पुन्हा एकदा जोशीपुराण: फुलपाखरांचे उद्यान

नमस्कार, मी शेखर जोशी. माझ्या पुन्हा एकदा जोशीपुराण या नव्या ब्लॉगवर आपल्या सर्वांचे स्वागत.दररोज नवीन लेखन करण्याचा किंवा वाचनात आलेली माहिती येथे देण्याचा माझा प्रयत्न असेल.आपल्याला ते आवडले किंवा आवडले नाही तरी आवर्जून कळवा.
अमरावतीपासून सात किलोमीटर अंतरावर अमरावती - मार्डी मार्गावर हे फुलपाखरु उद्यान तयार करण्यात आले आहे. राज्य शासनाच्या महान्यूज या संकेतस्थळावरील फर्स्ट पर्सन या सदरात याविषयी माहिती देण्यात आली आहे. अनिल गडेकर यांनी हा लेख लिहिला आहे. आज महान्यूजच्या सौजन्याने त्याविषयी...
विविध जातीची मनमोहक रंगातील फुलपाखरे स्वच्छंद विहार करीत आहेत हे दृश्य वाढत्या शहरीकरणामुळे दिसेनासे झाले आहे. या शहरीकरणाचा परिणाम म्हणजे निसगाचे पशुपक्ष्यांचे धोक्यात आलले आरोग्य आहे. ही बाब हेरून सामाजिक वनीकरण विभागाने मासोद येथे निसर्ग शिक्षण वनउद्यान केद्रात फुलपाखरू उद्यान साकारले आहे. या उद्यानाला भेट देण्याचे अनेक दिवसांपासून मनात होते पण संधी मिळत नव्हती. त्यादिवशी अगदी निश्चय केला त्यामुळेच निर्सगाच्या या अमुल्य किमयागारीची ओळख झाली.
या फुलपाखरू उद्यानात कॉमन लेपर्ड, लाईम बटरफ्लाय, टानी कोस्टर, बॅरीनेट, डॅनाईड, एगफ्लाय कॉमन सेलर, कॉमन जेईबल, पी. डब्लू, कॉमन रोझ, ब्ल्यू पॅन्सी, स्ट्राईप्ड टायगर, कॉमन इंडियन क्रो, कॉमन इव्हिनिंग ब्राऊन, कॉमन ग्रास, यलो लेमन पॅन्सी, क्रिमसन टिप या जातीची फुलपाखरे आढळतात. या उद्यानाची विशेषत: म्हणजे कारगील युध्दात शहीद झालेल्या विरांची स्मृती जपण्यासाठी कारगील स्मृतीवन साकारण्यात आले आहे.
१८ हेक्टर परिसरात निसर्ग शिक्षण व वनउद्यान केद्र साकारण्यात आले आहे. टेकडीच्या विस्तिर्ण परिसर आणि निसर्गाच्या मनमोहक छटा अशा वातावरणात येथे फुलपाखरू उद्यान साकारण्यात आले आहे. या उद्यानात फुलपाखरांच्या १८ जातीची नोंद आतापर्यत करण्यात आली आहे.
उद्यानात फुलपाखरांसाठी अनुकूल असणारी फुले व झाडे या उद्यानात लावली आहेत. उद्यानात फुलपाखरांसाठी छोटा विभागच सज्ज करण्यात आला आहे. फुलपाखरांच्या संरक्षणासाठी खास जाळी लावण्यात आली आहे.
फुलपाखराच्याच आकाराच्या या उद्यानात लावण्यात आलेली विविध फळझाडे लक्ष वेधून घेतल्याशिवाय राहत नाहीत. या उद्यानाला माजी राज्यपाल एस. सी. जमीर, केरळचे राज्यपाल रा.सू. गवई यांच्यासह मान्यवरांनी भेटी दिल्या. आणि येथे वृक्षारोपण केले. फुलपाखरू उद्यानाकडे ये-जा करण्यासाठी निसर्ग रस्ता तयार करण्यात आला आहे. या रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला लक्ष वेधून घेणारी फुलझाडे लावण्यात आली आहे. फुलपाखरांसाठी हे उद्यान पर्वणी ठरत आहेत.
पर्यावरण संवर्धनासाठी विविध जातीची रोपे या उद्यानात तयार करून माफक दरात ते नर्सरी व सामाजिक संस्थांना पुरविले जाते.
मासोद येथील स्मृती उद्यान अमरावतीपासून सात किलोमीटर अंतरावर अमरावती - मार्डी मार्गावर आहे. या उद्यानात निसर्ग निर्वाचन केद्र तसार करण्यात आले असून प्रशिक्षण भवन देखील आहे. येत्या काही महिन्यात वसतिगृह बांधून सनसेट टॉवर निर्माण केला जाणार आहे. उद्यानात असलेल्या विविध पक्षी व फुलझाडांची माहिती देण्यासाठी माहिती फलक लावण्यात आले आहे.
विविध वनांची निर्मीती करण्यावर सामाजिक वनिकरणावर भर असून विविध प्रजातीचे प्लॉट तयार करण्यात आले आहे. पर्यटकांना विविध फळझाडे, फुलपाखरे व पक्ष्यांची माहिती मिळावी याकरीता या उद्यानाची उभाणी करण्यात आली आहे. मात्र वर्षभर विविधरंगी फुलपाखरांचा संचार अनुभवाचा आस्वाद पर्यटकांनी अद्याप लुटलेला नाही. पावसाळा सुरू होताच मासोदच्या स्मृती उद्यानात हिरवळीचा बहर येणार आहे. मात्र उद्यानातील फुलपाखरांना पर्यटकांची प्रतीक्षा आहे.
(महाराष्ट्र राज्य शासनाच्या महान्यूज या संकेतस्थळावरील फर्स्ट पर्सन या सदरावरून साभार)
ब्लॉगला भेट देणारे आत्तापर्यंतचे वाचक
माझा ब्लॉग येथे जोडलेला आहे
असा मत्त पाऊस यावा
साकारतोय चित्पावन चरित्र कोश
निवडक न्यायालयीन निवाडे आता मराठीत
आता चातुर्मासातही विवाह मूहूर्त
इकडेही लक्ष असू द्या
गेल्या आठवड्यात भेट दिलेल्या वाचकांची संख्या
डाऊझिंग पद्धतीने जमिनीखालील पाण्याचा शोधi
मुंबईत सध्या पिण्याच्या पाण्याची समस्या मोठय़ा प्रमाणात जाणवत असून पाणी वाचविण्यासाठी महापालिका प्रशासन विविध उपाययोजना करत आहे. पाणीटंचाईवर ...
श्लोक गणेश-४ मोरया मोरया मी बाळ तान्हे
गणपतीचे अनेक श्लोक आणि स्तोत्रे प्रसिद्ध असून त्यापैकी ‘मोरया मोरया मी बाळ तान्हे’हा श्लोक आपल्या सर्वाच्या माहितीचा आहे. शाळेत प्रार्थना झा...
नर्मदा परिक्रमा एक अंतर्यात्रा
आज पुन्हा एकदा नर्मदे परिक्रमेविषयी. सुहास लिमये लिखित नर्मदे हर हर नर्मदे हे पुस्तक नुकतेच वाचनात आले. गेल्या काही महिन्यात नर्मदा परिक्रम...
माझ्या वाचनात नुकताच चैत्राली हा दिवाळी अंक आला. रमेश पाटील याचे संपादक असून गेली अठ्ठावीस वर्षे हा अंक प्रकाशित होत आहे. यंदाचा दिवाळी अंक...
आपल्या महाराष्ट्रात अनेक संत होऊन गेले. या सर्व संतांनी लोकांमध्ये भक्तीभाव निर्माण करण्याबरोबरच सामाजिक समरसतेचे मोठे काम केले. याच संतपरं...
कोणत्याही शुभकार्यासाठी अमावास्या ही तीथी वर्ज्य समजली जाते. शुभ-अशुभ यावर विश्वास असणारी मंडळी अमावास्येच्या दिवशी कोणतेही महत्वाचे काम किं...
बदलत्या काळाचा वेध घेत आणि नवनव्या मार्गाचा अवलंब करून मराठी पुस्तके आजच्या पिढीबरोबरच जुन्या पिढीतील साहित्यप्रेमी आणि दर्दी वाचकांपर्यंत प...
२९ वर्षात झाली ५१ वादळे
लैला, नीलम, बुलबुल, निलोफर, वरद/वरध ही नावे काही व्यक्तींची किंवा पक्ष्यांची नाहीत, तर बंगालचा उपसागर किंवा अरबी समुद्रात आगामी काळात तयार ह...
सूर्यनमस्कार हा एक सर्वांगसुंदर व्यायामप्रकार असून तो आपल्याकडे पूर्वापार चालत आलेला आहे. सध्याच्या धकाधकीच्या जीवनात व्यायामासाठी आपल्याला ...
आचार्य अत्रे यांचा मराठा आता डिव्हिडीवर
‘मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे’ या मागणीसाठी फार मोठा लढा देऊन आपल्याला आजचा महाराष्ट्र मिळाला आहे. भाषावार प्रांतरचनेनुसार देशाती...


मराठी कविता ( marathi kavita ) - Assal Marathi Kavita,Vinod, Maratha histry, marathi movie, marathi natak, Marathi prem kavita ani etar marathi sahityacha sangrah

इंग्रजीच्या नादापाई झाला मराठीचा डब्बा गोल
मराठी मानसा आता तरी तू
इंग्रजीच्या पेपरात होऊन जाते वर्ग सारा पास
मराठीचा पोरगा होतो मराठीत नापास…
प्रेम करतो तुझ्याशी म्हटले की
अन आय लव यु म्हटल्यावर मनात मारते उड्या…
झाली मॉम आणि बाप झाला आता डयाड
रेव्ह पार्टीत नाचून श्यान पोर झाली
भांडण करते बायको घरात बाबुला इंग्रजी शाळेत टाका
माणसापासून आहे खरा मराठी भाषेला धोका…
मराठी इसरत चालल शाळेतले
मराठी औक्सीजनवर अन चालू आहे इंग्रजीचे रक्षण…
तुकोबाची अभंगवाणी, आठवा मराठीचा गोडवा
मराठी माणसाचे नवीन वर्ष म्हणजे
सावध व्हा मित्रहो, जपा मायबोली मराठी
बोला सारे मराठी रक्षणासाठी…
असं वाटतंय, तू मला विसरून जाणार...
एकदा प्रेम करून बघायचंय.......
तुझ्या आठवनिनी पापणी ओली केली ...


वीसावा लक्ष्यसिद्धी सोहळा: 'Romancing the Balance Sheet' ~ LAKSHYAVEDH INSTITUTE OF LEADERSHIP AND EXCELLENCE

वीसावा लक्ष्यसिद्धी सोहळा: 'Romancing the Balance Sheet'
बॉर्न टू विन साठी २०१४ हे वर्ष खुपच आनंद आणि चांगल्या घडामोडीचं ठरलं. वर्ष सुरु झाल्यापासुन प्रत्येक कार्यक्रम हाऊसफुल गर्दित पार पडला. १९ वा लक्ष्यसिद्धी सोहळा तर सर्वांच्या कायमच विस्मरणात राहिल असाच होता. तसेच बॉर्न टू विन ने महिलांसाठी सुरु केलेल्या नवीन उपक्रमास तुम्ही चांगला प्रतिसाद देताय त्याबद्द्ल आपणा सर्वांचे मनःपूर्वक आभार.
आपणा सर्वांना कळविण्यात अत्यंत आनंद होत आहे की, आपली लक्ष्यवेधची २० वी बॅच तिच्या अंतिम टप्प्यात आहे. मागील सर्व बॅचेस प्रमाणे या बॅचच्या प्रशिक्षणार्थ्यांची कामगिरी देखिल जबरदस्त झाली आहे. त्यांचा उत्साह तसेच प्रोजेक्टचे रिझल्ट्स अप्रतिम व अविश्वसनीयच आहेत. आणि आता या सर्वांचा कौतुक सोहळा म्हणजेच २० वा लक्ष्यसिद्धी सोहळा व स्नेह मेळावा येत्या १४ ऑगस्ट २०१४ रोजी सायंकाळी ठिक ६ वाजता शिवजी पार्क, दादर (प.) येथिल वीर सावरकर सभागृहात पार पडणार आहे. आम्हाला पुर्ण खात्री आहे की नेहमी प्रमाणे या लक्ष्यसिद्धी सोहळ्यास तुम्ही हाऊसफुल प्रतिसाद देणार आहात.
दर तीन महिन्यांनी होणार्‍या या लक्ष्यसिद्धी सोहळ्याची आपण सर्वजण आतुरतेने वाट पाहत असता. आम्ही खात्रीनीशी सांगु शकतो की नेहमीप्रमाणे या सोहळ्यामधून देखिल आपण एक जबरदस्त सकारात्मक उर्जा अनुभवाल व नवीन प्रेरणा बरोबर घेउन जाल. पुन्हा आजी - माजी प्रशिक्षणार्थ्यांनी एकत्र येण्याची ही संधी तुम्ही नेहमीच हेरता. म्हणून या कार्यक्रमास देखिल आपण उपस्थित रहालच असा आम्हाला विश्वास आहे. तसेच तुम्ही या बॅचच्या प्रशिक्षणार्थ्यांची यशोगाथा व अनुभव जाणून घेण्यास देखिल उत्सुक असालच.
नेहमी प्रमाणेच सर्वांच्या आकर्षणाचा भाग म्हणजे येत्या लक्ष्यसिद्धी सोहळ्याचे प्रमुख पाहुणे व मार्गदर्शक परंपरे प्रमाणे या लक्ष्यसिद्धी सोहळ्यास देखिल एक दिग्गज व्यक्तिमत्त्व लाभलं आहे. लक्ष्यसिद्धी सोहळ्याच्या प्रवासातील मैलाचा अजून एक दगड म्हणजे हे अत्यंत हुषार, मल्टी डायमेन्शनल व्यक्तीमत्त्व म्हणजेच या सोहळ्याचे प्रमुख पाहुणे डॉ. अनिल लांबा. अत्यंत हुषार अभ्यासु व चिकीत्सक असं व्यक्तिमत्त्व आहे. शिक्षणाने ते C. A. आहेत व भारताला आर्थिक साक्षर बनवणे या जबरदस्त ध्येयाने ते झपाटलेले आहेत. या सोहळ्यामध्ये 'Romancing the Balance Sheet' या विषयावर ते आपणा सर्वांना मार्गदर्शन करणार आहेत.
डॉ. अनिल लांबा सरांविषयी थोडसं:
'Romancing the Balance Sheet' ह्या अर्थविषयक पुस्तकाचे लेखक आहेत. तसेच 'Figure Out The World of Figures' या ट्रेनिंग विडीओस् प्रचंड लोकप्रिय आहेत.
भारताला आर्थिक साक्षर करणे हे त्यांचे ध्येय आहे व त्यासाठी ते कार्यरत देखिल आहेत.
मित्रांनो 'Romancing the Balance Sheet' या विषयावर सरांच आपल्याला अमुल्य असं मार्गदर्शन मिळणार आहे.
अशा या स्फुर्तिदायक कार्यक्रमास आवर्जुन उपस्थित रहा...
दिनांकः १४ ऑगस्ट २०१४
वेळः ठिक संध्याकाळी ६ वाजता
स्थळः स्वातंत्र्यवीर सावरकर सभागृह, शिवाजी पार्क, दादर (प.)
संपर्कः ०२२-२२९३९३७५/६/७/८, ७६६६४२६६५४, ९६१९४६५६८९
आदर्श व्यावसायिक संघटना उभारण्याचे धडे गिरवुया दही...
वीसावा लक्ष्यसिद्धी सोहळा: 'Romancing the Balance ...


शब्दवेल....: 6/7/09 - 6/14/09

मनाच्या प्रेमळ, कोमल रंगातून उतरलेली.. फुललेली.. सुगंधलेली गद्य-पद्यांची ही माझी शब्द फुले
सोमवार, ८ जून, २००९
फरीदाबाद ला होतो तेंव्हा दिल्ली ला जाणे येणे आगगाडीने किंवा बसने करत असू. मुलं लहान असतांना बस पेक्षा आगगाडीने प्रवास थोडा सुखाचा वाटत असे. एकदा असंच दिल्ली ला निघालो होतो. बसायला जागा मिळालीच होती. आमच्या समोरच्याच बाकावर एक जख्ख म्हातारी बाई बसली होती. सुरकुत्यांनी भरलेले शरीर, तोंड बिना दातांचे गोल गोल, सुपारी सारखा छोटासा आंबाडा, हातात एक पिशवी होती जी चिप्स, नमकीन, काही मिठाई, बिस्किटांनी भरलेली होती. माझ्या मनांत आले बहुतेक आपल्या नातवंडांसाठी घेऊन जातेय ही आजी इतका मोठा खाऊ...हसायलाच आले मला..
जसे एक दोन स्टेशन्स गेलेत...ती आजी उठून उभी राहीली. हात पाय थरथरतच होते. कधी लोकांच्या खांद्यावर तर कधी बाकाला धरून पुढे पुढे जात होती. जेंव्हा तिने ''चिप्स घ्या, मिठाई घ्या...आपल्या मुलांना खुश करा...'' असे म्हंटले तर माझा विश्वासच बसेना.
पण झाले असे की ती आजी दुसर्‍या दिशेला निघाली होती. ऐकायला पण बहुधा तिला कमी येत असावे त्यामुळे गाडीतल्या बाकीच्या आवाजात माझी हाक तिच्यापर्यंत पोहोचलीच नाही. उठुन जाईन म्हंटले तर मुलं मांडीवर होती व गर्दी पण खुप. व क्षणभर विचार पण मनांत आला की कुठे सामान वाढवा, मुलं बरोबर आहेत, दिल्ली ला उतरल्यावर बस रिक्षा ने पुढचा प्रवास करायचा आहे...म्हणुन पण दुर्लक्ष झाले असेल माझे. त्याचमुळे मी ह्याची काहीच वाच्यता न करता चुपचाप आपल्या दिल्ली स्टेशनची वाट बघत बसले. पण इथुन माझी नजर त्या आजीवरून मात्र ढळत नव्हती. चुकल्यासारखे वाटत होते. पुढच्या भागात बसलेल्या एका महिलेने आजीकडुन खुप सामान विकत घेतलेले मी बघत होते. मनांतुन आनंदले होते मी की त्या म्हातार्‍या आजीला थोडा तर हातभार नक्कीच लागला असेल. व तिच्या पिशवी मधला भार-वजन कमी झाले असेल.... पण माझी खंत इतकी वाढली ते बघुन की मी ती थोडी माझ्या दृष्टिपथात होती किंवा मी उठुन का गेले नाही की जेणे करून मी तिला थोडी खुशी देऊ शकले असते व त्याच खुशीत मी स्वतःला पण खुश ठेऊ शकले असते.
आता उपयोग नाही.. बराच काळ लोटला आहे पण त्या आजी ला मला भेटण्याची मनांपासुन इच्छा आहे. नंतर मुलांना गोष्टी सांगतांना त्या आजीबद्दल मी खुप काही सांगितले आहे. तर त्याच आज्जीकडुन खाऊ आणुन मुलांना खाऊ घालावा असं वाटत राहीले. माझी झालेली चुक कशी होती ते सांगत असते जेणे करून मुलांनी पुढे असा कधी प्रसंग आलाच तर नेहमी मदतीचा हात पुढे करावा. अशा स्वाभिमानी लोकांना मदतीचा हात भीक म्हणुन नव्हे तर त्यांच्या श्रमाचा मोबदला म्हणुन हवा असतो. मी त्यानंतर कधीही अशी चुक केली नाही. ठेच लागली की माणुस बघुनच पावले टाकतो. पण ही चुक पुन्हा होणे नाही आणि करणे पण नाही हं मंडळी.
आजी ती कुठे रे हरवली
नव्हते दांत तिच्या मुखी
होई भार हा गरिबीचा अति
ऐकुच येत नाही हो तिजला
साद कुठली तिला पोचणारी
नयन शोधती त्या आजीला
खंत आहे कधी न संपणारी
Posted by दीपिका जोशी 'संध्या' at सोमवार, जून ०८, २००९
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत: Links to this post
Labels: छोट्या छोट्या गोष्टी
नवीनतर पोस्ट्स जरा जुनी पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: पोस्ट (Atom)
नमस्कार... आणि इथे स्वागत
हसणे आणि हसवणे... जे समोर येईल त्यातुन आनंद शोधणे.. हिंडणे-फिरणे, मैत्रिणींमधे गप्पाष्टके करणे असे निरनिराळे छंद घेऊन इथपर्यंत आले आहे.
मन मोकळे करावे... स्वतःला खुलवावे.. व्यक्त करावे हाच लेखनाचा उद्देश...
तर भेटत राहू या....
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
आम्ही आईची जुळी बाळे.. रुचिर-शिशिर
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.
छोट्या छोट्या गोष्टी (8)
महाजाल पर सुरेश चिपलूनकर (Suresh Chiplunkar)
वॉटरमार्क थीम. TayaCho द्वारे थीम इमेज. Blogger द्वारा समर्थित.


