांचे प्रकाशक दोषी ठरवले गेले. खरेतर हा खटला खाजगी स्वरूपाचा होता. फिर्यादी हे संत तुकारामांचे वंशज आणि संत तुकाराम यांचे विद्या-गुरु ज्ञानेश्वर, त्यामुळे दोघांच्या वतीने मोरे यांनी आपल्या पूर्वजांची बदनामी झाली म्हणून हा खटला एप्रिल २००९ मध्ये दाखल केला होता. याबाबत आरोपी कसलाही पुरावा सादर करू न शकल्याने ते दोषी ठरले.
या खटल्यापुरते पाहिले तर अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याचा त्याच्याशी काही संबंध नाही, हे लक्षात येईल. आपली, आपल्या कुटुंबीयांची अथवा पूर्वजांची एखाद्या लेखनातून बदनामी झाली आहे, असे कोणाला वाटले तर त्याला त्याविरोधात न्यायालयात जाण्याचा अधिकार आहे. साक्षी-पुराव्यांच्या आधारावर न्यायालय निर्णय देत असते. आपण खूप संशोधन करून दोन्ही कादंबऱ्या लिहिल्या, असा आव यादवांनी आणला असला तरी त्यांना आपल्या कादंबरीतील एकाही आक्षेपार्ह प्रसंगाच्या संदर्भात पुरावे देता आले नाहीत. यादवांच्या या दोन्ही कादंबऱ्या साहित्यिकदृष्ट्या अत्यंत सुमार दर्जाच्या आहेत, याबाबत साहित्य वर्तुळातही फारसे दुमत नाही. परंतु या कादंबऱ्यांच्या निमित्ताने मराठी साहित्य, अभिव्यक्ती आणि साहित्यिकांच्या भूमिका याबाबत मात्र गंभीर प्रश्न निर्माण व्हायला २००८ सालीच सुरुवात झाली आणि त्याची तड अजून लागली आहे, किंवा साहित्यविश्व त्यापासून काही धडा शिकले आहे, असे दिसून येत नाही.
पहिला प्रश्न हा आहे की, घटनाबाह्य साहित्य नियमन केंद्र निर्माण होत असताना साहित्यिकांनी काय भूमिका घेतली ऑगष्ट २००८ साली 'संतसूर्य तुकाराम'चे प्रकाशन झाले होते. त्यावर परीक्षणंही आली होती. परंतु साहित्य संमेलनाचे पडघम वाजू लागले आणि अचानक देहुकर जागे झाले. वारकऱ्यांनी या कादंबरीच्या विरोधात दंड थोपटले. यादवांनी आधी 'वारकऱ्यांना कादंबरी कशी वाचावी हे समजत नाही...' अशा स्वरुपाचे उद्गार काढले असले, तरी धक्काबुक्की झाली आणि मग त्यांनी तब्बल तीन वेळा वारकऱ्यांची माफी मागितली. एवढ्यानेही प्रकरण संपेना म्हणून त्यांनी व प्रकाशकांनी कादंबरीच मागे घ्यायचे जाहीर केले. (प्रत्यक्षात तसे काहीएक प्रकाशकांनी केले नाही. या कादंबरीच्या एकूण सहा आवृत्त्या प्रकाशित झाल्याचे प्रकाशकांनीच एका वाहिनीवर सांगितले.) तरीही वारकरी थांबेनात...शेवटी विधीवत मार्गाने साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी निवडून येऊनही यादवांना राजीनामा द्यावा लागला आणि ते साहित्य संमेलन अध्यक्षाविनाच पार पडले.
येथे प्रश्न निर्माण होतो तो मराठी साहित्यिकांच्या बांधिलकीचा आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा. वारकऱ्यांपासून ते अनेक संघटना-समाजांत वेगाने पसरत चाललेल्या सांस्कृतिक असहिष्णू प्रवृत्तींचा. त्यात बळी जात असलेल्या साहित्य आणि साहित्यिक प्रेरणांचा. विश्व हिंदू परिषद आणि रा. स्व. संघ यांच्यातील वारकऱ्यांवरील आंतरसंघर्षाचे प्रतिबिंब या वादात आहे, असेही आरोप डॉ. आनंद पाटील व बाबुराव गुरव यांनी लेख-पुस्तिकेतून केले. त्यात तथ्य नसावे असे नाही. डाऊ आंदोलनापासून वारकऱ्यांच्या हेतुंवर संशय यायला लागला होताच. मात्र साहित्यविश्वात ते असे असांस्कृत‌िक थैमान घालत असताना मराठी साहित्यिक काय करत होते एखाददुसरे अपवादात्मक उदाहरण सोडता कोणीही कसलाही आवाज उठवला नाही. येथे कादंबरी चांगली की वाईट हा प्रश्न नव्हताच. प्रश्न होता तो अशा रीतीने दबाव निर्माण करून साहित्यक्षेत्रावरच हल्ला करण्याच्या तालिबानी प्रवृत्तीचा. आविष्कार स्वातंत्र्य नाकारू पाहणाऱ्या प्रवृत्ती वेगाने फोफावत असताना त्यांना विरोध करण्याच्या धैर्याचा. पण साहित्यिकांकडून ते दाखवले गेले नाही.
यादवांनी कणाहीन वृत्ती दाखवली ती अधिकच विस्मयकारक आहे. त्यांच्या डोळ्यांसमोर सलमान रश्दी, तसलिमा नसरीन यासारख्यांचे उदाहरण नव्हते काय साहित्यिकाने आपल्या शब्दांना, आपल्या कृतीला केवळ दबावामुळे पोरके करावे काय साहित्यिकाने आपल्या शब्दांना, आपल्या कृतीला केवळ दबावामुळे पोरके करावे काय आणि इतर साहित्यिकांनी तेवढ्याच अलिप्तपणे या साऱ्या घटनेकडे पाहावे काय
जगभरचे साहित्यिक अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासाठी लढे देत कोणत्याही प्रकारची सेन्सॉरशिप नाकारत असताना आमच्या लेखकांनी मात्र नकळत ही सेन्सॉरशिप स्वीकारली आणि येथेच त्यांच्या साहित्यनिष्ठा किती पोकळ आहेत हे दिसून आले. अध्यक्ष नसलेल्या साहित्य संमेलनावर बहिष्कार घाला, असे आवाहन मी केले होते. पण त्याला कसलाही प्रतिसाद मिळाला नाही. खरेतर एकत्र‌ितपणे आपला निषेध नोंदवत वारकऱ्यांना सज्जड इशारा देण्याची संधी साहित्यिकांनी गमावली. ते साहित्य संमेलनाला हजर राहिले, मिरवले... साहित्याच्या नांवाने 'चांगभलं' करत राहिले.
एक बाब लक्षात घ्यायला हवी व ती म्हणजे आजचा वारकरी संप्रदाय तितकासा संतांनी मुळात घडवला तसा राहिलेला नाही. जातीभेदातीत शिकवण देणारा हा वारकरी संप्रदाय कसा आहे, हे आताच्याच विठ्ठल-रखुमाईच्या पुजाऱ्यांसंदर्भातील प्रकरणात दिसून येते. कोणत्याही जातीतील स्त्री-पुरुषांना पगारी पुजारी नेमायचा अत्यंत स्वागतार्ह व संतांच्या परंपरेला शोभेल असा निर्णय मंदिर समितीचे अध्यक्ष अण्णा डांगे यांनी घेतला होता. त्यासाठी इच्छुक पुजाऱ्यांच्या मुलाखतीही झाल्या. परंतु वारकऱ्यांनी दडपण आणत परंपरागत बडवे-उत्पातांच्याच नित्य पुजेला चिकटून राहायचे ठरवले. समतेच्या देवाची पूजा भारतातील विषमतेचा आद्य स्रोत, 'पुरुषसूक्त' पठनाने व्हावी आणि तरीही संतांची परंपरा सांगणारे वारकरी सनातन्यांवर वरताण सनातनी निघावेत हा दैवदुर्विलास नव्हे तर काय आहे
गेल्या दोन दशकांत साहित्यबाह्य नियमन केंद्रे वाढू लागली आहेत. त्याला जातीय परिमाणे लाभल्याने परिस्थिती अधिकच विस्फोटक झाली आहे. गतकालातील महापुरुषांची चिकित्सा करण्याची परवानगीही नाही आणि म्हणून ती करत ज्ञान पुढे नेण्याची हिंमतही कोणा साहित्यिक-विचारवंतात उरलेली नाही. नायक कोणत्या जातीचा असावा...खलनायक कोणत्या जातीचा ठेवावा, यावरही लेखकांना डोकेफोड करावी लागत असेल तर साहित्याचे काय होणार स्वत: साहित्यिकच ताठ मानेने उभे राहात अशा घटनाबाह्य केंद्रांना विरोध करण्याची हिंमत बाळगू शकत नसतील, तर त्यांचे साहित्यही तेवढेच लेचेपेचे-पोचट असणार हे उघड आहे. आपल्या लेखनाची सर्वस्वी जबाबदारी घेत केवळ मनोबलाच्या जोरावर अशा प्रवृत्तींशी संघर्ष करणारे साहित्यिक जगभर झाले आहेत. अभिव्यक्तीवाद हा चळवळ म्हणून चालवला जातो. प्रचलित संकल्पनांविरुद्ध, आशय-शैलींविरुद्ध बंड करत अभिव्यक्तीवादाला नवनवी परिमाणे दिली जात आहेत. डॉ. सॅम्युएल जॉन्सन यांनी लॉर्ड चेस्टरफिल्डला पाठवलेल्या १७४७ सालच्या पत्रात, राजाश्रय-श्रीमंताश्रय ही कलाप्रांतातील अनिष्ट प्रथा असल्याचे म्हटले आहे. आमचे साहित्यिक आजही शासनदरबारी अथवा धनाढ्य वा राजकीय लोकांच्या दावणीचे गुलाम होण्यात धन्यता मानत असतील तर त्यांनी पुन्हा एकदा आपल्या साहित्यिक भूमिकेचा विचार केला पाहिजे. गुलामांना बंड करता येते पण जे स्वेच्छेनेच गुलाम झालेत ते कसला आवाज उठवणार
आनंद यादवांवर खटला दाखल झाला, त्यात ते हरले ही अत्यंत वेगळी बाब आहे. पण एकुणातच त्यांच्या कादंबऱ्यांमुळे जे वादळ उठवले गेले त्याबाबत साहित्यिकांची भूमिका नसणे, ही अत्यंत गंभीर बाब आहे. यामुळे साहित्यबाह्य जातीय, संस्कृतीरक्षक वगैरे केंद्रांना बळ मिळेल आणि ते अधिकच अभिव्यक्तीचा संकोच करू लागतील हा अत्यंत गंभीर धोका निर्माण झाला आहे.
(महाराष्ट्र टाइम्स, संवाद, दि. १५.६.२०१४)
काय म्हणावे या लोकांना, खटला भरणाऱ्याला आणि हो त्या न्यायालयाच्या न्यायाधीशाला  की काही म्हणूच नये की काही म्हणूच नये अहो, यांना कादंबरी आणि इतिहास या दोघांमधील फरकच कळत नसेल तर हे असेच घडणार  अहो, यांना कादंबरी आणि इतिहास या दोघांमधील फरकच कळत नसेल तर हे असेच घडणार  इतिहास लिहिताना विविध प्रकारचे पुरावे देणे बंधनकारक असते, तसे कादंबरी लेखनास त्यांची काहीही गरज नसते, ती असते फक्त कल्पनांची भरारी. म्हणूनच असे म्हटले जाते की बळवंत मोरेश्वर ऊर्फ बाबासाहेब पुरंदरे हे शिवशाहीर आहेत, इतिहासकार नव्हे  इतिहास लिहिताना विविध प्रकारचे पुरावे देणे बंधनकारक असते, तसे कादंबरी लेखनास त्यांची काहीही गरज नसते, ती असते फक्त कल्पनांची भरारी. म्हणूनच असे म्हटले जाते की बळवंत मोरेश्वर ऊर्फ बाबासाहेब पुरंदरे हे शिवशाहीर आहेत, इतिहासकार नव्हे  ज्यांना इतिहासाची चाडच नाही त्यांच्या कडून अजून काय अपेक्षा करणार
अतिशय योग्य आणि सत्यनिष्ठ प्रतिक्रिया
एक जग:एक राष्ट्र (18)
माझे प्रकाशित साहित्य (1)
संभाजी-दिलेरखान प्रकरण : एक फसलेला कट
संभाजी महाराजांवर आजवर विविधांगाने भरपूर लिहिले गेले आहे . एके काळी संभाजी महाराजांची प्रतिमा अत्यंत वेगळी होती . ...
"आपल्या विचारांच्या टोळक्यात सर्वमतान्वये अनुकूल तेच ते विचार मांडत टाळ्या घेत पाठ थोपटून घेण्यापेक्षा ज्यांच्या विरोधात तुमचे वि...
कनिष्ककाळ: धर्म: भाषिक उत्क्रांती
सम्राट अशोकानंतर कुशाणकाळ हा अत्यंत महत्वाचा व अर्थपुर्ण असा काळ आहे. सम्राट कनिष्काने (इ.स. १२७-१५०) अफगाणिस्तान (गांधार) ते बिहार एवढ...
संभाजी महाराज आणि शाहजादा अकबर
संभाजी महाराज हे मराठी इतिहासाला पडलेले एक कोडे आहे. किंबहुना त्यांच्याबद्दल, अगदी बखरींपासून जे लेखन सुरु होते त्यात वास्तवाचा मेळ नाही....
१ फेब्रुवारी ते ११ मार्च...छ. संभाजी महाराज
इतिहासात काही अनुत्तरीत प्रश्न असतात. काही प्रश्नांवर इतिहासाने अनेकदा मुद्दाम मौन बाळगलेले असते वा मुळात त्या मौनातच उत्तरे दडलेली असतात...
अमेरिकेतील लेहमन ब्रदर्सच्या आर्थिक दिवाळखोरीमुळे २००८ साली अमेरिकन अर्थव्यवस्था तर कोलमडली होतीच पण जगभरात त्याचे भि...
डॉ. भटकरांचं परम प्लँचेट
डॉ. विजय भटकर हे भारतातील एक वरिष्ठ वैज्ञानिक म्हणून प्रसिद्ध असून ‘परम’ या महासंगणकाचं कर्तृत्व त्या...
 मराठा आणि कुणबी एकच आहेत काय, मराठा समाजाला आरक्षण असावे कि नको, मराठे नागवंशीय आहेत काय इ. काही सामाजिक प्रश्न सध्या चर्च...
कोण आहे ही हिंदू राष्ट्र सेना
आनंद यादव व न्यायालयिन निकाल...
सामाजिक जीवन सुखकर कसं करणार
संरक्षण सामग्री उत्पादनात १००% एफडीआय...


