ज्येष्ठ विचारवंत वसंत पळशीकर यांचे निधन | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
ज्येष्ठ विचारवंत वसंत पळशीकर यांचे निधन
मूलगामी आणि सर्वंकष लेखनासाठी ते ओळखलेजाणरे
ज्येष्ठ विचारवंत वसंत पळशीकर यांचे शनिवारी पहाटे निधन झाले. ते ८० वर्षांचे होते.
प्रत्येक विषयाचा गाढा अभ्यास असलेल्या पळशीकर यांनी सामाजिक – राजकीय प्रश्न, चळवळी, धर्म, विज्ञान, पर्यावरण अशा विविध विषयांवर लिखाण केले आहे.
तर त्यांनी ‘नवभारत’ या मासिकाचे ते संपादकही होते. गेल्या काही वर्षांपासून शारीरिक व्याधींमुळे त्यांनी लिखाण थांबवले होते.
वसंत पळशीकर यांचा जन्म १९३६ मध्ये झाला. संवादाला प्राधान्य देणारे पळशीकर यांच्याकडे ज्ञान आणि माहितीचा खजिना म्हणूनच बघितले जात होते. पर्यावरण, कामगारविषयक, स्त्री – पुरुषविषयक, धर्म-अंधश्रद्धेपासून ते गांधी, फुले, आंबेडकर यांच्यापर्यंतच्या अनेक विषयांवर पळशीकर यांनी लेखन केले होते. गेल्या काही वर्षांपासून त्यांना अर्धांगवायूने ग्रासले होते. शनिवारी पहाटे नाशिकमधील राहत्या घरी प्रदीर्घ आजाराने त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या पश्चात मुलगा माधव पळशीकर आणि परिवार आहे.
लेखकांचे अधिकार चर्चासत्र आणि व्याख्यान
डॉ. मीना नेरूरकर यांचे चित्रपटातील दिग्दर्शकीय पर्दापण
वाचकाला समजेल असा सर्वोत्तम रंजक कथासंग्रह: उद् बोधन
स्वातंत्र्वीर सावरकर : तेजस्वी लेखक
ज्येष्ठ समीक्षक प्रा. रा. ग. जाधव यांचे निधन
यावर अधिक वाचा :
दलित समाजात जन्मलेले व स्वकर्तृत्वाने संपूर्ण भारतीय समाजाला आदर्श ठरलेले ज्ञानयोगी डॉ. ...
सर्वाधिक मुस्लीम लोकसंख्येचा देश म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या इंडोनेशियाची राजधानी जाकार्ताचे ...
CWG 2018 : नेमबाजीत अनीष भानवाला सुवर्ण
21 व्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत नेमबाज अनिश भानवाला याने पुरुषांच्या 25 मीटर रॅपीड पिस्टल ...
काठुआ बलात्कारात पाकचा हात: भाजपा खासदार
वरिष्ठ भाजप नेते आणि खंडवाहून खासदार नंदकुमार सिंह चौहान यांनी दावा केला आहे की ...
CWG 2018 : शूटिंगमध्ये तेजस्विनीला गोल्ड, अंजुमने जिंकले ...
राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंची जोरदार पदकांची कमाई सुरु आहे. नेमबाज तेजस्विनी ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


पाऊल ~ Marathi Khazana

मित्रानो तुमच्या कडे जर मराठी कविता असतील तर त्या माझ्या मेल वर पाठवा मी त्या ह्या blog वर पब्लिश करेन तुमच्या नावाबरोबर.......... मग वाट कसली बघताय द्या पाठवून: j.kasliwal09@gmail.com
" जपुन टाक पाऊल...
इथे प्रत्येक वाट आपली नसते
इथे प्रत्येक माणुस आपला नसतो
इथे प्रत्येक पर्याय आपला नसतो
इथे प्रत्येक क्षण सारखा नसतो
जपता जपता एक कर..
जपुन ठेव मन कारण... ते फक्त आपलं असतं.......;)


वर्ग:तुर्की फुटबॉल क्लब - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
"तुर्की फुटबॉल क्लब" वर्गातील लेख
एकूण ३ पैकी खालील ३ पाने या वर्गात आहेत.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २२ एप्रिल २०१३ रोजी २३:०१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


दै.पुण्यनगरी | Satyashodhak

मराठा सेवा संघ बदलतो आहे
मराठा सेवा संघाच्या आतापर्यंतच्या वाटचालीचा आढावा घेणारा व सेवा संघात होणार्‍या बदलाची नोंद घेणारा लेख. लेखक – अविनाश दुधे महाराष्ट्रात काही संस्था-संघटनांच्या वार्षिक उत्सवांचं एक वेगळं महत्त्व आहे. दसर्‍याच्या दिवशी नागपुरात दीक्षाभूमीवर आयोजित होणारा धम्मचक्र परिवर्तन दिन, त्याचदिवशी रेशीमबागमध्ये होणारा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा विजयादशमी उत्सव, तिकडे मुंबईच्या शिवाजी पार्कवरील शिवसेनेचा दसरा उत्सव आणि सिंदखेडराजाला १२
दरवर्षीप्रमाणे याही वर्षी राजमाता जिजाऊ जन्मोत्सव थाटामाटात साजरा झाला. जगभरातील जिजाऊ भक्तांनी मोठया संख्येने मातृतीर्थ सिंदखेडराजा येथे हजेरी लावली. मराठा सेवा संघाच्या वतीने मोठया प्रमाणात कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले होते. त्याचे विविध वृत्तपत्रामधील वार्तांकन.
मराठा नेते कोठे आहेत
ऊस व कापसाला योग्य भाव मिळावा म्हणून आपण सध्या बातम्या पाहत आणि वाचत आहात. महाराष्ट्रभर शेतकर्‍यांच्या घराघरात, ओटयावर, गल्लीत, गावात या उपोषण, आंदोलने करणार्‍या नेत्यांवर चर्चा होत आहे. हे नेते शेतकर्‍यांना आपल्या जवळचे वाटत आहेत. खा. राजू शेट्टी यांनी तर उसाच्या भाववाढीसंदर्भात बारामती येथे आमरण उपोषण करून उसाला भाव मिळवून दिला व मगच उपोषण सोडले.
श्रीमंत छत्रपती उदयनराजे प्रतापसिंह महाराज भोसले
देवळांचा धर्म आणि धर्माची देवळे...
महात्मा फुलेंची बदनामी का होते
नामांतर : सांस्कृतीकरण कि राजकारण
शिवरायांचे खरे शत्रू कोण
शिवचरित्रावरील कलंक वाघ्या कुत्रा