साहित्य संमेलनाची निवडणूक | थिंक महाराष्ट्र!

साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष - नाण्याची दुसरी बाजू
नामवंत लेखकांना अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदापासून दूर का ठेवले जाते यावर दोन प्रकारच्या प्रतिक्रिया दिसून येतात. पहिला वर्गाचे मत साहित्य संस्थांच्या राजकारणातून ते घडते असे आहे. दुसरे निरीक्षण पुढे असे आले, की नामवंत लेखक स्वतःच उदासीन असल्याने ते लोकशाही प्रक्रियेला सामोरे जात नाहीत. निवडणूक लोकशाही पद्धतीने होत असताना नामवंत लेखक दूर का राहतात यावर दोन प्रकारच्या प्रतिक्रिया दिसून येतात. पहिला वर्गाचे मत साहित्य संस्थांच्या राजकारणातून ते घडते असे आहे. दुसरे निरीक्षण पुढे असे आले, की नामवंत लेखक स्वतःच उदासीन असल्याने ते लोकशाही प्रक्रियेला सामोरे जात नाहीत. निवडणूक लोकशाही पद्धतीने होत असताना नामवंत लेखक दूर का राहतात इंदिरा संत यांचा ज्या पद्धतीने पराभव झाला तेव्हापासून तर लोकशाही प्रक्रियेचा नामवंतानी धसकाच घेतला आहे. अध्यक्षपद निवडणुकीच्या धामधुमीत दया पवार, शिवाजी सावंत यांच्यासारखे लेखकही गमावले गेले आहेत. म्हणून काही लोकांचा तोडगा असा, की नामवंतांना अध्यक्षपद सन्मानाने दिले जावे. विश्व साहित्य संमेलन आणि प्रादेशिक स्तरावर होणारी साहित्य संस्थांची संमेलने यांच्या अध्यक्षांची निवडणूक होत नाही तर त्यांची निवड सन्मानाने होते. मग अखिल भारतीय स्तरावर होणा-या संमेलनाध्यक्षांची सर्व साहित्य संस्थांच्या सहमतीने निवड व्हायला काय हरकत आहे इंदिरा संत यांचा ज्या पद्धतीने पराभव झाला तेव्हापासून तर लोकशाही प्रक्रियेचा नामवंतानी धसकाच घेतला आहे. अध्यक्षपद निवडणुकीच्या धामधुमीत दया पवार, शिवाजी सावंत यांच्यासारखे लेखकही गमावले गेले आहेत. म्हणून काही लोकांचा तोडगा असा, की नामवंतांना अध्यक्षपद सन्मानाने दिले जावे. विश्व साहित्य संमेलन आणि प्रादेशिक स्तरावर होणारी साहित्य संस्थांची संमेलने यांच्या अध्यक्षांची निवडणूक होत नाही तर त्यांची निवड सन्मानाने होते. मग अखिल भारतीय स्तरावर होणा-या संमेलनाध्यक्षांची सर्व साहित्य संस्थांच्या सहमतीने निवड व्हायला काय हरकत आहे असे मत पुढे येते. त्यासाठी साहित्य महामंडळाच्या घटनेत बदल करायला हवेत, घटना दुरुस्ती अशक्य नाही असा दुजोरा दिला जातो.
नामवंत लेखकांना अध्यक्षपदापासून दूर का ठेवले जाते
लक्ष्मीकांत देशमुख यांची बडोदा येथे होणा-या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली आहे. काहींना ती निवड अनपेक्षित वाटली तर काहींना तेच होणार होते असे वाटले. लक्ष्मीकांत देशमुख हा फार वाचला न गेलेला लेखक आहे. साहित्य संस्थांच्या भक्कम पाठिंब्यामुळे आणि सनदी अधिकारी म्हणून केलेल्या कामामुळे, उत्तम जनसंपर्कामुळे ते निवडून आले असा काहींचा कयास आहे. लक्ष्मीकांत देशमुख यांच्या लेखनविषयांत वैविध्य आहे. त्यांनी कथा, कादंबरी, नाटक, ललित; तसेच, प्रशासनातील अनुभवावर आधारित ललित लेखन व स्तंभलेखन असेवेगवेगळे फॉर्मदेखील हाताळले आहेत. ‘प्रशासननामा’, ‘बखर भारतीय प्रशासनाची’ या प्रकारची पुस्तके मराठी साहित्यात न आढळणारी आहेत. ते ‘इन्कलाब विरुध्द जिहाद’ मधून अफगाणमधील अनुभवकथन कादंबरी फॉर्ममधून मांडतात. ‘मधुबाला ते गांधी’ हे पुस्तक त्यांच्या विषयाचे वेगळेपण स्पष्ट करते. त्यांचा ‘सावित्रीच्या गर्भात मारलेल्या लेकी’ हा कथासंग्रह स्त्रीभ्रूणहत्येसारख्या समस्येवर लिहिलेल्या कथांचा आहे. ‘अंधेरनगरी’, ‘ऑक्टोपस’, ‘पाणी पाणी’, ‘अग्निपथ’ हे त्यांचे अन्य कथासंग्रह. देशमुख यांनी अमरजा निंबाळकर, संदेश भंडारे यांच्यासह ‘अविस्मरणीय कोल्हापूर’ हा ग्रंथ संपादितही केला आहे. डॉ. रणधीर शिंदे यांनी त्यांच्या निवडक साहित्याचे संपादन केले आहे. असे असले तरी मराठी समीक्षकांचे त्यांच्या साहित्याकडे दुर्लक्षच झाले. त्यांच्या वा‍ड़मयीन अवकाशाची सखोल चर्चा कोणी केलेली नाही. ते निवडणुकीत वादांची वादळे न होता निवडून आले आहेत. साहित्य महामंडळातील घटक संस्थांच्या अरेरावीची चर्चा मात्र होऊ लागली आहे. त्याची नोंद घेणे आवश्यक ठरते.
Subscribe to साहित्य संमेलनाची निवडणूक
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


निसर्गसंवर्धन | थिंक महाराष्ट्र!

आमची जुनी पिढी भाग्यवानच म्हणावी लागेल आम्ही चिमण्यांना अंगणात दाणे वेचताना पाहिले आहे. झाडांवर, रस्त्यांच्या कडांवर, टेलिफोनच्या वायरीवर समूहाने मुक्त विहार करताना, कधी चिवचिवाट तर कधी नुसताच लपंडाव. शाळकरी मुलांना तर चिमण्यांचा फारच लळा असे. बांबूच्या कामटीने टोपली तिरकी उभी करायची. कामटीला दोरी अडकवायची. टोपलीखाली ज्वारी-बाजरीचे दाणे टाकायचे. चिमण्या दाणे वेचत असताना दोरी ओढून टोपली खाली पाडायची. मग हळूच हात घालून एकेक चिमणी बाहेर काढायची व निळ्या, काळ्या, लाल रंगाच्या शाईंनी त्यांचे पंख रंगवायचे. मुलांनी त्यांची त्यांची चिमणी रंगानुसार ठरवायची व चिमण्यांना उडवून द्यायचे. आमचा हा खेळ थोडासा विक्षिप्त वाटत असला तरी त्यात चिमण्यांचा घातपात हा हेतू नव्हता. मुलांचे मानस चिमण्यांशी जवळीक साधण्याचे असायचे. चिमण्या हा आमच्या बाल जीवनाचा अविभाज्य घटकच होता म्हणा ना
पूर्वी, अंगणात वाळवणे घातलेली असायची. धान्य निवडताना त्यातील अळ्या लिलया बाहेर फेकल्या जात. चिमण्या त्या वेचून फस्त करत. वळचणीला घरटे करून राहणाऱ्या चिमण्यांना अळ्या, कीडे, पाली इत्यादी खाद्य भरपूर उपलब्ध असायचे. चिमण्यांना सूर्यप्रकाश, पाणी आणि माती अंगावर घेण्यास खूप आवडे. शहरात सिमेंट काँक्रिटचे जंगल उभे राहिल्यामुळे त्यांचा निवाराच नष्ट झाला आहे. त्या बेघर झाल्या आहेत. मोबाईल टॉवर्सच्या किरणोत्सर्गामुळे आणि कावळे व कबुतरे यांच्या सुळसुळाटाने तो चिमुकला जीव बेघर होऊन परागंदा झाला.
वासुदेव वाढे यांची जळगाव शहरात सर्पमित्र म्हणून ओळख आहे. वासुदेव बीएस्सी करत असताना ते लहान साप पकडत. तसे करत करत त्यांनी विषारी, बिनविषारी साप पकडले आणि त्यांना न मारता जंगलात सोडून देत. त्यांनी साप पकडण्याचे प्रशिक्षण सागर ढाके यांच्याकडे घेतले.
शहरात, ग्रामीण भागात कोठेही साप निघाला, की वासुदेव त्याला पकडण्यासाठी तयार असतात. ते सापाप्रमाणेच काही दुर्मीळ किंवा प्रवासी पक्षी-प्राणी यांचीदेखील काळजी घेतात. त्यांना दोन वेळा सर्पांनी दंश केला आहे, परंतु ते बचावले. मात्र त्यांनी सर्पमैत्रीचे कार्य सोडले नाही. वासुदेव यांनी त्यांच्या कुटुंबातील पत्नी, दोन मुली, एक मुलगा यांना देखील साप पकडण्याची आणि पक्ष्यांची काळजी घेण्याचे शिकवले आहे.
वासुदेव जळगावमधील ‘वन्यजीव संरक्षण बहुउद्देशीय संस्थे’सोबत 2008 पासून कार्यरत आहेत. त्यांचे संस्थेसोबत वन्यजीवांची काळजी, आपत्ती व्यवस्थापन प्रशिक्षण कार्यक्रम, पर्यावरण शाळेतील ‘निर्माल्य संकलन अभियान’ यातही महत्त्वपूर्ण कार्य आहे. किंबहुना वासुदेव यांची सर्पमैत्री संस्थेबरोबरच्या कामात विस्तारत गेली व ते निसर्ग, पर्यावरण अशा व्यापक विषयांत रस घेऊ लागले.
वन्यजीव संरक्षण बहुउद्देशीय संस्था
'वन्यजीव संरक्षण बहुउद्देशीय संस्था' नावाप्रमाणेच खानदेश विभागातील वन्यजीवांच्या संरक्षणासाठी काम करते. संस्थेची स्थापना 2006 साली झाली (अधिकृत नोंदणी -2009). संस्थेचे संस्थापक आहेत बाळकृष्ण देवरे. पर्यावरण संवर्धन, जैवविविधता संशोधन-संरक्षण आणि संवर्धन ही या संस्थेची मुख्य उद्दिष्टे. संस्थेच्या कार्याचा विस्तार संपूर्ण महाराष्ट्रभर पसरण्याचा इरादा आहे.
संस्थेतर्फे 25-26 फेब्रुवारी 2017 ला पहिले राज्यस्तरीय सर्पमित्र संमेलन घेण्यात आले होते. त्यात तीस जिल्ह्यांतील साडेतीनशे सर्पमित्र उपस्थित होते. संस्थेतर्फे दुसरे उत्तर महाराष्ट्र पक्षीमित्र संमेलन त्याच वर्षी धुळे जिल्ह्यात बारीपाडा येथे घेण्यात आले होते. संस्थेचे कार्य त्या आयोजनामुळे नाशिक, धुळे, नंदुरबार, औरंगाबाद, नगर या शहरांत वाढले.
सर्पमित्र, पक्षीमित्र, वनस्पती, सरीसृप, फुलपाखरू व कीटक यांचे अभ्यासक, संशोधक, डॉक्टर, शेतकरी, महाविद्यालयीन विद्यार्थी, फोटोग्राफर व व्यावसायिक अशा दीडशे सभासदांचा संस्थेत सक्रिय सहभाग आहे. महाराष्ट्रातून एक हजारापेक्षा जास्त पर्यावरणप्रेमी वन्यजीव संस्थेशी जोडले गेले आहेत.
स्वच्छता हा राष्ट्रीय मुद्दा आहे. भारताच्या पंतप्रधानांनी स्वच्छ भारत मोहीम सुरू करण्यापूर्वीच, ती मोहीम आमच्या कॉलेजने घेतली होती हे अभिमानाने नमूद करावे असे वाटते. मी आमच्या ‘आनंद विश्व गुरुकुल’च्या विद्यार्थ्यांसह ‘हॅपी सराउंडिंग्स’ या प्रकल्पाची सुरुवात केली.
झोपडपट्टी ते इस्रो - प्रथमेश हिरवेची गगनभरारी
पवई फिल्टरपाडा झोपडवस्तीत (नीटी चाळ) राहणारा प्रथमेश 22 जानेवारीला इस्रो विभागीय प्रयोगशाळेत शास्त्रज्ञ म्हणून हजर झाला आहे. त्याचे वडील सोमा हिरवे हे मरोळ येथे महानगरपालिका शाळेत शिक्षक आहेत तर त्याची आई इंदू सातवीपर्यंत शिकलेली आहे. ती गृहिणी आहे. त्याचा लहान भाऊ निखिल बारावीत सायन्सला शिकत आहे. असे छोटे चौकोनी कुटुंब 10 x 10 च्या घरात राहते. त्या छोट्या घरात प्रथमेशने शास्त्रज्ञ होण्याचे स्वप्न पाहिले व त्याने ते साध्य केले
त्याचे मित्र व शेजारीपाजारी त्याला नेहमीच अभ्यास करताना बघायचे. तो रात्रंदिवस अभ्यास करायचा. शेजारीपाजारी विचारायचे, ‘ह्याला व्हायचंय तरी कोण’ प्रथमेशचे उद्दिष्ट ठरलेले होते. त्याला इंजिनीयर व्हायचे होते किंवा शास्त्रज्ञ. तो जराही त्यापासून विचलीत झाला नाही. प्रथमेश शाळेत कॅरम खेळायचा, स्पर्धेत भागदेखील घ्यायचा. त्याला पोहण्याची आवड होती. तो विहार लेकमध्ये नियमित पोहण्यास जाई.
राम नामदेव सुरोशी 13/10/2017
कल्याणचे 'दत्ता बोंबे' यांची सर्पमित्र म्हणून ख्याती आहे. ते लहानपणापासून मासे पकडण्याचे शौकिन होते. ते यशस्वी गिर्यारोहकसुद्धा आहेत. त्यांनी स्वत: अनेक ठिकाणी गिर्यारोहण केले आहे आणि इतरांनादेखील गिर्यारोहणाचे धडे दिले आहेत. त्यांनी त्यांचे आयुष्य पर्यावरण संरक्षण आणि संवर्धन यासाठी खर्च केले असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही. त्यांनी पशुपक्ष्यांना राहण्यासाठी; तसेच पर्यावरणाचे संवर्धन व संरक्षण यांसाठी अनेक ठिकाणी रानटी झाडांची लागवड केली. ते तशीच प्रेरणा इतरांना देत असतात. त्यांचा हा अट्टाहास निसर्गातील अन्नसाखळी कायम राहवी म्हणून असतो.
ते भारत सरकारच्या अंबरनाथ येथील ‘ऑर्डनन्स फॅक्टरी’मध्ये अग्निशामक विभागात नोकरी करतात. बोंबे यांना विषारी आणि बिनविषारी अशा सर्व प्रकारच्या सर्पांची इत्थंभूत माहिती आहे. ते सर्प पकडत असताना सापांप्रमाणे स्वतःचीही काळजी घेतात. त्यांच्याकडे आवश्यक असणारे चिमटे, काट्या, टॉर्च अशी साधने उपलब्ध आहेत.
त्यांनी कल्याण ते शिर्डी व शिर्डी ते कल्याण असा पाचशेआठ किलोमीटरचा प्रवास सायकलवरून केला आहे. ती सायकल मोहीम ‘कल्याण अग्निशामक दल’ आणि ‘ऑर्डनन्स फॅक्टरी फायर ब्रिगेड’ यांनी आयोजित केली होती. दत्ता बोंबे यांनी जानेवारी १९९६ मध्ये पर्यावरण विषय घेऊन कल्याण ते गोवा व गोवा ते कल्याण सायकल मोहिमेचे नेतृत्व केले होते. त्यांना पर्यावरण मंत्री गणेश नाईक यांच्या हस्ते पुरस्कार देण्यात आला.
जीवशास्त्रज्ञ माधव गाडगीळ - पर्यावरण रक्षणाचा गौरव बिंदू
जीवशास्त्रज्ञ माधव गाडगीळ यांनी भारताचे पर्यावरण मंत्रालय निर्माण होण्यात-घडण्यात पुढाकार घेतला. तेव्हा त्यांच्या डोक्यात होता गांधीजींचा इशारा. “सृष्टी साऱ्यांचे भरणपोषण करण्यास समर्थ आहे, मात्र ती मानवाची लालसा भागवण्यास समर्थ नाही. तिला ओरबाडून घ्याल तर निसर्गाचा तोल बिघडेल” गाडगीळांनी गांधीजींचा तो इशारा तोच त्यांचा संदेश मानला, त्यातून गाडगीळ निसर्गप्रेमी, संस्कृतिप्रेमी बनले.
त्यांनी १९६० च्या दशकात परिसरशास्त्र, निसर्गसंरक्षणशास्त्र, पर्यावरण या विषयांमध्ये देशातील धोरणकर्त्यांना जागे केले. त्यांनी सह्याद्रीच्या खोऱ्यात, रानावनात हिंडत परिसराचा आणि मानवी जीवनाचा अभ्यास केला; स्वतःला परिसरशास्त्र आणि उत्क्रांती या विषयांमध्ये झोकून दिले.
माधव गाडगीळ यांचा जन्म २४ मे १९४२ रोजी पुण्यात झाला. ज्येष्ठ अर्थशास्त्रज्ञ आणि भारताच्या पंचवार्षिक योजना समितीचे उपाध्यक्ष धनंजयराव आणि प्रमिलाताई गाडगीळ यांचे ते चिरंजीव. त्यांचे शालेय आणि महाविद्यालयीन शिक्षण पुण्यात झाले. त्यांच्या घरातील वातावरण मोकळे, उदारमतवादी आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या समृद्ध होते. धनंजयरावांना निसर्ग आणि साहित्य यांची आवड होती. त्यांच्या मनात मराठी भाषेबद्दल प्रेम होते. त्याचबरोबर, आम लोकांच्याबद्दल कळकळ होती. त्यांची तळमळ जे काही करू ते लोकांना उपयोगी असले पाहिजे अशी असे. त्यातून त्यांनी सहकारी बँकांची, सहकारी साखर कारखान्यांची चळवळ उभारली.
माणगंगाकाठचा पायी प्रवास : शोध आणि बोध
आम्ही वर्षानुवर्षे वाहणा-या माणगंगेच्या वास्तवात झालेल्या बदलाचे गेल्या पन्नास-साठ वर्षाचे साक्षीदार आहोत. त्यातून माणगंगेचा पायी प्रवास करून, पाहणीतून काही निष्कर्ष काढले. माणगंगा नदीचा उगम सातारा जिल्ह्यातील माण-दहिवडी तालुक्यातील कुळकजाई या गावच्या परिसरातील डोंगररांगातून होतो. माणगंगा एकशेपासष्ट किलोमीटर लांबीच्या पात्रातून वाहते. ती भिमा व कृष्णा या नद्यांची उपनदी आहे. ती सातारा, सांगली आणि सोलापूर जिल्ह्यांतून वाहते.
मेळघाटातील पोषणबागांचा माळी - मनोहर खके
पोषण बागेद्वारे कुपोषणावर मात करण्याचा अनोखा प्रयोग
मेळघाटातील कुपोषण हटवण्याच्या व तेथील जनतेच्या विकासाच्या कार्याला आपापल्यापरीने दिशा देण्याचे काम व्यक्तीगत पातळीवर काही लोकांनी केले आहे. त्यात पुण्यातील कृषितज्ज्ञ डॉ. मनोहर खके यांचा अनोखा शेती प्रयोग उल्लेखनीय आहे.
विदर्भातील मेळघाट हा परिसर गेली कित्येक वर्षे गाजतोय तो तेथील कुपोषणाच्या समस्येमुळे. कुपोषणाचा संबंध नेहमी आरोग्य व गरीबीशी तसेच साधनांच्या अभावाशी जोडला जातो. पण मेळघाटात त्या जोडीला इतरही अनेक समस्या असल्याने हा प्रश्न अधिकच गुंतागुंतीचा बनला आहे.
पुण्यातल्या पवना नदीच्या पुलावरून मोटारसायकल खडखडत चालली होती. पुलावर डंपर उभा असल्याने मोटारसायकलस्वाराने गाडी थांबवली. त्याने पाहिले, की डंपर पूलावरून नदीत रिकामा केला जात आहे. स्वा‍राने डंपरचालकाला हटकले. तसे चालक म्हणाला, ‘‘अहो, गावातल्या पोल्ट्री फार्ममध्य मेलेली पिल्लं, वगैरे जो कचरा तयार होतो ना, मी तो नदीत टाकतोय.’’ स्वाराने त्याला तसे न करण्याविषयी सांगितले, त्यावर तो चालक म्हणाला, ‘‘अहो साहेब, आज मला उशीर झाला म्हणून मी तुम्हाला दिसलो. आम्ही तर दररोज पहाटे येऊन हा कचरा नदीत सोडतो.’’ पवना नदीत रोजच्या रोज टाकला जाणारा तो जैव कचरा आणि त्यामुळे नदीचे होणारे प्रदूषण याचे भयावह चित्र त्या मोटारसायकलस्वाराच्या डोळ्यांसमोर उभे राहिले. त्या मोटारसायकलस्वाराचे नाव होते व्यंकट भताने.
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


