ओळख | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
कॊग्रेस चळवळीच्या शतकोत्तर २३ व्या वर्धापन दिना निमित्त मी लिहीलेल्या लेख/चर्चेत एका माझ्याच प्रतिसादावरून श्रॊ. द्वारकानाथ कलंत्री आणि माझ्यात काही संवाद झाला पहाता येईलच. त्या संदर्भात माझ्या डोक्यात एक प्रश्न आला - स्वतःसाठी आणि इतरांसाठी - माझी-तुमची नक्की ओळख काय आहे मी केवळ येथे काही घटना लिहीत जाईन म्हणतोय, त्यावर आपल्याला काय वाटते ते सांगा...
अशा प्रकारच्या प्रश्नावर बोलताना मला कायम इरावती कर्व्यांचा "परीपुर्ती" हा आम्हाला शाळेत असतानाचा धडा आठवतो. त्यांचे स्वतःचे नाव मोठे होतेच. पण ओळख करून देताना त्याही व्यतिरीक्त महर्षी धोंडों केशव कर्व्यांची सून, (नाव नक्की आठवत नाही पण) दिनकररावांची पत्नी म्हणूनपण बोलले जायचे. त्यांना त्यातपण अपूर्ण वाटायचे पण नंतर एकदा रस्त्यावरून जात असताना बाजूला खेळणार्‍या मुलांमधला एकजण म्हणाला (परत मला आठवत असल्याप्रमाणे नाव) "नंदूची आई.." त्यावर त्यांनी लिहीले आहे की त्या दिवशी माझ्या ओळखीची परीपूर्ती झाली...
वरील गोष्टीतला मूळ गाभा इतकाच की प्रत्येक व्यक्तीस जन्मामुळे, नात्यांमुळे, स्थानामुळे, वंशामुळे , मातृभाषेमुळे, शिक्षणामुळे इत्यादी अनेक गोष्टींमुळे अनेक प्रकारच्या ओळखीना सामोरे जावे लागते. ज्या धर्मात जन्म झाला आहे अथवा जो धर्म अनुसरला आहे त्यामुळची ओळख हा त्यातील केवळ काही अंशी पण नक्की भाग आहे - आवडो अथवा नावडो..
आता दुसरी घटना. या वर्षि अमेरिकन प्रांत लुइझिआनाचा गव्हर्नर हा "बॉबी जिंदाल" जन्माने अमेरिकन पण मूळचा पंजाबी-हिंदू झाला. अतिशय हुशार आणि राजकारणि असलेल्या या महत्वाकांक्षि व्यक्तीने कॉलेजात असताना स्वतःचा धर्म बदलला - अर्थातच महत्वाकांक्षेपोटी - की येथे हिंदू व्यक्ती राजकारणात कशी येऊ शकेल वगैरे...आणि ते अशक्य आहे का माहीत नसले तरी अवघड नक्कीच आहे. हा बॉबी, अमेरिकन पद्धतीने वागणे आणि जगणे करू लागला. (अपवाद घरापुरता: तेथे तो भारतीय व्यक्तीप्रमाणे स्वतःच्या कुटूंबात समरस आहे). राजकीय दृष्ट्या सक्रीय झाला. बूश सरकारमधे सेक्रेटरी (मंत्री) झाला नंतर ते सोडले आणि एकदा पराभव पचवून डेमोक्रॅट्स जास्त असलेल्या या प्रांतात रिपब्लीकन पार्टीचा गव्हर्नर म्हणून निवडून आला. असे म्हणले जाते की जर या वर्षी डेमोक्रॅट्स राष्ट्राध्यक्ष झाला तर ४ अथवा ८ वर्षात हा रिपब्लीकन पक्षाचे तिकीट मिळवणार आहे...पण आज इतके अमेरिकन होऊन, कॉन्झ्सरेव्हेटीव्ह ख्रिश्च्न असल्याचे दाखवूनही अमेरिकन समाजात प्रसिद्धी काय मिळाली तर "भारतीय वंशाचा पहीला गव्हर्नर" झाला म्हणून. थोडक्यात दिसणे आणि रंग/वंश हे प्रयतन करूनही बदलता आले नाही. निवडून आला ते स्वकर्तुत्वावर पण भारतीय ही ओळख अमेरिकेत जन्माला आला असूनही जाऊ शकली नाही.
आमच्या लहान मुलीस (अमेरिकेत) ख्रिसमस ट्री ठेवायचे होते. कारण सर्वत्र छान सजावट असलेली झाडे पाहीली होती आणि सँटाक्लॉज येतो ह्या कल्पनेने. तसे बरेच भारतीय आणि इतरही ठेवतातपण. आम्ही छोटे आणि कृत्रीम झाड सजवून ठेवले. आमचे काही गोरे मित्र घरी आले होते. (परत अमेरिकन डावे - पण लिबरल्स - कम्यूनिस्ट नाही). लगेच प्र्श्न विचारला की तुम्ही का ठेवले सांगीतले मुलीला हवे होते वगैरे आणि आम्हाला ते असल्यामुळे काही (धार्मीक भावना दुखवणे वगैरे अर्थाने) फरक पडत नाही. पण लगेच प्रश्न विचारला गेला की ते (म्हणजे अमेरीकन/ख्रिश्चन गोरे) दिवाळित डेकोरेशन करतील का सांगीतले मुलीला हवे होते वगैरे आणि आम्हाला ते असल्यामुळे काही (धार्मीक भावना दुखवणे वगैरे अर्थाने) फरक पडत नाही. पण लगेच प्रश्न विचारला गेला की ते (म्हणजे अमेरीकन/ख्रिश्चन गोरे) दिवाळित डेकोरेशन करतील का थोडक्यात परत ओळख आली - येथे मात्र अगदी धर्माची. आम्ही कितीही लिबरल असलो अथवा तसे दाखवायचा प्रयत्न केला तरी.
कॅथलीक अंत्यसंस्काराच्या - सर्व्हीसच्या वेळि आलेला अनुभव मी आधी दिला आहे, पण येथे परत चिकटवतो:
एका अंत्यविधीच्या वेळेस मी चर्चमधे हजर होतो. आजूबाजूस सर्व गोरे आणि "लिबरल्स" भरले होते. त्यांच्या अंत्यसंस्काराच्या पद्धतीप्रमाणे, सर्व त्यांच्यातले म्हणून जे काही "मंत्र(मंत्रासारखे) म्हणून झाल्यावर त्या कॉफिनच्या बाजूने सर्वजण जाऊ लागले. त्यात मृत व्यक्तीचे जसे अंत्यदर्शन घेणे (कॉफिनचेच कारण ते बंद असते) चालू होते तसेचे तेथील पाद्री आणि त्याचा सहाय्यक हे एक वाईनचा ग्लास आणि आठ आण्याचे नाणे दिसावे असा ब्रेडचा तुकडे घेऊन उभे होते. प्रत्येक व्यक्ती जाताना त्याच ग्लासातून ती रेड वाईन थोडी पित होती (जिझसचे रक्त समजून) आणि ब्रेड खात होती (जिझसचे शरीर समजून - दोन्ही स्वतःचा भाग करण्यासाठी). माझ्याबरोबरची सहकारी माझ्या कानात हळूच पुटपुटली की तुला ते करायची गरज नाही. म्हणले मला काहीच फरक पडत नाही. नंतर तीला सांगीतले की मी आत्ता जेथे आहे तेथील पद्धती हे एक "रिस्पेक्ट" म्हणून करतो. गेलेल्या व्यक्तिस, तिच्या नातेवाइकांस आणि ज्यांच्या बरोबर आहे त्यांत स्वतःला उगाच वेगळे ठरवण्यासाठी करणे मला पटत नाही. काही महीन्यांनी परत एका अशाच "सर्व्हीस" (अंत्यसंस्कार) जाण्याची वेळ आली. तेंव्हा आत जायच्या आधी या याच व्यक्तीने मला परत सांगीतले की "तसे करू नकोस". तर मी परत उत्तर दिले की "आय डोन्ट माइंड..." पुढे काही बोलायच्या आत तीने मला तोडून सांगीतले की "आय नो, यू डोन्ट, बट अदर्स (कॅथलीक्स) डू" मग तीने मला सांगीतले की चूक तुझी नाही पण कॅथलीक्सना तसे केल्याचे आवडत नाही (जेंव्हा मी कॅथलीक नसतो तेंव्हा) कितीही लिबरल्स असले तरी...
जॉर्ज बूश जेंव्हा भारतभेटीस आला तेंव्हा आधी ठरल्याप्रमाणे त्याला गांधीजींच्या समाधीचे दर्शन घेण्यास जायचे नव्हते (गांधीजींच्या समाधीचे परदेशी राष्ट्रप्रमुखाने दर्शन घेणे हा अनऑफिशियल प्रोटोकोल आहे). कारण अर्थातच त्यांचे दहन करून समाधी करणे हे ख्रिस्ती धर्मात बसत नाही आणि तो तर रीबॉर्न ख्रिश्चन थोडक्यात गांधीजींची ओळख राष्ट्रपिता, महात्मा वगैरे न राहता हिंदू एव्ह्द्ढीच राहीली.
आणि स्वतः गांधीजी कुठलाही न्यूनगंड न ठेवता स्वत:च्या (आणि इतरांच्या) धार्मीक ओळखीबद्दल काय म्हणायचे (विचार सालाप्रमाणे - क्रोनोलॉजीत" खाली लिहीले आहेत)
आज अमेरीकेत ओळख होत असताना वर म्हणलेल्या अनेक गोष्टींबरोबर कपड्यांमुळे आणि खाण्यामुळेपण होते. इतरांना वगळे वाटते म्हणून मग काय आपण आपले खाणेच टाकून देयचे की काय का कपडे फक्त अमेरिकन पद्धतीचे घालायचे
मला या सर्वात मूळ प्रश्न पडतो आणि तो केवळ भारतीयांबद्दल् कारण जगात इतर कुठल्याही देशातील लोकं असे वागत नाहीत (थोडेफार अमेरिकन्सच सोडले तर) की असा स्वतःच्याबाबतीत आपण न्यूनगंड का ठेवतो) की असा स्वतःच्याबाबतीत आपण न्यूनगंड का ठेवतो अमेरिकेत अथवा भारताबाहेर कुठेही, "आज आमच्याकडे गणपती आहेत, अथवा दिवाळी आहे" वगैरे म्हणले तर त्यात कुणाच्या काय भावना दुखावणार आहेत अमेरिकेत अथवा भारताबाहेर कुठेही, "आज आमच्याकडे गणपती आहेत, अथवा दिवाळी आहे" वगैरे म्हणले तर त्यात कुणाच्या काय भावना दुखावणार आहेत अनुभव नाही, पण निरीक्षण आहे की तसे स्वतःस कमी लेखणार्‍या लोकांना इतरांकडून काही "बेसीक रीस्पेक्ट" मिळत नाही.
इतिहासात तर ठळक गोष्ट आहे: मिर्झाराजे जयसिंग व्यक्तिगत शिवभक्त, पण स्वतःचे इमान काशिविश्वेश्वराचे देऊळ फोडणार्‍या औरंगजेबाला विकलेले (का - आपला दुर्दैवी इतिहास आणि स्वसामर्थ्याविषयी असलेला न्यूनगंड...) . त्याच औरंगजेबाने इमानबिमान काही न बघता, या जयसिंगाचा शेवट हा विषप्रयोगाने केला...
ह्या विषयाची सुरवात आपली ओळख कशाने असते आणि त्यात धर्माची नावे घेणे आणि त्यातही हिंदूंनी इतरांबद्दल बोलणे याने झाली होती. त्यासंदर्भात शेवटी एकच मला वाटते ते लिहीतो की आपण स्वतःस हिंदू समजत असलात तर ते काही "गर्वसे कहो.." करत म्हणायची अजीबातच गरज नाही पण एक धर्म, जो आचाराने बदलण्याची गरज जरी असली तरी विचाराने कालातीत तत्वज्ञान आहे, अशा हिंदू धर्माचा एक वाळूच्या कणा एव्ह्ढा आपण भाग आहोत याबद्दल लाज वाटून घेण्याची तरी गरज आहे का
माझ्या आठवणीप्रमाणे इरावतीबाई दिनूची (दिनकर कर्वेंची) आई. बहुधा र धों कर्वेंची बायको.
दुरूस्तीबद्दल धन्यवाद, काहीतरी असे छोटे (लाडातले) नाव मुलासाठी वापरल्याचे लक्षात होते.
म्हणजे मला वाटते दिनकरराव कर्वे. इरावतींबाईंचे पती.
इरावतीबाई त्या काळीही (सर्वांसमक्ष) नवर्‍याला अरे तुरे करीत असा माझा समज आहे. नंदू म्हणजे आनंद. आनंद कर्वे इरावती कर्व्यांचे सुपुत्र.
चांगला विषय आहे. विस्तृत प्रतिसाद नंतर लिहीतो. आजच बीबीसीवर राजन दातार नावाच्या वार्ताहराने स्वत:चीच ओळख रॅजन दॅतार अशी करून दिल्याचे पाहिल्यावर हसावे की रडावे ते कळले नाही.
 जुनी खोड. स्वतःलाही सोडलं नाही. नको ते प्रश्न, नको त्या शंका विचारणारच." -- मास्तर, सामना चित्रपटात.
प्रत्येकाच्या ओळख ही अनेक पदरी असते. त्यात वंश, नागरीकत्व, धर्म, भाषा इ. चा समावेश होतो. हे सर्व पदर एकाच वेळेस सारखेच महत्त्वाचे नसतात. त्यांची क्रमवारी (हयेरार्की) स्थळ-काळाप्रमाणे बदलत असते.
माझ्या गावात माझे ओळख भारतीय, हिंदू किंवा मराठी अशी असण्याचे काहीच कारण नाही, कारण गावातील जवळपास सर्वांचीच ती ओळख असणार आहे. तेव्हा तेथे माझी ओळख ठरवते माझी जात (मानत नसलात तरी) आणि घराणे (अमक्यातमक्याचा नातू इ.).
मुंबईत मात्र मराठी ही ओळख जास्त महत्वाची
अमेरीकेत मुख्य ओळख भारतीय ही. हिंदू ओळख नंतरची.
उद्या कदाचित परग्रहावरून कोणी आले तर समस्त मानवजातीची ओळख पृथ्वीवासी हीच
कोण कोणाची आई हे एकीकडे ठरत असतानाच :) हेही नमुद करावेसे वाटते, की हा लेख या चर्चेपेक्षा फार वेगळ्या विषयाला हात घालणारा आहे ;).
असो.. लेख खूप आवडला. विचार करायला लावणारा आहे. पुन्हा चिंतन केल्यावर व "खरी चर्चा" सुरु झाल्यावर मतांच्या पिंका टाकीनच :)
पण्, "मी कोण" या प्रश्नाचे उत्तर या जागतीक गावातील (ग्लोबल व्हिलेज) कोणीही गावकरी देऊ शकेल असे वाटत नाहि.
किंबहुना तुम्ही स्वतःला कोण समजता या पेक्षा लोक तुम्हाला कोण मानतात यावर तुमची ओळख ठरते हे तुमचे म्हणणे मात्र् सोळा आणे पटले.
मुक्तसुनीत [08 Jan 2008 रोजी 21:44 वा.]
अतिशय जिव्हाळ्याच्या विषयाला हात घातलात. कोण असा असेल ज्याला आयुष्यात कधी ना कधी "कोSहम् " हा प्रश्न पडला नसेल " हा प्रश्न पडला नसेल  शतकानुशतके जो प्रश्न एका आध्यात्मिक पातळीवर विचारला जातो आहे , आजच्या जगात हाच प्रश्न इतर अनेक संदर्भात महत्त्वाचा ठरतो आहे.
मला असे वाटते की आजचा माणूस अनेक थरांचा बनलेला आहे. "जडणघडण" या प्रक्रियेतून तुम्ही आम्ही सर्वजण जातो. प्रत्येक जण आपापल्या "घडण्याच्या" कुवतीनुसार घडत जातो. बदलाना जी व्यक्ती यशस्वीपणे सामोरे जाते त्या व्यक्तीवर अनेक संस्कारांचे लेप चढत जातात ; त्याची विचारप्रक्रिया अधिकाधिक सर्वसमावेशक आणि प्रसंगी गुंतागुंतीची बनते. अशा व्यक्तीला कधीतरी , केव्हातरी "मी कोण  माझी ओळख काय " यासारखे प्रश्न पडणारच. ज्याने कधी आपली चिंचोळी , कोती विचारसरणी सोडली नाही, नवनवीन प्रदेशाना, वेगवेगळ्या वंश-जाति-धर्माना , आचारविचाराना समजून घेण्याचा प्रयत्न केला नाही त्याला असे प्रश्न पडणे कठीण. "मळ्यास कुंपण पडणे" ज्याला साहावत नाही त्या "नव्या शिपायाला" मात्र हे प्रश्न पडणार हे अपरिहार्य.
या प्रश्नाचे उत्तर ज्याचे त्याचे स्वतःचे. ते ज्याने त्याने स्वतः शोधायचे. ("प्रत्येकाला आपला क्रूस स्वतः वहावा लागतो" अशा अर्थाच्या एका इंग्रजी वाक्याची आठवण येते.)