इतर देवस्थाने

वाडा वा प्रासाद वास्तुशैली
गंगापुरीत उमामहेश्वर हे पंचायतन उपशैलीतील मंदिर आहे. त्याला सभागृह व गर्भगृह असून त्याची बांधणी मुस्लिम वास्तुशैलीशी साधर्म्य दर्शवितो. या मंदिरातील सभामंडपात भित्तिचित्रे आहेत. ती दगडी भिंतीवर काढली आहेत आणि खडबडीत पृष्ठभागावर चितारलेली आहेत. त्यामुळे त्यांवरील रंग अस्पष्ट झाले आहेत. ती कालौघात जवळजवळ नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत. या मंदिराच्या चारी कोपर्यात डावीकडून अनुक्रमे विष्णु,लक्ष्मी ,गणपती आणि सूर्य यांची छोटी मंदिरे आहेत. त्यामुळे या मंदिरास पंचायतन उमामहेश्वर मंदिर म्हणतात.मंदिराला चोहोबाजूंनी प्राकार असून समोर नंदीची काळ्या पाषाणातील सुबक मूर्त्ती आहे. सभोतीच्या मंदिरांतील छोट्या पण संगमरवरी पाषाणातील मूर्त्ती प्रमाणबद्ध असून लक्षणीय आहेत.
धर्मपुरीत साठे धेर्मशाळेच्या रस्त्यावर हेमाडपंती शैलीत बांधलेले हरिहरेश्वराचे जुने मंदिर आहे. हे मंदिर भिकाजी नाईक रास्ते यांनी अठराव्या शतकाच्या पूर्वार्धात बांधलेले असून या मंदिरास पेशव्यांनी वाईच्या शिवारातील सुमारे १२०० रुपये उत्पन्नाची जमीन इनाम म्हणून दिली होती . या मंदिराचा गाभारा दगडी असून लहानसा दगडी मंडप आहे. त्यापुढे लाकडी मोठा मंडप आहे. मंदिराच्या गर्भगृहाच्या बाहेरील भिंतीवर काही पाषाणशिल्पे असून लाकडी सभागृहाच्या पुढील नंदीची पाषाणातील बैठी मूर्ती लक्षणीय आहे.
याही मंदिराचे शिखर काहिसे कशीविश्वेस्वराप्रमाणे असून त्यावरील चुनेगच्चीतील मूर्ती सुस्थितीत आहेत. पद्मासनात बसलेल्या एका साधकाची मूर्ती फार छान आहे . ती प्रमाणबद्ध असून त्यात साधकाचे गुणविशेष आढळतात.
जुन्या कृष्णा पुलाच्या पश्चिमेस नदीपात्रात चार –पाच मंदिरे आहेत. त्यातील त्रिसुलेश्वर मंदिर गर्भगृह व सोपा अशा लहानशा दोन दालनात विभागले असून मर्ढ येथील गोळे यांनी ते अठराव्या शतकाच्या अखेरीस किंवा एकोणिसाव्या शतकाच्या पाहिल्या दशकात बांधले असावे, असे शैलीकारानापासून वाटते. या मंदिराचे शिखर अन्य शिखरांपेक्षा वेगळे, वैशिष्टपूर्ण व कलात्मक आहे. त्याची रचना मोठ्या कुंभावर लहान कुंभ अशी उतरंडीची असून एका उत्फुल्ल कमलावर सुरवातीस कुंभ , त्यावर पुन्हा उत्फुल्ल कमळ व कुंभ आणि अगदी वरती उपडे कमळ असून त्याखाली हि-याच्या नक्षीची वर्तुळाकार बांगडीसदृश रचना आहे, आणि त्यावर पुन्हा कुंभ व कळस अशी शिखराची अत्यंत आकर्षक व चित्तवेधक रचना केली आहे . अशाच प्रकारचे शिखर रामडोह आळीतील कृष्णाकाठी किंबहूना पात्रात बांधलेल्या रामेश्वर मंदिराचे आहे.या रामेश्वर मंदिराच्या शिखरावर खालच्या बाजूस भित्तीचित्रे असून त्यात दशावतार चितारले होते. तसेच काही कोनाड्यांतून मूर्तीअएवजी सुरेख जाळीकाम आहे. त्यामूळे या शिखराला एक वेगळे स्वरूप प्राप्त झाले आहे.
धर्मपुरीतील हरेश्‍वर मंदिराच्या त्रिस्तरीय शिखरातील कोनाड्यांत सुमारे २४ मूर्ती अवशिष्ठ असून त्यापैकी दहा –बारा सुस्थितीत आहेत .या मूर्तींत शिवाच्या मूर्ती जास्त आहेत. या शिखराचे बांधकाम सवाई माधवराव पेशव्यांच्या कारकिर्दीत (कार.१७७४-१७९५)अठराव्या शतकाच्या अखेरीस झाले आहे .
या मूर्तिंसभांरातील दक्षिणेकडील सर्वात खालच्या स्तरातील एक दक्षिणाभिमुख तपोनिष्ठ साधकाची मूर्ती असून ती विलक्षण सुंदर आहे.या ठिकाणी साधक पद्-मासनात बसला असून त्याची अंजलीमुद्रा कोणत्यातरी योगिक आसनातील क्रिया दर्शविते .तो आपल्या चिंतनात एकाग्र झाला आहे,हे स्पष्ट दिसते. त्याने दुटागी धोतर नेसले असून त्याचे कमरेच्या वरील शरीर उघडे आहे.त्याने डोक्यावर मुकुट घातला आहे. त्याच्या कानातील भिकबाळी,करभूषणे आणि पायांतील तोडे आदी अलंकार तो अमिर–उमराव घराण्यातील असावा, हे दर्शवतात. या सर्व मूर्तीत त्याच्या आकडेबाज भारदस्त मिशा लक्ष वेधून घेतात. त्याच्या मुद्रेवरील नैसर्गिक भाव चैतंन्याचे घोतक आहे.
राम डोह आळीत वास्तुशैलीच्या दृष्टिकोनातून पाहता पेशवेकाळातील दोन सुरेख मंदिरे आहेत. त्यांपैकी रामेश्वराचे मंदिर आणि त्याच्या दक्षिणेस असलेले रामकुंड वाईच्या धार्मिक जीवनात अत्यंत पवित्र मानले जाते. दर बारा वर्षांनी रामेश्वर मंदिरातील गर्भगृहाच्या स्वयंभू पिंडीच्या डाव्या बाजूने (म्हणजे पूर्वाभिमुख मंदिरात आपल्या उजव्या बाजूने)भागीरथी उगम पावते.तिचे पाणी नदीला वाहून जाण्यासाठी पिंडीच्या खड्यात एक छिद्र आहे. या मंदिराचे शिखर त्रिशुलेश्वाराच्या शिकाराप्रमाणे उत्फुल्ल आहे. हे मंदिर पंत देशपांडे यांनी इ.स .१७४२ मध्ये म्हणजे पूर्वपेशावाईत बांधले आहे. या मंदिरावर उत्तरेकडील राजस्थानी वास्तुशैलचा प्रभाव प्रकर्षाने जाणवते.
मंदिराची बांधणी नवयादव हेमाडपंती वास्तुशैलीत असून गर्भगृह व सभामंडप या दोन दालनांत त्याची विभागणी झाली आहे. सभामंडपात दगडी स्तंभ असून पश्चिमेकडून तो पूर्णतः उघडा आहे. त्यासमोर उघड्या पाषाणात खोदलेली नंदीची सुरेख बैठी मूर्ती आहे. तिच्या गळ्यात व अंगावर माळा खोदलेल्या असून नंदीचे तोंड फुटलेले आहे. वाईतील सर्वं मंदिरांच्या शिखरांमध्ये हे शिखर उठून दिसते. हे शिखर चतुष्कोनांत तीनस्त रांत आकाशाकडे झेपावलेले आहे.यामुळे या शिखरास एक वेगळेच अभिनव वैभव प्राप्त झाले आहे. या शिखरावर सुमारे ऐंशी मूर्ती बसवलेल्या होत्या.सर्व मूर्ती आकाराने उभट असून उंच शरीराला एक स्वाभाविक सुंदरता लाभली आहे. या मूर्ती खराब झालेल्या आहेत.
काशीविश्वेश्वर मंदिराच्या नगारखान्यासमोरच सुमारे तीसपस्तीस मीटरवर (शंभर - सव्वाशे फुटांवर) गोविंद –रामेश्वराचे पूर्वाभिमुख मंदिर आहे .यावर ते सुस्थितीत असताना सुमारे ३२ मूर्ती होत्या आणि काही वर्षापूर्वीपर्यंत(२००३-२००४) त्या कशाबशा तग धरून होत्या ;पण अलीकडे नूतनीकरण व रंगकाम या प्रक्रियेत यांतील बहुसंख्य ठिसूळ झाल्यामुळे काढून टाकण्यात आल्या आहेत; पण त्या मूर्तीतील पूर्वाभिमुख मधोमध एक गजाननाची सुरेख मूर्ती व त्याजवळची आणखी एक मूर्ती अद्याप अवशिष्ट असून त्यांतून उर्वरित मूर्तींच्या घडणीची कल्पना येते .शिवाय इतर मंदिरांवरील प्रतिमानांत आढळणांर्‍या सरदार ,सैनिक, संगीतकार इत्यादीच्या काही मूर्तीबरोबर या मंदिराच्या शिखरांवरील सरस्वतीदेवी व एक सैनिक या दोन मूर्ती विशेष लक्षवेधकं व उल्लेखनीय होत्या .गजाननाच्या उजव्या बाजूस सरस्वतीची मूर्ती आग्नेयेकडे तोंड केलेली ,मोरावर बसलेली चतुर्भुज असून तिने आपल्या पुढच्या दोन हातांत वीणा धारण केला आहे. या ठिकाणी मोर फारसा नैसर्गिक वाटत नाही .तिने नक्षीदार कर्णफुले घातली असून तिची कंकणे मोत्याचीच आहेत .पायात पैजण व गळ्यात लांब रत्नहार आहे.तिच्या मस्तकावर मुकुट नाही;तर साधी भांग पाडलेली केशभूशा दिसते.तिचे मागचे दोन हात बाहूपाशी तुटले असले,तरी तिच्या हाताच्या तळव्यात अनुक्रमे पुस्तक व अक्षमाला आहे .देवीच्या मागे प्रभावळीसारखा मोराचा पिसारा पसरला आहे .काशीविश्वेश्वरातील मूर्तीप्रमाणेच तिची घडण होती .
याच मंदिराच्या शिखरावरील ईशान्य कोपर्‍यातील सर्वात वरच्या कोनाड्यात एका सैनिकाची त्वेषपूर्ण आविर्भावातील मूर्ती असून त्याच्या डाव्या हातात ढाल आहे आणि उजव्या हातात तलवारीसारखे शत्र आहे; परंतु उजवा हात कोपरापासून खांद्यापर्यत तुटलेला आहे .त्यामुळे तलवार अस्पष्ट दिसते.त्याचा प्रवित्रा मात्र सैनिकाचा त्वेष आणि लढण्यासाठी सज्ज झालेला आविर्भाव दर्शवितो.त्याने पेशवेकालीन पगडी घातली असून ती मुकुटसदृश आहे.त्याचे उतरीय वस्त्र बाराबंदी अंगरख्यासारखे असून अधोवस्त्र धोतराप्रमाणे घोळदार आहे; कारण त्याच्या तीन चुण्या स्पष्ट दिसतात. त्याने कानांत भिकबाळी घातली असून त्याच्या चेहर्‍यावरून तो अगदी विशीच्या आतील तरूण असावा;तथापि या सर्व मूर्ती आता काळाच्या पडद्यामागे गेल्या आहेत .
वाईच्या पूर्वेस नदीच्या उत्तर काठावर फुलेनगरला लागून भद्रेश्वराचे जुने पेशवेपूर्व काळातील हेमाडपंती शैलीतील शिवमंदिर आहे. ते उंचावर बांधलेले आहे.त्यासमोर नंदीची मूर्ती आहे. गर्भगृहात स्वयंभू पिंड आणि त्यावर शाळीग्रामाची शाळुंका असून गाभाऱ्याचे छत घुमटाकार आहे. गणेशपट्टीवर मधोमध गणपतीची मूर्ती खोदलेली आहे.सभामंडप बंदिस्त असून त्यात अंधार आहे. मंदिराचे शिखर रास्तेकालीन मंदिरापेक्षा अगदी भिन्न व वैशिष्टयपूर्ण आहे.त्यावर मूर्तींसाठी स्वतंत्र देवळ्या नाहीत. शिखराचे पूर्ण बांधकाम चुना आणि विटांमध्ये केलेले आहे. शिखर सामोच्च्ता दर्शक रेषांनी वर निमुळते होत गेलेले आहे. त्याचा आभास दुरून वेणीच्या पेडांप्रमाणे भासतो.
रेषांच्या लालीत्यमय कोरणीमुळे त्याची बांधणी आकर्षक व वैशिष्ट्यपूर्ण झाली आहे .शिखराला पितळी कळस आहे.या मंदिरासमोर चौंड्यांच्या मालकीचे इ.स.१९०४ मध्ये बांधलेले राम मंदिर आहे.त्यात रामाबरोबर सीता व लक्ष्मण यांच्याही मूर्ती आहेत.
भद्रेश्वर मंदिराच्या थोडे पुढे बावधन घाटावर कृष्णा नदीच्या दक्षिण काठवत वाकेश्वरचे प्राचीन मंदिर आहे. कालदृष्ट्या हे मंदिर यादोत्तर काळातील परंतु शिवपूर्व काळातील असून शिखर मात्र उत्तर पेशवेकाळात विटा व चुना या माध्यमात बांधले आहे.शिखरावर मूर्तिकामासाठी कोनाडे असून त्यातील चुनेगच्चीतील काही मूर्ती सुस्थितीत आहेत. हेमाडपंती मंदिरात होणारी सर्व वास्तूवैशिष्ट्ये आढतात.या मंदिराभोवती दगडी तटबंधी आहे. मंदिराचे विधान चांदणीच्या आकाराचे असून शिखरावर लहान शिखर आढळून येत नाही.
वाईतील बाणेश्वर मंदिर हे अन्य मंदिरांच्या रचनाकल्पाहून वेगळे व वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.त्याचे शिखर प्रेक्षणीय व लक्षणीय असून त्यावर सर्वत्र चुनेगच्चीतील भरगच्च मूर्तिकाम आहे.त्यावर मूर्तींसाठी सुमारे ऐंशी कोनाडे आहेत व या कोनाड्यांच्या मधल्या जागेतही चुनेगच्चीतील मूर्ती बसविलेल्या आहेत. यांतील बहुसंख्य मूर्ती फुटलेल्या व ठिसूळ झालेल्या असून हाताच्या बोटांवर मोजण्याइतपतच थोड्याबहुत सुस्थितीत आहेत. पश्चिमाभिमुख मंदिराच्या वरच्या बाजूस मधोमध विष्णूची मूर्ती आहे.त्याच्या बाजूच्या छोट्या कोनाड्यांत दोन्ही बाजूंस चामरधारी स्त्री-प्रतिमा आहेत.तसेच दक्षिणेकडील एका कोनाड्यात मारुतीची मूर्ती आहे .याशिवाय वरच्या कुंभाखाली दशावतारातील विष्णूच्या मूर्ती आहेत.पडझड झाल्यामुळे या मंदिरावरील मूर्तीचे अलंकार ,वस्त्रे ,वाहने इत्यादींचे तपशील स्पष्ट दिसत नाहीत.तथापि देवदेवतांच्या मूर्तींबरोबरच या मूर्तिंसंभारात एक महिषासुरमर्दिनीची जीर्णशीर्ण अवस्थेतील मूर्ती आहे.ही षड षड्भुजादेवी पुढील दोन हातांत त्रिशूळ धरून तो महिषराक्षसाच्या मानेत खुपसत आहे. तिने उजवा पाय महिषाच्या पाठीवर मागील बाजूस ठेवला आहे. उर्वरित चार हातांच्या फक्त अर्धवट खुणा दिसतात.देवीने करंडमुकुट धारण केला असून तिच्या उग्र चेहर्‍यावरील बटबटीत डोळे स्पष्ट दिसतात. तिच्या कानात भोकरे असून तिच्या मानेमागे नशीदार प्रभावळ आहे. या मूर्तीच्या दोन्ही बाजूंस चुनेगच्चीतील स्तंभ असून चेहर्‍याभोवती कलात्मक महिरप व त्यावर भौमितिक आकृतिबंधात नक्षी काढलेली घुमटाकार मेघडंबरी आहे .तिच्या देव्हार्‍याबाहेरच्या बाजूस तिच्या दोन सेविका-बहुधा चवरीधारी असाव्यात.या संदला-शिल्पाची खूप मोडतोड व खराबी झाल्यामुळे त्यातील तपशील स्पष्ट दिसत नाहीत.
या शिल्पसमूहात दोन्ही हात कमरेवर ठेवलेली एक विठठ्लाची मूर्ती, जी इतरत्र क्वचित दिसते, ती सर्वात वरच्या थरात एका उरुशुंगाखाली (लहान शिखराखाली ) असून इथे विठ्ठल समभंग आसनात धोतर नेसून उभा आहे .त्याच्या कमरेवरील भाग अनावृत आहे; पण माथ्यावर पगडीसदृश मुकुट आहे.या मूर्तिसंभारात एक अग्नीची मूर्ती असून अग्नी त्याच्या बोकड किंवा मेंढा या वाहनावर आरूढ झाला आहे. अग्नीच्या दोन हातांपैकी एकात अक्षसूत्र आहे .तथापि मूर्ती फुटलेली असल्यामुळे अन्य तपशील स्पष्ट दिसत नाहीत .या अग्नीच्या उजव्या बाजूस एका धष्टपुष्ट पुरुषाची आकृती आहे. बहुधा ही मारुतीची मूर्ती असावी,असे त्याच्या आविर्भावावरून वाटते .बाणेश्वरच्या शिखरावरील कोनाड्यांवरील अर्धकमान नक्षीने चितारलेली –रंगविलेली असून त्यावर सुरेख मेघडंबरी आहे.
बाणेश्वरच्या शिखरावरील मूर्तीचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे सर्व मूर्ती आकाराने उभट आहेत. उंच शरीराला स्वाभाविक सौंदर्य लाभते:परंतु या मूर्तींचा उभटपणा केवळ या कारणाने उद्-भवला असावा,असे वाटत नाही;कारण सबंध वास्तूच्या शरीराची मांडणीच उर्ध्वगामी-उभट आहे,हे स्पष्ट दिसते आणि ऊर्ध्वगामी गतीला उंचीला पोषक अशाच रीतीने सर्व मंदिराची रचना व अंगोपांगे सजविली आहेत. त्यामुळे मूर्तीचा उभटपणा या सर्व घटकांस साह्यभूत ठरला आहे. इतकेच काय, येथील प्राण्यांच्या,विशेषतः हत्तीच्या अलंकारणातही तो प्रकर्षाने जाणवतो.
ब्राह्मणशाहीतील काळेश्वर मंदिरावरही चुनेगच्चीतील मूर्तीसाठी सुमारे २४ कोनाडे आढळतात:मात्र त्यांतील हाताच्या बोटांवर मोजता येतील एवढ्या कोनाड्यांत मूर्ती आढळतात. ह्याही जीर्णशीर्ण अवस्थेत आहेत;मात्र या मंदिराच्या मागील बाजूस शिखराखाली अप्रतिम जाळीकाम असून कोनाड्याभोवतीची चौकटही नक्षीदार आहे. ह्यात वैविध्य असून कमल व कलिका यांचा रचनाबंध सुरेख रीत्या गुंफला आहे. एवढेच नव्हे, तर प्रमुख अमलकाखाली/उत्फुल्ल कमळाखाली/आयताकार चौकोनी पट्टीत व त्याखालीही नक्षी आढळते. एकूण काळेश्वरच्या सर्वच कोनाड्याभोवती काशीविश्वेश्वराप्रमाणे नक्षीदार चौकट असून ती आबाशाई रंगाने रंगवलेली आहे. यात प्रामुख्याने कमळाचे रचनाबंध विशेषत्वाने आढळतात. दोन कोनाड्यांत मधे प्रत्येकी तीन कलात्मक चुनेगच्चीतील कुंभांची उत्तरंड आहे.त्यामुळे कोनाड्यातील मूर्तींस साहजिकच उठाव मिळतो. वरील मूर्तींव्यतिरिक्त या मंदिरात काही नर्तिका,संगीतकार व शृंगारशिल्पे आहेत. अशाच प्रकारचे जाळीकाम धर्मपुरी घाटावरील रामेश्वर मंदिरात आढळते. त्या ठिकाणी पाद्शीर्षावर दशावतार चितारलेले होते:पण त्यांचे अस्पष्ट अवशेष दिसतात.
शिखरांवरील चुनेगच्चीतील मूर्तींचा सर्वागींण आढावा घेतला असता या सर्वेक्षणातून तत्कालीन रूपणकलेविषयी काही ठळक गोष्टी निदर्शनास येतात.तसेच मराठा संस्कृतीची वैशिष्ट्ये दृग्गोचर होतात. या मूर्तिसंभारात द्शावतारासह अनेक देवदेवतांच्या मूर्तींना प्राधान्य देण्यात आले आहे. तथापि समुद्रमंथन, रामसीता स्वयंवर,कृष्णलीला अशा प्रकारचे कथात्मक प्रसंग कुठेच घडविलेले वा निर्दिष्ट केलेले आढळत नाहीत: कारण या सर्व मूर्ती साच्यात घडविलेल्या असल्यामुळे सलग कथात्मक प्रसंगावर साहजिकच मर्यादा पडल्या असाव्यात. काही लौकिक मूर्ती आहेत.त्यांत संगीतकार, नृत्यांगना,सरदार, सैनिक, प्रेमी युगुले, शृंगारशिल्पे इत्यादींचे शिल्पांकन आहे आणि एकूण सर्व मूर्ती उठावदार (हाय रेलीफ ) स्वरूपात आढळतात. या मूर्तीत बैठ्या मूर्तींचे प्रमाण जास्त आहे. आणि उभ्या मूर्ती तुलनात्मक दृष्ट्या (बाणेश्वरचा अपवाद सोडता) कमी आहेत. रूपणकलेच्या या प्रतिकृतींमध्ये बाह्यरेषांचे कौशल्यपूर्ण लालित्य आहे. पण त्यात शारीरीय यथार्थता आणि अचूकपणाचा पूर्ण अभाव आहे. अर्थात ही गोष्ट सर्वच मध्ययुगीन रूपणकलेविषयी-मूर्तींबाबत म्हणता येईल.तीच परंपरा मराठा कलाकाराने अनुसरली आहे. चुनेगच्चीतील मानवी मूर्तीत बाणेश्वर मंदिरावरील शिखरात बसविलेल्या उभट मूर्ती वगळता अन्यत्र सर्व मूर्ती अंगकाठीने भरलेल्या, पण लठ्ठ नाहीत. टोकदार लांब नाक,बरीच उतरती कपाळपट्टी आणि त्या मानाने आत गेलेली हनुवटी, मोठे व लांबसडक डोळे ही चेहरेपट्टीची काही वैशिष्ट्ये सर्वत्र दिसतात: मात्र पाय वरच्या शरीराच्या मानाने किंचित लहान वाटतात.बहुतेक सर्व मूर्ती समभंग अवस्थेतील आहेत. क्वचित एखादी मूर्ती त्रिभंग अवस्थेत किंवा गतिमान आढळते.उभ्या मूर्तीचा अनेकदा तोल गेलेला दिसतो;मात्र सर्व मूर्तींच्या मुद्रेवरील भाव स्पष्ट दिसतात.विशेषतः स्त्रियांच्या मूर्तींत बुटकेपणा प्रकर्षाने जाणवतो आणि शरीरयष्टी कृश आहे.काही निवडक मूर्तींचा अपवाद सोडल्यास बहुतेक स्त्री-प्रतिमांत त्यांची वक्षस्थळे लहान आहेत .कोठेही या मूर्तिसमूहास हिरे,कमळे, पर्णाकृती,भौमितिक रचनाबंध यांसारखी पारंपरिक आलंकारिक प्रतिमाने सुशोभीकरणासाठी वापरलेली आढळत नाहीत; मात्र काशीविश्वेश्वर, बाणेश्वर,काळेश्वर या मंदिरांतील मूर्तींभोवतीची चौकट नक्षीदार व पर्णफुलांनी सजविलेली आहे.शिवाय ती रंगविलेली असल्यामुळे मोहक दिसते. त्याचप्रमाणे भारतीय संस्कृतीतील, विशेषतः संस्कृत नाटके व साहित्य यांत वर्णन केलेल्या यौवनांमध्ये आढळणारी सिंहकटी, उन्नत उरोज, पृथुल नितंब ही पारंपरिक व आदर्शवत सौंदर्यलक्षणे येथे क्वचित दिसतात. त्यामुळे चुनेगच्चीतील स्त्री-प्रतिमा/अगदी शृंगार मूर्तीतूनसुद्धा/रसरशीत/उन्नत वाटत नाहीत.मराठा कलाकारांनी प्राचीन शिल्पांतील कामशिल्पांची परंपरा सांभाळण्यासाठी किंवा पुढे चालू ठेवण्यासाठी काही शृंगारशिल्पे घडविली आहेत. त्यांतून शारीरिक प्रमाणबद्धता,सौष्ठव आणि कामुकता यांचा काही प्रमाणात प्रत्यय येतो.एकूण चुनेगच्चीतील मूर्ती आणि मंदिरवास्तू यांमध्ये समन्वय व सुसंगती असून हे दोन्ही घटक एकमेकांना अत्यंत पूरक आहेत. किंबहुना त्यांचा संयोग फार कलापूर्ण साधला आहे.त्यामुळे मंदिर हेच मुळी एक आल्हाददायक शिल्प भासते.
या मूर्तिसंभारातील स्त्री-पुरुषांचा पोशाख अगदी साधा आहे.स्त्रियांनी सकछ नऊवारी साडी नेसली असून कचुंकी किंवा पोलके घातले आहे.क्वचित काही नृत्यांगनांमध्ये सलवार वा घागरा आढळतो किंवा चुणीदार पोषाख आढळतो. स्त्रियांच्या अंगावर मर्यादित अलंकार असून मुख्यत्वे त्यांत कंकणे,बाजूबंद,गळ्यात पुतळ्याची माळ किंवा मोत्यांचा कंठा,रत्नहार,कर्णफुले,तोडे,साखळ्या, बिंदी, केसांचा खोपा इत्यादी दागिने आढळतात.बहुतेक स्त्रियांनी चापून-चोपून केस बसविलेले असून लांब वेणी किंवा अंबाडा एवढीच केशभूषा सर्वत्र दिसते; तर पुरुषांनी बाराबंदी अंगरखा घातलेला असून धोतर नेसले आहे. काही पुरुषांच्या अंगावर उपरणे घेतलेले दाखविलेले आहे.सैनिक-शिपाई यांचा पोषाख आधुनिक काळातील स्काउटच्या मुलांप्रमाणे आहे.सरदार व उच्चभू लोकांच्या अंगावर,कानात भिकबाळी,गळ्यात मोत्यांचा हार आणि डोक्यावर पगडी अशी मांडणी आढळते.पगडीचे विविध नमुनेही दृष्ष्टोत्पतीस येतात.ह्यात ब्रिटिश वापरीत असलेली हॅट एखाद्या पगडीच्या आकारात आढळते.हा ब्रिटिशांच्या संपर्क-सान्निध्याचा परिणाम असावा. क्वचित काही ठिकाणी रुमाल डोक्याला बांधला आहे.या पोषाख-अलंकारातून मराठा,संस्कृतीचे,विशेषतः लोकसंस्कृतीचे दर्शन होते. मराठा कलाकाराला उत्तर-दक्षिणेकडील विविध कलाप्रकारांची-रूपकांची निश्चितपणे जाण असली पाहिजे;कारण त्याने उतरेकडील मंदिरातून दृग्गोचर होणारी प्रतिमाने-प्रतीके चुनेगच्चीतील मूर्तिकामात सर्रास वापरली आहेत; मात्र त्यात विविधता नाही. तद्ववतच अलंकरणाची ज्ञॉपके(मॉटिफ्-स)नाहीत.काही कलात्मक मंदिरे सोडली,तर उर्वरित मूर्तीत ठोकळेबाजपणा दिसतो.तद्वतच त्याच त्या देवतांच्या, सरदारांच्या प्रतिमा आढळतात. वैविध्य नाही आणि प्रतिमानांचे प्रकार मर्यादित आहेत. त्यामुळे मराठा रूपणकलेत मध्य भारतातील,विशेषतः माळवा-राजस्थानातील व दक्षिण हिंदुस्थानातील अभिव्यती क्रमश; अवनत होत जाऊन शेवटी एकोणिसाव्या शतकात ती हळूहळू लुप्त झाली.मराठा कलाकारांनी चुनेगच्चीतील मूर्तींना उठाव देऊन मराठ्यांना कलेविषयी आस्था व प्रेम आहे. हे स्पष्ट केले.महाराष्ट्रातील चुनेगच्चीतील मूर्तिकला ही मराठा कलाकारांचीच निमितीं आहे. तत्पूर्वी संदला-शिल्पनाचा सुशोभीकरणासाठी वापर झाला होता; पण मूर्तींची जडण-घडण क्वचितच केली जाई.
वरील मंदिरांपैकी ढुंडिविनायक आणि वाकेश्वर ही मंदिरे शिवकालीन आसून त्यांची शिखरे नंतर पेशवाईत, बहुधा उत्तर पेशवाईत (इ.स.१७५०-१८१८)मध्ये बांधलेली असावीत. ढुंडिविनायक मंदिराच्या शिखरावर मोरावर आरूढ झालेली सरस्वती व बाजूला तिच्या दोन सेविका यांच्या मूर्ती असून अगदी वर गणपतीची सुरेख मूर्ती पूर्वाभिमुख आहे. दक्षिणेकडील बाजूस सर्वात खालच्या स्तरात आलिंगनात मश्गुल असलेले एक दांपत्य आहे.