गौतम गंभीर दिल्ली डेअरडेव्हिल्स संघाचा कर्णधार | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

गौतम गंभीर दिल्ली डेअरडेव्हिल्स संघाचा कर्णधार
बंगळुरु : आयपीएलच्या अकराव्या मोसमात गौतम गंभीरची घरवापसी म्हणजेच दिल्ली डेअरडेव्हिल्समध्ये पुनरागमन झाले आहे. गंभीर दिल्ली संघाचा कर्णधार असेल, असे स्पष्ट संकेत मुख्य प्रशिक्षक रिकी पाँटिंग यांनी त्याचे पुनरागमन होताच दिले आहेत.
गौतम गंभीरने आयपीएलमध्ये यापूर्वी कोलकाता नाईट रायडर्सचे नेतृत्व केले होते. त्याच्याच नेतृत्वात केकेआरने दोन वेळा आयपीएल चॅम्पियन होण्याचा मानही मिळवला आहे. मात्र यावेळी केकेआरने त्याला रिटेन केले नाही. यंदाच्या आयपीएल लिलावात गंभीरची बेस प्राईस 2 कोटी रुपये होती. त्याच्यावर बोली लावत दिल्ली डेअरडेव्हिल्सने त्याला 2.8 कोटी रुपयांमध्ये खरेदी केले. दिल्लीच्या संघात पुनरागमन होताच गंभीरने आनंद व्यक्त केला आहे. आयपीएलच्या पहिल्या तीन मोसमांमध्ये गंभीरने दिल्ली संघाचं प्रतिनिधित्व केले होते.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleचंद्राबाबू नायडू यांनी दिले एनडीएमधून बाहेर पडण्याचे संकेत
Next article…आणि मद्रास उच्च न्यायालयाने ‘त्यांना’ म्हटले, “सॉरी सर”
‘पत्नीला परेदश दौऱ्यावर सोबत नेऊ द्या’ या विराटच्या मागणीवर गंभीरने दिली ‘ही’ प्रतिक्रिया
…और गंभीरने कुछ ऐसा कहा की पाकिस्तानी हो गये चूप
दिल्ली क्रिकेट संघटनेतून वीरेंद्र सेहवाग बाहेर
गौतम गंभीरने अखेर का लावली टिकली
#रक्षाबंधन : गौतम गंभीरने समाजासमोर ठेवला ‘हा’ आदर्श
गौतम गंभीरने भारतीय क्रिकेट व्यवस्थापनाला सुनावले


mumbai news Action on unprovoked vehicles ११२ बेवारस वाहनांवर पालिकेची कारवाई | eSakal

