|| श्रीस्वामी समर्थ || | मिसळपाव

अण्वस्त्रांबाबतची फसवणूक (Nuclear Deception)
मराठी भाषा दिन २०१७
दिवाळी अंक - २०१७
दिवाळी अंक - २०१६
दिवाळी अंक - २०१५
दिवाळी अंक - २०१४
दिवाळी अंक - २०१३
दिवाळी अंक - २०१२ (pdf)
दिवाळी अंक - २०११
महिला दिन - २०१६ भटकंती विशेषांक (pdf)
महिला दिन - २०१५
श्रीगणेश लेखमाला - २०१४
श्रीगणेश लेखमाला - २०१३
श्रीगणेश लेखमाला - २०१२
|| श्रीस्वामी समर्थ ||
आज श्रीस्वामी समर्थ महाराज {अक्कलकोट स्वामी} यांची पुण्यतिथी आहे. लहानपणी दादरच्या त्यांच्या मठात अनेकदा जाणे होत असे,आता गिरगावात कधी जाणे झाले तर काळाराम मंदीर आणि कांदेवाडीच्या मठात जातो... तिथलेच काढलेले हे फोटो आहेत.
कॅमेरा :- निकॉन पी-१००
*फोटो काढण्या आधी परवानगी घेतली होती.
आजच्या या महत्वाच्या दिवशी, खूप महत्त्वाचे व छान फोटो टाकल्याबद्दल आपले मनापासून आभार.
श्री स्वामीजी सर्वांना सत्बुद्धी,सुख,शांती प्रदान करो हीच प्रार्थना.
आजच्या दिवशी त्यांच्या सत्कार्याची माहिती सर्वांसमोर आणावी ही एक विनंती.
_/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _
_/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो. _/\_ नमो नमो.
अहो ती १६ मेची तयारी असेल.
अहो ती १६ मेची तयारी असेल.
एका दृष्टीक्षेपात - शशिकांत ओक
आज कांदे वाडीतील सप्ताह
आज कांदे वाडीतील सप्ताह संपला …. व काळाराम मंदिरातील सप्ताह सुरु झाला … दरवर्षी सप्ताहाला जाणे होते. आज काही कारणास्तव हुकले, पण तुम्ही कसर भरून काढलीत… आपले धन्यवाद ……
श्री स्वामी समर्थ _/\_
स्वामी समर्थांबद्दल कुणी थोडक्यात परंतू साक्षेपी लिहिल का
त्यांचे जीवन, त्यांची शिकवण यावर भर देऊन चमत्कार कथा (असल्या तर) टाळल्या तर उत्तम.
त्यांचा "भिऊ नकोस मी तुझ्या पाठीशी आहे" हा मंत्र नक्कीच कित्येक श्रद्धावानांना दैनंदिन धकाधकीला सामोरं जायला बळ देत असेल.
"भिऊ नकोस मी तुझ्या पाठीशी आहे"
" मंत्र नक्कीच कित्येक श्रद्धावानांना दैनंदिन धकाधकीला सामोरं जायला बळ देत असेल."
चमत्कार कथा (असल्या तर)
चमत्कार कथा (असल्या तर) टाळल्या तर उत्तम.
कोणतेही संत "चमत्कार टाळल्यास" तुला मला अथवा बहुतांश लोकांना जे वाटते त्यापलीकडे ते विशेष शिकवण देत नसतात. व खरा चमत्कार अशी शिकवण आचरणात आणण्याचे बळ व कृती घडायला सहायक ठरणे यापलीकडे आणखी कोणताही नसतो.
सोपं उदाहरण आहे. बहुतेक म्रुगनयनी-G याची सही आहे नामस्मरणाने मनासारख्या घटना घडत नाहीत तर घडणार्‍या घटना मनासारख्या वाटतात. कोणीही याला सेन्स्लेल्स म्हणेल. पण कोणताही सुज्ञ जिवनानुभवातुन एक गोष्ट नक्किच मान्य करेल आणी ती म्हणजे घडणार्‍या घटना चक्का मनासारख्या वाटणे ही अतिशय मोठी पात्रता आणी असिम सुखाचा अनुभव आहे. सामान्याच्या अवाक्यातील हे रसायन अजिबात नाही. आणी हे खरोखर जगणे म्हणूनच एक चमत्कार आहे.
श्री स्वामी सर्वांना समर्थ करोत
परवा shekharsane.com नावाची छान साइट सापडली.
साइट आणि त्यात दिलेले
साइट आणि त्यात दिलेले पेंटिंग्स सुंदर आहेत. धन्स. :)
अध्यात्म वगैरेंच्या अनेक वर्षांच्या सहवासानंतर आम्ही आता या विषयाशी फारकत घेतलेली आहे, त्यामुळे त्याविषयी काहीच म्हणणे नाही, परंतु दृश्यकलेचा अभ्यासक म्हणून मूळ फोटोवर चढवलेली ती सोनेरी टोपी, भडक रंगाची हिरवी झूल (किंवा जे काही आहे ते) गळ्यात, कानात चढवलेली आभूषणे आणि फुलांच्या हारांचा अतिरेक, हे सर्व प्रकार काही आवडले नाहीत, हा एक वेगळा दृष्टीकोण नमूद करू इच्छितो. मुळात सालस, सात्विक, सरळ असलेल्या आध्यात्मिक व्यक्तीना भक्तगण आपापल्या कल्पनेप्रमाणे उगाचच सजवून विनोदी बनवतात, त्याचा आणखी एक नमूना.
जे वाटले, ते लिहीले. कुणाच्या भावना वगैरे दुखावल्या गेल्या असतील, तर ज्याचे त्याने बघून घ्यावे, आत्मपरिक्षण करावे.. 'आपणासी बघावे आपण, त्या नाव ज्ञान'.
(श्रद्धाळूंनो, आता अ‍ॅटॅक करा आमच्यावर.)
(सगळ्यात वाईट साईबाबांचं वाटतं. लोक 'कॉम्पेन्सेट' करु पाहतात काय असा प्रश्न पडतो कधी कधी.)
अध्यात्म वगैरेंच्या अनेक वर्षांच्या सहवासानंतर आम्ही आता या विषयाशी फारकत घेतलेली आहे, त्यामुळे त्याविषयी काहीच म्हणणे नाही
गुड. आमचेही काही म्हणने नाही.
परंतु दृश्यकलेचा अभ्यासक म्हणून मूळ फोटोवर चढवलेली ती सोनेरी टोपी, भडक रंगाची हिरवी झूल (किंवा जे काही आहे ते) गळ्यात, कानात चढवलेली आभूषणे आणि फुलांच्या हारांचा अतिरेक, हे सर्व प्रकार काही आवडले नाहीत, हा एक वेगळा दृष्टीकोण नमूद करू इच्छितो.
आपण कलाकार आहात. व कलेच्या द्रुश्टीने व कलेतील चोखंदळपणाच्या द्रुश्टीने आपला हात पाय कान अथवा इतर काही (जसेकी अंगावरील केस) कोणीही धरु शकणार नाही. पण ही गोश्ट आपणास इतरांची हेटाळणीकरायचा अधिकार नक्किच देते यात माझ्या मनात शंका नाही... पण
मुळात सालस, सात्विक, सरळ असलेल्या आध्यात्मिक व्यक्तीना भक्तगण आपापल्या कल्पनेप्रमाणे उगाचच सजवून विनोदी बनवतात, त्याचा आणखी एक नमूना.
चालायचं प्रत्येकजण तुम्हा महान कलाकाराएव्हडा कल्पक असु शकत नाही, परंतु इश्वरला आपल्याकडुन काय देता येइल,व्यवहार म्हणून न्हवे तर एक कृतज्ञता म्हणून याची बोच भक्ताच्या मनात सदैव असते. बोच असते कारण त्याला माहीत असते की जे त्याच्या कृपेने मिळाले (भौतीक वा आत्मीक) त्याची परतफेड अशक्य. पण एखादी गोष्ट नुसतीच कशी घेत रहायची  हा विचार मनाला अस्वस्थ करतो. म्हणुन सेवा(भाव) मनात निर्माण होतो. आणी कुवतीनुसार इश्वाराला देणे (सेवा) सुरु होते.
शेवटी सामान्य माणुसच तो सेवेच्या मानवी मुल्यांपेक्षा इतर मौल्यवान काय आहे याची जाण जोपर्यंत विकसीत झालेली नसते तोपर्यंत तो इश्वराप्रती त्या मुल्यातुन सेवा द्यायचा प्रयत्न करतो जसे पैसा, सोने चांदी, अन्न्,वस्त्र, निवारा वगैरे वगैरे. या सेवाभातील एक प्रेममय पायरी म्हणून तो आरोग्य या महत्वाच्या मानवी मुल्याची सुधा जोडणी करतो म्हणून थंडीत जाड वस्त्रे, उन्हाळ्यात गुलाब जल अथवा रात्र झाली वा वामकुक्षीची वेळ असल्यास त्याप्रकारचे वस्त्र मुर्तीला लावणे मंदीर बंद ठेवणे वगैरे वगैरे वगैरे सोपस्कार इथे सेवाभाव या उद्देशाने पाळल्या जातात. यात विनोद बघु नये...
कारण विनोद कशात नाही  एकचा विचार दुसर्‍याच विनोदही असु शकतो. म्हणून एखाद्याच्या भावपुर्वक इश्वरी सेवेला विनोद म्हणून हेटाळणी करायचे प्रयोजन उरत नाही इतकेच. बहुदा माझ्या या प्रतिसादात पुरेसा विनोद मिसींग आहे. यापुढील प्रश्नोत्तरात ती कसर भरुन काढायचा प्रयत्न अवश्य केल्या जाइल....
ती माझि सहि अहे
ती माझि सहि अहे
बदलण्यासाठी Ctrl+ g वापरा.
सध्या 11 सदस्य हजर आहेत.
मिसळपाव.कॉम बाबत मूलभूत माहिती:
सदस्यांसाठी सूचना... आवर्जून वाचावे
नवीन सदस्यांकरीता महत्वाचे दुवे:
सदस्य होण्यापूर्वी वाचावे असे काही
काही नेहमीचे प्रश्न व त्याची उत्तरे
मिसळपाव.कॉम विषयी सर्व सदस्यं व वाचकांना काय वाटतंय ते समजून घेण्यासाठी थेट सुविधा.
कृपया आजच आपला अभिप्राय नोंदवा.
सदस्यं नसलेले वाचक सुद्धा आपला अभिप्राय देऊ शकतील.
नमस्कार, मिसळपाववर लिहीते होणार्‍या सदस्यांच्या मदतीसाठी आता साहित्य संपादक उपलब्ध असतील.
त्याविषयी अधिक माहिती येथे उपलब्ध आहे.


गरुड - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
हा लेख 'गरुड' नामक पक्षी याबद्दल आहे. या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, गरुड (निःसंदिग्धीकरण).
गरुड हा एक शिकारी पक्षी आहे. त्याला पक्ष्यांचा राजा समजले जाते. गरुड हा रॅप्टर्स या प्रकारात मोडतो. हे पक्षी शिकार करतात. गरुड या पक्ष्याच्या काही उपजाती आहेत. सर्व उपजातींचे गरुड साप, इतर छोटे पक्षी, मासे, छोटे-मोठे सस्तन प्राणी यांची शिकार करतात.
५.१ राष्ट्रीय व साम्राज्य चिन्हे
६ संदर्भ व नोंदी
टकला गरुड (अमेरिकेचे राष्ट्रीय चिन्ह)
राखी डोक्याचा मत्स्य गरुड
गरुड बऱ्याचशा शिकारी पक्ष्यांपेक्षा आकारमानाने मोठे असतात; केवळ गिधाडेच गरुडांपेक्षा मोठी असतात.सर्पगरुड खूप लहान असतात तर फिलिपिन गरुड व हार्पी गरुड खूप मोठे असतात(त्यांचे आकामान साधारण १०० सेंटीमीटर असतो व वजन ९ किलोपेक्षा जास्त)
जंगलांमध्ये राहणाऱ्या गरुडांचे पंख छोटे असतात व शेपटी लांब असते, ज्यामुळे ते उडताना हवेतल्या हवेत अगदी सहज कलाटणी घेऊ शकतात. अधिक वेगाने, झाडांच्या फांद्यांमधून, लक्ष्याचा पाठलाग करताना त्यांना छोटे पंख उपयोगी पडतात. आकाशात उंच भरारणाऱ्या गरुडांचे पंख मात्र मोठे असतात व शेपटी छोटी असते. त्यामुळे ते वाढत्या वातप्रवाहावर सहजतेने तरंगू शकतात. परंतु याच कारणांमुळे त्यांना आकाशात झेपावणे व जमिनीवर उतरणे तुलनेने अवघड जाते[१].
गरुडांच्या चोचीदेखील इतर शिकारी पक्ष्यांसारख्या मोठ्या व बळकट असतात. त्यांच्या बाकदार चोचींमुळे त्यांना मांस फाडणे सोपे जाते. गरुडांचे पाय व पंजे भक्ष्य पकडण्यासाठी बळकट असतात.
गरुडांची नजर खूपच तीक्ष्ण असते, कारण त्यांच्या डोक्याच्या मानाने डोळे खूपच मोठे असतात. त्यांची ही दृष्टी माणसांच्या चौपट तीक्ष्ण असते. माणसांना दृष्टिपटलावर प्रतिवर्ग मिलीमीटर दोन लक्ष प्रकाश-संवेद्य पेशी असतात, तर गरुडांना एक दशलक्ष, म्हणजेच माणसांच्या पाचपट असतात. माणसांना जरी एकच गतिका (दृष्टिपटलामधील सर्वाधिक कार्यक्षम भाग) असली, तर गरुडांना त्या दोन असतात; त्यामुळे त्यांना एकाच वेळी समोर व बाजूंना पाहता येते. गरुडांच्या डोळ्याची बाहुली खूप मोठी असते; त्यामुळे बाहेरून येणाऱ्या प्रकाशाचे कमीत कमी विवर्तन होते, यामुळे देखील त्यांची दृष्टी चांगली असते व त्यांना त्यांचे भक्ष्य खूप दुरूनही दिसते[२].
गरुड चार प्रमुख गटांमध्ये गणले जातात-
बूटेड गरुड- ह्यांचे खाद्य मुख्यतः खारी, ससे, कुक्कुटाद्य कुळातील पक्षी व कासवे असते.
सर्प गरुड- ह्यांचे खाद्य मुख्यतः विविध प्रकारचे सर्प असतात.
हार्पी गरुड- हे गरुड त्यांचा डोक्यावरील पिसाऱ्यामुळे ओळखले जातात. माकडे, शाखावेताळ (स्लॉथ), खडूळ (अपॉसम) हे त्यांचे खाद्य असते. कधीकधी ते छोटे पक्षी किंवा सरपटणारे प्राणी खातात.
मत्स्य गरुड किंवा समुद्र गरुड- त्यांचे प्राथमिक खाद्य मासे आहे. पण ते छोटे पक्षी, कृंतक[३] व मृत प्राणीदेखील खातात.
गरुडांची घरटी काट्याकुट्यांपासून बनलेली असतात व ती बहुधा उंच कड्यांवर किंवा उंच झाडांवरती असतात. बरेच गरुड त्यांच्या पूर्वीच्या घरट्यांमध्ये परततात व काड्या, फांद्यांची भर घालत राहतात. गरुड एका खेपेस एक किंवा दोन अंडी घालतात; पण बऱ्याचदा अगोदर जन्मलेले व मोठे पिल्लू त्याच्या धाकट्या भावंडांचा जीव घेते,व अशा वेळी पालक मध्यस्थी करत नाहीत. पिलांमध्ये मादी पिल्लू नर पिलापेक्षा मोठे असल्यामुळे वरचढ ठरते.
संस्कृत साहित्यात गरुडाला पक्ष्यांचा राजा मानला आहे.[ संदर्भ हवा ] अस्तेक लोकांच्या सैन्यामध्ये सैनिकांचा एक खास विभाग होता, त्यांना गरुड योद्धा म्हणत.
मूळच्या अमेरिकन लोकांच्या संस्कृतीमध्ये थंडरबर्ड नावाचा गरुडासारखा काल्पनिक प्राणी आहे.
राष्ट्रीय व साम्राज्य चिन्हे[संपादन]
उलानबातर या शहराचे चिन्ह
हिंदू पौराणिक साहित्यानुसार गरुड हे विष्णूचे वाहन आहे. गरुड हा कश्यप व त्याची पत्नी विनता यांचा मुलगा आहे. दक्षिण अमेरिका खंडातील वर्तमान पेरूतील मोशे जमातीत गरुड पूज्य मानला जाई. त्यांच्या कलाकृतींतून त्याविषयीचे संदर्भ आढळतात.भारतीय आध्यातम्यात गरूड पुराण सुद्धा आहे.
गरुडावर विष्णू व लक्ष्मी
संत तुकाराम यांना न्यायला आलेले गरुडाच्या आकाराचे विमान
↑ कृंतक (अर्थ: कुरतडखोर प्राणी)
"पीबीएस.ऑर्ग - गरुडाविषयी माहिती" (इंग्लिश मजकूर).
"गरुडाच्या दृष्टीविषयी माहिती" (इंग्लिश मजकूर).
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १० जानेवारी २०१८ रोजी १५:०१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Pages that link to लवंगी चहा | मिसळपाव

अण्वस्त्रांबाबतची फसवणूक (Nuclear Deception)
मराठी भाषा दिन २०१७
दिवाळी अंक - २०१७
दिवाळी अंक - २०१६
दिवाळी अंक - २०१५
दिवाळी अंक - २०१४
दिवाळी अंक - २०१३
दिवाळी अंक - २०१२ (pdf)
दिवाळी अंक - २०११
महिला दिन - २०१६ भटकंती विशेषांक (pdf)
महिला दिन - २०१५
श्रीगणेश लेखमाला - २०१४
श्रीगणेश लेखमाला - २०१३
श्रीगणेश लेखमाला - २०१२
बदलण्यासाठी Ctrl+ g वापरा.
सध्या 10 सदस्य हजर आहेत.
मिसळपाव.कॉम बाबत मूलभूत माहिती:
सदस्यांसाठी सूचना... आवर्जून वाचावे
नवीन सदस्यांकरीता महत्वाचे दुवे:
सदस्य होण्यापूर्वी वाचावे असे काही
काही नेहमीचे प्रश्न व त्याची उत्तरे
मिसळपाव.कॉम विषयी सर्व सदस्यं व वाचकांना काय वाटतंय ते समजून घेण्यासाठी थेट सुविधा.
कृपया आजच आपला अभिप्राय नोंदवा.
सदस्यं नसलेले वाचक सुद्धा आपला अभिप्राय देऊ शकतील.
नमस्कार, मिसळपाववर लिहीते होणार्‍या सदस्यांच्या मदतीसाठी आता साहित्य संपादक उपलब्ध असतील.
त्याविषयी अधिक माहिती येथे उपलब्ध आहे.