मला वाटते, एखाद्या नॉन्-कॅथ्लिक् व्यक्तिला अंत्यदर्शनाच्या प्रसंगी "बाजूला हो" असे सांगणे काय, की आपल्यावरील धर्माच्या जबरदस्त पगड्यामुळे एखाद्या नॉन्-ख्रिश्चन माणसाच्या समाधीचे दर्शन घ्यायला नकार देणे हे त्या त्या व्यक्तिंच्या "न घडण्याच्या" द्योतक आहेत. अशी उदाहरणे केवळ ख्रिश्चन-कॅथ्लिक सनातनवाद्यांचीच आहेत असे मानायचे काहीच कारण नाही. सर्व धर्मामधे हे सापडायचेच.
धर्माच्या जबरदस्त पगड्यामुळे एखाद्या नॉन्-ख्रिश्चन माणसाच्या समाधीचे दर्शन घ्यायला नकार देणे हे त्या त्या व्यक्तिंच्या "न घडण्याच्या" द्योतक आहेत. अशी उदाहरणे केवळ ख्रिश्चन-कॅथ्लिक सनातनवाद्यांचीच आहेत असे मानायचे काहीच कारण नाही. सर्व धर्मामधे हे सापडायचेच.
ज्यांच्या बरोबर मला हा अनुभव आला ते आजपर्यंत मला कधी कोते वाटले नाहीत की सनातनी वाटले नाहीत. त्यांचे म्हणणे इतकेच की ज्या "सिस्टीम"चा म्हणून मी भाग नाही त्यातला आहे असे कितीही मनापासून उदारमतवादी होत दाखवले तरी त्याची काही गरज नाही. प्रत्येकजण जसे आहे तसेच चांगले आहेत - जो पर्यंत ते इतरांना त्रास देत नाहीत तो पर्यंत ते वेगळ्या सिस्टीममधील (धार्मीक/रूढी/पद्धती या अर्थाने) असले म्हणून काही बिघडत नाही. तसे ते आहेत हे जाणून एकमेकांचा आदर ठेवू शकतो असा त्यातील मुद्दा आहे.
या संदर्भात अजून एक आठवण सांगतो. आमच्या गावचा महापौर पत्रकारांशी बोलताना (काही वर्षांपूर्वी) "ख्रिसमस पार्टी असणार आहे" असे म्हणाला. तशी ती होती ख्रिसमसच्या वेळचीच पार्टी, पण परत उदारमतवादीपणाचा अतिरेकीपणा: पत्रकाराने विचारले की "ख्रिसमस पार्टी" लगेच महापौराने शब्द बदलत म्हणले "आय ऍम सॉरी, आय मीन टू से, हॉलीडे पार्टी". ती बातमी छापून येताना आली की महापौराने ख्रिसमस पार्टी शब्द वापरल्याबद्दल माफी मागीतली" लगेच महापौराने शब्द बदलत म्हणले "आय ऍम सॉरी, आय मीन टू से, हॉलीडे पार्टी". ती बातमी छापून येताना आली की महापौराने ख्रिसमस पार्टी शब्द वापरल्याबद्दल माफी मागीतली त्या सगळ्या किश्श्यानंतर मी त्याच्याशी बोलताना म्हणले की काय बिघडले ख्रिसमस पार्टी म्हणले म्हणून, मी ख्रिश्चन नसूनही मला त्याला उगाच सेक्यूलर करत "हॉलीडे पार्टी" म्हणणे पटत नाही... आम्ही (भारतात) दिवाळीला दिवाळीच म्हणतो आणि ख्रिसमसला ख्रिसमसच आणि ईदला ईद...पण त्याचे (निदान तोंडावर मनापासून) म्हणणे पडले की डिसेंबर हा हॉलीडे सिझन असल्याने त्याला एकाच धर्माचा न करता सगळ्यांना एन्जॉय करता यावा यासाठी हॉलीडे म्हणणे योग्य वाटते...त्याच अनुषंगाने मला नंतर आलेला अनुभव (घरात "ख्रिसमस ट्री का त्या सगळ्या किश्श्यानंतर मी त्याच्याशी बोलताना म्हणले की काय बिघडले ख्रिसमस पार्टी म्हणले म्हणून, मी ख्रिश्चन नसूनही मला त्याला उगाच सेक्यूलर करत "हॉलीडे पार्टी" म्हणणे पटत नाही... आम्ही (भारतात) दिवाळीला दिवाळीच म्हणतो आणि ख्रिसमसला ख्रिसमसच आणि ईदला ईद...पण त्याचे (निदान तोंडावर मनापासून) म्हणणे पडले की डिसेंबर हा हॉलीडे सिझन असल्याने त्याला एकाच धर्माचा न करता सगळ्यांना एन्जॉय करता यावा यासाठी हॉलीडे म्हणणे योग्य वाटते...त्याच अनुषंगाने मला नंतर आलेला अनुभव (घरात "ख्रिसमस ट्री का " ) तो सांगीतलाच
"गणेश फेस्टिव्हल" चे "पुणे फेस्टिव्हल" असे नामांतर
मुक्तसुनीत [08 Jan 2008 रोजी 22:17 वा.]
मूळ विषयाची व्याप्ती इतकी मोठी आहे की, त्याबद्दल सुचत जाईल तसे लिहावे लागणार.
काही दिवसांपूर्वी मी "वहाणा" या नावाचा एक विषय सुरू केला होता. मैलोन् मैल चालल्यानंतर जशा आपल्याला आपल्या वहाणा बदलाव्या लागतात , तसेच , अनेक अनुभवानंतर गेल्यावर आपल्याला आपली मूल्ये , तत्वे यांचा नव्याने विचार करावा लागतो अशा अर्थाचे ते चिंतन होते. या लेखाशी मला त्याचा सांधा जोडता येईल असे वाटते. जसजसे आपण नवनव्या अनुभवाना सामोरे जातो तसतशी आपली नव्याने ओळख आपल्याला पटत जाते - आणि कदाचित् याच न्यायाने, काही वर्षांपूर्वीचे आपण आपल्याला काहीसे अनोळखीसुद्धा बनत जातो. माझ्या अयुष्यातील अशा पटलेल्या नव्या ओळखी आणि टाकलेल्या जुन्या "वहाणा" यांचा थोडा परामर्श घेता येईल.
एका अगदी कर्मठ म्हणता येईल अशा वातावरणात मी वाढलो. कर्मठपणातही प्रकार असतात. दुर्दैवाने, माझ्या वाट्याला जो कर्मठपणा आला त्यात धर्माच्या सांगोपांग ज्ञानाच्या डोळसपणाचा फार संबंध नव्हता. होता तो देवभोळेपणा , अवडंबर , आंधळे विश्वास. देवाधर्माची आणि माझी ताटातूट होण्याला कारणीभूत ठरले त्या संस्थांचेच आमच्या घरातील विश्वस्त. एक हिंदू , एक ब्राह्मण अशा ओळखींमधला पोकळपणा पौगंडावस्थेमधेच जाणवायला लागला होता. ज्या ओळखींचा , प्रसंगी जबरदस्त प्रभाव माझ्या आजूबाजूच्या मुलांमधे पडत असताना मी पहात होतो, नेमक्या त्याच ओळखीना मी वाढत्या वयात पारखा झालो होतो. वृथा बंडखोरीची पौगंडावस्था ओलांडताना पुन्हा धर्म-वेदोपनिषदे-गीता याची माझ्या वकूबाप्रमाणे मी ओळख करून घेतली. मात्र त्यावेळाच्या "ओळख-परेडी"त आणि लहानपणीच्या धाक-दपटशाखालच्या ओळखीत पुष्कळ फरक पडला होता. नंतरची ही ओळख आतापर्यंत टिकून आहे असे अजूनतरी वाटते. वडील गेल्यानंतरच्या प्रसंगी त्याचा प्रत्यय आला. या प्रसंगी -इतर नातेवाईकांच्या विरोधाला बिलकुल भीक न घालता - सनातनी धर्मसंस्कार नाकारून वडिलांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ चांगल्या कामाला दर वर्षी देणग्या देण्याचा निर्णय घेतला.
याच अनुषंगाने असे म्हणता येईल की, "अमुक अमुक आडनावाचा" अशी एक ओळख सांगणारे लोक - शहरी भागात वाढताना क्वचितच पण तरीही - मला भेटायचे. आधुनिक जगाच्या संदर्भात मला अशा कुटुंबाच्या अभिमानाचे म्हणा किंवा जातीच्या ओळखीचे फार नवल वाटते. अशी ओळख फार काळ टिकली नाही हे सांगायला नकोच.
आज वर्षानुवर्षात मला त्या त्या देवळांमधे जायला मिळत नाही. मात्र जेव्हा मी तिकडे जातो तेव्हा काही क्षण असे येतात की, वर्षानुवर्षाची टरफले गळून पडतात आणि "त्या" जुन्या जीर्ण "मी"ला मी भेटतो. एक शिरशीरी येऊन जाते - गतकाळाच्या स्मृतींची , विसरलेल्या ओळखीची.
थोडेसे नव्हे- बरेच काही
प्रकाश घाटपांडे [09 Jan 2008 रोजी 03:34 वा.]
आज वर्षानुवर्षात मला त्या त्या देवळांमधे जायला मिळत नाही. मात्र जेव्हा मी तिकडे जातो तेव्हा काही क्षण असे येतात की, वर्षानुवर्षाची टरफले गळून पडतात आणि "त्या" जुन्या जीर्ण "मी"ला मी भेटतो. एक शिरशीरी येऊन जाते - गतकाळाच्या स्मृतींची , विसरलेल्या ओळखीची.
मुक्तसुनीतराव, आपला शेवटचा हा परिच्छेद बरेच काही सांगुन गेला, मला प्रा दत्ता दंडगे लिखित "सो ऽऽहम को ऽहमच्या गोष्टी" या प्रायोगिक रंगभुमीवरील नाटकाची आठवण आली.
बा़की प्रतिसाद स्वतःशी जवळचा वाटला.
बराच विचारमग्न करुन गेला. उत्तर अर्थातच सापडलेले नाही.
मी गमभन शब्दसंपदा कधीकधी वापरते.
तसे बरेचसे मूळ लेखात आहेच.
 - मी एक सामान्य. समंजस जातीचा म्हणून अल्पसंख्यांक.
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [09 Jan 2008 रोजी 04:06 वा.]
लेख विचार करायला लावणारा आहे. पण, काय लिहावे सुचत नाही.
फारच सुंदर लेख. आमच्या मनातले सगळेच मुद्दे तुम्ही मांडले. लेखाचा शेवट - पण एक धर्म, जो आचाराने बदलण्याची गरज जरी असली तरी विचाराने कालातीत तत्वज्ञान आहे, अशा हिंदू धर्माचा एक वाळूच्या कणा एव्ह्ढा आपण भाग आहोत याबद्दल लाज वाटून घेण्याची तरी गरज आहे का - खुप काही सांगुन जातो.
मुळातच इतर धर्मांना महान म्हणण्याची संस्कृती मनाला कुठे तरी पटत नाही. इतर धर्म हिंदू धर्मा पेक्षा तरुण आहेत. त्यामुळे त्या धर्मियांना ते जास्त पुरोगामी वाटतात आणि त्यांचा प्रचार-प्रसार देखील तसाच होतो. आम्हा हिंदूंना आमचा इतिहास मान्य करायचा नसतो. मग त्यातुन न्युनगंडाची भावना. ती लपवण्यासाठी इतरांना महान म्हणायचे या अपेक्षेने कि ते ही आम्हाला महान म्हणतील. असे का
खरच असे सगळे प्रश्न अस्वस्थ करुन जातात.
तुम्हाला किरण बेदींचे सेफर इंडिया माहित आहे काय
मुक्तसुनीत [09 Jan 2008 रोजी 05:22 वा.]
"ओळख" या प्रकाराची एकूण व्याप्ति इतकी मोठी आहे आणि हा विषय इतका जिव्हाळ्याचा आहे की , या अनुषंगाने जे अनेक प्रश्न उपस्थित होतात त्याना या निमित्ताने वाट मिळते आहे.
अनिवासी भारतीयाना सापडलेली/न सापडलेली स्वतःची ओळख हा एक स्वतंत्र विषय होऊ शकेल. एका नव्या देशाचे नागरिक बनण्याच्या प्रक्रियेमधे अनेक गोष्टी घडतात. नवीन देशातच स्थायिक होण्याबद्दल कसलाही संदेह न बाळगणारे आणि कायमचे स्थायिक व्हावे - नव्हावे याबद्द्ल केवळ संदेहच असणारे (आणि कुठल्याच निर्णयाला येऊ न शकल्यामुळे आहे त्या स्थितीत - पर्यायाने नवीन देशातच - स्थायिक होणारे ), व्यवस्थित नियोजन करून दीर्घकालीन वास्तव्यानंतरही परत भारतात परतणारे , नोकरी धांद्यातील अपयशामुळे , आर्थिक व्यवस्थेच्या संकटामुळे नाइलाज म्हणून भारतात परत जाणारे , स्वेच्छेने भारतात परत आल्यावरसुद्धा एकूण सर्व तंत्रे न जमल्याने पुन्हा परदेशी परत जाणारे , अपयशामुळे आणि नाइलाजाने भारतात जाऊनही पुन्हा परदेशी कायमस्वरूपी येण्याची स्वप्ने पहाणारे..... प्रकार तरी किती सांगावेत.
तर यापैकी तुमचा प्रकार कुठलाही असो, तुम्ही जर अनिवासी भारतीय असाल तर तुम्हाला तुमच्या ओळखीबद्द्लच्या प्रश्नाशी कधी ना कधी तरी गाठ पडली असेलच.
आपला देश म्हणजे नेमका कुठला  परदेशात आपण कायमस्वरूपी नेमके का रहातो आहोत  परदेशात आपण कायमस्वरूपी नेमके का रहातो आहोत  भूतकाळातील आपली आवडती माणसे, ठिकाणे, गोष्टी यांचे नि आपले नेमके काय नाते रहाते  भूतकाळातील आपली आवडती माणसे, ठिकाणे, गोष्टी यांचे नि आपले नेमके काय नाते रहाते  जेथे आपण स्थायिक झालो तिकडे आपले रोपटे नीट लावले गेले का  जेथे आपण स्थायिक झालो तिकडे आपले रोपटे नीट लावले गेले का  लावले गेले तर रुजले का  लावले गेले तर रुजले का  तिथल्या समाजाशी, लोकांशी, आचारविचारांशी (एक नोकरीधंद्याचे वगळता) आपले किती अभिसरण झाले  तिथल्या समाजाशी, लोकांशी, आचारविचारांशी (एक नोकरीधंद्याचे वगळता) आपले किती अभिसरण झाले  एकूणच, परदेशी आल्याने आणि इथे कायमस्वरूपी राहिल्याने आपल्या एकंदर आयुष्यात भेग तर नाही पडलेली
मला वाटते , "ओळख" (आयडेंटीटी) ही गोष्ट या संदर्भात वर्मस्थानीची आहे. वर उल्लेख केलेले प्रश्न हे त्याशी संबंधित आहेत.
तुम्ही जर अनिवासी भारतीय असाल तर तुम्हाला तुमच्या ओळखीबद्द्लच्या प्रश्नाशी कधी ना कधी तरी गाठ पडली असेलच. ...मला वाटते , "ओळख" (आयडेंटीटी) ही गोष्ट या संदर्भात वर्मस्थानीची आहे. वर उल्लेख केलेले प्रश्न हे त्याशी संबंधित आहेत.
अगदी पटतील असे मुद्दे आहेत. मी ९०च्य दशकाच्या सुरवातीस आणि तेही शिकायला म्हणून अमेरिकेत आलो. तेंव्हा भारतीयांमधे "आयडेंटीटी क्रायसीस" हा प्रकार जास्त आढळला. कदाचीत येथील संख्या त्यामानाने कमी होती. बर्‍याचदा एक भारतीय दुसर्‍या (नव्याने आला आहे असे वाटलेल्या) भारतीयास "मी अमेरिकेत राहतो" असा अमेरिकेतच तसे शब्द न वापरता "देखावा (शो ऑफ) करताना दिसायचा. सुरवातीस कधी कधी राग आला पण नंतर कीव वाटायला लागली. पुढे एकदा मायदेशी बाहेर घरच्यांबरोबर भटकत असताना रस्त्यात भेटलेल्या कुणाची तरी मला माहीत नसलेल्या आणि तशी त्यांचीपण तोंड ओळखच असलेल्या एका व्यक्तीची ओळख करून दिली ..मी नमस्कार वगैरे म्हणालो. कुठेही कुठे राहतो ते सांगीतले नाही. पण नंतर त्या व्यक्तीने विचारले की काय करतोस म्हणून, तेंव्हा कुठेही विशेष महत्व (आविर्भाव) न देता म्हणालो की "बॉस्टनमधे" असतो. लगेच प्रतिसाद आला, "अरे अरे, स्वतःचा देश सोडून बाहेर राहतोस, आम्ही कसे आमच्या देशाचे ...." काय करत होता ते तोच जाणे. कुठल्या गावात हा किस्सा झाला असेल :) मला एकदम हिंदू समाजात समुद्रबंदी कशी आली असेल हे कळले. त्यामुळे काय झाले ते माहीत आहेच.