११२ बेवारस वाहनांवर पालिकेची कारवाई
शनिवार, 13 जानेवारी 2018
नवी मुंबई - नवी मुंबईतील रस्ते आणि पदपथांवर वर्षानुवर्षे धूळ खात पडलेल्या आणि स्वच्छता सर्वेक्षणाच्या आड येणाऱ्या बेवारस वाहनांवर शुक्रवारी (ता. १२) महापालिकेने कारवाई केली. यात दिघा ते बेलापूरपर्यंतच्या रस्त्यांवरील ११२ वाहने टोईंग व्हॅनने उचलून कोपरखैरणेतील जुन्या क्षेपणभूमीवर ठेवली आहेत. इतर वाहनांना नोटीस चिकटवून वाहन उचलण्याच्या सूचना मालकांना दिल्या आहेत.
नवी मुंबई - नवी मुंबईतील रस्ते आणि पदपथांवर वर्षानुवर्षे धूळ खात पडलेल्या आणि स्वच्छता सर्वेक्षणाच्या आड येणाऱ्या बेवारस वाहनांवर शुक्रवारी (ता. १२) महापालिकेने कारवाई केली. यात दिघा ते बेलापूरपर्यंतच्या रस्त्यांवरील ११२ वाहने टोईंग व्हॅनने उचलून कोपरखैरणेतील जुन्या क्षेपणभूमीवर ठेवली आहेत. इतर वाहनांना नोटीस चिकटवून वाहन उचलण्याच्या सूचना मालकांना दिल्या आहेत.
अनेक महिन्यांपासून शहरात ठिकठिकाणी रस्ते, पदपथ व मोकळ्या जागी उभ्या असलेल्या वाहनांमुळे स्वच्छतेत अडथळा येत आहे. या वाहनांमुळे रहदारीतही अडथळे निर्माण होऊन वाहतूक कोंडी होते. अशी वाहने संबंधित मालकांनी तत्काळ हटवावी, असे अनेकदा पालिकेने आवाहन केले होते; मात्र संबंधित वाहनांच्या मालकांकडून कोणतीच हालचाल न झाल्याने पालिकेने पुन्हा एकदा बेवारस वाहनांविरोधात कारवाई सुरू केली आहे.
स्वच्छता मोहिमेत रस्त्यावरील बेवारस वाहनांचा अडथळा आल्यास संबंधितांवर कारवाई करण्यात येईल, असा इशारा महापालिका आयुक्त डॉ. एन. रामास्वामी यांनी दिला आहे.
बेलापूर विभागातील १४ चारचाकी व दोन दुचाकी, नेरूळ विभागात पाच चारचाकी व दोन दुचाकी, वाशीत पाच चारचाकी, चार दुचाकी व एक तीनचाकी, तुर्भेत १७ चारचाकी, १८ दुचाकी व सहा तीनचाकी, कोपरखैरणेत ११ चारचाकी, घणसोलीत नऊ चारचाकी, ऐरोली विभागात ११ चारचाकी, दोन तीनचाकी व एक सहाचाकी, दिघा विभाग तीन चारचाकी व दोन सहाचाकी अशी ७५ चारचाकी, नऊ तीनचाकी, २६ दुचाकी अशा एकूण ११२ बेवारस वाहनांवर कारवाई केली. पालिकेच्या या कारवाईमुळे बेवारस वाहनांची संख्या कमी होईल.
शिक्षकभरतीवरील बंदी उठवावी : सुप्रिया सुळे
इंदापूर : रयत शिक्षण संस्थेच्या महत्वपूर्ण शैक्षणिक योगदानामुळे समतेवर आधारित हजारो पिढ्या घडल्या. त्याचे संपूर्ण श्रेय कर्मवीर भाऊराव पाटील आणि...
इंदापूर तालुक्यातील वाघाळे तलावात पाणी सोडण्याची मागणी...
वालचंदनगर - इंदापूर तालुक्यातील निरवांगी, दगडवाडी, सराफवाडी या तीन गावातील पिण्याच्या व जनावरांच्या पाण्याच्या प्रश्‍न गंभीर झाला. पाटबंधारे विभागाने...
ब्रिटिशकालीन शिर्सुफळ तलावाच्या संर्वधनाची गरज
शिर्सुफळ - बारामती तालुक्यातील शिर्सुफळ व दौंड तालुक्यातील रावणगाव या दोन्ही गावांच्या सीमेवर असलेल्या व सुमारे 834 एकर क्षेत्रावर पसरलेल्या...
साहेब, कर्ज कसे भरायचे सांगा
उस्मानाबाद - ‘‘साहेब, कर्जमाफी सरसकट झाली पाहिजे. शासनाने केवळ पीककर्जाची कर्जमाफी दिलीय. आमच्यासारख्या शेतकऱ्यांनी पाइपलाइन केली. पाच वर्षे झाले,...
व्यापारी संकुलांमधील स्वच्छतागृहे आहेत कुठे
औरंगाबाद - पंधरा लाख लोकसंख्येसाठी शहरात केवळ ५५ सार्वजनिक स्वच्छतागृहे असल्याचे समोर आल्यानंतर मुख्य बाजारपेठेतील अनेक व्यापारी संकुलांतील...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


हनुवटी - विकिपीडिया

मानवी चेहर्‍याच्या खालच्या भागाचे दृश्य: नाकपुड्या, ओठ व हनुवटी
मानवी चेहर्‍याच्या सर्वांत खालच्या भागास हनुवटी (मराठी लेखनभेद: हनवटी ; इंग्लिश: Chin, चिन) म्हणतात. हिच्या वरच्या बाजूस ओठ असतात, तर खालच्या बाजूस गळा सुरू होतो.
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ७ एप्रिल २०१३ रोजी ०९:४५ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Nagpur News: nagpur : book publication of ex chancellor ram pradhan - न ऐकणारी व्यवस्था उधळून टाकू | Maharashtra Times