50languages मराठी - रोमानियन नवशिक्यांसाठी | शरीराचे अवयव = Părţile corpului omenesc |

Home > 50languages.com > मराठी > रोमानियन > अनुक्रमणिका
मी माणसाचे चित्र रेखाटत आहे.
माणसाने टोपी घातलेली आहे.
कोणी केस पाहू शकत नाही.
कोणी कान पण पाहू शकत नाही.
कोणी पाठ पण पाहू शकत नाही.
मी डोळे आणि तोंड रेखाटत आहे.
माणूस नाचत आणि हसत आहे.
माणसाचे नाक लांब आहे.
त्याच्या हातात एक छडी आहे.
त्याच्या गळ्यात एक स्कार्फ आहे.
हिवाळा आहे आणि खूप थंडी आहे.
पाय पण मजबूत आहेत.
माणूस बर्फाचा केलेला आहे.
त्याने पॅन्ट घातलेली नाही आणि कोटपण घातलेला नाही.
पण तो थंडीने गारठत नाही.
हा एक हिममानव आहे.
आधुनिक भाषा ह्या भाषेत विद्वान असलेल्या लोकांद्वारे विश्लेषित केल्या जाऊ शकतात. असे करण्यासाठी विविध पद्धती वापरल्या जातात. पण, हजारो वर्षांपूर्वी लोक कशाप्रकारे बोलत होते ह्या प्रश्नाचे उत्तर देणे हे खूपच कठीण आहे. असे असूनही, शास्त्रज्ञ वर्षांपासून ह्यावर संशोधन करण्यात व्यस्त आहेत. त्यांना शोधून काढायला आवडेल की आधी लोक कशा प्रकारे बोलायचे. असे करण्यासाठी, त्यांनी प्राचीन भाषेला दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न केला. अमेरिकन शास्त्रज्ञांनी आता एक उत्साही शोध लावला आहे. त्यांनी 2,000 पेक्षा जास्त भाषा विश्लेषित केल्या आहेत. विशेषतः त्यांनी भाषांच्या वाक्यांची संरचना विश्लेषित केल्या आहेत. त्यांच्या अभ्यासाचे परिणाम अतिशय मनोरंजक होते. कमीत कमी अर्ध्या भाषांना एस-ओ-व्ही वाक्य रचना होती. त्यांचे असे म्हणणे आहे की वाक्य हे विषय, आक्षेप आणि क्रियापद असे क्रमबद्धआहेत. 700 पेक्षा जास्त भाषा एस-ओ-व्ही या नमुन्याचे अनुसरण करतात. आणि सुमारे 160 भाषा व्ही-एस-ओ प्रणालीनुसार चालतात. केवळ 40 भाषा व्ही-एस-ओ नमुन्याचा वापर करतात. 120 भाषा एक मिश्रजात दर्शवितात. दुसरीकडे, ओ-व्ही-एस आणि ओ-एस-व्ही हे खूप कमी वापरात आहेत. बहुसंख्य विश्लेषण भाषा एस-ओ-व्ही चे तत्त्व वापरतात. पर्शियन, जपानीज आणि तुर्कीस ही काही उदाहरणे आहेत. सर्वाधिक भाषा असलेला देश एस-ओ-व्ही च्या नमुन्याचे अनुसरण करतात, तथापि. ही वाक्य रचना आता इंडो- युरोपच्या पारिवारिक भाषेहून वरचढ आहे. संशोधक असे मानतात की, एस-ओ-व्ही ही प्रतिमा अगोदर वापरली जायची. सर्व भाषा ह्या प्रणालीवर आधारित आहे. पण नंतर भाषा वेगळ्या दिशेत गेल्या. आम्हांला अद्यापही माहित नाही हे कसे घडले. तथापि, वाक्याच्या रचनेत बदल होण्यामागे काही तरी कारण होते. उत्क्रांतीमधील कारण की, फक्त ते ज्यांना सुवर्णसंधी भेटते त्यांना जास्त महत्त्व असते.
Contact book2 मराठी - रोमानियन नवशिक्यांसाठी


sangli news The application for filing charge sheet will be filed दोषारोपपत्र बदलासाठी अर्ज देणार - ॲड. उज्ज्वल निकम | eSakal

दोषारोपपत्र बदलासाठी अर्ज देणार - ॲड. उज्ज्वल निकम
शुक्रवार, 15 सप्टेंबर 2017
सांगली - हिवरे (ता. खानापूर) येथील तिहेरी खूनप्रकरणाची सुनावणी आज जिल्हा व सत्र न्यायाधीश व्ही. बी. काकतकर यांच्यासमोर सुरू झाली. या खटल्यात सरकारतर्फे विशेष सरकारी वकील उज्ज्वल निकम यांची नियुक्ती झाली आहे. दरम्यान, खुनातील संशयितांवर दाखल केलेले दोषारोपपत्रात (चार्जशीट) मध्ये बदल करण्यासाठी अर्ज देणार असल्याचे ॲड. निकम असल्याचे सांगितले. खटल्याच्या पुढील सुनावणी आता १० ऑक्‍टोबरला आहे.
सांगली - हिवरे (ता. खानापूर) येथील तिहेरी खूनप्रकरणाची सुनावणी आज जिल्हा व सत्र न्यायाधीश व्ही. बी. काकतकर यांच्यासमोर सुरू झाली. या खटल्यात सरकारतर्फे विशेष सरकारी वकील उज्ज्वल निकम यांची नियुक्ती झाली आहे. दरम्यान, खुनातील संशयितांवर दाखल केलेले दोषारोपपत्रात (चार्जशीट) मध्ये बदल करण्यासाठी अर्ज देणार असल्याचे ॲड. निकम असल्याचे सांगितले. खटल्याच्या पुढील सुनावणी आता १० ऑक्‍टोबरला आहे.
खटल्याची हकीकत अशी - धोंडेवाडी (ता. खानापूर) येथील विद्या घोरपडे हिचा विवाह हिवरे येथील बळवंत जनार्दन शिंदे यांच्याशी झाला होता. विद्याने २००९ मध्ये आत्महत्या केली होती. हा प्रकार विद्याच्या माहेरी न कळविताच तिच्यावर परस्पर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यामुळे घोरपडे आणि शिंदे कुटुंबात वाद होता. विद्याचा भाऊ सुधीर सदाशिव घोरपडे याने बहिणीच्या मृत्यूचा बदला घेण्याचे ठरवले होते. सुधीर घोरपडे, रवींद्र रामचंद्र कदम (रा. भूड, ता. खानापूर) आणि अल्पवयीन साथीदार २१ जून २०१५ रोजी हिवरे येथे आले. मृत विद्याच्या सासरची मंडळी मळ्यात न राहता गावात राहत होती. विद्याचे सासर समजून तिघेजण चुलत सासरे ब्रह्मदेव शिंदे यांच्या घरात आले. घरात कोणी पुरुष नसल्याचे पाहून प्रभावती ब्रह्मदेव शिंदे (वय ५२), प्रभावतींची विवाहित मुलगी सुनीता संजय पाटील (वय ३२, वायफळे, ता. तासगाव) यांच्या गळ्यावर चाकूने वार करून खून केला. प्रभावतींची सून निशिगंधा बाळासाहेब शिंदे (वय २७) हिच्यावरही वार केला. उपचार सुरू असताना तिचा मृत्यू झाला. तीन महिलांचा नाहक बळी गेल्यामुळे हे प्रकरण चांगलेच गाजले.
विटा पोलिस ठाण्यात बाळासाहेब ब्रह्मदेव शिंदे यांनी फिर्याद दिली. संशयित सुधीर घोरपडे, रवींद्र कदमला अटक केली. अल्पवयीन साथीदारालाही ताब्यात घेतले. खून खटल्यात विशेष सरकारी वकील उज्ज्वल निकम यांची नियुक्ती करण्याची मागणी मृताच्या नातेवाईकांनी केली. त्यानुसार काही महिन्यांपूर्वीच ॲड. निकम यांची नियुक्ती झाली. आज सुनावणीवेळी ॲड. निकम हजर राहिले. संशयित आरोपीविरुद्ध दाखल दोषारोपपत्रामध्ये आणखी कलम लावणे आवश्‍यक आहे. त्यासाठी अर्ज देणार असल्याचे सांगितले. तसेच बचावपक्षाचे वकील ॲड. सुतार यांनी संशयित रवींद्र कदमच्या जामिनासाठीही अर्ज दाखल केला. न्यायाधीश काकतकर यांनी १० ऑक्‍टोबर तारीख दिली.
ॲड. निकम तिसऱ्यांदा सांगलीत
मुंबईत बॉम्बस्फोट खटल्यातील मुख्य संशयित अजमल कसाबला फाशीच्या तख्तापर्यंत नेणारे विशेष सरकारी वकील निकम यापूर्वी अमृता देशपांडे आणि रितेश देवताळे खून खटल्यात सांगलीत आले होते. त्या वेळी ॲड. बारदेसकर, बेळगावचे ॲड. सदाशिव बेंचण्णावर यांच्याशी सामना रंगला. आता त्यांच्यासमोर सांगलीतील ॲड. प्रमोद सुतार असतील. वकील वर्गासह अन्यत्र या खटल्याची उत्सुकता आहे.
पिंपरी - वाहतुकीचे नियम मोडणाऱ्यांवर सीसीटीव्हीद्वारे नजर ठेवण्याचा फंडा वाहतूक पोलिसांकडून राबवण्यात येतो. या माध्यमातून नियम तोडणाऱ्या...
"यिन'चे समर यूथ समिट आजपासून
पुणे - समाज व देशासाठी काही तरी करण्याची ऊर्मी असणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी "डिलिव्हरिंग चेंज फाउंडेशन'च्या "यंग इन्स्पिरेटर्स नेटवर्क' (यिन...
दीड लाख गुन्हे तपासाअभावी रखडले
हिंगोली - राज्यात तब्बल एक लाख 42 हजार गुन्हे तपासाअभावी रखडले असून, यात सर्वाधिक 21 हजार गुन्हे कोल्हापूर परिक्षेत्रातील आहेत. सदर गुन्हे...
कात्रज घाटाला रात्री ‘टाटा’
खेड-शिवापूर - सुमारे पंधरा दिवसांपूर्वी कात्रज घाटात एका जोडप्याला मारहाण करून लुटल्याचा प्रकार झाला. त्यामुळे कात्रज घाटातून रात्रीचा प्रवास...
तुर्भे रेल्वेस्थानकात फलाटावर क्रिकेट
तुर्भे - खेळती हवा आणि भरपूर सूर्यप्रकाश अशी रचना असलेले तुर्भे रेल्वेस्थानक एकेकाळी प्रवाशांच्या आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरले होते; परंतु या...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


सप्टेंबर महिन्यातील दिनविशेष | September Month in History - Page 3

मराठीमाती डॉट कॉम - अनुक्रमणिका
सर्व विभाग - दुवे
आपले स्वलिखित साहित्य प्रकाशित करण्यासाठी मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराचे सभासद व्हा
स्वगृह » सेवा - सुविधा » मराठी दिनदर्शिका » दिनविशेष » सप्टेंबर » पान ३
सप्टेंबर महिन्यातील दिनविशेष - [September Month in History] सप्टेंबर महिन्यातील ठळक घटना/घडामोडी, जन्म/वाढदिवस, मृत्यू/पुण्यतिथी/स्मृतीदिन आणि जागतिक दिवस यांची माहिती.
१ २ ३ ४ ५ ६
७ ८ ९ १० ११ १२
१३ १४ १५ १६ १७ १८
१९ २० २१ २२ २३ २४
२५ २६ २७ २८ २९ ३०
१९४२ : सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेनेने जन गण मन हे गीत राष्ट्रगीत म्हणून पहिल्यांदा गायले.
२००१ : वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या जुळ्या इमारतींमध्ये दहशतवाद्यांनी दोन प्रवासी विमाने घुसवून केलेल्या हल्ल्यात हजारो लोक मृत्युमुखी.
जन्म : १८९५ : आचार्य विनोबा भावे, भूदान चळवळीचे प्रणेते.
मृत्यु : १९५२ : सवाई गंधर्व उर्फ रामभाऊ कुंदगोळकर
मृत्यु : १९८० : सतीश दुभाषी रंगभूमी, चित्रपटसृष्टीतील अभिनेते.
मृत्यु : १९९२ : पंडित मल्लिकार्जुन मन्सूर, गायक.
जन्म : १९३२ : डॉ. प्रभा अत्रे, किराणा घराण्याच्या गायिका आणि रचनाकार ‘गानप्रभा’.
मृत्यु : १९२९ : जतींद्रनाथ दास, भारतीय क्रांतिकारक.
मृत्यु : १९७१ : केशवराव दाते, रंगभूमीवरील अभिनेते.
२००० : मायक्रोसॉफ्टने आपल्या एम.एस.-डॉस या संगणकप्रणालीची शेवटची आवृत्ती (८.०) प्रकाशित केली. याचबरोबर विंडोज एम.ई. या प्रणालीचेही वितरण सुरू केले.
जन्म : १९३२ : डॉ. काशीनाथ घाणेकर, मराठी रंगभूमी आणि चित्रपटातील अभिनेते.
मृत्यु : २०११ : हरिश्चंद्र माधव बिराजदार, मराठी पहिलवानी कुस्तीगीर.
जन्म : १८६० : सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरैया, भारतीय अभियंता.
जन्म : १८७६ : शरदचंद्र चट्टोपाध्याय, बंगाली साहित्यिक.
मृत्यु : २००८ : प्रा. गंगाधर गाडगीळ, ज्येष्ठ साहित्यिक व नवकथाकार.
जानेवारी फेब्रुवारी मार्च एप्रिल
मे जून जुलै ऑगस्ट
सप्टेंबर ऑक्टोबर नोव्हेंबर डिसेंबर
उदाहरणार्थ नेमाडे - सौमित्र
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग १
आकाश आणि नभाच्या निर्व्याज्य प्रेमाची जीवाला चटका लावून जाणारी कहाणी म्हणजेच जातबळी...
उदाहरणार्थ नेमाडे - सौमित्र
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग १
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
दिवाळी सण माणुसकीच्या रंगाने उजळू दे
सार्वजनिक गणेशोत्सव - काल आणि आज
मराठीमाती डॉट कॉम | माझ्या मातीचे गायन
सर्व विभाग - दुवे