माझ्यापुरते बोलायचे तर जेथे जी ओळख ठेवायची ती ठेवतो. कारण या संदर्भातला ओळख हा प्रकार कालसापेक्ष असतो - येथे ही आणि कुठेही...जिथे भारतीय म्हणून तेथे भारतीय, हिंदू म्हणून तेथे हिंदू म्हणून. पण जेंव्हा स्टेट हाऊस मधे एखाद्या (पर्यावरण संदर्भात) कायदा होण्यास पाठींबा देण्यासाठी, तो कसा महत्वाचा आहे हे सांगण्यासाठी जातो, तेंव्हा मी केवळ माझ्या शहराचे अथवा राज्यातील समविचारी माणसांचे प्रतिनिधित्व करत असतो. उगाच तेथे मी हिंदू अथवा भारतीय असण्याचा संबंध काय
आपला देश म्हणजे नेमका कुठला  परदेशात आपण कायमस्वरूपी नेमके का रहातो आहोत  परदेशात आपण कायमस्वरूपी नेमके का रहातो आहोत  भूतकाळातील आपली आवडती माणसे, ठिकाणे, गोष्टी यांचे नि आपले नेमके काय नाते रहाते  भूतकाळातील आपली आवडती माणसे, ठिकाणे, गोष्टी यांचे नि आपले नेमके काय नाते रहाते  जेथे आपण स्थायिक झालो तिकडे आपले रोपटे नीट लावले गेले का  जेथे आपण स्थायिक झालो तिकडे आपले रोपटे नीट लावले गेले का  लावले गेले तर रुजले का  लावले गेले तर रुजले का  तिथल्या समाजाशी, लोकांशी, आचारविचारांशी (एक नोकरीधंद्याचे वगळता) आपले किती अभिसरण झाले
याची माझ्यपुरती/वाटतात ती उत्तरे:
आपला देश हा ज्या देशाचा पासपोर्ट तो. मी भारतीय आहे. पण कोणी इतर देशाचे नागरीकत्व घेतले असले म्हणून अयिग्य नाही. किंबहूना तुम्ही जर नक्की स्थायीक होत असाल तर तसे घ्यावेच कारण नाहीतर कालांतराने कायद्याच्या कचाट्याचा (मालमत्ते साठी वगैरे) त्रास होउ शकतो. आपण इतरत्र का रहातो याचे प्रत्येकाचे उत्तर वेगळे असू शकेल. कुणाला आवडते म्हणून, कुणाला भारत आवडत नाही म्हणून, कोणी कामानिमित्ताने तर कोणी मोठे घर आणि बॅकयार्ड घेण्याचा "घरोंदा"च्या इच्छेने. भूतकाळाशी नाते तोडता येत नाही आणि तोडू ही नये पण म्हणून गरजे पेक्षा जास्त जेंव्हा रमले जाते तेंव्हा त्रास होऊ शकतो हे ही समजून घ्यावे. बाहेरच्या (परदेशी) माणसांशी चांगले संबंध होऊ शकतात हा अनुभव आहे, पण उगाच त्यांच्यासारखे वागायची गरज नसते किंबहूना वागूही नये असे वाटते. आचारविचारांच्य बाबतीत देवाणघेवाण असावी. उ.दा. आमच्या कडे कोणी गोरे जेवायला आले आणि त्यांना पास्टा दिला तर ते परत घराची पायरी चढणार नाहीत :-)
एकूणच, परदेशी आल्याने आणि इथे कायमस्वरूपी राहिल्याने आपल्या एकंदर आयुष्यात भेग तर नाही पडलेली
होऊ शकते, जसे मोठे होवू तसे. आधीच्या पिढीत जास्त झाले - अमेरिकेपुरते बोलतोय. आता आपली माणसे वाढली आहेत दळण वळण सोपे झाले आहे, कदाचीत तेव्ह्ढे होणार नाही. पण केवळ घराच्या आणि पैशाच्या अपेक्षेने येथे राहणार्‍यांना कदाचीत कालांतराने असे वाटू शकते, की, "Money buys comforts, not happinenss".
यावर एक उपाय आहे, स्वतःच्या बाहेर जाऊन काहीतरी (सामाजीक/कम्युनिटीसाठी) काम करायची (ज्यात आवड असेल त्यात) सवय लावणे आणि तसे नेमाने काम करणे...
अवांतर :कर्वे कुटुंबीयः नाती
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
या विषयी निश्चित माहिती अशी:
* १. दिनकर धोंडो कर्वे. २ रघुनाथ धोंडो कर्वे...हे दोघेही महर्षी धोंडो केशव कर्वे याचे पुत्र.
* इरावतीबाई कर्वे या दि.धों.कर्वे यांच्या पत्नी. म्हणून महर्षी कर्वे यांच्या स्नुषा.
*डॉ. आनंदराव कर्वे (नंदू) हे इरावतीबाई आणि दि. धों. यांचे पुत्र.
* त्या काळी इरावतीबाई आपल्या पतीला 'दिनू' अशा एकेरी नावाने संबोधित असत.त्याविषयी एक किस्सा.$
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
वेळे अभावी किस्सा लिहायचा राहिला. फारसा चांगला आहे असेही नव्हे. पण लिहितो.अर्थातच ऐकीव आहे.लिखित स्वरूपात वाचलेला नाही.
डॉ.दि धों. कर्वे फर्ग्यूसन कॉलेजचे प्राचार्य होते. डॉ. इरावती डेक्कन कॉलेजात प्राध्यापिका होत्या. त्या आपल्या पतीला "अरे दिनू " असे संबोधित.(हे सर्व खरे आहे.)
....* एकदा इरावतीबाई कॉलेजात जाण्यासाठी घरातून लौकर बाहेर पडल्या. त्यांना फाटकातून एक माणूस आत येताना दिसला. त्याला पाहून बाई म्हणाल्या
"दिनू, हा नळ दुरुस्त करणारा माणूस आला बघ. त्याच्याकडून काय ते व्यवस्थित काम करून घे. मी निघाले."
अर्धी चड्डी आणि बनियन अशा वेषात असलेले डॉ कर्वे बागेला पाणी घालत होते. ते हो म्हणाले.
थोड्यावेळाने ते घरात आले. सिगारेट शिलगावून आरामखुर्चीत पेपर वाचत बसले.
त्यांना पाहून तो कामगार म्हणाला, "दिन्या, बाईसाहेब बाहेर पडल्यावर तू आरामात खुर्चीत बसून विडी ओढतो आहेस. वर पेपर वाचण्याचे सोंग करतोयस. चल, मला दे एक विडी. आणि काय काम करायचे ते दाखव."
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
यात काही वाईत आहे असे नव्हे. पण विषेश वाचनीय नाही एवढेच. बाई याला अरे दिनू म्हणतात त्या अर्थी हा कोणी गडी माणूस असावा असा त्या कामगाराचा समज होणे स्वाभाविक आहे.
भास्कर केन्डे [10 Jan 2008 रोजी 06:53 वा.]
अत्यंत कळीच्या मुद्द्याला हात घातलात. मला वाटते की दुर्दैवाने मागच्या हजार वर्षांच्या इतिहासातून तयार झालेली पराभूता मानसिकता भारतीयांच्या न्यूनगंडाचे कारण आहे. स्वतःच्या ओळखी संदर्भातही हीच मानसिकता दिसून येते.
मला या सर्वात मूळ प्रश्न पडतो आणि तो केवळ भारतीयांबद्दल् कारण जगात इतर कुठल्याही देशातील लोकं असे वागत नाहीत (थोडेफार अमेरिकन्सच सोडले तर) की असा स्वतःच्याबाबतीत आपण न्यूनगंड का ठेवतो
--- सतत हजार वर्षे पारतंत्र्यात राहिलेल्या भारतीयांना आपल्या स्वभिमाणाचा विसर पडला होता (शिवाजी, राणा प्रताप असे काही अपवाद). या मानसिकतेतून जनतेला बाहेर काढण्याचे काम स्वतंत्र भारताच्या नेत्यांचे होते. परंतू "मी केवळ जन्माने हिंदू आहे" असे निर्लज्जपणे सांगणार्‍या नेत्याकडे भारताचे नेतृत्व गेले अन हा समान अणखीच जास्त न्यूनगंडात गेला. या न्यूनगंडाशी माझी ओळख तशी बालपणीच झाली. आमच्या गावी केवळ एक मुस्लीम कुटुंब होते. ते धार्मिकही होते पण हिंदू सणवार, देवधर्म करायचे, मुस्लिम नव्हे. त्या कुटुंबाने गावातल्या सामुहिक रामायणाचा खर्च सुद्धा उचललेला आठवतो. पण गावकरी मात्र त्या घरातील सदस्यांना "सलामालेकूम" म्हणत तसेच मोडक्या-तोडक्या उर्दूत बोलायचा प्रयत्न करत (निजामीचा पगडा). मला प्रश्न पडायचा की ज्यांना मराठी खूप व्यवस्थित येते त्यांना ही माणसे उर्दूत का बरे बोलत असावेत. "राम राम" केल्यावर "राम राम"नेच उत्तर देणार्‍या या मंडळीला "सलामेलुकुम" का बरे करत असावेत उत्तर...न्यूनगंड. हीच स्थिती येथे आमच्या मराठी मित्रांच्या टोळक्यात सुद्धा आहे. "शूर आम्ही सरदार" हे गीत पाडव्याच्या कार्यक्रमात गाणार्‍या सय्यदशी बोलताना आमच्यातले काही लोक विनाकारण हिंदी (उर्दू) मध्ये संभाषण सुरु करतात उत्तर...न्यूनगंड. हीच स्थिती येथे आमच्या मराठी मित्रांच्या टोळक्यात सुद्धा आहे. "शूर आम्ही सरदार" हे गीत पाडव्याच्या कार्यक्रमात गाणार्‍या सय्यदशी बोलताना आमच्यातले काही लोक विनाकारण हिंदी (उर्दू) मध्ये संभाषण सुरु करतात मला मात्र हाच सय्यद "नमस्कार" म्हणतो. "या" मित्रांचे म्हणने होते की त्याला नमस्कार म्हणून तू त्याच्या भावना दुखावत नाहीस काय मला मात्र हाच सय्यद "नमस्कार" म्हणतो. "या" मित्रांचे म्हणने होते की त्याला नमस्कार म्हणून तू त्याच्या भावना दुखावत नाहीस काय मी सर्वांच्या समक्ष त्यालाच विचारले. त्याचे म्हणने "मी सुद्धा तुमच्यातलाच आहे हो. तुम्ही वेगळे समजू नका".
अमेरिकेत अथवा भारताबाहेर कुठेही, "आज आमच्याकडे गणपती आहेत, अथवा दिवाळी आहे" वगैरे म्हणले तर त्यात कुणाच्या काय भावना दुखावणार आहेत अनुभव नाही, पण निरीक्षण आहे की तसे स्वतःस कमी लेखणार्‍या लोकांना इतरांकडून काही "बेसीक रीस्पेक्ट" मिळत नाही.
--- आमच्या टीममध्ये मुरली आला तेव्हा त्याने आमच्या व्यवस्थापकास (मॅनेजर) ओळख करुन देताना "मुराली" असे म्हणाला. व्यवस्थापकाने म्हटले "इज मुरली डिफरंट दॅन मुराली" पुढे तो म्हणाला, "डू इंडियन्स इन इंडिया नो द प्रोनान्सिएशन ऑफ मॅकडोनाल्डस" पुढे तो म्हणाला, "डू इंडियन्स इन इंडिया नो द प्रोनान्सिएशन ऑफ मॅकडोनाल्डस". मुरली, "येस". व्यवस्थापक, "वाट इफ मॅकडोनाल्ड (एम सी डोनाल्ड) हॅड मेसड अप हीज नेम लाइक यू आर डुइंग". मुरली, "येस". व्यवस्थापक, "वाट इफ मॅकडोनाल्ड (एम सी डोनाल्ड) हॅड मेसड अप हीज नेम लाइक यू आर डुइंग
--- आमच्या एका मित्राच्या बायकोचे नाव संध्या. पण ते ओळख सँडी म्हणून करुन देतात.
ह्या विषयाची सुरवात आपली ओळख कशाने असते आणि त्यात धर्माची नावे घेणे आणि त्यातही हिंदूंनी इतरांबद्दल बोलणे याने झाली होती. त्यासंदर्भात शेवटी एकच मला वाटते ते लिहीतो की आपण स्वतःस हिंदू समजत असलात तर ते काही "गर्वसे कहो.." करत म्हणायची अजीबातच गरज नाही पण एक धर्म, जो आचाराने बदलण्याची गरज जरी असली तरी विचाराने कालातीत तत्वज्ञान आहे, अशा हिंदू धर्माचा एक वाळूच्या कणा एव्ह्ढा आपण भाग आहोत याबद्दल लाज वाटून घेण्याची तरी गरज आहे का
या विषयावर बरेच काही चर्चिले जाण्यासारखे आहे. पुढे आजून लिहूच.
प्रकाश घाटपांडे [11 Jan 2008 रोजी 11:15 वा.]
आमचा एक बिनतारी मित्र सय्यद त्याला एक विभागातील दुसरा माणुस भेटला
"क्या कैसे क्या चल रहा है"
"फिर ट्रानस्फर बिनस्फरका कुछ सोच रहेला है कि नई"
"नाही . बघु होईल तेव्हा."
थोडा वेळाने सय्यद मला म्हणाला मी त्याच्याशी मराठीत बोलतोय हे त्याच्या शेवटपर्यंत लक्षात आलं नाही. हे असच होत बर्‍याच वेळा.
सॉलीड किस्सा आहे. आणि तो तसा घडू शकतो याबद्दल खात्री आहे. अशा प्रकारच्या लोकांमधे म्हणजे आपल्या उदाहरणात सय्यद पेक्षा त्याच्याशी बोलणार्‍या व्यक्तीचीच जास्त ओळख घडते...
जेंव्हा परदेशी जाणे म्हणजे नवलाईपेक्षाही जास्त होते, तेंव्हा आमच्या (त्यावेळच्या) गावातल्या एका बाईचा नवरा कामानिमित्त कुठेतरी देशाबाहेर ८-१० दिवसाकरता जाऊन आला. त्यानंतर या बाईचे अचानक बोलताना इंग्लीश फाडणे आणि (त्या काळासाठी) कपड्यातील "मॉडर्न" (यातला "न" जरा ठसक्यात) पणा आला. या घटनेची आठवण झाली...
विचार करायला लावणारा प्रश्न
प्रकाश घाटपांडे [10 Jan 2008 रोजी 07:16 वा.]
त्यासंदर्भात शेवटी एकच मला वाटते ते लिहीतो की आपण स्वतःस हिंदू समजत असलात तर ते काही "गर्वसे कहो.." करत म्हणायची अजीबातच गरज नाही पण एक धर्म, जो आचाराने बदलण्याची गरज जरी असली तरी विचाराने कालातीत तत्वज्ञान आहे, अशा हिंदू धर्माचा एक वाळूच्या कणा एव्ह्ढा आपण भाग आहोत याबद्दल लाज वाटून घेण्याची तरी गरज आहे का
 यावर अंतर्नाद च्या एका दिवाळी अंकात / विशेषांकात (साल आठवत नाही पण मुख पृष्ठावर चा मजकूर आठवतो "मजहब नही सिखाता आपस में बैर रखना |) यावर परिसंवाद होता. संग्राह्य अंक होता.
प्रथम हा चर्चाविषय सुरू केल्याबद्दल अभिनंदन. या विषयाची व्याप्ती इतकी मोठी आहे की यावर एक लेखमाला किंवा चर्चासत्रही सहज चालू शकेल. दुसरा मुद्दा म्हणजे या प्रश्नाची वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून वेगवेगळी उत्तरे आहेत, त्यातील कुठलेही बरोबर किंवा चूक नाही. प्रत्येकाला आपापले उत्तर शोधण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
मानसशास्त्रीय दृष्टीकोन : यातही वेगवेगळी मते आहेत. आपल्याला आपण जसे वाटतो तसे इतरांना बरेचदा वाटत नाही. याचा पडताळा घ्यायचा असेल तर एखाद्या जवळच्या मित्र किंवा मैत्रिणीला तुमची १० वैशिष्ट्ये लिहायला सांगा. तुम्ही तुमची १० वैशिष्ट्ये लिहा आणि दोन्हींची तुलना करा. यात बरेचदा तफावत आढळून येते. (असे झाल्यास मित्राशी वाद घालू नका :) ) बरेचदा तुम्हाला एखाद्या माणसाचा एखादा गुण आवडत नाही याचे कारण तो गुण तुमच्यात असतो पण ते तुम्ही नाकारत असता. मला रागीट माणसे आवडत नसली तर कुठेतरी माझ्या स्वभावातील रागीटपणा मी नाकारत असल्याची शक्यता असते. यालाच प्रोजेक्शन असे म्हणतात.
तत्त्वज्ञानाचा दृष्टीकोन : तुमची नेमकी ओळख काय तुम्ही बाकीच्या लोकांना जसे दिसता ती तुमची ओळख मानली तर ती प्रत्येक दिवसाला बदलत असते. शिवाय यात त्या व्यक्तीच्या पूर्वग्रहांचा परिणामही असू शकतो. यावर जे. कृष्णमूर्ती यांचा एक रोचक विचार आहे. एखाद्या व्यक्तीला तुम्ही ओळखता तेव्हा त्याची एक प्रतिमा तुमच्या डोक्यात फिट्ट असते. तो जेव्हा तुम्हाला भेटतो तेव्हा तुम्ही त्याच्याशी नव्हे तर तुमच्या डोक्यातील त्याच्या असलेल्या प्रतिमेशी संवाद साधत असता. या दरम्यान प्रत्येक दिवशी, प्रत्येक क्षणी, नवनवीन अनुभव, संवेदना यामुळे तो बदलत असतो. म्हणूनच जेव्हा एखाद्या दिवशी त्याचे वागणे तुमच्या डोक्यातील प्रतिमेशी जुळत नाही तेव्हा तुम्हाला धक्का बसतो.