भारत इस्राइल मैत्रीचे महत्व - Smart Maharashtra

दिसामाजी काही उत्तम वाचावे…
महाराष्ट्रातील व्यक्ती आणि वल्ली
भारत इस्राइल मैत्रीचे महत्व
नरेंद्र मोदींच्या स्पष्ट आणि निर्भयतेपणामुळेच भारत इस्राइलचे संबंध अधिक बळकट झाले आहेत. इस्राईल भारताच्या संबंधात १६ डिसेम्बर १९९१ मध्ये संयुक्त राष्ट्रात झिओनिझ्मच्या चळवळीला वंशवादाची चळवळ मानण्याच्या प्रस्तावाच्या समाप्तीसाठी भारताने इस्राईलच्या बाजूने मतदान केले.भारत इस्राईल संबंधाची सुरुवात २९ जानेवारी १९९२ साली भारताच्या विदेश सचिवाने इस्राईल बरोबर पूर्ण राजनैतिक संबंधाच्या सरकारच्या निर्णयाची घोषणा केली. भारताने तेल अवीव मध्ये आणि इस्राईलने दिल्लीत दूतावास सुरु केले.भारत आणि इस्राईलच्या संबंधांच्या बाबतीतला खूपच महत्वाचा अन ऐतिहासिक निर्णय होता.
१९९२ मध्ये भारत अन इस्राईल संबंधांमुळे १९९३ मध्ये इस्राईल विदेश मंत्री शिमोन पेरेज भारत महत्वपूर्ण राजनैतिक दौऱ्यावर आले.ह्या दौऱ्यात भारत आणि इस्राईल दोघांमध्ये विज्ञान पर्यटन यात तीन महत्वपूर्ण करार झाले. इस्राईलच् आमंत्रण स्वीकारून पंतप्रधानाच्या सचिव ब्रेवेश मिश्रा यांनी इस्राईल दौरा केला. त्यानंतर २००० मध्ये लालकृष्ण अडवाणी आणि जसवंत सिंह इस्राईल दौऱ्यावर गेले.
भारत इस्राईल दोघांमधे आतंकवादाच्या विरोधात संयुक्त समितीची स्थापन झाली.दीर्घकालीन सहयोगा रूपरेषा ठरवण्यासाठी भारत अन इस्राईल दोघानमध्ये संयुक्त आयोगाची स्थापना झाली. २००० मध्ये तत्कालीन उपसभापती नजमा हेपतुला यांनी नेसेटला संबोधित केले.
इस्राईल भारताचे संबंधांना २००० वर्षांपूर्वीचा इतिहास आहे. जे हिंदू आणि यहुदींच्या आठवणीत कायम आहे. धर्माच्या नावावर जातीच्या नावावर दोघानाही कायम भेदभाव सहन करावा लागला. येहुदीना कायम मुस्लिम आणि इसाईच्या आक्रमणांना तोंड द्यावं लागलय. त्यामुळे २००० वर्षांपासूनची त्यांची इस्राईल मिळवण्याची इच्छा पूर्ण नाही झाली त्यामुळे ते जेरुसलेमच्या त्यांच्या श्रद्धास्थानात मंदिराच्या बाजूने तोंड करून रडतात. येहुदी हे उत्कृष्ट व्यापारी,शिल्पकार कलाकार होते. इसाई हिटलरने सहा लाख ज्यूंचं हत्या केली.जगभरात ज्यू ना विरोध झाला कारण ते यहुदी होते. पण भारत असा देश होता ज्याने यहुदींना आपलेसे केले. त्यांना मन सन्मान दिला. त्यामुळेच युहुदिमध्ये भारताविषयी एक आत्मीयता निर्माण करते. ह्या आत्मीयतेमुळे इस्राईल भारताची मैत्री महत्वपूर्ण आहे.
मोदींनी विरोध न जुमानता मागच्या वर्षी जुलै मध्ये इस्राईलचा दौरा केला. भारताच्या ७० वर्षानंतरचे पहिले पंतप्रधान झाले ज्यांनी इस्राईल ऐतिहासिक दौरा केला.इस्राईल पंतप्रधान बेंजामिन नेत्यानाहू यांनी नरेंद्र मोदींचे अभूतपूर्व असा स्वागत केल. जे संबंध काँग्रेसच्या धोरणांमुळे पार संपुष्टात आले होते. इस्राईलशी संबंध सुधारावेत यासाठी काँग्रेस सरकारने कधीच पुढाकार घेतला नाही. भारतातील कायदासुवेस्थेचे कारण देऊन तसेच मुस्लिमांची मत मिळणार नाही ह्या त्यांच्या धोरणामुळे त्या काळी इस्राईल दौऱ्यांना विरोध होता. इस्राईलने नेहमी भारतालाच मदत केली. १९६२. १९६७,१९७१ अश्या १९९९ ला कारगिल युद्ध. नेहमी इस्राईलने भारतालाच मदत केलीय.कारगिल युद्धात भारताला स्यतेलाइट कॅमेऱ्याने गुप्त फोटो इस्राईलनेच पाठवले होते.ज्यामुळे भारताला पाकिस्तानवर विजय मिळवता आला.
इस्राईल दरवर्षी हैफा शहरात भारतीय सैन्याला मानवंदना देत असतो. मोदींच्या इस्राईल दौऱ्यात मोदींनीही हैफा शहराला भेट दिली. आणि भारतीय सैन्याला श्रद्धांजली वाहिली. मोदींच्या इस्राईल दौऱ्यात सायबर सुरक्षा,संरक्षण विषयक करार झाले. इस्राईल हा ना ही मुसलमानाच्या विरोधात आहे ना कुठल्या देशाच्या. यहुदी लोक ना कुठल्या धर्माला बाटवतात नाही कुठल्या धर्माच्या विरोधात आहेत. इस्राईलशी संबंध तंत्रज्ञान, संरक्षण विषयक इस्राईल बरोबरचे संबंध खूपच महत्वाचे आहेत. इस्राईल हा देश कायम लढत असतो. त्यामुळे त्यांचे विषयी अनुभव हे आपल्या भारतीय लष्कराला खूप महत्वाचा ठरेल.इस्राईलच्या अंतररिम गुप्तचर संघटनेत शिन बेत अन मोसाद हि इस्राईल गुप्तचर संघटना जी कि जगातल्या सर्वोत्तम गुप्तचर संघटने पैकी एक आहे.भारताला अशा पद्धतीच्या संघटनांच्या मदतीची भारताला भविष्यात खूप गरज आहे.
तुका म्हणे जाय नरकलोका
तेलाची गोष्ट भाग: २
तेलाची गोष्ट भाग: १
आजच्या दिवशी, त्या वर्षी
१. धर्म संस्कृती आणि इतिहासाचे अभ्यासक हेमचंद्रराय चौधरी यांचा स्मृतिदिन (१९५७) २. कादंबरीकार बाबा कदम यांचा जन्मदिन (१९३९) Related
ते म्हणतात “काँग्रेसमुक्त भारत”… हे म्हणतात “मोदीमुक्त भारत” मग नक्की येणार कोण
’स्मार्ट महाराष्ट्र’ साठी लिहिते व्हा
आपले लेख smartmaharashtra@gmail.com या ईमेलवर पाठवू शकता.
कर्नाटकात कमळ फुलणार... -- May 15, 2018
त्रिपुरा यशानंतर आता कर्नाटक जिंकणार का भाजप
भारतातील बेरोजगारी; एक घातक समस्या... -- May 11, 2018
व्यंगनिबंधकार राज आणि मनसे -- May 8, 2018
विकृती आणि त्याच विकृत राजकारण -- April 20, 2018
स्वदेशी वस्तू चा स्वीकार आणि विदेशी वस्तूंवर बहिष्कार... -- April 10, 2018
माझे इंजिनीरिंगचे प्रयोग -- January 29, 2018
शासकीय नोकरी: व्हा स्मार्ट.. करा अप्लाय
इंश्युरन्स रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट ऑथॉरिटीला हवेत असिस्टंट मॅनेजर्स- भारतभर भरती: अंति... -- 08/17/2017
Show all of शासकीय नोकरी: व्हा स्मार्ट.. करा अप्लाय
कमी भांडवलात सुद्धा करता येण्यासारखे व्यवसाय
नो वन किल्ड डेमोक्रेसी
खादी व ग्रामोद्योग : उद्योगाची संधी...
भारतीय संविधानाची जडणघडण: भाग १ (१७७३-१८५८)
ते म्हणतात "काँग्रेसमुक्त भारत"... हे म्हणतात "मोदीमुक्त भारत" मग नक्की येणार कोण
लातूर तालुक्यातील गोंदेगाव येथे होत असलेल्या अंधश्रद्धेच्या कुप्रथेविरुद्ध कारवाई होत नाही, पोलीस ढिम्म
महाविद्यालयाने केलेल्या संस्कारमुळे आम्ही यशस्वी झालो - दत्तराज छाजेड
नसतेस घरी तू जेव्हां
Instagram वर जोडले जा


चमचम चांदणं गगनात

लहान मुलांच्या भावविश्वात शिरून, त्यांचे अंतरंग जाणून घेऊन हितगूज करणे ही एक अवघड गोष्ट असते. सुमित्रा साठे यांनी या पुस्तकात तसा प्रयत्न केला आहे. वेगवेगळ्या विषयांवरच्या या छोट्या लेखांमधून त्यांनी लहानांशी संवाद केला आहे. मातृमहिमा या लेखात त्यांनी आईचे प्रेम, त्याग कष्ट यांची जाणीव करून दिली आहे, तर विवेकानंद आणि देह उजळो जग उजळो हे दोन्ही लेखही उच्च विचारांची महती सांगणारे आहेत.
फराळाची मज्जा हा लेख फाराळासारखाच चविष्ट आहे. आपले सण, उत्सव, आपली संस्कृती यांची माहिती त्यांनी काही लेखांतून अगदी सोप्या भाषेत गप्पा मारत करून दिली आहे. पर्यावरणाविषयी लिहिताना त्या अधिक संवेदनशील होतात. हिरवे सोयरे, पानांचा हट्ट, थेंब हे लेख त्याची साक्ष देतात. गणितावरचे लेखही मुद्दाम वाचावेत असे.
प्रकाशक : व्यास क्रिएशन्स्
किंमत : १६० रुपये
(हे पुस्तक ‘बुकगंगा डॉट कॉम’वरून घरपोच मागवण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा.)
Tags: चमचमचांदणं गगनातसुचित्रा साठेबालसाहित्यव्यास क्रिएशन्स्Chamcham Chandan GaganatSuchitra SatheVyas CreationsBOI
बालसाहित्य मोफत उपलब्ध ट्रेझर आयलँड चमचम चांदणं गगनात बालगोपाळांसाठी ओरिगामी कार्यशाळा पुस्तकांच्या गावाला ठाणेकरांनी दिली पुस्तकांची देणगी
केवळ हट्ट पुरविणे म्हणजे पालकत्व नव्हे
‘स्वप्न पाहा आणि मोठे व्हा’
शेगाव, लोणार आणि अकोला
यंदा केशर आंब्याला भाव


मॅक्रो छायाचित्रण.... | मिसळपाव

अण्वस्त्रांबाबतची फसवणूक (Nuclear Deception)
मराठी भाषा दिन २०१७
दिवाळी अंक - २०१७
दिवाळी अंक - २०१६
दिवाळी अंक - २०१५
दिवाळी अंक - २०१४
दिवाळी अंक - २०१३
दिवाळी अंक - २०१२ (pdf)
दिवाळी अंक - २०११
महिला दिन - २०१६ भटकंती विशेषांक (pdf)
महिला दिन - २०१५
श्रीगणेश लेखमाला - २०१४
श्रीगणेश लेखमाला - २०१३
श्रीगणेश लेखमाला - २०१२
माफ करा पण चित्रे साधारण आणि
माफ करा पण चित्रे साधारण आणि आउट ऑफ फोकस वाटलीत.
झूम लेन्सवर 'मैक्रो' /मायक्रो
झूम लेन्सवर 'मैक्रो' /मायक्रो असते त्याने फोटो काढले असतील तर इतकेच चांगले येतील .अथवा याचा रॉ फोटो (१० ते १६ मेपी)चांगला असेल परंतु साईटवर कम्प्रेस्ट झाला की डिटेलस उडतात.फुलांशिवाय दुसरे असले तर टाका .
Flickr वर अपलोड करा, ते
Flickr वर अपलोड करा, ते कंप्रेस करत नाही फोटो.
मोबाइलवरून पाहतोय, छान वाटल्या फोटोज. :)
प्रतिसादात दिलेले फोटो जास्त
प्रतिसादात दिलेले फोटो जास्त छान आहेत
आमास्नी त्येतलं काय कळत न्हाई
आमास्नी त्येतलं काय कळत न्हाई. पर आमच्यापरीस लईच झ्याक फोटो काडलायसा
@ पर आमच्यापरीस लईच झ्याक
@ पर आमच्यापरीस लईच झ्याक फोटो काडलायसा
पांडु .. ए पांडु.. ये बरं शिकवणी घ्यायला
मला पांढर्‍या फुलाचा फोटो
मला पांढर्‍या फुलाचा फोटो आवडला.
बदलण्यासाठी Ctrl+ g वापरा.
सध्या 11 सदस्य हजर आहेत.
मिसळपाव.कॉम बाबत मूलभूत माहिती:
सदस्यांसाठी सूचना... आवर्जून वाचावे
नवीन सदस्यांकरीता महत्वाचे दुवे:
सदस्य होण्यापूर्वी वाचावे असे काही
काही नेहमीचे प्रश्न व त्याची उत्तरे
मिसळपाव.कॉम विषयी सर्व सदस्यं व वाचकांना काय वाटतंय ते समजून घेण्यासाठी थेट सुविधा.
कृपया आजच आपला अभिप्राय नोंदवा.
सदस्यं नसलेले वाचक सुद्धा आपला अभिप्राय देऊ शकतील.
नमस्कार, मिसळपाववर लिहीते होणार्‍या सदस्यांच्या मदतीसाठी आता साहित्य संपादक उपलब्ध असतील.
त्याविषयी अधिक माहिती येथे उपलब्ध आहे.


eSakal | Marathi News, Latest Marathi News, Marathi News Paper, IPL

ताज्या बातम्या आणखी वाचा
छगन भुजबळ यांची शिवसेनेसोबत जवळीक
कर्जबाजारी राज्यावर तोट्यातील कंपन्यांचा भार
राज्यातील 16 हजार विद्यार्थ्यांनी दिली 'जेईई'...
राज्यात आणखी ‘उज्ज्वला’ केंद्रे
राष्ट्रपतिपदक विजेत्यांचा मोफत प्रवास कागदावरच
'म्होरक्या'चे निर्माते कल्याण पडाल यांची आत्महत्या
सावधान, पुढे लाल सिग्नल आहे
चारकोपच्या खारफुटीत २५० किलो प्लास्टिक
पहिली ते आठवीपर्यंत यंदाही मोफत पाठ्यपुस्तके
‘पोषण आहारासाठी एलपीजी गॅस वापरा’
पोलिसांना चकवण्यासाठी बदलली चेहरेपट्टी
शाळा-कॉलेजच्या कॅन्टीनमध्ये कॅलरीजचा फलक
आंबा पिकला, ग्राहक रुसला
पगारकपातीची किंमत मोजणार कोण
थ्रीडीपासून व्यक्तिचित्रांपर्यंत ‘इंद्रधनू’ची दुनिया
सकाळ सुपरस्टार कप 2 जूनला रंगणार
वादळी वाऱ्यामुळे 250 काजु झाडे जमीनदोस्त
सिंधुदुर्गात कृषी क्षेत्राने बदलला ‘गिअर’
धनदांडगे, पुढारी, अधिकारी ‘आयुष्यमान’चे लाभार्थी
शिवसेना पूर्वीसारखी राहिलेली नाही - नीलेश राणे
वृद्धाचा बालिकेवर लैंगिक अत्याचार
मेंढपाळाचे कळपांचा परतीचा प्रवास सुरु
एव्हरेस्ट सर करण्याची 'मनिषा' पूर्ण
महावितरणने थांबवली थकबाकी वसुली मोहीम
तुटपुंज्या पगारावर किती दिवस सेवा देणार
व्यापाऱ्याला लुटण्याच्या तयारीत असलेल्या टोळीतील दोघे जेरबंद
परभणीत पहिल्या दोन तासांत १.७२ टक्के मतदान
पश्चिम महाराष्ट्र आणखी वाचा
कोल्हापूरातील जरगनगरमध्ये तरुणाचा गोळ्या झाडून खून
लोकमंगलच्या ठेवीदारांना व्याजासहित पैसे परत करू - सुभाष देशमुख
तूर खरेदीसाठी आता भावांतर योजना - सदाभाऊ खोत
पाच पिस्टल, जिवंत काडतुसे जप्त
गिफ्ट हवे की विकास हे लोकांनी ठरवावे - जयंत पाटील
खोटे सोने देऊन सराफाला गंडा
उत्तर महाराष्ट्र आणखी वाचा
दोन्ही उमेदवारांचा विजयाचा विश्‍वास
उन्हाच्या चटक्‍यासह वाढल्या... टंचाईच्या झळा
प्रियकराचा मित्र असल्याचे भासवत अल्पवयीन मुलीवर बलात्कार
रिक्षाचालक निघाला अट्टल घरफोड्या, साडेतीन लाखांचा मुद्देमाल...
आमचा रमजान : गरजूंना मदतीसाठी तरुणाईचा पुढाकार
टचस्क्रीनमुळे मोठ्या पडद्याचे हाल
वॉटरपार्कमध्‍ये बुडून दोघांचा मृत्‍यू
'पटोलेंचा अहंकार मोडून काढा'
विधान परिषदेसाठी 'ऍडव्हांटेज बीजेपी'
डॉक्‍टरांच्या हलगर्जीपणामुळे गर्भवतीचा मृत्यू
लाईव्ह अपडेट्स आणखी वाचा
सिटिझन जर्नालिझम आणखी वाचा
नदी पुनरुज्जीवनाचा ‘रत्नागिरी... शासकीय तंत्रनिकेतनमधील एक प्रकल्प म्हणून विद्यार्थ्यांनी पाणी रिसायकल केले. राज्यभरात जलस्वराज्य जलयुक्त शिवार, नाम...
सर्वाधिक प्रतिक्रिया असलेल्या बातम्या आणखी वाचा
भाजप जात्यात, मोदी सुपात मागील काही वर्षांत निवडणुका असलेल्या राज्यांमध्ये केलेल्या दौऱ्यात प्रकर्षाने समोर आलेली बाब म्हणजे पंतप्रधान नरेंद्र मोदींची अद्याप कायम असलेली...
सर्वाधिक वाचलेल्या बातम्या आणखी वाचा
लोकसभेत भाजप बहुमताच्या खाली; खासदारांची संख्या 272 वर नवी दिल्ली : 2014 मध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत 282 जागा जिंकून सर्वांत मोठा पक्ष ठरलेल्या भारतीय जनता पक्षाकडे (भाजप) सद्यस्थितीला बहुमत... 2018-05-22T01:04:37+05:30
भारताची अपयशी सलामी एच. एस. प्रणॉयला ब्रेक; तर...
रोनाल्डो वर्ल्ड कप खेळणार की तुरुंगात जाणार
अफगाणिस्तानविरुद्धच्या मालिकेत शकिब अल हसन...
फोटो फीचर आणखी वाचा
शर्मिली वाघीण व तिचा पिलांचा...
भर उन्हाळ्यात वृक्षारोपनाचा अजब...
कर्नाटकात भाजपचे कमळ फुलले
सकाळ व्हिडिओ आणखी वाचा
तीन मिनिटांचा उशीर.. पूर्ण वर्ष...
सचिनलाही आवरला नाही गल्ली...
मुलामुलींच्या संदर्भात एखादी भाग्यकारक घटना घडेल. मित्रमैत्रिणींचा सहवासाने...
अधिक ज्येष्ठ शु. 8
कोडी सोडवा, आपल्या शब्दसंग्रहात भर घाला
भाषेची गोडी लागते ती शब्दांशी मनसोक्त खेळल्यानंतर.. एखाद्या वाक्यासाठी, उपमेसाठी चपखल शब्द शोधण्यासाठी धडपड अनुभवा आता ऑनलाईनही..
'कास्टिंग काऊच'ला रोखणे शक्य आहे, असे तुम्हाला वाटते का
बिग बॉसच्या घरातून राजेश शृंगारपुरे...
हर्षदा खानविलकरची बिगबॉसमध्ये धमाकेदार एन्ट्री
बच्चेकंपनीसोबत कल्ला करायला येतोय ‘वायू’
आता तरी भटक्या कुत्र्यांना आवरा
नेहमीच्या प्रभातफेरीला बाहेर पडले असताना बुधवारी (ता. १६) सकाळी ६ वाजता मला एक अनुभव आला. बलभीम...
रिक्षात बसल्यावर रिक्षावाल्याशी गप्पा मारायची मला खोड आहे. नवसह्याद्रीच्या स्टॅंडवरचे रिक्षावाले...
लिविंग्स्टनमध्ये वाढतेय क्रिकेटची लोकप्रियता
2006 सालापासून अमेरिकेत लिविंग्स्टन, न्यू जर्सी येथे काही मोजक्या भारतीयांनी क्रिकेट खेळायला सुरूवात...
पेट्रोलचा सर्वकालीन उच्चांक; सलग...
दुर्घटना से देर भली
माहिती देण्यास ‘पीएनबी’चा नकार
वर्तमान राजवटीला या आठवड्याच्या अखेरीस (26 मे) चार वर्षे पूर्ण होतील आणि खऱ्या अर्थाने देश व जनता...
भारतीय जनता पक्षाचे नेते बी. एस. येडियुरप्पा यांनी कर्नाटकचे मुख्यमंत्री म्हणून शुक्रवारी सकाळी शपथ...
आपल्याला रंग... रूप... स्वभाव... लकबी... सर्व आई-वडिलांकडून मिळतं. इतकंच काय विचार करण्याची शैलीही...
कसा आहे OnePlus 6 स्मार्टफोन मुंबई: वनप्लसचा बहुप्रतिक्षित OnePlus 6 स्मार्टफोन आज (गुरुवार) भारतात सादर करण्यात आला. भारतात लॉन्च करण्याआधी काल लंडनमध्ये झालेल्या एका...
कांद्यातील नरमाई किती काळ
कांद्याच्या बाजारात जुलै २०१७ ते फेब्रुवारी २०१८ या आठ महिन्यांच्या कालावधीत अलीकडच्या काळातील सर्वांत...
मध्य प्रदेशात लसणाच्या दरात मोठी घसरण
वर्षभरापूर्वी पोलिसांच्या गोळीबारात पाच शेतकरी मृत्युमुखी पडल्यामुळे देशभरात चर्चेत आलेल्या मध्य...
काही सुखद आणखी वाचा
‘कृतज्ञतेतून’ घडले गरिबाघरचे ५०० इंजिनिअर
नागपूर - निवारा आणि अन्न मिळाले की शिक्षणाद्वारे कुणीही चांगल्या पदावर पोहोचू शकतो. गरिबीतून शिकून...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