MeToo...चित्रांगदानंही सांगितली आपबितीWATCH LIVE TV
न ऐकणारी व्यवस्था उधळून टाकू
‘प्रशासकीय अधिकाऱ्यांच्या प्रशिक्षणात सकारात्मक दृष्टिकोन शिकवला जात नाही का’, असा सवाल उपस्थित करीत, ‘न ऐकणारी व्यवस्था आपण उधळून लावू’, अशा शब्दांत केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी रविवारी प्रशासनाला फटकारले. प्रशासन लोकाभिमुख असायला हवे, सरकारचे हित, मर्यादा, जबाबदाऱ्यांची जाणीव ठेऊन प्रशासनाने काम करावे, असा सल्लाही गडकरी यांनी यावेळी दिला.
महाराष्ट्राचे माजी मुख्य सचिव व अरुणाचल प्रदेशचे माजी राज्यपाल राम प्रधान यांनी लिहिलेल्या ‘माझी वाटचाल’ या पुस्तकाचे प्रकाशन केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या हस्ते रविवारी करण्यात आले. यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान विभागीय केंद्राच्यावतीने शंकरनगर येथील श्रीमंत बाबुराव धनवटे सभागृहात हा प्रकाशन सोहळा पार पडला. यावेळी माजी केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे, ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. वि. स. जोग, माजी खासदार दत्ता मेघे, डॉ. गिरीश गांधी आदी उपस्थित होते.
सर्वसामान्यांच्या समस्या विचारात घेऊन प्रशासनाने काम करायला हवे. काम करताना सामाजिक भान ठेवणेही आवश्यक आहे. एकाच पद्धतीने चालणारी व्यवस्था बदलण्याची गरज आहे. मोठ्या पदावर असले तरी छोटी छोटी माणसे तुम्हाला शिकवत असतात. या सर्वांपासून शिकण्याची प्रवृत्ती हवी. ज्या व्यक्तीकडे ऐकण्याची प्रवृत्ती नसते तो लोकाभिमुख काम करू शकत नाही. प्रोटोकॉल फालतू आहे, याला काही महत्त्व नसल्याचेही गडकरी म्हणाले.
रा. कृ. पाटील यांचे नाव पुसण्याचा ठराव नागपूर महापालिकेने केला, ही बाब आपल्याला कळतात महापालिकेत संपर्क साधून याची जाण करून दिल्याचे गडकरी यांनी सांगितले. घडलेला इतिहास नवीन पिढीपर्यंत पोहोचत नसल्याची खंतही गडकरी यांनी व्यक्त केली.
‘विषय सोडूनच बोलणारे अधिक’
विधानसभा, राज्यसभा, लोकसभा आणि राज्यसभेतही विषय सोडून बोलणाऱ्यांचीच संख्या अधिक असल्याचे गडकरी म्हणाले. विधानपरिषदेत भाषणाचा स्तर चांगला असतो. विधानपरिषदेत १८ वर्षांचा कार्यकाळ झाला, या कार्यकाळात झालेली अनेकांची भाषणे स्मरणात ठेवण्यासारखी आहेत, असे गडकरी म्हणाले.
राम प्रधान यांच्यामुळेच विलासराव देशमुख मुख्यमंत्री झाले. मराठवाड्यातून मुख्यमंत्री हवा, अशी शिफारस राम प्रधान यांनीच दिल्ली दरबारी केली होती, अशी माहिती यावेळी सुशीलकुमार शिंदे यांनी दिली. माझ्याकडे मात्र मंत्रिपद आल्यानंतर काहींनी खुरापती दाखवून मला राज्यपाल म्हणून पाठविण्यास भाग पाडल्याची खंतही शिंदे यांनी यावेळी व्यक्त केली. शासकीय अधिकारी आणि प्रशासन यांच्यात समन्वय साधला जात नाही, तोपर्यंत चांगले काम होत नाही, असेही ते म्हणाले.
राम प्रधान यांनी आपल्या पुस्तकात वसंतदादा पाटील यांचे सरकार पाडण्याचा प्रसंगही मांडला आहे. हा प्रसंग मांडताना आपल्या नावाचा उल्लेख केला नाही, याबाबत सुशीलकुमार शिंदे यांनी प्रधान यांचे आभार मानले. मात्र, त्यावेळी पवार यांच्यासोबत आपणही होतो, असे शिंदे यांनी सांगितले. ज्या वसंतदादांचे सरकार पाडले, त्या वसंतदादांनी आपल्याला अर्थमंत्री बनविल्याची आठवणही शिंदे यांनी यावेळी सांगितली.
थांबा, उद्या तुमची सत्ता येईल
भाजपची सत्ता आली तेव्हापासून भाजपमध्ये येणाऱ्या नेत्यांची संख्या वाढली. ‘आम्हाला भाजपमध्ये घ्या’, असा आग्रह केला जातो. या लोकांनी थोडा धीर धरावा, त्यांचीही सत्ता येईल. आज आमची सत्ता तर उद्या तुमची सत्ता असेल. मात्र, लोक सत्तेशिवाय राहू शकत नाहीत, ही वास्तविकता आहे, असे गडकरी म्हणाले. महाराष्ट्रात यशवंतराव चव्हाण याचा वारसा आहे, त्यामुळे विरोधकांशीही चांगले वागण्याचे संस्कार इथे पाहायला मिळतात. इतर राज्यांत विरोधकांशी हसले तरी आश्चर्याने बघितले जाते, असेही ते म्हणाले.म.टा. प्रतिनिधी, नागपूर
‘प्रशासकीय अधिकाऱ्यांच्या प्रशिक्षणात सकारात्मक दृष्टिकोन शिकवला जात नाही का’, असा सवाल उपस्थित करीत, ‘न ऐकणारी व्यवस्था आपण उधळून लावू’, अशा शब्दांत केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी रविवारी प्रशासनाला फटकारले. प्रशासन लोकाभिमुख असायला हवे, सरकारचे हित, मर्यादा, जबाबदाऱ्यांची जाणीव ठेऊन प्रशासनाने काम करावे, असा सल्लाही गडकरी यांनी यावेळी दिला.
महाराष्ट्राचे माजी मुख्य सचिव व अरुणाचल प्रदेशचे माजी राज्यपाल राम प्रधान यांनी लिहिलेल्या ‘माझी वाटचाल’ या पुस्तकाचे प्रकाशन केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या हस्ते रविवारी करण्यात आले. यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान विभागीय केंद्राच्यावतीने शंकरनगर येथील श्रीमंत बाबुराव धनवटे सभागृहात हा प्रकाशन सोहळा पार पडला. यावेळी माजी केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे, ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. वि. स. जोग, माजी खासदार दत्ता मेघे, डॉ. गिरीश गांधी आदी उपस्थित होते.
सर्वसामान्यांच्या समस्या विचारात घेऊन प्रशासनाने काम करायला हवे. काम करताना सामाजिक भान ठेवणेही आवश्यक आहे. एकाच पद्धतीने चालणारी व्यवस्था बदलण्याची गरज आहे. मोठ्या पदावर असले तरी छोटी छोटी माणसे तुम्हाला शिकवत असतात. या सर्वांपासून शिकण्याची प्रवृत्ती हवी. ज्या व्यक्तीकडे ऐकण्याची प्रवृत्ती नसते तो लोकाभिमुख काम करू शकत नाही. प्रोटोकॉल फालतू आहे, याला काही महत्त्व नसल्याचेही गडकरी म्हणाले.
रा. कृ. पाटील यांचे नाव पुसण्याचा ठराव नागपूर महापालिकेने केला, ही बाब आपल्याला कळतात महापालिकेत संपर्क साधून याची जाण करून दिल्याचे गडकरी यांनी सांगितले. घडलेला इतिहास नवीन पिढीपर्यंत पोहोचत नसल्याची खंतही गडकरी यांनी व्यक्त केली.
‘विषय सोडूनच बोलणारे अधिक’
विधानसभा, राज्यसभा, लोकसभा आणि राज्यसभेतही विषय सोडून बोलणाऱ्यांचीच संख्या अधिक असल्याचे गडकरी म्हणाले. विधानपरिषदेत भाषणाचा स्तर चांगला असतो. विधानपरिषदेत १८ वर्षांचा कार्यकाळ झाला, या कार्यकाळात झालेली अनेकांची भाषणे स्मरणात ठेवण्यासारखी आहेत, असे गडकरी म्हणाले.
राम प्रधान यांच्यामुळेच विलासराव देशमुख मुख्यमंत्री झाले. मराठवाड्यातून मुख्यमंत्री हवा, अशी शिफारस राम प्रधान यांनीच दिल्ली दरबारी केली होती, अशी माहिती यावेळी सुशीलकुमार शिंदे यांनी दिली. माझ्याकडे मात्र मंत्रिपद आल्यानंतर काहींनी खुरापती दाखवून मला राज्यपाल म्हणून पाठविण्यास भाग पाडल्याची खंतही शिंदे यांनी यावेळी व्यक्त केली. शासकीय अधिकारी आणि प्रशासन यांच्यात समन्वय साधला जात नाही, तोपर्यंत चांगले काम होत नाही, असेही ते म्हणाले.
राम प्रधान यांनी आपल्या पुस्तकात वसंतदादा पाटील यांचे सरकार पाडण्याचा प्रसंगही मांडला आहे. हा प्रसंग मांडताना आपल्या नावाचा उल्लेख केला नाही, याबाबत सुशीलकुमार शिंदे यांनी प्रधान यांचे आभार मानले. मात्र, त्यावेळी पवार यांच्यासोबत आपणही होतो, असे शिंदे यांनी सांगितले. ज्या वसंतदादांचे सरकार पाडले, त्या वसंतदादांनी आपल्याला अर्थमंत्री बनविल्याची आठवणही शिंदे यांनी यावेळी सांगितली.
मिळवा नागपूर बातम्या(nagpur + vidarbha news News in Marathi) से मराठी बातम्या( Marathi News) तुमच्या मोबाइलवर मिळवण्यासाठी डाउनलोड करा Marathi News App ...आणि प्रत्येक बातमीबाबत राहा अपडेट
nagpur + vidarbha news News याच्याशी संबंधित ताजे अपडेट्स मिळवण्यासाठी मटा ऑनलाइनचे फेसबुक पेज लाइक करा
पुण्यातील मुठा कालवा फुटला; दांडेकर पूल पाण्य...
अजय देवगणच्या 'तानाजी'चा पहिला लूक
तेलंगाणा: विसर्जनावेळी क्रेनचा हूक तुटून अपघा...
CCTV: लोकलखाली सापडून इंजिनीअर तरुणाचा मृत्यू
विशाखापट्टणमः मारवडी समाजाचा दांडीया
गोवाः काँग्रेसला धक्का, दोन आमदार भाजपमध्ये
#MeToo: NSUI अध्यक्ष फिरोज खान यांचा पदाचा राजीनामा
दिल्लीः कांस्यपदक विजेत्या दीपा मलिकचे जोरदार स्वागत
बडोदाः ... अटक वॉरंट निघाल्याने तो आनंदी झाला
माथेरानची मिनी ट्रेन होणार आठ डब्यांची
BrahMos: निशांत म्हणतो, अकाउंट हॅक केले
ब्रह्मोसचे दहा अधिकारी ‘रडार’वर
खुशखबर, आता दारुही मिळणार घरपोच
मतदारांनो, एका क्लिकवर शोधा नाव
परदेशी शिष्यवृत्तीतून ओबीसींना डच्चू
मटा न्यूज अॅलर्ट सबस्क्राइब करा
दिवसभरातील ठळक बातम्या पाहा तुमच्या डेक्सस्टॉपवर
*केव्हाही ब्राउजर सेटिंग्ज बदलून नोटिफिकेशन्स ऑफ करू शकता.
मटा ऑनलाइन च्या अॅपसोबत
1न ऐकणारी व्यवस्था उधळून टाकू...
2आप की नजरो ने समझा…...
3नागरिकांनी थांबविले मेट्रोचे काम...
4राजकारणातील व्यक्तिपूजा ही हुकूमशाहीकडे वाटचाल...
5आत्मसंरक्षणासाठी शिका बॉक्सिंग : मेरी कोम...
6बिबट्याने ठोकला गावात रात्रभर मुक्काम...
7'आर्थिकदृष्ट्या सक्षम असणाऱ्यांना आरक्षण नको'...
8‘तात्या टोपेंनी तेवत ठेवली स्वातंत्र्याची ज्योत’...
9अधिष्ठात्यांच्या वाहनाची एकाला धडक...
10आत पुरस्कार, बाहेर बहिष्कार...


boney kapoor twitter account hack बोनी कपूर यांचे ट्‌विटर हॅंडल हॅक | eSakal

बोनी कपूर यांचे ट्‌विटर हॅंडल हॅक
शनिवार, 11 मार्च 2017
मुंबई - प्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शक बोनी कपूर यांचे ट्‌विटर हॅंडल हॅक झाले आहे. याबाबत त्यांनी सायबर पोलिसांकडे तक्रार केली आहे. सायबर पोलिसांनी अनोळखी व्यक्तीविरोधात बुधवारी गुन्हा दाखल केल्याची माहिती उपायुक्त अखिलेश कुमार सिंग यांनी दिली. आरोपीने कपूर यांचे ट्‌विटर हॅंडल हॅक करून त्यांच्या परिचित व्यक्तींकडे उसने पैसे मागण्यास सुरवात केली. याबाबतची माहिती कपूर यांना मिळाल्यानंतर त्यांनी तत्काळ पासवर्ड बदलला आणि पोलिसांकडे तक्रार केली.
#NavDurga दर्जेदार अभिनय, मनोभावे समाजसेवा
अँग्री इंडियन गॉडेसेस, मंटो आणि सॅक्रीड गेम्समधल्या भूमिकांमधून प्रेक्षकांच्या मनाचा ठाव घेणारी आणि दोन खेड्यांच्या स्वयंपूर्ण विकासासाठी झटणारी आजची...
'अजुबा सायकलवर' तो अवलिया निघाला भारत भ्रमणाला…
पाली : जगात विविध रेकाॅर्ड करण्यासाठी अनेकजन बहुविध प्रयोग करतात. मात्र पच्छिम बंगालमधील देबेंद्रनाथ बेरा हा देशभक्त सायकल चालक अापल्या "अजुबा...
‘आयएल अँड एफएस’ समूहातील कंपन्यांच्या दिवाळखोरीला स्थगिती
मुंबई - आर्थिक संकटात सापडलेल्या ‘आयएल अँड एफएस’ समूहातील कंपन्यांच्या दिवाळखोरीविषयक प्रक्रियेला राष्ट्रीय कंपनी कायदा लवादाने (एनसीएलटी) स्थगिती...
किती काळ सहन करायची ही दुर्गंधी
नवी मुंबई - ठाणे औद्योगिक वसाहतीमधील रासायनिक कंपन्या सांडपाण्यावर प्रक्रिया न करता ते थेट नाल्यात सोडतात. नवी मुंबई महापालिकेचे तत्कालिन आयुक्त...
वायू प्रदूषणाचा विळखा वाढतोय
मुंबई - राज्यातील विशेषतः मुंबई, नवी मुंबई, पुणे, चंद्रपूर, नागपूर व सोलापूर शहरांतील वायू प्रदूषणाची परिस्थिती अत्यंत गंभीर असल्याचे जागतिक...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


खरेदी करा vision publicationचे Web Technologies पुस्तक ऑनलाइन जास्त सूट मिळवा | Cart91