सॅनिटरी नॅपकिन्स बद्दल ही 10 तथ्ये कमी जणींना माहीत असतील - Tinystep

सॅनिटरी नॅपकिन्स बद्दल ही 10 तथ्ये कमी जणींना माहीत असतील
दर महिन्याला मासिक पाळीसाठी सॅनिटरी नॅपकिन्सची गरज भासतेच. आजच्या घडीला बाजारात आपल्या बाह्य कपड्यांवर डाग पडू नये यासाठी बरेच पर्याय उपलब्ध आहेत. मात्रा या गोष्टीविषयी आणि त्याच्या नेमक्या वापराविषयी फार थोड्या जणींना माहिती असते. एक महिला म्हणून तुम्हाला या स्वच्छतेविषयक पर्यायांची माहिती असणे अत्यंत गरजेचे आहे.
१. कोणत्याही प्रकारचा सॅनिटरी नॅपकिन पाच तासांपेक्षा जास्त काळ वापरू नये
नॅपकीनमध्ये वापरले जाणारे रासायनिक द्रव असते जे रक्ताचे एका जेलमध्ये रूपांतर करते. यामुळे मूत्राशयाला गंभीर संक्रमण होऊ शकते आणि गर्भाशयाच्या कर्करोगाचा धोका निर्माण होऊ शकतो. दरवर्षी, स्त्रिया किंवा मुली एकच पॅड दिवसभर वापरल्याने कर्करोगाने मृत्युमुखी पडत आहेत.
२. बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी या पॅडचे डिझाईन केले होते जे आपण आज वापरतो
बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी या पॅडचे डिझाईन मासिक पाळीच्या स्वच्छतेसाठी हे पॅड डिझाईन केले नव्हते. हे त्यांनी सैनिकांना युद्धाच्यावेळी जेव्हा गोळी लागते तेव्हा ते रक्त तात्काळ थांबविण्यासाठी त्याचा वापर होत होता.
३. कृत्रिम किंवा प्लॅस्टिक साहित्यापासून बनविलेले सॅनिटरी पॅड सर्वाधिक धोक्याचे
कृत्रिम तंतूंपासून बनविलेले सॅनिटरी पॅड्समध्ये बुरशीजन्य संक्रमणासाठी ओळखले जातात. संबंधित भाग सतत बंदिस्त असल्याने तिथे बुरशीजन्य जंतूंची वाढ होते. त्याऐवजी, उत्तम दर्जाची कापसाची सॅनिटरी पॅड वापरा.
४. कॉटन पॅड देखील असुरक्षित असू शकतात
कापसाची पॅड्स पांढरी दिसावीत म्हणून डाइअॉक्सिन वापरले जाते. या रसायनामुळे आपल्या प्रजनन अवयवांच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. रेयॉन हा आणखी एक रासायनिक पदार्थ मिश्रित असतो. या रसायनामध्ये डाइअॉक्सिन समाविष्ट असते.
५. महिला कापडी पॅड स्वच्छतेच्या दृष्टीने वापरतात
बहुतेक स्त्रिया कृत्रिम सॅनिटरी पॅडमुळे होणा-या संसर्गापासून बचाव करण्यासाठी कापडाचे पॅड निवडतात. हे धुवून पुन्हा वापरता येण्यासारखे असतात. जर का तुम्हाला कायम सॅनिटरी पॅड्स वापरायची सवय असेल तर ते सोडून कापडाची पॅड्स वापरणे अवघड जाईल.
६. कप सर्वात सुरक्षित पर्याय आहे
आता, बहुतेक स्त्रियांना मासिक पाळीच्या वेळी कप वापराबाबत मनात शंका असू शकते. परंतु त्यांनी याचा वापर केल्यानंतर त्यांच्या स्वच्छतेबाबतच्या शंका दूर होतील. हा कप तुम्ही बारा तासांपर्यंत वापरू शकता. या कपची व्यवस्थित काळजी घेतल्यास तो दोन वर्षापर्यंत टिकतो.
७. सॅनिटरी पॅड्स थेट बाथरूममध्ये फ्लश करू नका
हे सॅनिटरी नॅपकिन्स कचऱ्यात टाकण्यापूर्वी कागद किंवा पिशवीत गुंडाळून टाकावे असे आपल्याला कायम शिकवले जाते. याचे कारण असे की, हे पॅड्स बाथरूममध्ये थेट फ्लश केल्यास ते चोकब होते.
८. सॅनिटरी नेपकिनचे उत्पादक त्यावर वापरलेले घटक स्पष्टपणे लिहीत नाहीत
लोकप्रिय सॅनिटरी नॅपकिन्सच्या उत्पादकांना पॅड तयार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या घटक उघड करण्याची परवानगी नाही. ते फक्त वैद्यकीय उपकरणातून ओळखले जातात.
९. कोरियातील एका संशोधक समूहाने हे घटक शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे :
या संशोधनानुसार त्यात पॉलिनायक्लॅट्स, प्लॅस्टिक, सर्फॅक्टर्स, पॉलिप्रोपिलिलीन आणि रिसाइक्लर्ड पेपर किंवा क्लोरीन ब्लीच्ड लाकडाचा लगदा हे घटक आढळले.
१०. पहिले व्यावसायिक सॅनिटरी पॅड हे १८९६ मध्ये विकसित झाले
'जॉन्सन अँड जॉन्सन'ने पहिले व्यावसायिक सॅनिटरी नॅपकिन तयार केले. लोकप्रिय सॅनिटरी नॅपकिन्स उत्पादकांना ही कल्पना प्रथम बॅंडेडच्या पट्टीवरून सुचली जी लावल्यानंतर रक्तप्रवाह थांबतो.
गरोदरपणात उपयुक्त न्याहरीच्या पाककृती
तुमच्या पाल्याची काळजी घेणे सोपे करण्यासाठी....टिप्स
तुम्हाला असलेली संवादाची भूक. . .
अशी करा रवा आंबोळी
काही सॅलाडच्या रेसिपी ज्या वजन घटण्यास उपयुक्त ठरतील
असे करा पौष्टिक मिश्र डाळींचे कटलेट
अशी करा पौष्टिक खपली गव्हाची खीर
असा करा मस्त बटाटा-चीज पराठा
या सात गोष्टींमुळे तुमच्या वैवाहिक नाते तुटू शकते


50languages मराठी - कोरियन नवशिक्यांसाठी | सुट्टीतील उपक्रम = 여행지에서의 활동 |

Home > 50languages.com > मराठी > कोरियन > अनुक्रमणिका
समुद्रकिनारा स्वच्छ आहे का
आपण तिथे पोहू शकतो का
तिथे पोहणे धोकादायक तर नाही
इथे पॅरासोल भाड्याने मिळू शकते का
इथे डेक – खुर्ची भाड्याने मिळू शकते का
इथे नाव भाड्याने मिळू शकते का
मला सर्फिंग करायचे आहे.
मला पाणबुड्यांसारखे पाण्याच्या खाली पोहायचे आहे.
मला वॉटर स्कीईंग करायचे आहे.
सर्फ़ – बोर्ड भाड्याने मिळू शकेल का
डाइव्हिंग उपकरण भाड्याने मिळू शकेल का
वॉटर स्कीज भाड्याने मिळू शकेल का
मला यातील साधारण माहिती आहे.
यात मी चांगला पांरगत आहे.
स्की लिफ्ट कुठे आहे
तुझ्याकडे स्कीज आहेत का
तुझ्याकडे स्की – बूट आहेत का
जर्मन म्हण: चित्र हजारो शब्दांपेक्षा अधिक काही सांगते. म्हणजेच शब्दांपेक्षा चित्र पटकन समजली जातात. चित्रे अधिक चांगल्या पद्धतीने भावना प्रकट करू शकतात. यामुळेच, जाहिरातीमध्ये अनेक चित्रे वापरली जातात. भाषा चित्रापेक्षा वेगळे कार्य करते. ते आपल्याला एकत्रितपणे बर्‍याच गोष्टी एकाचवेळी दाखवतात. याचाच अर्थ असा की, संपूर्ण प्रतिमेचा एक विशिष्ट परिणाम आहे. भाषणामध्ये बरेच शब्द लागतात. परंतु, प्रतिमा आणि भाषण एकत्र असतात. चित्राचे वर्णन करण्यासाठी आपल्याला भाषणाची गरज असते. अशाच पद्धतीने बरीच पुस्तके ही प्रतिमेंच्या माध्यमातून समजली जातात. भाषा तज्ञांनी प्रतिमा आणि भाषण यांमधील संबंध अभ्यासले आहेत. हे देखील प्रश्न उपस्थित करते की, चित्रे ही एक भाषा आहे का. जर काही चित्रित केलेले असेल तर आपण प्रतिमांकडे पाहू शकतो. परंतु, चित्रपटाचा संदेश ठोस नाही. जर प्रतिमेला भाषणाचे कार्य करावयाचे असेल तर, ते ठोसच हवे. ते जेवढे कमी दाखवतील तेवढा निरोप स्पष्ट पोहोचेल. चित्रकृती याचे सर्वोत्तम उदाहरण आहे. चित्रकृती हे अतिशय साधे असून ते चित्राची प्रतीके स्पष्ट दर्शवितात. ते शाब्दिक भाषेची जागा घेतात आणि ते दृश्यमान संभाषणाचा एक प्रकार आहे. प्रत्येकाला उदाहारणार्थ धुम्रपान करू नये यासाठीची चित्रकृती माहिती असेल. ते सिगारेटवरून जाणारी रेषा दाखवते. जागतीकरणामुळे प्रतिमा महत्वाच्या होत चालल्या आहेत. परंतु, तुम्हाला प्रतिमांची भाषा देखील अभ्यासावी लागेल. जरी खूप जण तसे समजत असतील तरीही जगभरात ती समजली जात नाही. कारण आपल्या प्रतिमेच्या समजुतीवर आपल्या संस्कृतीचा मोठा पगडा आहे. जे आपण पाहतो ते अनेक घटकांवर अवलंबून असते. म्हणून काही लोक सिगारेट पाहत नाहीत तर फक्त त्यावरील ठळक रेषा पाहतात.
Contact book2 मराठी - कोरियन नवशिक्यांसाठी


Hindu Janajagruti Samiti oppose Global Love Day | जागतिक प्रेम दिनाला विरोध | Loksatta

वॉटसनच्या वादळी खेळीवर क्रिकेटविश्व खूश, ट्विटरवर शुभेच्छांचा पाऊस
प्लास्टिकचा वापर टाळा - पंतप्रधान
काँग्रेससाठी विकास हा विनोद
मोदी सरकारकडून राज्याला न्याय
राज्यात ७ ते १० जूनपर्यंत मोसमी पाऊस
जागतिक प्रेम दिनाला विरोध
जागतिक प्रेम दिनाला विरोध
जागतिक प्रेम दिनी अर्थात १४ फेब्रुवारी रोजी पोलिसांची विशेष पथके नेमावीत.
मातृ-पितृ पूजन उपक्रमाला प्रोत्साहन देण्याची मागणी
जागतिक प्रेम दिन ही पाश्चात्त्यांची प्रथा असल्याचे सांगून त्यास विरोध दर्शवून या दिवशी शाळा -महाविद्यालयात मातृ-पितृ दिन पूजन उपक्रमाला प्रोत्साहन द्यावे, अशी मागणी हिंदू जनजागृती समितीने जिल्हा प्रशासनाकडे केली आहे. प्रेमाच्या नावाखाली मांडली गेलेली विकृत संकल्पना, त्यामुळे होणारे गैरप्रकार याकडे समितीने लक्ष वेधले आहे.
जागतिक प्रेम दिनी अर्थात १४ फेब्रुवारी रोजी पोलिसांची विशेष पथके नेमावीत. शाळा-महाविद्यालयात अपप्रकार करणाऱ्यांना जेरबंद करावेत, वेगाने वाहन चालविणाऱ्यांवर कारवाईची मागणी हिंदू जनजागृती समितीने केली आहे. प्रेम दिनाच्या पाश्र्वभूमीवर, प्राचार्याची बैठक घेऊन निर्देश द्यावेत, शाळेच्या मुख्याध्यापकांना लेखी निर्देश देण्याची मागणी करण्यात आली आहे. पाश्चात्त्य संस्कृतीचे अनुकरण असल्याचे सांगत काही वर्षांपूर्वी जागतिक प्रेम दिनाला शिवसेनेसह हिंदुत्ववादी भाजपशी संलग्न ‘अभाविप’कडून विरोध केला जात असे. परंतु या दिवसाचे तरुणाईवर असे गारूड आहे की, राजकीय, संघटनात्मक विरोध झुगारून त्यांच्यामार्फत हा दिवस साजरा केला जातो. कालांतराने राजकीय विरोध मावळला.
प्रेम दिवस साजरा करण्याला अधिक उधाण आले. राजकीय पक्षांचा विरोध संपुष्टात आला असताना देशात, राज्यात हिंदुत्ववादी विचारांचे सरकार स्थानापन्न झाल्यावर हिंदू जनजागृती समितीने या मुद्दय़ावर अधिक भर दिला आहे. प्रेम दिवसाला विरोध करत त्याऐवजी मातृ-पितृ पूजन दिन म्हणून तो साजरा करण्याला प्रोत्साहन देण्याचे साकडे घातले आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
IPL 2018 - चेन्नईसाठी दुग्धशर्करा योग, विजयासोबत धोनीच्या नावावार 'या' विक्रमाची नोंद
वॉटसनच्या शतकी खेळीसमोर हैदराबादचा 'सन'सेट, चेन्नई तिसऱ्यांदा आयपीएल किंग
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
विराटबद्दल हे काय बोलून गेली करिना... अनुष्का, ऐकतेयस ना गं
अभिनेत्री निकेशा पटेलशी प्रभूदेवा करणार लग्न
कसोटीतून नाणेफेक हद्दपार होण्याच्या प्रस्तावावर गांगुली म्हणतो ...
Age is Just a Number, अनोख्या विक्रमासह शेन वॉटसनची अंतिम फेरीत तरुणांना लाजवेल अशी...
IPL 2018 - दोन संघ, दोन फायनल आणि हरभजन सिंग ... काय आहे योगायोग
IPL 2018 – तिसरं आयपीएल जिंकलेल्या चेन्नईला मिळालं भरघोस इनाम...
माधुरी दीक्षित- श्रीराम नेनेची लव्हस्टोरी माहितीये का
Throwback: ...जेव्हा आपल्या ६ बहिणींसोबत एकाच फ्रेममध्ये दिसल्या रेखा
जुने वाद विसरुन रणबीर- सोनम एकत्र येतात तेव्हा...
आपला न्युनगंडच मराठी भाषेला मागे टाकतो- सुबोध भावे
डेडपूलने उडवली ‘ग्रीन लँटन’ची खिल्ली
मोदी सरकारकडून राज्याला न्याय
वॉटसनच्या शतकी खेळीसमोर हैदराबादचा 'सन'सेट, चेन्नई तिसऱ्यांदा आयपीएल किंग
वॉटसनच्या वादळी खेळीवर क्रिकेटविश्व खूश, ट्विटरवर शुभेच्छांचा पाऊस
लॉर्ड्स कसोटीत पाकिस्तानची इंग्लंडवर मात, मालिकेत १-० ने आघाडी
संविधान वाचवण्यासाठी मोदी आणि मी खंबीर
नियंत्रण रेषेजवळ ५५०० बंकरची बांधणी
काँग्रेससाठी विकास हा विनोद
राजकीय पक्ष ‘आरटीआय’च्या कक्षेबाहेर


Gurudev Ranade; Life Φlosophy

सर्व सुख गोडी साही शास्त्रें निवडी
सदा माझे डोळे जडो तुझे मूर्ती
समर्थाचे सेवे कोठें नाहीं घात  पाहों नये अंत पांड...
आतां नको चुकों आपुल्या उचिता  उदारा या कांता रखुम...
रूप सावळे सुंदर गळा शोभे तुलसी हार || धृ || तो ह...
नाहीं काम माझें काज तुम्हांसवें
आजि संसार सुफ़ळ झाला गे माये
रूप सावळे सुंदर गळा शोभे तुलसी हार || धृ || तो ह...
रूप सावळे सुंदर गळा शोभे तुलसी हार || धृ || तो हा ...
आतां नको चुकों आपुल्या उचिता  उदारा या कांता रखुम...
 रावणाची दाढी जाळी॥१॥ तया माझा नमस्...
तुज सगुण म्हणों कीं निर्गुण रे
विठोबाचें नाम ज्याचे मुखीं नित्य
पंढरपुरींचा निळा लावण्याचा पुतळा
देव माझा विठू सावळा माळ त्याची माझिया गळा विठु र...
श्री ज्ञानेश्वर माऊलीच्या समाधीची षोडशोपचार पूजा क...
 जग अवघें कृपा करी ॥१॥ ऐसा असोनि अन...
तुझिया नामाचा विसर न पडावा
सगुण स्वरुप तुमचे हरी|शोभते हे विटेवरी|| तेणे लागल...
अहं नैव मन्ता न गन्ता न वक्ता न कर्ता न भोक्ता न म...
अबीर गुलाल उधळीत रंग  नाथा घरी नाचे माझा सखा पां...
 तुझ्या क्षुल्लका संपत्ती ॥1॥ जा रे...
 येणें अवघीं पांडुरंगें ॥1॥ तें ...
कामदा एकादशीच्या हार्दिक शुभेच्छा.
देहभाव आह्मी राहिलों ठेवूनि
देहभाव आह्मी राहिलों ठेवूनि
ऐसी जोडी करा राम कंठीं धरा  जेणें चुके फेरा गर्भव...
 कोणी साधो गोरांजनें ॥१॥ आम्ह...
 ऋतु वसंताचा दिवस ॥१॥ शुक्ल-पक...
 ध्याती योगी त्यासी न...
 ॥ जीवनप्रवास ॥ बालपण : श्र...
सद्गुारायें कृपा मज केली  परी नाहीं घडली सेवा का...
आनंदले लोक नरनारी परिवार | शंख भेरीतुरें वाद्यां...
राम नाम ज्याचें मुखी  तो नर धन्य तिनी लोकीं ॥१॥ ...
माझिये मनींचा जाणोनियां भाव  तो करी उपाव गुरुराज...
रामनामाचे पवाडे | अखंड ज्याची वाचा पढे ||१|| ...
🚩न बोलेची कांहीं इसीं काय झालें
🚩न बोलेची कांहीं इसीं काय झालें
या रे नाचों अवघेजण  भावें प्रेमें परिपूर्ण ॥१॥ ग...
 भरोवरी चुकविली ॥1॥ निवारलें जाण...
 आम्ही नाचों पंढरपुरीं॥ जेथ...
🌿श्रीराम जन्माचे अभंग 🌿 क्रमांकः३ येतसे दशरथ स...
🚩न बोलेची कांहीं इसीं काय झालें
इतुलेँ करि भलत्या परी  परद्रव्य परनारी
उठा उठा हो वेगेंसी  चला जाऊं पंढरीसी
दुर्लभ मानुष जन्म है, देह न बारम्बार, तरुवर ज्यों...
उत्तम हा चैत्रमास | ऋतु वसंताचा दिवस ||१|| शुक्ल...
समाधी साधन संजीवन नाम | शांती दया सम सर्वांभूती |...
रामवरदायिनी |भवानी स्तुती| त्रैलोक्यपालनी | विश्व...
श्रीदेवी आदिकर्ती तुळजा भवानी सदा आनंदभरित | रंगस...
आदिशक्ती कुमारी शारदा देवी | सुंदरा गायनी कळा | ...
 परि प्रत्यक्ष असती नांदत
कसा मी कळेना' कधी येतसे क्षुद्रता कस्पटाची कधी व...
तो एक वृद्ध माळी गेला पिकून आहे निद्रीस्त शांतका...
 विश्वंभर खल्विद तो गे बाई ...
 पुढें आणिला म्हातारा ॥1॥ म्हणे...
सुखें होतो कोठे घेतली सुती  बांधविला गळा आपुले ...
तन मन धन दिलें पंढरिराया  आतां सांगावया उरलें नाह...
शांत हो श्रीगुरुदत्ता मम चित्ता शमवी आतां ||धृ.|| ...
भक्तॠणी देव बोलती पुराणें  निर्धार वचनें साच कर...
 त्यागें अंगा येती भोग ॥1॥ ऐ...
जोडोनिया धन उत्तम वेव्हारें उदास विचारें वेंच क...
बाळ बापा म्हणे काका  तरी तो कां निपराध ॥1॥ ज...
वैकुंठा जावया तपाचे सायास  करणें जीवा नास न लगे ...
तुजलागीं माझा जीव जाला पिसा
 करुणाकरा दयाळा ॥१॥ तुमचा अनु...
विठ्ठल माझा जीव विठ्ठल माझा भाव
द्वैतमताचे स्थापक श्री मध्वाचार्य यांच्याविषयी आपण...
देहि मे तव दास्ययोगं ॥ (भाग ४) या दास्ययोगातील हा...
देहि मे तव दास्ययोगं ॥ (भाग २) श्रीनिवास नायकाच्...
हि मे तव दास्ययोगं ॥ (भाग १) श्रीमद्भागवतामध्ये ...
देहि मे तव दास्ययोगं ॥ (भाग ३) आता आपण पुरंदरदा...
कैसी करूं आतां सांग तुझी सेवा
अरे अरे ज्ञाना झालासी पावन तुझे तुज ध्यान, कळो आले...
 अगा विठ्ठल सखया ॥१॥ अगा न...
घेई घेई माझे वाचे  गोड नाम विठोबाचें ॥१॥ तुम्ही...
देवाचिये द्वारीं उभा क्षणभरी  तेणें मुक्ति चारी ...
गोड तुझे रूप गोड तुझे नाम देई मज प्रेम सर्वकाळ ॥...
आम्हां नादी विठ्ठलु आम्हां छंदी विठ्ठलु हृदपरी वि...
जेथे जातो तेथे तू माझा सांगाती चालविसी हाती धरुनि...
एकतत्त्व नाम दृढ धरीं मना  हरीसी करुणा येईल तुझी ...