दासो दिगंबर देशपांडे - विकिपीडिया

(दासोपंत या पानावरून पुनर्निर्देशित)
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
मराठी लेखक व कवी दासोपंत यांचे सुमारे सोळाव्या शतकातील लिहिलेले मराठी.
दासो दिगंबरपंत देशपांडे ऊर्फ दासोपंत (इ.स. १५५१ - इ.स. १६१६) हे मराठी भाषेच्या इतिहासातील सर्वाधिक लेखन करणारे संत-कवी होते. यांचा जन्म शके १४७३मध्ये अधिक भाद्रपद कृष्ण अष्टमी रोजी सोमवारी झाला होता. ते संत एकनाथांचे समकालीन होते. दासोपंत दत्तात्रेयांचे परम भक्त होते. यांच्या एकूण रचनांची संख्या सुमारे ५ लाख ओव्यांपर्यंत समजली जाते. त्यांनी काही लिखाण दिगंबरानुचर या टोपणनावाखाली केले आहे.त्यांना संत सर्वज्ञ दासोपंत असेही म्हणतात.
संत सर्वज्ञ दासोपंत १६-१७ व्या शतकातले मध्ययुगातील नाथपंचक म्हणजे संत एकनाथ, जनीजनार्दन, रामा जनार्दन, विठा रेणुकानंदन आणि संत सर्वज्ञ दासोपंत हे होय. या पंचकातीलच नव्हे तर एकूणच आजवरच्या संत काव्यात सर्वाधिक, प्रचंड काव्यनिर्मिती करणारे संत म्हणजे दासोपंत होत. त्यांनी केवळ अफाट साहित्य निर्माण केले, असे नाही तर त्यातील वैविध्य, वैचित्र्य, विलक्षणता यामुळे त्यांचे साहित्य संत काव्यात आपली विशिष्टता सिद्ध करते. त्यांनी अंबाजोगाईत मंदिर परंपरेत धर्मसंप्रदायी उपासनेला कलात्मक अधिष्ठान दिले.
१ संत दासोपंतांचे चरित्र
४ दासोपंतांची पंचीकरण कल्पना
६ संत दासोपंतांचे पदार्णव
८ दासोपंतांच्या पदांतील नाट्य-नृत्य
११ संत दासोपंतांच्या पदांतील संगीत
१२ दासोपंतांची संगीत पद्धती
बेदर परगण्यातील नारायणपेठी दिगंबरपंत हे बेदरच्या अलीच्या दरबारात कमाविसदार होते. दिगंबरपंतांकडे पंचमहाली देशमुख-देशपांडेपण होतं. दिगंबरपंत व पार्वतीबाईंच्या पोटी मोठय़ा नवसाने शके १४७३ (सन १५५१) अधिक भाद्रपद वद्य अष्टमीला दासोचा जन्म झाला. बालपणापासूनच अत्यंत हुशार असलेल्या दासोने वयाच्या पाचव्या वर्षी, मुंज होताच चारही वेद मुखोद्गत म्हणून दाखविले, असे सांगितले जाते. पुढे वयाच्या १६व्या वर्षी गद्वालच्या सावकाराच्या मुलीशी - जानकीशी - त्याचा विवाह झाला.
राज्यात दुष्काळ पडला. लोकांची अन्नान्न दशा झाली आणि दिगंबरपंताच्या ठायी असलेली भूतदया जागी झाली. त्यांनी सरकारी कोठारातील सर्व धान्य गोरगरिबांना वाटून टाकले. त्या वर्षी दिगंबरपंतांनी साराही जमा करून भरला नाही. बादशहाला ही गोष्ट कळताच दिगंबरपंतांना दरबारात हजर राहण्याचे आदेश दिले. दिगंबरपंत आपल्या लवाजम्यासह दरबारात हजर झाले. सोबत दासो होता. बादशहाने कोठारं खुली करण्याबद्दल जाब विचारला. दिगंबरपंतांचे, मला गरिबांची दया, आली हे उत्तर ऐकून बादशहा आणखीनच संतापला. त्यानं फर्मान सोडले, एक महिन्याच्या आत दोन लक्ष सुवर्णमुद्रा सरकारी खजिन्यात जमा करा. तोवर दासोला इथं ओलीस म्हणून नरजकैदेत राहावे लागेल. एक महिन्याच्या आत मुद्रा भरल्या नाहीत तर दासोला मुसलमान केले जाईल. हे निर्वाणीचे शब्द ऐकले आणि दिगंबरपंतांवर आभाळच कोसळले. त्यांची चूक त्यांना मान्य होती पण त्याची एवढी मोठी शिक्षा भोगावी लागेल अशी कल्पनाही त्यांनी केली नव्हती. आपला नुकतेच लग्न झालेला कोवळा पोरगा आपण आपल्या हाताने कसायाच्या ताब्यात दिला असे त्यांना वाटू लागले. पण आता काहीच इलाज नव्हता. दिगंबरपंत खालमानेने घरी आले. पार्वतीबाईंना ही गोष्ट कळली आणि त्यांनी धीरच सोडला नुकतीच लग्न होऊन आलेली जानकी तर अजाणच होती. ती भांबावून गेली. एवढी मोठी रक्कम दिगंबरपंतांना भरणे कदापीही शक्य नव्हते.
दासो बादशहाच्या नजरकैदेत होता. तो रोज झरणीनृसिंहाला जाई, तिथे स्थान-संध्या आदी आन्हिके करी. बादशहाने भोजन खर्चासाठी म्हणून दिलेले पैसे ब्राह्मणांना दान करी आणि परत येई. त्याच्या कोवळ्या वयातील गंभीर मुद्रेकडे पाहून लोक हळहळ करीत. आता हा तेजस्वी ब्राह्मण मुलगा मुसलमान होणार याचे दु:खही त्यांना होत असे. पण बादशहाच्या आज्ञेपुढे काहीच चालत नव्हते. एक महिना भरत आला. शेवटचा दिवस आला. इकडे दासोने आणि तिकडे दिगंबरपंतांनी व पार्वतीबाईंनी तर आशाच सोडून दिली होती दासो आपल्या सात पिड्यांपासून असलेल्या कुलदैवताला, श्रीदत्तात्रेयाला, आर्त टाहो फोडून आळवीत होता आणि दिवसाच्या शेवटच्या प्रहरी सूर्य मावळताना हातात काठी, डोक्यावर मुंडासे, खांद्यावर घोंगडी अशा वेषातील दत्ताजी पाडेवार बादशहापुढे हजर झाला. "मी दिगंबरपंतांचा सात पिढ्यांपासून सेवक आहे माझे नाव दत्ताजी पाडेवार. मला दिगंबरपंतांनी या मुद्रा देऊन पाठवले आहे", असे म्हणून त्याने हातातली दोन लक्ष मुद्रा असलेली चंची बादशहाच्या पुढ्यात खळखळा ओतली. मुद्रा मिळाल्याची पावती मागितली. आणि पावती घेऊन तो गेलासुद्धा. ही गोष्ट दासोला कळली आणि त्याच्या डोक्यात लख्खप्रकाश पडला. आपण श्रीदत्तात्रेयाच्या दर्शनाला मुकलो हे त्याच्या ध्यानात आले. बादशहा मात्र भाग्यवान त्याला श्रीदत्ताचे दर्शन झाले, असे वाटले.
बादशहाने दासोची पालखीतून पाठवणी केली लोकांत आनंदीआनंद झाला. दिगंबरपंत व पार्वतीबाई आनंदाने हरखून गेले. पण या आनंदोत्सवात वरवर आनंदी दिसणारा दासो मात्र अस्वस्थ होता. हा दत्ताजी पाडेवार म्हणजे प्रत्यक्ष श्री दत्तात्रेयच असावा हे जाणून दासोला दत्तात्रेयाच्या दर्शनाचा ध्यास लागला. आणि घरी आल्यानंतर काही दिवसांतच घर-संसाराचा त्याग करून दासो घराबाहेर पडला. काही काळ भ्रमणानंतर माहूरगडी १२ वर्षे तपश्चर्या करून त्यांनी ज्ञान-योग सिद्ध आणि साध्य केला.
श्रीदत्तात्रेयाच्या आदेशावरून दासोपंत राक्षसभुवनी गेले तिथे गंगातीरी वाळूमध्ये दत्तात्रेयांच्या पादुकांचा प्रसाद प्राप्त झाला. आजही धाकटे देवघरी या पादुका पाहावयास मिळतात. कर्नाटकात डाकुळगी, औरंगाबाद जिल्ह्यातील वैजापूर जवळील हिलालपूर येथे दासोपंतांनी शिष्यांस अनुग्रह दिला.
पती घरातून निघून जाऊन १२ वर्षे होऊन गेल्यामुळे दिगंबरपंत - पार्वतीबाई जानकीला वैधव्य पत्करण्यासाठीच्या विधीसाठी वाणीसंगमावर घेऊन आले. तिथेच व्याघ्रेश्वराच्या मंदिरात दासोपंत बसलेले होते. त्यांनी या मंडळींना ओळखले आणि हे कृत्य तूर्तास थांबवावे, असा निरोप दिला. हा निरोप कोणी दिला त्यांची भेट घ्यावी, दर्शन घ्यावे म्हणून ही सर्व मंडळी व्याघ्रेश्वराच्या मंदिरात आली आणि जानकीने तात्काळ आपल्या पतीस ओळखले. सर्वाची पुनश्च भेट झाली. दिगंबरपंतांनी नारायणपेठी असलेली जहागिरी आपल्या कारभार्‍याच्या नावे करून दिली. पुन्हा नारायणपेठी न जाण्यासाठी. दासोपंत सर्वासह अंबाजोगाईस आले. गावाच्या मध्यवस्तीत असलेल्या (भटगल्ली) गणपती मंदिरात मुक्काम ठोकला. सितोपंत हे गावातलं बडे प्रस्थ. त्यांची स्वारी पालखीतून देवीच्या दर्शनासाठी निघाली. त्यांचा एक पण होता. की, मला नजरेने जो समाधी लावील, त्यालाच मी गुरू करीन दासोपंतांची आणि सितोपंतांची नजरानजर झाली मात्र सितोपंतांची शुद्ध हरपली. सितोपंत शुद्धीवर आले तेव्हा त्यांचे मस्तक दासोपंतांच्या चरणावर होते. सितोपंतांनी दासोपंतांची राहण्याची सर्व व्यवस्था लावली. आजचे धाकटे देवघर म्हणजे दासोपंतांचे वास्तव्य असलेले घर होय. दासोपंत नित्यकर्मे, आन्हिके आटोपत आणि अव्याहत लेखन करीत. साधारणपणे वयाच्या ३५-४० व्या वर्षी ते अंबाजोगाईस स्थिरावले. या वेळी त्यांनी लेखनास सुरुवात केली असे गृहीत धरल्यास, त्यांनी वयाच्या ६४ व्या वर्षांपर्यंतम्हणजे २० ते २५ वर्षे अखंड लेखन केले. त्यांना दररोज एक ढब्बूभर पैशाची शाई लागे असे सांगतात.
माघ वद्य षष्ठी शके १५३७ ला ते समाधिस्थ होऊन श्री दत्तस्वरूपात विलीन झाले.
दासोपंतांच्या वाङ्मय मंदिराचा कळस म्हणजे त्यांची पंचीकरण ‘पासोडी’ होय. ४० फूट लांब आणि चार फूट रुंद अशा कापडावर पंचीकरण, अध्यात्मज्ञानाचा विषय चित्राकृतींतून मांडलेली ही पासोडी मराठी संतवाङ्मयात अनन्य, अपूर्व व एकमेवाद्वितीय अशीच म्हणावी लागेल.
प्राचीन काळी पांघरण्यासाठी वापरण्यात येणार्‍या जाड्या-भरड्या कापडास पासोडी म्हणत असत. या कापडावर खळीचे लेप देऊन सुकविले जाते. ग्रॅफाईटची पावडर, कवडय़ांच्या साहाय्याने घासून हा कपडा गुळगुळीत केला जातो. या प्रक्रियेतून पासोडी टिकाऊ व मजबूत बनवली जाते. अशा पासोडीवर वेदान्ताचे आकृतीसह स्पष्टीकरण देताना, कपाटाकृती विवरणात्मक मांडणी करताना, कागदाला कागद जोडून लिहिणे गैरसोयीचे व त्याची काळजीपूर्वक हाताळणी करणे व ते दीर्घ काल टिकणे अशक्य व अवघड झाले असते. म्हणूनच पिढ्यान्‌पिढ्या हा अमूल्य विषय अमीट राहावा या उद्देशाने दासोपंतांनी ‘कापड’ हे वैशिष्टयपूर्ण माध्यम वापरून चित्राकृतीतून अध्यात्मासारखा विषय प्रतिपादन करणे ही कल्पनाच मुळात अभिनव आहे. यातूनच दासोपंतांतील कलावंताच्या सर्जन व सृजनशक्तीचे दर्शन घडते व अभिजात शिक्षकही मनात ठसतो. विषयांची मांडणी करताना त्या अनुषंगाने त्यांनी अश्वत्थवृक्ष, सर्प, भावचक्र, पंचकोशचक्र, स्थूलादिदेहचक्र, श्रीदत्तमूर्ती, माला, त्रिशूल, शंख, डमरू, कमंडलू, चक्र व हंस या चित्रांचे रेखाटन केले आहे. दासोपंत एक उत्तम चित्रकार होते याची साक्ष पासोडीतील चित्रांवरून सहजच मिळते.
संपूर्ण पासोडीच्या भोवती सुरेख आणि सुबक अशी वेलबुट्टी काढलेली आहे. चित्रांतील रेषा अत्यंत भावसूचक भासतात. त्यातील वळणे (स्ट्रोक्स) कुशल चित्रकाराचे दर्शन घडवितात. विशेष गोष्ट अशी की, प्रत्येक चित्रात त्यात मावेल असा त्या चित्राचा कार्यकारणभाव व्यक्त करणारा मजकूर योजनाबद्ध रितीने लिहिलेला दिसतो. कुठेही अक्षरांची दाटी नाही किंवा बळेच मजकूर कोंबून बसवलेला नाही. कुठेही खाडाखोड नाही. नियोजनपूर्वक संतुलित असे हे नेटके चित्रमय वाङ्मय विलक्षण म्हणावे लागते.
शास्त्राच्या अनुषंगाने विचार केल्यास वेदान्तशास्त्रातील पंचकोशचक्र दर्शविण्यासाठी त्यांनी ह्रदयाच्या आकाराप्रमाणे चित्राकार घेतला आहे. अश्वत्थवृक्षाची अप्रतिम मांडणी, सर्प व हंसातील सजीवपणा किंवा स्थूलादिदेहचक्रांत तांबड्या, निळ्या रंगांचा केलेला वापर, तसेच कपाटाकृतीच्या आधारे केलेली शिक्षकी शैलीतील मांडणी यावरून अत्यंत परिश्रमपूर्वक व अभ्यासपूर्ण केलेली ही वाङ्मयनिर्मिती आहे हे लक्षात येते. प्राचीन काळापासून विश्वाचे मूळ शोधणे, सृष्टिप्रक्रियेला सांख्ययोगाधाराने पंचीकरणाद्वारे मांडू पाहणे हा मानवी-प्रज्ञेचा आविष्कार होय. यात प्राचीन ऋषी-मुनींपासून मुकुंदराज, यंबक, ज्ञानेश्वर, सोपानदेव, जनार्दन स्वामी, मृत्युंजय स्वामी, रंगनाथबुवा निगडीकर, दीन कवी, हरिबुवा, मौनी स्वामी इत्यादींनी पंचीकरणावर स्वतंत्र रचना केल्या. परंतु आजवर निर्माण झालेल्या या पारमार्थिक वेदान्ती वाङ्मयात दासोपंतांची पासोडी ही वेदान्तातील पंचीकरण इतक्या सूक्ष्मपणे, विस्ताराने विवरण करणारी एकमेव आकृत्या असलेली व चित्रमय वाङ्मयीन रचना असावी.
जेथे कार्य ना कारण माया अविद्य भान
जीऊ ईश्वरू ना आन वस्तुजात
ज्ञाता ज्ञेय ना जेथ
ज्ञान कर्ता कार्य ना कारण
ऐसे सच्चिदानंदमय संपूर्ण परब्रह्म
पंचीकरण विषयाची स्वानुमते चिकित्सात्मक मांडणी दासोपंतांनी केली आहे. शेवटी पंचीकरणातील तत्त्वासंबंधी असलेली मत-मतांतरे देऊन दासोपंतांनी स्वयंप्रज्ञेने आपले मत स्पष्टपणे मांडले आहे. पासोडीतील चित्रांचा भाग वगळता एकूण ओव्या १४८७ इतक्या आहेत. पासोडीचे एकूण १३ विभाग करण्यात आलेले असून प्रत्येक भागाच्या समाप्तीनंतर जाड लाल रेषा आखलेली दिसते. अक्षरांसाठी काळी शाई आणि रेषांसाठी लाल शाईचा वापर केलेला दिसतो. बोरूच्या लेखणीने अत्यंत ठसठशीत अर्धा इंच उंचीचे हे अक्षर वळणदार आणि घोटीव आहे. काही ठिकाणी पासोडी जीर्ण झाल्याने फाटून झड झाली आहे. अक्षरे पुसट झाली आहेत. जगातील वाङ्मयाच्या वस्तुसंग्रहात दासोपंतांची पासोडी एकमेवाद्वितीय असावी असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
संत सर्वज्ञ दासोपंतांची वाङ्मयनिर्मिती विपुल असून त्यातील वैविध्य लक्षवेधी आहे. ५० ते ५२ लहान-मोठ्या संस्कृत-प्राकृत ग्रंथांची केवळ सूचीच आज पाहावयास मिळते. सव्वा लक्ष ओव्यांचे प्रदीर्घ गीताभाष्य (दासोपंती केला गीतार्णव मानावा सव्वा लाख -मोरोपंत) म्हणजे दासोपंतांचा ‘गीतार्णव’ होय ‘दिगंबरानुचर’ ही नाममुद्रा धारण करून दासोपंतांनी आपले ग्रंथ लिहिले. गीतेच्या श्लोकांवर स्वयंप्रज्ञा भाष्य व परमार्थ निरूपण ही मुख्य विषयभूमिका स्वीकारून विवेचनातून चिंतन करणारे निबंध, समाजकथा, बोधकथा सांगत प्रशस्त विवेचनशैलीने, विस्ताराने विषय मांडणी, यांत केलेली दिसते. म्हणूनच गीतेचा अर्णवच निर्माण झाला. गीतार्णवात दासोपंतांतील निबंधकार, प्रबोधनकार, कथाकार अभिव्यक्त होतो. रसाळ निवेदन करीत दासोपंत गीतेच्या श्लोकांच्या निरूपणात रूढार्थाहून निराळे अर्थ देतात. गीतार्णवातील शिवकालखंडपूर्व राजनीती विचार (१५०० ओव्यांतून), कृषिधर्म व वाणिज्य धर्म तसेच धर्मावरील चिंतन व भाष्य दासोपंतांची स्वतंत्र सामाजिक प्रज्ञा प्रदर्शित करतात. शिवाजीच्या गनिमी काव्यास पूर्वीचे दासोपंतांचे ‘मायायुद्ध’ मार्गदर्शक ठरले असावे काय ‘दिगंबरानुचर’ ही नाममुद्रा धारण करून दासोपंतांनी आपले ग्रंथ लिहिले. गीतेच्या श्लोकांवर स्वयंप्रज्ञा भाष्य व परमार्थ निरूपण ही मुख्य विषयभूमिका स्वीकारून विवेचनातून चिंतन करणारे निबंध, समाजकथा, बोधकथा सांगत प्रशस्त विवेचनशैलीने, विस्ताराने विषय मांडणी, यांत केलेली दिसते. म्हणूनच गीतेचा अर्णवच निर्माण झाला. गीतार्णवात दासोपंतांतील निबंधकार, प्रबोधनकार, कथाकार अभिव्यक्त होतो. रसाळ निवेदन करीत दासोपंत गीतेच्या श्लोकांच्या निरूपणात रूढार्थाहून निराळे अर्थ देतात. गीतार्णवातील शिवकालखंडपूर्व राजनीती विचार (१५०० ओव्यांतून), कृषिधर्म व वाणिज्य धर्म तसेच धर्मावरील चिंतन व भाष्य दासोपंतांची स्वतंत्र सामाजिक प्रज्ञा प्रदर्शित करतात. शिवाजीच्या गनिमी काव्यास पूर्वीचे दासोपंतांचे ‘मायायुद्ध’ मार्गदर्शक ठरले असावे काय समर्थ रामदासांच्या विचारांची बैठक तयार होण्यास दासोपंतांचे ग्रंथ कारण-प्रेरणा ठरले असावेत काय
एकाध्यायी गीता म्हणून ज्याला ज्ञानेश्वरांनी संबोधले त्या गीतेतल्या १८व्या अध्यायावर दासोपंतांनी १८,००० ओव्या लिहिल्या आहेत. पण दासोपंत विस्तारशरण नाहीत असे म्हणता म्हणता त्यांनी ‘गीतार्थबोधचंद्रिके’तवरून भगवद्‌गीतेवरील त्यांचे ८८८९ ओव्यांचे संक्षिप्त भाष्य लिहिले.. ही तथाकथित लघुटीका लिहिण्याचे प्रयोजनही ते सांगतात.
ते समुद्रचि होऊनि गेले
न वचेचि कवणा उल्लंघिले
हे ‘लघुटीका संतोषी करू लोकां श्रोतयांते’ या त्यांच्या ओवीवरून सामान्य लोकांच्या संतोषाची बूज ठेवूनच त्यांना डोळ्यांसमोर ठेवूनच दासोपंतांनी ग्रंथरचना केली. गीतार्थबोधचंद्रिकेत गीतेच्या श्लोकांवर थोडके संस्कृत भाष्य करून दासोपंतांनी पुढे प्राकृत निरूपण केले आहे.