जागता पहारा: मालेगाव स्फ़ोटाचे रहस्य

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
मालेगाव स्फ़ोट घडल्यानंतर त्याची चौकशी झाली तेव्हा अनेक संशयित पकडले होते. पण त्यानंतर महाराष्ट्रातील एका मोठ्या नेत्याने दहशतवादासाठी नेहमी एकाच धर्माचे लोक कसे पकडले जातात, अशी जाहिर शंका व्यक्त केली आणि चित्र बदलत गेले होते. त्याच दरम्यान राहुल गांधी यांनी एका अमेरिकन मुत्सद्दी व्यक्ती्शी बोलताना भारताला हिंदू दहशतवादाचा मोठा धोका असल्याचे वक्तव्य केले होते. त्यानंतरच महाराष्ट्रातील एटीएस म्हणजे दहशतवाद विरोधी पथकाच्या प्रमुखाची नवी नेमणूक झाली. हेमंत करकरे प्रथमच त्या पदावर आले. तिथून मालेगाव स्फ़ोटाच्या तपासाला वेगळे वळण लागले. आधी ज्या काही मुस्लिम आरोपींना पकडले होते, त्यांचा खटला भिजत पडला आणि करकरे यांनी मालेगावचा स्फ़ोट हिंदू दहशतवादी संस्था अभिनव भारत यांच्या माध्यमातून झाल्याचा नवा निष्कर्ष काढला होता. त्यामध्ये तात्कालीन कर्नल असलेल्या लष्करातील अधिकार्‍याला अटक करण्यात आलेली होती. त्याचसोबत साध्वी प्रज्ञासिंग हिलाही अटक झाली. आणखी काही लोकांना ताब्यात घेतले गेलेले होते आणि तपासाची माहिती देणार्‍या करकरे यांनी दहशतवादाला धर्म नसतो, असे सांगत तपास पुढे रेटला होता. मात्र कोर्टामध्ये जाईपर्यंत चित्र वेगाने बदलत गेले आणि महिन्याभरात आरोपींना संघटित गुन्हेगारीच्या विशेष कायद्याच्या तरतुदी लावून तुरूंगात डांबले गेले. मोक्का लावला गेला त्यामुळे आरोपींना कुठल्याही स्थितीत पुराव्या अभावीही वर्षभर आत डांबण्याची सोय झाली होती. त्यानंतर त्या प्रकरणाचा तपास जणू थंडावला. पण योगायोगाची गोष्ट अशी, की २६/११ म्हणजे कसाब टोळीने हल्ला केला, त्या दिवशी तेच करकरे राज्याचे गृहमंत्री आबा पाटिल यांना भेटायला गेले होते आणि त्याच रात्री कसाब टोळीकडून करकरे यांची हत्या झाली. पुढे त्याचेही मोठे राजकारण झाले.
कर्नल पुरोहित व साध्वी यांना मोक्का लावण्यात आला, पण खुद्द मोक्का कोर्टानेच त्यांना ही तरतुद लागत नसल्याचा निर्वाळा देत जामिनावर सोडण्याचा आदेश जारी केला होता. पण जामिन राहिला बाजूला आणि त्या दोघांना मग पुढल्या काळात अन्य घातपाताच्या प्रकरणात गोवण्याचा सपाटा सुरू झाला. कित्येक वर्षापुर्वीच्या अजमेर, मक्का मशीद व समझोता एक्सप्रेस अशा प्रकरणात या आरोपींची नावे घातली गेली आणि त्यांचा मोक्का चालू ठेवला गेला. खरेच हे लोक आधीच्या प्रकरणात गुंतले असतील तर अगोदर केव्हाही त्यांचा किंवा त्यांच्या तथाकथित अभिनव भारत संस्थेचा उल्लेख कुठेच कसा येऊ शकला नाही त्यांच्यावर कोणीच कसा केव्हाही आरोप केला नव्हता त्यांच्यावर कोणीच कसा केव्हाही आरोप केला नव्हता अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे कधीच दिली गेली नाहीत. त्याचे उत्तर सोपे आणि मोक्का कोर्टाच्या आदेशात लपलेले होते. मोक्का हा कायदा संघटित गुन्हेगाराला लागू होतो आणि तो लावला गेला, मग आरोपीला वर्षभर तरी जामिनाचा अर्जही करता येत नाही. पण मजेची गोष्ट अशी आहे, की कोणालाही हा कायदा लागू करता येत नाही. साध्वी व कर्नल यांना अडकवून ठेवण्यासाठी मोक्का लावला गेला. पण तो लागू करण्यास ते दोघे पात्र आहेत किंवा नाही, याचा विचारही झाला नव्हता. म्हणूनच मोक्का कोर्टाने त्यांचा मोक्का काढून टाकला होता. त्याचे कारण असे, की किमान एका गुन्ह्यात शिक्षापात्र ठरलेला आणि आणखी एक गुन्हा नोंदला गेलेला आरोपी असेल, तरच त्याला संघटित गुन्हेगारीचा हा कायदा लागू होतो. कर्नल व साध्वी यांच्यावर म्हणूनच मोक्का लागू होत नव्हता. कारण त्यांच्यावरचा हाच पहिला आरोप होता आणि यापुर्वी कुठला गुन्हा सिद्धही झालेला नव्हता. म्हणून मोक्का उठवण्याचा आदेश निघाला. त्यामुळे त्यांना सोडणे भाग झाले असते. त्यातून पळवाट काढताना इतर मिळेल त्या जुन्या गुन्ह्यात त्यांची नावे नंतर घुसडली गेली.
अजमेर, समझोता यांचे तपास कधीच पुर्ण झाले होते आणि समझोतामध्ये तर निकाल लागण्यापर्यंत प्रगती झालेली होती. त्यात या दोघांना अकारण गुंतवण्यात आले तरी त्यांच्या विरोधात आरोप ठेवण्याच्या लायकीचा एकही पुरावा नव्हता. किंवा तपासातही त्यांचा कुठे उल्लेख आलेला नव्हता. पण नुसती नावे पुरवणी आरोपपत्रात घुसडून त्यांना आरोपी बनवण्यात आले आणि एकापेक्षा अधिक गुन्हे दाखवण्याची मोक्काची तरतुद पुर्ण करण्यात आली. किंबहूना त्यांना गुंतवण्यासाठीच हे कुठल्याही गुन्ह्यात घातपातामध्ये त्यांची नावे घुसडण्यात आली. ही घाईगर्दी व गफ़लत कशासाठी होती, हे तेव्हाही लपलेले नव्हते. पण ज्यांना देशात हिंदू दहशतवाद आहे, हेच सिद्ध करायचे होते, त्यांच्यासाठी नाममात्र पुरावा हवा म्हणून हे नाटक चाललेले होते. कोर्टात खरे ठरणार नाहीत, पण माध्यमातून अफ़वा पसरवण्यासाठी उपयुक्त ठरतील, असे पुरावे आणि आरोपपत्रातील नावे इतकी सोय झाली. पण कधीही आणि कुठल्याही कोर्टात हा खटला निकाल लागेपर्यंत चालविला गेलेला नाही. कारण खटला चालवायचा, तर त्यात कायद्याच्या निकषावर सिद्ध होणारे पुरावे व साक्षीदार आवश्यक असतात. अजमेर वा समझोतामध्ये तर नुसत्या आरोपपत्रात नावे आहेत. पण पुरावे साक्षीदार यांच्या रकान्यात शून्य जमा आहे. त्यातून कळते, की अशा अनेक आरोपपत्रात या दोघांची नावे घुसवून एक कुभांड रचले गेले होते आणि त्याचा वापर फ़क्त हिंदू दहशतवादाचा डंका पिटण्यासाठीच होता. तो डंका सतत पिटला गेला आहे. देशात कुठेही घातपाताची घटना घडली आणि त्यात जिहाद किंवा इस्लामी जिहादचा विषय आला, की सेक्युलर पोपटपंची करणारे मालेगाव किंवा साध्वीचा उल्लेख अगत्याने करीत राहिले. पण त्यापैकी कोणी खटला चालवण्याचा आग्रह धरला नाही. आता तोच मालेगावचा खटलाही उलटण्याची चिन्हे आहेत.
करकरे यांच्या नेतृत्वाखाली जो हिंदू दहशतवादाचा शोध सुरू झाला, त्याचा हेतू़च मुळात मालेगावच्या प्रकरणाचा छडा लावण्याचा नव्हता. तर त्याचे निमीत्त करून हिंदू दहशतवाद नावाचा कही प्रकार अस्तित्वात असल्याचा देखावा उभा करायचा होता. त्यामुळेच आधी पकडलेल्या मुस्लिम आरोपींच्या निर्दोष असण्याविषयी कुठल्या गोष्टी पुढे आणल्या गेल्या नाहीत. किंवा त्यांना निर्दोष सोडून देण्याच्याही हालचाली झाल्या नाहीत. म्हणजेच हिंदू दहशतवाद दाखवताना मुस्लिम दहशतवाद त्यात नसल्याचा कुठला निर्वाळा करकरे यांच्या पथकाला देता आला नाही. कर्नल व साध्वीच्या विरोधातले सगळे भक्कम पुरावे आले असतील, तर आधीच पकडलेले संशयित व त्यांच्या विरोधातले पुरावेही खोटे व चुकीचे असल्याने त्यांना सोडून देण्याची कृती करण्याची जबाबदारी त्याच पथकावर होती ना पण करकरे किंवा त्यांच्या पथकाने त्याविषयी कुठली हालचाल केली नाही. अखेरीस आधी पकडलेल्या मुस्लिम आरोपींच्या आप्तेष्ट व वकीलांनी त्यावर दाद मागितली आणि तीनचार वर्षांनी त्यांची सुटका होऊ शकली. मग सवाल असा येतो, की ते खरेच निर्दोष होते की मालेगाव प्रकरणाचा छडा कोणालाच लावायचा नव्हता पण करकरे किंवा त्यांच्या पथकाने त्याविषयी कुठली हालचाल केली नाही. अखेरीस आधी पकडलेल्या मुस्लिम आरोपींच्या आप्तेष्ट व वकीलांनी त्यावर दाद मागितली आणि तीनचार वर्षांनी त्यांची सुटका होऊ शकली. मग सवाल असा येतो, की ते खरेच निर्दोष होते की मालेगाव प्रकरणाचा छडा कोणालाच लावायचा नव्हता त्याचे निमीत्त साधून हिंदू दहशतवाद नावाचा बागुलबुवा उभा करायचा होता त्याचे निमीत्त साधून हिंदू दहशतवाद नावाचा बागुलबुवा उभा करायचा होता आता त्याच पथकातील एक अधिकारी महबुब मुजावर त्याच बागुलबुवाचा बुरखा फ़ाडायला निघाला आहे. कारण साध्वी व कर्नल यांच्या समवेत पकडले गेलेले व नंतर फ़रारी जाहिर करण्यात आलेले दोघेजण फ़रारी नसून पोलिसांनीच ठार मारल्याचा दावा हा माजी पोलिस अधिकारी करतो आहे. नुसती अफ़वा नाही तर त्याने तसे प्रतिज्ञापत्रच एका कोर्टात सादर केले आहे. पर्यायाने मालेगाव स्फ़ोटाच्या तपासासहीत एकूण हिंदू दहशतवादाचाच मुखवटा फ़ाटत चालला आहे. त्यामुळेच महबुब मुजावरच्या प्रतिज्ञापत्राची कसून चौकशी होण्याची गरज आहे.
“हिंदू दहशतवाद” या शब्दाची निर्मिती ही एका अतिशय गुप्त मोहिमेद्वारे अमेरिकेतील गुप्तचर संस्था सीआयए व पाकची गुप्तचर संस्था आयएसआय यांनी केलेली आहे.
हे करण्यामागे २ स्पष्ट हेतू होते. भगव्या दहशतवादाचे धुके माजवून त्याच्या आड २६/११ च्या हल्ल्याबाबत लोकांच्या मनात असलेल्या ख-या हल्लेखोरांबद्दलच्या कल्पनेस काल्पनिक सुरुंग लावणे व दुसरा हेतू म्हणजे भारताचे राष्ट्रीयत्व दुबळे करणे आणि विशेषत: हिंदूंच्या मनात न्य़ूनगंड तयार करून त्यांना दाबणे व अत्यंत दाहक सामाजिक विषमता , सामाजिक धृवीकरण निर्माण करून त्यानिमिताने आगामी काळात भारतात जीवघेणी नागरी युद्धे भडकावीत यासाठीची बीजे रोवून ठेवणे...
अर्थात भारतातील बहुतांश लोकांना विभाजित करून ठेवणारे हे हिंदु दहशतवादाचे तत्त्वज्ञान उभे करण्यामागे भारतातीलच काही राष्ट्रविघातक शक्ती, राजकीय पक्ष, सरकार व संस्थात्मक संघटनांचा पाठिंबा असणे क्रमप्राप्त होते. त्यातूनच या अतिशय वरच्या पातळीवर खेळल्या गेलेल्या या मुत्सद्दी खेळात लेफ़्टनंट कर्नल श्रीकांत पुरोहितांसारख्या एका निष्पाप राष्ट्रभक्ताला बळीचा बकरा बनविले गेले.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
मुंबई राजकीय कात टाकतेय
स्वबळाचे आकडे सत्याशी वाकडे
बंदी मुठ्ठी लाख की, खुली तो प्यारे खाक की
रेल्वे घातपाताचे बोलविते धनी
युती म्हणजे गाजराची पुंगी
बच्चा लोग, ठोको ताली
खादी, गांधी आणि मोदी
वेड्या बहिणीची वेडी रे ‘माया’


माहिती | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
पारंबी : नवीन मराठी चित्रपट
पारंबी हा नवीन मराठी चित्रपट येत्या २५ तारखेला प्रदर्शीत होतोय. मराठीत सध्या फार कमी आशयघन चित्रपटांची निर्मीती होतेय.
चीनबरोबरच्या आपल्या तंट्याचा शेवट कसा होईल
चीनबरोबरच्या आपल्या तंट्याचा शेवट कसा होईल
गुन्हेगारी रोखण्यासाठी मी काय करू शकतो
होय. 'आपण काय करू शकतो' असे न लिहीता 'मी काय करू शकतो' असे न लिहीता 'मी काय करू शकतो' असे शीर्षक मुद्दामच दिले आहे. याचे कारण मी वाचलेली एक जुनी गोष्ट. या गोष्टीत एक राजा त्याच्या जनतेला एक दिवसात एक मोठा हौद दुधाने भरण्यास सांगतो.
मुंबई ते ठाणे आगगाडी - १८५३ मधली.
पुस्तक् 'गौतम बुध्द और उनका धम्म'
'गौतम बुध्द और उनका धम्म' डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकरांनी लिहीलेल पुस्तक या दिवाळीच्या सुट्यांमधे वाचनात आले. बबासाहेबांनी लिहीलेल्या अनेक अप्रतीम रचनांपैकी ही त्यांची शेवटची रचना होती.
दिवाळी अंक २०११: "एक आनंदप्रिय, शांत देश : भूतान"
सर्वप्रथम, दिवाळी अंकातील 'एक आनंदप्रिय, शांत देश : भूतान' हा लेख वाचणार्‍यांचे व लेख वाचुन अभिप्राय कळविलेल्यांचे अनेक आभार
'तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान'चे पाकिस्तानबद्दलचे डावपेच
[तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (पकिस्तानी तालिबान चळवळ-TTP) ही वेगवेगळ्या इस्लामी आतंकवादी गटांची व्यापक संघटना असून २००७च्या डिसेंबरमध्ये असे १३ गट बाइतुल्ला मेहसूद या नेत्याच्या नेतृत्वाखाली एक झाले (कांहीं बाहेरही आहेत). संघटनेचे मुख्य कार्यक्षेत्र अफगाणिस्तानच्या सीमेवर असलेला पाकिस्तानचा "फाता"[१] हा प्रदेश आहे. या संघटनेची जाहीर उद्दिष्टें पाकिस्तान सरकारला प्रतिकार करणे, पाकिस्तानमध्ये शारि’या कायदा लागू करणे आणि एकत्र येऊन अफगाणिस्तानमधील नाटोच्या सैन्याविरुद्ध लढणे अशी आहेत. (२००९मध्ये बाइतुल्ला मेहसूद मारला गेला).
उद्या त्यांचा विजय होऊन त्यांनी जर पाकिस्तानमध्ये सत्ता काबीज केली तर ते त्यांचे डावपेच भारताविरुद्धही वापरतील. म्हणून त्यांच्याबद्दल माहिती असणे हितावह आहे. हाच या लेखाचा उद्देश].
पहिल्यांदा "अक्साई चीन" हा शब्द वाचला-ऐकला होता तेव्हा एक परिचित "हा चीनने भारताचा ढापलेला प्रदेश आहे" अशी माहिती मला तावातावाने देत होते.
"पोएट्री" ~ नाबाद शंभरीच्या वाटेवर