यासाठी Cart91 मध्ये प्रवेश करा
सूची मध्ये काहीही समाविष्ट नाही.
क्रमांक लिहिणे आणि टेबल पुस्तके
एम पी एस सी
एम पी एस सी वन पूर्व परीक्षा
पी एस आय मुख्य
एस टी आय मुख्य
ए एस ओ मुख्य
एम पी एस सी कृषि मुख्य
एम पी एस सी वन मुख्य
एम पी एस सी कर सहाय्य मुख्य
राज्य उत्पादन शुल्क विभाग
यू पी एस सी
यू पी एस सी पूर्व
सिव्हिल सर्व्हिसेस पूर्व - सी एस ए टी
यू पी एस सी प्रमुख
संयुक्त संरक्षण सेवा - सी डी एस
केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल
विशेष वर्ग रेल्वे अपरेंटिस
एस एस सी परीक्षा
आय बी पी एस पीओ
आय बी पी एस एसओ
आय बी पी एस आरआरबी
आय बी पी एस क्लर्क
एस बी आय पीओ
एस बी आय एस ओ
एस बी आय क्लर्क
आर बी आय सहाय्यक
आय आय बी एफ
सीमा सुरक्षा दल आणि संबंधित
आर्मी कॅडेट कॉलेज एसीसी
JEE मुख्य आणि अड्वान्स
आय एन ओ ऍस्ट्रॉनॉमि
डी आय ई टी परीक्षा
एम पी एस सी RTO परीक्षा
प्राणी आणि पाळीव प्राणी
गुंतवणूक आणि कर आकारणी
संगणक, इंटरनेट आणि तंत्रज्ञान
एम.आर.पी Rs. 230 (सर्व कर समावेश)
खरेदी करा सूचीत टाका विशलिस्ट मध्ये ठेवा
आपणास या सारखी अधिक पुस्तके पाहिजे असल्यास सदस्यत्व घ्या .
शैक्षणिक टप्पा मास्टर पदवी
या वस्तूबद्दल शेरा/अभिप्राय उपलब्ध नाही. अभिप्राय लिहिणारे सर्वप्रथम व्हा.
लागू असलेल्या ऑर्डरवर फ्री शिपिंगचा आनंद घ्या:
पुण्यामध्ये 3०० पेक्षा अधिक किमतीच्या खरेदीवर
महाराष्ट्रात 500 पेक्षा अधिक किमतीच्या खरेदीवर
भारतात 1000 पेक्षा जास्त किमतीच्या खरेदीवर
सामान्यतः 4-5 व्यावसायिक दिवसात डिलेव्हरी होते
कॅश ऑन डिलिव्हरी सेवा उपलब्ध
ऑनलाइन ऑर्डर्सवर विशेष ऑफर
पुस्तके आणि स्टेशनरीवर उत्कृष्ट सवलत मिळवा
मागणी रद्द करणे आणि परतावा धोरण
राज्यासेवा प्राथमिक परीक्षा पुस्तके
राज्यसेवा मुख्य परीक्षा पुस्तके
यूपीएससी प्रीमिअम परीक्षा बुक्स
यूपीएससी मुख्य परीक्षा पुस्तके
Call us: ७७६८८००९९१ / ७७६७८०५९९१


March 2014 | ऐसीअक्षरे

Book pageWebformऑलिंपिक २०१२कलादालनकविताकौलचर्चाविषयछोट्यांसाठीजपमाळकथापाककृतीबातमीभटकंतीमाहितीमौजमजारिकामे धागेललितवगैरेवाविप्रविकीपानांसाठीविशेषविशेषांकसंस्थळाची माहितीसध्या कायसध्या काय ...समीक्षा
चर्चाविषय "स्त्रियांच्या लैंगिकतेविषयी सकारात्मक दृष्टीकोन मांडला" - वंदना खरेंशी संवाद ऐसीअक्षरे 26 शुक्रवार, 07/03/2014 - 20:50
पाककृती ब्रेड अँड बटर - भाग ६ 'आयरिश सोडा ब्रेड' रुची 33 रविवार, 09/03/2014 - 10:50
चर्चाविषय व्यक्ती, इझम आणि मैत्री रमताराम 24 सोमवार, 10/03/2014 - 19:44
ललित नोकरदार..२ ऋषिकेश 15 बुधवार, 12/03/2014 - 11:49
मौजमजा <पीएमएस उर्फ बाई गं, जरा बाजूला बस.> राजेश घासकडवी 24 गुरुवार, 13/03/2014 - 21:29
माहिती ६) काळजी स्वमग्नता एकलकोंडेकर 6 शनिवार, 15/03/2014 - 08:06
ललित भारताची प्रगती ८: घर राजेश घासकडवी 47 सोमवार, 17/03/2014 - 16:18
ललित ऐसी अक्षरे लेखन कार्यशाळा - प्रास्ताविक राजेश घासकडवी 73 गुरुवार, 20/03/2014 - 21:13
ललित शैक्षणीक वळण रामदास 38 बुधवार, 26/03/2014 - 16:51
माहिती भोजनकुतूहल - १ अरविंद कोल्हटकर 29 शुक्रवार, 28/03/2014 - 03:21
चर्चाविषय . गवि 60 मंगळवार, 11/03/2014 - 14:15
चर्चाविषय अलीकडे काय पाहिलंत - ११ मुक्तसुनीत 119 बुधवार, 26/03/2014 - 22:54
ललित पसारा शब्दाचा जनक - माझा एक शत्रू आनंद घारे 92 गुरुवार, 27/03/2014 - 10:06
चर्चाविषय अलीकडे काय पाहिलंत - १० ३_१४ विक्षिप्त अदिती 113 मंगळवार, 11/03/2014 - 00:26
चर्चाविषय उदरभरण नोहे: हल्ली कुठे आणि काय खाल्ले
ललित ट्रोजन युद्ध भाग ३.४- लाकडी घोडा ऊर्फ ट्रोजन हॉर्स आणि ट्रॉयचा समूळ विनाश. बॅटमॅन 23 बुधवार, 12/03/2014 - 20:04
चर्चाविषय काकस्पर्श ऊर्फ बाजूला बसलेली बाई मेघना भुस्कुटे 169 गुरुवार, 13/03/2014 - 15:18
मौजमजा ऐसीकरांच्या बैलाला होssssss राजेश घासकडवी 140 रविवार, 16/03/2014 - 02:13
ललित गणितज्ञांच्या अद्भुत कथा – 9: काळाच्याही फार फार पुढे... प्रभाकर नानावटी 6 सोमवार, 17/03/2014 - 11:02
ललित ऐसी अक्षरे लेखन कार्यशाळा - व्यक्तिचित्रण - १ व्यक्तीचं दिसणं/जाणवणं राजेश घासकडवी 49 शुक्रवार, 21/03/2014 - 17:42
चर्चाविषय सरसकटीकरण अजो१२३ 79 रविवार, 23/03/2014 - 20:45
माहिती आज: भाषा व नाटक (राजीव नाईक यांच्या भाषणांचा सारांश) राजेश घासकडवी 11 रविवार, 02/03/2014 - 22:24
ललित साहिर रामदास 38 रविवार, 09/03/2014 - 13:45
माहिती तत्र श्लोकचतुष्टयम्| अरविंद कोल्हटकर 24 शुक्रवार, 14/03/2014 - 01:46
ललित गणितज्ञांच्या अद्भुत कथा - 8: थेंबे थेंबे तळे साचे प्रभाकर नानावटी 5 सोमवार, 03/03/2014 - 11:55
मौजमजा (त्यातल्या त्यात `खाणेबल' सिरीयल....) ३_१४ विक्षिप्त अदिती 53 सोमवार, 03/03/2014 - 23:09
समीक्षा 'अ‍ॅटलास श्रग्ग्ड'चा मराठी अनुवाद कविता महाजन 30 शुक्रवार, 07/03/2014 - 16:58
माहिती दूरचित्रवाणीवरील नवी क्रांती चंद्रशेखर 22 सोमवार, 10/03/2014 - 16:00
छोट्यांसाठी बाळाची शर्यत- विदेश 2 गुरुवार, 13/03/2014 - 17:54
पाककृती कॉकटेल लाउंज : मालिबू हॉट अ‍ॅप्पल स्ट्रुडेल सोकाजीरावत्रिलोकेकर 25 शुक्रवार, 14/03/2014 - 17:20
कलादालन चित्रातून निघणारा अर्थ नितिन थत्ते 41 मंगळवार, 18/03/2014 - 21:14
चर्चाविषय कशाला हवे आरक्षण
ललित .…;मगर तुम हमारे लहू से न खेलो  श्रीरंजन आवटे 39 बुधवार, 19/03/2014 - 18:37
माहिती वेदना पुराण चंद्रशेखर 12 शुक्रवार, 28/03/2014 - 15:47
चर्चाविषय भोजनकुतूहल : दृक-श्राव्य माध्यमं कान्होजी पार्थसारथी 9 शुक्रवार, 28/03/2014 - 23:42
पाककृती कथा मुगोड्या (मुंग वड्या) टाकण्याची विवेक पटाईत 5 शनिवार, 29/03/2014 - 10:39
ललित पसारा आवरणे -एक अंधश्रद्धा अंतराआनंद 89 सोमवार, 31/03/2014 - 11:32
ललित अथ: वांगे पुराण विवेक पटाईत 38 शुक्रवार, 21/03/2014 - 08:58
चर्चाविषय ही बातमी समजली का
कविता जुनी ओळख धनंजय 25 रविवार, 23/03/2014 - 20:41
ललित बंडू नि दिगु समाजसेवा करतात सचीन 8 शनिवार, 01/03/2014 - 19:54
छोट्यांसाठी बाळू - विदेश 7 बुधवार, 05/03/2014 - 16:17
ललित होळी रे होळी
चर्चाविषय 'ऐसीला विचारा ' : घरगुती व जनरल प्रश्न - भाग ३ सुशेगाद 33 गुरुवार, 20/03/2014 - 09:34
छोट्यांसाठी "चिडकी चिऊताई -" (बालकविता) विदेश 4 गुरुवार, 20/03/2014 - 14:14
कविता . सुशेगाद 5 शनिवार, 22/03/2014 - 08:42
ललित डियर कोलटकर श्रीरंजन आवटे 8 बुधवार, 12/03/2014 - 03:07
भटकंती मलंगगड हर्श 20 मंगळवार, 25/03/2014 - 18:11
हेमा मालिनी (जन्म : १६ ऑक्टोबर १९४८)
जन्मदिवस : कोशकार नोह वेबस्टर (१७५८), लेखक ऑस्कर वाइल्ड (१८५४), नाटककार यूजीन ओनील (१८८८), समाजसुधारक अनंत हरी गद्रे (१८९०), छायाचित्रकार पॉल स्ट्रॅन्ड (१८९०), हिंदी साहित्यिक, संसदपटू सेठ गोविंददास (१८९६), कवी सोपानदेव चौधरी (१९०७), तत्त्वज्ञ लुई अल्थ्यूसर (१९१८), नोबेलविजेता लेखक ग्युंटर ग्रास (१९२७), तबलावादक पं. लच्छू महाराज (१९४४), ग्रेटफुल डेड गिटारिस्ट बॉब वेअर (१९४७), नर्तकी व अभिनेत्री हेमामालिनी (१९४८)
मृत्युदिवस : चित्रकार ल्यूकास क्रॅनाक थोरला (१५५३), तत्त्वज्ञ गास्ताँ बाशलार (१९६२), कर्नाटक शैलीतील गायक चेंबई (१९७४), कादंबरीकार ना. सं. इनामदार (२००२), विचारवंत, लेखक गो. पु. देशपांडे (२०१३)
१५/१६ ऑक्टोबर : एडा लव्हलेस दिन (विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित क्षेत्रांत कार्यरत महिलांच्या सन्मानार्थ)
वर्धापनदिन : वॉल्ट डिजनी कंपनी (१९२३)
१७९३ : फ्रेंच राज्यक्रांती - फ्रान्सची सम्राज्ञी मारी आंत्वानेतला गिलोटिनद्वारे देहदंड.
१९०५ : लॉर्ड कर्झनने बंगालच्या फाळणीचा हुकुम दिला.
१९५१ : पाकिस्तानचे पहिले पंतप्रधान लियाकत अली खान यांची रावळपिंडीत हत्या.
१९७५ : देवीरोगाचा नैसर्गिक संसर्ग झाल्याचा जगातला अखेरचा दाखला (बांगलादेश).
१९८६ : राईनहोल्ड मेसनर ८००० मीटरहून अधिक उंचीची जगातली सर्व (१४) शिखरे सर करणारे पहिले गिर्यारोहक ठरले.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 7 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