‘योगसंपत्ती’ हा मुख्य प्रतिपाद्य विषय असलेला गुरूशिष्यसंवाद रूपाने लिहिलेला- तत्त्वज्ञानात्मक ग्रंथ म्हणजे ‘ग्रंथराज’ होय. सिद्धराज आगम या ग्रंथात गुरुपरीक्षा, शिष्यपरीक्षा, गुरुदर्शन, यंत्रपूजा, मानसिक पूजा, कालनियम कर्म, श्रीदत्ताच्या १६ अवतारांचे विवेचन इ.विषय येतात. अवधूतराज हा गुरू-शिष्य संवादी तत्त्वज्ञानात्मक ग्रंथ, प्रबोधोदय (पूर्वार्ध-उत्तरार्ध) हा मुमुक्षुंसाठी लिहिलेला ग्रंथ वाक्यवृत्ती (गद्यात्मक), वाक्यवृत्ती (पद्यात्मक), सार्थगीता, स्थूल गीता, अवधूत गीता, अनुगीता, पंचीकरणप्रबोध या प्राकृत रचना तसेच प्रणव व्याख्या, पुरुषसूक्तार्थ प्रकाश:, गायत्री मंत्रभाष्य, दत्तात्रेय माहात्म्य, सिद्धराजागम, बोधप्रक्रिया, गुरुप्रसाद, अद्वैतश्रुतिसार, गीतार्थबोध, उपनिषदर्थप्रकाश या संस्कृत ग्रंथकृती सूचित तसेच वाङ्मयेतिहासाच्या ग्रंथात उल्लेखिलेल्या आढळतात. परंतु यातील एकही रचना संशोधकास, अभ्यासकांस आज पाहावयासही मिळत नाही. याशिवाय अनेक स्तोत्रे, पूजाविधी, दत्तात्रेय सहस्रनामावली, दत्तात्रेय द्वादशनाम, दत्तात्रेय शतनाम, गीतार्थ प्रबंधस्तोत्र, शिवस्तोत्र, षोडशस्तोत्र, भक्तराजकवच, मंगलमूíतपूजा, मासिक पूजा, यंत्रपूजा, उपकालस्तोत्र, वेदपादाख्यान, षोडशयंत्र, दत्तात्रेय दशनाम, षोडशनाम, अत्रिपंचक, सिद्धदत्तात्रेय, गुरुस्तोत्र, सीताज्वरनिवारणस्तोत्र, वज्रपंजरस्तोत्र, दत्तात्रेय नामावली, महापूजा, वैदिक पूजा, सिद्धमाला, षोडशावतार प्रादुर्भावस्तोत्र, षड्गुरू यंत्र, इ.स्फुट रचनांची नोंद मिळते यातील काही रचनाच फक्त आज उपलब्ध आहेत.
दासोपंतांनी सव्वालक्ष पदांचा ‘पदार्णव’ रचला. आजमितीस त्यांची ३००० ते ३५०० पदेच उपलब्ध आहेत. मध्ययुगातील ज्ञानदेव, नामदेव, एकनाथ या पूर्वसूरींच्या रचनांचा मंद परिमळ, तरीही स्वयंप्रज्ञ भावानुभवांची सुसंघटित आशयघन, भक्तिपर पदरचना संत दासोपंतांनी केली. संत दासोपंतांच्या पदरचनेत विविध आकृतिबंध आढळतात. त्यात ओवी, धवळे, ध्रुवा, चौचरणी, जती, अभंग, पद, प्रबंध, आरती, शेजारती, लळित आरती, भारूड, गवळण, विरहिणी, पाळणा, हिंदूोळा, कूट, स्तोत्र, श्लोक, अष्टक यांचा समावेश होतो. यातील चौचरणी, जती, ध्रुवा हे आकृतिबंध प्राचीन महानुभावी वाङ्मयात आढळतात. त्यानंतर ते दासोपंतांनीच हाताळलेले दिसतात. तसेच दासोपंतांची ‘हिंदूोळा’ आकृतिबंधाची रचना एकूणच संत वाङ्मयात लक्षणीय ठरते. भारूडसदृश ‘लळित पदे’ म्हणजेच विविध ‘रूपके’ दासोपंतांनी रचली. तसेच दासोपंतांची काही नाटय़ात्मक दीर्घ पदेही (पदनाटय़) संत वाङ्मयातील काव्य क्षेत्रात विलक्षण ठरतात. कवीमनाची भावावस्था, उत्कटता, तिची सूक्ष्मातिसूक्ष्म व तरल स्पंदने, संवेदना यांवरच कलाकृतीचे, रचनेचे बाह्य़स्वरूप निश्चित होते. आशयाच्या दृष्टीने, विचार, कल्पना, तत्त्व, भावविभाव, अर्थ या घटकांचा तर आविष्काराच्या दृष्टीने प्रतिमा संकेत, प्रतीके, अलंकार, शब्दकळा, शैली, वृत्त, लय, रचना यांची मांडणी, योजना या घटकांचा विचार करावा लागतो. दासोपंतांच्या पदरचनेतील विविध आकृतिबंध आणि आशय-आविष्काराच्या अनुषंगाने येणारे विविध भावविभाव, विषय, संत कवितेच्या क्षेत्रांत अभ्यसनीय ठरतात.
सर्वच संतांची भावकविता ही सहजोद्गार असते. ती नेणिवेची कविता असते. दासोपंतांची भावकविता नेणिवेची आत्मनिवेदनात्मक तसेच संवादी सहजोद्गार असूनही जाणिवेने लिहिलेली आहे असे वाटते. मनाची विशिष्ट भाववृत्ती, उत्कटता जो उपजत, आंतरिक स्फुरण असलेला प्रातिभ आविष्कार करते, ते म्हणजे ‘भावकाव्य’
“ आठविता तुझे गुण
दोन्ही सजळ जाले नयन
दत्ता कई येसील भेटी
दासोपंत नि:सीम दत्तभक्त होते. हा भक्त देवाला अनेक भूमिकांतून पाहतो. विविध नातेसंबंधांनी, विविध भूमिकांतून त्याची कल्पना करतो. त्या-त्या भूमिकेच्या अनुषंगाने भक्तांच्या मनांत अनेकविध भावतरंग निर्माण होतात. या विविध भूमिकांतील भक्ताची अनुभूती, तन्मयता, देवाच्या रूप-गुणांचे वर्णन, त्याच्याविषयी वाटणारी आत्यंतिक ओढ, पराकोटीचे प्रेम, कृतकृत्यता, अनन्यशरणता, आर्तता इ. भाव विविध अनुबंधांतून व्यक्त होत असतात. हा भक्त कधी बालक होतो तर कधी पाडस होतो. चातक, पतंग होऊन श्रीदत्ताचा धावा करतो. पाण्याबाहेर तळमळणारी मासोळी होतो, सासुरवाशीण लेक होतो. श्रीदत्ताची विरही प्रेयसी होतो, कधी श्रीदत्ताची पतिव्रता होतो तर कधी व्यभिचारिणी होतो. श्रीदत्ताविषयीचे प्रेम विविध भावच्छटांतून व्यक्त करणाऱ्या पदरचनांतून भक्तिप्रेमाचा पूर लोटलेला दिसतो. प्रेम दे मज प्रेम दे सर्व सुख मज प्रेम दे
तुझे चातकु मी पाखरू;
ऐसी आवडी होतसे देही
या पदरचनांतून शुद्ध भक्तिभाव, वत्सलभाव, प्रीतीभाव, क्षमापराधी भाव आढळतो. दत्तसंप्रदायात दासोपंतांची ‘विरहिणी’ लक्षणीय म्हणावी लागेल. अभिलाषा, चिंता, स्मरण, गुणकथन, उद्वेग, प्रलाप, उन्माद, व्याधी, जडता, मूच्र्छा, मरण अशा दशांगांतून व लास्यांगातून विरहिण्यांची भावस्पंदने अभिव्यक्त होतात.
“ ‘चांदु चंदन न साहे गायन
श्री दत्तेवीण सखीये वेचती प्राण’
‘चांदु चंदने माये चंपक
चेतने मूळी लागती बाण
 चंदन अंगी न साहे
परिमळ तो वाया जाय
चंद्रु चांदिणे करी काये
प्राणनाथु वो कैसे नि ये
पाखंड खंडन करणारी, दंभस्फोट करणारी पदे, हरि-हर ऐक्य प्रतिपादन करणारी पदे, गुरूमहिमा व्यक्त करणारी पदे, सगुण-निर्गुण द्वैतभावाचा विलक्षण अद्वैतभाव व्यक्त करणारी पदे, जन नाम-गुणसंकीर्तनाचा पुरस्कार करणारी पदे ही समाज प्रबोधनाच्या कळवळ्यापोटीच निर्माण झालेली पदरचना आहे.
“ बाह्य़ मौनी जडु अंतरी बोले
मन चंचळ लावितो डोळे
वेष देखोनिया वेधले जन
अंतरिचे ज्ञान कवणु जाणे
‘ह्रदयी कामना, क्रोधु असंवरू
संन्यासु तो वरि काई
वाक्य विचारणा, प्रणवाचा जपु,
काशाय वस्त्र पवित्रसे देही
अंतरीची खूण न कळे
प्राणीया न सुधी बोडिकी डोई
संत दासोपंतांच्या पदार्णवातील काही पदांतून विशिष्ट प्रसंगांचे वर्णन, कथन तसेच वैशिष्टयपूर्ण नाटय़ात्मक निवेदन असलेली लक्षणीय पदे आहेत. काही पदांवर शीर्षकाची नोंद आढळते तर काही पदांचा समूह (सलग ५, १० इत्यादी) अभ्यासताना त्यातील अनुस्यूत सूत्र, अंतसंबंधावरून, ती पदे म्हणजे ‘पद्यनाट्य’ असावे असे वाटते. यात ‘जन्मकाळची पदे’, ‘हळदुली’, ‘प्रीतीकळहो’, ‘नामनिर्देशु’ आणि ‘गूज’ अशी शीर्षके असलेली नाट्यपदे आहेत तर काही पदसमूह विविध विषयांवर गुंफलेली पदनाट्ये आहेत. यांत श्रीदत्त आणि ऋषिपुत्र यांतील वनक्रीडा, त्यांच्यातील चर्चा, जन्मकाळचे प्रसंगवर्णन, संवाद आढळतात.
दासोपंतांचे ‘लळित’ म्हणजे ‘रूपके’, ‘कूट’, ‘खेळिया’, ‘नवल’, ‘कोडे’, सामाजिक, कौटुंबिक अशा अनेक विषयांना स्पर्श करणार्‍या विविध सोंगांचे रंगाविष्करणच होय. लोकनाट्याचा मंदिर परंपरेतील अवतार म्हणजेच ‘लळित’ असे म्हटल्यास वावगे ठरू नये. संतांनी परमार्थाचे शिक्षण मनोरंजक पद्धतीने देताना, ‘समाजजागर’ही केला. पाखंडी लोकांच्या बाह्य़रूपातील फोलपणा स्पष्ट करून समाजशिक्षकाची भूमिका विविध पात्रांतून वठविण्यासाठी रंगपीठावर केलेली लळिताची योजना म्हणजे लोकसंस्कृतीच्या माध्यमातून लोकविषयाचा, लोकमानसाचा विविध अंगांनी, विविध रंगांनी नटवून मांडलेल्या लोकवाङ्मयाचा लोकरंग, भक्तिरंग, रंजन, प्रबोधनाच्या साहाय्याने घडविलेला रंगपीठीय रंगाविष्कार दासोपंतांच्या लळितात गोंधळ, जोगवा, भुत्या, दिवटी, डफगाणे, वासुदेव, बाळसंतोष, इ. लोकसंस्कृतीच्या उपासकांवर आधारित लळित पदे आढळतात. पंथोपपंथांच्या उपासना मार्गाच्या साधकांवर आधारित जोगी, जोगन, बैरागी, बैरागन, पीर-फकीर, कानफाटे, संन्यासी, जंगम, नाथ, पांगुळ ही लळित पदे आढळतात तर टिपरी, गोफ, फुगडी, कोंबडा (काठखेळ), िपगा, मुंढे-हिजडे, सोवरी, इ. खेळिया धाटणीची लळित पदे आहेत. कर्मविधीवर आधारित स्नान, संध्या, तर्पण, अग्निहोत्र ही पदे आहेत. विविध व्यावसायिकांवर आधारित सुकाळ शेटी, वाणी, गौळण, शेतकरी, गारुडी, सिपाई, जातक, ज्योतिषी, पारधी, शास्त्री, वैद्य, भाट, जखडी इ. पदे आढळतात. स्त्रियांची कामे व त्या संबंधित वस्तूंवर आढळणारी पदे- जाते, सडा, चाळणी, इ. आहेत. कौटुंबिक नातेसंबंधावर आधारलेली मामी, भाउ, गृहस्थ ही पदे आहेत. देवतांवर आधारित ब्रह्मदेव, विष्णूदेव, महादेव ही पदे असून ही सोंगे मात्र सादर होत नाहीत. एकूण ५० ते ५५ लळित पदे (सोंगे) उपलब्ध हस्तलिखितात असली तरी आजमितीस केवळ १५ ते १६ लळित पदे <
“ (सोंगे) देवघरांतील रंगपीठावर सादर होतात.
‘अविद्य सुविद्य दोन्ही हात मिळविती
भक्ति ते सांडूनि बाई, अभक्त फेर्‍या घेती
फू गडी फू गं दत्तु माय तू गं’ (फुगडी)
सर्वज्ञ बाळा आली गोंधळा,
योगीया तारण हेतू गे माये
परिस योगी वाजवी शिंगी,
चेवविला अवधूतू गे माये (गोंधळ)
संत दासोपंतांच्या पद्यनाट्यावरून, लळित पदांवरून सर्वज्ञ दासोपंत उत्तम ‘नाटककार’, ‘रंगकर्मी’, ‘दिग्दर्शक’ होते हे सिद्ध होते. अध्यात्म ज्ञानी तरीही सगुणाचा प्रेमवेडा उपासक असलेला हा श्रीदत्तभक्त मध्ययुगातील अंबाजोगाईच्या देवघराच्या रंगपीठावरचा अधिकारी कलावंत होता हे निश्चित.
दासोपंतांच्या सव्वालक्ष पदांच्या अर्णवात विविध भाषांची पदे आढळतात. त्यात संस्कृत, प्राकृत, मराठी (नागर, ग्रामीण, वैदर्भीय बोली) हिंदूी (हिंदूुस्थानी विविध छटा), ब्रज, फार्सी-उर्दूमिश्रीत हिंदूी, कन्नड, तेलुगु इ. भाषावैविध्य आहे. तसेच हिंदी-मराठी या दोन भाषामिश्रित मणिप्रवाळ रचनाही आढळते. दासोपंतांचे तीर्थाटन, विविध प्रांतांतून भ्रमण आणि तेलंगणा व कर्नाटक यांच्या सीमेवर असलेली त्यांची जन्मभूमी, महाराष्ट्रातील दीर्घकालीन वास्तव्य; यामुळे त्यांची पदरचना बहुभाषिक बनली.
संत दासोपंतांच्या पदांतील संगीत[संपादन]
संगीताचा मूळ हेतू मोक्षसाधन आहे. मोक्षप्राप्तीच्या नादब्रह्म उपासनेचे संगीत हे ‘साध्य’ नसून ‘साधन’ आहे. ब्रह्मानंदाच्या स्वरूपाचे दर्शन घडविण्याची नादब्रह्माची शक्ती आहे. नादब्रह्माचे पूर्णार्थाने व पूर्णत्वाने आकलन होण्यासाठी शरीरशास्त्र, मानसशास्त्र, इंद्रिय विज्ञानशास्त्र, योगशास्त्र आणि सर्व शास्त्रांचे प्रधान शास्त्र असे वेदांतशास्त्र इ. अनेक शास्त्रांचा अभ्यास करावा लागतो. दासोपंतांच्या इतर गद्यपद्य ग्रंथांतील मीमांसा, विवेचन, चिकित्सापूर्ण बौद्धिक विषय प्रतिपादन व पदार्णवातील संगीत यावरून दासोपंतांचा वरील सर्व शास्त्रांचा अभ्यास असला पाहिजे. संतांनी सिद्धांच्या असामान्य मोक्षगायन परंपरांचा अवलंब करून यातून सामान्य जनांना भक्तिमार्ग सांगितला व याच प्रेरणेतून पदनिर्मिती झाली.
१५ व्या शतकानंतर दक्षिण हिंदुस्थानी संगीत पद्धती उदयास आल्या. दक्षिणेकडील संगीत-मत आजही अधिक ‘सोवळे’ दिसते. संगीताच्या संक्रमण काळात दासोपंतांची पदनिर्मिती झाली. दक्षिण व उत्तर या दोन्ही संगीत पद्धतीचे प्रतििबब त्यांच्या पद गायनपद्धतीत दिसतात. दोन्ही संगीत पद्धतींचा पाया एकच असल्याने फार मोठी तफावत यांत नाही. परंतु उत्तर हिंदुस्थानी संगीत हे दक्षिणी संगीतापेक्षा अधिक परिवर्तनशील असल्याचे दिसते. याच लवचिकपणाचा प्रयोग दक्षिण संगीत पद्धतीबरोबर दासोपंतांनी केला असावा.
सांगीतिक पार्श्वभूमीवर दासोपंतांचे पदांचे वर्गीकरण केल्यास ढोबळमानाने ते पुढीलप्रमाणे मांडता येईल. :-
अभिजात संगीतावर आधारित पदे, उपशास्त्रीय संगीतावर आधारित पदे, सुगम संगीतावर आधारित पदे, लोकसंगीतावर आधारित पदे. पदार्णवांतील पदरचनांवर विविध रागनामांचा, विविध तालांचा उल्लेख असलेल्या विपुल रचना आहेत. सरगम, जति, मेळाप, परण यांचा भरपूर अंतर्भाव असलेली तसेच सांगीतिक परिभाषेतील रागवेळा, मेळरागमाळा, अशा काही रचना आहेत. दासोपंतांच्या अभिजात संगीताची साक्ष देणाऱ्या षटभार्या भैरवं, प्रबंध, खंड प्रबंध, चतुरंग प्रबंध, त्रिवट, स्वरसामगायन, ताल स्वरालंकार, झपतालालंकार, तीवडा वीणालंकार या रचना आढळतात. उपलब्ध पदरचनांमध्ये एकूण ८० ते ८५ रागांचा व १० ते १२ तालांचा उपयोग दासोपंतांनी केलेला आढळतो. विविध पदांच्या बंदिशी या राग-तालात बद्ध केल्या. अनेक भावपूर्ण पदे सुगम संगीतातून आविष्कृत झालेली दिसतात, तर लळित पदांतून लोकसंगीताचे पडसाद उमटताना दिसतात. अभिजात संगीताची साक्ष देणारी कांही पदे-
“ ‘मधुमाधवीच देशाक्षा भुपाळीच भैरवीस्तथा
बिलावलीच मुखारी बंगाली सामगुर्जरी
धनाश्री मालवीस्त्रीश्व मेघ रागस्येपंचमा
देशाकारे भैरवस्य ललितस्य वसंतिका
एते रागा: प्राकांगी उवे प्रारंभ्य नित्यश: ’
“ ‘भैरवी, गुर्जरी चैव रेवा गुणकारी तथा
बंगाली बाहुलीश्वैव भैरवस्थ व रांगणा ’
“ ‘आजि मेरो मन आनंद भयो
कानन कुंडल मुगुट सिरमो
ध्यान मो देखो षडभुज धारी
ताल मृदुंग धिमि धिमि धिमिता,
तधिन्न थै, तधिन्न थै कहत पुकारे सुत दिगंबर
प्राचीन काळी नृत्यकलेस धार्मिक प्रतिष्ठा होती. खास नृत्यानुकुल तालबोलांचा वापर दासोपंतांच्या पदांतून स्पष्ट दिसतो. मंदिरनृत्य परंपरा दर्शविणारी अनेक पदे नृत्याविष्काराचे प्रकटीकरण करणारी दिसतात. दासोपंत पदरचनाकार, मृदुंगवादक व गायक होते. ज्यास ‘वाग्गेयकार’ असे शास्त्राने संबोधले आहे. मध्ययुगातील एक थोर ‘वाग्गेयकार’ म्हणून संगीत इतिहासांत दासोपंतांचा (एकूणच मराठी संत संगीत प्रवाहाचा) उल्लेख दुर्लक्षिला गेला आहे. ४०० वर्षांपासून दासोपंतांच्या मंदिर संगीताचा प्रवाह आजही अखंडपणे वाहतो आहे. याचे संपूर्ण श्रेय दासोपंताच्या दक्ष संप्रदायी संगीत उपासना पद्धतीला द्यावे लागते.
भारतीय ६४ ललित कलांमध्ये संगीत, चित्र आणि काव्य यांचे विशेष महत्त्व आहे. त्यातही संगीत कला अधिक प्रभावी म्हणून श्रेष्ठ. गीत-वाद्य-नृत्य ही त्रिपुटी म्हणजे संगीत. या तीनही ललित कला, सौंदर्य, माधुर्य, सहजता, सरलता, प्रसाद, सृजनशीलता, ओज, लय या गुणांनी युक्त असतात. दासोपंतांच्या ठायी या तीनही कलांच्या सृजनशक्ती एकवटल्या होत्या. तीनही कलांत अनुस्यूत असणारे, अंत:सूत्रातील असे एकच लयतत्त्व जाणून आत्माभिव्यक्ती, आनंदानुभूती, लोकरंजन, लोकोपदेश यासाठी या तीनही कलांचा त्यांनी सूज्ञपणे व मनोज्ञ उपयोग केला. नित्यनैमित्तिक उपासनेतील पदगायनातून मार्गशीर्ष उत्सवाच्या सांगतेस देवघराच्या रंगपीठावर सादर होणारे लळित लोकनाट्याचे रंगपीठावरील नाट्यच होय.
दासोपंतांचे पदवाङ्मय लोकाभिमुख झाल्यास महाराष्ट्रातील काव्य-संगीताचे हे भव्य दालन लोकांसमोर खुले होईल व त्याचा आनंद रसिक घेतीलच.
दासोपंतांच्या वाङ्मयीन कर्तृत्वावर एक दृष्टिक्षेप टाकला तर दासोपंतांचे व्यक्तिमत्त्व व्यामिश्र आहे हे सहजच लक्षात येते. व्युत्पन्न पंडित तत्त्वज्ञानी असलेले दासोपंत भावकवी, लोककवीही आहेत व लोकशिक्षकाची भूमिका करतात, श्री दत्ताची प्रेयसी, बालक, सखा, बंधू होऊन श्रीदत्ताला भावपूर्ण पदांजली वाहतात तर तर्ककठोर, तर्कनिष्ठ, बुद्धिप्रामाण्यवादी प्रकांड पांडित्याने अद्वैत तत्त्वज्ञान अभिव्यक्त करतात. मराठीचा अभिमान बाळगणारा मराठी बाणा त्यांच्यात उफाळून येतो, ते एक उत्तम संगीतकार, वाग्ग्येकार, चित्रकार होते. बहुभाषिक असून अखंड वाङ्मयसेवेचे असिधाराव्रत घेतलेले मराठी साहित्यशारदेचे उपासक होते. त्यांची स्वयंप्रज्ञ वृत्ती हे त्यांच्या ग्रंथकर्तृत्वाचे वैशिष्ट्य. लळित पदांतून व्यक्त होणारे दासोपंत नाटककार, दिग्दर्शक कलावंत, रंगकर्मी उत्तम कीर्तनकारही होते. संतप्रवृत्ती आणि कलावंत प्रकृती या द्वयाचे अद्वैत दासोपंतांच्या व्यक्तिमत्त्वात एकवटलेले दिसते. हे व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी कोणत्या कारण प्रेरणा कारणीभूत झाल्या असाव्यात