नोंदी सिद्धारामच्या...: नक्षलवादाची विषवेल आणि तिचा देशातील विस्तार

नक्षलवादाची विषवेल आणि तिचा देशातील विस्तार
राष्ट्रीय सुरक्षा या विषयावरील तज्ज्ञ आणि अनुभवी व्यक्तिमत्व म्हणून ब्रिगेडियर हेमंत महाजन हे महाराष्ट्राला परिचित आहेत. नक्षलवादाची गंभीर समस्या हे राष्ट्रीय सुरक्षेपुढील एक गंभीर आव्हान आहे. ब्रिगेडियर महाजन यांनी नक्षलवादाच्या समस्येचा सखोल अभ्यास केला आहे. नक्षलवादाचे विविध पैलू आणि तो नियंत्रणात आणण्याचा मार्ग सांगणारी लेखमाला खास दिव्य मराठीच्या वाचकांसाठी सुरु करीत आहोत. या विषयावरील लेख आठवड्यातून एकदा प्रसिद्ध होतील...
२०१० साली देशभर १ हजार ५११ नक्षलवादी हल्ले झाले. त्यात ४९० निरपराध नागरिक, २३१ पोलीस अधिकारी व कर्मचारी आणि १९९ नक्षलवादी ठार झाले; परंतु एकाही नक्षलवाद्याचा मृतदेह सापडला नाही. ३३ राज्यांपैकी २० राज्ये नक्षलग्रस्त आहेत. ६०४ पैकी २३२ जिल्हे, १२४७६ पैकी १६११ पोलीस ठाण्यांची हद्द, ६५०००० पैकी १४,००० गावांना नक्षलवादाने घेरलेले आहे.
देशातील ४० टक्के भागातील जनतेला नक्षलवादाची झळ पोहोचलेली आहे. दहशतवादग्रस्त जम्मू-काश्मीर, पूर्वाचलातील राज्यांपेक्षा हे प्रमाण मोठे आहे.
पूर्ण लेख वाचण्यासाठी पुढील लिंकवर क्लिक करा...
माझी टी.व्ही. मुलाखत पाहा...
वन्दे मातरम् part 1
वन्दे मातरम् part 2
वन्दे मातरम् part 3
वन्दे मातरम् part 4
डॉ. भूषण कुमार उपाध्याय (2)
मा. गो. वैद्य (1)
विवेकानंद साहित्य संमेलन (1)
स्वामी विवेकानंदांचे विचार (32)
लेख वाचले गेले / page views
विवेक विचार : मे २०१७
विवेक विचार : एप्रिल २०१७
विवेक विचार : मार्च २०१७
विवेक विचार : फ़ेब्रुवारी २०१७
विवेक विचार : जानेवारी २०१७
विवेक विचार : डिसेंबर २०१६
विवेक विचार : दीपावली विशेषांक २०१६
मार्च २०१३ चा अंक
विवेक विचार सदस्यता अर्ज
नियमित लेख मिळविण्यासाठी चौकटीत ई मेल submit करा
या महिन्यातील लोकप्रिय लेख
वीरशैव लिंगायत : हिंदू नाहीत तर मग कोण
🖋 सिद्धाराम भै. पाटील जे भगवान शिवाचे उपासक आहेत. जे दसरा, दिवाळी, महाशिवरात्री, गणेशचतुर्थी, गुढी पाडवा (उगादी), मकर संक्रात, होळ...
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर निबंध स्पर्धा
भारतरत्न डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५ व्या जयंती वर्षानिमित्त राज्यस्तरीय निबंध स्पर्धा आयोजक : विवेक विचार, विवेकानंद केंद्र कन्...
हासन हास्यास्पद का ठरला
2013 मध्ये कमल हासनचा विश्‍वरूपम हा चित्रपट प्रदर्शित झाला होता. त्याला काही मुस्लिम संघटनांनी विरोध केला. तामिळनाडूत या चित्रपटावर अघोषि...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
धन्य आहे ते न्यायालय आणि धन्य ती मिडिया
गुजरात उच्‍च न्‍यायालयाने बहुचर्चित इशरत जहॉं एन्‍काऊंटर प्रकरणाचा तपास केंद्रीय अन्‍वेषन विभागाकडे (सीबीआय) सोपवण्‍याचा आदेश दिला आहे. ...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
महाराष्ट्राचे मोदी - देवेंद्र
मला एक वल्गना करू द्या. ही वल्गना खोटी ठरली तर मी वेडा ठरेन; खरी ठरली तर ... या पोस्टची आठवण नक्की येईल. देवेंद्र फडणवीस यांचे नेतृत्व अस...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे
... आणि बुद्ध ढसा ढसा रडला
"जीबीएस'च्या विळख्यात 12 महिने
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा : स्वामी विवेकानंद
नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे
शिवधर्म समजून घेऊ या...
महाराष्ट्रातील दलित राजकारण आणि शरद पवार
स्वामी रामदेव, काळा पैसा आणि सोनिया गांधी
भाऊ तोरसेकर यांचे लेख
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
नरेंद्र मोदींच्या भितीने मध्यावधी निवडणूका
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
चाणक्य नीती : तुम्हीही बनू शकता महान...
प्रत्येक माणसाला वाटतं की तो गल्लीत, समाजात आणि देशात प्रसिद्ध व्हावा. प्रत्येक ठिकाणी मान सन्मान मिळावा. सर्वजण आदराने पाहावे. एखाद्या...
चाणक्य नीती : या ५ गोष्टी कुणालाही सांगू नका; यातच आहे शहाणपण
धर्म डेस्क जीवनात अनेक गोष्टींमुळे आपण अडचणीत सापडत असतो. या गोष्टींवर आपले नियंत्रण नसते. परंतु अनेकदा चुकून आपण अशा गोष्टी करतो की ज्या...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
... हे आहे सोनिया गांधी यांचे खरे रूप
त्यागाची मूर्ती, गांधी घराण्याची सून सोनिया गांधी यांचे खरे रूप समजून घ्यायचे आहे  मला माहित आहे की सोनिया गांधींचे खरे रूप जनतेसमोर आणण...
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हणतात, आज...
सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
साभार - तरुण भारत तारीख: 2/16/2013 11:36:44 AM मित्रांनो, आपल्या रोजच्या जीवनात व्यायामाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शाळेत देखील ...
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
वेगळी दृष्टी देणारे मुकुलजींचे लेख
हताश स्वार्थों का असफल बंद
राष्ट्रीय विचारांचे वृत्त संकेतस्थळ
दृष्टिपल्याडचा भारत ( हिंदी / इंग्रजी )
सुब्रमण्यम स्वामी यांचा ब्लॉग
तक्षशिला से मगध तक...
मा. गो. वैद्य यांचे लेख


कथा अकलेच्या कायद्याची | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
विविध पलू हा विषय मराठीत लिखाण न झाल्यामुळे सर्वसामान्यांसाठी अनोळखी आणि म्हणून क्लिष्ट.
श्श्शूऽऽऽ.. कुठं बोलायचं नाही
दोन-तीन प्रकारच्या बौद्धिक संपदांचा निदान ओझरता उल्लेख तरी शेवटी व्हायला हवा..
तू गिर, मैं संभालूंगा..
नातं सुदृढ राहायला हवं असेल तर एकाच्या अवगुणांना दुसऱ्याने आपल्या गुणाने तोलून धरलं पाहिजे
माझ्या मागच्या पत्रात मी तुला सांगितले होते बघ की, तुझा ‘बटवा’ तुझ्या देशाने आता सुरक्षित केला आहे.
यातूनच सुरू झाला आपलं पारंपरिक ज्ञान जतन करण्याचा भगीरथ प्रयत्न
भारतावर दबाव आणण्याचे निरनिराळे मार्ग अमेरिका अवलंबते आहे.
भारताची अवस्था त्या नवरा-बायकोसारखी आहे.. ज्यांचे एकमेकांशी जमत नाही; पण एकमेकांवाचून ज्यांना करमतही नाही.
बुजगावण्याला जेव्हा जाग येते..
उन्हापावसात झिजत वर्षांनुवर्षे शेतात उभे असलेले एक निरुपद्रवी बुजगावणे.
या औषधाने ल्युकेमिया रुग्णांच्या आयुष्यात क्रांती घडवली.
तरुण आहे ‘हक्क’ अजुनी..
बलाढ्य बहुराष्ट्रीय औषध कंपन्यांना अलीकडे नवी औषधे सापडेनाशी झाली
भारताने १९७० मध्ये नवा पेटंट कायदा अवलंबला.
औषधांवरील सक्तीचा परवाना ही १९७० मधल्या भारतीय पेटंट कायद्यातील आणखी एक अतिशय महत्त्वाची तरतूद.
एवढाच गुंतागुंतीचा असतो एखाद्या नव्या औषधाचा जन्मही.
औषधं आयात करावी लागत आणि ती पेटंटेड असल्याने प्रचंड महाग असत.
लहानपणी ऐकलेल्या गोष्टींमधल्या राजकन्या, राक्षस, चेटकिणी वगैरे फक्त कल्पनेत असतात,
संगणकीय सॉफ्टवेअर्स हा आजच्या जगण्याचा एक परवलीचा शब्द.. त्यावर प्रचंड आर्थिक उलाढाल होत असते. पण या सॉफ्टवेअर्सना पेटंट द्यायची की नाही हा वर्षानुवर्षांपासून गोंधळाचा विषय आहे. सॉफ्टवेअर्स ना गणिती
चक्रवर्ती खटल्यानंतर अमेरिकेत सजीवांवर पेटंट्स देण्याचे पर्व सुरू झाले; त्यात रीकॉम्बिनंट तंत्रज्ञानाने बनविलेल्या अनेक डीएनएवरील पेटंट्सचाही समावेश होता.
‘सजीव प्राणी निसर्गनिर्मित आहेत.. त्यांच्यावर ‘पेटंट’ कोण मागेल नि मिळवेल’ असे वाटत असेल तर गेल्या ४१ वर्षांतील घडामोडी जरा लक्षपूर्वक पाहा.
ही शर्यत रे अपुली..
‘नावीन्य’ हा निकष संशोधनाने एकदा पार केला, की मग उरतात असाहजिकता आणि औद्योगिक उपयुक्तता हे आणखी दोन निकष.
क्या नया है वह
पेटंट मिळण्यासाठी संशोधन नवीन, असाहजिक आणि औद्योगिक उपयुक्तता असलेले असावे या तीन अटी आहेत
कथा अकलेच्या कायद्याची असून अडचण नसून खोळंबा..
पेटंट्सच्या अर्थकारणाबद्दल बोलायला लागलं, की हमखास हत्ती आणि तीन आंधळ्यांची गोष्ट आठवते. पेटंट्स एकाच वेळी अत्यावश्यक वाटतात
पहिले पेटंट कुणी दिले कुणाला इटलीमध्ये मध्ययुगात सुरू झालेली ही पद्धत आधी युरोपात आणि मग समुद्रापार केव्हा गेली हा इतिहासदेखील रोचक आहेच.. तो पेटंटबद्दल अधिक चर्चा करण्याआधी पाहायलाच हवा
मुझको भी तू ‘लिफ्ट’ करा दे..
उचलेगिरी ही भारतीय सिनेमात नवीन नाही. मात्र चोरी झाली तर ती नक्की कुणाची त्याचा कॉपीराइट कुणाकडे आणि संबंधित अधिकार कुणाकडे असे अनेक अतिशय गुंतागुंतीचे प्रश्न उद्भवतात.
माया अँजलू या अमेरिकन लेखिकेच्या स्मृत्यर्थ काढलेल्या टपाल तिकिटावर दुसऱ्याच अमेरिकी लेखिकेच्या ओळी वापरल्या जातात आणि तीही गप्प राहाते.
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी
माझ्यासाठी गुजराती संस्कृती शिकणं थोडं कठीण होतं- कंगना रणौत