शब्दवेल....: 2011

मनाच्या प्रेमळ, कोमल रंगातून उतरलेली.. फुललेली.. सुगंधलेली गद्य-पद्यांची ही माझी शब्द फुले
बुधवार, ९ फेब्रुवारी, २०११
कविता माझी फक्त तुझ्याचसाठी
करतात स्वप्ने लोचनात दाटी
कविता माझी फक्त तुझ्याचसाठी
कलली सांज,वाट तशी अनोळखी
ओढीने तुझ्या ती खुणवी सारखी
स्मरते भेट अपुली ती पहिली
स्पर्शाने तव मोहीनीच हसली
आठवांचा बांध भलताच आगळा
वाटले शब्दामधे व्हावा मोकळा
पुनवेस रात्र कशी ही बावरी
गंधीत सायली फुलली अंतरी
हात गुंफता रुजल्या प्रेमगाठी
कविता माझी फक्त तुझ्याचसाठी
Posted by दीपिका जोशी 'संध्या' at बुधवार, फेब्रुवारी ०९, २०११
बुधवार, २६ जानेवारी, २०११
२०१० सरले, नव्या कार्यकारी मंडळाच्या सान्निध्यात आता काय पर्वणी आहे ह्याची उत्सुकता होतीच. महाराष्ट्र मंडळाची साईट अधिकच सजली. पहिल्या आठवड्यात इमेल द्वारे कळले की २१ जानेवारी ला गजलसम्राट भीमराव पांचाळे येणार. सध्या त्यांच्या स्तुति करण्यात अख्खा महाराष्ट्र तल्लीन आहे. गेल्या वर्षी थेट अमेरिकेत बृहन्महाराष्ट्र मंडळात पण त्यांनी आपल्या गजल गायनाने ज्यांची मने जिंकली आहेत त्यांना प्रत्यक्ष गजल गाताना बघायचा व ऐकायचा योग महाराष्ट्र मंडळाने आणला आहे ह्या कल्पनेतच आधी खुप सुखावलो होतो. मंडळाच्या साईटवर लगेच त्यांचा फोटो, त्यांच्याबद्दलचे निरनिराळ्या वर्तमानपत्रातील कौतुक झळकु लागले. कधी एकदा येणार २१ जानेवारी....
दुपारी ४ वाजता बरोबर कार्यक्रम सुरू होणार हे ठरले होते. (Early birds) लवकर येणारं पाखरू ही स्पर्धा असल्यामुळे बर्‍यापैकी सगळे वेळेवर येणार आणि ठरल्याप्रमाणे संपूर्ण कार्यक्रमाचा आराखडा न गडबडण्यास ह्याची नक्कीच मदत होणार होती. आल्या आल्या आधी तासभर संक्रांतीचे हळदीकुंकू होते. पारंपारिक वेशभूषेच्या स्पर्धेमुळे अजुनच सगळीकडे नटणे-थटणे दिसत होते. ही स्पर्धी पुरुषांसाठी पण असल्यामुळे त्यांना पण प्रोत्साहन मिळाले आहे हे सगळ्यांकडे बघुन कळत होते. छान स्वागत, हळदीकुंकू, सौ. प्रज्ञा ने केलेली चविष्ट तीळगुळाची वडी, आकर्षक आणि उपयोगी वाण.. ह्या वेळी अजून एक वेगळी कल्पना होती ती जे एकटे पुरुष इथे आहेत त्यांना पण छोटीशी भेटवस्तु (वाण) दिली. मज्जाच होती.
गरम गरम चहाचा आस्वाद घेऊन सगळे सभागृहाकडे वळत होते.
मी आणि अश्विनी... पारंपारिक वेशभूषेचे परिक्षक म्हणुन..
मंच कार्यक्रमासाठी तयार होता. संक्रांतिचे प्रतीक असलेले...काळी साडी, हलव्याचे दागिने, तर्‍हे-तर्‍हेचे पतंग.. सगळ्या हॉलभर उडत होते. सजावट एकूणच लोभस आणि प्रसन्न मराठमोळी होती.
मंच आणि मंचावर जयश्री च्या सूत्रसंचालनासोबत भीमराव पांचाळे आणि त्यांचे सहकारी गजलगायनास तयार...
पारंपारिक वेशभूषेची एक झलक...
कार्यक्रमाला सुरुवात झाली ती जयश्री अंबासकर च्या मधूर लयबद्ध संचालनाने. सर्वप्रथम गणेशवंदना झाली.... अगदी ताला-सुरा-नृत्यावर. नव्या कार्यकारी समितीची ओळख, अध्यक्षांचे छोटे से भाषण झाले. त्यानंतर श्री. भीमराव पांचाळे, तबलावादक डॉ. श्री.देवेंद्र यादव व पेटीवर साथ देणारे श्री जगदीश मिस्त्री, ह्यांची ओळख करून दिली गेली. श्री. पांचाळे ह्यांच्या हस्ते दीपप्रज्वलन झाले. तिघेही स्थानापन्न होऊन गजलगायकीला प्रारंभ झाला. गजल गायन हा इथे अगदी नवीनच प्रयोग होता.
गजल हा काव्याचा प्रकार वाचण्यात सगळ्यांच्याच आला असणार पण तरी ही भीमरावांनी गजल थोडी अजून आमच्या जवळची करून दिली आणि सगळ्यांनाच त्यात आवड निर्माण केली. वेगवेगळ्या गजलकारांच्या गजला... भीमरावांचा आवाज... तबला व पेटी ची अप्रतिम साथ...मधे मधे जयश्री चे सुरेल गोड सूत्रसंचालन... अगदी मंत्रमुग्ध झालो. ‘’अंदाज आरशाचा...’’ पासून जी मैफिल मस्तं रंगली... ‘’तू चोर पावलांनी...’’, ‘’ख्वाब के जैसे झूठे मेरे यकीं निकले’’.. वा वा... रंगत रगंतच गेली. मराठी व उर्दू(हिंदी) ची सम्मिश्र गजलेने तर कहरच केला. रसिकांचा दिल खुश हो गया. दाद किती मिळावी.....हे सगळे कधी संपूच नये असे वाटत असून ३ तास संपलेतच. अविस्मरणीय अनुभव आहे हा.
बर्‍याच लोकांची इच्छा असणार व ते अनायसे एक दिवस अजून इथे राहणार होते तर रविवारी पुन्हा सुरेल मैफिलीचे आयोजन श्री. दिवेकर ह्यांच्या घरी केले. सगळेच गजलचे चाहते अति उत्साहात हजर होते. बहुतेक श्री भीमराव पांचाळे पण आज जरा ज्यास्तंच अफाट व कडक गजलांचा वर्षाव करण्याच्या तयारीने आले असावेत.
तिथली रंगत कशी होती हे शब्दात सांगणे कठिण आहे. अगदी समोरासमोर बसून उर्दू गजलांचा आस्वाद घेणे... नशिबानेच घ्यावे लागते म्हणायला हरकत नाही. त्यांनी गजलगायकी मधे केलेले निरनिराळे यशस्वी प्रयोग अफलातून आहेत. गजल गाताना अर्थ कसे कसे बदलू शकतात हे सांगताना हशा पिकवला.
मराठी गजलांमधे सुरेश भटांची... ‘’हा असा चंद्र....’’, संगीता जोशींची... ‘’आयुष्य तेच आहे....’’ अशी यादी तर बरीच मोठी आहे. उर्दू गजलांमधे... ‘’ठंडी हवा के झोंके...’’ वा वा...
सहा सात आणि आठ मात्रांची खेळी कशी हे ‘’तू दिल्या जखमात मी हरवून गेलो...’’ ह्या गजलेत प्रयोग करून केली... तारीफ करत व टाळ्या वाsssssssजवतच राहीलो आम्ही.
रविवारी अशी रंगली पुन्हा एकदा मैफिल...
'आयुष्य तेच आहे.... ' वा वा.. काय सुंदर गजल..
कमाल आहे गजलकारांची आणि नंतर भीमराव पांचाळे सारख्या गजलगायकांची...
त्या सुखद क्षणांतुन.. त्या स्वप्नवत वाटणार्‍या गजल गायकीच्या सुरातुन बाहेर यावेसेच वाटत नाहीये. अजून तरी त्यातच मशगुल असल्यासारखे वाटतेय. पुन्हा कधी योग येईल ह्या सगळ्याचा ... पुन्हा पुन्हा यावा असे मनांत आहेच पण सध्या तरी आत्ता त्या मैफिलीतुन उठायची इच्छा नाहीये. त्यांनी गात रहावे व मैफिलीत गजलांचा सतत वर्षाव होत रहावा.....
इतक्या सुंदर कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याबद्दल मंडळाचे प्रचंड धन्यवाद व आभार.
सगळ्या सभासदांच्या सहकार्याने पुढचे आपल्या ह्या महाराष्ट्र मंडळ रूपी कुटुंबाचे सम्मेलन उत्कृष्ट होईलच ह्यात शंका नाही.
Posted by दीपिका जोशी 'संध्या' at बुधवार, जानेवारी २६, २०११
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत: Links to this post
शुक्रवार, २१ जानेवारी, २०११
आली पुन्हा २१ जानेवारी....लग्नाला इतकी वर्षे झालीत ह्यावर विश्वासच बसत नाही. बरीच नाती नवीन निर्माण झालीत ह्या इतक्या वर्षात पण आमच्या नात्याची गुंफण अधिकाधिक गुंफत व वीण घट्ट होत गेलीय.... गतवर्षींचा कालपट आज नजरेसमोरून जातोय... जुन्या आठवणींत रमले... ह्या काव्यरूपी थोड्या आठवणी....
मेहेंदी कशी खुळी रंगावी
रातराणी सम रात्र गंधावी
होता साक्षीस रातीचा चांदवा
प्रीतफुलांचा फुलला नव ताटवा
होती ती पहाटच गुलाबी ओली
गर्द धुक्यात कुठे अवचितच विरली
झाकून पापण्या नयनांत वसलो
आसुसलेल्या मुक्त स्पर्शात जगलो
थेंब टपोरे बोलले केसावरी
सूर अमृती सजले ओठावरी
कधी राग थोडा लटके रूसवे
होती पुन्हा नवनवीन आर्जवे
लपू दर्पणी विसावू जरासे पुन्हा
नवी साद घालू एकमेका पुन्हा
साकारावे आज नवस्वप्न पुन्हा
जगावे त्याच वेडात आज पुन्हा
Posted by दीपिका जोशी 'संध्या' at शुक्रवार, जानेवारी २१, २०११
शनिवार, ८ जानेवारी, २०११
आत्ताच्या २०१० च्या डिसेंबर मधे भारतात जायचे होते. २५ डिसेंबर ला बहिणीच्या लग्नाचे निमित्य होते. लग्न व ते पण नागपुर ला.... मग काय विचारता... आनंदाला उधाण...नागपुर अगदी रोमा-रोमात आहे.. अपार प्रेम आहे ह्या नागपुरवर माझे.
नोव्हेंबर मधे माझ्या चुलत दीरांचा फोन आला की आमच्या काकांचे सहस्रचंद्र दर्शन सोहळा त्यांनी आयोजित केला आहे. आम्हा जोशींकडे असा कुठलाही कार्यक्रम असला की सगळ्यांची भेट हे एक खूप मोठे आकर्षण असते. बाकी वेळी जमले नाही तरी अशा कार्यक्रमांना आवर्जून ज्यांना शक्य आहे ते येतातच येतात. अगदीच अपरिहार्य कारण असेल तरच अनुपस्थिति असते.
१८-१९ डिसेंबर, हे दोन दिवस मस्तं मज्जा येणार हे माहीतच होते. १८ ला दुपारी सगळे जमायला सुरूवात झाली. इतक्या पाव्हण्यांची सोय कशी होणार म्हणुन हल्ली सरळ हॉटेलच्याच खोल्या घेतात. १८ ला संध्याकाळी चाट खास काकांच्या आग्रहावरून ठेवली होती. नातवंडांनाच काय.. आमच्या पीढीला पण अजून काय हवे. नंतर ७.३० ला कविता वाचनाचा कार्यक्रम झाला. त्या कविंनी काका काकूंवर अप्रतिम कविता केल्या होत्या. नंतर नातवंडांचा नाच गाण्याचा कार्यक्रम झाला. वेळेचे बंधन ठेवून बरोबर ९ वाजता केळीच्या पानांवर पुरणाच्या पोळीच झक्कास जेवण. रात्री सगळे बसले गप्पा मारत. काकूंनी येऊन सांगितले की ४ वाजलेत पहाटेचे.. आता तासभर तरी झोपा. मगच सगळे आपापल्या खोल्यांमधे जाऊन थोडा वेळ लवंडले.
१९ तारखेला सकाळी ८ वाजता पुजा सुरू होणार होती. होम हवन सगळे एका संस्थेच्या बायकांनी केले... एकदम साग्रसंगीत. पुजा संपल्यावर ती. काकांना ८० दिव्यांच्या ताटाने ओवाळले. खुप छान वाटत होते. त्यांच्या तीनही मुलांचा-सुनांचा उत्साह अगदी ओसंडून वाहत होता. काका काकू नक्कीच धन्य झाले असणार. असा छान योग सगळ्याच मुलांच्या वाट्याला येत नाही. सौ. काकूंच्या मैत्रिणी, बाकी परिचित असे बरेच लोक जमले होते. घोळक्या-घोळक्यात हॉल मधे बैठकी जमल्या होत्या. लहान मुलं स्टेजवर काही तरी उद्योग करण्यात गर्क होते. बाकी उत्कृष्ट जेवण, सूप, सलाद बरोबर गाजर हलवा अतिशय स्वादिष्ट होताच.
सगळे परतीच्या दिशेने वळू लागलेत. पुन्हा एकदा जोशी परिवाराचे सम्मेलन ह्या निमित्याने घडवून आणले. ती. काकांना दीर्घायुषाच्या खुप खुप शुभेच्छा आणि काका-काकूंच्या लग्नाच्या ५० वाढदिवसाबद्दल मनःपूर्वक अभिनंदन.
२५ तारखेला नागपुरला लग्नाला जायचे आता वेध लागले होते. २३ डिसेंबर ला लग्नघरी पोहोचले. आता माहेरचे सम्मेलन सुरू झाले. भरीत भर रुचिर-शिशिर ची आयआयटी चा अभ्यास घेणार्‍या निशा मॅडम चा फोन आला. तिला कळले होते की मी नागपुरला आले आहे. ह्या १२-१३ वर्षात तिची इतकी उत्तरोत्तर प्रगति झाली आहे की सांगायलाच नको. तिच्या पहिल्या ५ विद्यार्थ्यांपैकी हे दोघे आहेत त्यामुळे कायम स्मरणात आहे ही जोडी. फोनवरच का होईना पण खुप गप्पा मारल्या. छान वाटले. लग्नं पण मस्तं झाले. २६ डिसेंबर ला पुण्याला परतले. व २८ डिसेंबरला कुवैत चा परतीचा प्रवास.
ह्यावेळेची भारत यात्रा नेहमीपेक्षा जरा वेगळी व ज्यास्तंच स्मरणांत राहील. नेहमी अशाच काही न काही निमित्यानेच भारतात जाणे होते पण ह्या वेळी विशेष काही खास वाटले...मधल्या वेळात बाकीची महत्वाची कामे पण झालीत त्यामुळे विशेष आनंद. सगळेच आपले भेटले की त्या आनंदात इथे सगळ्यांपासुन दूर राहणे कदाचित थोडे सुसह्य असते म्हणुन मी अशा कार्यक्रमांना जातेच जाते. कुवैत ला वास्तव्य जितके दिवसांचे आहे तितके दिवस भारतात ह्या सगळ्याच कारणाने जाण्याची ओढ राहणारच.
Posted by दीपिका जोशी 'संध्या' at शनिवार, जानेवारी ०८, २०११
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत: Links to this post
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
जरी असेल हा खेळ पाठशिवणीचा
अवनीवर लपंडाव उन पावसाचा
रुसवा मेघांचा श्रावणसर उदासली
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
धुंद शब्द कळ्यांना परि रंग चढेना
वसंती ह्या अक्षररुपी फुले फुलेना
स्वच्छंद लेखणी कशापरी रूसली
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
होते स्वप्न जीवन सागर तारणे
आनंदाचे शंख शिंपले वेचणे
नाव मनीची किनार्‍यास न लागली
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
मार्ग चालले सौख्याच्या शोधांचा
चहूओर कल्लोळ छदमी हास्याचा
का कुणा माझी खुशी न भावली
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
चुका दूर दूर कुठे मजला दिसेना
कसे काय झेलावे या लांछनांना
न ठेवली प्रेमास परिसीमा कुठली
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
Posted by दीपिका जोशी 'संध्या' at शनिवार, जानेवारी ०८, २०११
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत: Links to this post
नवीनतर पोस्ट्स जरा जुनी पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: पोस्ट (Atom)
नमस्कार... आणि इथे स्वागत
हसणे आणि हसवणे... जे समोर येईल त्यातुन आनंद शोधणे.. हिंडणे-फिरणे, मैत्रिणींमधे गप्पाष्टके करणे असे निरनिराळे छंद घेऊन इथपर्यंत आले आहे.
मन मोकळे करावे... स्वतःला खुलवावे.. व्यक्त करावे हाच लेखनाचा उद्देश...
तर भेटत राहू या....
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
आम्ही आईची जुळी बाळे.. रुचिर-शिशिर
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.
छोट्या छोट्या गोष्टी (8)
कविता माझी फक्त तुझ्याचसाठी
वेदना उराची ह्या असह्य जाहली
महाजाल पर सुरेश चिपलूनकर (Suresh Chiplunkar)
वॉटरमार्क थीम. TayaCho द्वारे थीम इमेज. Blogger द्वारा समर्थित.