दासोपंतांच्या जीवनातील धर्मसंकट आणि त्यांनी केलेले तीर्थाटन हे दोन महत्त्वाचे घटक त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर प्रभाव पाडतात. भ्रमणातूनच अनेकविध ग्रंथाचे अवलोकन, विविध पंथ-संप्रदायाचे दर्शन त्यांना घडले आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाला अष्टपैलूत्व प्राप्त झाले. यात १२ व्या शतकातील संत ज्ञानदेव, नामदेव ज्येष्ठ समकालीन संत एकनाथ यांच्या वाङ्मयाचा प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष प्रभाव जाणवतो. तुलसीदास, सुरदासांच्या हिंदी रचनांचा प्रभावही त्यांच्यावर दिसतो हे स्पष्ट दिसते. दासोपंतांचे विविध प्रांतांतील भ्रमण हा या वैशिष्टयपूर्ण आकृतिबंधावर, भाषेवर प्रभाव पाडणारा घटक वाटतो. नाथ संप्रदाय (गान योगी, ध्यान योगी), सूफी संप्रदाय, वारकरी संप्रदाय, वल्लभ संप्रदाय, मध्व संप्रदाय, दास संप्रदाय, आनंद संप्रदाय, दक्षिणेतील अळवार संप्रदाय, दासकूट भक्तिपरंपरा, चैतन्य संप्रदाय, वैष्णव संप्रदाय, शैव संप्रदाय, महानुभाव संप्रदाय इ. संप्रदायांचे त्यांनी केलेले अवलोकन व त्यातून दासोपंतांची संगीताचे अधिष्ठान असलेली दक्ष संप्रदायी भक्ती परंपरा म्हणजे ललित कलांच्या आधारे ज्ञानयोग, भक्तियोग आणि कर्मयोग या त्रिपुटींसाठी केलेली सर्वसंप्रदायसमन्वयी उपासना पद्धती होय. ‘घालीन गोंधळ होईन वारकरी’ असे म्हणणारे दासोपंत ‘जिकीर कर फिकीर कु मुकर के न कर तू नजर कर नजर फिर न हो दर बदर तू’ असे म्हणत पुढे सूफी संप्रदायाच्या तत्त्वानेही आपला विचार मांडतात. नाथ पंथाचा गान योग, दास संप्रदायाची दास्य भक्ती, वैष्णव व तत्सम पंथाची मधुराभक्ती, शैव पंथाची उपासना, दक्षिणी पंथ परंपरेतील पूजा पद्धती हे सर्वगुणसंग्राहकवृत्तीने दासोपंतांनी आपलेसे केले.
त्यांच्या वाङ्मयातील विविध विषय, पैलू अभ्यासणे हे केवळ मराठी साहित्याच्या, संगीताच्या प्रादेशिक क्षेत्रातील काम नव्हे तर यांचा अभ्यास भारतीय परिप्रेक्ष्यातून झाला पाहिजे. अंबाजोगाईत आलेल्या अनेक सामान्य पर्यटकांना दासोपंतांची पासोडी माहीत नसते. अभ्यासक मात्र ती पाहण्यासाठी शोध घेत येतात. ५० वर्षांपूर्वीच्या बंद कपाटातील एका दृष्टिक्षेपातील पासेडीच्या दर्शनाने त्यांचे समाधान होत नाही. त्यांची निराशा होते. आलेल्या प्रत्येकाला पासेडी पाहता यावी अशी सोय होणे गरजेचे आहे. त्यासाठी ती ज्या ठिकाणी आहे, तिथेच ठेवून तिची सुरक्षितता लक्षात घेऊन ती पूर्ण लांबीरुंदीत पर्यटकांना पाहता यावी, अशी सुविधा करणे गरजेचे आहे. त्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने कापड सुस्थितीत राहण्यासाठी त्यावरील अक्षरे टिकण्यासाठी विशिष्ट रसायने, प्रक्रिया यांचा वापर करून पासोडीचे आयुष्य त्यायोगे वाढवता येईल, अशा प्रकारची उपाययोजना करणे अगत्याचे आहे. जेणेकरून मराठी साहित्य शारदेला संत दासोपंतांनी अर्पण केलेले हे महावस्त्र सर्वाना डोळे भरून पाहता येईल.
दासोपंतांनी शके १५३७मध्ये, माघ वद्य षष्ठी या दिवशी समाधी घेतली. त्यावेळी ते ६५ वर्षांचे होते. अंबेजोगाई(जिल्हा बीड) येथे नृसिंहतीर्थावर दासोपंतांची प्रशस्त समाधी आहे.
यांनी गीतेवर टीका लिहिली असून गीतार्णव, गीतार्थ-चंद्रिका, ग्रंथराज, प्रबोधोदय, पदार्र्णव असे ग्रंथ आहेत.त्यांत प्रत्येकी सवा लाख ओव्या आहेत.त्याची रचना सुबोध,रसाळ आणि दृष्टान्तादिकांनी भरलेली आहे."पंचीकरण" हा पासोडीवर लिहिलेला ग्रंथ अद्यापि उपलब्ध आहे असे म्हणतात. पासोडी म्हणजे एक प्रकारचे दुहेरी जाड कापड. दासोपंतांनी लिखाण करण्यासाठी या पासोडीचा उपयोग केला. ही पासोडी ४० फूट लांब आणि ४ फूट रुंद आहे. त्यवर भरपूर लिखाण केलेले आहे. उदा० शेजारील आकृतीमध्ये दाखविल्याप्रमाणे एकमुखी, सहा हात असलेल्या दत्तमूर्तीच्या चित्रामध्ये ओव्या गुंफल्या आहेत. अशा प्रकारच्या चित्रातून त्यांनी अध्यात्मातील 'पंचीकरण' ही संकल्पना स्पष्ट केली आहे.
ईश, केन व कठ उपनिषदांवर संस्कृत टीकाही दासोपंतांनी लिहिल्या आहेत. हिंदी, उर्दू, फारसी, मल्याळी, तेलु्गू व कन्नड भाषेत त्यांच्या गीत रचना आहेत. त्यांनी त्या त्या प्रदेशांतील अभिजात संगीताचा अभ्यास करून, त्याआधारे तब्बल ८६ राग आणि ११ ताल निर्माण करून संगीतशैली विकसित केली.[१]
या शिवाय दासोपंतांची पदे, कूटे, भारुडे, इ. रचना विपुल आहेत. त्याची काही पदे रागदारीत आळविण्याजोगीही आहेत. संस्कृत पंडित असूनही त्यांचा मराठीविषयीचा अभिमान जाज्वल्य होता.
"संस्कृत बोलणे सेविणे|तेंचि सांडावी प्रकृत वचने|ऐसिया मूर्खा मुंडणे|किती आता||"असे ते म्हणतात. संस्कृतापेक्षा मराठी न्यून नाहीच उलट मराठीत एकेका गोष्टीकरिता जी बहुविध शब्दसंपत्ती आहे, तशी संस्कृतात कोठे आहे असे संस्कृतवादी आणि प्राकृतवादी यांच्या संभाषणात्मक एक कथानक रचून मुद्देसूद रितीने दासोपंतांनी संस्कृतवादी मतांचे खंडन केले आहे. त्याचा मासला पुढे उतार्‍यात दिला आहे.
संस्कृते घटु म्हणती | आतां तया घटांचे भेद किती |
कवण्या घटाची प्राप्ति | पावावी तेणे
हारा ,डेरा, रांजणू | मुढा, पगडा, आनु |
सुगड, तौली, सुजाणू | कैसी बोलेल
धडीं, घागरी, घडौली | आळंदे वाचिके बौळी |
चिटकी, मोरवा,पातेली | सांजवणे ते |
ऐसे प्रतिभाषे वेगळाले | घट असती नामाथिले |
एके संस्कृतें सर्व कळे ऐसे कैसेन
त्यांनी मातीचे ११२ प्रकार नोंदवून ठेवले आहेत. या संतसाहित्याची वाङ्मयीन ओळख मराठवाडा विद्यापीठातील मराठीचे पहिले विभागप्रमुख वा. ल. कुलकर्णी यांनी करून दिली.
दासोपंतांनी लिहिलेले ग्रंथ एकूण ४८ आहेत [ संदर्भ हवा ]. त्यांतील प्रमुख ग्रंथांची नावे अशी :
अवधूतराज (वरील तीन ग्रंथांची एकूण ओवीसंख्या ५०००, अध्याय २२)
गीतार्णव (१८ अध्यायांपैकी फक्त पहिला-ओवीसंख्या ३१३३, दुसरा-ओवीसंख्या५६५५, बारावा-ओवीसंख्या ९९७ आणि तेरावा-ओवीसंख्या ३२७० हे अध्याय उपलब्ध) (एकूण १८ अध्यायांची ओवीसंख्या सवालक्ष)
गीतार्थचंद्रिका (गीतेवरील मराठी टीका) (फक्त पाचावा ते अठरावा अध्याय उपलब्ध)
गीतार्थबोध (संस्कृत ग्रंथ) (फक्त पहिले ४ अध्याय उपलब्ध) (ओवीसंख्या ८८८९)
ग्रंथराज (आठ प्रकरणे) (१२०९ ओव्या)
दत्तात्रेयमाहात्म्य (संस्कृत ग्रंथ) (५२ अध्याय)
पदार्णव (फक्त ३०५० पदे उपलब्ध)
पासोडी-पंचीकरण (१३ विभागात १६०० ओव्यांत लिहिलेला ग्रंथ)
पूजाविधीसाठी आणि नित्यपाठासाठी दशनाम, सहस्रनाम, स्तवराज, माहात्म्ये, उत्सवपद्धती, सेवा, अर्चन, उत्तरार्चन, प्रत्येक दिवसाचा उपासनाविधी, सात वारांची वेगळी भजने, आरत्या, अष्टके, वगैरे.
वाक्यवृत्ति (गद्य आणि पद्य)
वेदान्तव्यवहारसंग्रह (फक्त तेलुगू भाषांतर उपलब्ध - ओवी संख्या२५८८)
शिवाय दत्तात्रेयावरील व इतर अनेक पदे, स्तोत्रे, कवने, नामावळ्या, पूजाविधी वगैरे अवांतर रचना..
एन्सायक्लोपीडिक डिक्शनरी ऑफ मराठी लिटरेचर, व्हॉल्यूम २ (इंग्रजी मजकूर).
↑ सुहास सरदेशमुख (१८ जुलै, २०१२). "दासोपंतांच्या ‘पासोडी’ला वाचवा हो[[वर्ग:स्वच्छता आवश्यक असणारी सर्व पाने]][[[Wikipedia:Link rot|मृत दुवा]]]" (मराठी मजकूर). लोकसत्ता. १८ जुलै, २०१२ रोजी पाहिले. Wikilink embedded in URL title (सहाय्य)
"या मराठीच्या ऐतिहासिक शिलेदारांची माहिती हवी आहे" (मराठी मजकूर).
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
· रुस्तुम अचलखांब · प्रल्हाद केशव अत्रे · अनिल अवचट · सुभाष अवचट · कृ.श्री. अर्जुनवाडकर · बाबुराव अर्नाळकर
·लीना आगाशे · माधव आचवल · जगन्नाथ रघुनाथ आजगावकर ·मंगला आठलेकर · शांताराम आठवले · बाबा आढाव · आनंद पाळंदे · नारायण हरी आपटे · मोहन आपटे · वामन शिवराम आपटे · विनीता आपटे · हरी नारायण आपटे · बाबा आमटे · भीमराव रामजी आंबेडकर · बाबा महाराज आर्वीकर
· नागनाथ संतराम इनामदार · सुहासिनी इर्लेकर
· निरंजन उजगरे · उत्तम कांबळे · शरद उपाध्ये · विठ्ठल उमप · प्रभाकर वामन उर्ध्वरेषे ·उद्धव शेळके
· एकनाथ · महेश एलकुंचवार
· जनार्दन ओक ·
· शिरीष कणेकर · वीरसेन आनंदराव कदम · कमलाकर सारंग · मधु मंगेश कर्णिक · इरावती कर्वे · रघुनाथ धोंडो कर्वे · अतुल कहाते · नामदेव कांबळे · अरुण कांबळे · शांताबाई कांबळे · अनंत आत्माराम काणेकर · वसंत शंकर कानेटकर · दत्तात्रय बाळकृष्ण कालेलकर · किशोर शांताबाई काळे · व.पु. काळे · काशीबाई कानिटकर · माधव विनायक किबे · शंकर वासुदेव किर्लोस्कर · गिरिजा कीर · धनंजय कीर · गिरीश कुबेर · कुमार केतकर · नरहर अंबादास कुरुंदकर · कल्याण कुलकर्णी · कृष्णाजी पांडुरंग कुलकर्णी · दत्तात्रेय भिकाजी कुलकर्णी · वामन लक्ष्मण कुलकर्णी · वि.म. कुलकर्णी · विजय कुवळेकर · मधुकर केचे · श्रीधर व्यंकटेश केतकर · भालचंद्र वामन केळकर · नीलकंठ महादेव केळकर · महेश केळुस्कर · रवींद्र केळेकर · वसंत कोकजे · नागनाथ कोत्तापल्ले · अरुण कोलटकर · विष्णु भिकाजी कोलते · श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर · श्री.के. क्षीरसागर · सुमति क्षेत्रमाडे · सुधा करमरकर
· शंकरराव खरात ·चांगदेव खैरमोडे · विष्णू सखाराम खांडेकर · नीलकंठ खाडिलकर · गो.वि. खाडिलकर · राजन खान · गंगाधर देवराव खानोलकर · चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर · संजीवनी खेर · गो.रा. खैरनार · निलीमकुमार खैरे · विश्वनाथ खैरे · चंद्रकांत खोत
· अरविंद गजेंद्रगडकर · प्रेमानंद गज्वी · माधव गडकरी · राम गणेश गडकरी · राजन गवस · वीणा गवाणकर · अमरेंद्र गाडगीळ · गंगाधर गाडगीळ · नरहर विष्णु गाडगीळ ·सुधीर गाडगीळ · लक्ष्मण गायकवाड · रामचंद्र भिकाजी गुंजीकर · वसंत नीलकंठ गुप्ते · अरविंद गोखले · दत्तात्रेय नरसिंह गोखले · मंदाकिनी गोगटे · शकुंतला गोगटे · अच्युत गोडबोले · नानासाहेब गोरे · पद्माकर गोवईकर ·
· निरंजन घाटे · विठ्ठल दत्तात्रय घाटे · प्र.के. घाणेकर
· चंद्रकांत सखाराम चव्हाण · नारायण गोविंद चापेकर · प्राची चिकटे · मारुती चितमपल्ली · विष्णुशास्त्री कृष्णशास्त्री चिपळूणकर · वामन कृष्ण चोरघडे · भास्कर चंदनशिव
· बाळशास्त्री जांभेकर · नरेंद्र जाधव · सुबोध जावडेकर · शंकर दत्तात्रेय जावडेकर · रामचंद्र श्रीपाद जोग · चिंतामण विनायक जोशी · लक्ष्मणशास्त्री बाळाजी जोशी · वामन मल्हार जोशी · श्रीधर माधव जोशी · श्रीपाद रघुनाथ जोशी · जगदीश काबरे ·
· अरूण टिकेकर · बाळ गंगाधर टिळक ·
· विमला ठकार · उमाकांत निमराज ठोमरे ·
· वसंत आबाजी डहाके
· नामदेव ढसाळ · अरुणा ढेरे · रामचंद्र चिंतामण ढेरे ·
· तुकाराम · तुकडोजी महाराज · दादोबा पांडुरंग तर्खडकर · गोविंद तळवलकर · शरद तळवलकर · लक्ष्मीकांत तांबोळी · विजय तेंडुलकर · प्रिया तेंडुलकर ·
· सुधीर थत्ते ·
· मेहरुन्निसा दलवाई · हमीद दलवाई · जयवंत दळवी · स्नेहलता दसनूरकर · गो.नी. दांडेकर · मालती दांडेकर · रामचंद्र नारायण दांडेकर · निळू दामले · दासोपंत · रघुनाथ वामन दिघे · दिवाकर कृष्ण · भीमसेन देठे · वीणा देव · शंकरराव देव · ज्योत्स्ना देवधर · निर्मला देशपांडे · कुसुमावती देशपांडे · गणेश त्र्यंबक देशपांडे · गौरी देशपांडे · पु.ल. देशपांडे · पुरुषोत्तम यशवंत देशपांडे · लक्ष्मण देशपांडे · सखाराम हरी देशपांडे · सरोज देशपांडे · सुनीता देशपांडे · शांताराम द्वारकानाथ देशमुख · गोपाळ हरी देशमुख · सदानंद देशमुख · मोहन सीताराम द्रविड ·
·चंद्रशेखर शंकर धर्माधिकारी ·मधुकर धोंड ·
· किरण नगरकर ·शंकर नारायण नवरे ·गुरुनाथ नाईक ·ज्ञानेश्वर नाडकर्णी ·जयंत विष्णू नारळीकर ·नारायण धारप ·निनाद बेडेकर · नामदेव
· पंडित वैजनाथ · सेतुमाधवराव पगडी · युसुफखान महम्मदखान पठाण · रंगनाथ पठारे · शिवराम महादेव परांजपे · गोदावरी परुळेकर · दया पवार · लक्ष्मण रामचंद्र पांगारकर · विश्वास पाटील · शंकर पाटील · विजय वसंतराव पाडळकर ·स्वप्ना पाटकर · प्रभाकर आत्माराम पाध्ये · प्रभाकर नारायण पाध्ये · गंगाधर पानतावणे · सुमती पायगावकर · रवींद्र पिंगे · द्वारकानाथ माधव पितळे · बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे · केशव जगन्नाथ पुरोहित · शंकर दामोदर पेंडसे · प्रभाकर पेंढारकर · मेघना पेठे · दत्तो वामन पोतदार ·प्रतिमा इंगोले · गणेश प्रभाकर प्रधान · दिलीप प्रभावळकर · सुधाकर प्रभू · अनंत काकबा प्रियोळकर ·
· निर्मलकुमार फडकुले · नारायण सीताराम फडके · यशवंत दिनकर फडके · नरहर रघुनाथ फाटक · फादर दिब्रिटो · बाळ फोंडके ·
· अभय बंग · आशा बगे · श्रीनिवास नारायण बनहट्टी · बाबूराव बागूल · रा.रं. बोराडे ·सरोजिनी बाबर · बाबुराव बागूल · विद्या बाळ · मालती बेडेकर · विश्राम बेडेकर · दिनकर केशव बेडेकर · वासुदेव श्रीपाद बेलवलकर · विष्णू विनायक बोकील · मिलिंद बोकील · शकुंतला बोरगावकर ·
· रवींद्र सदाशिव भट · बाबा भांड · लीलावती भागवत · पुरुषोत्तम भास्कर भावे · विनायक लक्ष्मण भावे · आत्माराम भेंडे · केशवराव भोळे · द.ता. भोसले · शिवाजीराव भोसले ·
· रमेश मंत्री · रत्नाकर मतकरी · श्याम मनोहर · माधव मनोहर · ह.मो. मराठे · बाळ सीताराम मर्ढेकर · गंगाधर महांबरे · आबा गोविंद महाजन · कविता महाजन · नामदेव धोंडो महानोर · श्रीपाद महादेव माटे · गजानन त्र्यंबक माडखोलकर · व्यंकटेश दिगंबर माडगूळकर · लक्ष्मण माने · सखाराम गंगाधर मालशे · गजमल माळी · श्यामसुंदर मिरजकर · दत्ताराम मारुती मिरासदार · मुकुंदराज · बाबा पदमनजी मुळे · केशव मेश्राम · माधव मोडक · गंगाधर मोरजे · लीना मोहाडीकर · विष्णु मोरेश्वर महाजनी ·
· रमेश मंत्री · विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे · विजया राजाध्यक्ष · मंगेश विठ्ठल राजाध्यक्ष · रावसाहेब कसबे · रुस्तुम अचलखांब · पुरुषोत्तम शिवराम रेगे · सदानंद रेगे ·
· शरणकुमार लिंबाळे · लक्ष्मण लोंढे · गोपाळ गंगाधर लिमये ·
· तारा वनारसे · विठ्ठल भिकाजी वाघ · विजया वाड · वि.स. वाळिंबे · विनायक आदिनाथ बुवा · सरोजिनी वैद्य · चिंतामण विनायक वैद्य ·
· मनोहर शहाणे · ताराबाई शिंदे · फ.मुं. शिंदे · भानुदास बळिराम शिरधनकर · सुहास शिरवळकर · मल्लिका अमर शेख · त्र्यंबक शंकर शेजवलकर · उद्धव शेळके · शांता शेळके · राम शेवाळकर ·
· प्रकाश नारायण संत · वसंत सबनीस · गंगाधर बाळकृष्ण सरदार · त्र्यंबक विनायक सरदेशमुख · अण्णाभाऊ साठे · अरुण साधू · राजीव साने · बाळ सामंत · आ.ह. साळुंखे · गणेश दामोदर सावरकर · विनायक दामोदर सावरकर · श्रीकांत सिनकर · प्रल्हाद ईरबाजी सोनकांबळे · समर्थ रामदास स्वामी · दत्तात्रेय गणेश सारोळकर
इ.स. १५५१ मधील जन्म
इ.स. १६१६ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २९ मार्च २०१८ रोजी २१:०६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