म्यु.फंडाचे प्रकार | जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार

जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार
म्युचुअल फंडाची माहिती मराठी भाषेत देणारे पहिलेच संकेतस्थळ
आमचे मार्फत गुंतवणुक का करावी
तुमची गुंतवणूक वर्ग करा
मोबाईल अॅप डाउनलोड करा
बॅंक एफङी v/s ङेट फंङ
३ इन १ (सेव्हिंग, ट्रेडिंग व डीमॅट) खाते उघडा
लार्ज व मिड कँप योजना
विशिष्ठ हेतू योजना कामगिरी
कर बचती बाबत लेख
म्युचुअल फंड म्हणजे काय
म्युच्युअल फंडामध्ये प्रामुख्याने दोन प्रकारच्या योजनेत गुंतवणूक करता येते:
१) समभाग आधारीत योजना: या प्रकारच्या योजनेत शेअर बाजाराची जोखीम अंतर्भुत असते व म्हणूनच अशा योजनेत शक्यतो एसआयपी (सिस्टिमँटीक इन्व्हेस्टमेंट प्लान) व्दारे नियमीत दिर्घकाळासाठी गुंतवणूक करावी. दिर्घकाळ म्हणजे किमान ५ वर्षे ते २० वर्षे नियमीत गुंतवणूक केली असता रुपी कॉस्ट अँव्हरेजींग व चक्रवाढीचा फायदा मिळतो व आकर्षक उत्पन्न प्राप्त होते. या प्रकारात
लार्ज कँप (मोठ्या कंपन्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते),
मिड कँप (मध्यम आकाराच्या कंपन्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते),
स्मॉल कँप (लहान कंपन्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते),
लार्ज व मिड कँप ( मोठ्या व मध्यम आकाराच्या कंपन्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते),
मिड व स्मॉल कँप (मध्यम व लहान आकाराच्या कंपन्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते),
मल्टी कँप (मोठ्या,मध्यम व लहान आकाराच्या कंपन्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते),
बँलन्सड (कंपन्याच्या शेअर्समध्ये व कर्जरोख्यात गुंतवणूक करुन समतोल राखला जातो),
सेक्टोरल(एकाच क्षेत्रातील कंपन्यांचे शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली जाते) आदी विविध प्रकारच्या व कमी जास्त जोखमीच्या योजना असतात. आपल्या जोखीम स्विकारण्याच्या व गुंतवणूक कालावधीनुसार योजना निवडावी. (म्युच्युअल फंड व गुंतवणूक या विभागात याची सविस्तर माहिती दिलेली आहे). या प्रकारातील चांगल्या योजना निवडीसाठी,चांगल्या योजना या विभागाला भेट द्या.
२) डेब्ट फंड योजना (कर्जरोखे आधारीत): या प्रकारच्या योजनेत विविध योजना असतात. या प्रकारच्या योजनेत शेअर बाजाराची जोखीम नसल्यामुळे यातील काही योजनेत अत्यल्प काळासाठी गुंतवणूक करता येते. सर्वसाधारणपणे अशा योजनेतून मिळणारा परतावा हा तेवढ्याच कालावधीच्या बँक ठेवींपेंक्षा जास्त मिळण्याचीच शक्यता असते. या प्रकारात
लिक्वीड योजना (अल्प मुदतीच्या कर्जरोख्यात व मनी मार्केट सिक्युरिटीज ज्यांची मुदत ९१ दिवसांपेक्षा कमी आहे व ज्यावर ठरावीक दराने उत्पन्न मिळते अशा साधनात गुंतवणूक केली जाते),
इंकम योजना (सरकारी व कंपन्यांच्या कर्जरोख्यात गुंतवणूक केली जाते –व्याज दर बदलाचा प्रभाव पडतो),
मन्थली इंकम प्लान (७५ ते ८०% रक्कम दिर्घ मुदतीच्या सरकारी व कंपन्यांच्या कर्जरोख्यात व उर्वरीत २० ते २५% रक्कम शेअर बाजारात गुंतवले जातात व नियमीत दरमहा/त्रैमासिक डिव्हिडंड दिला जातो),
फिक्सड मँच्युरीटी प्लान अर्थात निश्चीत तारखेला पुर्ण होणारी योजना (जेवढ्या दिवसाची योजना असेल तेवढ्या दिवसाच्याच सरकारी व कंपन्यांच्या कर्जरोख्यात गुंतवणूक केली जाते – या योजनेत जवळपास जोखीम नसते), इ. अनेक प्रकारच्या योजना गुंतवणूकदाराच्या गरजेप्रमाणे असतात.
म्युच्युअल फंडचे विविध प्रकार
म्युच्युअल फंडाच्या वेगवेळ्या स्कीम्स मध्ये आपण गुंतवणूक करू शकता. एकदाका आपणाला स्कीम्सचे प्रकार समजले की आपल्या गुंतवणुकीचे उद्दिष्टांनुसार, तुमच्या आवश्यकता, आर्थिक स्थिती, जोखीम घेण्याची क्षमता आणि अपेक्षित परतावा यानुसार स्कीमांची निवड करणे सोपं जातं. संरचना आधारित स्कीम तीन प्रकारच्या असतात.
ओपन-एंडेड योजनेला मुदत पूर्तता कालावधी नसतो. यामध्ये त्यादिवसाच्या NAV (गुंतवणुकीसाठी एका युनिटचे मूल्य) चे आधारे केव्हाही खरेदी व विक्री करता येते आणि म्हणूनच ही सर्वोत्तम म्हणावयास हरकत नाही.
मुदत बंद योजना या सर्वसाधारणपणे ३ वर्षे मुदतीच्या असतात. मात्र काही योजनांचा कालावधी ३ वर्षांपेक्षा अधिक मुदतीच्याही असू शकतो. या योजना त्यांचे आरंभाच्या दरम्यानेच गुंतवणुकीसाठी खुल्या असतात त्यांमध्ये मुदतपुर्तीपूर्वी परत गुंतवणूक करता येत नाही बहुतांशी योजना या मुदतपूर्तीनंतर ओपन-एंडेड स्कीम मध्ये परावर्तित होतात. यातील काही योजना स्टॉक एक्सचेंजवर नोंदविल्या जातात आणि योजना ज्या स्टॉक एक्सचेंजवर नोंदली असेल तेथेच त्यांची खरेदी-विक्री कंपन्यांचे शेअर्सप्रमाणे करता येते.
याप्रकारची योजना ही ओपन-एंडेड व क्लोज-एंडेड योजनांचे मिश्रण असते. या योजना ठराविक कालावधीत विक्री आणि पुनर्खरेदीसाठी खुल्या असतात.
उद्दिष्ट आधारीत योजना सहा प्रकारच्या असतात
ग्रोथ योजना हि मध्यम ते दीर्घ मुदतीसाठी भांडवली वाढ देऊन आशादायक परतावा मिळण्यासाठी केली जाते. यातील मोठा हिस्सा शेअर बाजारात गुंतविला जातो. त्यामुळे त्यांचे किंमतींत छोट्या कालावधीत जरी घट झाली तरी दीर्घ कालावधीत या योजना चांगलाच परतावा देतात. तरुण व्यक्ती ज्या जास्त जोखीम स्वीकारू शकतात त्यांचेसाठी हा योग्य पर्याय आहे.
या योजनांमध्ये बॉंडस् व कॉर्पोरेट डिबेंचर्ससारख्या निश्चित उत्पन्न देणा-या सिक्युरिटीज मध्ये गुंतवणूक केली जाते. यातीला परतावे हे स्थिर आणि कमी जोखिमेचे असतात. जर तुम्ही निवृत्त व्यक्ती असाल किंवा तुम्हाला भांडवली स्थैर्य हवे असेल अथवा जर तुम्हाला नियमित व स्थिर परतावे हवे असतील इन्कम योजना स्वीकारा.
नावाप्रमाणेच या योजनेखाली काही सुनिश्चित प्रमाणात शेअरमार्केटमधे व निश्चित इन्कम सिक्युरिटीजमधे गुंतवणूक केली जाते. हि योजना म्हणजे ग्रोथ व इन्कम स्कीमांचा सुवर्णमध्य आहे. निव्वळ इक्विटी योजनांचे तुलनेत यात कमी जोखीम असते.
तुम्हाला जर फारच थोड्या कालावधीसाठी गुंतवणूक करावयाची असेल हि योजना चांगली आहे हिच्यामध्ये अगदी २ दिवसासाठीसुद्धा गुंतवणूक केली जाते. या योजनेत मनी मार्केट ट्रेझरी बिल्स, सर्टिफिकेट आफ डिपॉझिट, कमर्शिअल पेपर आणि सरकारी रोख्यात अशा सुरक्षित पण कमी कालावधीसाठी गुंतवणूक केली जाते. बॅंकेतील बचत व चालू खाते ज्यावर फारच कमी व्याज मिळते अथवा अजिबात व्याज मिळत नाही त्यापेक्षा या योजनेत गुंतवणूक केली असता साधारणपणे ६ ते ७ टक्के वार्षिक दराने या योजनेत परतावा मिळतो.
हे फंड खासकरुन शून्य क्रेडिट जोखीम असणा-या सरकारी रोख्यात गुंतवणूक करतात. तुम्हाला पूर्णपणे सुरक्षित गुंतवणूक करावयाची असेल या योजनेत करा.
या योजनेअंतर्गत केलेली गुंतवणूक इन्कम टॅक्स कायद्याच्या कलम ८०-सी खाली रुपये १००००० (रुपये एक लाख मात्र) पर्यंत एकूण उत्पन्नातून वजावटीला प्राप्त असते. यात केलेली गुंतवणूक जर इन्कम टॅक्स वजावटीसाठी केली असेल तर ३ वर्ष काढता येत नाही. कर बचतीसाठी हा उत्तम पर्याय आहे. युलीपमधे कर बचतीसाठी गुंतवणूक करण्या ऐवजी हा पर्याय वापरणे शहाणपणाचे असते.
या योजना विशिष्ट इंडेक्समधील समान क्षमतेच्या सिक्युरिटीजमध्ये गुंतवणूक करतात. त्या विशिष्ट इंडेक्सचा पोर्टफोलिओ अशा योजनेत परावर्तित होतो.
विशिष्ट उद्दोग किंवा क्षेत्रात गुंतवणूक केली जाते. उदा. बॅंकींग क्षेत्र अथवा आयटी क्षेत्र इ. या फंडातील परतावे हे त्या क्षेत्रातील उद्दोगातील कामगिरीवर अवलंबून असतात त्यामुळे या फंडात जास्त जोखीम असते व गुंतवणूकदाराला नियमित लक्ष ठेवावे लागते शेअर बाजारात जाणकारी असणा-यानीच अशा योजनेत गुंतवणूक करणे लाभदायक होऊ शकते.
सर्वसामान्य गुंतवणूकदाराने हे फंड टाळणेच इष्ट. सर्वसामान्य गुंतवणूकदाराने डायव्हर्सिफाइड ओपन-एंडेड स्कीम मध्येच शक्यतो गुंतवणूक करावी हेच उत्तम.
‹ म्युचुअल फंड म्हणजे काय Up कर बचतीसाठी ›
म्युचुअल फंड म्हणजे काय
शेअर बाजार कि म्यु.फंड
व्यक्त करा तुमच्या आई आणि बाबांवरील प्रेम
आयसीआयसी चा थ्री इन वन अकौंटची माहिती वाचा
माझ्या सोबत भेटीची वेळ ठरवा
चिपळूण, रत्नागिरी व पुणे येथे मला प्रत्यक्ष भेटण्यासाठी फोन करा
२७५, मनीषा, ICICI Bank जवळ, कावीळतळी, चिपळूण - ४१५६०५
टेली. ०२३५५ - २५१०८९ मो. ९४२२४३०३०२
पुणे येथे भेट ठरवण्यासाठी
रत्नागिरी भेट दर महिन्याच्या चौथा शनिवार आणि रविवार
रत्नागिरी येथे माझ्या पुढील भेटीची तारीख: 28th April, 2018
ठिकाण: हॉटेल विहर डिलक्स, माळनाका, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी १० ते सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत
श्री. हृदयेश रमेश पाटील, जळगाव
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुक हि बाजारातील जोखमीचे अधीन असुन मागील कामगीरी भविष्यात तशीच राहिल अथवा रहाणार नाही. गुंतवणुक करण्यापुर्वी ऑफर डाक्युमेंट वाचुन व समजुन घ्यावे.
आपण मला दर महिन्याच्या पहिल्या शनिवारी पूणे येथे भेटू शकता. भेट ठरविण्यासाठी किमान 2 दिवस अगोदर फोन करणे आवश्यक.
आपण मला रत्नागिरीत दर महिन्याच्या चौथ्या शनिवार आणि रविवार भेटू शकता.


उद्योग Archives - तरुण भारत | तरुण भारत

आरबीआयच्या धोरणाने अखेरच्या क्षणी तेजी परत
बीएसईचा सेन्सेक्स 11, एनएसईचा निफ्टी 1 अंकाने घसरला वृत्तसंस्था/ मुंबई सप्ताहाच्या शेवटच्या सत्रात बाजारात काही प्रमाणात दबाव दिसून आला. सुरुवातीला बाजारात घसरण झाली होती, मात्र सत्राअखेरीस आरबीआयकडून जूनमधील द्वैमासिक पतधोरण समितीच्या बैठकीत व्याजदरात कपात करण्याचे संकेत देण्यात आल्याने तेजी परत आली. मात्र किंचित घसरण होत बाजार बंद झाला. आयटी क्षेत्रातील कंपन्यांच्या समभागात चांगली तेजी आली होती. देशातील सर्वात मोठी ...Full Article
स्वतंत्र मानांकन संस्थेसाठी भारताकडून बोलणी
नवीन विकास बँकेचा होणार विस्तार वृत्तसंस्था/ वॉशिंग्टन भारताने पाच सदस्य देश असणाऱया ब्रिक्स संघटनेने स्वतंत्र मानांकन संस्था स्थापन करावी यासाठी पुढाकार घेतला आहे. ब्रिक्समधील पाच देशांच्या अर्थ मंत्र्यांची आणि ...Full Article
टीसीएसचे बाजारमूल्य 6.5 लाख कोटी रुपयांवर
वृत्तसंस्था/ मुंबई टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेसकडून मार्च तिमाहीतील निकाल जाहीर करण्यात आल्यानंतर शुक्रवारी समभागात 7 टक्क्यांपर्यंत तेजी दिसून आली. गुंतवणूकदारांच्या संपत्तीत 40 हजार कोटी रुपयांनी वाढ होत बीएसईच्या आकडेवारीनुसार कंपनीचे ...Full Article
व्होल्वोकडून आणखी दोन मॉडेलचे देशात उत्पादन
वृत्तसंस्था/ चेन्नई व्होल्वो या स्वीडिश कार कंपनीने एक्ससी 60 आणि व्ही 90 क्रॉस कन्ट्री या दोन मॉडेलचे देशात उत्पादन घेण्याचा निर्णय घेतला. देशातल आपला प्रिमियम कार क्षेत्रातील हिस्सा मजबूत ...Full Article
देशातील 19 कोटी लोक बँक खात्याविना
वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली मोदी सरकारची जन धन योजना यशस्वी झाली, तरी अद्याप देशातील 19 कोटी नागरिकांजवळ अजूनही कोणतेही बँक खाते नाही. चीननंतर ही सर्वात मोठी लोकसंख्या आहे, असे जागतिक ...Full Article
व्हर्लपूलच्या वाय-फाययुक्त इन्व्हर्टर एसीचे सादरीकरण
मुंबई : तुम्ही ऑफिसमधून किंवा बाहेरून घरी येण्यापूर्वीच तुमची बेडरूम थंडगार करायची आहे. पण दिवसभर घरातला एसी नाही चालू ठेवायचाय का तुमच्या समस्येला व्हर्लपूल ऑफ इंडिया लि. ने छान ...Full Article
सोलर स्पिनिंग मिल 2.5 लाखात चालू करता येणार
नवी दिल्ली: c 2.5 लाख रुपयाची गुंतवणूक करुन आपला स्वतंत्र व्यवसाय चालू करु शकतो. सोलर स्पिनिंग मिल या छोटय़ा व्यवसायाची सुरुवात आपण करु शकतो. यामध्ये सुत धागा तयार करुन ...Full Article
पेनियरबाय मोबाईल ऍपमुळे किराणा दुकान होणार डिजिटल
वृत्तसंस्था /मुंबई : नियरबाय टेक्नॉलॉजीज या फिनटेक कंपनीने ‘हर दुकान डिजिटल प्रधान’ या आगळय़ावेगळय़ा मोहिमेचे सादरीकरण केले असून प्रत्येक छोटय़ा व मध्यम रिटेल विपेत्याला डिजिटल व्यासपीठावर आपला व्यापार विस्तारण्याची ...Full Article
अक्षय तृतीयेला सोने खरेदीत 10 टक्क्य़ांची वाढ
मुंबई : वृत्तसंस्था : अक्षय तृतीयेच्या मुहुर्तावर 18 एप्रिल रोजी सोन्याच्या खरेदीत 10 टक्क्य़ांची वाढ झाली.तर बॅन्डेड सोन्याची विक्री करणाऱया कंपन्याच्या सोने खरेदीत 25 टक्क्यांची वाढ झाल्याचे निरिक्षणातून मांडण्यात ...Full Article
बीएमडब्ल्यु न्यू एक्स 3 लाँच
नवी दिल्ली :वृत्तसंस्था : जर्मनची लग्झरी कारची कंपनी बीएमडब्ल्यु ने भारतातील बीएमडब्ल्यु इंडिया यांनी बीएमडब्ल्य़ु 3 रे जनरेशन भारतात लाँच केले आहे. कंपनीने त्यांची किमंत 50 लाख रुपयापासून 56.70 ...Full Article
बेस्टकडे माजी कर्मचाऱयांचे निवृत्तीवेतन थकीत
सर्वसामान्यांचा लाल डबा महागणार
कल्याण ग्रोथ सेंटरला तत्वत: मंजुरी
अजूनही वेळ गेलेली नाही, एकत्र या
एकीचा मुद्दा डावलून प्रकाश मरगाळेंच्या उमेदवारीची घोषणा
कणबर्गीतील कार्यकर्त्यांनी घेतली किरण ठाकुर यांची भेट
शाह झाले, आता पवार काय बोलणार
हापूसचा दर सामान्यांच्या आवाक्याबाहेर
दिग्गजांकडून शक्तीप्रदर्शनाने उमेदवारी दाखल
कपिलेश्वर उड्डाणपुलाचा रस्ता बनतोय सापळा
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


Kanika | Marathi Dhamaal

दिग्दर्शक : पुष्कर मनोहर
निर्माता : संदीप मनोहर
निर्मितीसंस्था : सेव्हन वंडर्स मोशन पिक्चर्स
कलाकार : शरद पोंक्षे, अभिनेत्री स्मिता शेवाळे, चैत्राली गुप्ते, कमलाकर सातपुते, आनंदा कारेकर, फाल्गुनी रजनी
संगीत दिग्दर्शक : अमेय नारे
छायाचित्रण : चंद्रशेखर नगरकर
पब्लिक रिलेशन : दर्शन मुसळे
कथानक : स्वत: व्यावसायिक असलेल्या पुष्कर यांना चित्रपट माध्यमाविषयी विशेष प्रेम होते. त्या प्रेमातूनच त्यांनी ‘कनिका’ हा चित्रपट साकारला आहे. आताच्या काळाशी सुसंगत असलेली कथा या चित्रपटातून त्यांनी मांडली आहे. ही हॉरर सूडकथा आहे. आतापर्यंतच्या मराठी चित्रपटात हा नक्कीच वेगळा प्रकार ठरणार आहे
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .


योजनांची कामगिरी | जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार

जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार
म्युचुअल फंडाची माहिती मराठी भाषेत देणारे पहिलेच संकेतस्थळ
आमचे मार्फत गुंतवणुक का करावी
तुमची गुंतवणूक वर्ग करा
मोबाईल अॅप डाउनलोड करा
बॅंक एफङी v/s ङेट फंङ
३ इन १ (सेव्हिंग, ट्रेडिंग व डीमॅट) खाते उघडा
लार्ज व मिड कँप योजना
विशिष्ठ हेतू योजना कामगिरी
कर बचती बाबत लेख
आयसीआयसी चा थ्री इन वन अकौंटची माहिती वाचा
माझ्या सोबत भेटीची वेळ ठरवा
चिपळूण, रत्नागिरी व पुणे येथे मला प्रत्यक्ष भेटण्यासाठी फोन करा
२७५, मनीषा, ICICI Bank जवळ, कावीळतळी, चिपळूण - ४१५६०५
टेली. ०२३५५ - २५१०८९ मो. ९४२२४३०३०२
पुणे येथे भेट ठरवण्यासाठी
रत्नागिरी भेट दर महिन्याच्या चौथा शनिवार आणि रविवार
रत्नागिरी येथे माझ्या पुढील भेटीची तारीख: 28th April, 2018
ठिकाण: हॉटेल विहर डिलक्स, माळनाका, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी १० ते सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत
श्री. हृदयेश रमेश पाटील, जळगाव
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुक हि बाजारातील जोखमीचे अधीन असुन मागील कामगीरी भविष्यात तशीच राहिल अथवा रहाणार नाही. गुंतवणुक करण्यापुर्वी ऑफर डाक्युमेंट वाचुन व समजुन घ्यावे.
आपण मला दर महिन्याच्या पहिल्या शनिवारी पूणे येथे भेटू शकता. भेट ठरविण्यासाठी किमान 2 दिवस अगोदर फोन करणे आवश्यक.
आपण मला रत्नागिरीत दर महिन्याच्या चौथ्या शनिवार आणि रविवार भेटू शकता.