Articles & Lekh | मराठी लेख-मराठी भाषेचा इतिहास-1

भूतकाळातील मराठीच्या अस्तित्वाच्या पाऊलखुणा -
एखादी भाषा नेमकी केव्हा अस्तित्वात आली हे सांगणं कठीण आहे. पण तिच्या अस्तित्वाच्या खुणा किती मागच्या काळापर्यंत शोधता येतात ह्याचा शोध इतिहासकार घेत असतात.
उद्योतनसूरी ह्या आठव्या शतकातल्या ग्रंथकाराच्या ‘कुवलयमाला’ ह्या ग्रंथात मराठे आणि मराठी ह्यांचा स्पष्ट उल्लेख केलेला आढळतो. (तुळपुळे, १९७३ पृ. ५)
दढमडह सामलंगे सहिरे अहिमाण कलहसीले य
दिण्णले गहिल्ले उल्लेविरे तत्थ मरहट्टे
त्यात धिप्पाड, सावळ्या, काटक, काहीशा अहंकारी अशा मराठ्यांचा (मरहट्टे) उल्लेख येतो तसेच ते ‘दिले, घेतले असं बोलतात’ (दिण्णले गहिल्ले) असे म्हणताना त्यांच्या भाषेचाही उल्लेख येतो. इ.स. ८५९ मधल्या धर्मोपदेशमालेतही मरहट्ट असं भाषेचं नाव आलं आहे. मराठीच्या अस्तित्वाविषयीचे हे अप्रत्यक्ष पुरावे आहेत. इ.स. १०६० मधल्या दिवे आगरच्या ताम्रपट मराठीचं अस्तित्व ओळखता येईल इतपत महत्त्वाचे उल्लेख आढळतात. (तुळपुळे, १९७३, पृ. ५-६)
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
यादवकाळ : लोकभाषेचा वैभवकाळ -
मराठीच्या अस्तित्वाविषयीचे सर्व तुरळक उल्लेख पाहत आपण यादवकाळात आलो की मराठीचं ठळक चित्र रेखाटता येऊ लागतं. अर्थात पूर्वी भाषा नोंदवण्यासाठी मुद्रण, ध्वनिमुद्रण इत्यादी साधनं उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे आपल्याला मुख्यत्वे लिपिबद्ध झालेल्या भाषांविषयीचीच थेट साधनं आढळू शकतात. महानुभाव पंथाचं साहित्य म्हणजे यादवकालीन मराठी भाषेच्या अभ्यासाचं अत्यंत महत्त्वाचं साधन आहे.
मराठी ही महानुभाव पंथाची धर्मभाषा होती. महानुभाव पंथाचे आचार्य श्री चक्रधरस्वामी हे जन्मले गुजरातेत. पण त्यांनी आपल्या शिष्यांना ‘महाराष्ट्री असावे’असा आदेश दिला आणि त्यांच्या शिष्यांनी तो आग्रहाने पाळला. ‘लीळाचरित्र’ ह्या इ. स.१२०० च्या सुमारास (कोलते, १९७८, प्रस्तावना पृ. ६५) रचलेल्या श्री चक्रधरस्वामींच्या महमिभट्टरचित चरित्रात केवळ चक्रधरस्वामींचंच नव्हे, तर यादवकाळातल्या मराठीच्या विविध आविष्काराचंही दर्शन घडतं. ‘काऊळेयाचे घर सेणाचे साळैचे मेणाचे पाऊसाळेया काऊळेयाचे घर पुरे जाय...’’ ही लीळाचरित्रात आढळणारी काऊचिऊची गोष्ट आजही मराठी घरांत लहान मुलांना सांगितली जाते.
महानुभावांनी महाराष्ट्राच्या सीमा ठरवताना मराठी भाषेचा निकष म्हणून वापर केलेला आढळतो. तसंच मराठीच्या प्रांतपरत्वे होणार्‍या भाषाभेदांचीही त्यांना जाणीव असलेली दिसते. पुढील मजकुरात ही जाणीव स्पष्ट होते.
‘‘देश भणिजे खंडमंडळ : जैसे फलेठाणापासीन दक्षिणेसी : मर्‍हाटी भाषा जेतुला ठायी वर्ते तेतुले एक मंडळ: तयासी उत्तरे बालेघाटाचा सेवट : ऐसें एक खंडमंडळ: मग उभे (उभय) गंगातीर तेंहि एक खंडमंडळ : आणि तयापासौनि मेघंकरघाट (मेहकर, जि. अकोला) तें एक खंडमंडळ तयापासौनिआवघे वराड तें एक खंडमंडळ : परि अवघीं मिळौनि महाराष्ट्रचि बोलिजे : किंचित् किंचित् भाषेचा पालट : भणौनि खंडमंडळे भणावी’’
(तुळपुळे, १९७३, पृ. २४)
ह्या काळात मराठी ही लोकभाषा म्हणून स्थिरावलेली दिसते. सार्वजनिक ठिकाणी आढळणार्‍या शिलालेखांची भाषा मराठी हीच असलेली दिसते. धर्माच्या क्षेत्रातही संस्कृत भाषेचा अभिमानी वर्ग ज्ञानाची भाषा ही संस्कृतच असल्याचे सांगत असता दुसरीकडे मात्र लोकभाषा हेच आपल्या उपदेशाचं माध्यम म्हणून वापरणारे विविध धर्मपंथ ह्या काळात उदयाला आलेले दिसतात. नाथ, महानुभाव, वारकरी, दत्त ह्या पंथांच्या अनुयायांनी मराठी विविध प्रकारे समृद्ध केलेली दिसते.
नाथपंथाची परंपरा लाभलेल्या ज्ञानदेवांनी ज्ञानेश्र्वरी रचताना मराठी भाषेविषयी आपल्याला वाटत असलेला आत्मविश्र्वास व्यक्त केला आहे.
माझा मर्‍हाटाचि बोलु कवतिके परि अमृतातेंहि पैजासि जिंके
ही प्रतिज्ञा ज्ञानदेवांनी अक्षरश: खरी केलेली आढळते. त्यांनी आपला अमृतानुभव हा स्वतंत्र सिद्धान्त मांडणारा ग्रंथही मराठीतच रचून मराठी ही केवळ लोकभाषाच नव्हे, तर ज्ञानभाषाही आहे हे सिद्ध केलं आहे. ज्ञानदेव आणि त्यांची भावंडं, नामदेव, जनाबाई, चोखामेळा, सावता माळी, गोरोबा कुंभार ह्या सर्व वारकरी संप्रदायातील संतांनी आपल्या अभिव्यक्तीचं स्वाभाविक माध्यम म्हणून मराठीचाच वापर केल्याचं आढळतं. ह्या दृष्टीने पाहता यादवकाळ हा मराठीचा उत्कर्षाचा काळ आहे असं सार्थपणे म्हणता येतं.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
इ.स. १२९६ ह्या वर्षी महाराष्ट्रावर अलाउद्दीन खिलजी ह्याने स्वारी केली आणि यादवांचा पराभव केला (मेहेंदळे, १९९६, पृ. १०९). इ.स. १३१५ च्या दरम्यान यादवसत्तेचा अस्त झाला (मेहेंदळे, १९९६, पृ. १११) आणि पुढच्या काळात महाराष्ट्र काही शतकं विविध सुलतानांच्या आधिपत्याखाली होता. ह्या काळात प्रशासनात प्रामुख्याने फारसी, अरबी ह्या भाषांचा वापर होऊ लागला. सर्वसामान्य लोकांशी संपर्काचं माध्यम म्हणून मराठीचा वापर होत असला, तरी ह्या मराठीवर फारसीचा प्रचंड प्रभाव पडलेला आढळतो. मराठीत प्रचंड प्रमाणात फारसी शब्दांचा समावेश ह्याच काळात झालेला आढळतो.
मात्र धार्मिक व्यवहारात संस्कृताचं प्राबल्य टिकून होतं. संत एकनाथांच्या लिखाणात त्यांनी ‘संस्कृत भाषा देवे केली प्राकृत काय चोरापासौन झाली प्राकृत काय चोरापासौन झाली
असा प्रश्र्न विचारलेला आढळतो ह्यावरून धार्मिक व्यवहारात मराठीच्या वापराला संपूर्णपणे प्रतिष्ठा लाभलेली नव्हती असं दिसतं. मात्र नाथांनी आणि अन्य वारकरी संतांनी लोकभाषेचा पुरस्कार सोडलेला दिसत नाही. दासोपंतांसारखा कवी अर्थाच्या अभिव्यक्तीत संस्कृतापेक्षा मराठीच अधिक समृद्ध आहे असा युक्तिवाद करताना आढळतो, तो पुढीलप्रमाणे...
 आतां तयाचे भेद किती
एकें संस्कृतें सर्व कळे ऐसें कैसेन (महाराष्ट्र - गाथा, पृ. २८)
ह्या काळात मराठी भाषा लिहिण्यासाठी दोन वेगवेगळ्या लिप्यांचा वापर होत असलेला आढळतो. एक म्हणजे बाळबोध किंवा देवनागरी लिपी आणि दुसरी लिपी म्हणजे मोडी लिपी. मोडी लिपी ही हेमाडपंत ह्या यादवांच्या प्रधानाने शोधली असं एक मत आहे. तर काहींच्या मते मोडी हे देवनागरीचंच शीघ्र लेखनासाठी वापरायचं रूप आहे. मोडीचा वापर मुख्यत्वे प्रशासकीय व्यवहारात होत असलेला दिसतो.
मराठीला रोमीतून (रोमन) मुद्रणसंस्कार -
ह्याच काळात युरोपीय ख्रिस्ती धर्मप्रसाराकांनी आपल्या धर्मप्रसारासाठी मराठी भाषेचा अवलंब केलेला आढळतो. इथल्या नव्याने ख्रिस्ती होणार्‍या लोकांकरिता त्यांच्या भाषांतून धर्मपुस्तके पुरवावीत ह्यासाठी मराठीतून लेखन झाले. धर्मप्रसारासाठी इथे येणार्‍या आपल्या धर्मबांधवांना इथल्या भाषा शिकता याव्यात ह्यासाठी मराठीविषयी त्यांनी आपल्या भाषांतून रचना केल्या. फादर स्टीफन्स ह्यांनी लिहिलेलं ओवीबद्ध मराठी ‘‘क्रिस्तपुराण’’ रोमी (रोमन)लिपीतून इ.स. १६१६ ह्या वर्षी रायतूरला छापलं गेलं. त्याच्या गद्य प्रस्तावनेत फादर स्टीफन्स म्हणतात. ‘‘हे सर्व मराठी भासेन लिहिले आहे. हेआ देसिंचेआ भासांभितुर ही भास परमेस्वराचेया वस्तु निरोपुंसि योग्ये एसी दिसली म्हणउनु’’ (मालशे पृ. ४२) त्यांनीच ‘‘आर्त द लिंग्व कानारिम्’’ हे मराठीच्या कोकणी बोलीचं व्याकरण पोर्तुगाली भाषेत लिहिलं. ते इ. स. १६४० ह्या वर्षी मुद्रित झालं.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
शिवकाल : राजभाषेचं सौख्य -
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी शके १५६२ (इ.स.१६४१-४२) ह्या सुमाराला आपला स्वराज्यस्थापनेच्या कार्याचा आरंभ केला आणि पुढील काळात त्याला यशही आलं. शिवकालात छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्यव्यवहाराची भाषा अर्थातच मराठी होती. त्या काळात अन्य राजवटींत राज्यकारभाराची मुख्य भाषा फारशी ही होती. शिवकालीन मराठीवरही फारशीचा प्रचंड प्रभाव असलेला दिसून येतो. मुजुमदार, सरनोबत, हवालदार इत्यादी अधिकार्‍यांची नावं, पीलखाना, जवाहरखाना आदी विभागांची नावं आणि सुत्तरनाल, तोफ इ. शस्त्रांची नावं असे अनेक फारसी शब्द मराठीत आले होते. अर्थात शिवकालात झालेल्या पद्यमय साहित्यव्यवहारात मात्र फारशीचा प्रभाव तितका जाणवत नाही.
ह्या पार्श्र्वभूमीवर छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आज्ञेने ह्या फारशी शब्दांना संस्कृत प्रतिशब्द देणारा राज्यव्यवहारकोश रचला गेला. शिवाजी महाराजांच्या अधिकार्‍यांच्या मुद्रा ह्या काही अपवाद वगळता मराठी वा संस्कृतातच होत्या (मेहेंदळे, १९९६, पृ. ६४०). शिवकाळात राज्यव्यवहार मुख्यत्वे मराठीत होताना आढळतो.
इंग्रजांकडून मराठ्यांकडे जी लेखी करारपत्रं वगैरे जात ती मराठीतच असत. मराठ्यांकडून इंग्रजांना जाणारी काही पत्रं तरी मराठीत असावीत असं अनुमान करायला वाव आहे. चौलचा सरसुभेदार बहिरोपंत ह्याने मुंबईचा गव्हर्नर हेन्री ऑक्झिंडेन ह्याला पाठवलेलं पत्र मराठीत होतं आणि नंतर त्याचं भाषांतर करण्यात आलं अशी माहिती आढळते. (मराठी संशोधनपत्रिका, जानेवारी, १९५४, पृ. १३)
शिवकालात आणि त्यानंतरच्या काळात गद्य मराठी भाषेवर फारशीचा काही एक प्रभाव आढळतो. ह्या दृष्टीने बखरींची भाषा पाहण्यासारखी आहे.
पेशवेकाळात राज्यव्यवहाराची भाषा मराठीच होती. तिच्यावर फारशीचा प्रभावही असलेला दिसून येतो. ह्या काळात मराठी सरदारांची संस्थानं महाराष्ट्राबाहेर निर्माण झाली. त्या भागांत मराठी भाषिक जनतेचं वास्तव्य होऊ लागलं, त्यातून त्या-त्या ठिकाणी मराठी भाषेचा प्रसार झाला.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
मिशनरी आणि मराठी मुद्रणाचा आरंभ -
भारतात धर्मप्रसाराच्या हेतूने आलेल्या विल्यम केरीसाख्या इंग्रज धर्मोपदेशकांनी कोलकत्यापासून उत्तरेला १५ मैलांवर असलेल्या श्रीरामपूर ह्या ठिकाणी मिशन आणि मुद्रणालय स्थापन केलं. केरीने आपल्या पदरी असलेल्या वैजनाथ ह्या मराठी पंडिताच्या साहाय्याने १८०५ च्या मार्च महिन्यात आपलं ‘मराठी भाषेचे व्याकरण’ देवनागरीत छापून प्रसिद्ध केलं. ते मराठीतलं देवनागरी लिपीतलं पहिलं मुद्रित पुस्तक ठरतं. नंतर श्रीरामपूर मिशननं आणखीही मराठी पुस्तकं छापली. ती मोडी लिपीत छापली. कारण मराठीची लिपी ही मोडीच आहे अशी त्यांची समजूत होती. १८१७ ह्या वर्षी अमेरिकी मिशनरींनी मुंबईत ‘‘मात्थीउकृत शुभवर्तमान’’ प्रसिद्ध केलं हे मुंबईत छापलेलं पहिलं मराठी पुस्तक असावं. ह्या मिशनरींनी मुंबईत मराठी आणि गुजराती ह्या भाषांत शिकवणार्‍या शाळा काढल्या.
इंगजी राजवट : राजभाषापदाला ग्रहण -
इ.स. १८१८ ह्या वर्षी पुण्यातील शनिवारवाड्यावर युनियन जॅक फडकू लागला. नव्या परकीय शासनाची राजवट सुरू झाली. अर्थातच त्यात जेत्यांच्या भाषेला प्राधान्य मिळू लागलं. इंग्रजी ही प्रशासकीय कामकाजाची मुख्य भाषा बनली. इंग्रजी राजवटीसोबत शिस्तबद्ध प्रशासन आलं. इतर सार्वजनिक सुविधा आल्या.
इंग्रजांनी ह्या देशात अनेक नव्या गोष्टी आणल्या. त्यांपैकी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे औपचारिक शिक्षणपद्धती. मुंबई इलाख्याचा पहिला गव्हर्नर माऊंट स्टुअर्ट एलफिन्स्टन याने दिनांक २१ ऑगस्ट, १८२२ ह्या दिवशी जगन्नाथ शंकरशेट, धाकजी दादाजी, मकबा इ. मुंबईतील नागरिक पुढार्‍यांच्या साहाय्याने ‘मुंबईची हैंदशाळा आणि शाळापुस्तकमंडळी’ ह्या नावाची संस्था काढली. ह्या मंडळीने १८३५ पर्यंतच्या १०-१२ वर्षांत विविध शालोपयोगी ग्रंथ मराठीत तयार केले (माडखोलकर, १९५४ पृ. २१-२३). मोल्स्वर्थचा ‘‘मराठी कोश’’ आणि दादोबा पांडुरंग ह्यांचं ‘‘महाराष्ट्र भाषेचे व्याकरण’’ ही ह्या पुस्तकांतली काही उदाहरणं. ह्यातून निर्माण झालेल्या मराठीच्या धाटणीला महामहोपाध्याय द. वा. पोतदार ह्यांनी ‘मराठी गद्याचा इंगजी अवतार’ असं म्हटलं आहे.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
मराठी गद्याचा इंग्रजी अवतार -
ह्या काळातल्या भाषेवर इंग्रजीची छाप असणं स्वाभाविक होतं. जुन्या मराठीत दंड, विसावा (महानुभावीय साहित्य) अशी काही मोजकी विरामचिन्हं वापरत. इंग्रजीतली विरामचिन्हं मराठीतही आता वापरात आली. शब्दसंग‘ह पाहिला तर लिहिणारे लोक संस्कृत शास्त्रीपंडित असल्याने त्यांच्या भाषेवर संस्कृताचा आणि फारशीचाही फार प्रभाव आढळतो. ‘प्रभाकर’ नियतकालिकाच्या दिनांक २६ मार्च, १८४८ ह्या अंकातील हा उतारा पाहा.
‘‘पुण्यासारखे शहरांत विद्याशाळा बर्‍याच आहेत. परंतु ग्रंथ वाचण्याची जागा अद्याप लोकांस माहीत नव्हती व तिचा उपयोग कोणा नेटिव्ह लोकांस माहीत नव्हता; परंतु सांप्रतचे गवर्नरसाहेब सर जार्ज क्लार्क यांणीं लोकांचे सुधारणेकडे लक्ष देऊन जज्जसाहेब हेनरी ब्रोन यास सुचविलें कीं, पुण्यांत लायब्ररी स्थापण्याचा बेत करावा.’’ (पोतदार, १९७६, पृ. २२६-२२७)
नव्या राजवटीत मराठीच्या पूर्वपरंपरेची आठवण राहिली नव्हती. ‘‘मराठी ही केवळ बोलण्याची भाषा आहे. गद्य किंवा पद्य ग्रंथकारांनी ती मुळीच संपन्न किंवा सुसंस्कृत केलेली नाही.’’, असं मत व्हान्स केनेडी ह्याने व्यक्त केलेलं आढळतं. (माडखोलकर, १९५४ पृ. ३३)
श्रावणात ब्राम्हणांना दानधर्म करण्याची पेशव्यांची प्रथा बंद करून ‘‘दक्षिणा फंड’’ हा निधी एलफिन्स्टनने निर्माण केला. त्या पैशांतून १८२३ ह्या वर्षी पुण्यात संस्कृत पाठशाळेची स्थापना केली (कुलकर्णी अ. रा., २००४). त्या शाळेत मराठी आणि संस्कृत ह्या भाषा शिक्षणाचं माध्यम म्हणून वापरल्या जात (पाटणकर, १९८४). १८२८ ह्या वर्षी ह्या पाठशाळेत इंगजी शिक्षणाचीही जोड दिली गेली.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
१८३२ ह्या वर्षी मुंबईला बाळशास्त्री जांभेकर ह्यांनी ‘दर्पण’ हे मराठी - इंग्रजी साप्ताहिक वृत्तपत्र सुरू केलं. त्यांनीच पुढे काढलेलं दिग्दर्शन, भाऊ महाजन ह्यांचं प्रभाकर इत्यादी नियतकालिकांतून व्यवहारोपयोगी अशा विविध विषयांवर लिहिलं जाऊ लागलं. ह्या काळातल्या मराठी भाषेची घडण ही मुख्यत्वे ह्या नियतकालिकांनी केली आहे.
माध्यमिक शिक्षणातून मराठीचं विस्थापन -
१८४० ह्या वर्षी स्थापन झालेल्या प्रांतनिहाय शिक्षण मंडळांपैकी (बोर्ड ऑफ एज्युकेशन) मुंबई इलाख्याच्या मंडळाचा अध्यक्ष आस्कीन पेरी ह्याने सर्वत्र शिक्षणाचं माध्यम हे इंग्रजी करण्याचा ठराव मांडला. त्याला कर्नल जर्व्हिस आणि तीन भारतीय सभासद ह्यांनी विरोध केला. ‘‘मध्य युगात युरोपात सर्व देशांत उच्च ज्ञान लॅटिन ह्या भाषेतच दिले जात होते. त्यामुळे सामान्य जनता त्या ज्ञानाला पारखी होत असे. पुढे सर्व शाखांतील ज्ञान त्या त्या देशाच्या भाषेत द्यावयाची प्रथा पडली. ह्याचा परिणाम असा झाला की, उच्च ज्ञानाचे झरे सामान्य जनांपर्यंत पोहोचले. त्या इतिहासापासून काहीच धडा न घेता मूठभर इंजांनी आपली मातृभाषा लक्षावधी भारतीयांवर लादायची काय’’ (पाटणकर, १९८४ पृ.५), असा प्रश्र्न जर्व्हिस ह्यांनी विचारला होता. पेरीने हट्टाने आदेश काढून चवथी ते सातवी (तत्कालीन मॅट्रिक) ह्या वर्गात मराठी वगळता अन्य सर्व विषयांच्या शिक्षणाचं माध्यम इंग्रजी हे केलं आणि ही व्यवस्था पुढे १०० वर्षे तशीच राहिली (पाटणकर, १९८४ पृ. ६).
उच्च शिक्षणातून मराठीचं उच्चाटन -
१८५७ ह्या वर्षी मुंबई विद्यापीठाची स्थापना झाली. तेव्हा मराठी हा विषय वैकल्पिक म्हणून मॅट्रिक ते एम. ए. ह्या सर्व परीक्षांना घेता येत असे. दि. १८ नोव्हेंबर, १८६२ ह्या दिवशी मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू अलेक्झॅण्डर ग्रांट ह्यांनी मॅट्रिकनंतर केवळ अभिजात (संस्कृत, लॅटिन इ.) भाषांचाच समावेश अभ्यासक्रमात असेल असा ठराव मांडला. डॉ. विल्सन ह्यांनी ह्या ठरावाला विरोध केला. पण १८६४ ह्या वर्षापासून मराठीचं उच्च शिक्षणातून उच्चाटन झालं. (पाटणकर, १९८४ पृ. ९-१४)
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
सामाजिक मंथनाचं माध्यम -
मात्र समाजसुधारकांनी, विचारवंतांनी वैचारिक मंथनासाठी मराठीचाच अवलंब केलेला आढळतो. विविध ज्ञानविस्तार, ज्ञानोदय, प्रभाकर इ. नियतकालिकांनी ह्यात फार मोठी कामगिरी केली. महात्मा फुले, मराठी भाषेचे शिवाजी विष्णुशास्त्री चिपळूणकर, 'सुधाकर' कार आगरकर, लोकमान्य टिळक ह्या लोकनेत्यांनी आपल्या लोकसंवादाचं साधन म्हणून मराठीचाच अवलंब केलेला दिसतो. स्वातंत्र्याची चळवळ हळूहळू आकारास येत होती. त्यात भाषा हे स्वत्वाचं प्रतीक मानलं गेल्यानं स्वभाषेची समृद्धी हा एक महत्त्वाचा मुद्दा मानून त्यासाठी प्रयत्न झालेले आढळतात.
इंग्रजी वाङ्मयाच्या प्रभावाखाली मराठी वाङ्मयाची नवी परंपरा आकार घेत होती. कादंबरीसारखा नवा वाङ्मयप्रकार ह्याच काळात उदयाला आला. मराठी वाङ्मयाचं क्षेत्रं ह्या काळात विस्तारत असलेलं दिसतं.
न्यायमूर्ती रानडे ह्यांचे प्रयत्न -
न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे ह्यांनी देशी भाषांचा विद्यापीठांत समावेश झाल्यास त्यांत अधिक चांगली पुस्तकं तयार होतील, अशी सूचना रजिष्ट्रार ऑफ नेटिव्ह पब्लिकेशन्स ह्यांच्याकडून करवून विद्यापीठाच्या कार्यकारिणीत चर्चा घडवून आणली. तिथे बहुमत मिळत नाही असं पाहून एम. ए., एम.डी. (वैद्यकीय), एल. एल. बी. ह्या परीक्षेत विद्यार्थ्यांना त्या त्या विषयावरील एक प्रबंध मातृभाषेत लिहिण्याची अट घालावी असा प्रस्ताव मांडला. पण तो मान्य झाला नाही. शेवटी न्यायमूर्तींच्या निधनानंतर १३ व्या दिवशी - दि. २९ जानेवारी, १९०१ ह्या दिवशी - वाईल्स ह्यांच्या प्रयत्नांतून एम. ए. ला विकल्पाने मराठी वाङ्मय ह्या विषयाची प्रश्र्नपत्रिका सुरू झाली. मात्र प्रश्र्नपत्रिका इंग्रजीत असणार होती आणि उत्तरंही इंग्रजीतच लिहिण्याचं बंधन होतं. अर्थात मॅट्रिक ते एम.ए. ह्यांच्या मधल्या पातळीवर मराठीचं अस्तित्व कुठेच नव्हतं. (पाटणकर, १९८४, पृ. २४-३३)
१९२१-२२ पासून बी.ए. च्या परीक्षेला मराठीच्या दोन प्रश्र्नपत्रिका घेण्याची सवलत देण्यात आली. पण सन्मानासहित (ऑनर्ससह) बी.ए. होण्यासाठी मराठी घेता येत नसे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचा कल मराठी न घेण्याकडे असे.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
ज्ञानभाषा बनवण्याचे प्रयत्न -
विद्यापीठात मराठीला प्रवेश नसला, तरी मराठी भाषा ज्ञानसमृद्ध व्हावी ह्या दृष्टीने समाजात विविध मंडळींनी प्रयत्न केलेला आढळतो. डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर ह्यांनी १९१६ ते १९२७ ह्या कालावधीत ‘‘महाराष्ट्रीय ज्ञानकोश’’ हा ज्ञानकोश मराठीत निर्माण केला. सर्व स्तरांवर मराठीतूनच शिक्षण देणारी संस्था निर्माण करण्याचा अयशस्वी प्रयत्न विष्णु गोविंद विजापूरकर ह्यांनी केला. विविध व्यक्ती आणि संस्था ह्यांनी स्वभाषावृद्धीच्या हेतूने मराठी भाषेत मोलाचं वाङ्मय निर्माण केलं.
मराठीत आलेल्या फारशी आणि इंग्रजी शब्दांना पर्याय देण्यासाठी स्वातंत्र्यवीर सावरकर, माधवराव पटवर्धन ह्यांनी भाषाशुद्धीची चळवळ उभारली. अनेकांनी ह्या चळवळीला विरोध केला असला तरी दिनांक, क्रमांक, विधिमंडळ, महापौर, नगरपालिका, नगरसेवक, संचलन, गणवेश, दूरध्वनी, टंकलेखन असे आजच्या मराठीत रुळलेले अनेक शब्द ह्या चळवळीनेच रूढ केले.
संयुक्त महाराष्ट्र : मराठी भाषकांच्या एकीकरणाचा प्रयत्न -
लॉर्ड कर्झनने केलेली बंगालची फाळणी बांग्ला भाषकांच्या आंदोलनामुळे १९११ ह्या वर्षी रद्द करण्यात आली. त्या संदर्भात केसरीत लिहिलेल्या लेखात न. चिं. केळकर ह्यांनी ‘‘मराठी भाषा बोलणार्‍यांची सर्व लोकसंख्या एका अंमलाखाली असावी’’, अशी सूचना केली. (फडके, १९९७, पृ. ३५३) दिनांक ६ जानेवारी, १९४० ह्या दिवशी उज्जैनच्या साहित्य संमेलनात ग. त्र्यं. माडखोलकर ह्यांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणात एकभाषिक राज्याच्या मागणीचं आवाहन केलं. (फडके, १९९७, पृ. ३५५) ह्या एकीकरणाविषयी मतमतांतरं असली, तरी मराठी भाषकांचं एकीकरण व्हावं ह्या मागणीचा जोर वाढू लागला. ह्यातूनच संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ उदयाला आली. १९४६ च्या सुमारास संयुक्त महाराष्ट्र परिषद ही सर्वपक्षीय संघटना स्थापन करण्यात आली. १९२१ पासून कॉंग्रेस पक्ष भाषावार प्रांतरचनेचा पुरस्कार करत होता. पण स्वातंत्र्य जवळ येऊ लागताच हा प्रश्र्न अग्रक्रमाने सोडवण्याची निकड नाही असं नेहरू आदी ज्येष्ठ नेत्यांचं मत होतं. स्वातंत्र्योत्तर काळातही ह्या प्रश्र्नावरून बरंच मोठं आंदोलन होऊन दिनांक १ मे, १९६० ह्या दिवशी महाराष्ट्र हे एकभाषिक राज्य अस्तित्वात आलं. (संयुक्‍त महाराष्ट्रासाठीचा आंदोलनाची सविस्तर माहिती 'महाराष्ट्राविषयी विशेष-इतिहास' या विभागात दिली आहे.)
महाराष्ट्राचं भाषिक राज्य अस्तित्वात आल्यावर मराठी भाषा ही शिवकालानंतर पुन्हा राजभाषापदी विराजमान झाली. प्रशासनिक व्यवहारात मराठीचा वापर अनिवार्यपणे व्हावा असे आदेश निघाले. महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण ह्यांच्या पुढाकारातून विविध व्यवस्था अस्तित्वात आल्या. इंग्रजीतून चालणारा राज्यकारभार मराठीतून चालवण्यासाठी ‘भाषामंडळाची स्थापना झाली आणि राजभाषा म्हणून मराठीच्या वापराची पूर्वतयारी करण्यासाठी ‘भाषा-सल्लागार-मंडळाची स्थापना झाली. २६ जानेवारी, १९६५ च्या गणराज्य दिनापासून ‘महाराष्ट्र-राजभाषा-अधिनियम’ अस्तित्वात आला. (कोलते, १९८९, पृ. ५२-५४)
शासकीय कार्यालयांच्या व अधिकारपदांच्या इंगजी संज्ञांचे मराठी पर्याय देणारा ‘पदनामकोश’ प्रकाशित झाला. १९७३ ह्या वर्षी ‘शासन-व्यवहार-कोश’ प्रकाशित झाला. विविध ज्ञानशाखांतील पारिभाषिक संज्ञांचे मराठी पर्याय सुचवणारे विविध कोश अस्तित्वात आले. ह्या कोशांच्या भाषेविषयी ‘ही दुर्बोध आणि संस्कृतप्रचुर आहे’, अशी टीकाही झाली. पण आज ह्या पारिभाषिक संज्ञा शासनव्यवहारात बर्‍याच प्रमाणात रुळलेल्या आढळतात. मराठी भाषा, मराठी संस्कृती ह्यांच्या विकासासाठी शासनाच्या वतीने विविध संस्था, महामंडळं ह्यांची स्थापना करण्यात आली.
वर्‍हाडी, अहिराणी इ. मराठी भाषेच्या विविध बोली असून प्रांतपरत्वे भाषेच्या रचनेत भेद आहेत. मराठीच्या प्रमाणीकरणाच्या दृष्टीने मराठी-साहित्य-महामंडळाने मराठी शुद्धलेखनाची नियमावली १९७२ ह्या वर्षी तयार केली. शिक्षणव्यवहारात मराठीचा समावेश माध्यमिक स्तरापर्यंत झाला. मात्र उच्च शिक्षणाच्या संदर्भात काही अपवाद वगळता सर्व विषय मराठीतून शिकण्या-शिकवण्याचे प्रयत्न फारसे झालेले दिसत नाहीत. शिक्षणाचं माध्यम म्हणून मराठीचा पुरेसा विकास झाला नाही. तिला तशी संधीच फार कमी लाभली. मात्र मराठी वाङ्मय हा विषय घेऊन पदव्युत्तर शिक्षणापर्यंत शिकण्याचीही सोय उपलब्ध झाली. चित्रपट, नाटक, वाङ्मय अशा क्षेत्रांत मराठी भाषेतल्या कलाकृतींचा दबदबा आहे. स्वातंत्र्योत्तर काळात ही माध्यमं आपल्या परीने समृद्ध परंपरा निर्माण करत आहेत.
Re: मराठी भाषेचा इतिहास
आव्हाने व आशा :
‘जरी आज ती राजभाषा असे’ -
मराठी ही आज महाराष्ट्राची राजभाषा आहे. मात्र तिला अनेक कारणांमुळे तिचं उचित स्थान लाभलेलं नाही अशीही खंत अनेकांनी अनेकदा व्यक्त केलेली आढळते.
न्यायव्यवहारात अद्याप इंग्रजी भाषेचंच अधिराज्य आढळतं. मराठीत न्यायव्यवहार व्हावा ह्यासाठी आंदोलनं करावी लागत आहेत. १९९५ पासून आंदोलनं झाल्यावर शासनाने १९९८ ह्या वर्षी त्याविषयीची अधिसूचना काढली आणि २००० ह्या वर्षी उच्च न्यायालयाने परिपत्रक काढून खालच्या न्यायालयातील किमान ५० टक्के कामकाज मराठीत झालं पाहिजे असा आदेश दिला. मात्र मराठी हीसुद्धा उच्च न्यायालयाची प्राधिकृत भाषा व्हावी ही मागणी अद्याप पुरी झालेली नाही.
जागतिकीकरणाच्या रेट्यात इंग्रजीचं प्राबल्य असून शिक्षणव्यवहारातून मराठीचा वापर सर्वत्र होणं हे अजूनही एक स्वप्नंच आहे. इंग्रजीवाचून पर्याय नाही ही भावना पुन्हा बळावली आहे. मराठी माध्यमाच्या शाळांची संख्या विद्यार्थ्यांच्या अभावामुळे उणावते आहे. समाजातला मोठा वर्ग आधीच इंग्रजी माध्यमाकडे वळला आहे. प्राथमिक शिक्षणातही मराठी टिकणार का हा प्रश्र्न निर्माण झाला आहे.
मराठीच्या दैनंदिन वापरात अनावश्यक इंग्रजी शब्दांचा वापर भरमसाठ वाढतो आहे. ‘‘वाइफ सिवियरली इन्जर्ड झाल्याने तिला अर्जंटली हॉस्पिटलाइज्ड करावं लागलं’’ अशी वाक्य सहज वाटू लागली आहेत. ह्याउलट ‘‘बायकोला मोठी दुखापत झाल्याने तातडीने रुग्णालयात ठेवावं लागलं’’, हे वाक्य परकं वाटू लागलं आहे. वृत्तपत्रं, दृक-श्राव्य प्रसारामाध्यमं ह्यांना मराठी मथळे सुचेनासे झाले आहेत. हे टाळून निव्वळ मराठी बोलण्या-लिहिण्याचा प्रयत्न हा स्वभाषकांनाही शुद्धिवादी, प्रतिगामी, हटवादी वाटू लागला आहे. मराठीतच नवे शब्द घडवण्याचा, वापरण्याचा कंटाळा वाढतो आहे. शब्द घडवलेच, तर ते संस्कृतप्रचूर आणि क्लिष्ट घडवले जात आहेत.
‘यशाची पुढे दिव्य आशा असे’ -
मात्र आजही मराठी हीच सुमारे सात कोटी लोकांच्या स्वाभाविक अभिव्यक्तीची भाषा आहे. भारतातली ६.९९ टक्के जनता मराठी भाषक आहे. भारतीय शासनाच्या सूचीतील प्रशासनिक भाषांपैकी मराठी ही भाषकसंख्येच्या दृष्टीने ४ थ्या स्थानावर आहे.
संगणकयुगात युनिकोडसारख्या प्रणालीने देशी भाषांचा संगणकावरील वावर सुकर केला आहे. महाजालावर मराठीचा वावर व वापर वाढला आहे, वाढतो आहे. भाषिक गटांच्या, त्यांच्या अस्मितांच्या प्रश्र्नाकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न सुरू झाला आहे. मराठी नव्या जगात आपल्या तेजाने तळपत राहील असा विश्र्वास लोकमानसात निर्माण होतो आहे.