दे नेवर रिअली केअर्ड अबाउट हिम!!

गप्पागोष्टी, खाद्यभ्रमंती आणि सगळ्या मनाला भिडलेल्या गोष्टींची बखर
दे नेवर रिअली केअर्ड अबाउट हिम
काल व्हिएच १ चेनेल वर सगळे विडिओज बघितले..आजवर मी त्याचे एक दोन विडिओज च पाहिले होते..जे काही त्याच्याबद्दल माहित होते ते फ़क्त वर्तमानपत्राद्वारे, बातम्यांद्वारे.. सगळे लोकं म्हणतायत त्याप्रमाणे माझी आणि ईंग्रजी गाण्यांची ओळख मायकल च्या गाण्यांनी नाही झाली..मी कदाचित खुप लहान होते जेव्हा त्याचे अल्बम्स रिलिज झाले...पण तो लक्षात राहीला त्याच्या मुंबईच्या वारी ने..
त्याला पाहण्यासाठी आलेल्या चाहत्यांची संख्या पाहुनच तो नक्कीच काहितरी स्पेशल असावा असे मात्र वाटुन गेले.. त्याचं "दे डोन्ट रिअली केअर अबाउट अस" गाणं मात्र लक्षात राहीलं.. काल पाहीलेलं एबीसी हे त्याने वयाच्या ११ व्या वर्षी गायलेलं गाणं तर केवळ अप्रतिम..वयाचं ११ वर्ष जेव्हा मुलं स्टेजवरही जायला घाबरतात, तिथे हा अगदी आरामात परफ़ोर्म करत होता...नाचत होता..अगदी लिलया गात होता...
त्याचं मी काल पाहिलेलं त्याचं प्रत्येक गाणं मला पुन्हा एकदा या कलाकराची नव्याने ओळख करुन देत गेलं....
हे गाणं ऐकुन मला त्याच्यावर केलेले लहान मुलांच्या लैंगिक शोषणाचे आरोप केवळ खोटे वाटले.. एव्हढा विचार करणारा माणुस हे असलं काही करु शकेल याच्यावर माझा अजिबात विश्वास नाही बसला...
मायकल जॆक्सनला त्याच्या बाबांनी लहानपणी खुप त्रास दिला..असं मी विकीपिडिया वर वाचलं होतं..ते अक्षरशः मायकल आणि त्याच्या भावांना मास्कस घालुन घाबरवत असंत..उलटं टांगुन मारत असंत असं त्यात लिहिलं होतं..वरच्या गाण्यात त्याच्या भयानक अनुभवाची प्रचिती येते..
या ही गाण्यात तो कृष्णवर्णीय असल्याने त्याला प्रत्येक गोष्टीत केला गेलेला मज्जाव reflect होतो..
ह्या गाण्यातले शब्द ही त्याचं एकटेपणच सांगतायत असं मला वाटतं...
ही आणि अशी असंख्य गाणी.गाणी लिहिण्याकरीता, त्यांना चाल लावण्याकरीता आणि ती गाणी लोकांच्या मनाला भीड्तील अशी गाण्याकरीता माणसावर विश्वनियंत्याचा वरदहस्त असायला लागतो. माणसाची संवेदना ही तितकीच महत्वाची असते.
ग्लैमर च्या दुनियेत मात्र सगळे गणित वेगळेच होऊन बसते. ही सगळी प्रसार माध्यमे एखाद्या मायकल सारख्या कलाकाराला पुन्हा जोमाने उठण्याचे बळ का देऊ शकत नाही हे मात्र एक कोडे आहे. असं जर असतं तर आपण ब्रिटनी स्पीअर्स, मायकल सारख्या अनेक कलाकारांची आयुष्ये वाचवु शकलो असतो..आणि त्यांच्या कलेचा मनमुराद आनंद लुटु शकलो असतो नाही का
Awsome, लेखाचे शिर्षक वाचुनच मन हेलावुन गेले. प्रत्येक गाण्याचा तु लावलेला अर्थ खुप्पच मस्त आहे, मी कध्धीच विचार नव्हता केला गाण्यांच्या मागे काय दडलं आहे याचा.. :-(
 एखाद्या कलाकाराची प्रतिमा डागाळण्य़ाचे काम ही प्रसार माध्यमे चांगल्या रितीने करु शकतात ह्याचं मायकल हे उदाहरण आहे..प्रत्येक माणुस चुका करतो, त्यावरुन लगेच त्याचे मानसिक आरोग्य ठिक नाही असे म्हणणे अतिशय चुकीचे आहे.
जेव्हा आपल्या एखाद्या चुकीसाठी माणुस कुणाचे लक्ष वेधुन घेतो...तेव्हा ती चुक वारंवार त्याच्या हातुन घडते..मायकल च्या बाबतीत नेमके असे झाले.
अविस्मरणीय - द ग्रेट गॅटस्बी
मागच्या आठवड्यात द ग्रेट गॅटस्बी नॉवेल वाचायला घेतलं. खूप उत्सुकता होती मला. पुस्तकाची सुरुवात खूप साधी पण आत ओढून घेणारी वाटली. पुस्तक सुरु करण्या आधीची प्रस्तावना तर भन्नाट. स्कॉट फित्झगेराल्ड हा लेखक आहे द ग्रेट गॅटस्बी या पुस्तकाचा. १०० वर्षांपूर्वी लिहिलेलं पुस्तक, एक खिळवून ठेवणारं कथानक. जे गॅटस्बी, या अतिशय गूढ अभिव्यक्ती असलेल्या माणसाभोवती रेखाटलेलं. निक कारावे, हा या पुस्तकाचा नरेटर, वॉल स्ट्रीट च्या एका कंपनीत काम करत असतो. तो इस्ट एग या शहरात राहायला आल्यावर त्याच्याबाजूलाच असणाऱ्या मोठ्या, अवाढव्य बंगल्याशी त्याची ओळख होते. आणि हळूहळू त्या बंगल्या च्या मालकाशी म्हणजे जे गॅटस्बी, या व्यक्तीशी झालेली अगदी साधी ओळख त्याचं आयुष्य कसं बदलून टाकते याचे निक नीच घेतलेला मागोवा म्हणजे हे पुस्तक.
स्कॉट फित्झगेराल्ड यांची भाषा ओघवती आहे. १०० वर्षानंतरही त्यांनी वर्णन केलेल्या अमेरिकेशी आपण समरस होऊ शकतो, इतके की आपणच इस्ट एग मध्ये आहोत असे वाटते. जे गॅटस्बी, आणि त्याची व्यक्तीरेखा स्कॉट नी अतिशय छान उभी केली आहे. त्याची राहणी, त्याचा भूतकाळ, त्याची डेझी (म्हणजे निक करावे ची चुलत …
दोसा हा पदार्थ नं आवडणारा माणूस विरळा. माझी आणि दोस्याची ओळख आमच्या शाळेच्या आनंदमेळ्यात झाली होती. एक डोस्याचा स्टॉल होता तिथे, माझ्या बेस्ट फ्रेंड च्या काकी चा. मी नं खाताच गर्दी पाहून मला लक्षात आलं होतं तेव्हा कि काहीतरी स्पेशल आहे दोस्यात. हळूहळू जसे मोठे होत गेलो तसे आई बाबा बाहेर जेवायला घेऊन जायचे, मग खायचे काय तर डोसा, जगत नावाचे नागपूरला खूप प्रसिद्ध हॉटेल होते, अर्थात आता मॉल आणि मोठमोठ्या बिल्डींग्स असलेले नागपूर नव्हते तेव्हा उणीपुरी २ ते ३ फॅमिली रेस्टॉरंट्स. त्यात आर्य भवन एक आणि एक जगत. आई म्हणायची जी वस्तू आपण घरी जास्त करत नाही ती बाहेर खावी. म्हणून मोठ्ठा क्रिस्पि दोसा त्यात बटाट्याची भाजी, सोबत चटण्या. एकदम पोटभर व्हायचा तो मसाला डोसा. मी ९ वी, १० वी त असतांना आई घरीच डोसे करायची. पुढे कॉलेज मध्ये घेल्यावर वगैरे बाहेर खातांना डोसा हा पदार्थ बऱ्याचदा खाल्ल्या जायचा. आता गेल्या १० वर्षांपासून चेन्नई मध्ये स्थायिक असल्याने, दोसा हा दाक्षिणात्य संस्कृतीचा किती अविभाज्य घटक आहे हे कळून आले. माझ्या घरी डोश्याचे पीठ नाही असा एकही दिवस जात नाही. जसे मराठी घरांत कणिक नाही…
पहिला भाग बाहुबलीचा मी टीव्ही वर पहिला होता आणि म्हंटले होते की पुढचा भाग मी नक्की थेटर मध्ये बघणार. बस्स, बाहुबली २ रिलीज झाला आणि अगदी दुसऱ्याच दिवशी आम्ही बघायला गेलो. उत्कंठा तर होतीच, नयनरम्य ग्राफिक्स बघायची पण त्याहूनही जास्त मला अमरेंद्र बाहुबली ला प्रभास नी कसे पोर्ट्रे केलं आहे ते बघायचं होतं. अमरेंद्र बाहुबली ला मी मनात घरी घेऊनच परत आले एवढा छान न्याय या भूमिकेला प्रभास नी दिलाय. पहिल्या भागात सुध्दा अमरेंद्र बाहुबली होतेच पण ह्या भागात जरा अजून छान व्यक्तिमत्व दाखवलं आहे असे मला वाटले. मोहक स्मित, साधा चेहरा आणि लोकांसाठी करण्याची वृत्ती (हे सांगणे नं लगे)ह्यामुळे ही अमरेंद्र बाहुबली चे महिष्मती मध्ये असलेलं फॅन फॉलोविंग अगदी बरोबर आहे असे वाटते.
अनुष्का फारच सुंदर दिसली आहे. तिची देवसेना पण मनात घर करून राहते. तामिळ मध्ये तिचे डायलॉग्ज एकदम कातिल आहेत. कुठेही अति अभिनय नाही. एकदम समतोल भूमिका केली आहे. राजामौळी यांनी तिला खूप सुंदर दाखवण्याचा प्रयत्न केला जो अगदी यशस्वी झाला. ती खरोखरी राणी वाटते आणि राजकन्येपासून राणी होण्यापर्यंत चा प्रवास तिने खूप छान प्रकारे आप…
दे नेवर रिअली केअर्ड अबाउट हिम
केळाची सुकी भाजी (वाळक्काय पोरियल)
मराठी पाऊल पडते पुढे


प्राकृतिक भूगोल - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
प्राकृतिक भूगोल ही भूगोलाची शाखा प्रामुख्याने पृथ्वीच्या प्राकृतिक (नैसर्गिक) वैशिष्ट्यांचे अध्ययन करणे हा या शाखेचा प्रमुख उद्देश्य आहे. यात शिलावरण, जलावरण, वातावरण, मृत्तीकावरण आणि जीवावरण (वनस्पती व प्राणी) यांचे प्रामुख्याने अध्ययन केल्या जाते. प्राकृतिक भूगोलाचे ठोकळमानाने पुढील भाग पडतात.
भूरुपशास्त्र (Geomorphology) पृथ्वीचा पृष्ठभाग
हवामानशास्त्र ( Climatology) हवामान
समुद्रशास्त्र (Oceanography) सागर आणि उपसागर
जैवभूगोलशास्त्र वनस्पती व प्राणी
जलावरणशास्त्र (Hydrology) जलचक्र, पाण्याचे विविध स्रोत
पर्यावरणीय भूगोल (Environmental geography) पर्यावरण
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ९ जानेवारी २०१८ रोजी ००:२९ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