2017 top 5 photos which viral on the social media for long time | २०१७ मध्ये ‘हे’ फोटो झालेले सर्वाधिक व्हायरल | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
२०१७ मध्ये ‘हे’ फोटो झालेले सर्वाधिक व्हायरल
२०१७ मध्ये ‘हे’ फोटो झालेले सर्वाधिक व्हायरल
तुमच्या नजरेतीन सुटले असतील तर नक्की पाहा
१५ ऑगस्ट रोजी आसाममध्ये पूरस्थिती निर्माण झाली होती. या परिस्थितीतही आसाममधील शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांनी शाळेत दाखल होत झेंडावंदनाचा कार्यक्रम साजरा केला. हा फोटो सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाला. मात्र या फोटोमागचे सत्य काही काळाने समोर आले होते.
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी
माझ्यासाठी गुजराती संस्कृती शिकणं थोडं कठीण होतं- कंगना रणौत


माहिती | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
भारतीय गणितज्ञांच्या कर्तृत्वाचा रोचक परिचय
इंग्लंडमध्ये ग्रीनिच गावात शूटर्स हिल नावाची ८०० फूट उंचीची एक टेकडी आहे.
'नासक' नावाचा हिरा आणि दुसर्‍या बाजीरावाची संपत्ति
(Spin doctor या इंग्रजी शब्दातील नेमका आशय ध्वनित करणारा मराठीत समानार्थी शब्द न सापडल्यामुळे संपूर्ण लेखात इंग्रजी शब्दच वापरला आहे.)
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग ७
ग्राफाइट मॉडरेटेड आणि गॅस कूल्ड रिअॅक्टर्स
पानशेतच्या प्रलयाची ५० वर्षे
खासगी वितरणासाठी असलेली एक पुस्तिका अलिकडेच माझ्या वाचनात आली. त्यातील उतारे वाचताना आपण कुठल्या 'अंधार''युगात वावरत आहोत असे वाटू लागले.
पुस्तक परिचय - 'आज भी खरे है तालाब'
आजवर झालेल्या वेगवेगळ्या चर्चांमधून आणि सामान्य निरीक्षणातून पूर्वीची अनेक भारतीय गावे आणि शहरे तलावांनी बहरलेली (+ भरलेली) होती असे दिसते. उदा. कोल्हापूर, ठाणे, सोलापूर, हैदराबाद, दिल्ली इ.इ.


story of The Extraordinary Secret Life of doctor | ‘ती’ मधला ‘तो’ | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
तिच्या नजरेतून तो »
प्रेम.. लग्न.. संसार, या कुठल्याच गोष्टी आपल्यासाठी नाहीतच, अशी तिची ठाम समजूत होती.
हे ‘तो’चं अवसान तिच्यात कधी शिरलं सर्जरीच्या कोर्सला अ‍ॅडमिशन घेतल्यावर बॉसनं बजावलं होतं, ‘‘तू आजपासून मुलगी नाहीस, ‘सर्जन’ आहेस.’’ कदाचित तेव्हापासूनच सर्जरीच्या कोर्सला अ‍ॅडमिशन घेतल्यावर बॉसनं बजावलं होतं, ‘‘तू आजपासून मुलगी नाहीस, ‘सर्जन’ आहेस.’’ कदाचित तेव्हापासूनच त्यांनी तपासणी करू द्यावी म्हणून किती वयस्कर पुरुषांना तिला पटवून द्यावं लागलं की, मी ‘ती’ नव्हेच. मी डॉक्टर आहे फक्त.
माणसांचे निरीक्षण करावे. त्यांच्या वरवर सर्वसामान्य वाटणाऱ्या शरीरातील आणि आयुष्यातील विलक्षण गोष्टी धुंडाळाव्या. त्यांच्या आनुवंशिक प्रेरणा, आयुष्यातील संघर्ष आणि त्यातून आकाराला येणारी प्रकृती अभ्यासावी, अशी काही भाबडी उद्दिष्टं मनात ठेवून तिनं डॉक्टर होण्याचा निर्णय घेतला होता.
वयाच्या सतराव्या वर्षी तिने आंतरबाह्य़ पाहिलेला पहिला पुरुष होता देवदास. अर्थात ‘देवदास’ हे तिनं त्याला दिलेलं नाव होतं. कोणीही वारसदार न सापडल्यामुळे मेडिकल कॉलेजच्या शवागारात भरती झालेला असा तो देवदास. देवदासच्या त्वचेतून खोल शिरत त्याच्या शारीरिक संरचनेचा अभ्यास करताना, पुरुषाच्या शरीराविषयीचं तिचं कुतूहल नाहीसं झालं; पण देवदासचा मेंदू हातात घेतल्यावर ती अस्वस्थ होत असे. देवदासच्या आठवणी, भावना, वासना, पुरुषार्थ किंवा स्वप्नं या साऱ्याची हार्ड-डिस्क हातात असूनही त्याच्याबद्दल आपण अनभिज्ञच आहोत, या विचारानं थेट कॉलेजच्या शेवटपर्यंत तिचा पिच्छा पुरवला.
देशातल्या सर्वात गरीब मुख्यमंत्र्यांचा विचार बदलला, नवीन घर आणि SUV कारची केली मागणी
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
कुख्यात डॉन अबू सालेमला लागले लग्नाचे डोहाळे, मागितली ४५ दिवसांची सुट्टी
आजचे राशीभविष्य, शनिवार, २१ एप्रिल २०१८
आता अण्वस्त्र परीक्षण नाही, किम जोंग यांची घोषणा; ट्रम्प म्हटले ही जगासाठी गुड न्यूज
टीसीएसची ऐतिहासिक ‘१०० अब्जावधी’ झेप
जिवंत माणसांचं विश्लेषण करण्यात जास्त मजा होती. एकदा एक मिस्कील प्राध्यापक वर्गात ‘सेक्स’ ही संकल्पना समजावताना म्हणाले होते, ‘‘मॅमल्स हॅव ओन्ली वन सेक्स. दे आर आयदर फिमेल्स ऑर करप्टेड फिमेल. सस्तन प्राण्यांमध्ये, ‘नर’ ही मादीची संप्रेरकांमुळे भ्रष्ट झालेली आवृत्ती आहे’’ सगळे खूप हसले होते. सगळ्या ‘मुली’ खूप हसल्या होत्या. शेजारी बसलेल्या मित्राने लगेच कमेंट मारली होती, ‘‘चला, म्हणजे आपण दोघं बुद्धी भ्रष्ट झालेल्या स्त्रिया आहोत तर’’ सगळे खूप हसले होते. सगळ्या ‘मुली’ खूप हसल्या होत्या. शेजारी बसलेल्या मित्राने लगेच कमेंट मारली होती, ‘‘चला, म्हणजे आपण दोघं बुद्धी भ्रष्ट झालेल्या स्त्रिया आहोत तर’’ तिला आवडलं होतं ते.
इंटर्नशिपच्या वर्षी कॉलेजच्या पुस्तकी जगातून ती हॉस्पिटलच्या वॉर्डातल्या माणसांमध्ये आली. व्हेन्टिलेटरची सुविधा नसलेल्या नवजात शिशू विभागात तिची पोस्टिंग होती, त्या वेळी रात्र रात्र ती आणि इतर इंटर्न्‍स एखाद्या मशीनप्रमाणे त्या बाळांना कृत्रिम श्वासोच्छ्वास देत बसून राहायचे. त्या एका पोस्टिंगने ‘बाप’ काय असतो याची तिला जाणीव करून दिली. किडनी खराब झाल्यामुळे शरीरभर सूज आलेल्या मुलीचा दाह कमी व्हावा म्हणून दिवसभर फुंकर घालत राहणारा ‘तो’. आपलं मूल दगावलं हे मान्य न करता तिने प्रयत्न थांबवू नयेत म्हणून गयावया करणारा ‘तो’. काही तासांच्या बाळासाठी आपलं घरदार विकायला तयार झालेला ‘तो’. डॉक्टरांनी भावनाविवश असून चालत नाही, हा अलिखित नियम तिने मोडीत काढायचा ठरवलं. इतकंच नाही तर मुलगी असूनही ‘सर्जरी’सारखं अत्यंत पुरुषी वर्चस्व असलेलं निवडलं. स्वत:ला ‘तो’ किंवा ‘ती’ अशा परंपरागत भूमिकेत ठोकून ठोकून बसवण्यापेक्षा त्याविरुद्ध बंडखोरी करण्यात जास्त थ्रिल होतं.
कुठल्याच साचेबद्ध ‘ती’ किंवा ‘तो’बद्दल तिला आकर्षण वाटलंच नाही. तिला आवडणारा ‘तो’ कधी गुलाबी ड्रेस घालून ‘शीला की जवानी’वर डान्स करण्यासाठी आसुसलेला, झोया अख्तरच्या सिनेमातला लहान मुलगा असायचा. कधी तो मैत्रिणीच्या खांद्यावर डोकं ठेवून रडणारा मित्र असायचा. पुरुषी इगो औषधापुरताही नसलेले आणि हळवेपणा दाखवायला न घाबरणारे पुरुष तिला जाम आवडायचे. आजूबाजूला वावरणाऱ्या माणसांपेक्षा, सिनेमा आणि पुस्तकांचाच तिच्या आयुष्यावर खूप प्रभाव होता. उदाहरणार्थ, ‘बिफोर सनराइझ’ या इंग्लिश सिनेमामधल्या सेलीन (‘ती’) आणि जेसी (तो) या दोन मुख्य पात्रांप्रमाणे कुठल्याही नात्याचं लेबल न लावता एकमेकांबरोबर निवांत फिरावं, मनसोक्त बोलत राहावं आणि काही अमूर्त क्षण जगावेत ही तिची अल्टिमेट रोमँटिक फँटसी होती.
प्रेम.. लग्न.. संसार, या कुठल्याच गोष्टी आपल्यासाठी नाहीतच, अशी तिची ठाम समजूत होती. असं असूनही या सगळ्याच गोष्टी तिच्या आयुष्यात अनपेक्षितपणे आल्या. ज्याला एका फुलाची असुरक्षितता कळते, ज्याला ज्वालामुखींना शांत ठेवायला जमतं आणि दिवसातून सत्तेचाळीस वेळा सूर्यास्त पाहायला आवडतं, असा एखादाच ‘लिट्ल प्रिन्स’ असतो. असा ‘तो’ भेटल्यावर आधीची तिची सगळी गृहीतकं ती विसरून गेली. तिच्या भावनांना, व्यक्तिमत्त्वाच्या कंगोऱ्यांना आणि विक्षिप्तपणाला त्याने कवेत घेऊन टाकले. त्यानंतर तिची असुरक्षितता, स्वतंत्र बाण्याच्या कर्तबगार स्त्रियांना जसं अधूनमधून घरगुती होण्याची लहर येते, तशी फक्त ‘चैनी’पुरती उरली.
एकदा एका समारंभात तुझ्या ‘यां’ची कुठली गोष्ट तुला सगळ्यात जास्त आवडते, असं कुणी तरी विचारलं तेव्हा ‘त्याच्या स्वभावातला सेन्सॉरशिपचा अभाव’ हे ओठांवर आलेले शब्द गिळून तिने काही तरी गुळमुळीत उत्तर दिलं. इतर पुरुषांमध्ये स्त्रियांबद्दल आढळणाऱ्या, ओनरशिप आणि सेन्सॉरशिप, या भावनांचा ‘तो’मध्ये पूर्णपणे अभाव होता. ‘तो’बद्दल आपल्याला नेमकं काय आवडतं हे काही वर्षांनी तिला अरुणा ढेरेंच्या एका कवितेत सापडलं. तिला समोर ठेवूनच ते लिहिलेलं असावं इतकं ते तिला जवळचं वाटलं.
तुझ्या झिळमिळ स्वप्नांच्या मोरपिसांना
त्याने कधी देऊ पाहिले नाहीत आपले डोळे
आणि नाही गढूळ केले कधी तुझ्या देहात
हिंदकळणारे धुंदमदिर निळे तळे..
पुरुष- जो क्षमा करून नाही ऋणी करत;
पाठ फिरवून नाही उणी करत;
आपल्या काळजाचं घर करतो.
राधे, पुरुष असाही असतो
रूढार्थाने तिला तिच्या आयुष्यातल्या कुठल्याच पुरुषाशी कधीही संघर्ष करावा लागला नाही; पण तिच्या नकळत एका वेगळ्याच ‘त्याने’ तिच्या आयुष्याचा ताबा घेतला होता हे खूप उशिरा समजलं तिला. रात्री-अपरात्री हॉस्पिटलमध्ये राऊंड घेत फिरणारा, इतर ‘तो’ जागेवर नसल्यामुळे ट्रॉली ओढणारा, पेशंट उचलणारा, डार्करूममध्ये एक्स रे धुणारा आणि दारूच्या नशेत तर्र माणसाला तो सारखा हलतोय म्हणून त्याचं लक्ष विचलित करून भराभर टाके मारणारा तो दहा तास चालणाऱ्या ऑपरेशनमध्ये लघवी करायला डिस्टर्ब झालो तर ‘अनमाचो’ दिसेल म्हणून स्वत:ला रेटणारा टफ टास्कमास्टर तो
हे ‘तो’चं अवसान (बेअिरग) तिच्यात कधी शिरलं सर्जरीच्या कोर्सला अ‍ॅडमिशन घेतल्यावर बॉसने बजावलं होतं, ‘‘तू आजपासून मुलगी नाहीस, ‘सर्जन’ आहेस.’’ कदाचित तेव्हापासूनच सर्जरीच्या कोर्सला अ‍ॅडमिशन घेतल्यावर बॉसने बजावलं होतं, ‘‘तू आजपासून मुलगी नाहीस, ‘सर्जन’ आहेस.’’ कदाचित तेव्हापासूनच त्यांनी तपासणी करू द्यावी म्हणून किती वयस्कर पुरुषांना तिला पटवून द्यावं लागलं, की मी ‘ती’ नव्हेच. मी डॉक्टर आहे फक्त. किती तरी पुरुष तिच्याबद्दल आदर दाखवायला तिला ‘सर’ म्हणायचे, कारण त्यांच्या डिक्शनरीत आदरार्थी फक्त ‘तो’च होता त्यांनी तपासणी करू द्यावी म्हणून किती वयस्कर पुरुषांना तिला पटवून द्यावं लागलं, की मी ‘ती’ नव्हेच. मी डॉक्टर आहे फक्त. किती तरी पुरुष तिच्याबद्दल आदर दाखवायला तिला ‘सर’ म्हणायचे, कारण त्यांच्या डिक्शनरीत आदरार्थी फक्त ‘तो’च होता कारण सर्जन फक्त ‘तो’च असतात. ती ‘तो’ नसता तर वॉर्डात इतर सगळ्या ‘तो’च्या बरोबरीने दिवसरात्र कशी राबली असती कारण सर्जन फक्त ‘तो’च असतात. ती ‘तो’ नसता तर वॉर्डात इतर सगळ्या ‘तो’च्या बरोबरीने दिवसरात्र कशी राबली असती सर्जरी रेसिडेंटच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग असलेली अंगमेहनतीची कामे कशी केली असती
ती असलेला ‘तो’ आठवडय़ातून एकशेवीस तास काम करायचा.
मासिक पाळी आल्यावर पोटरीत स्फोट होत असतानाही, तो ‘तो’ होता म्हणून तासन्तास उभा राहायचा.
बोलताना सगळे ‘तो’च्या चेहऱ्याकडेच पाहायचे फक्त
तो ‘तो’ नसता तर
‘तो’शिवाय तिचं ते खडतर ट्रेनिंग इतक्या ‘डिग्निफाइड’ पद्धतीने पूर्ण झालं नसतं कदाचित पण ज्या समाजमान्य परंपरागत ‘तो’च्या व्याख्येचा आपण तिटकारा केला, त्याच ‘तो’च्या व्याख्येत आपण स्वत:ला केवळ व्यावसायिक प्रतिमेसाठी अडकवून घेतलं हे एका क्षणी कळल्यावर तिला खूप हताश वाटलं. या प्रतिमेतून आपली सुटका नाहीच का पण ज्या समाजमान्य परंपरागत ‘तो’च्या व्याख्येचा आपण तिटकारा केला, त्याच ‘तो’च्या व्याख्येत आपण स्वत:ला केवळ व्यावसायिक प्रतिमेसाठी अडकवून घेतलं हे एका क्षणी कळल्यावर तिला खूप हताश वाटलं. या प्रतिमेतून आपली सुटका नाहीच का ती विचार करत राहिली.
आपले कार्यक्षेत्र पुरुषी वर्चस्व असणारं असलं तरी आपल्या स्त्रीत्वाचा कोंडमारा होऊ द्यायचा नाही असं तिनं ठरवलंय. तिच्या सुदैवाने जगभरातील पुरुषप्रधान कार्यक्षेत्रे या स्थित्यंतरातून जात आहेत. स्वत:ची ओळख आणि कार्यशैली निर्माण करणाऱ्या अनेक वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील स्त्रिया लिहित्या आणि बोलत्या झाल्या आहेत. त्याचे पडसाद साऱ्याच माध्यमांतून उमटत आहेत. सिनेमा हे तिच्या काळजाला भिडणारं माध्यम. अखेर एका सिनेमामुळेच एखाद्या उत्प्रेरकाप्रमाणे तिच्या मनातल्या परस्परविरोधाला दिशा मिळते. स्टीव्हन स्पीलबर्गचा ‘द पोस्ट’ हा सिनेमा
समोरच्या पडद्यावरती बोर्डरूमचा सीन सुरू आहे. अख्ख्या रूममध्ये त्या व्यवसायातले जाणकार आणि प्रतिष्ठित असे अनेक पुरुष आणि ‘मेरिल स्ट्रीप’ नवऱ्याच्या आत्महत्येनंतर अचानक वडिलोपार्जित ‘वॉशिंग्टन पोस्ट’ची जबाबदारी तिच्यावर पडली होती, जी तिने वर्षांनुवर्षे उत्तम सांभाळूनही केवळ ती ‘ती’ असल्यामुळे तिला कुणीही गांभीर्याने घेत नाहीये. तिने कुणाचं बेअिरग घेतलंय नवऱ्याच्या आत्महत्येनंतर अचानक वडिलोपार्जित ‘वॉशिंग्टन पोस्ट’ची जबाबदारी तिच्यावर पडली होती, जी तिने वर्षांनुवर्षे उत्तम सांभाळूनही केवळ ती ‘ती’ असल्यामुळे तिला कुणीही गांभीर्याने घेत नाहीये. तिने कुणाचं बेअिरग घेतलंय तिच्या नवऱ्याचं त्याच्यासारखा होण्याचा, त्याच्या तत्त्वांना/पेपरला जपण्याचा तिचा निकराचा प्रयत्न सुरू आहेच. तिचा पेपर तिने कसा चालवावा याबद्दल रूममधले सगळे जोरदार ेंल्ल२स्र्’ंल्ल्रल्लॠ करतायत. न मागितलेले सल्ले देतायेत. ती क्षणभर बावचळते. तिची सगळी असुरक्षितता एका क्षणी तिच्या चेहऱ्यावर स्पष्टपणे दिसते. आता ती काय करेल पण पुढच्याच क्षणी या साऱ्या पुरुषी वर्तनाला प्रतिसाद म्हणून ती मधाळ हसून ‘थँक्यू फॉर युवर सजेशन्स’ म्हणून सगळ्यांची बोळवण करते आणि स्वत:च्या निर्णयावर ठाम राहते, कुठलंही दडपण न घेता पण पुढच्याच क्षणी या साऱ्या पुरुषी वर्तनाला प्रतिसाद म्हणून ती मधाळ हसून ‘थँक्यू फॉर युवर सजेशन्स’ म्हणून सगळ्यांची बोळवण करते आणि स्वत:च्या निर्णयावर ठाम राहते, कुठलंही दडपण न घेता अचानकपणे सिनेमा पाहणाऱ्या तिलाही जाणवतं की, तिला वाटते तितकी व्यावसायिक आयुष्यात ‘तो’ असण्याची गरज नाहीचए अचानकपणे सिनेमा पाहणाऱ्या तिलाही जाणवतं की, तिला वाटते तितकी व्यावसायिक आयुष्यात ‘तो’ असण्याची गरज नाहीचए स्वत:शीच अवसानघातकीपणा करण्याची तिला तल्लफ येते आणि ‘जस्ट बी युवरसेल्फ’ असं सांगून मधाळ हसण्याचा प्रयत्न करत तीसुद्धा, स्वत:मधल्या ‘तो’ला प्रथमपुरुषी अवसानातून तृतीयपुरुषी सर्वनामात ढकलून देते
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
कथा : हरवलेला महाराष्ट्र
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
देशातल्या सर्वात गरीब मुख्यमंत्र्यांचा विचार बदलला, नवीन घर आणि SUV कारची केली मागणी
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
कुख्यात डॉन अबू सालेमला लागले लग्नाचे डोहाळे, मागितली ४५ दिवसांची सुट्टी
आजचे राशीभविष्य, शनिवार, २१ एप्रिल २०१८
आता अण्वस्त्र परीक्षण नाही, किम जोंग यांची घोषणा; ट्रम्प म्हटले ही जगासाठी गुड न्यूज
टीसीएसची ऐतिहासिक ‘१०० अब्जावधी’ झेप
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी


व्यक्तानंद: भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह (भाग १) पूर्व पिठिका

भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह (भाग १) पूर्व पिठिका
"विष्णू पुराण" म्हणते की,
उत्तरं यत्समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम्
वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र संततिः
म्हणजे राजा भरताचे साम्राज्य आसेतुहिमाचल होते. पण या सम्राट भरताच्या पुढच्या पिढ्या जगात येईपर्यंत ते खंड खंड झालेले होते. महाभारत काळाततर कुठे जरासंधाच्या मगधासारखी साम्राज्यवादी राजेशाही नांदत होती, तर कुठे मथुरेसारखी छोटी छोटी गणराज्ये. म्हणजे भरताच्या वंशजांना "आम्ही चालवू हा पुढे वारसा" काही जमले नसावे. आणि मग महाभारताच्या युगांतकारी युद्धानंतर तर छोटी छोटी राज्ये किंवा गणराज्ये किंवा स्वत:च्या सीमेत तुष्ट रहाणारे नंदांचे मगध साम्राज्य, हाच या भूमीच्या लोकांचा स्थायीभाव झाला होता.
या स्थायीभावाला प्रवाही केले ते कुठल्या हिंदूने नव्हे तर एक यवन राजा अलक्स्येन्द्र किंवा अलेक्झांडरने. आणि त्यानंतर मोडक्या राज्य, गणराज्यांतून एकसंध राष्ट्र बनवण्याचा बऱ्यापैकी यशस्वी प्रयत्न केला चंद्रगुप्त - चाणक्य या जोडीने. पण जर अनुक्रमे मौर्य, चेरा - चोला - पंड्या, सातवाहन, शुंग, महामेघवाहन, गुप्त, वाकाटक, कदंब, हूण, चालुक्य, राष्ट्रकूट, पल, चोल, गुर्जर - परिहार, चालुक्य, घोरी, दिल्ली, मुघल, मराठा आणि अगदी शेवटच्या ब्रिटीश साम्राज्यांच्या वेळच्या भारतीय नकाशांवर नजर टाकली तर आपले भारत हे राष्ट्र आसेतुहिमाचल असे कधी नव्हतेच किंबहुना ते तसे होते ही पुराणातली वानगी आहेत हे लगेच लक्षात येऊ शकते. आपण ज्याला भारत देश म्हणतो आणि ज्याच्या राष्ट्रवाद हाका आपल्या कानातून घुमू शकतात किंवा ज्या तश्या घुमताहेत म्हणून काही जणांना त्रास होऊ शकतो त्या भारताचा इतिहास खरा सुरु होतो तो १९४७ पासूनच. त्या आधीचा इतिहास हा “आर्यावर्ते, रेवाखंडे, जम्बुद्वीपेच्या” भूमीचा इतिहास आहे. हिंदुस्थान नामक काल्पनिक राष्ट्राचा नाही. भारत नामक देशाचा तर अजिबातच नाही.
भारत किंवा इंडिया नामक देशाचा ( मी इथे राष्ट्र हा शब्द जाणून बुजून टाळला आहे) जन्म ही एक दीर्घकाळ चाललेली आणि अजूनही अपूर्ण असलेली सामाजिक प्रक्रिया आहे. ती माझ्या सामान्य दृष्टीला कशी दिसते, ते सांगण्यासाठी आधी माझ्या मते देश आणि राष्ट्र या शब्दांचा अर्थ काय ते सांगतो. देश म्हणजे भूभाग, ज्यात जमीन, जंगले, नद्या, पर्वतमाला, सजीव - निर्जीव असे सगळे काही आले. त्यामुळे देश ही संकल्पना आपोआप एका सलग भूभागाशी संबंधित आहे. तर राष्ट्र म्हणजे समाजमन. थोडक्यात देश म्हणजे हार्डवेअर आणि राष्ट्र म्हणजे सॉफ्टवेअर असे माझे गृहीतक आहे. रोजच्या व्यवहारातले उदाहरण घ्यायचे असल्यास देश म्हणजे आपली इमारत, तिच्या पुढची बाग, तिच्या कंपाउंड पर्यंतचा भाग. आणि राष्ट्र म्हणजे सहकारी गृहनिर्माण संस्थेची संकल्पना. मग ती संकल्पना हौसिंग सोसायटीची असू शकते किंवा अपार्टमेंट्सची. संकल्पना व्यक्तींचे हक्क आणि कर्तव्ये ठरवते आणि आपसातले वर्तन देखील.
आता हेच उदाहरण पुढे चालवायचे म्हटले तर, सहकारी गृह निर्माण प्रकल्पामागची सैद्धांतिक कल्पना आहे की, समविचारी लोक एकत्र येउन, आपली संस्था स्थापन करून, पैसे जमा करून, जमीन खरेदी करून, ती विकासकाकडून विकसित करून घेतात. म्हणजे संस्था आधी जन्माला येते आणि इमारत नंतर. सॉफ्टवेअर आधी बनते आणि मग त्या अनुषंगाने हार्डवेअर. अश्या सोसायटी मध्ये लोकांचे वर्तन एकसारखे असण्याची शक्यता जास्त असते. सामंजस्य आणि परस्पर सहकार्य इथे थोड्या जास्त प्रमाणात असू शकते. पण अश्या सोसायट्या आदर्श असल्या तरी फार क्वचितच बनतात. प्रत्यक्ष आयुष्यात, आपण बघतो की एखादा विकासक जमीन खरेदी करून, त्यावर इमारत बांधून, त्यातील घरे वेगवेगळ्या व्यक्तींना विकून, मग त्यांची एक सोसायटी तयार करून देतो आणि बाजूला होतो. म्हणजे इथे हार्डवेअर आधी तयार झाले आणि सॉफ्टवेअर नंतर. इथे सर्व सभासदांची मने चटकन जुळतीलच याची खात्री नाही. इथे को-ऑपरेशन नावालाच असते आणि लहान सहान गोष्टीवरून कुरबुरी चालू असतात. हे उदाहरण लक्षात ठेऊन आपण पुन्हा भारत देशाच्या इतिहासाकडे आणि भारतीय राष्ट्रीयत्वाच्या इतिहासाकडे वळलो तर आपल्याला एक वेगळेच चित्र दिसेल.
इथल्या कुठल्याही राजांना, सम्राटांना किंवा सुलतानांना राष्ट्र संकल्पनेत रस नव्हता. जो तो आपल्याला विष्णूचा अंश किंवा सार्वभौम म्हणवून घेण्यात रममाण होता किंवा मग खलिफाला नजराणा अर्पण करून सल्तनतीवरचा आपला हक्क स्थापित करून घेत होता. रयतेच गावगाडा जुन्या कृषीप्रधान, आणि मानवी श्रमांवर आधारीत अश्या स्वयंपूर्ण पण शोषणकारी जाती व्यवस्थेने सुरळीत चालला होता. राजे बदलल्याने समाजाच्या घटकांच्या परस्परांतील वर्तनात काही मोठे बदल होत नव्हते.
इथे ब्रिटीश आले व्यापार करायच्या मिषाने. मग आपल्या वखारींना संरक्षण म्हणून त्यांनी आपापली सुरक्षा यंत्रणा उभारण्यास परवानगी मिळवली. त्यासाठी मुलूखगिरी करणे हाच पेशा असलेली एतद्देशीयांचे भलेमोठे मनुष्यबळ त्यांना आयतेच तयार मिळाले. मग हीच सैनिकांची फौज तैनाती फौज म्हणून वापरत त्यांनी इथल्या परस्परांत भांडणाऱ्या राजे महाराजांना परस्परांपासून संरक्षण देण्यास सुरवात केली. आणि मग हळू हळू अगदी आसेतु हिमाचल नसेल पण बऱ्याच मोठ्या भूभागावर एकाच कायद्याचे राज्य आणि त्याची अंमलबजावणी करण्यात यश मिळवले. आपल्या साम्राज्याच्या फायद्यासाठी नेटीव्हांच्या या देशात रेल्वेसारख्या पायाभूत सुविधा तर टपाल, पोलिस आणि इंग्रजीचे शिक्षण अश्या अनेक सुधारणा आणल्या. हे साम्राज्य शोषणकारी होते पण त्याच वेळी नेटीव्हांना साहेबाच्या देशात जाऊन तेथील व्यवस्था शिकण्याचे स्वातंत्र्य देणारे देखील होते. भारतीय स्वातंत्र्य लढ्याची सुरवात नेटीव्ह लोकांनी विलायतेत घेतलेल्या कायद्याच्या शिक्षणात आणि त्यांना अनेक इंग्रजांनी केलेल्या मदतीत आहे असे माझे मत आहे.
म्हणजे होती राज्ये. मग आली साहेबाची कंपनी. मग आली तैनाती फौज. शक्य असेल तिथे संस्थाने आणि राज्ये जिंकली किंवा खालसा केली गेली. आणि आधीचे राजे बनले इंग्रजांचे मांडलिक किंवा मित्र. त्यांना चालू झाली तनखे आणि वार्षिक प्रीव्ही पर्सेस. मग झाला १८५७ चा फसलेला उठाव. (ज्याचा मला पटलेला हेतू होता इंग्रजांना हाकलून जुन्या राजांना पुन:प्रस्थापित करणे.) मग संपले कंपनी सरकारचे राज्य. मग भारत बनला ब्रिटीश पार्लमेंटच्या आधिपत्याखालील प्रदेश. मग इंग्रजांनी नेटीव्हांना दिलेल्या शिक्षणामुळे सुरु झाला भारतीय स्वातंत्र्यचा हुंकार. मग इंग्रजांच्या सहाय्याने उभ्या राहिलेल्या भारतीय काँग्रेस या संस्थेच्या नेतृत्वाखाली, सामान्य भारतीय कुळातून जन्मलेल्या लोकांनी चालवलेला स्वातंत्र्यलढा. मग दोन महायुद्धानंतर कर्जबाजारी झालेल्या ब्रिटनने आपल्याला दिलेले स्वातंत्र्य.
आता यात गम्मत अशी, की मी तुमच्याकडून काही घेतले तर मी ते तुम्हालाच परत केले पाहिजे. या न्यायाने जर इंग्रजांनी राज्ये आधीच्या राजांकडून घेतली असतील तर परत जाताना त्यानी ती जुन्या राजांनाच परत दिली पाहिजेत. पण तसे झाले नाही. राजांनी स्वातंत्र्य लढा केला नव्हता. तो केला होता जनतेने. त्यामुळे एकाकडून घेतलेल्या भूभागाबद्दल ब्रिटीश वाटाघाटी करत होते दुसऱ्याशी. शेवटी १५ ऑगस्ट १९४७ ला एक मोठा भूभाग ब्रिटीश साम्राज्यातून मुक्त होत एक देश म्हणून प्रस्थापित झाला. महामानव बाबासाहेबांच्या अध्यक्षतेखाली, जगातली सर्वात मोठी अशी लिखित स्वरूपातली राज्यघटना तयार झाली होती. पण तिचे मर्म लोकांना कळायचे बाकी होते. म्हणजे लेखी स्वरूपात घटनारुपी सॉफ्टवेअर तयार होऊन देखील मनात अजून राष्ट्र बनायचे बाकी होते.
खूपच सुंदर लेख. राष्ट्र अन देश यामधील फरक इतक्या सोप्या भाषेत पहिल्यांदा च वाचतोय.
>>अश्या सोसायट्या आदर्श असल्या तरी फार क्वचितच बनतात<< मला वाटत नेतृत्व तेवढ खंबीर अन विश्वसनीय असेल तर नक्कीच बनू शकेल.
छत्रपती शिवरायांनी केलेली स्वराज्य निर्मिती किंवा श्रीमंत शाहू महाराज यांनी चालवलेलं सरकार आपण याकडे राष्ट्र निर्मिती च्या नजरेतून पाहिलं अन त्या अनुषगांने त्याची चिकित्सा केली तर राष्ट्र निर्मिती नक्कीच होऊ शकेन.
आता कुठे मी तुमची लेखमाला वाचायला सुरुवात केली आहे. त्यामुळे प्रतिक्रिया देताना चुकून काही कमी जास्त बोलल गेल असेल तर क्षमा असावी.
आनंद, मोरे, आनंद मोरे
Labels / लेखन प्रकार
अर्थविचार गद्य चित्रपट निर्गुणी भजने पद्य मुक्तचिंतन रसग्रहण विनोद समाजवाद आणि भारत समाजविचार
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ६)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ५)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ४)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ३)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग २)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग १)
समाजवाद आणि भारत (भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
समाजवाद आणि भारत (भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजां...
मी उत्सवला जातो - (भाग १)
मी उत्सवला जातो - (भाग 2)
मी उत्सवला जातो - (भाग 3)
मी उत्सवला जातो - (भाग ४)
सगोत्र विवाह आणि प्रवीणचा प्रश्न
समाजवाद आणि भारत (भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीच...
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग ४) - माझे आजचे आकलन
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले...
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग २) - अट मोडण्याची कारणे ...
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग १) - मूळ कथा
समाजवाद आणि भारत (भाग ५) - कारागिरांचा उदय
भाग १ - रूपरेषा
भाग २ - सामाजिक बदल
भाग ३ - मंगल अमंगल
भाग ४ - राव्हेल
रिच डॅड पुअर डॅड
भाग १ : गाडी बुक केली
भाग २ : भगीरथ आणि गाडी
भाग ३ : गाडी आली रे अंगणी
भाग ४ : रिच डॅडचा साक्षात्कार
भाग १ : ताजमहाल आणि हूवर धरण
भाग २ : प्रकल्पाचे लाभार्थी
भाग ३ : शिन्कान्सेन, बुलेट ट्रेन, नॅरोगेज, स्टॅंडर्ड गेज ब्रॉडगेज
भाग ४ : तैवान आणि श्रीलंका
भाग ५ : अफू, हॉंगकॉंग आणि चेक लॅप कोक
भाग ६ : प्रकल्पांची तुलना आणि समारोप
(भाग १) पैसा म्हणजे काय / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / चाकांच्या आकाराचे मोजमाप
(भाग २) RBI च्या गव्हर्नरचे स्वप्न / स्वप्नातून सत्याकडे / पुसलेल्या परिघाचे आकारहीन वर्तुळ
(भाग ४) डिमॉनेटायझेशन आणि रॉबिन हूड
(भाग ५) काळा पैसा संपेल काय / सामान्य माणसाचा पैसा वापरून बँका उद्योगपतींना मदत करीत आहेत
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह
(भाग १) पूर्व पिठिका
(भाग २) फाळणी व विलीनीकरण
(भाग ३) त्रास देणारी संस्थााने
(भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण
(भाग ५) भारतीय राज्य घटनेची रचना
(भाग ६) कलम 124A आणि देशद्रोह
(भाग ७) घोषणा, सरकार आणि आपण
(भाग १) - प्रास्ताविक
(भाग २) - चित्रपट
(भाग ३) - भिक्षू
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी
(भाग १) - मूळ कथा
(भाग २) - अट मोडण्याची कारणे आणि कथेचे प्राथमिक आकलन
(भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले रंग
(भाग ४) - माझे आजचे आकलन
(भाग १) - उगम
(भाग २) - पूर्वपिठीका
(भाग 3) - भांडवलशाहीचा हलका शिक्का
(भाग ४) - उद्योगातून भांडवल
(भाग ५) - कारागिरांचा उदय
(भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीचे स्थिरावणे आणि जाती व्यवस्थेचा उगम
(भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजांचा उदय
(भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
(भाग २.१) सुनता है गुरु ग्यानी
(भाग २.३) पहिला चरण
(भाग २.४) दुसरा चरण
(भाग २.५) तिसरा चरण
(भाग २.६) चौथा आणि पाचवा चरण
मी आणि शाळेचे Reunion
(भाग १) मित्रांची हाक
(भाग २) सुंखासुंठेंचा प्रेमळ संवाद
(भाग ४) खंडोबा आणि फेशिअल
(भाग ५) पोटाने घात केला
(भाग १) घरगुती फडणवीस
(भाग 2) माझी खरेदी
(भाग 3) परसोत्तम भाय
(भाग ४) वाल्या कोळ्याचे हसरे कुटुंब
(भाग १) जे न देखे रवी
(भाग २) रिसॉर्टमध्ये भेटलेले लोकमान्य
(भाग ४) नव्याचे तीन दिवस
(भाग ५) भंडारा जिम
(भाग ६) प्रोटीन शेक
२०१६ : काही विस्कळीत नोंदी
समाजवाद आणि भारत (8)