प्रभुत्व: संतुलित अर्थसंकल्प

कें द्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी काल आपल्या पोतडीतून नवरत्ने बाहेर काढली आणि आपला यंदाचा अर्थसंकल्प त्या नऊ गोष्टींवर केंद्रित असल्याचे संकेत दिले. ‘हेे सुटाबुटातल्यांचे सरकार आहे’ ही बोचरी टीका आजवर सोसावी लागलेल्या मोदी सरकारचा यंदाचा हा अर्थसंकल्प शेती, तसेच ग्रामीण आणि सामाजिक क्षेत्राला जाणीवपूर्वक प्राधान्य देत असल्याचे दिसते. एकीकडे हे करीत असताना दुसरीकडे अर्थातच साधनसुविधा निर्मिती, आर्थिक व प्रशासकीय सुधारणा, कर सुधारणा याद्वारे उद्योजकतेला प्रोत्साहन देण्याची कसरतही अर्थमंत्र्यांना करावी लागली आहे. या दोहोंचे संतुलन साधण्याचा प्रयत्न या अर्थसंकल्पात दिसून येतो. शेती क्षेत्राची चाललेली पीछेहाट लक्षात घेता, एकीकडे ‘मेक इन इंडिया’, ‘डिजिटल इंडिया’ चे ढोल पिटत असताना या देशाची अर्थव्यवस्था ही ग्रामीण आणि कृषीकेंद्रित अर्थव्यवस्था आहे याचे भान ठेवून बळीराजाला प्रोत्साहनपर पाठबळाची आवश्यकता भासत होती. सन २०२० पर्यंत देशातील शेतकर्‍यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचा संकल्प अर्थमंत्र्यांनी आपल्या अर्थसंकल्पातून केला आहे. त्यासाठी आवश्यक असलेल्या जलसिंचनासाठी भरीव तरतूद केली गेली आहे. नऊ लाख कोटी कृषी कर्जाचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. पीक विमा योजना, पशुधन संजीवनीसारख्या योजना आदींद्वारे शेती व तत्सम क्षेत्राला प्रोत्साहन देण्याचे पाऊल अर्थमंत्र्यांनी उचलले असले, तरी या निधीचा विनियोग कसा होतो, त्याद्वारे शेतीला कसे बळ मिळते यावर या संकल्पाचे यशापयश अवलंबून असेल. ग्रामीण विकासासाठीही यंदा भरीव तरतूद करण्यात आलेली दिसते. पंचायत व पालिकांना २.८७ लाख कोटींचे वाढीव अनुदान चौदाव्या वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार दिले जाणार आहे. तेथेही निधीचा विनियोग हाच कळीचा मुद्दा असेल. ग्रामीण विद्युतीकरणाच्या दिशेने प्रयत्न, ‘रूर-र्बन क्लस्टर्स’ उभारणीला चालना, एकूण ९७ हजार कोटी खर्चून रस्त्यांची उभारणी आदींचा फायदा ग्रामीण जनतेला मिळणार असला, तरी त्या आडून अनिर्बंध औद्योगिकीकरणाला आणि बेफाट शहरीकरणाला चालना तर मिळणार नाही ना ही भीतीही डोकावू लागली आहे. ग्रामीण विकास म्हणजे केवळ शहरीकरण नव्हे हे लक्षात घेणे आवश्यक असेल. सामाजिक क्षेत्रासाठीची आरोग्य विमा योजना, जेनेरिक औषधालयांची उभारणी आदी घोषणा प्रशंसनीय आहेत, परंतु या आघाडीवर फार त्रोटक घोषणा दिसतात.महागाईवर अंकुश ठेवण्यासाठी नऊशे कोटींचा जीवनावश्यक वस्तू दर निधी उभारला जाणार आहे. आर्थिक फसवणुकीचे वाढते गुन्हे लक्षात घेऊन नवा कायदा केला जाणार आहे. दिवाळखोरीत जाणार्‍या आर्थिक संस्थांसंदर्भात रिझर्व्ह बँक कायद्यात सुधारणा केली जाणार आहे, ही सगळी पावले अत्यावश्यक होती. शिक्षण क्षेत्रासाठी गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाची बात अर्थसंकल्पात करण्यात आली असली तरी त्या दिशेने कोणतीही ठोस पावले उचलली गेलेली दिसत नाहीत. उद्यमशीलतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी केवळ कौशल्य विकासावर भर देणारे काही निर्णय दिसतात तेवढेच. साधनसुविधा क्षेत्रात खासगी क्षेत्राचा सहभाग घेण्याची घोषणा गतवर्षी झाली होती, परंतु त्या आघाडीवर फारसे काही घडलेले नाही. त्यातील अडथळे लक्षात घेऊन साधनसुविधा क्षेत्रात खासगी गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी काही निर्णय यंदा घेतले गेले आहेत. सार्वजनिक सुविधा विवाद सोडवणूक कायदा, पीपीपीसंदर्भात फेरवाटाघाटींसाठीची तसेच नव्या प्रकल्पांतील सरकारी गुंतवणुकीसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे आदींमुळे खासगी क्षेत्राचा सहभाग वाढवण्यातील अडसर दूर होऊ शकतील. सरकारी अपव्यय टाळण्याच्या दिशेने अनेक उपाययोजना केल्या गेलेल्या आहेत. सरकारी खरेदीमध्ये पारदर्शकता येण्यासाठी सरकारी वस्तू व सेवा खरेदी कायदा, अनुदानांची गळती रोखण्यासाठी ‘आधार’चा वापर, खतांच्या अनुदानांचेही प्रायोगिक तत्त्वावर थेट बँक खात्यामध्ये हस्तांतरण, सार्वजनिक वितरण योजनेतील दुकानांचे आधुनिकीकरण आदी जी पावले उचलली गेली आहेत, ती आवश्यक होती. आर्थिक आणि प्रशासकीय सुधारणांचे, करसुधारणांचे अभिवचन उद्योग जगताला मोदी सरकारने यापूर्वीच दिलेे आहे. त्या अनुषंगाने या अर्थसंकल्पामध्येही बर्‍याच उपाययोजना केलेल्या दिसतात. येथे उद्योग करणे सुलभ व्हावे यासाठी कायद्यांच्या, क्लिष्ट कररचनेच्या, प्रशासकीय अडथळ्यांच्या जंजाळातून उद्योजकांची सुटका करण्यावर मोदी सरकारने भर दिलेला आहे. त्या दिशेने विविध निर्णय अर्थसंकल्पात दिसून येतात. विशेषतः करसुलभीकरणासंदर्भात न्या. ईश्वर समितीच्या शिफारशींनुसार अनेक पावले उचलली गेली आहेत. विविध मंत्रालयांनी वेळोवेळी लादलेल्या तेरा अधिभारांचे उच्चाटन, टीडीएस, टॅक्स क्रेडिट संदर्भातील सवलती आदी गोष्टी गरजेच्या होत्या. कंपनी कायद्यामध्ये उद्योजकाभिमुख फेरबदल करण्याचे सूतोवाचही अर्थमंत्र्यांनी केले आहे. विशेषतः करांसंदर्भातील विवादांच्या सोडवणुकीसाठी अनेक महत्त्वपूर्ण पावले अर्थमंत्र्यांनी उचलली आहेत. करविषयक तीन लाख प्रकरणे अपिलामध्ये पडून आहेत. अशा प्रलंबित प्रकरणांच्या सोडवणुकीसाठी जी डिस्प्यूट रिझॉल्युशन स्कीम (डीआरएस) अर्थमंत्र्यांनी जाहीर केली आहे, त्यातून करविषयक विवादांच्या कालबद्ध सोडवणुकीचा मार्ग खुला होऊ शकेल. काळ्या पैशाचा विषय हा काही काळापूर्वी ऐरणीवर होता. काळ्या पैशासंदर्भात काही कठोर उपाययोजना अर्थमंत्र्यांकडून अपेक्षित होत्या. यंदा करबुडव्यांना अघोषित उत्पन्न ४५ टक्के कर भरणा करून घोषित करण्याची सवलत काही काळापुरती देण्यात आलेली आहे. मात्र, करबुडव्यांवर थेट कारवाई न करता अशा प्रकारची सवलत देण्याचे कारण काय हे गुलदस्त्यात आहे. सर्वसामान्य करदात्यांना गतवर्षीच्या अर्थसंकल्पामध्ये प्राप्तिकरात वाढीव वजावट देण्यात आली होती आणि उद्योजकांसाठी कॉर्पोरेट करामध्येही कपात करण्यात आली होती. अशा विशेष उल्लेखनीय करसवलती यंदा नसल्या, तरीही पाच लाखांपर्यंत उत्पन्न असलेल्यांसाठी करसवलतीची मर्यादा तीन हजारांनी वाढवण्यात आली आहे आणि घरभाड्यासाठीची सवलतही सध्याच्या वार्षिक २४ हजारांवरून साठ हजारांवर नेण्यात आली आहे. छोटे उद्योजक आणि व्यावसायिकांसाठीही काही सवलती दिसतात. गृहबांधणी क्षेत्रासाठी, विशेषतः परवडणार्‍या घरांसाठी काही पावले सरकारने उचलली आहेत. पहिल्या घराच्या खरेदीवरही सवलत मिळणार आहे. परंतु सर्वसामान्य करदात्यांना फार मोठा दिलासा देणारे असे काही यंदाच्या अर्थसंकल्पामध्ये दिसत नाही. अनेक क्षेत्रांना तर अर्थमंत्र्यांनी स्पर्शही केलेला दिसला नाही. एकूण आपल्या मर्यादित आवाक्यात अर्थव्यवस्थेची प्राधान्ये निश्‍चित करून तेवढ्यापुरते लक्ष केंद्रित करणारा अर्थसंकल्प अरुण जेटली यांनी सादर केलेला दिसतो. सरकार करू पाहात असलेल्या आर्थिक, प्रशासकीय, करविषयक सुधारणांचे जे सूतोवाच यंदाच्या या अर्थसंकल्पामध्ये करण्यात आलेले आहे, त्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कशी होते, त्यातून आगामी काळातील ‘अच्छे दिन’ ची रुजवण होईल अशी आशा करूया.