माझे इंजिनीरिंगचे प्रयोग - Smart Maharashtra

दिसामाजी काही उत्तम वाचावे…
महाराष्ट्रातील व्यक्ती आणि वल्ली
असे साहित्य वाचत राहण्यासाठी लाईक करा आमचे फेस बुक पेज
परीक्षेत पास होण्यासाठी फक्त मिनी झेरॉक्स महत्वाच्या नसतात. संभाव्यता हा इंजिनीरिंगमध्ये एक भाग आहे. जेवढे जास्त कॉपी तेवढी पास होण्याची संभाव्यता जास्त, म्हणून हॉलतिकीट, कंपसबॉक्सच्या आतील जागा यासारख्या ठिकाणी मुले लिहून काढतात. तसेच सर्वात महत्वाची जागा म्हणजे बेंचेस. हुशार मुलांना अभ्यासक्रमाच्या बाहेरील येऊ नये हे टेन्शन तर बाकीच्यांना पहिल्या बाकड्यावर हजेरी क्रमांक येऊ नये, हे टेन्शन. यातही पहिल्या बाकड्यावर बसूनही मजबूत छापणाऱ्या मुलांना एखादा शौर्यपदक तर नक्कीच मिळाले पाहिजे. एवढेच नव्हे,तर बाकड्यावर आणि भिंतीवर संपूर्ण उत्तरे, गणितीय सूत्रे पेन्सिलने लिहितात. जर मुंबई युनिव्हर्सिटीने उत्तरपत्रिकेसोबतच बाकडेही पुरवणी म्हणून जमा करायला सांगितले की सर्वच मुलांचा Distinction नक्की. (प्रयोग करायला काही हरकत नाही, कारण उत्तरपत्रिका गहाळ होतात, बाकडे गहाळ नाही होणार).
शिक्षक वर्गात येऊन बैठक व्यवस्था बघतात. परीक्षेत आधी उत्तरपत्रिका आणि नंतर प्रश्नपत्रिका मिळते. काही महाभाग असेही असतात की उत्तरपत्रिका हाती आल्याआल्या इकडेतिकडे लिहिलेली उत्तरे उत्तरपत्रिकेवर लिहून काढतात. म्हणजे कसं, कोणत्याही कारणांमुळे जर लिहिलेले मिटले गेले, तर टेन्शन नाही. शिक्षक प्रत्येक मुलाच्या जागी येऊन बघतात की बाकड्यावर काही लिहिले तर नाही आणि त्या बाकड्यावर दुनियभरचे उत्तरे त्यांना सापडतात. तरीही मुले बिनधास्त सांगतात की हे तर दुसऱ्या विषयाचा लिहिले आहे, मागे जे मुले येथे बसले होते, त्यांनीच लिहिले असेल. पर्यवेक्षक शिक्षक हे बहुधा दुसऱ्या ब्रांचेसचे असल्याने त्यांना या विषयावर विशेष काही माहिती नसते आणि दुसऱ्या शिक्षकांकडे जाऊन विचारपूस करणे वेळेअभावी शक्यही नसते. शिवाय इतर सगळ्या मुलांच्या जागेवर जाऊन बघितल्यावर मुले असे काही हावभाव देतात की जणू एखाद्या शास्त्रज्ञाला संशोधन करताना अडचण केलीये. बिचाऱ्या पर्यवेक्षक शिक्षकांना शांतपणे आपले काम करण्यावाचून गत्यंतर नसते.
मग शिक्षक आपली प्रश्नपत्रिका बाहेर काढतात. प्रश्नपत्रिका हाती पडेपर्यंत धाकधूक असते. आपली वाट तर नाहीना लागणार याची धास्ती असते. आता प्रश्नपत्रिका बघितल्यावर यावर पूर्ण शिक्कामोर्तब होते. आपण जे नेमके वाचायला विसरतो, तेच प्रश्न जास्त गुणांसाठी विचारलेले असतात. काही प्रश्न तर असे असतात की त्यांना बघितल्यावर वाटते की हे कधी होतं अभ्यासक्रमात काही प्रश्न बघितल्यावर कळते की हे असं पण असते का काही प्रश्न बघितल्यावर कळते की हे असं पण असते का अपेक्षित प्रश्नसंच हे आपल्याला आत्मविश्वास दाखवते आणि खरी प्रश्नपत्रिका लायकी. मग आपले लक्ष आपल्या आजूबाजूच्या मित्रांकडे जाते. बहुतांश सगळ्यांचेच चेहरे उतरलेले असतात. ज्यांना सगळं येत असते, तेही चेहरा उतरला असल्याचा अभिनय करतात कारण त्यांना कोणी प्रश्न विचारू नये. ( हे असले मित्र मी खूप बघितले आहेत. हे लोक कोणाचेच नसतात.) परंतु ज्या मित्राने कॉपी आणली आहे आणि नेमके तेच प्रश्न जर प्रश्नपत्रिकेत आला तर तो आर्किमिडीजप्रमाणे ‘युरेका युरेका’ असे ओरडायचेच बाकी राहतो. ‘जगी सर्व सुखी असा कोण आहे अपेक्षित प्रश्नसंच हे आपल्याला आत्मविश्वास दाखवते आणि खरी प्रश्नपत्रिका लायकी. मग आपले लक्ष आपल्या आजूबाजूच्या मित्रांकडे जाते. बहुतांश सगळ्यांचेच चेहरे उतरलेले असतात. ज्यांना सगळं येत असते, तेही चेहरा उतरला असल्याचा अभिनय करतात कारण त्यांना कोणी प्रश्न विचारू नये. ( हे असले मित्र मी खूप बघितले आहेत. हे लोक कोणाचेच नसतात.) परंतु ज्या मित्राने कॉपी आणली आहे आणि नेमके तेच प्रश्न जर प्रश्नपत्रिकेत आला तर तो आर्किमिडीजप्रमाणे ‘युरेका युरेका’ असे ओरडायचेच बाकी राहतो. ‘जगी सर्व सुखी असा कोण आहे’ या समर्थांच्या प्रश्नाचे उत्तर तोच देऊ शकतो याची मला खात्री आहे.
मग सुरू होतो तो महासंग्राम. कसोटी क्रिकेटमध्ये जसे तळातले फलंदाज सामना वाचण्यासाठी खेळतात, जिंकण्यासाठी नव्हे, तसेच इंजिनीरिंग विद्यार्थी सत्र वाचण्यासाठी अभ्यास करतात, क्रमांक येण्यासाठी नव्हे. अगोदर आपली मिनी झेरॉक्स, बाकड्यावर लिहिलेली उत्तरे अशी लहान अस्त्रे संपली की मग आपले ब्रह्मास्त्र बाहेर काढली जातात. ते म्हणजे विद्यार्थी स्वतःच एक लेखक बनतो. बाजूच्या मित्राला विचारतो की “फक्त आकृती दाखव, बाकी माझा मी लिहितो”. फक्त आकृती बघून ते यंत्र बनवण्याची प्रकिया, त्या यंत्राची कार्यपद्धती, त्यात येणारे अडसर, यंत्राच्या मर्यादा, फायदे आणि तोटे यावर सविस्तर विश्लेषण फक्त इंजिनीअरच लिहू शकतो.
उत्तरपत्रिकेत सुरुवात करताना हस्ताक्षर फार सुरेख असते. पण मग जसा जसा वेळ जाऊ लागतो, तसतसे हस्ताक्षर इंग्रजीतून चायनीज भाषेत बदलत जाते. काही मुले नेमकी काय फेकफेकी केलीये, हे पकडले जाऊ नये म्हणून मुद्दाम खराब हस्ताक्षर काढतात. कारण विध्यार्थ्यांनाही माहीत असते की शिक्षकांना शेकडो उत्तरपत्रिका कमी वेळेत तपासायच्या असतात, त्यामुळे एकूण एक शब्द वाचण्यासाठी वेळ नसतो. शिवाय उत्तराला गुण किती यावर उत्तरांची लांबी ठरलेली असते. आपण माहीत नसलेल्या उत्तराची आकृती लांबून बघू शकतो, पण अक्षरे कशी दिसणार त्यामुळे काहीतरी लिहायचं असते,म्हणून लिहावं लागते. मजबुरी का नाम इंजिनीरिंग.
शेवटचा तास शिल्लक असताना सर्व विध्यार्थ्यांच्या अंगात शास्त्रज्ञ येतात. कोणत्याही प्रश्नांची खरी खोटी काहीही उत्तरे बिनधास्त ठोकून येतात. खऱ्याखुऱ्या शास्त्रज्ञांनी लावले नसलेले शोधही हे विद्यार्थी लावतात. बरे झाले की उत्तरपत्रिकेत विद्यार्थ्यांचे नाव आणि हजेरी नंबर शिक्षकांना दिसणार नाही, अशी व्यवस्था केली आहे. ती व्यवस्था जरी शिक्षकाने गुण देताना भेदभाव करू नये यासाठी असली तरी विद्यार्थ्यांना याचा जास्त फायदा होतो. असे महान शोध लावणारे विद्यार्थी शिक्षकांना ओळखता येत नाही. नाहीतर त्या बिचाऱ्यांचे काय हाल झाले असते त्या शिक्षकलाही वाटत असेल की अशी मुले माझ्याकडून शिकून गेले हे लोकांना कळाले, तर त्याची बाहेर काय पत राहील
असे करत करत एक एक पेपर संपतात. आणि मग हक्काची सुट्टी सुरू होते. इंजिनीरिंगच्या विद्यार्थ्यांना दिवाळीची सुट्टी ख्रिसमसमध्ये आणि आणि उन्हाळ्याची सुट्टी पावसाळ्यात मिळते. बाकीच्यांच्या सुट्ट्या संपून त्यांचे कॉलेजेस चालू झालेले असतात. परत कॉलेज चालू झाल्यावर पुन्हा तेच रटाळ लेक्चर, असाइमेंट वगैरे चालू होतात. पण नवीन चालू झालेले असते ते म्हणजे डेज. तसे सर्व डेज हे १४ फेब्रुवारीच्या आधी संपणे अपेक्षित असते.पण कॉलेज उशिरा चालू झाल्याने फेब्रुवारीच्या शेवटच्या आठवड्यात डेज येतात. या डेजचा सर्वात जास्त राग कोणाला येत असेल तर ते मेकॅनिकल इंजिनीरिंगच्या विद्यार्थ्यांना. ते कोणासोबत चॉकलेट डे, प्रपोज डे साजरे करणार वर्गात मुलीच नसतात. बाकीच्या विभागात मात्र जोरदार डेज चालू असतात.
हे सर्व डेज संपले की येतात मागच्या परीक्षेचा निकाल. निकालाची चाहूल लागली की हमखास नापास होण्याची शक्यता असलेली मुले KT आणि Recheckingसाठी पैसे जमा करायला सुरुवात करतात. कुठल्याही ब्लॉकबस्टर सिनेमापेक्षा कुठलेही विद्यापीठ फर्स्ट डे, फर्स्ट शो जास्त पैसा येथे कमावते. इकडे पास होणारे मुले कमी आणि KT बसलेले मुले जास्त असतात. नोटबंदीच्या काळात जेवढ्या रांगा बँकेबाहेर होत्या, त्यापेक्षाही जास्त रांगा या KT आणि recheckingचा फॉर्म भरताना दिसतात.
या recheckingचा निकाल लागतानाही खूप वेळ जातो. पण खूप काही विषय सुटतात. गुण वाढतात. हे बघून बरे वाटते. त्याच दरम्यान सबमिशन, viva हेही चालू असतेच. परीक्षाही येते. असेच एकामागून एक ८ सेमिस्टर म्हणजेच ४ वर्षे (अभ्यासक्रमाची बरं का ड्रॉप बसलेल्या मुलांना ५-६वर्षेही लागतात)कधी निघून जातात कळतही नाही. अभ्यासक्रमाची चार वर्षे जातात, पण माणसाला इंजिनिअर बनवूनच. त्या इंजिनीअरचा पुन्हा माणूस बनणे मात्र शक्य नसते.मागे वळून बघताना ४ वर्षेही ४ क्षणात डोळ्यासमोर येतात. जेव्हा आपण डिग्री हातात घेतो, तेव्हा काहीतरी मिळवण्यासाठी आपण खूप काही गमावले आहे हेही समजून जाते. खूप लोकांना आपण आयुष्यात शेवटचे भेटणार असतो. काही मित्र राहतात संपर्कात, पण सर्वच जण कायमस्वरूपी राहणे शक्यच नसते. मागे फक्त आठवणी उरतात. खूप काही सांगायचे, व्यक्त करायचे राहून जाते. मग मात्र आयुष्याचा पुढचा प्रवास चालू होतो आणि आठवणी अजून धूसर होत जातात..
असे साहित्य वाचत राहण्यासाठी लाईक करा आमचे फेस बुक पेज
सायवा “मिसेस नाशिक आयकॉन–२०१८ ची विजेती स्वाती रनाळकर”
स्वदेशी वस्तू चा स्वीकार आणि विदेशी वस्तूंवर बहिष्कार
त्रिपुरा यशानंतर आता कर्नाटक जिंकणार का भाजप
आजच्या दिवशी, त्या वर्षी
१. धर्म संस्कृती आणि इतिहासाचे अभ्यासक हेमचंद्रराय चौधरी यांचा स्मृतिदिन (१९५७) २. कादंबरीकार बाबा कदम यांचा जन्मदिन (१९३९) Related
ते म्हणतात “काँग्रेसमुक्त भारत”… हे म्हणतात “मोदीमुक्त भारत” मग नक्की येणार कोण
’स्मार्ट महाराष्ट्र’ साठी लिहिते व्हा
आपले लेख smartmaharashtra@gmail.com या ईमेलवर पाठवू शकता.
कर्नाटकात कमळ फुलणार... -- May 15, 2018
त्रिपुरा यशानंतर आता कर्नाटक जिंकणार का भाजप
भारतातील बेरोजगारी; एक घातक समस्या... -- May 11, 2018
व्यंगनिबंधकार राज आणि मनसे -- May 8, 2018
विकृती आणि त्याच विकृत राजकारण -- April 20, 2018
स्वदेशी वस्तू चा स्वीकार आणि विदेशी वस्तूंवर बहिष्कार... -- April 10, 2018
माझे इंजिनीरिंगचे प्रयोग -- January 29, 2018
शासकीय नोकरी: व्हा स्मार्ट.. करा अप्लाय
इंश्युरन्स रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट ऑथॉरिटीला हवेत असिस्टंट मॅनेजर्स- भारतभर भरती: अंति... -- 08/17/2017
Show all of शासकीय नोकरी: व्हा स्मार्ट.. करा अप्लाय
कमी भांडवलात सुद्धा करता येण्यासारखे व्यवसाय
नो वन किल्ड डेमोक्रेसी
खादी व ग्रामोद्योग : उद्योगाची संधी...
भारतीय संविधानाची जडणघडण: भाग १ (१७७३-१८५८)
ते म्हणतात "काँग्रेसमुक्त भारत"... हे म्हणतात "मोदीमुक्त भारत" मग नक्की येणार कोण
लातूर तालुक्यातील गोंदेगाव येथे होत असलेल्या अंधश्रद्धेच्या कुप्रथेविरुद्ध कारवाई होत नाही, पोलीस ढिम्म
महाविद्यालयाने केलेल्या संस्कारमुळे आम्ही यशस्वी झालो - दत्तराज छाजेड
नसतेस घरी तू जेव्हां
Instagram वर जोडले जा


पृथ्वीचे परिवलन - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
पृथ्वीचे परिवलन दर्शविणारे चलचित्र.
पृथ्वी स्वतःच्या अक्षाभोवती गोल फिरते त्याला क्रियेला पृथ्वीचे परिवलन असे म्हणतात. ह्या अक्षाला पृथ्वीचा आस असे म्हणतात. पृथ्वीचा आस दक्षिणोत्तर असून उत्तरेकडे तो साधारणपणे ध्रुव ताऱ्याकडे रोखलेला आहे. पृथ्वी स्वतःभोवती पश्चिमेकडून पूर्वेकडे फिरते. ध्रुवताऱ्यावरून बघितल्यास पृथ्वी घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने फिरते असे दिसेल.
पृथ्वी स्वतःभोवतीची एक फेरी २३ तास, ५६ मिनिटे आणि ४.०९९ सेकंदात पूर्ण करते. सूर्याचा संदर्भ घेऊन विचार केला तर पृथ्वी बरोबर एक दिवसात अथवा २४ तासात एक फेरी पूर्ण करते. हा फरक पृथ्वीच्या सूर्याभोवतीच्या परिभ्रमणामुळे होतो. प्रति दिवशी हा फरक ८६,०००(२४ तासांचे सेकंद)/३६५.२५(एका वर्षातील दिवस) = ३ मिनिटे ५६ सेकंद एवढा असतो.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २५ ऑक्टोबर २०१४ रोजी १३:३१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


‘हास्ययोगामधून सकारात्मकता वाढते’

पुणे : ‘हसण्यातून, हास्ययोगातून जीवनात सकारात्मकता वाढते. म्हणून हास्याला आपलेसे करावे,’ असे आवाहन लाफ्टरयोगा इंटरनॅशनलचे महाराष्ट्र अध्यक्ष मकरंद टिल्लू यांनी केले.
सहा मे रोजी असलेल्या जागतिक हास्य दिनाच्या पार्श्वभूमीवर सिनर्जी हॉलिडे व्हिलेज आणि सिनर्जी फाउंडेशन आयोजित ‘सिनर्जी संवाद’ या कार्यक्रमात ते बोलत होते. हा कार्यक्रम तीन मे रोजी सायंकाळी एरंडवणे येथील सिनर्जी कार्यालयाच्या सभागृहात झाला. या वेळी ‘लाफ्टरयोगा इंटरनॅशनल’च्या महाराष्ट्र प्रदेश अध्यक्षपदी निवड झाल्याबद्दल सिनर्जी हॉलिडे व्हिलेजचे संचालक राजेंद्र आवटे यांनी टिल्लू यांचा सत्कार केला.
टिल्लू म्हणाले, ‘हसणे ही चुकीची गोष्ट करतो आहे, असे वर्षानुवर्षे समाजाला वाटत आहे. महिलांच्याही हसण्यावर निर्बंध होते. टवाळांना विनोद आवडतो, असे समजण्याची रित होती. प्रत्यक्षात हसणे ही मनुष्याला मनुष्याशी जोडणारी अफलातून गोष्ट आहे. हसणे आपले नाते समृद्ध करते. जगण्यातील सकारात्मकता वाढते. बदलत्या जीवनशैलीमुळे मनोकायिक विकार समाजात वाढत आहेत. वेगवेगळ्या ताणामुळे मने मारली जात आहेत. अशा वेळी हसण्याला आपलेसे केले पाहिजे.’
‘हसणे हा व्यायाम आहे आणि हसण्यातून आनंद वाढतो. या आनंदाचा प्रसार करत राहिले पाहिजे. मनोवृत्ती आनंदी केली पाहिजे. मनाच्या फिटनेससाठी हास्ययोग उपयुक्त ठरतो,’ असे ही टिल्लू यांनी या वेळी सांगितले.
या प्रसंगी कार्पोरेट क्षेत्रात लाफ्टर थेरपीच्या उपयोगाची माहिती देखील टिल्लू यांनी दिली. दीपक बीडकर यांनी प्रास्ताविक केले. सागर कटकमवार यांनी आभार मानले.
Tags: मकरंद टिल्लूपुणेलाफ्टरयोगा इंटरनॅशनलसिनर्जी हॉलिडे व्हिलेजसिनर्जी फाउंडेशनराजेंद्र आवटेPuneMakarand TilluLafteryoga InternationalSynergy Holiday VillageSynergy FoundationRajendra Awateप्रेस रिलीज
‘पुण्यभूषणने अनुकरणीय परंपरा निर्माण केली’ हास्ययोग आनंद मेळावा साहित्य संमेलनाचा सीएसआर उपक्रम ‘संशोधनात महिलांचा सहभाग वाढावा’ लोणावळ्यात ‘मारवाड़ी हॉर्स एंडुरोन्स चँपियनशिप’
केवळ हट्ट पुरविणे म्हणजे पालकत्व नव्हे
कोंडगाव येथे अकौंटन्सीचे मोफत मार्गदर्शन वर्ग
‘‘बिनचेहऱ्याची माणसं’ हे समाजाच्या संवेदना मांडणारे पुस्तक’
‘मराठी सिनेमा माझे माहेर’
शेगाव, लोणार आणि अकोला
यंदा केशर आंब्याला भाव


बाहुबली २

गप्पागोष्टी, खाद्यभ्रमंती आणि सगळ्या मनाला भिडलेल्या गोष्टींची बखर
पहिला भाग बाहुबलीचा मी टीव्ही वर पहिला होता आणि म्हंटले होते की पुढचा भाग मी नक्की थेटर मध्ये बघणार. बस्स, बाहुबली २ रिलीज झाला आणि अगदी दुसऱ्याच दिवशी आम्ही बघायला गेलो.
उत्कंठा तर होतीच, नयनरम्य ग्राफिक्स बघायची पण त्याहूनही जास्त मला अमरेंद्र बाहुबली ला प्रभास नी कसे पोर्ट्रे केलं आहे ते बघायचं होतं. अमरेंद्र बाहुबली ला मी मनात घरी घेऊनच परत आले एवढा छान न्याय या भूमिकेला प्रभास नी दिलाय. पहिल्या भागात सुध्दा अमरेंद्र बाहुबली होतेच पण ह्या भागात जरा अजून छान व्यक्तिमत्व दाखवलं आहे असे मला वाटले.
मोहक स्मित, साधा चेहरा आणि लोकांसाठी करण्याची वृत्ती (हे सांगणे नं लगे)ह्यामुळे ही अमरेंद्र बाहुबली चे महिष्मती मध्ये असलेलं फॅन फॉलोविंग अगदी बरोबर आहे असे वाटते.
अनुष्का फारच सुंदर दिसली आहे. तिची देवसेना पण मनात घर करून राहते. तामिळ मध्ये तिचे डायलॉग्ज एकदम कातिल आहेत. कुठेही अति अभिनय नाही. एकदम समतोल भूमिका केली आहे. राजामौळी यांनी तिला खूप सुंदर दाखवण्याचा प्रयत्न केला जो अगदी यशस्वी झाला. ती खरोखरी राणी वाटते आणि राजकन्येपासून राणी होण्यापर्यंत चा प्रवास तिने खूप छान प्रकारे आपल्या भूमिकेतून साकारला.
राणी असल्यावरचा तिचा पॉइस थोड्यावेळाकारता थक्क करून जातो. वेषभूषा टीम ला १०० मार्क्स प्रत्येक भूमिकेची वेशभूषा फारच विचार करून केलेली आहे. काय नवीन त्यात प्रत्येक भूमिकेची वेशभूषा फारच विचार करून केलेली आहे. काय नवीन त्यात मागच्या भागातही अशीच तर वेशभूषा होती. हो होती, पण ह्यावेळी प्रत्येक भूमिकेच्या वयाचा फरक ही ध्यानात घेण्यासारखी बाब. अमरेंद्र बाहुबली तिशीच्या आसपास आणि थोडी लहान देवसेना, मधल्या वयातली देवी शिवगामी आणि तिशीतला बल्लाळदेव.
अमरेंद्र बाहुबली चे कपडे त्यांच्या वयाचा आणि मुख्यतः हुद्द्याकडे लक्ष देऊन ठरवले आहेत असे वाटले. गुलाबी, मरून , मोरपंखी, हिरवे शेड्स असे गडद चे रंग वापरून आधीच उमदा दिसणारा प्रभास अजूनच छान दिसतो आणि खरोखरीच राजा वाटतो. हत्तीवरचा तो स्टंट तर एकदम पाहण्याजोगा आहे खरोखरी लार्जर दॅन लाईफ अनुभव.
महिष्मती च्या द्वाराशी असलेले दोन हत्तीची शिल्पं केवळ कलात्मकतेचा कळस.
देवसेनेचा प्रासाद फार सुंदर दाखवला आहे. एक मला विसंगती जाणवली ती म्हणजे, देवसेनेचा प्रदेश बर्फाळ दाखवला आहे, पण तिथेच बरेचसे शेतकरी आणि त्यांची शेती दाखवली आहे. विसंगत आहे खरं पण तेवढी क्रिएटिव्ह लिबर्टी आपण द्यायला हवी.
राणा बल्लाळदेवाच्या भूमिकेला न्याय देतो. वेशभूषा, आणि बॉडी लँग्वेज अगदी छान जमवून आणली आहे राणा ने. काही सिक्वेन्स मध्ये बल्लाळदेव भाव खाऊन जातो अमरेंद्र बाहुबली पेक्षा. दोघांनीही शरीर सौष्ठव कमावले आहे आणि त्या त्या भूमिकेला अजून उठाव आणण्याचा प्रयत्न केलाय. याबाबतीत मोठेमोठे सलमान, ह्रितिक यांना पाणी पाजवण्याचे काम राणा आणि प्रभास नी केलेय असे वाटले.
अनुष्का आणि प्रभास चे एकच गाणे ग्राफिक्स नी अतिशय सुंदर केले आहे. प्रत्येक ठिकाणी काहीतरी सिम्बॉलिक आहेच, हे गाणे ही खूप अंशी सिम्बॉलिक गाणे आहे असे मला वाटले.
कटप्पा ची भूमिका साकारणाऱ्या सत्यराज बद्दल तामिळ नाडू मध्ये काही प्रॉब्लेम झाला होता. म्हणून २८ ला इथे रिलीज झाला नाही चित्रपट. पण त्यांनी दुसऱ्या भागाच्या पहिल्या अंकात थोडी विनोदी भूमिका छान निभावली आहे. प्रभास ने पण त्या विनोदी भूमिकेला बरीच साथ दिलीये. नासिर बद्दल तर सांगायलाच नको. मला बऱ्याच अंशी शकुनी मामा आठवले (महाभारतातले) नासिर ला बघून.
राजमाता शिवगामी - रम्या कृष्णन एकदम सुंदर दिसते. तिच्या मनातली घालमेल, तिचे चुकलेले निर्णय आणि लगेच चुकीची माफी मागण्याची प्रवृत्ती तिने अभिनयातून फार छान चितारली आहे. यावेळेला तिच्या भूमिकेला थोडा ग्रे शेड दिला गेलाय पण ती त्यातही छानच दिसते. साड्या तशाच एक से एक. दागिने राजमातेला साजेसे आणि त्यात तिचे ते ठळक कुंकू. अतिशय सुंदर.
राजमौळीं यांनी लोकांच्या उत्कंठेला न्याय दिला आणि पहिल्या भागाइतकाच दुसरा भागही छान जमलाय. मला तर बाहुबली ३ पण बघायला आवडेल.
अविस्मरणीय - द ग्रेट गॅटस्बी
मागच्या आठवड्यात द ग्रेट गॅटस्बी नॉवेल वाचायला घेतलं. खूप उत्सुकता होती मला. पुस्तकाची सुरुवात खूप साधी पण आत ओढून घेणारी वाटली. पुस्तक सुरु करण्या आधीची प्रस्तावना तर भन्नाट. स्कॉट फित्झगेराल्ड हा लेखक आहे द ग्रेट गॅटस्बी या पुस्तकाचा. १०० वर्षांपूर्वी लिहिलेलं पुस्तक, एक खिळवून ठेवणारं कथानक. जे गॅटस्बी, या अतिशय गूढ अभिव्यक्ती असलेल्या माणसाभोवती रेखाटलेलं. निक कारावे, हा या पुस्तकाचा नरेटर, वॉल स्ट्रीट च्या एका कंपनीत काम करत असतो. तो इस्ट एग या शहरात राहायला आल्यावर त्याच्याबाजूलाच असणाऱ्या मोठ्या, अवाढव्य बंगल्याशी त्याची ओळख होते. आणि हळूहळू त्या बंगल्या च्या मालकाशी म्हणजे जे गॅटस्बी, या व्यक्तीशी झालेली अगदी साधी ओळख त्याचं आयुष्य कसं बदलून टाकते याचे निक नीच घेतलेला मागोवा म्हणजे हे पुस्तक.
स्कॉट फित्झगेराल्ड यांची भाषा ओघवती आहे. १०० वर्षानंतरही त्यांनी वर्णन केलेल्या अमेरिकेशी आपण समरस होऊ शकतो, इतके की आपणच इस्ट एग मध्ये आहोत असे वाटते. जे गॅटस्बी, आणि त्याची व्यक्तीरेखा स्कॉट नी अतिशय छान उभी केली आहे. त्याची राहणी, त्याचा भूतकाळ, त्याची डेझी (म्हणजे निक करावे ची चुलत …
दोसा हा पदार्थ नं आवडणारा माणूस विरळा. माझी आणि दोस्याची ओळख आमच्या शाळेच्या आनंदमेळ्यात झाली होती. एक डोस्याचा स्टॉल होता तिथे, माझ्या बेस्ट फ्रेंड च्या काकी चा. मी नं खाताच गर्दी पाहून मला लक्षात आलं होतं तेव्हा कि काहीतरी स्पेशल आहे दोस्यात. हळूहळू जसे मोठे होत गेलो तसे आई बाबा बाहेर जेवायला घेऊन जायचे, मग खायचे काय तर डोसा, जगत नावाचे नागपूरला खूप प्रसिद्ध हॉटेल होते, अर्थात आता मॉल आणि मोठमोठ्या बिल्डींग्स असलेले नागपूर नव्हते तेव्हा उणीपुरी २ ते ३ फॅमिली रेस्टॉरंट्स. त्यात आर्य भवन एक आणि एक जगत. आई म्हणायची जी वस्तू आपण घरी जास्त करत नाही ती बाहेर खावी. म्हणून मोठ्ठा क्रिस्पि दोसा त्यात बटाट्याची भाजी, सोबत चटण्या. एकदम पोटभर व्हायचा तो मसाला डोसा. मी ९ वी, १० वी त असतांना आई घरीच डोसे करायची. पुढे कॉलेज मध्ये घेल्यावर वगैरे बाहेर खातांना डोसा हा पदार्थ बऱ्याचदा खाल्ल्या जायचा. आता गेल्या १० वर्षांपासून चेन्नई मध्ये स्थायिक असल्याने, दोसा हा दाक्षिणात्य संस्कृतीचा किती अविभाज्य घटक आहे हे कळून आले. माझ्या घरी डोश्याचे पीठ नाही असा एकही दिवस जात नाही. जसे मराठी घरांत कणिक नाही…
दाक्षिणात्य खाद्यसंस्कृती - मुरुक्कू
दाक्षिणात्य खाद्यसंस्कृती - सुंडल
कथा कहे सो कथक
साहेबाचा बंगला आणि चिरतरुण कॉफी