याखेरीज आपली देशानुसार, धर्मानुसार, भाषेनुसार ओळख असतेच आणि तीही स्थानाप्रमाणे बदलत असते. आपल्या ओळखी नात्याप्रमाणेही बदलत असतात. तुमचा बॉसला असणारी तुमची ओळख आणि तुमच्या जिवलग मित्राला असणारी तुमची ओळख यात जमीन अस्मानचा फरक असतो. म्हणूनच ते दोघे एकमेकांना भेटले तर कधीकधी ऑकवर्ड (शब्द) प्रसंग येऊ शकतो. याखेरीज परदेशातील भारतीयांच्या ओळखीबद्दल वर बरेच विचार आलेच आहेत.
 जुनी खोड. स्वतःलाही सोडलं नाही. नको ते प्रश्न, नको त्या शंका विचारणारच." -- मास्तर, सामना चित्रपटात.
दुसरा मुद्दा म्हणजे या प्रश्नाची वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून वेगवेगळी उत्तरे आहेत, त्यातील कुठलेही बरोबर किंवा चूक नाही. प्रत्येकाला आपापले उत्तर शोधण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
याचा पडताळा घ्यायचा असेल तर एखाद्या जवळच्या मित्र किंवा मैत्रिणीला तुमची १० वैशिष्ट्ये लिहायला सांगा.
या वरून एक अनुभव सांगावासा वाटला. असा एक प्रकार आमच्या ग्रुपने केला होता. प्रत्येकाने/प्रत्येकीने इतर प्रत्येकातील त्याला/तीला जो काही चांगला गूण वाटतो तो सांगायचा आणि तसेच जे काही चुकीचे वाटते ते पण सांगायचे. कोणीही आधी सांगीतलेल्यातले गूण/दुर्गूण पुन्हा सांगायचा नाही. दोन्ही गुण/दुर्गूण प्रामाणीकपणे सांगावेत. गूण सांगताना उगाच हा/ही चांगला/ली आहे असले मोघम नाही आणि दुर्गुण म्हणून सांगताना मानहानी - मजा म्हणून पण करायची नाही एव्ह्ढीच काय ती अट... "बेस्ट मिरर इज द फ्रेंडज् आय" असे का म्हणतात ते तेंव्हा कळले.
मुक्तसुनीत [10 Jan 2008 रोजी 21:34 वा.]
या "ओळख" शब्दावरून आणि त्यावर चाललेल्या उहापोहावरून मला रामदास भटकळांच्या "जिग्-सॉ" या व्यक्तिचरित्रसंग्रहाची आठवण झाली. भटकळांच्या आयुष्यात त्याना भेटलेल्या लेखक-प्रकाशक आणि इतर सुहृदांची त्यानी वेळोवेळी काढलेली व्यक्तिचित्रे.
पुस्तकाचे नाव फार अर्थपूर्ण आहे : "जिग्-सॉ". तुकडे तुकडे सांधण्याचा , त्यातून एखादे अर्थपूर्ण चित्र बनविण्याचा खेळ. भटकळांची ही व्यक्तिचित्रे प्रदीर्घ आहेत. प्रत्येक व्यक्तिला जवळून पाहताना, तिच्या सहवासात वर्षानुवर्षे घालवल्यानंतर आपल्याला ती व्यक्ति कितपत कळली , तिने आपल्याला आणि कमी जास्त प्रमाणात आपण तिला कितपत "घडविले" या सार्‍याचा सांगोपांग धांडोळा त्यानी घेतलाय्. आठवणींचे, व्यक्तिंच्या सहवासात घालवलेल्या कालखंडाचे सगळे तुकडे जणू ते जुळवत बसले आहेत आणि शोध करत आहेत आपल्या स्वतःच्या चेहर्‍याच्या चित्राचा.
"स्व"ची ओळख आयुष्यात आलेल्या गुणी व्यक्तिंच्या संदर्भात लावणे हा देखील एक अर्थपूर्ण आयाम ओळख या सदरात येतो याचे एक उत्कृष्ट उदाहरण.
एकाच माणसाविषयी वेगवेगळी मते कशी असतात याचे उदाहरण म्हणून अच्युत बर्वेंचे कॅलिडोस्कोप हे पुस्तक वाचावे. (ते अत्र्यांशी वाद असलेल्या एका प्रसिद्ध लेखकाच्या जीवनावरुन घेतले आहे असे ऐकले होते.)
मूळ चर्चाविषयावर मतः एखाद्या परदेशात पूर्ण एकरुप होणे कठीणच असावे,सभोवतालचा प्रसंग व लोक पाहून कसे वागावे ते त्या त्या वेळी ठरवावे असे वाटते.
मी गमभन शब्दसंपदा कधीकधी वापरते.
हत्ती आणि सात आंधळे.
मराठी भाषा हा माझा प्राणवायु आहे.
ही कथा आठवा म्हणजे मग लक्षात येईल की आपल्या बद्दलच्या इतरांच्या काय कल्पना आहेत ते.
वेगवेगळ्या ठिकाणी,वेगवेगळ्या प्रसंगी आणि वेगवेगळ्या माणसात वावरताना प्रत्येक माणूस वेगवेगळाच असतो. ह्या वेगळेपणातच आपली खरी ओळख असते.
प्रकाश घाटपांडे [11 Jan 2008 रोजी 11:01 वा.]
" गावाकडे गेल्यावर् समोरच्याने प्रश्न विचारला. निमिषार्धात मेंदुला संदेश गेला. मनुष्य जवळपास ८० वर्षाचा होता. २०-२५ वर्पंपुर्वीची प्रतिमा डोळ्यासमोर आली. त्यात आता बराच चेहर्‍यात फरक पडला होता.मेंदुने क्षणार्धात कौल दिला हाच तो आपल्या वाड्यावर येणारा माणुस.
" मंग सांगा बरं मी कोन" असा पेचात टाकणारा प्रश्न त्याने विचारला. मेंदुला परत संदेश गेला. झटकन तोंडातुन उत्तर बाहेर पडलं "बापु पिंगट"
"बराब्बर" मग पुढील गप्पा.
सॉरी सॉरी गंभीर विषयात विषयांतर करणार होतो.
पण असं ऐकलं आहे कि त्या नितीन प्रभाकरला आता "पैचान कोन्" वाला म्हणूनच ओळखतात. त्याला आता टाईपकास्ट होण्याची भिती वाटते आहे.
मुक्तसुनीत [11 Jan 2008 रोजी 18:38 वा.]
हे नक्की काय आहे बुवा


पुण्यात महिलेशी हुज्जत घातल्याच्या रागात जमावाने केला गुंडाचा खून
सोनाली बेंद्रेच्या या नव्या पोस्टनं तुमच्या डोळ्यात नक्कीच पाणी येईल
दरवाजा बंद करताना एअर हॉस्टेस विमानातून पडली, प्रकृती चिंताजनक
पुरस्कार सोहळ्याला गुरूची शाब्दिक फटकेबाजी आणि राधिकाचा हटके लूक
..आता ड्रायव्हिंग लायसन्समध्ये होणार हा मोठा बदल
पेट्रोलचे दर पुन्हा नव्वदीच्या दिशेनं, तर डिझेल 80 रुपयांच्या उंबरठ्यावर
नरभक्षक वाघीणीच्या मागावर असलेल्या वनविभागाला सापडला आशेचा किरण
#OctoberHeat : मुंबईनंतर आता जळगाव बनलंय 'हॉट सिटी'
दरवाजा बंद करताना एअर हॉस्टेस विमानातून पडली, प्रकृती चिंताजनक
कर्करोगाशी लढताना घरासाठी बीएमसीसोबत संघर्ष करतेय आजची दुर्गा
पेट्रोलचे दर पुन्हा नव्वदीच्या दिशेनं, तर डिझेल 80 रुपयांच्या उंबरठ्यावर
#OctoberHeat : मुंबईनंतर आता जळगाव बनलंय 'हॉट सिटी'
..आता ड्रायव्हिंग लायसन्समध्ये होणार हा मोठा बदल
VIDEO : पृथ्वी शॉला मनसेकडून धमक्या; बिहारच्या खासदाराचा आरोप
#MeToo : अकबर यांच्या चौकशीपूर्वी आरोपांमधील तथ्य पाहणं महत्त्वाचं - अमित शाह
पंतप्रधान मोदींना जीवे मारण्याची ईमेलद्वारे धमकी
सोनाली बेंद्रेच्या या नव्या पोस्टनं तुमच्या डोळ्यात नक्कीच पाणी येईल
पुरस्कार सोहळ्याला गुरूची शाब्दिक फटकेबाजी आणि राधिकाचा हटके लूक
'चक दे गर्ल' आता होणार फुटबाॅलपटू, लग्नानंतर सागरिकाचा नवा अवतार
गौरी शिंदेसह या १० बॉलिवूड कलाकारांनी #Metoo साठी घेतली परखड भूमिका
उमेश यादवने घडवला इतिहास, 19 वर्षानंतर केली 'ही' कामगिरी
आता पोस्ट ऑफिसमध्ये मिळणार 'या' गोष्टी, तुमचं लाईट बिलही होईल कमी
 पेट्रोल पंपावर डेबिट-क्रेडिट कार्डची माहिती होतेय चोरी
...म्हणून गरोदर महिलांनी खाऊ नयेत 'ही' चार फळं
उमेश यादवने घडवला इतिहास, 19 वर्षानंतर केली 'ही' कामगिरी
भारताने वेस्ट इंडिजला 10 विकेट्सने लोळवलं, 2-0 ने मालिकाही जिंकली
IND vs WI : वेस्ट इंडिजच्या दुसऱ्या डावात 127 धावा, भारतासमोर 72 धावांचं लक्ष्य
वेस्ट इंडिजच्या 6 बाद 76 धावा, उमेशची कारकिर्दीतली सर्वोत्तम कामगिरी
मतभेदानंतरही गांधीजी म्हणाले जवाहरलाल हाच माझा वारस
पुण्याजवळ सामूहिक बलात्कार : ...पण आज इथे मेणबत्या पेटल्या नाहीत
मालिकांच्या 'छत्री'खाली सर्व काही
गौरी शिंदेसह या १० बॉलिवूड कलाकारांनी #Metoo साठी घेतली परखड भूमिका
नाशिकमध्ये स्वाईन फ्ल्यूचे थैमान, आणखी एकाचा मृत्यू
तोकडे कपडे घातले म्हणून विद्यार्थिनीचे कपडे काढण्यास वॉर्डननं पाडलं भाग
मनोहर पर्रिकरांची प्रकृती चिंताजनक, एअर अँब्युलन्सने गोव्यात आणलं
बेधडक : 'भारत बंद' ने काय साधलं
भंडारदऱ्यात काजवा महोत्सव, अंधारात पाहा लुकलुकणारे काजवे
आकाशातील चांदण्या जमिनीवर अवतरल्या तर कसं वाटेल, अगदी तसाच अनुभव भंडारदरा येथील काजवा फेस्टिव्हलला यतो. दरवर्षी पावसाळ्यापूर्वी भंडारदर्यातील जंगलात, ही निसर्गाची रोषनाई दिसते. डोळे दिपवणारी ही रोषणाई खास आम्ही तुमच्यासाठी घेऊन आलो आहे.
किर्रर... अंधारात रातकिड्यांच्या आवाजात, ही निसर्गाची रोषनाई आहे भंडारदरा जंगलातील. पावसाळ्याच्या सुरूवातीचा काळ, हा काजव्यांचा प्रजननाचा काळ असतो. त्यामुळे एकाच वेळी हजारो नर-मादी काजवे एकमेकांना आकर्षित करण्यासाठी आपला नैसर्गिक जैवप्रकाश असा प्रकाशमान करतात.
भंडारदरा... कळसुबाई... घाटघर परीसरातील जंगलात हे काजवे मोठ्या संख्येने दिसतात. जंगलातील आंबा, उंबर, हीरडा, बेहडा, सादडा, जांभूळ अशा निवडक झाडांवरच काजवे चमकतांना दिसतात. त्यामुळे ही झाडे ख्रिसमस ट्री सारखे चमकू लागतात. त्यामुळेच आता एमटीडीसीनेही काजवा फेस्टीव्हल सुरू केलांय.
काजव्यांच्या शेपटीकडील अवयवात ल्युसिफेरीन नावाचं एक जैव रसायन असतं. याच रसायनाचा हवेतील आॅक्सीजनशी प्रक्रिया झाली की मग त्यातून प्रकाश बाहेर येतो. टिपूस प्रकाशाचा हा खेळ पाहील्यावर आपल्याला, तारे जमीन पर... आल्याचाच भास होतो.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
पुण्यात महिलेशी हुज्जत घातल्याच्या रागात जमावाने केला गुंडाचा खून
दरवाजा बंद करताना एअर हॉस्टेस विमानातून पडली, प्रकृती चिंताजनक
कर्करोगाशी लढताना घरासाठी बीएमसीसोबत संघर्ष करतेय आजची दुर्गा
‘शरीरसंबंध ठेव नाहीतर बदनामी करेन’, महिलेच्या धमकीनंतर युवकाची आत्महत्या
..आता ड्रायव्हिंग लायसन्समध्ये होणार हा मोठा बदल
पेट्रोलचे दर पुन्हा नव्वदीच्या दिशेनं, तर डिझेल 80 रुपयांच्या उंबरठ्यावर
पुण्यात महिलेशी हुज्जत घातल्याच्या रागात जमावाने केला गुंडाचा खून
सोनाली बेंद्रेच्या या नव्या पोस्टनं तुमच्या डोळ्यात नक्कीच पाणी येईल
दरवाजा बंद करताना एअर हॉस्टेस विमानातून पडली, प्रकृती चिंताजनक
पुरस्कार सोहळ्याला गुरूची शाब्दिक फटकेबाजी आणि राधिकाचा हटके लूक
कर्करोगाशी लढताना घरासाठी बीएमसीसोबत संघर्ष करतेय आजची दुर्गा
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


छातीचं झाकण बोम्लीवर आलं | माझी वाङ्मयशेती

माझी वांगमयशेती घाट्यात गेली पण माझ्या वाङ्मयशेतीशेतीला चांगले भाव मिळत आहेत.
२) रानमेवा - भूमिका
३) प्रस्तावना - मा. शरद जोशी
५) ‘रानमेवा’ - प्रकाशन समारंभ
स्वतंत्र भारत पक्ष कार्यकारिणी
१) स्टार माझा TV-ब्लॉग माझा-३-Vdo
२) ऊस आंदोलन - स्टार माझा चर्चा
४) कांदा आंदोलन - आयबीएन लोकमत चर्चा
५) शेतकरी संघटना - उदय आणि विस्तार - स्टार माझा
६) ईटीव्ही मराठी - संवाद - शरद जोशी
७) अन्न सुरक्षा कायदा - स्टार माझा चर्चा
९) केंद्र सरकारचे दहन
छातीचं झाकण बोम्लीवर आलं
मुखपृष्ठ / छातीचं झाकण बोम्लीवर आलं
लेख, कविता, गझल आणि इतर अवांतर साहित्यलेखनाचे © सर्वाधिकार सुरक्षित आहेत. या ब्लॉगवरचे साहित्य इतरांना पाठवायचे असल्यास कृपया ब्लॉगचा पत्ता इतरांना कळवावा ही विनंती. येथील साहित्य copy करून इतरांना paste करून मेल करू नका. आपण अत्यंत संवेदनशील रसिक आहात, साहित्यचोर नाहीत याची जाणीव असू द्या. संदर्भ देतांना लिंक आणि लेखक, कवीचे नांव अवश्य नमुद करा, ही विनंती. ब्लॉगवरील कोणतेही साहित्य अन्यसंकेतस्थळावर मुद्रीत करायचे झाल्यास, ई-पुस्तक स्वरूपात प्रकाशीत करायचे झाल्यास किंवा मासिक, नियतकालिक, मुद्रीत स्वरूपात प्रकाशीत करावयाचे झाल्यास तशी परवानगी घेणे आवश्यक आहे. आपला नम्र - गंगाधर मुटे ranmewa@gmail.com मु.पो. आर्वी (छोटी) ता. हिंगणघाट जि. वर्धा
''माझी वाङ्मयशेती - माझा ब्लॉग''वर वाचा
कविता * गझल * देशभक्तीगीत * नागपुरी तडका * लावणी * अंगाईगीत * शेतकरीगीत * ललीत लेख * कथा * विडंबन * हादग्याची गाणी * जात्यावरची गाणी * पोळ्याच्या झडत्या * भक्तीगीत * अभंग * महादेवाची गाणी * नाट्यगीत * गौळण * पारंपारिक गाणी * भजन * भावगीत * विनोदी गीत * भुलाबाईची गाणी *तुंबडीगीत * बडबडगीत * बालकविता * विनोदी * आणि आणखी बरेच काही ......
गंगाधर मुटे यांनी रवी, 19/06/2011 - 21:22 ह्यावेळी प्रकाशित केले.