Vidamban Kavita-BluffMaster"

BluffMaster" समजत होतो स्वताला
पण आता माझाच पर्दाफाश झालाय..,
श्रेय लुटायला जात होतो
पण अस्तित्वच टांगणीला लागलय...
त्रासातून "मुक्त" होण्याचा प्रयत्न करत होतो
पण "अंगण" मात्र वाकडंच दिसत होत...
दुसऱ्याच्या तालावर नाचाण्याने नाचक्की होते इज्जतीची
पुरत कळालय दुनिया आहे बडी जालीमाची...
चुकीला शासन का होत असत
का होते माफीनंतर विटंबना..,
'पात्र' असुद्या आपल्या सन्माना...
असुद्या...हक्क मला माझ मत मांडण्याचा
फक्त भुकेला आहे मी आपल्या लोभाचा...""


'बुंद से गयी वो हौद से नहीं आती'
आयपीएलची चॅम्पियन ठरत चेन्नईने जिंकले इतके कोटी रुपये...
राणेंना दिग्गज नेत्यांकडून शुभेच्छा आणि चिमटे
वादळी पावसामुळे आईपासून बिबट्याचे पिल्लू भरकटले, गावकऱ्यांनी वाचवले
पालघर आणि भंडारा-गोंदिया पोटनिवडणुकीसाठी उद्या मतदान
...राणेंनी हाॅस्पिटलमध्ये आमचीही व्यवस्था केली, शरद पवारांची कोपरखळी
संघाच्या कार्यक्रमाला प्रणव मुखर्जी राहणार उपस्थित
चोरीची दारू पकडण्यासाठी गेलेल्या दोन पोलिसांवर हल्ला, एकाचा मृत्यू
युतीबाबत जे बोलायचंय ते 31 तारखेला बोलेन -मुख्यमंत्री
उद्धव आणि राज ठाकरेंनी एकत्र यावं, मुंबईत टाॅवरवर चढला तरुण
साडेपाच तासात सायन आणि कुर्ला दरम्यानचा जुना पूल तोडण्याचं काम पूर्ण
'मिशन पोषण भविष्य रोशन' नेटवर्क18 आणि हाॅरलिक्सची संयुक्त मोहीम
काश्मीरमध्ये CRPFच्या गाडीवर केलेल्या दगडफेकीमुळे अपघात, 19 जवान जखमी
दिल्ली-मेरठ एक्स्प्रेसवेच्या पहिल्या टप्प्याचं पंतप्रधानांच्या हस्ते लोकार्पण
मोदी म्हणाले, भ्रष्टाचारविरोधी धोरणामुळे कट्टर शत्रू एकत्र, राहुल गांधींनी दाखवलं रिपोर्ट कार्ड
जेम्स बाँडच्या अभिनेत्रीला मिळाली भारतातल्या आंब्याची भेट
शांत काजोलला भेटा, म्हणतोय अजय देवगण
सलमानच्या 'दबंग टूर'चा नेपाळ दौरा पुन्हा रद्द
माधुरीच्या 'बकेट लिस्ट'मध्ये पहिल्या दिवशी 96 लाखांची कमाई
हा आहे जगातला सर्वात मोठा चांदीचा कलश
पुण्यात भरलंय पितळ, तांबे आणि चांदीच्या भांड्यांचं प्रदर्शन
अमेरिकेतल्या हवाई बेटावर ज्वालामुखीचा भडका
जहाँगीर आर्ट गॅलेरी सजलीये चित्रकार योगिता होले यांच्या चित्रांनी
आयपीएलची चॅम्पियन ठरत चेन्नईने जिंकले इतके कोटी रुपये...
'यहाँ के हम सिंकदर',चेन्नई यंदा आयपीएलची 'किंग'
आयपीएल महामुकाबला, चेन्नई की हैदराबाद कोण मारणार बाजी
कोलकात्यावर मात करत हैदराबाद फायनलमध्ये
जे.जे होईल ते ते (फक्त) पहावे
बेपर्वाईचे आणखी किती बळी
पराभव अटळ होता पण 'अटल' नव्हता
'बुंद से गयी वो हौद से नहीं आती'
राणेंना दिग्गज नेत्यांकडून शुभेच्छा आणि चिमटे
हा सूर्य, हा जयद्रथ
बेधडक : पांढरं सोनं चमकणार का
बेधडक : आत्महत्येस कारण की...
बेधडक - भुजबळ सुटले पुढे काय
दुष्काळ दौऱ्याला दांडी मारून खासदार पोहचले साईंच्या दर्शनाला
13 खासदारांची ही विशेष समिती राज्यातल्या दुष्काळाची पाहणी करायला आली होती
21 एप्रिल : दुष्काळी गावांची पाहणी करण्यासाठी आलेल्या केंद्रीय संसदीय समितीने दुष्काळपाहणी ऐवजी देवदर्शन घेणं पसंत केलंय.
13 खासदारांची ही विशेष समिती राज्यातल्या दुष्काळाची पाहणी करायला आली होती. मात्र डाऊच बुद्रुक या गावाचा भेट द्यायचं टाळून त्यांनी सहकुटुंब शिर्डीला जाऊन साईदर्शन घेतलं.
सकाळी या समितीने संवत्सर या गावी जाऊन दुष्काळी स्थितीची पाहणी केली. आणि त्यानंतर त्यांनी थेट शिर्डी गाठली. या समितीत राज्यातील संजय धोत्रे आणि चिंतामण वनगा या दोन खासदारांचा समावेश आहे.
एकीकडे राज्यातील शेतकरी कर्जमाफीसाठी केंद्राकडे डोळे लावून बसलेला असताना, राज्यातील परिस्थितीची पाहणी करण्यासाठी आलेलं पथक साईदर्शनात रमल्याचं समोर आल्यामुळे आश्चर्य व्यक्त होतंय.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
'मिशन पोषण भविष्य रोशन' नेटवर्क18 आणि हाॅरलिक्सची संयुक्त मोहीम
वादळी पावसामुळे आईपासून बिबट्याचे पिल्लू भरकटले, गावकऱ्यांनी वाचवले
पालघर आणि भंडारा-गोंदिया पोटनिवडणुकीसाठी उद्या मतदान
चोरीची दारू पकडण्यासाठी गेलेल्या दोन पोलिसांवर हल्ला, एकाचा मृत्यू
युतीबाबत जे बोलायचंय ते 31 तारखेला बोलेन -मुख्यमंत्री
...राणेंनी हाॅस्पिटलमध्ये आमचीही व्यवस्था केली, शरद पवारांची कोपरखळी
'बुंद से गयी वो हौद से नहीं आती'
आयपीएलची चॅम्पियन ठरत चेन्नईने जिंकले इतके कोटी रुपये...
राणेंना दिग्गज नेत्यांकडून शुभेच्छा आणि चिमटे
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग | Coinfalls कॅसिनो | Up To £100 + £ 5 बोनस मिळवा!

£ 5 मोफत बोनस खेळणारा
केवळ नवीन खेळाडू. 30नाम Wagering आवश्यकता, कमाल रूपांतरण x4 लागू. £ 10 किमान. ठेव. फक्त स्लॉट खेळ. टी & सी च्या लागू करा.$€ £ 5 मुक्त बोनस फक्त Shamrock एन रोल वर प्ले करण्यायोग्य आहे, माया चमत्कार आणि कँडी स्वॅप स्लॉट, नोंदणी आणि ते प्राप्त करण्यासाठी आपला मोबाइल नंबर सत्यापित करा.
पर्यंत यूके एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ 35:1 पे-आउट | वेगवान रोख ठेवा | $£ € 500 मध्ये आपले स्वागत आहे संकुल
जुगारी लोकांचा पत्त्यांचा खेळ लाइव्ह
आमच्या थेट कॅसिनो मध्ये आपले स्वागत आहे
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग | Coinfalls कॅसिनो | अप करण्यासाठी £ 500 + £ 5 बोनस मिळवा
सर्वोत्तम एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग वर एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ आपल्या आवडीचे गेम आनंद घ्या
£ 500 मोफत बोनस हस्तगत + £ 5 फोन बिलिंग सह स्लॉट आनंद मोफत मिळवा
केवळ नवीन खेळाडू. किमान ठेव £ 10 सर्व 3 आपले स्वागत आहे ऑफर. कमाल बोनस £ 500. फक्त स्लॉट खेळ. 30नाम wagering आवश्यकता आणि टी आणि C च्या लागू.
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग प्रती अंत: जगातील जिंकली लाखो आहे विशेष उल्लेख किंवा लक्ष आवश्यक की एक खेळ आहे.
संपूर्ण जुगार उद्योग किंवा संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय कायदेशीर जुगार समितीतील प्रतिनिधित्व करणारी सर्वात आयकॉनिक खेळ एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ प्रतीक आहे.
प्रतिमा आणि या सुंदर आणि मनोरंजक खेळ प्रतीक अगदी लहान करडू अलग किंवा अज्ञात नाही.
चित्रपटात आणि चित्रपट; व्यंगचित्र मालिका मध्ये; आणि पूर्णपणे मिडिया मध्ये, जुगार एक निमित्त आहे, तर एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ कुठेही दिसते खेळ आहे; किंवा एक देखावा, परिस्थिती किंवा जुगार भाग.
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ खेळायला अनेक मार्ग आहेत. एक खेळाडू डाउनलोड न हा खेळ खेळू शकतो. मोबाईल ऑनलाइन एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ हा Android अनुप्रयोग सुसंगत आहेत की समर्थन भांडण मुक्त आणि नॉन स्टॉप सर्व त्याच्या रूपे डाउनलोड आणि एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ प्ले आणि.
त्याऐवजी पासून डाउनलोड Google प्ले स्टोअर, खेळाडू सहज ब्राउझिंग आणि सर्फ करून खेळ खेळू शकतो.
Coinfalls एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ येथे अग्रगण्य ऑनलाइन अनुप्रयोग – मोफत साइन अप करा
झडप घालतात £ 500 बोनस इथपर्यंत 200%
केवळ नवीन खेळाडू. किमान ठेव £ 10 सर्व 3 आपले स्वागत आहे ऑफर. कमाल बोनस £ 500. फक्त स्लॉट खेळ. 30नाम wagering आवश्यकता आणि टी आणि C च्या लागू.
सर्वोत्तम ऑनलाइन एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग काही
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ तरी जगातील सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे, तरीही नाही कॅसिनो खूप आणि त्यांच्या संबंधित अनुप्रयोग उपलब्ध आहे.
या खेळ प्रवेश आणि गोळ्या पासून खेळला जाऊ शकतो, स्मार्ट फोन, Android मोबाईल आणि Android हँडसेट. जसे या लोकप्रिय खेळ होस्ट की अनेक उच्च अग्रगण्य साइट आहेत, तर शीर्ष स्लॉट साइट, इतर वेबसाइट आणि सारखे अनुप्रयोग आहेत CasinoPhoneBill.com, Slotmatic.com, that are leading casino application providers.
साठी एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ सर्वोत्तम साइट ठरवण्यातील मानले जाते की पैलू सुरक्षा आहेत, प्रतिष्ठा, ग्राहक सेवा, लवचिकता आणि वापरकर्ता इंटरफेस. आमच्या या घटक पासून, निर्धारित सर्वात एक महत्त्वाचा घटक किती चांगले ऑनलाइन गायन आहे, साधने एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग च्या सुसंगतता होईल.
बोनस £ 500 पर्यंत फोन बिल देयके एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ आणि स्लॉट वर
केवळ नवीन खेळाडू. किमान ठेव £ 10 सर्व 3 आपले स्वागत आहे ऑफर. कमाल बोनस £ 500. फक्त स्लॉट खेळ. 30नाम wagering आवश्यकता आणि टी आणि C च्या लागू.
फक्त नफा काय एक चांगला एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ Android अनुप्रयोग आमचे ध्येय पाहिजे नाही. ते त्यांच्या खेळाडू कनेक्ट आणि त्यांच्या अंत: करणात विजय प्राप्त करू शकता तर, जुगार आणि जुगार कंपन्या आणि कॅसिनो आपोआप ब्रँड निष्ठा भरपूर साध्य आणि त्यांच्या ब्रँड इमेज वाढविण्यासाठी जाईल.
ऑनलाइन, मोबाइल फोन कॅसिनो - संबंधित पोस्ट:
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ अनुप्रयोग | सर्वोत्तम एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ | £ 500 मोफत बोनस
Android साठी एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ | Coinfalls कॅसिनो | देते अप £ 500 करण्यासाठी
अटी आणि घटने किंवा प्रसंगाचे आगमन वेळापत्रक अटी
स्लॉट फोन बिल $ € £ 5 मोफत कोणत्याही जमा द्या…
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ मोबाइल | उर Android साठी सर्वोत्तम, आयफोन |…
एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ ऑनलाइन | फोन बिल करून Coinfalls वेतन | अप करण्यासाठी £ 500
मोबाइल एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ एसएमएस फोन कॅसिनो | Coinfalls बिलिंग…
मोफत एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ खेळ | फोन Coinfalls एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ |…
Coinfalls थेट कॅसिनो यूके ऑनलाइन
Coinfalls – एक शीर्ष थेट कॅसिनो बोनस साइट – आनंद घ्या – आमच्या मुख्य थेट गायन पृष्ठ पहा, £ 500 बोनस, इथे क्लिक करा.
अटी आणि नियम बोनस लागू – अधिक वरील दुवा पहा.
अल्पवयीन जुगार एक गुन्हा आहे
© कॉपीराइट सामग्री 2018 COINFALLS.COM
Coinfalls.comis Nektan द्वारा समर्थित (जिब्राल्टर) जिब्राल्टर नोंदणीकृत एक कंपनी मर्यादित. Nektan परवाना आणि जुगार आयोगाने नियमित आहे, (क्रमांक 000-039107-आर-319400-013) ग्रेट ब्रिटन ग्राहकांसाठी आणि जिब्राल्टर जुगार आयोगाने जिब्राल्टर सरकारने परवाना आणि नियमन (RGL नाही.054) इतर सर्व ग्राहकांना.
मोफत एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ बोनस
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न च्या
बोनस अटी आणि नियम
उत्तम – फोन कॅसिनो
फोन बिल करून blackjack वेतन – विजय बिग
फोन बिल करून स्लॉट ठेव – £ 5 मोफत
सर्वोत्तम फोन स्लॉट नाही ठेव बोनस | £ 5 साइन अप क्रेडिट | मोफत मोबाइल अनुप्रयोग
स्लॉट शैली फोन बिल $ € £ 5 मोफत कोणतीही अनामत आवश्यक करून द्या
स्लॉट कोणतीही अनामत आवश्यक – jackpots
फोन मोबाइल कॅसिनो वेतन – मोफत £ 5
मोबाइल कॅसिनो यूके बोनस
फोन बिल करून एक प्रकारचा जुगाराचा खेळ वेतन – एक रत्न
मोबाइल कॅसिनो कोणतीही अनामत आवश्यक
सर्वोत्तम कॅसिनो संलग्न कार्यक्रम – Coinfalls सामील व्हा, नफा आता: स्काय च्या मर्यादा
सर्वोत्तम कॅसिनो संलग्न जुगार