Piyush Goyal rules out privatization of Air India एअर इंडियाचे खासगीकरण नाही | eSakal

एअर इंडियाचे खासगीकरण नाही
शनिवार, 18 मार्च 2017
"उदय' योजनेमुळे तमिळनाडूतील वीज कंपन्यांचा तोटा एका वर्षात 60 टक्‍क्‍यांनी कमी झाला आहे. पुढील वर्षात त्या नफा नोंदविण्याची शक्‍यता आहे. उत्तर प्रदेशमध्ये आता वीज सुधारणा सुरू करण्यात येणार आहेत.
- पीयूष गोयल, केंद्रीय ऊर्जामंत्री
मुंबई : तोट्यातील सरकारी कंपन्यांची निर्गुंतवणूक करण्याचे आक्रमक धोरण सरकारने आखले आहे, अशी माहिती केंद्रीय ऊर्जामंत्री पीयूष गोयल यांनी शनिवारी दिली. प्रत्येक मोठ्या देशाकडे सरकारी विमान कंपनीची गरज असल्याचे सांगून त्यांनी एअर इंडियाच्या खासगीकरणाची शक्‍यता मात्र फेटाळून लावली.
येथे आज एका कार्यक्रमात गोयल म्हणाले, "तोट्यातील सरकारी कंपन्यांची निर्गुंतवणूक करण्याचे आक्रमक धोरण सरकारने आखले आहे. यात हिंदुस्तान फोटो फिल्म्स ही पहिली सरकारी कंपनी असेल. याबाबत कामगार संघटना आणि भागधारकांशी चर्चा करून सर्वमान्य तोडगा काढण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. यात काही प्रमाणात प्रगती झालेली आहे.'' पुण्यातील औषध कंपनीची निर्गुंतवणूक करण्यात येणार असल्याचेही त्यांनी हिंदुस्तान अँटिबायोटिक्‍सचे नाव न घेता त्यांनी सांगितले.
एअर इंडियाच्या खासगीकरणाबाबत विचारलेल्या प्रश्‍नावर गोयल म्हणाले, ""प्रत्येक मोठ्या देशाला सरकारी विमान कंपनीची गरज असते. एअर इंडियाची कार्यक्षमता वाढविण्याची गरज आहे. गेल्या वर्षी एअर इंडियाने नफा नोंदविला होता. आता वित्तीय पुनर्रचना आणि मार्गांची प्रभावी रचना करण्याची आवश्‍यकता आहे.'' सरकारने पुढील आर्थिक वर्षासाठी निर्गुंतवणुकीचे 72 हजार 500 कोटी रुपयांचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. भारतीय जनता पक्षाला उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड विधानसभा निवडणुकीत यश मिळल्याने आर्थिक सुधारणांना आणखी वेग येण्याची शक्‍यता आहे.''
ब्रिटिशकालीन शिर्सुफळ तलावाच्या संर्वधनाची गरज
शिर्सुफळ - बारामती तालुक्यातील शिर्सुफळ व दौंड तालुक्यातील रावणगाव या दोन्ही गावांच्या सीमेवर असलेल्या व सुमारे 834 एकर क्षेत्रावर पसरलेल्या...
केंद्राचे नियम लागू झाल्यास ऑनलाइन औषध विक्रीला मोकळे रान
पिंपरी - केंद्र सरकारने ऑनलाइन फार्मसी (ई-फार्मसी) संदर्भात प्रकाशित केलेले नियम लागू झाल्यानंतर ऑनलाइन औषध विक्रीला खुले रान मिळणार आहे. त्यामुळे...
गोवा काँग्रेसच्या 'हाता'तून निसटले; 2 आमदार भाजपकडे
पणजी : विधानसभेत ४० पैकी १६ आमदार असल्याने सरकार स्थापन करण्याची संधी मिळावी म्हणून पाचवेळा राज्यपाल डॉ. मृदुला सिन्हा यांची भेट घेणाऱ्या, राष्ट्रपती...
सरकारी वकील अॅड उदय पांडे यांचे निधन
औरंगाबाद : औरंगाबाद जिल्हा व सत्र न्यायालयातील सरकारी वकील तथा आंतरराष्ट्रीय उत्कृष्ट क्रिकेटपटू अॅड उदय पांडे (वय 45 वर्षे, रा. बेगमपुरा, औरंगाबाद)...
सुरेशदादा जैन चालतात मग भोळे का नको
जळगाव : महापालिकेवर खानदेश विकास आघाडीची सत्ता असताना माजी मंत्री सुरेशदादा जैन यांचा हस्तक्षेप चालत होता. मग आता भाजपची सत्ता असताना आमदार सुरेश...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


nashik news patient suicide हृदयविकारग्रस्त रुग्णाची रुग्णालयात आत्महत्या | eSakal

हृदयविकारग्रस्त रुग्णाची रुग्णालयात आत्महत्या
गुरुवार, 8 फेब्रुवारी 2018
जुने नाशिक - "डॉक्‍टर, मला मरायचे इंजेक्‍शन द्या', म्हणत देवळाली कॅम्प येथील किसन नाना पाटोळे (वय 56) यांनी संदर्भसेवा रुग्णालयाच्या चौथ्या मजल्यावरील अतिदक्षता विभागाच्या खिडकीतून उडी घेत बुधवारी (ता. 7) जीवनयात्रा संपवली. बुधवारी (ता. 7) दुपारी 12 वाजून 10 मिनिटांच्या सुमारास ही घटना घडली. तीन दिवसांपूर्वी त्यांना हृदयाचा त्रास जाणवल्याने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते.
मृत किसन पाटोळे यांना हृदयाचा त्रास जाणवत असल्याने कुटुंबीयांनी रविवारी (ता. 4) शालिमार येथील संदर्भसेवा रुग्णालयात दाखल केले होते. त्यांचे हृदय 20 टक्केच काम करत असल्याने त्यांच्यावर रुग्णालयाच्या चौथ्या मजल्यावरील अतिदक्षता विभागात उपचार सुरू होते. त्यांच्यावर 2012 मध्ये बायपास करण्यात आली होती. त्यानंतर त्यांना काही दिवसांपासून पुन्हा हृदयाचा त्रास जाणवू लागल्याने रुग्णालयात दाखल केले होते. भद्रकाली पोलिसांनी घटनास्थळी धाव घेत मृतदेह ताब्यात घेऊन विच्छेदनास पाठविला. वडिलांच्या मृत्यूच्या धक्‍क्‍याने त्यांच्या मुलीचीही तब्येत बिघडली. डॉक्‍टरांनी तिच्यावर उपचार केले.
काही महिन्यांपूर्वी रुग्णालयाच्या तिसऱ्या मजल्यावरील अतिदक्षता विभागात मूत्रपिंडाने त्रस्त रुग्णाने आजाराच्या नैराश्‍यातून खिडकीतून उडी घेत आत्महत्या केली होती. त्या घटनेची आजही रुग्णालयात चर्चा झाली. बुधवारी (ता. 7) पुन्हा तशाच घटनेची पुनरावृत्ती झाली.
रुग्णालयाच्या खिडक्‍या मोठ्या आहेत. त्यांना कुठल्याही प्रकारची संरक्षक जाळी नसल्याने खिडकीतून सहज उडी मारता येऊ शकते. दोन्ही रुग्णांनी खिडकीतूनच उडी मारून आत्महत्या केली.
सरकारी वकील अॅड उदय पांडे यांचे निधन
औरंगाबाद : औरंगाबाद जिल्हा व सत्र न्यायालयातील सरकारी वकील तथा आंतरराष्ट्रीय उत्कृष्ट क्रिकेटपटू अॅड उदय पांडे (वय 45 वर्षे, रा. बेगमपुरा, औरंगाबाद)...
जालन्यात चाकुने भोकसुन खून
जालना : शहरातील औद्योगिक प्रशिक्षण केंद्र येथे एकाचा चाकूने भोकसुन खून झाल्याची घटना मंगळवारी (ता.16) सकाळी साडेआठ वाजन्याच्या सुमारास उघडकीस आली आहे...
प्रदूषण नियंत्रणासाठी ई-वाहने उपयुक्त
पुणे - ‘‘शहरी अन् ग्रामीण भागाची सांगड घातली, तर ‘मोबिलिटी’ खऱ्या अर्थाने स्मार्ट होईल आणि त्यातून विकासाचे उद्दिष्ट साध्य होईल,’’ असे प्रतिपादन...
फुले जनआरोग्य योजना: कोल्हापुरातील चार रुग्णालये बडतर्फ
कोल्हापूर - सर्वसामान्यांसाठी वरदान ठरणाऱ्या महात्मा फुले जनआरोग्य योजनेत रुग्णांकडून पैसे व योजनेतूनही पैसे घेण्याचा दुहेरी लाभ उठविला गेला,...
‘सौदी’बाजीचा क्रूर चेहरा (अग्रलेख)
सौदी अरेबियाचे राज्यकर्ते सामाजिक सुधारणांच्या माध्यमातून प्रतिमानिर्मितीचा खटाटोप करीत असले तरी या मुखवट्याआडचा भेसूर चेहरा समोर आला आहे. अमेरिका...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