छातीचं झाकण बोम्लीवर आलं
छातीचं झाकण आता बोम्लीवर आलं
हात्तिच्या बैनमाय भलतंच झालं ......
चॅनल पाहावं कोणतंय तं उघडेबंब नाचते
टीव्ही पाह्यतांना पोरासंग, मायबाप लाजते
सभ्यतेची अभिरुची लईच दिसते न्यारी
अब्रू गेली ढोड्यात अन नोट झाली प्यारी
आता उघडं काय, झाकलं काय, सारखंच झालं
हात्तिच्या बैनमाय भलतंच झालं ......
जलश्यातल्या पोरी कशा टगरबगर पाहे
चार लोकामंधी मात्र झाकूनझुकून राहे
जे काही करे ते अंधारात करे
उजेडात मात्र इज्जतीले मरे
आता उजेड काय, अंधार काय, सारखंच झालं
हात्तिच्या बैनमाय भलतंच झालं ......
कालेजचे तोतामैना वर्गात नाय दिसत
आडमार्गी झाडाखाली बसते दात किसत
जनाची लाज ना मनाले खंत
खुलेआम प्रेमलीला, नाही त्याले अंत
आता दिवस काय, रात्र काय, सारखंच झालं
हात्तिच्या बैनमाय भलतंच झालं ......
शायण्याने बगीच्यात जाऊ नये म्हणतात
बिनावार्‍यानं झुडपं तिथं, खल-खल हालतात
झुडपाच्या आडोशाला दोन पाखरं बसते
"प्रेम" या शब्दाचे धिंडवडे नुसते
आता भय काय, अभय काय, सारखंच झालं
हात्तिच्या बैनमाय भलतंच झालं ......
(रानमेवा काव्यसंग्रह - प्रकाशन दि. १०.११.२०१०)
युगात्मा परिवार मोबाईल अ‍ॅप
युगात्मा परिवार मोबाईल अ‍ॅप web बेस पायावर आधारीत असल्याने वापरकर्त्याच्या मोबाईलमधील मेमरीचा उपयोग करत नाही.
त्यामुळे हे App क्लिन करण्याची गरज नाही.
मोबाईल Hang होणार नाही.
युगात्मा परिवार मोबाईल अ‍ॅप गुगल प्ले स्टोअर (Google Play) उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. अधिक माहितीसाठी व डाउनलोड करण्यासाठी http://www.baliraja.com/app या लिंकवर क्लिक करा.
माझ्या वाङ्मयशेतीला फेसबुककरांची पसंती
काळ्याआईच्या कष्टकर्‍यांनो, उपेक्षितांच्या सहकार्‍यांनो, हक्कासाठी लढणार्‍यांनो, लोकशाहीच्या पहारेकर्‍यांनो, स्वप्नं उद्याचे बघणार्‍यांनो, नव्या युगाच्या निर्मात्यांनो,
या जरासे खरडू काही.....


लंडनमधील गगनचुंबी २७ मजली इमारतीला भीषण आग; अनेक जण आडकल्याचा संशय | Pune News Express | Pimpri Chinchwad News Portal

राज्यातील १४ जिल्ह्यांना दुष्काळाच्या झळा, परिस्थिती आणखी भयावह होण्याची शक्यता
पुतळ्याच्या उंचीवरून भांडण्यातच आम्हाला समाधान
सणासुदीच्या काळात पाणीपुरवठय़ाचा बट्टय़ाबोळ
वाहनांची तोडफोड, घरावर दगडफेक करणाऱ्या गुंडाचा जमावाकडून खून
मुंबईतील ड्रग माफियांना दुबईत “नो एंट्री”
तो बलात्कार नव्हे, सहमतीचा शरीरसंबंध; ३० वर्षांनी आरोपीची मुक्तता
मुंबई: दिल्लीला जाणाऱ्या एअर इंडियाच्या विमानातून एअर होस्टेस पडलीv
मस्जिद बंदरजवळ रेल्वे रुळाला तडे, हार्बर मार्गावरील वाहतूक विस्कळीत
Home breaking-news लंडनमधील गगनचुंबी २७ मजली इमारतीला भीषण आग; अनेक जण आडकल्याचा संशय
लंडनमधील गगनचुंबी २७ मजली इमारतीला भीषण आग; अनेक जण आडकल्याचा संशय
on: June 14, 2017 In: breaking-news, ताज्या घडामोडी, राष्ट्रीय / अंतर-राष्ट्रीय, स्पीड न्यूज...No Comments
लंडन – पश्चिम लंडनमधील ग्रीनफेल टॉवर या गगनचुंबी २७ मजली इमारतीला भीषण आग लागली आहे. लॅटिमेर रोडवरील लँकेस्टर वेस्ट इस्टेट या परिसरात ही इमारत आहे. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार बुधवारी पहाटेच्या सुमारास ही दुर्घटना घडली. गेल्या २ ते ४ तासापासून ही आग विझवण्यासाठी अग्निशमन दलाचे ४० बंब आणि बचाव दलाचे २०० जवान शर्थीचे प्रयत्न करत आहेत.
मात्र, ही आग अत्यंत भीषण स्वरूपाची असल्यामुळे आटोक्यात येत नाही. तर दुसरीकडे ग्रीनफेल टॉवर ही रहिवाशी इमारत असल्याने या दुर्घटनेत मोठी जीवितहानी होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. सध्यादेखील इमारतीच्या आतमध्ये अनेकजण अडकल्याची शक्यता आहे. लंडन अग्निशमन दलाने दिलेल्या माहितीनुसार, दुसऱ्या मजल्यावर लागलेली आग २७ व्या मजल्यापर्यंत पोहोचली आहे.
या इमारतीचा बहुतांश भाग आगीत जळून खाक झाल्याने इमारत एका बाजूला झुकल्याचे सांगण्यात येत आहे. अशा परिस्थितीत ही इमारत कोसळल्यास मोठी जीवितहानी घेण्याची शक्यता आहे. आग्निशामक दलाच्या अधिकाऱ्याच्या माहितीनुसार आतापर्यंत इमारतीमधून अनेक लोकांना बाहेर काढण्यात आले आहे. यापैकी अनेक जण जखमी असून त्यांच्यावर उपचार सुरू असल्याची माहिती मिळत आहे. एका वृत्तपत्राच्या माहितीनुसार, या इमारतीत एकूण १२० घरे आहेत. अग्निशमन दलाचे जवान आग विझवण्यासाठी आणि लोकांना बाहेर काढण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न करत आहेत. मात्र, येथील परिस्थिती खूपच भयानक असल्याचे प्रत्यक्षदर्शीने सांगितले.
‘एफटीआयआय’सह देशातील ४२ स्वायत्त संस्थांचा ‘मेकओव्हर’; सरकार तयारीत
तिकीट असूनही राजू शेट्टींना न घेताच विमान उडालं
राज्यातील १४ जिल्ह्यांना दुष्काळाच्या झळा, परिस्थिती आणखी भयावह होण्याची शक्यता
पुतळ्याच्या उंचीवरून भांडण्यातच आम्हाला समाधान
राज्यातील १४ जिल्ह्यांना दुष्काळाच्या झळा, परिस्थिती आणखी भयावह होण्याची शक्यता
पुतळ्याच्या उंचीवरून भांडण्यातच आम्हाला समाधान
सणासुदीच्या काळात पाणीपुरवठय़ाचा बट्टय़ाबोळ
पिंपरी-चिंचवडमध्ये भाजप पारदर्शी आहे का
पहिले ‘सिझेरियन’ झालेल्या महिलेची पिंपरी-चिंचवडमध्ये नैसर्गिक प्रसुती
मार्केट यार्डात आंबा महोत्सव
निगडी येथे 11 फेब्रुवारीला रनेथॉन ऑफ होप 2018 अर्ध मॅरेथॉन स्पर्धा
महेश मांजरेकरांकडून मुऱ्हे याचे कौतुक
शाळेची जागा पोलीस स्टेशनला देण्यास नगरसेवक साने यांचा विरोध
punenewsexpress.in हे पुणे आणि पिंपरी- चिंचवडमधील लोकप्रिय आणि विश्वासार्ह ‘न्यूज पोर्टल’ आहे. स्थानिक बातम्यांसह राज्य, देश-विदेश, क्रीडा, सांस्कृतिक, शैक्षणिक क्षेत्रातील ठळक घडामोडी सर्वसामान्य वाचकांपर्यंत नि:पक्षपणे पोहोचविण्याचा आमचा संकल्प आहे. प्रसारमाध्यमांच्या स्पर्धेत निर्भिड पत्रकारिता कायम ठेवणे, हाच आमचा ध्यास आहे.
पुणे न्यूज एक्सप्रेस, पुणे.
एक्सप्रेस मीडिया इंटरप्राईजेस, कमल रेसिडेन्सी, खंडोबा मंदिराजवळ, सुखसागरनगर, कात्रज, पुणे-४६.


अत्याचारांच्या निषेधार्थ जामखेड मध्ये झाला ‘मुकमोर्चा’ | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

अत्याचारांच्या निषेधार्थ जामखेड मध्ये झाला ‘मुकमोर्चा’
जामखेड : कथुआमध्ये आठ वर्षांच्या मुलीवर झालेल्या सामुहिक अत्याचाराच्यासह राजस्थान, उत्तर प्रदेश व देशातील महिलांवरील अत्याचारांच्या निषेधार्थ जामखेड मधील नागरीकांच्या वतीने भव्य मुक मोर्चा काढण्यात आला. आज दुपारी तीन वाजता खर्डा रोड कॉर्नर येथील जिल्हा परिषदेच्या उर्दु शाळेपासून मुकमोर्चास सुरवात होऊन मोर्चा शांततेत तहसील कार्यालयावर गेला. महिला सक्षमीकरण व सर्वधर्म समभाव चालना देण्यासाठी तसेच या घटनेतील गुन्हेगारांना सरकारने कडक शिक्षा करावी, यासाठी हा मुकमोर्चा काढण्यात आला होता. मोर्चा मध्ये जामखेड तालुक्यातील सर्व धर्मिय नागरिकांसह विविध सामाजिक संस्था व संघटना सहभागी झाल्या होत्या.
समाजातील वाईट प्रवृत्तींना आळा घालण्यासाठी आपण एकत्र आलो आहोत. काश्मीर पासुन ते कन्याकुमारी पर्यंत भारतातील मुली सुरक्षित नाहीत. बलात्कारासाठी कडक कायदा झाला पाहिजे, यासाठी संविधानात बदल केला पाहिजे. आरोपींना फाशीची शिक्षा होणार हे नक्कीच पण आम्हाला कायद्यात बदल पाहिजे, या मोर्चा मध्ये सहभागी झालेल्या सर्वांच्या मागण्या होत्या. या वेळी माजी जिल्हा परिषद सदस्य मधुकर राळेभात, दत्तात्रय वारे, राजेंद्र कोठारी, संभाजी ब्रिगेडचे जिल्हा अध्यक्ष गोरख दळवी, सामाजिक कार्यकर्ते विकी सदाफुले, आरपीआयचे जिल्हाध्यक्ष सुनील साळवे, लोकअधिकार आंदोलनाचे अध्यक्ष अॅड. अरुण जाधव, शहाजी राळेभात, मौलाना इबादुल रहेमान, मौलाना अफजल कासमी, मौलाना खलील अहमद यांच्यासह हजारोंच्या संख्येने नागरिक सहभागी झाले होते.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleराष्ट्रध्वज अवमान प्रकरण; भारताकडून कठोर कायदेशीर कारवाईची मागणी
Next articleIPL 2018 : नाणेफेक जिंकत राजस्थान रॉयल्सचा प्रथम गोलंदाजीचा निर्णय
ढवळपुरी गटात मोहटादेवी यात्रेस प्रतिसाद
बाजार समिती शेतकऱ्यांचे हीत जपते
स्वप्नील पठारे ‘राष्ट्रपती वीरता’ पुरस्काराने सन्मानित
देशाच्या अखंडतेसाठी वाद सोडून एकोपा वाढवा : भास्करगिरी महाराज
कर्जत-स्वारगेट बससेवा होणार सुरू
हुमणीचा बंदोबस्त करून पंचनामा करा : येळवंडे


western railway Marathi News, western railway Photos and Videos - Maharashtra Times

#MeToo च्या वार्तांकनाबाबत 'मटा'चे धोरण
Air India: 'हवाई सुंदरी' विमानातून पडली
mumbai local train:रेल्वे रुळाला तडा गेल्य...
कातेंवर हल्ला करणारे फरारच
वृत्तवाहिनीच्या प्रतिनिधीवर हल्ला; चौघांना...
अरुणाचलः चीन सैनिकांची भारतीय हद्दीत घुसखोरी
अकबर यांचा राजीनामा नाहीच
#MeToo: महिलाच 'तडजोड' करतातः भाजप आमदार
MeToo: वडिलांच्या प्रकरणात मला का खेचता
आसाम बनावट चकमक: ७ लष्करी अधिकाऱ्यांंना जन...
google map वरून पत्नीला प्रियकरासोबत पकडले
Navratri 2018: हिंदू नाही म्हणून गरब्यातून...
पाकिस्तानची भारताला सर्जिकल स्ट्राइकची धमक...
एक वर्ष घोंगावणारे ‘वादळ’
FB Hack: फेसबुकच्या ३ कोटी युजर्सचा डेटा च...
UN मानवाधिकार परिषदेवर भारताचा मोठा विजय
आयपीएल पासेसना जीएसटी लागू
‘एअर एशिया’तर्फे स्वस्त प्रवास योजना
देशातील बँकांनी दिली८९.८२ लाख कोटी कर्जे
Prithvi Shaw: पृथ्वीच्या वयात आम्ही १० टक्केही नव्...
ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यासाठी उमेश शर्यतीत
बिहारला नमवून मुंबई उपांत्य फेरीत
Prithvi Shaw: रवी शास्त्रींकडून पृथ्वी शॉच...
IND vs WI: भारताचे परफेक्ट १०, मालिकेत क्ल...
'आलोकनाथने खोलीत घुसण्याचा प्रयत्न केला'
'सेक्रेड गेम्स'च्या लेखकावर शोषण केल्याचा ...
मी टू: 'स्त्री'तील अभिनेत्रीचा निर्मात्याव...
यू टू... 'संस्कारी बाबूजीं'वर बलात्काराचा ...
'मी टू'ला पाठिंबा;'मामि'तून दोन चित्रपट वग...
दिलीप कुमारांना न्युमोनिया; रुग्णालयात दाख...
सोशल मीडिया: फायद्याची गोष्ट
‘मी टू’ नक्की कशासाठी
\Bपोहे हा प्रकार अस्सल भारतीय
‘मी टू’ नक्की कशासाठी
\Bपोहे हा प्रकार अस्सल भारतीय
विजयवाडाः गरबा आणि दांडीया खेळत ग..
आता डिझेलसाठी कर्ज मिळणार
'मसाईल मॅन' एपीजे अब्दुल कलाम यां..
हात धुताना 'ही' काळजी घ्या
एम.जे. अकबर यांच्याविरोधात काँग्र..
मुंबईः पवईत तृतीयपंथींकडून दुर्गा..
गुरुग्राम गोळीबारः व्हिआयपींची सु..
ब्राउन राइस खा अन् मधुमेह टाळा
तिन्ही मार्गांवर रविवारी मेगाब्लॉक
मध्य रेल्वेवर रविवार, १४ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ९ ते सायंकाळी ६पर्यंत आणि हार्बरवर सकाळी ११.४० ते सायं. ४.४०पर्यंत मेगाब्लॉक चालणार आहे. पश्चिम रेल्वेवर पालघर येथे नवीन पुलासाठी स. १०.१५ ते दु. १पर्यंत ब्लॉक घेतला जाणार आहे.
Ac Local: एसी लोकलची १२ कोटींची कमाई
पश्चिम रेल्वेवरील एकमेव वातानुकूलित लोकलमधील (एसी) दररोजचा प्रवासी संख्येचा आकडा सरासरी १५,६५१वर पोहोचला आहे. जादा तिकीटदरांमुळे प्रवाशांनी नाक मुरडलेल्या या लोकलचे प्रवासी दैनंदिन लोकल सेवेच्या तुलनेत अल्प ठरतात. परंतु सुरुवातीच्या कमी प्रतिसादाच्या मानाने ही संख्या काही प्रमाणात वाढत आहे.
मध्य, हार्बर, पश्चिम रेल्वेवर आज, शनिवारी मध्यरात्री मेगाब्लॉक घेतला जाणार असून, उद्या, रविवारी नेहमीच्या वेळेत कोणताही ब्लॉक घेतला जाणार नाही. मध्य रेल्वेवर शनिवारी मध्यरात्रीनंतर १ ते रविवार, सकाळी ६ वाजेपर्यंत माटुंगा ते मुलुंडपर्यंत ब्लॉक आहे. या ब्लॉकमुळे काही लोकल फेऱ्या रद्द होणार असून, लांब पल्ल्यांच्या गाड्यांच्या वेळापत्रकावर परिणाम होणार आहे.