आल्ताय प्रजासत्ताक - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
आल्ताय प्रजासत्ताकचे रशिया देशामधील स्थान
स्थापना १ जुलै १९२२
क्षेत्रफळ ९२,६०० चौ. किमी (३५,८०० चौ. मैल)
घनता २.२३ /चौ. किमी (५.८ /चौ. मैल)
आल्ताय प्रजासत्ताक (रशियन: Респу́блика Алта́й; आल्ताय: Алтай Республика) हे रशिया देशाच्या २१ प्रजासत्ताकांपैकी एक आहे. हे प्रजासत्ताक रशियाच्या दक्षिण भागात सायबेरिया प्रदेशात वसले असून येथे चीन, कझाकस्तान व मंगोलिया ह्या इतर तीन देशांच्या सीमा जुळल्या आहेत. येथील २५ टक्के भूभाग तैगा जंगलाने व्यापला आहे. आल्तायमधील लोकवस्ती अत्यंत तुरळक आहे.
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
आल्ताय • इंगुशेतिया • उत्तर ओसेशिया-अलानिया • उद्मुर्तिया • अदिगेया • काबार्दिनो-बाल्कारिया • काराचाय-चेर्केशिया • कॅरेलिया • काल्मिकिया • कोमी • क्राइमिया१ • खाकाशिया • चुवाशिया • चेचन्या • तातारस्तान • तुवा • दागिस्तान • बाश्कोर्तोस्तान • बुर्यातिया • मारी एल • मोर्दोव्हिया • साखा
आल्ताय • कामचत्का • क्रास्नोयार्स्क • क्रास्नोदर • खबारोव्स्क • झबायकल्स्की • पर्म • प्रिमोर्स्की • स्ताव्रोपोल
अर्खांगेल्स्क • आमूर • इरकुत्स्क • इवानोवो • उल्यानोव्स्क • आस्त्राखान • ओम्स्क • ओरियोल • ओरेनबर्ग • कालिनिनग्राद • कालुगा • किरोव • कुर्गान • कुर्स्क • केमेरोवो • कोस्त्रोमा • चेलियाबिन्स्क • तुला • तांबोव • तोम्स्क • त्युमेन • त्वेर • निज्नी नॉवगोरोद • नॉवगोरोद • नोवोसिबिर्स्क • पेन्झा • प्स्कोव • बेल्गोरोद • ब्र्यान्स्क • मुर्मान्स्क • मागादान • मॉस्को • यारोस्लाव • रायझन • रोस्तोव • लिपेत्स्क • लेनिनग्राद • वोरोनेझ • वोलोग्दा • वोल्गोग्राद • व्लादिमिर • साखालिन • समारा • सारातोव • स्मोलेन्स्क • स्वेर्दलोव्स्क
चुकोत्का • खान्ती-मान्सी • नेनेत्स • यमेलो-नेनेत्स
मॉस्को • सेंट पीटर्सबर्ग
१ क्राइमियावर युक्रेनने हक्क सांगितला असून बहुसंख्य आंतरराष्ट्रीय समुदाय क्राइमियाला युक्रेनचाच भाग मानतो.
मध्य • अतिपूर्व • उत्तर कॉकासियन • वायव्य • सायबेरियन • दक्षिण • उरल • वोल्गा
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ६ एप्रिल २०१३ रोजी ०७:२१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


खरेदी करा vision publicationचे PRINCIPLES OF ANALOG ELECTRONICS पुस्तक ऑनलाइन जास्त सूट मिळवा | Cart91

यासाठी Cart91 मध्ये प्रवेश करा
सूची मध्ये काहीही समाविष्ट नाही.
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि दूरसंचार (40)
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि दूरसंचार (85)
क्रमांक लिहिणे आणि टेबल पुस्तके (13)
एम पी एस सी (746)
पीएसआय एएसओ एसटीआय (227)
एम पी एस सी वन पूर्व परीक्षा (3)
इलेक्ट्रिकल-मॅकेनिकल-सिव्हिल अभियांत्रिकी पूर्व (1)
पी एस आय मुख्य (203)
एस टी आय मुख्य (186)
ए एस ओ मुख्य (180)
एम पी एस सी कृषि मुख्य (29)
एम पी एस सी वन मुख्य (2)
एम पी एस सी कर सहाय्य मुख्य (17)
राज्य उत्पादन शुल्क विभाग (0)
सिव्हिल अभियांत्रिकी मुख्य (2)
न्यायिक सेवा मुख्य (0)
इलेक्ट्रिकल अभियांत्रिकी मुख्य (0)
मॅकेनिकल अभियांत्रिकी मुख्य (0)
यू पी एस सी (367)
यू पी एस सी पूर्व (195)
सिव्हिल सर्व्हिसेस पूर्व - सी एस ए टी (39)
यू पी एस सी प्रमुख (237)
भारतीय अभियांत्रिकी सेवा (2)
संयुक्त संरक्षण सेवा - सी डी एस (1)
भारतीय वन सेवा (1)
संयुक्त वैद्यकीय सेवा (0)
सिव्हिल सर्व्हिसेस मुख्य (35)
केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल (1)
भारतीय सांख्यिकी सेवा (0)
विशेष वर्ग रेल्वे अपरेंटिस (8)
एस एस सी परीक्षा (111)
आय बी पी एस पीओ (49)
आय बी पी एस एसओ (24)
आय बी पी एस आरआरबी (9)
आय बी पी एस क्लर्क (28)
एस बी आय पीओ (46)
एस बी आय एस ओ (13)
एस बी आय क्लर्क (12)
आर बी आय सहाय्यक (13)
आय आय बी एफ (5)
सीमा सुरक्षा दल आणि संबंधित (0)
आर्मी कॅडेट कॉलेज एसीसी (0)
सीआयएसएफ सीआरपीएफ बीएसएफ (0)
इंडियन कोस्ट गार्डस (0)
JEE मुख्य आणि अड्वान्स (1)
टी ई टी (15)
आय एन ओ ऍस्ट्रॉनॉमि (0)
एसइटी नेट जेआरएफ (24)
डी आय ई टी परीक्षा (1)
एम पी एस सी RTO परीक्षा (9)
भारतीय पोस्ट परीक्षा (2)
एस टी परीक्षा (9)
धर्म आणि आध्यात्मिक (165)
देव आणि संत (150)
भयपट आणि रहस्यमय (20)
आत्मचरित्र आणि चरित्र (370)
कुटुंब आणि संबंध (6)
धर्म व समुदाय (4)
समाज आणि संस्कृती (98)
अभिनय आणि नृत्य (7)
काढा आणि चित्रकला (26)
हस्तकला आणि ओरिगामी (25)
गायन आणि संगीत (26)
भाषण आणि लेखन (14)
फॅब्रिक आणि शिवणकाम (7)
प्राणी आणि पाळीव प्राणी (58)
बेकरी आणि पाकशास्त्र (86)
अकौंटसी आणि फायनान्स (14)
गुंतवणूक आणि कर आकारणी (15)
संगणक, इंटरनेट आणि तंत्रज्ञान (23)
पर्यावरण आणि निसर्ग (37)
इतिहास आणि राजकारण (215)
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (30)
कायदा आणि नियम (19)
गणित आणि आकडेवारी (9)
भूगोल आणि खगोलशास्त्र (41)
ज्योतिषशास्त्र आणि आर्किटेक्चर (5)
मराठी -इंग्रजी -मराठी (3)
सूचीत टाका विशलिस्ट मध्ये ठेवा
आपणास या सारखी अधिक पुस्तके पाहिजे असल्यास सदस्यत्व घ्या .
लेखक डॉ. दीपा व्ही रामाणे
या वस्तूबद्दल शेरा/अभिप्राय उपलब्ध नाही. अभिप्राय लिहिणारे सर्वप्रथम व्हा.
मागणी रद्द करणे आणि परतावा धोरण
राज्यासेवा प्राथमिक परीक्षा पुस्तके
राज्यसेवा मुख्य परीक्षा पुस्तके
यूपीएससी प्रीमिअम परीक्षा बुक्स
यूपीएससी मुख्य परीक्षा पुस्तके
Call us: ७७६८८००९९१ / ७७६७८०५९९१


शोधा - भारत 4 इंडिया

औरंगाबाद - कोळसा आणि पाण्याच्या कमतरतेमुळं परळी औष्णिक विद्युत केंद्रातील संच क्रमांक ४ व ५ बंद.
११३० मेगावॉट उत्पादन क्षमता असणाऱ्या केंद्रातून केवळ ३१२ मेगावॉट वीजनिर्मिती सुरू.
चेन्नई – पीएसएलव्ही सी-23 चे यशस्वी प्रक्षेपण झाले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या उपस्थितीत झालं प्रक्षेपण.
मुंबई – शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या तलावांतील पाण्याची पातळी घटली.
अजुनही पाऊस न पडल्यानं शहरावर पाणीकपातीचं संकट.
पुणे - पावसाने दडी मारल्यामुळे भाजीपाला महागला. फळभाज्यांच्या किमतीही दहा ते वीस टक्क्यांनी वाढल्या.
पुणे - कोकण किनारपट्टीवरील मासेमारी बंद झाल्यानं मासळीची आवक घटली.
कोकणातील आवक कमी झाल्याने पश्‍चिम बंगाल, ओडिशा येथून मासळीची आवक सुरु.
नागपूर - दुष्काळाच्या पार्श्वभुमीवर महावितरणची शेतकऱ्यांसाठी कृषी संजीवनी योजना.
थकबाकीची ५० टक्के रक्कम एक रकमी भरणाऱ्या शेतकऱ्यांना उर्वरीत रक्कम माफ करण्यात येणार.
सर्व शब्द कुठलाही शब्द जसं लिहिलंय तसं
क्रम:	 नवीन आधी जुने आधी लोकप्रिय क्रमवारीनुसार Category Page 1 of 8	| दाखवा #	 5 10 15 20 25 30 50 100 All
यामध्ये शोधा: टॅग	 व्हिडिओ	 Blogs
1. महाराष्ट्रात अखेर सत्तांतर...
... एमआयएमनं महाराष्ट्राच्या राजकारणार प्रवेश केलाय. आणि नुसता प्रवेशच नाही तर दोन उमेदवारही निवडून आणलेत. औरंगाबाद आणि मुंबईच्या भायखळा मतदार संघातून एमआयएम चे उमेदवार निवडून आलेत. एमआयएमच्या लढतीचा सर्वात ...
2. राज्यात अवकाळी पावसाचा पुन्हा तडाखा
... बागांचं नुकसान झालं तर कांदा, गहु, गाजर कोथिंबीर अशा विवध पिकांचं या पावसात नुकसान झालं. नाशिक, औरंगाबाद, सांगली, सातारा, विदर्भ अशा सर्वच ठिकाणांना या अवकाळी पावसानं झोडपुन काढलंय. जिवीत आणि ...
... क्षणार्धात उभं असलेलं पिक जमिनदोस्त केलं. शेतकऱ्यांच्या डोळ्यादेखत शेतातली उभी पिकं आडवी झाली. कोट्यावधी रुपयांचं नुकसान अठरा दिवसांत झालेला अवकाळी पाऊस व गारपिटीने औरंगाबादेतील 8 लाख हेक्‍टरवरील ...
4. लोकसभा निवडणुकीचा बिगुल वाजला
... जळगाव, रावेर, जालना, औरंगाबाद, दिंडोरी, नाशिक, पालघर, भिवंडी, कल्याण, ठाणे, उत्तर मुंबई, उत्तर-पश्चिम मुंबई, उत्तर-पूर्व मुंबई, उत्तर-मध्य मुंबई, दक्षिण-मध्य मुंबई, दक्षिण मुंबई आणि रायगड या १९ मतदार संघात ...
5. रास्ता रोको आंदोलन 'मनसे' स्थगित
... हायवेंवरील वाहतूक सकाळपासून विस्कळीत झाली होती. आंदोलन हिंसक पद्धतीनं करू नका, असं आवाहन करण्यात आलं होतं तरी दुपारी बारापर्यंत नाशिक, औरंगाबाद, पुणे आदी ठिकाणी काही खासगी वाहने आणि एसटींवर दगडफ करण्यात ...
6. 'वॉलमार्ट', 'भारती' झाले वेगळे
... राज्यात औरंगाबाद, अमरावती यांसह भारतभरात जम्मू, अमृतसर, लुधीयाना, जालंधर, भटींडा, झिराकपुर, मेरठ, आग्रा, लखनऊ, कोटा, इंदोर, भोपाळ, रायपुर, हैद्राबाद, विजयवाडा, गुंतूर, राजमुद्री इथं भव्य दुकानं आहेत. ...
7. लग्नाचे पैसे दिले जित्राबांच्या चाऱ्याला
... खटके हा वर एमएससी अॅग्री असून औरंगाबाद इथं पोलीस सब-इन्स्पेक्टर आहे, तर त्यांची नववधू त्रिवेणी मोकाशी ही वकील आहे. "समाजात स्त्री-भ्रूणहत्या ही मुलीच्या खर्चाला घाबरून होते, पण नोंदणी पध्दतीनं विवाह केल्यास ...
8. थेंब, थेंब पाणी वाचवा हो...
... अजून महिनाभर या पाहुण्याची सरबराई करावी लागणार आहे. त्याला बळ देण्याचं आगळंवेगळं काम औरंगाबादचे श्याम खांबेकर करतायत. संगीतकार, गीतकार असलेल्या खांबेकरांनी पाण्याचं महत्त्व सांगणारी गाणी तयार केली असून ...
9. लेक असावी तर अश्शी
... येते. मात्र, असं असूनही वंशाला दिवा हवा म्हणून सर्रास स्त्री-भ्रूणहत्या होतात. मात्र, औरंगाबादच्या बजाजनगरमधील अपर्णा चेंबरोलू हिनं, परंपरेचा बडेजाव मिरवणाऱ्या लोकांपुढं आपल्या कृतीनं एक आदर्शच घालून दिलाय. ...
10. भीमराव माझा रुपया बंदा...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा समतेचा लढा दलित, वंचितांच्या घराघरात पोहोचला तो भीमगीतांमुळं. भीमगीतांचे प्रणेते महाकवी वामनदादा कर्डक यांच्यानंतर भीमगीतांचा हा ठेवा पुढं नेण्याचं काम आजची तरुणाई करतेय. औरंगाबादचा ...
11. भीमगीतांना जोड सोशल नेटवर्किंगची
... जनतेपर्यंत अजून पोहोचले नव्हते, ते या सोशल नेटवर्किंगमुळं सर्वांपर्यंत पोहोचताहेत. औरंगाबादच्या मिलिंद कॉलेजच्या भूमिपूजन प्रसंगी आपल्या सहकाऱ्यांसमवेत बाबासाहेब घटना समितीच्या सदस्यांसोबतचा ...
12. ...त्यांनी महामानव रोमारोमात रुजवला
... महाराष्ट्र सरकारच्या रंगभूमी परिनिरीक्षण मंडळावर तीन वर्षं सदस्य. महाराष्ट्र सरकारच्या साहित्य आणि सांस्कृतिक मंडळावर सदस्य. औरंगाबाद इथं पहिला भव्य नागरी सत्कार (१९८७). प्रा. ऋषिकेश कांबळे संपादित ...
13. गुढ्या नाना रंगाच्या, गुढ्या नाना ढंगाच्या
... असतोच असं नाही. मराठवाड्यात उमटतात गडूला डोळे औरंगाबाद : इथंही गुढीला साखरेची माळ, कडुनिंबाचा डहाळा लावतात. पूजा इतर ठिकाणांप्रमाणेच यथासांग केली जाते. परंतु गुढीवर जो गडू लावला जातो त्यावर ...
14. पाणी राखा... गावातही अन् शहरातही
... औरंगाबाद यासारख्या शहरात आता कायदे झालेत. रेन वॉटर हार्वेस्टिंग केल्याशिवाय त्या इमारती पूर्णत्वाची प्रमाणपत्रं दिली जात नाहीत. हा चांगला कायदा आहे, परंतु त्याची अमलबजावणीही तेवढ्याच काटेकोरपणं व्हायला ...
15. दुष्काळप्रश्नी होणार दिल्लीत एल्गार
... खासदार गोपीनाथ मुंडे यांनी जनावरांच्या चारा छावण्या सुरू होऊन दोन महिने उलटले तरी सरकारनं या चारा छावण्यांचे पैसे अद्याप दिलेले नाहीत. जर येत्या सात दिवसांत सरकारनं हे पैसे दिले नाहीत, तर आपण औरंगाबादमध्ये ...
16. पाण्याच्या पुनर्वापरानं केली टंचाईवर मात
भीषण दुष्काळाची झळ औरंगाबाद शहरालाही बसत असून आठवड्यातून दोनच दिवस पाणीपुरवठा होतोय. सर्वच जण काटकसरीनं पाणी वापरतायत. त्यातच ज्ञानेश्वर बिरारे यांनी घरच्या घरी पाण्याचा पुनर्वापर करणारं तंत्र विकसित केलंय. ...
17. रंगून जा, नैसर्गिक रंगांनी
होळीनिमित्तानं विविध रंग उधळून भावी आयुष्यातील रंगही आनंदाचे, समृद्धीचे असावेत, अशीच इच्छा प्रत्येक जण धरतो. पण, उधळले जाणारे रंग आरोग्यासाठी घातक असतील तर आयुष्याचा बेरंगही होऊ शकतो. त्यामुळं पाण्याची ...
18. पाटोद्यात पडली अन् भाग्यवान झाली
... त्यामुळंच या गावात सून म्हणून येणं म्हणजे आज भाग्याचं लक्षण समजलं जातं. औरंगाबादपासून केवळ १५ किलोमीटर अंतरावर पाटोदा वसलंय. ग्रामपंचायतीची स्वयंशिस्त, चोख वसुली आणि योग्य आर्थिक नियोजन, पाण्याचं ...
19. जलसाक्षर व्हा..पाणी जपा, पाणी वाचवा
... आदर्शानं दाखवून दिलंय. पैठण, औरंगाबाद - मराठवाड्यात पसरलेल्या दुष्काळाची झळ आता राज्यभरात चांगलीच जाणवायला लागलीय. दुष्काळामुळं मोसंबीचं आगार म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जालना, औरंगाबाद आणि बीड ...
20. बचत गटाच्या 'अॅक्टिव्ह ब्रॅण्ड'ची भरारी
... ब्रँण्ड' अल्पावधीत लोकप्रियही झालाय. गुणवत्ता हीच ठरली खरी ओळख उत्पादनाची दर्जेदार गुणवत्ता, मालाचं पॅकिंग आणि उत्कृष्ट सेवा यामुळं अॅक्टिव्ह गटाच्या उत्पादनाला जालना, औरंगाबाद, बुलडाणा, नांदेड, ...