‘बापूं’च्या विचारांवर काटकसरीने कारभार करू : नागवडे | Lokmanthan News

महिला कर्मचाऱ्यावर सामूहिक बलात्कार
नागपूर जिल्ह्यातल्या भिवापूर तालुक्यातील गोकुल खदान परिसरात वेस्टर्न कोलफिल्ड लिमिटेडच्या महिला कर्मचाऱ्यावर सामूहिक बलात्कार झाल्याची घ...
केसाला जास्त तेल लावल्याच्या रागात 8 वीतल्या मुलीची आत्महत्या
ठाणे : प्रतिनिधी आईने ओरडले, बाबानी मारले, शाळेचा कँटाळा असल्याच्या कारणावरून लहान अल्पवयीन मुले हे घरातून पोबारा करणे, नैराश्येतून आत...
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या भाषणातील ठळक मुद्दे
भारताचा ७२ वा स्वातंत्र्य दिन देशभरात मोठ्या उत्साहात साजरा होतोय. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लालकिल्ल्यावरून भारतीयांना उद्देशून जवळप...
‘बापूं’च्या विचारांवर काटकसरीने कारभार करू : नागवडे
बापूंनी {माजी आ. शिवाजीराव नागवडे} हयातभर शेतकऱ्यांचे हित जोपासण्याचे कार्य केले. सहकारी कारखानदारीत पारदर्शक आणि काटकसरीच्या कारभारासाठी जिल्ह्यातच नव्हे तर राज्यात नागवडे कारखान्याचे नाव घेतले जाते. गेली पाच दशके बापूंनी आदर्शरित्या कारखान्याचे नेतृत्व केले. येत्या काळात बापूंच्या पद्धतीने त्यांच्याच आदर्श विचारांवर कारखान्याचा पारदर्शकपणे आणि काटकसरीने कारभार करू, अशी ग्वाही ‘नागवडे’ कारखान्याचे अध्यक्ष राजेंद्र नागवडे यांनी दिली.
नागवडे कारखान्याच्या गळीत हंगामाचा बॉयलर अग्निप्रदिपन समारंभ आज (दि. १२) पार पडला. कारखान्याचे संस्थापक स्व. शिवाजीराव नागवडे यांच्या निधनानंतर कारखान्याचा पहिलाच समारंभ होता. यावेळी ते बोलत होते. ते म्हणाले, तालुक्यात पाण्याचे दुर्भिक्ष असताना बापूंनी खासगी कारखान्याचे सहकारी कारखान्यात रूपांतर केले. सदैव शेतकरी हिताचा विचार मांडला. बापूंची शिकवण आदर्श मानून कारखान्याचा कारभार यशस्वीपणे चालविण्यासाठी आम्ही बांधील आहोत. यावर्षी कार्यक्षेत्रात ऊसाची कमतरता भासणार आहे. येत्या काळात सहकारी कारखानदारी टिकविण्यासाठी सर्वांनी सहकार्य करणे गरजेचे आहे.
ज्येष्ठ नेते बाबासाहेब भोस म्हणाले, स्व. बापूंनी कायमस्वरूपी सभासदांचे हित डोळ्यासमोर ठेऊन काम केले. हजारो लोकांचे प्रपंच उभे करणाऱ्या कारखानदारीत राजकारण होऊ नये. नागवडे कारखान्याला कोणतीही अडचण आल्यास राजेंद्र नागवडेंच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहू.
जिल्हा परिषदेच्या महिला व बालकल्याण समितीच्या सभापती अनुराधा नागवडे, केशव मगर, कार्यकारी संचालक रमाकांत नाईक, जिजाबापू शिंदे, राजू गोरे, राजकुमार पाटील, अरुण पाचपुते, सुनील भोस, सुभाष शिंदे, अनिल पाचपुते, सुरेखा लकडे, अंजली रोडे, लताबाई पाचपुते, विलास काकडे आदी यावेळी उपस्थित होते.
महिला कर्मचाऱ्यावर सामूहिक बलात्कार
नागपूर जिल्ह्यातल्या भिवापूर तालुक्यातील गोकुल खदान परिसरात वेस्टर्न कोलफिल्ड लिमिटेडच्या महिला कर्मचाऱ्यावर सामूहिक बलात्कार झाल्याची घ...
केसाला जास्त तेल लावल्याच्या रागात 8 वीतल्या मुलीची आत्महत्या
ठाणे : प्रतिनिधी आईने ओरडले, बाबानी मारले, शाळेचा कँटाळा असल्याच्या कारणावरून लहान अल्पवयीन मुले हे घरातून पोबारा करणे, नैराश्येतून आत...
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या भाषणातील ठळक मुद्दे
भारताचा ७२ वा स्वातंत्र्य दिन देशभरात मोठ्या उत्साहात साजरा होतोय. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लालकिल्ल्यावरून भारतीयांना उद्देशून जवळप...
नागपंचमीच्या दिवशी सर्पदंश झालेल्या इसमाला प्रवरा रूग्णालयात हलवले; श्रीरामपूर ग्रामीण रुग्णालयात सर्पदंशावरील इंजेक्शनच उपलब्ध नाही
टिळकनगर ( प्रतिनिधी ) - नागपंचमीच्या दिवशी अज्ञात जातीच्या सापाने पायाला सर्पदंश केलेल्या इसमास प्रवरा मेडिकल ट्रस्टच्या अतीदक्षता विभागा...
महिलेकडून सतत शरीरसुखाची मागणी होत असल्याच्या जाचाला कंटाळून तरुणाची आत्महत्या.
महिलेकडून सतत शरीरसुखाची मागणी होत असल्याच्या जाचाला कंटाळून एका तरुणानं आत्महत्या केल्याची धक्कादायक घटना परभणीत उघडकीस आली आहे. सचिन मिट...
राहुरी : वैजापूर तालुक्यातील विरगाव माहेर असलेल्या पिंप्री अवघड येथील १९ वर्षीय विवाहित तरुणीचा अचानक अज्ञात कारणाने मृत्यू झाला. नातेवाई...
पिंपरीच्या महापौरांनी ध्वजाकडे पाठ फिरवून सलामी देत केलं राष्ट्रगान
स्वतंत्र्य दिनी ठिक-ठिकाणी केलं जाणार झेंडा वंदन हा अत्यंत शिस्तबद्ध कार्यक्रम असतो, मात्र पिंपरी चिंचवडच्या महापौर आणि उपमहापौरांकडून ही ...
अल्पवयीन मुलीवर तिघांकडून अत्याचार पीडिता सहा महिन्यांची गर्भवती:बीड पोलिसांनी घेतला जबाब
बीड (प्रतिनिधी)- कामासाठी परजिल्ह्यात गेलेल्या गरीब कुटूंबातील एका १४ वर्षीय अल्पवयीन मुलीवर तिघांनी अत्याचार केल्याची घटना उघडकीस आली आह...
पुराचा सामना करत ती विवाहस्थळी पोहोचली
इरोड : तामिळनाडूच्या नीलगिरी जिल्ह्यातील एका डोंगराळ गावामध्ये एक युवती पुराचा सामना करत विवाहस्थळी पोहोचल्याची थरारक घटना घडली. गावातील...
मान्सूनचा परतीचा प्रवास लवकरच... हवामान विभागाची माहिती
मुंबई/प्रतिनिधी : राज्यात पावसाने दडी मारल्यामुळे शेतकरी हवालदिल झाला असतांनाच, मान्सूनचा परतीचा प्रवास लवकरच सुरू होणार असल्याची माहिती ...