हार्बरवर गोरेगावच्या फेऱ्यांमध्ये वाढ
पश्चिम रेल्वेवरील गर्दीवर उपाय म्हणून १ नोव्हेंबरपासून अंमलात येणाऱ्या नवीन वेळापत्रकात महत्त्वाचे बदल केले जाणार आहेत. त्यानुसार हार्बर मार्गाचा विस्तार झालेल्या गोरेगाव स्थानकापर्यंत २० फेऱ्या वाढविण्यात आल्या आहेत. महत्त्वाचे म्हणजे सकाळच्या गर्दीच्या वेळी चर्चगेटहून विरारच्या दिशेने जाणाऱ्या लोकलचे मुंबई सेंट्रलपर्यंतचे थांबे रद्द केले आहेत. त्यामुळे विरारच्या दिशेने लोकल सेवा अधिक जलद गतीने जाण्यास सहाय्य होणार आहे.
पश्चिम रेल्वेच्या नव्या पुलांकडे प्रवाशांची पाठ
परळ आणि एल्फिन्स्टन स्थानकांमध्ये वर्षभरात दोन नव्या पुलांची भर पडली असली तरीही जुन्या पुलांवर प्रवाशांची गर्दी आजही उसळलेलीच असते. या दोन्ही स्थानकांना जोडणाऱ्या जुन्या पुलावर गर्दीवर उपाय म्हणून भारतीय लष्कराने दादर दिशेला नवीन पूल बांधून दिला. त्यानंतर पश्चिम रेल्वेनेही प्रलंबित राहिलेला पूल तातडीने उभारला. पण अजूनही प्रवाशांची सारी मदार जुन्याच पुलावर असल्याने तेथील गर्दीचा भार काही कमी झालेला नाही.
मध्य आणि पश्चिम रेल्वेवर आणखी २६५ सरकते जिने
एल्फिन्स्टन पूल दुर्घटनेनंतर प्रवासी सुविधांवर रेल्वेने भर दिला आहे. पुढील वर्षअखेरपर्यंत मध्य आणि पश्चिम रेल्वेवर नवीन २६५ सरकत्या जिन्यांची भर पडणार आहे. पश्चिम रेल्वेवर चर्चगेट ते विरार आणि मध्य-हार्बरवर सीएसएमटी ते खोपोली, कर्जत, कसारा आणि पनवेलपर्यंत विविध स्थानकांवर सरकत्या जिन्यांमध्ये वाढ होणार आहे
अंध प्रवाशांसाठी बोरिवली स्थानकात ब्रेलची सुविधा
पश्चिम रेल्वेने अंध प्रवाशांच्या सुविधेसाठी बोरिवली स्थानकात ब्रेल लिपीच्या वापराचा उपक्रम राबवला आहे. उपनगरीय लोकल मार्गावरील हा पहिलाच उपक्रम असून त्यात पादचारी पुलावरील रेलिंग, भुयारी मार्गांकडील ये-जा होणाऱ्या ठिकाणी ब्रेलचा वापर केला आहे. त्यासह ब्रेल लिपीतील छोटी पुस्तिकाही उपलब्ध केली आहे.
पश्चिम रेल्वेवर २०२० पर्यंत १६ पुलांची भर
एल्फिन्स्टन पूल दुर्घटनेस २९ सप्टेंबर रोजी एक वर्ष पूर्ण होत असतानाच रेल्वे पादचारी पूल, सरकते जिने, लिफ्ट आदींच्या कामांनी वेग घेतला आहे. पश्चिम रेल्वेप्रमाणेच रेल्वे विकास महामंडळाकडून (एमआरव्हीसी) स्वतंत्रपणे हाती घेतलेल्या कामांमधून मार्च २०२० पर्यंत पादचारी पुलांची संख्या १३० पर्यंत जाणार आहे. पश्चिम रेल्वेवर सध्या ११४ पादचारी पूल असून त्यात मार्च २०१९ पर्यंत चार पुलांची भर पडणार आहे.
लोकल, मेल-एक्स्प्रेसप्रमाणेच रेल्वे स्थानक परिसर तसेच रुळांभोवतीची स्वच्छता मोहीम मध्य व पश्चिम रेल्वेने तीव्र केली आहे. मध्य रेल्वेने गेल्या चार महिन्यांत ८० हजार घनमीटर परिसर स्वच्छ केला असून, पश्चिम रेल्वेने रुळांवरून सुमारे १०० टन कचरा उचलला आहे.
'परे'च्या १७ पुलांची सुरक्षा पाहणी पूर्ण
अंधेरीतील गोखले उड्डाणपुलाच्या दुर्घटनेनंतर लागलीच उड्डाणपुलांच्या तपासणीचे काम हाती घेण्यात आले. त्यासाठी पश्चिम रेल्वेप्रमाणेच आयआयटी आणि मुंबई महापालिकेतर्फे संयुक्त पाहणी झाली.
दुसरी एसी लोकल जानेवारीत
पश्चिम रेल्वेवर चालवण्यात येणाऱ्या पहिल्यावहिल्या वातानुकूलित लोकलच्या (एसी) जोडीला आणखी एक लोकल जानेवारीपासून सेवेत येणार आहे. मात्र या लोकलसमोर मुख्य अडचण वेळापत्रकाची आहे. ही नवीन एसी लोकल नेमक्या कोणत्या वेळेत चालवायची हा यक्षप्रश्न उपस्थित होणार आहे.
लोअर परळ ते प्रभादेवी स्थानकातील रेल्वे रुळांस खेटून असलेल्या खांब्यांना धडकून पाच महिन्यांत तब्बल १३ प्रवाशांना जीव गमवावा लागला आहे. अशा सर्वच अपघातप्रवण ठिकाणांबाबत रेल्वे प्रशासनासह रेल्वे सुरक्षा बलाच्या (आरपीएफ) नेमलेल्या संयुक्त समितीने अपघात कमी करण्यासाठी पाहणीनंतर अहवाल सादर केला आहे.
रेल्वे वसाहतीमध्ये स्लॅब कोसळला
एल्फिन्स्टन पूल चेंगराचेंगरी आणि अंधेरी पुलावरील पादचारी मार्गिका कोसळून झालेल्या अपघातांनंतर रेल्वे पुलांच्या सुरक्षेचा आढावा घेण्याचे काम सुरू असतानाच रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या वसाहतींकडे अजूनही दुर्लक्ष केले जात असल्याचे निदर्शनास येत आहे.
मुंबई: रेल्वेचा 'असा' असेल मेगाब्लॉक
मध्य, हार्बर, पश्चिम रेल्वे मार्गावर आज मेगाब्लॉक
मध्य, हार्बर, पश्चिम मार्गावर आज रविवारी स. ११.१५ ते दु. ४.१५ पर्यंत मेगाब्लॉक घेतला जाणार आहे. त्यात मध्य रेल्वेवर कल्याण ते ठाणे जलद मार्गावर स. ११.१५ ते दु. ४.१५ पर्यंत ब्लॉक घेतला जाणार आहे. या कालावधीत कल्याणहून स. १०.५४ ते दु. ४.१९ पर्यंत सुटणाऱ्या सर्व धीम्या लोकल कल्याण आणि ठाण्यापर्यंत सर्व स्थानकांवर थांबतील.
‘लोअर परळ’ पुलाच्या आरेखनासाठी सल्लागार
लोअर परळ येथील पुलाच्या आरेखनास अंतिम स्वरूप देण्यासाठी पश्चिम रेल्वेने सल्लागार नेमला आहे. धोकादायक असलेला हा रेल्वे पूल वाहतुकीसाठी बंद करण्यात आल्यानंतर त्याची नव्याने उभारणी करण्यात येत असून, रेल्वेच्या हद्दीतील भागाची जबाबदारी पश्चिम रेल्वेची असल्याने त्याप्रमाणे पूर्वतयारी सुरू झाली आहे.
रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर आज मेगाब्लॉक
रेल्वेच्या मध्य, हार्बर आणि पश्चिम अशा तिन्ही मार्गांवर आज मेगाब्लॉक असणार आहे. दुरुस्ती व अन्य तांत्रिक कामांसाठी हा ब्लॉक घेण्यात येणार आहे. मागील रविवारी रक्षाबंधनमुळे मेगाब्लॉक रद्द करण्यात आला होता.
दादर स्थानकात महिलेचा विनयभंग
पश्चिम रेल्वेवरील दादर स्थानकात एका महिलेचा एका पुरुषाने विनयभंग केला. २५ ऑगस्ट रोजी रात्री ९.४० वाजता ही घटना घडली. ही महिला आपल्या आई आणि बहिणीसोबत प्लॅटफॉर्मवर उभी होती, तितक्यात तिथे आरोपी आला आणि त्याने तिला चुकीच्या पद्धतीने स्पर्श केला, तिने त्याला हटकले तेव्हा त्याने चाकू काढला आणि तिला आणि सहप्रवाशांना मारण्याची धमकी दिली. त्याला पोलिसांनी अटक केली.
रक्षाबंधनाच्या दिवशी होणारी प्रचंड गर्दी लक्षात घेत मध्य, पश्चिम, हार्बर रेल्वेवर आज रविवारी मेगाब्लॉक न घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. पश्चिम रेल्वेने रविवारऐवजी काल शनिवारी मध्यरात्री वसई आणि विरार स्थानकांमध्ये मेगाब्लॉक घेतला होता. पश्चिम रेल्वेवर वसई ते विरार दरम्यान शनिवारी धीम्या मार्गांवर ब्लॉक घेण्यात आला. हा ब्लॉक मध्यरात्री साडेबारा ते पहाटे साडेचार वाजेपर्यंत घेण्यात आला.
लोअर परळ रेल्वे पूल १० महिन्यांत
पश्चिम रेल्वेने लोअर परळ पुलाचा धोकादायक भाग पाडण्याचे काम हाती घेतले असून हा भाग १० महिन्यांत उभारण्याच्या सूचना रेल्वे बोर्डाने दिल्या आहेत....
अरुणाचलः चीनच्या सैनिकांची पुन्हा भारताच्या हद्दीत घुसखोरी
पुणे: चिमुरडीला घेऊन पालक रुग्णालयातून फरार
व्हिडिओ: ...म्हणून हे मराठी कलाकार वाचतात
#MeToo च्या वार्तांकनाबाबत 'मटा'चे धोरण
#MeTOO धमक्यांना घाबरणार नाही: विन्टा नंदा
एअर इंडियाची हवाई सुंदरी विमानातून पडली
#MeToo: उद्या मोदींवरही आरोप होतील: शक्ती
व्हिडिओ: हात धुताना 'ही' काळजी घ्या
#MeToo: 'स्वार्थासाठी महिला तडजोड करतात'
व्हिडिओ: आता डिझेलसाठी कर्ज मिळणार
MT न्यूज अलर्टसाठी सबस्क्राइब करा
टाइम्समधील महत्त्वाच्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूजचे नोटिफिकेशन्स लगेचच मिळवा.
* ब्राऊसर सेटिंग्समध्ये जाऊन तुम्ही नोटिफिकेशन्स कधीही बंदही करू शकता.


एक किव्वा दोन बस्स...........हिंदू लोकांचा घटता टक्का. | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
एक किव्वा दोन बस्स...........हिंदू लोकांचा घटता टक्का.
आजकाल जिकडे तिकडे "एक किंवा दोन बस्स" ह्याचे पोस्टर्स लागलेले दिसतात.
"छोटे कुटुंब सुखी कुटुंब" ह्याची सर्वत्र जाहिरात होते आहे.
काही (बर्याच) अंशी हे योग्यच आहे. त्या मुले पालकांना आपल्या पाल्याची व्यवस्थित पणे देखभाल घेता येईल. भविष्यात सुशिक्षित पिढी येण्यास मदत होईल आणि वाढत्या लोकसंखेच्या आलेखला काही प्रमाणात आळा तरी बसेल.
हि झाली नाण्याची एक बाजू
हा अजून तरी कायदा नाही.
बरीचशी लोक ह्या जाहिरातीच्या मागे लागून एक किंवा दोन मध्येच समाधान मानतात, आणि काही (सुज्ञांनी समजून घेणे) मात्र ५-६ ने आपापली अपत्ये वाढवीत असतात,
हळू हळू हिंदूंचा टक्का घसरत चाललेला आहे. ते मात्र कोणाच्याच लक्षात कसे येत नाही. त्यात हिंदू लाकांमध्ये बरेचसे अंतर्गत मतभेद आहेत त्यामुळे हिंदू लोक ठामपणे एक सरकार सुद्धा निवडून आणू शकत नाही. राजकारण्यांना एक गठ्ठा मतातच जास्त रस आहे त्यामुळे असला कायदा होणे भविष्यात तरी शक्य नाही.
अजून एक शोकांकीता म्हणजे एक न शिकलेल्या मताला जेवढी किंमत आहे तीच एका शिकून पुढे गेलेल्याचा मताला किंमत आहे. त्यामुळे ज्या गटाची लोकसंख्या जास्त तोच (पुढे) अधिकारशाही गाजविणार
माझ्या लेखाचा उद्देश असा अजिबात नाही, कि लोकांनी २ पेक्षा जास्त अपत्यांना जन्म द्यावा पण जे जर असंच चालू राहिले तर हिंदू लोकच एक दिवस हिंदुस्थानात अल्पसंख्यांक होतील.
एकतर सर्वांसाठी सारखा ठाम कायदा असावा (जेणेकरून निदान सद्य परीस्थित असलेली हिंदूंची टक्केवारी कायम राहील), नाहीतर १-२ अपत्ये असण्याच्या फसव्या जाहिरातीच्या मागे लागून कोणता निर्णय घेऊ नये.
माझा लेख हा माझे वैयक्तिक निरीक्षण आणि अनुभव यांतून आला आहे. माझी मते हलकी घ्यावीत आणि चर्चा करावी हि विनंती.
जमल्यास तज्ञांनी प्रकाश टाकावा.
आजच्या मतांच्या लाचार भ्रष्ट्र राजकारणात सर्वाना समान कायदा निर्
आजच्या मतांच्या लाचार भ्रष्ट्र राजकारणात सर्वाना समान कायदा निर्माण करणारा जन्माला येणे शक्य नाही. यावर फक्त एकच उपाय आहे.सर्व समाजात शैक्षणिक सुविधा वाढवणे. आणि याचा निश्चित परिणाम मुस्लीम समाजात ही आता दिसून येत आहे.शिकलेले मुस्लीम युवक विशेषतः युवती हम दो हमारे दो चा आग्रह ठाम पणे धरत आहे. मुलांची फोज निर्माण करून त्यांचे होणारे बेजार संगोपन आणि २ मुलांचे होणारे चांगले संगोपन त्यांच्या लक्षात आले आहे. १९७६ मध्ये आणीबाणीत संजय गांधीने कुटुंब नियोजन मोठ्या प्रमाणात राबवले. पण मतांच्या राजकारणा मुळे भंपक हिंदुत्व वादी समाजवादी पक्षांनी या मोहिमेला बदनाम केले .यामुळे ही मोहीम १०० वर्षे मागे गेली. संजय च्या अनेक चुका झाल्या असतील पण त्याचा देशा बद्दल असलेल्या निष्टा वादातीत होती. आणीबाणीत राजकारण्या पासून नोकरशाही पर्यंत सर्व सुता सरळ झाले होते .
आणि या देशाची परंपरा पाहता लोकशाही कामाची नाही हे माझे ठाम मत आहे. भ्रष्ट्र नेत्यांची भ्रष्ट नेत्याच्या भ्रष्ट्राचारा साठी फक्त जनते कडून निवडलेली शासन प्रणाली म्हणजे भारतीय लोकशाही. लोकशाहीचे हे स्वरूप पाहून अब्राहम लिंकन पासून ते महात्मा सर्व जण स्वर्गात किंवा जेथे असतील तेथे रडत असतील.
हा गरीबीचा आणि आरोग्यसुविधांचा प्रश्न
प्रमोद सहस्रबुद्धे [24 Jul 2010 रोजी 17:56 वा.]
तुम्ही लिहिलेल्या मुद्यांवर भरपूर चर्चा इतरत्र झालेली पाहिली आहे.
गरीब लोकांना दर जोडपी जास्त मुले असतात. याचे कारण म्हणजे म्हातारपणी मुलांचाच आधार हे गरीबीतून आलेले तत्वज्ञान आहे (शिल्लक ठेवणे अशक्य). याउलट आजकालच्या मध्यमवर्गीयांना उद्देशून केलेल्या जाहिराती पाहिल्या तर त्यात मुलांवर बोझा न टाकता निवृत्तीनंतरचे जीवन कसे जगा यावर विवरण असते. दुसर्रे कारण म्हणजे बालमृत्यु (०-५ वयात होणारे मृत्यु) हा दर भारतात दरहजारी १८० च्या घरात होता (माझी आकडेवारी जुनी आहे.). गरिबांमध्ये हा दर अधिक असल्यास त्यांना जास्त मुलांचा हव्यास वाटणे साहजिक आहे. तिसर्‍यात अजून संततीनियमनाच्या साधनांची जाण नसणे हे आहे. ही जाण नसणे आता भरपूर कमी झाले असावे.
तुम्ही हिंदू आणि इतर असा उल्लेख केलेला आहे. त्यातील इतरांमध्ये ख्रिश्चन, शीख, बौद्ध, जैन व निरीश्वरवादी याची टक्केवारी वाढल्याचे फारसे माहित नाही. राहिले मुस्लिम तुमचा रोख त्यांच्यावर दिसतो. त्यांच्यातील गरीबीचे प्रमाण जास्त आहे हे देखील त्यांच्या जनगणनेतील मामुली वाढीव टक्केवारीचे रहस्य असू शकेल. हल्लीची एकच जनगणना धर्माधारित झाली. ती नियमीत पणे झाली नाही. दुसरीकडून आलेले निर्वासित, धर्मपरिवर्तन करणारे, आयुर्मान वाढणे (लाइफ एक्स्पेटंसी) असा कुठलाच अभ्यास (धर्मनिहाय) मला आढळला नाही. संतती जास्त होत आहे का यास 'नेट रिप्रॉडक्शन रेट' ही महत्वाची विदा आहे. म्हणजे एका स्त्रीस किती मुले होतात हे नेट रिप्रॉडक्शन रेट दर्शवत असतो. दोन हून अधिक मुले झाली की नेट रिप्रॉडक्शन रेट हा लोकसंख्या वाढीकडे बोट दाखवतो. भारतात हळू हळू तो दोन खाली गेला आहे. याचा अर्थ लोकसंख्यावाढ ही आयुर्मान वाढल्याने होत आहे.
जर ती एखाद्या संकेत स्थळावर झाली असेल तर दुवा देऊ शकाल काय
>> तुम्ही लिहिलेल्या मुद्यांवर भरपूर चर्चा इतरत्र झालेली पाहिली आहे.
जर ती एखाद्या संकेत स्थळावर झाली असेल तर दुवा देऊ शकाल काय
प्रमोद सहस्रबुद्धे [25 Jul 2010 रोजी 03:13 वा.]
२००१ सालच्या जनगणने नंतर ही चर्चा झाली होती एवढे आठवते. मला असा वेगळा दुवा दिसला नाही. गुगलून बघितले तर भरपूर लेख आढळले. मी लिहिले ते लिहिणारा लेख आढळला नाही. (बाजुचे विरुद्ध). तुम्हीही बघू शकता.
.हिंदू लोकांचा घटता टक्का.
श्री सज्जन यांच्यासारखे विचार करणारे लोक (मग ते कोणत्याही धर्माचे असोत) भारतात आहेत हे खरे या देशाचे दुर्दैव आहे. जेंव्हा केंव्हा या मंडळींच्या मनात ज्ञानाचा प्रकाश पडून त्यांच्या मनातला अंधार दूर होईल तो दिन भारताच्या दृष्टीने खरा सुदिन असेल असे मी मानतो.
आपली काहीतरी गल्लत होते आहे,
आपली काहीतरी गल्लत होते आहे,
हे माझे विचार नसून माझे निरीक्षण आहे,
आपल्याला जर खरच अशी परिस्थिती बघायची असेल तर मालेगाव ( महाराष्ट्रतले मिनी पाकिस्तान ) किंवा मोमिनपुरा (पुण्यातले मिनी पाकिस्तान ) येथे एखादी चक्कर मारून यावी.आणि त्यांची होणारी अरेरावी प्रत्यक्ष अनुभवावी.
जर माझे निरीक्षण व (तुमच्या म्हणण्याप्रमाणे) माझे विचार जर खरेच चुकीचे असतील तर मला तर आनंदच होईल.
मला हिंदू , मराठी याचा अभिमान जेवढा आहे त्यापेक्षा किती तरी जास्त भारतीय होण्याचा अभिमान जास्त आहे, पण भारतीय होण्याच्या अभिमानापुढे मी हिंदू ,मराठी च्या अभिमानाचा बळी देऊ इच्छित नाही.
खाली दिलेल्या एक प्रतिसादाप्रमाणे बरेचसे लोक आता छोटे कुटुंब सुखी कुटुंब ह्यात धन्यता मानतात, जर हे खरेच असेल तर सरकार कायदा करायला का धजावत नाहीये
माझे तर म्हणणे आहे कि दोन् अपत्यांचाच कायदा करावा, तोच ह्या सर्वांवर ठाम उपाय असेल
पन हा कायदा केल्याने कोण दुखावले जाणार ते जगजाहीर आहे, आणि त्यांच्याच मतांचा गठ्ठा सरकारला सोडायचा नाहीये.
अवांतर : मनात ज्ञानाचा प्रकाश पाडण्यासाठीच तर हे सर्व उहापोह करत आहे. आपल्या सारख्या विचारवंतांनी जर एखादे विचार हे प्रतिसादांनी, विचारांनी खोडून काढले तर प्रकाशही पडेल आणि त्याचा आनंद सुद्धा होईल.
एकतर सर्वांसाठी सारखा ठाम कायदा असावा (जेणेकरून निदान सद्य परीस्थित असलेली हिंदूंची टक्केवारी कायम राहील), नाहीतर १-२ अपत्ये असण्याच्या फसव्या जाहिरातीच्या मागे लागून कोणता निर्णय घेऊ नये.
हे निरिक्षण आपण कोठे कधी व कसे केले हे कृपया विशद करावे.
अनुनय आणि मताचा गठ्ठा
प्रतीक देसाई [26 Jul 2010 रोजी 10:17 वा.]
>>> पन हा कायदा केल्याने कोण दुखावले जाणार ते जगजाहीर आहे, आणि त्यांच्याच मतांचा गठ्ठा सरकारला सोडायचा नाहीये. <<<
असा 'मताचा गठ्ठा' न सोडण्याचे राजकारण फक्त सध्याचेच सरकार करते असे धागाकर्त्यांना सुचवायचे आहे काय सत्तास्थानी येणारा प्रत्येक घटक मताचे द्रोण शोधतच असतो. भाजपने पूर्ण ५ वर्षे या देशावर राज्य केले पण कुठेही आणि केव्हाही मुस्लीमविरोधी धोरण राबविल्याचे दिसत नाही. द्विभार्या प्रतिबंधक कायदा, दोनच अपत्ये, अल्पसंख्याक दर्जा रद्द करणे, राखीव जागा हटविणे, आदी कित्येक बाबी त्यांना करत्या आल्या नसत्या का सत्तास्थानी येणारा प्रत्येक घटक मताचे द्रोण शोधतच असतो. भाजपने पूर्ण ५ वर्षे या देशावर राज्य केले पण कुठेही आणि केव्हाही मुस्लीमविरोधी धोरण राबविल्याचे दिसत नाही. द्विभार्या प्रतिबंधक कायदा, दोनच अपत्ये, अल्पसंख्याक दर्जा रद्द करणे, राखीव जागा हटविणे, आदी कित्येक बाबी त्यांना करत्या आल्या नसत्या का उलटपक्षी ते सरकार आपल्या पक्षाचा चेहरा अधिक चांगला व निधर्मी दिसावा म्हणून "प्रेस स्पोक्समन्" म्हणून त्यांच्यातील एका मुस्लिम नेत्यालाच पुढे करीत होती ना
ते तर राहु दे, पण २००५ मध्ये मा.लालकृष्ण अडवाणीसारख्या पंतप्रधानाच्या शर्यतीतील नेत्याने पाकिस्तानात जावून जिनांच्या कबरीवर चादर घालण्यामागे काय प्रयोजन होते येथील मताच्या त्या गठ्ठ्यासाठीच ना
सर्व प्रतिक्रिया देण्यार्यांचे हार्दिक आभार.
माझी मते त्यांनी सुद्धा ते करायला हवे होते. त्यांनी केलं नाही म्हणून ते कोणीही करूच नये असे नाही.
>> सत्तास्थानी येणारा प्रत्येक घटक मताचे द्रोण शोधतच असतो.
हे १०० टक्के मान्य.
माझ्या लेखाचा मूळ उद्देश हाच आहे कि सरकारला असा कायदा करण्यासाठी आपण काहीतरी केले पाहिजे. जेणेकरून लोकसंख्या वाढीला आळा बसेल (हा खरा प्रथम फायदा ) आणि सर्व धर्मांची टक्केवारी जशी आहे तशीच राहील (हा दुय्यम म्हणा हवंतर.).
बाकी मला कॉंग्रेस आणि भाजप ह्यांच्यात कोण चूक आणि कोण बरोबर ह्या मध्ये अजिबात रस नाही.
जे कोणी सरकार आहे त्यांच्यावर कश्या प्रकारे ( अर्थात : प्रेमाने ) दबाव टाकता येईल ह्याच्या विचार झाला तर मी हि चर्चा पूर्णत्वास गेली असे समजेल.
आणि जर हे विचार पटले तर नक्की माझे आप्त, मित्र, आजू बाजूचे लोक ह्यां पर्यंत हे विचार पोहोचवता येतील.
एका प्रतिक्रिये द्वारे हि चर्चा अगोदर झालेली असलेली समजले. पण लेखकाला दुवा देता आला नाही. असो.
मी उपक्रमावर नवीन आहे. (त्यामुळे कृपया नवा गाडी नवा राज असे समजू.)
विचार हे सदा सर्वदा येताच राहणार. जर भविष्यात माझ्या पुढे दुसरे कोणी हे विचार मांडले तर मी नक्की ह्या चर्चेचा दुवा देऊ शकेन.
(संकेत स्थळ हे त्याच साठी असावेत
जेणेकरून चर्चा अधिकच सुलभ होईल.
ज्या प्रमाणे निवडक लेखक यांचे लेख, कादंबर्या, हे जसे माहिती खजिन्याची भंडारे आहेत त्यात पुढे भविष्यात संकेतस्थळ ह्याची सुद्धा भर पडणार हे नक्की.
बाकी सर्व प्रतिक्रिया देण्यार्यांचे हार्दिक आभार.
सज्जन हे दुर्जन आहेत,
सज्जन हे दुर्जन आहेत,
सर्व तथाकथित जमातीतले लोक हे सज्जन आहेत,
सर्व अतिरेकी ऋषी मुनी आहेत, कसाब तर देव आहे, पाकिस्तान स्वर्ग आहे, सरकार ब्रम्हदेव आहे.
एवढे बोलून मी माझे दोन शब्द संपवितो
जय कसाब, जय अजमल
हे डोकं थंड ठेऊन विचार करा.
हे वाचा, आणि डोकं थंड ठेऊन विचार करा.
नितिन थत्ते [21 Aug 2010 रोजी 05:23 वा.]
हल्ली सज्जन, गांधीवादी असे आयडी घेऊन द्वेषमूलक लेखन करण्याची फ्याशन आलेली आहे काय
(कॅरॅक्टर काऊंटर स्टिल हॅज द बग, सो आय डोण्ट हॅव टु राईट धिस वे)
प्रकाश घाटपांडे [25 Jul 2010 रोजी 03:33 वा.]
आजची गरज आहे निधर्मी लोकांचा टक्का वाढण्याची. हा जस जसा वाढेल तस तशी धार्मिक तेढ कमी होउन अशा चर्चांची गरज भासणार नाही. आंतर जातीय , आंतर् धर्मीय विवाह जसे वाढतील तसे हे अभिनिवेश कमी होतील. जात धर्म कुठला लिहायचा असा प्रश्न पडणार्‍यांना जेव्हा निधर्मी असा पर्याय शासकीय कागदपत्रात येईल तेव्हा हे जातीपाती धर्माच राजकारण कमी व्ह्यायला वेगाने सुरवात होईल.
माणुसकी धर्माचा टक्का वाढवा.
प्रतीक देसाई [25 Jul 2010 रोजी 04:07 वा.]
>>> जात धर्म कुठला लिहायचा असा प्रश्न पडणार्‍यांना जेव्हा निधर्मी असा पर्याय शासकीय कागदपत्रात येईल तेव्हा हे जातीपाती धर्माच राजकारण कमी व्ह्यायला वेगाने सुरवात होईल. <<<
 श्री. प्रकाशरावांनी मांडलेला असा विचार सर्वच पातळीवर सर्वांनी (त्यातही विशेषतः आपल्या "महान हिंदुधर्मियांनी") केला तर लोभी आणि संधीसाधू राजकारण्यांना आपल्या प्रांगणात प्रवेश करता येणार नाही. २१ व्या शतकातदेखील, दुर्दैवाने अत्यंत सुशिक्षित समजल्या जाणार्‍या गटाकडून जातीच्या नावाने अभिव्यक्तीचा जो तमाशा केला गेला (उदा. अलिकडचा काही संस्थाळावर 'शिवाजी महाराज' या पवित्र नावाखाली ब्राह्मण-मराठा सदस्यांनी घातलेला धिंगाणा) तो नि:संदेह घृणास्पद होता.
विशेषतः हिंदूंनी निधर्मी व्हावे असे म्हणायचे प्रयोजन
>>> त्यातही विशेषतः आपल्या "महान हिंदुधर्मियांनी"
हे विधान, विशेषत: हिंदूंना लावायचे प्रयोजन समजले नाही. हिंदू लोकच आपल्या धर्माचा दुराभिमान बाळगतात; त्यामुळे विशेषत: त्यांनी निधर्मी होणे जास्त गरजेचे आहे असा काहीसा भाव यात निघतो आहे. स्वत:च्या धर्माचा कमीत कमी अभिमान बाळगणारे, कमीत कमी धर्मप्रसार करणारे लोक हिंदूच असावेत असे वाटते. (रेफेरन्सेस किंवा विदा विचारू नये, माझ्याकडे याचा कुठलाही विदा नाही. म्हणूनच 'असे वाटते' असं मी म्हणलंय)
बाकी टक्केवारी कमी झाली तर ज्यांची मेजॉरिटी आहे त्यातल्या काही लोकांना त्याबद्दल चिंता वाटणे स्वाभाविक आहे. आज अमेरिकेत श्वेतवर्णीयांचे प्रमाण ६६% आहे. ते कमीकमी होत जाऊन २०४२ साली ४६ टक्क्यांवर येईल असा अंदाज आहे. श्वेतवर्णीयांचे प्रमाण ५०% पेक्षा कमी व्हायला २०५० साल उजाडेल असा आधीचा अंदाज होता. आता ते लवकर होईल असा नवीन अंदाज आहे. त्यामुळे काही कॉन्झर्वेटिव श्वेतवर्णीयांना चिंता वाटणे स्वाभाविक आहे. असे बदल नुसते आकडेवारीतले किंवा कागदोपत्री नसतात. तुमच्या संपूर्ण राहणीमानावर, जीवन जगायच्या पद्धतीवर त्याचा प्रभाव पडत जातो. काही जणांना असे बदल झेपतात असे नाही. भारतात जी गोष्ट जात किंवा धर्माची तीच गोष्ट अमेरिकेत रेसची (मराठी शब्द
अर्थात भारतात हिंदू अल्पसंख्य होतील असे वाटत नाही. २००१ च्या जनगणनेप्रमाणे भारतात हिंदूंची संख्या ८०.५% टक्के होती. आता किती आहे हे थोड्या दिवसांत कळेलच. बरीच वर्षे ही टक्केवारी साधारण तेव्हढीच आहे असे वाटते. शाळेत असताना ही ७९% किंवा ८३% वाचल्याचे आठवते.
२ किंवा ३ मुलांबद्दल बोलायचे झाले तर शिक्षणामुळेच हे प्रमाण कमी होत जाते यात तथ्य आहे. मुलांचे व्यवस्थित संगोपन करायची परिस्थिती नसताना जास्त मुले होणे हा स्वतःवर आणि पर्यायाने समाजावर बोजा आहे (मग तो माणूस कुठल्याही जाती-धर्माचा असो). शिक्षणाचा प्रसार वाढवणे हा याच्यावरच दूरगामी उपाय आहे याच्याशी सहमत.
अवांतरः निधर्मी होणे ही थिअरेटिकल गोष्ट आहे का मनुष्य हा उत्सवप्रिय प्राणी आहे. सर्व जगभर उत्सव हे धार्मिक बाबींभोवती गुंफलेले आहेत. खरेदी-विक्रीच्या, पर्यटनाच्या (थोडक्यात इकॉनॉमीच्या) प्रचंड आर्थिक उलाढाली या उत्सवांमध्ये केल्या जातात. लोक निधर्मी व्हायला लागले तर अर्थव्यवस्थेवर किती परिणाम होतील
प्रतीक देसाई [25 Jul 2010 रोजी 03:39 वा.]
>>> तुम्ही हिंदू आणि इतर असा उल्लेख केलेला आहे. त्यातील इतरांमध्ये ख्रिश्चन, शीख, बौद्ध, जैन व निरीश्वरवादी याची टक्केवारी वाढल्याचे फारसे माहित नाही. <<<
आज तारखेस देशपातळीवर जनगणनेचे काम प्रगतीपूर्वक चालू आहे आणि ज्यावेळी ते पूर्ण होईल त्यावेळी अनेक बाबींसमवेत धर्म-जातीनिहाय टक्केवारी प्रसिद्ध होईलच, पण तरीही उपलब्ध शासकीय आकडेवारीनुसार सध्या ८१.४% हिंदू आणि १२.२% मुस्लिम या देशात असून उरलेल्या ७ टक्क्यात अन्य सर्व धर्म-जाती यांचा समावेश झाला आहे. १९५० पासून या आकडेवारीत लक्षणीय असा फरक कधीच झालेला नाही. त्यामुळे 'हम दो हमारे दो' या घोषणेमुळे टक्केवारीच्या तक्त्यात 'चिंताजनक' फरक पडेल असे मानण्याचे काहीएक कारण नाही. शिवाय ही घोषणा झाली म्हणजे प्रत्येक हिंदू कुटुंब प्रमुख ती तातडीने अंमलात आणत गेला आहे असेही चित्र दिसत नाही. फक्त शहरात आणि शिक्षित कुटुंबाला मर्यादितपणाचे महत्व कळाले आहे हे मात्र मान्य केलेच पाहिजे. पण इथेही सुशिक्षित मुसलमान नागरिकाने या घोषणेची अंमलबजावणी केलेली दिसली आहे. कोल्हापुरातील मुस्लिमांची संख्या चांगलीच आहे (....आणि ते इथल्या मातीत असे काही मिसळून गेले आहेत की, दोन सख्खे भाऊदेखील आपसात मराठीमध्ये संवाद करत असतात, असो, हा विषय वेगळा आहे....). कॉलेजमध्ये माझ्या गटात चार मुस्लिम मित्र होते व त्यातील फक्त एकाच कुटंबात तीन मुले होती तर इतर तिन्ही घरे "हम दो हमारे दो" या तत्वाचा पाठपुरावा करणारी होती ~~ विशेष म्हणजे यातील एक कुटुंबप्रमुख बस कंडक्टर आहेत.