संजय सोनवणी (Sanjay Sonawani): "मी मृत्युंजय मी संभाजी"

"मी मृत्युंजय मी संभाजी"
चतुरस्र साहित्यिक आणि विद्वान संजय सोनवणी यांची "मी मृत्युंजय मी संभाजी" ही कादंबरी वाचून पूर्ण केली. मनात अनेक भावतरंग उठले आणि विचारांचेही कल्लोळ उसळले. अनेक प्रश्नांची उत्तरे मिळाली तसेच अनेक प्रश्न नव्यानेच उद्भवले. खरेतर छत्रपती शिवाजी महाराज आणि छत्रपती संभाजी महाराज यांच्यावर किंवा एकंदरीत इतिहासावरच लिहिणे हे कमालीचे संवेदनशील झाले आहे. आणि या विषयावर ही कादंबरी लिहून सोनवणी यांनी एक धाडसच केले आहे.
मुळात संजय सोनवणी हे एक बहुप्रतिभ व्यकिमत्व आहे. ते जसे थोर कादंबरीकार आहेत तसेच हाडाचे इतिहास संशोधकही आहेत. तरीही त्यांच्या काही कादंबर्‍या इतिहासावर बेतलेल्या असल्या तरी तो निखळ इतिहास नव्हे उदा. अखेरचा सम्राट, असूरवेद, आणि पानिपत, हिरण्यदुर्ग वगैरे. पण "मी संभाजी" या कादंबरीबाबत असे म्हणता येणार नाही. यातून लेखकाला इतिहासही सांगायचा आहे उदा. अखेरचा सम्राट, असूरवेद, आणि पानिपत, हिरण्यदुर्ग वगैरे. पण "मी संभाजी" या कादंबरीबाबत असे म्हणता येणार नाही. यातून लेखकाला इतिहासही सांगायचा आहे आणि तो ही उघडा नागडा आणि तो ही उघडा नागडा त्यामुळे ऐतिहासिक दृष्टीने विचार करताही ही कादंबरी दुर्लक्षित करता येणार नाही.
तसे पाहता काही वर्षांपूर्वी सोनवणी यांनी ब्लॉगवर संभाजी महाराजांच्या संदर्भात प्रदीर्घ लेख लिहिला होता. मला वाटते तो कुठल्यातरी पत्रकात छापूनही आला असेल. या कादंबरीला त्या लेखाची पार्श्वभूमी नक्कीच आहे. छत्रपती संभाजी महाराजांच्या बाबतीत त्यांनी काही नवीन मते मांडली आहेत. ती खूपच संवेदनशील आहेत. वाचकांनी ती मुळातूनच वाचावीत.
ही कादंबरी सोनवणी यांनी संभाजी राजांच्या मुखातून कवी कलशाला उद्देशून वदवली आहे. कादंबरी केवळ एकशे पंचवीस पानांची असून तिच्यात संभाजी राजे पकडले गेल्यापासून त्यांची क्रूर हत्या होईपर्यंतचा प्रवास फक्त वर्णिलेला आहे. तो ही तपशीलात जाऊन किंवा प्रचंड वर्णनांनी शब्दबंबाळ करून नव्हे. तरीही या कादंबरीत संभाजी राजांच्या जीवनाचा अर्क उतरलेला आहे. भाषा अत्यंत प्रवाही आणि काव्यमय आहे. हे एक मुक्तछंदातले गद्य काव्यच आहे. मात्र ही कादंबरी पूर्ण आकलन होण्यासाठी संभाजी महाराजांच चरित्र आणि इतिहासाची थोडीतरी पूर्वजाण असणे गरजेचे आहे. अन्यथा कलश, अकबर, काझी हैदर, प्रल्हाद निराजी, अगदी मुकबर्र खान यांचे संदर्भ काहीच कळणार नाहीत. मुळात कोणतीही ऐतिहासिक कादंबरी वाचायला किमान ऐतिहासिक ज्ञान आणि आवड ही पूर्वअटच असते.
- प्रा. दादासाहेब मारकड
एक जग:एक राष्ट्र (18)
माझे प्रकाशित साहित्य (1)
संभाजी-दिलेरखान प्रकरण : एक फसलेला कट
संभाजी महाराजांवर आजवर विविधांगाने भरपूर लिहिले गेले आहे . एके काळी संभाजी महाराजांची प्रतिमा अत्यंत वेगळी होती . ...
"आपल्या विचारांच्या टोळक्यात सर्वमतान्वये अनुकूल तेच ते विचार मांडत टाळ्या घेत पाठ थोपटून घेण्यापेक्षा ज्यांच्या विरोधात तुमचे वि...
कनिष्ककाळ: धर्म: भाषिक उत्क्रांती
सम्राट अशोकानंतर कुशाणकाळ हा अत्यंत महत्वाचा व अर्थपुर्ण असा काळ आहे. सम्राट कनिष्काने (इ.स. १२७-१५०) अफगाणिस्तान (गांधार) ते बिहार एवढ...
संभाजी महाराज आणि शाहजादा अकबर
संभाजी महाराज हे मराठी इतिहासाला पडलेले एक कोडे आहे. किंबहुना त्यांच्याबद्दल, अगदी बखरींपासून जे लेखन सुरु होते त्यात वास्तवाचा मेळ नाही....
१ फेब्रुवारी ते ११ मार्च...छ. संभाजी महाराज
इतिहासात काही अनुत्तरीत प्रश्न असतात. काही प्रश्नांवर इतिहासाने अनेकदा मुद्दाम मौन बाळगलेले असते वा मुळात त्या मौनातच उत्तरे दडलेली असतात...
अमेरिकेतील लेहमन ब्रदर्सच्या आर्थिक दिवाळखोरीमुळे २००८ साली अमेरिकन अर्थव्यवस्था तर कोलमडली होतीच पण जगभरात त्याचे भि...
डॉ. भटकरांचं परम प्लँचेट
डॉ. विजय भटकर हे भारतातील एक वरिष्ठ वैज्ञानिक म्हणून प्रसिद्ध असून ‘परम’ या महासंगणकाचं कर्तृत्व त्या...
 मराठा आणि कुणबी एकच आहेत काय, मराठा समाजाला आरक्षण असावे कि नको, मराठे नागवंशीय आहेत काय इ. काही सामाजिक प्रश्न सध्या चर्च...
अनुत्पादक कर्जांची मानवनिर्मित समस्या
व्यापार युद्धाच्या जागतीक झळा
"मी मृत्युंजय मी संभाजी"


गीरच्या जंगलात 20 दिवसात 21 सिंहांचा मृत्यू | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

गीरच्या जंगलात 20 दिवसात 21 सिंहांचा मृत्यू
गीर: आशियातील सिंहांचे एकमेव आश्रयस्थान असणाऱ्या गीरमधील 21 सिंहांचा गेल्या 20 दिवसात मृत्यू झाला आहे. हे सगळेच सिंह अकस्मात आजारी पडून मृत पावले पण त्यांच्या आजाराची कारणं मात्र स्पष्ट झालेली नाहीत. सिहांसाठी प्रसिद्ध असलेल्या गीर जंगलात 20 सप्टेंबरपासून आतापर्यंत अनेक सिंहांचा मृत्यू झाला आहे. सोमवारी वनविभागाने जसधर पशु सेवा केंद्रातील अजून 11 सिंहांचा मृत्यू झाल्याची माहिती दिली आहे. यासोबत मृत सिंहांचा आकडा 21 वर पोहोचला आहे. एका धोकादायक व्हायरसमुळे सिंहाचा मृत्यू होत असल्याचं सांगितलं जात आहे. याच व्हायरसमुळे तंजानिया येथे 1994 मध्ये एक हजार सिंहांचा मृत्यू झाला होता.
12 सप्टेंबर ते 19 सप्टेंबर दरम्यान गीरमधील दालखानिया परिसरातील 10 सिंहांचा अकस्मात मृत्यू झाला. त्यानंतर याच भागात आणखी दहा सिंह अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत आढळले . या सिंहांना उपचारासाठी जसधर ऍनिमल केअर सेंटरला नेण्यात आले. तेथे या सर्व सिंहांचा अवघ्या 10 दिवसांत मृत्यू झाला. या 21ही सिंहांचे रक्त पुण्याच्या नॅशनल व्हायरॉलॉजी संस्थेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले आहेत. मेलेल्या 21 पैकी चार सिंहांना सीडीव्ही व्हायरसची लागण झाल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे. हा व्हायरस कुत्र्यांमधून सिंहांपर्यंत पोहोचला. टान्झानियामध्ये हा व्हायरस 1994 मध्ये पसरला होता आणि त्यामुळे सिंहांची एक प्रजातीच नष्ट झाली होती. तर इतर सिंहांचा मृत्यू याच व्हायरसने झाला आहे की नाही हे मात्र अजून स्पष्ट झालेले नाही. या भागातील उर्वरित 31 सिंहांना वाचवण्यासाठी तात्पुरतं जामवाला रेस्क्‍यू सेंटरला हलवण्यात आलं आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleबरं झालं मोदी भ्रष्टाचारात अडकले: मसूद अजहर
Next articleपंतप्रधान मोदी 19 ला शिर्डीत
गोव्यात ‘काँग्रेस’ला धक्का, दोन आमदार करणार भाजपात प्रवेश
हत्या प्रकरणातील दोषी स्वयंघोषित ‘संत रामपाल’ला जन्मठेप
तितली चक्रीवादळ : मृतांची संख्या 27, सरकार मृतांची संख्या लपवत असल्याचा विरोधाकांचा दावा
दरकपातीनंतरही दिलासा नाहीच, ‘इंधनदरवाढी’चे सत्र आजही कायम
शत्रुघ्न सिन्हांचा भाजपवर जोरदार हल्ला
लडाख आणि अरुणाचल प्रदेशात चिनी सैनिकांची घूसखोरी : आयटीबीपी