थोडक्यात आर्थिक परिस्थितीचा रेटा काय असतो हे सर्वानाच कळून चुकले असल्याने शासन सांगो वा ना सांगो, कुटुंबाचा आकार मर्यादित ठेवण्याकडे सर्वांचाच कल आहे. आणि ही तर सुरुवात आहे, त्यामुळे काही राजकीय संघटना दरदिनी ओरडत असतात म्हणून त्या टक्केवारीचा बागुलबुवा करून काळजी करू नये.
नितिन थत्ते [26 Jul 2010 रोजी 06:53 वा.]
णवी ष्टोरी सांगा बुवा आता. ही हम दो हमारे दो आणि हम पाच हमारे पचिस वाली ष्टोरी आता ३०-४० वर्ष जुणी झाली. ती चुकीची असल्याचे सिद्ध होऊनही २० एक वर्ष झाली.
मधे 'लव जिहाद' म्हणून ष्टोरी आली होती ती णवी होती.
(नाऊ आय डोंट हॅव टु राईट धिस वे)
संपूर्ण भारतासाठीच कुटुंबनियोजन गरजेचे...
हिंदूंची टक्केवारी कमी होते, की इतरांची वाढते यापेक्षाही अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे संपूर्ण भारतालाच कुटुंबनियोजन सक्तीचे आणि गरजेचे आहे. आजच आपली लोकसंख्या १२० कोटी झाली आहे. वर्ष २०२५ मध्ये तिने चीनच्या लोकसंख्येला मागे टाकलेले असेल. चीनचा भूभाग आणि भारताचा भूभाग लक्षात घेता भारतात लोकसंख्येची घनता खूपच अधिक असेल. याचा ताण अन्नधान्य पुरवठा आणि नैसर्गिक साधनसंपतीच्या वापरावर येणारच आहे.
कुटूंबनियोजनाचे महत्त्व समर्थ रामदासांसारख्या संतानेही ३०० वर्षांपूर्वी ओळखून दासबोधातून समाज प्रबोधन केले होते.
ते म्हणतात. 'लेकुरे उदंड जाहली, तो ते लक्ष्मी लयास गेली'
ज्या घरात पोरवडा त्या घरात दारिद्र्य, हे उघड आहे. पण भारताने याचे महत्त्व कधी लक्षात घेतले नाही. महात्मा गांधींसारख्या नेत्यालाही या विषयाचे गांभीर्य उमगले नाही. किर्लोस्करांनी यांत्रिक चरखा तयार केला होता. त्याचे प्रात्यक्षिक महात्मा गांधींपुढे दाखवण्यास ते गेले. गांधीजींना यंत्राने सूत कातणे मान्य नव्हते. औद्योगीकरणापेक्षा त्यांचा भर स्वावलंबनाकडे होता. त्यामुळेच त्यांनी पारंपरिक लाकडी चरखा पसंत केला. यांत्रिक चरख्याची कल्पना बापूंच्या गळी उतरत नाही हे दिसल्यावर किर्लोस्करांनी मग कुटुंबनियोजन या विषयावर चर्चेला सुरवात केली. तेव्हा गांधीजींनी चर्चा आटोपती घेतली आणि किर्लोस्करांना निरोप दिला. (ही कथा मी खूप काळाआधी वाचली होती त्यामुळे तपशिलांपेक्षा त्याचा निष्कर्ष लक्षात राहिला आहे. त्रुटी राहिली असल्यास चू. भू. दे. घे.)
स्वातंत्र्यानंतर पहिल्या आरोग्यमंत्री राजकुमारी अमृतकौर या तर महिला असून त्यांनाही हा विषय किती महत्त्वाचा आहे, हे न कळणे, हे खरे दुर्दैव. बायकांचे अनारोग्य, शारीरिक दुर्बलता व मृत्यू यांचा आणि तिच्यावर दर दोन-तीन वर्षांनी लादल्या जाणार्‍या बाळंतपणांचा जवळचा संबंध असतो, हे का नाही समजून घेतले गेले
कुटूंबनियोजनाचा पुरस्कार करणार्‍या डॉ. र. धों. कर्व्यांसारख्या द्रष्ट्यालाही सामाजिक कुचेष्टेला तोंड द्यावे लागले.
नरसिंह राव, लालूप्रसाद यादव यांसारखे पोरवडा असणारे लोक आपले नेते होतात, ही शरमेची बाब आहे.


बीजेपीची १५ वर्षांपासूनची मक्तेदारी संपवण्यासाठी मध्यप्रदेशमध्ये 'महायुती' | Pune News Express | Pimpri Chinchwad News Portal

वाहनांची तोडफोड, घरावर दगडफेक करणाऱ्या गुंडाचा जमावाकडून खून
मुंबईतील ड्रग माफियांना दुबईत “नो एंट्री”
तो बलात्कार नव्हे, सहमतीचा शरीरसंबंध; ३० वर्षांनी आरोपीची मुक्तता
मुंबई: दिल्लीला जाणाऱ्या एअर इंडियाच्या विमानातून एअर होस्टेस पडलीv
मस्जिद बंदरजवळ रेल्वे रुळाला तडे, हार्बर मार्गावरील वाहतूक विस्कळीत
शिवरायांच्या महाराष्ट्राच्या अधोगतीची सुरुवात, शिवसेनेची फडणवीसांवर टीका
 तोकड्या कपड्यांमुळे विद्यार्थिनीस केले नग्न, एसएनडीटीमधील घटना
उत्तरेतील २५ जागांची दक्षिणेत भरपाई
‘रिलायन्स’च्या वीजग्राहकांवर २ हजार कोटींचा भुर्दंड
लैंगिक गैरवर्तनाचे आरोप झालेल्या कलंकितांसोबत काम करणार नाही
Home breaking-news बीजेपीची १५ वर्षांपासूनची मक्तेदारी संपवण्यासाठी मध्यप्रदेशमध्ये ‘महायुती’
बीजेपीची १५ वर्षांपासूनची मक्तेदारी संपवण्यासाठी मध्यप्रदेशमध्ये ‘महायुती’
मध्यप्रदेशमध्ये मागील १५ वर्षांपासून भारतीय जनता पार्टी( बीजेपी) सत्तेत आहे. यामधील जवळजवळ १२ वर्षे शिवराज सिंग चौहान मध्यपरदेशचे मुख्यमंत्री राहिले आहे. आगामी विधानसभा निवडणुका जवळ येत असल्याने भारतीय जनता पार्टीला राज्यात सत्तेतून घालवण्यासाठी उर्वरित सर्व मुख्यपक्ष एकत्र येण्याचा विचार करत आहेत. या महायुतीची प्रक्रिया आणि कार्यकारणी ठरवण्यासाठी झालेल्या बैठकीत सर्व विरोधी पक्षांनी बीजेपीला सत्तेतून बाहेर कण्याचा संकल्प केला.
मध्यप्रदेशमध्ये तीन महिन्यानंतर विधानसभेच्या निवडणुका होणार आहेत. त्याचबरोबर लोकसभा निवडणुकांसाठी भारतीय जनता पार्टीच्या विरोधी पक्षांनी हालचाली सुरु केल्या आहेत. त्याच्या धर्तीवर रविवारी राजधानी दिल्ली येथे आठ पक्षांनी मिळून मध्यप्रदेश राज्यातून भारतीय जनता पार्टीला सत्तेतून बाहेर करण्यासाठी संपूर्ण विरोधीपक्ष एकतेसाठी ‘महायुती’ बनवली आहे.
या महायुतीमध्ये काँग्रेसला देखील सामील करण्यात आले आहे. लोकक्रांती अभियानचे संयोजक गोविंद यादव यांनी सांगितले की, संवैधानिक लोकशाही वाचवण्यासाठी मध्यप्रदेशमध्ये होत असलेल्या आगामी विधानसभा निवडणुका आणि लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजप विरोधी महायुती स्थापन करण्यासाठी रविवारी ही बैठक झाली. या बैठकीत सर्व गैर भाजप पक्षांनी संवैधानिक लोकशाही वाचवण्यासाठी विरोधी पक्षांच्या एकतेसाठी सहमती दर्शवली आणि मध्यप्रदेशातून भाजप सरकारला हटवण्याचा संकल्प केला.
8 सुरक्षाकर्मींच्या रायफल्स पळवून एसपीओ बनला दहशतवादी
विमानात बिघाड झाल्याने इर्मजन्सी लॅंडिंग
वाहनांची तोडफोड, घरावर दगडफेक करणाऱ्या गुंडाचा जमावाकडून खून
मुंबईतील ड्रग माफियांना दुबईत “नो एंट्री”
तो बलात्कार नव्हे, सहमतीचा शरीरसंबंध; ३० वर्षांनी आरोपीची मुक्तता
वाहनांची तोडफोड, घरावर दगडफेक करणाऱ्या गुंडाचा जमावाकडून खून
मुंबईतील ड्रग माफियांना दुबईत “नो एंट्री”
तो बलात्कार नव्हे, सहमतीचा शरीरसंबंध; ३० वर्षांनी आरोपीची मुक्तता
मुंबई: दिल्लीला जाणाऱ्या एअर इंडियाच्या विमानातून एअर होस्टेस पडलीv
पिंपरी-चिंचवडमध्ये भाजप पारदर्शी आहे का
पहिले ‘सिझेरियन’ झालेल्या महिलेची पिंपरी-चिंचवडमध्ये नैसर्गिक प्रसुती
मार्केट यार्डात आंबा महोत्सव
निगडी येथे 11 फेब्रुवारीला रनेथॉन ऑफ होप 2018 अर्ध मॅरेथॉन स्पर्धा
महेश मांजरेकरांकडून मुऱ्हे याचे कौतुक
शाळेची जागा पोलीस स्टेशनला देण्यास नगरसेवक साने यांचा विरोध
punenewsexpress.in हे पुणे आणि पिंपरी- चिंचवडमधील लोकप्रिय आणि विश्वासार्ह ‘न्यूज पोर्टल’ आहे. स्थानिक बातम्यांसह राज्य, देश-विदेश, क्रीडा, सांस्कृतिक, शैक्षणिक क्षेत्रातील ठळक घडामोडी सर्वसामान्य वाचकांपर्यंत नि:पक्षपणे पोहोचविण्याचा आमचा संकल्प आहे. प्रसारमाध्यमांच्या स्पर्धेत निर्भिड पत्रकारिता कायम ठेवणे, हाच आमचा ध्यास आहे.
पुणे न्यूज एक्सप्रेस, पुणे.
एक्सप्रेस मीडिया इंटरप्राईजेस, कमल रेसिडेन्सी, खंडोबा मंदिराजवळ, सुखसागरनगर, कात्रज, पुणे-४६.


wrestling women कुस्तीतील रागिणी | eSakal

सोमवार, 7 नोव्हेंबर 2016
सिंगापुरातील आशियाई हॉकी स्पर्धेतील भारत आणि चीन महिला संघातील अंतिम सामन्याकडे साऱ्यांचे लक्ष लागले असतानाच शनिवारी कुस्तीत कोल्हापूरच्या रेश्‍मा अनिल मानेने सुवर्णपदकावर, तर बीडच्या सोनाली महादेव तोडकरने रौप्यपदकावर आपले नाव कोरले. भारतीय महिला हॉकी संघानेही पारंपरिक प्रतिस्पर्धी चीनला धूळ चारत अभिमानाने तिरंगा फडकवला. एकीकडे राष्ट्रीय खेळात रणरागिणींनी मारलेल्या बाजीचा आनंदोत्सव देशभरात सुरू झाला आणि त्याचवेळी रांगड्या मातीतील महाराष्ट्रात रेश्‍मा आणि सोनालीच्या यशाने दुसऱ्यांदा दिवाळी साजरी झाली.
सिंगापुरातील आशियाई हॉकी स्पर्धेतील भारत आणि चीन महिला संघातील अंतिम सामन्याकडे साऱ्यांचे लक्ष लागले असतानाच शनिवारी कुस्तीत कोल्हापूरच्या रेश्‍मा अनिल मानेने सुवर्णपदकावर, तर बीडच्या सोनाली महादेव तोडकरने रौप्यपदकावर आपले नाव कोरले. भारतीय महिला हॉकी संघानेही पारंपरिक प्रतिस्पर्धी चीनला धूळ चारत अभिमानाने तिरंगा फडकवला. एकीकडे राष्ट्रीय खेळात रणरागिणींनी मारलेल्या बाजीचा आनंदोत्सव देशभरात सुरू झाला आणि त्याचवेळी रांगड्या मातीतील महाराष्ट्रात रेश्‍मा आणि सोनालीच्या यशाने दुसऱ्यांदा दिवाळी साजरी झाली.
उत्तर प्रदेश येथे नुकत्याच झालेल्या महिलांच्या राष्ट्रीय कुस्ती स्पर्धेत महाराष्ट्राला पहिले सुवर्णपदक मिळवून देणाऱ्या रेश्‍माने आपला धडाका सिंगापूरमध्येही कायम ठेवला. स्पर्धेतील ६३ किलो गटात अंतिम सामन्यात तिने भारताच्याच गार्गी यादवला ढाक डावावर चितपट करून अवघ्या अकरा सेकंदांत सुवर्णपदकावर नाव कोरले. रेश्‍मा कोल्हापुरातील राष्ट्रकुल सुवर्णपदक विजेते राम सारंग यांच्या मार्गदर्शनाखाली घडते आहे. राम सारंग यांनीही १९८२ मध्ये भारताला सुवर्णपदक मिळवून दिले होते.
त्यानंतर ३४ वर्षांनंतर रेश्‍माने सुवर्णपदक खेचून आणले. ५८ किलो वजनी गटात सोनाली अंतिम फेरीत भारताच्याच मंजूकडून पराभूत झाली. त्यामुळे तिला रौप्यपदकावर समाधान मानावे लागले. उत्तर प्रदेशातील राष्ट्रीय कुस्ती स्पर्धेतही तिने रौप्यपदक मिळवले होते. रेश्‍मा करवीर तालुक्‍यातील वडणगे गावची, तर सोनाली बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्‍यातील मंगरूळ गावची. या दोन्हीही रणरागिणी ग्रामीण भागातल्या सर्वसामान्य शेतकरी कुटुंबातल्या. तिसरी-चौथीपासूनच त्या तालमीत घाम गाळू लागल्या.
रेश्‍माच्या वडिलांनी तर घराशेजारी खास तिच्या सरावासाठी तालीम बांधली. राज्य-राष्ट्रीय पातळीपर्यंतचा खर्च कसाबसा त्यांच्या कुटुंबांना शक्‍य होता. मात्र, पुढे देशाबाहेरच्या स्पर्धा करायच्या म्हंटलं की, आर्थिक घडी बसेना. मग समाजातील विविध घटकांनीच त्यांना पाठबळ दिले आणि या दोन्ही रणरागिणींनी पदके खेचून आणत साऱ्यांचा विश्‍वास सार्थ ठरवला. ‘आमच्या पोरींनी देशाचं नाव उंचावलं’, असे ते ताठ मानेने सांगतानाच आता पुढे ऑलिंपिकचे ध्येय गाठायचे असल्याचा विश्‍वासही व्यक्त करतात.
श्रावणबाळ योजनेचे मानधन वाटप करा अन्यथा आंदोलन
वाशी : श्रावणबाळ संजय गांधी निराधार आदि योजनेच्या वयोवृद्ध नागरीकांचे रोखुन धरलेले मानधन दिवाळी सणासाठी सात दिवसात जिल्हा मध्यवर्ती...
सोलापूर : राज्यातील 172 तालुक्‍यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. या तालुक्‍यातील अनेक गावे वेगवेगळ्या धरणाच्या...
बेळगावातील दुर्गामाता दौडमध्ये जवानांची उपस्थिती
बेळगाव - नवरात्रीमध्ये देश प्रेमाचे धडे देत शहर परिसरात चैतन्य निर्माण करणाऱ्या दुर्गामाता दौडमध्ये सोमवारी मराठा लाइट इंन्फट्रीचे जवान सहभागी...
स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत गाव हागणदारीमुक्‍त करण्यासाठी वैयक्‍तिक शौचालय उभारणीचे काम करण्यात आले. "बेसलाईन सर्व्हे'नुसार जिल्ह्यासाठी मिळालेले...
हंगामी भाडेवाढीत "शिवशाही'चा प्रवास स्वस्त
जळगाव ः "एसटी' महामंडळाने गेल्या काही वर्षांपासून दिवाळीच्या गर्दीच्या हंगामासाठी भाडेवाढ करण्याचे नियोजन सुरू केले आहे. यातच यंदा इंधनाची सातत्याने...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.