माहिती | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
राष्ट्रीय डिजिटल ग्रंथालय ही संकल्पना प्रत्यक्षात येऊ शकेल का या प्रश्नासंबंधी काही विचार मांडण्याचा प्रयत्न करत आहे. या पूर्वीच्या माझ्या लेखात ज्ञान साधनं सामाईक असावीत यावर भर दिला होता.
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग ४
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग १
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग २
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग ३
गणितातील 'पाय्' (π) ची सुरस कथा
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग ३
कोणत्याही पदार्थाच्या अणूला न्यूट्रॉनने धडक दिली तर त्याचे तीन निरनिराळे परिणाम होण्याची शक्यता असते.
अणूऊर्जेपासून विजेची निर्मिती - भाग २
'रोश विरुद्ध अॅडम्स'च्या निमित्ताने - ४: मन:शांतीची औषधे नि खवळलेली रोश
'रोश विरुद्ध अॅडम्स'च्या निमित्ताने - १: प्रस्तावना आणि भूमिका
'रोश विरुद्ध अॅडम्स'च्या निमित्ताने - २: रोश आणि अॅडम्स
वायरलेस किंवा वाय्-फाय् तंत्रद्न्यानाचे राऊटर्स् देणे आहे
मी आणि माझे सहकारी अमेरिकेतील एका विद्यापीठात इंतेरनेत, वाय फाय टेक्नालजी, सेक्यूरिटी ई विषयांवर संशोधन करत आहोत.
एखाद्या गहन समस्येवर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करून त्या समस्येबद्दलची इत्थंभूत माहिती काढणे, त्यातील बारकावे तपासणे, मिळालेल्या माहितीचे विश्लेषण करणे, समस्या निवारणासाठी वेगवेगळे उपाय सुचविणे व त्यापैकी एखाद्या उपायाल
'अल् बिरुनी' चे भारतावरचे पुस्तक वाचायचे मनात बरेच दिवस होते. नॅशनल बुक ट्रस्ट ने प्रकाशित केलेले ( पुस्तकाचे नाव इंडिया, फक्त ८५ रु ) हे पुस्तक नुकतेच हाती लागले आणि एक मनसुबा पूर्ण झाला.


नोंदी सिद्धारामच्या...: कांग्रेस का असली चेहरा

कांग्रेस का असली चेहरा
जरा इनके बयानों का विरोधाभास देखिये....
हजारों सिखों का कत्लेआम – एक गलती
कश्मीर में हिन्दुओं का नरसंहार – एक राजनैतिक समस्या
गुजरात में कुछ हजार लोगों द्वारा मुसलमानों की हत्या – एक विध्वंस
बंगाल में गरीब प्रदर्शनकारियों पर गोलीबारी – गलतफ़हमी
गुजरात में “परजानिया” पर प्रतिबन्ध – साम्प्रदायिक
“दा विंची कोड” और “जो बोले सो निहाल” पर प्रतिबन्ध – धर्मनिरपेक्षता
कारगिल हमला – भाजपा सरकार की भूल
चीन का 1962 का हमला – नेहरू को एक धोखा
जातिगत आधार पर स्कूल-कालेजों में आरक्षण – सेक्यूलर
अल्पसंख्यक संस्थाओं में भी आरक्षण की भाजपा की मांग – साम्प्रदायिक
सोहराबुद्दीन की फ़र्जी मुठभेड़ – भाजपा का सांप्रदायिक चेहरा
ख्वाजा यूनुस का महाराष्ट्र में फ़र्जी मुठभेड़ – पुलिसिया अत्याचार
गोधरा के बाद के गुजरात दंगे - मोदी का शर्मनाक कांड
मेरठ, मलियाना, मुम्बई, मालेगाँव आदि-आदि-आदि दंगे - एक प्रशासनिक विफ़लता
हिन्दुओं और हिन्दुत्व के बारे बातें करना – सांप्रदायिक
इस्लाम और मुसलमानों के बारे में बातें करना – सेक्यूलर
संसद पर हमला – भाजपा सरकार की कमजोरी
अफ़जल गुरु को सुप्रीम कोर्ट के आदेश के बावजूद फ़ाँसी न देना – मानवीयता
भाजपा के इस्लाम के बारे में सवाल – सांप्रदायिकता
कांग्रेस के “राम” के बारे में सवाल – नौकरशाही की गलती
यदि कांग्रेस लोकसभा चुनाव जीती – सोनिया को जनता ने स्वीकारा
मोदी गुजरात में चुनाव जीते – फ़ासिस्टों की जीत
सोनिया मोदी को कहती हैं “मौत का सौदागर” – सेक्यूलरिज्म को बढ़ावा
जब मोदी अफ़जल गुरु के बारे में बोले – मुस्लिम विरोधी
क्या इससे बड़ी दोमुँही, शर्मनाक, घटिया और जनविरोधी पार्टी कोई और हो सकती है
भारतीय ब्लॉग लेखक मंच
पूर्वांचल ब्लॉग लेखक मंच
डंके की चोट पर
लेबल: अतिरेकी हल्ले, इस्लाम, दहशतवाद
माझी टी.व्ही. मुलाखत पाहा...
वन्दे मातरम् part 1
वन्दे मातरम् part 2
वन्दे मातरम् part 3
वन्दे मातरम् part 4
डॉ. भूषण कुमार उपाध्याय (2)
मा. गो. वैद्य (1)
विवेकानंद साहित्य संमेलन (1)
स्वामी विवेकानंदांचे विचार (32)
लेख वाचले गेले / page views
विवेक विचार : मे २०१७
विवेक विचार : एप्रिल २०१७
विवेक विचार : मार्च २०१७
विवेक विचार : फ़ेब्रुवारी २०१७
विवेक विचार : जानेवारी २०१७
विवेक विचार : डिसेंबर २०१६
विवेक विचार : दीपावली विशेषांक २०१६
मार्च २०१३ चा अंक
विवेक विचार सदस्यता अर्ज
नियमित लेख मिळविण्यासाठी चौकटीत ई मेल submit करा
या महिन्यातील लोकप्रिय लेख
वीरशैव लिंगायत : हिंदू नाहीत तर मग कोण
🖋 सिद्धाराम भै. पाटील जे भगवान शिवाचे उपासक आहेत. जे दसरा, दिवाळी, महाशिवरात्री, गणेशचतुर्थी, गुढी पाडवा (उगादी), मकर संक्रात, होळ...
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर निबंध स्पर्धा
भारतरत्न डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५ व्या जयंती वर्षानिमित्त राज्यस्तरीय निबंध स्पर्धा आयोजक : विवेक विचार, विवेकानंद केंद्र कन्...
हासन हास्यास्पद का ठरला
2013 मध्ये कमल हासनचा विश्‍वरूपम हा चित्रपट प्रदर्शित झाला होता. त्याला काही मुस्लिम संघटनांनी विरोध केला. तामिळनाडूत या चित्रपटावर अघोषि...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
धन्य आहे ते न्यायालय आणि धन्य ती मिडिया
गुजरात उच्‍च न्‍यायालयाने बहुचर्चित इशरत जहॉं एन्‍काऊंटर प्रकरणाचा तपास केंद्रीय अन्‍वेषन विभागाकडे (सीबीआय) सोपवण्‍याचा आदेश दिला आहे. ...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
महाराष्ट्राचे मोदी - देवेंद्र
मला एक वल्गना करू द्या. ही वल्गना खोटी ठरली तर मी वेडा ठरेन; खरी ठरली तर ... या पोस्टची आठवण नक्की येईल. देवेंद्र फडणवीस यांचे नेतृत्व अस...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे
... आणि बुद्ध ढसा ढसा रडला
"जीबीएस'च्या विळख्यात 12 महिने
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा : स्वामी विवेकानंद
नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे
शिवधर्म समजून घेऊ या...
महाराष्ट्रातील दलित राजकारण आणि शरद पवार
स्वामी रामदेव, काळा पैसा आणि सोनिया गांधी
भाऊ तोरसेकर यांचे लेख
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
नरेंद्र मोदींच्या भितीने मध्यावधी निवडणूका
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
चाणक्य नीती : तुम्हीही बनू शकता महान...
प्रत्येक माणसाला वाटतं की तो गल्लीत, समाजात आणि देशात प्रसिद्ध व्हावा. प्रत्येक ठिकाणी मान सन्मान मिळावा. सर्वजण आदराने पाहावे. एखाद्या...
चाणक्य नीती : या ५ गोष्टी कुणालाही सांगू नका; यातच आहे शहाणपण
धर्म डेस्क जीवनात अनेक गोष्टींमुळे आपण अडचणीत सापडत असतो. या गोष्टींवर आपले नियंत्रण नसते. परंतु अनेकदा चुकून आपण अशा गोष्टी करतो की ज्या...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
... हे आहे सोनिया गांधी यांचे खरे रूप
त्यागाची मूर्ती, गांधी घराण्याची सून सोनिया गांधी यांचे खरे रूप समजून घ्यायचे आहे  मला माहित आहे की सोनिया गांधींचे खरे रूप जनतेसमोर आणण...
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हणतात, आज...
सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
साभार - तरुण भारत तारीख: 2/16/2013 11:36:44 AM मित्रांनो, आपल्या रोजच्या जीवनात व्यायामाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शाळेत देखील ...
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
वेगळी दृष्टी देणारे मुकुलजींचे लेख
हताश स्वार्थों का असफल बंद
राष्ट्रीय विचारांचे वृत्त संकेतस्थळ
दृष्टिपल्याडचा भारत ( हिंदी / इंग्रजी )
सुब्रमण्यम स्वामी यांचा ब्लॉग
तक्षशिला से मगध तक...
मा. गो. वैद्य यांचे लेख


Online Editors, Read E news online, online Articles | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
ई-एडिट : दुधात साखर कमी
उड्डाण घेणार अशी अपेक्षा असलेल्या विमानाने धावपट्टीच सोडली नाही तर...
ई-एडिट : प्रभू तू दयाळू
ठाम प्रयत्नांअभावी सद्हेतू आणि दया हे निष्प्रभ ठरतात हे विसरून चालणार नाही.
ई-एडिट : आगरकरी परंपरेचे आधुनिक पाईक
ग्रंथकार आणि पत्रकार या दोघांपैकी त्यांच्यात पहिल्याच्या प्रेरणांना अधिक स्थान होते.
पाडगावकरांच्या निधनाने मराठी कवितेच्या क्षेत्रातील आनंदयात्री आज नाहीसा झाला.
सवलत रद्द करण्याचे स्वागतच
भारतात कोणतीही गोष्ट स्वेच्छेने करण्याबाबतचा उत्साह अतिशय कमी असतो.
प्रगत देशात वाहन चालवण्याचा परवाना मिळणे अतिशय कर्मकठीण असते.
मुद्दा विपर्यासाचा की अस्मितेचाच
आक्षेप घेण्यासाठी मुद्दे लाग्तात. ते काहींनी मांडले .
निकालामुळे भालजी पेंढारकरांचा हा स्टुडिओ ‘वारसा इमारत व प्रांगण’ म्हणून संरक्षितच राहणार.
पुरस्काराने जसा आनंद मिळतो तसे भविष्यातील कामासाठी प्रोत्साहन सुध्दा मिळते.
सत्य हा बचाव असू शकत नाही, हे न्यायालयाचे महत्त्वाचे तत्त्व.
इस्लामविरोध, मुस्लिमद्वेष आणि दहशतवादास विरोध यांत फरक आहे
केल्याने होत आहे रे…
नवी दिल्लीची हवा भलतीच खराब म्हणजे याबाबतीत दिल्लीने चीनची राजधानी बीजिंगलाही मागे सारले आहे.
लोकप्रतिनिधींना भ्रष्टाचारापासून रेखायचे असेल, तर त्यांच्या वेतनात भरीव वाढ करणे आवश्यक आहे.
छगन भुजबळ यांच्या अंगी असलेल्या असंख्य कलागुणांची एव्हाना संपूर्ण महाराष्ट्राला ओळख झालेली आहे.
भाजपने तुकारामांच्याही पुढे पाऊल टाकून निंदकाला थेट घरातच घेतले आहे.
स्मरणशक्ती- त्यांची आणि आपली
जनतेची स्मरणशक्ती अल्पजीवी असते असा राजकारण्यांचा समज असतो.
स्त्रियांना मासिक पाळी येते आणि त्यामुळे त्या अपवित्र असतात.
ये रे माझ्या मागल्या
पराभूत हा पराभवाने नकारात्मक बनलेला असतो आणि सत्ता घालवणारा पराभव तर अधिक वर्मी लागणारा असतो.
जगातील दोन अव्वल दर्जाच्या संघांमधील कसोटी सामना अवघ्या तीन दिवसात संपला.
जननक्षम वयात अर्थात मासिक पाळी सुरू असणाऱ्या १२ ते ५० या वयोगटातील स्त्रियांना या मंदिरात प्रवेश बंदी.
प्रवास सुरू होतानाच सोमवारी सात जणांच्या आयुष्याचा प्रवास दुर्दैवी रीतीने संपला.
अवकाळी पावसाने दरवाढीला मिळणारे निमंत्रण तर हुकमी असते.
लालूप्रसादांच्या तेजस्वी या चिरंजीवास थेट उपमुख्यमंत्रीपदी बसवताना नीतिशकुमारांची कोण त्रेधा उडाली असेल
शक्तिपरीक्षा झाली, अग्निपरीक्षा सुरू
बिहारचा गाडा सुशासनाच्या रुळावर आणल्याच्या पुण्याईचे फळ नितीश कुमारांना मिळाले.
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी
माझ्यासाठी गुजराती संस्कृती शिकणं थोडं कठीण होतं- कंगना रणौत


जागता पहारा: विरोधाची जोपासना

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
काही लोक बाकीच्या सर्व विषयातले जाणकार असतात आणि ठराविक विषयात अजिबात अनभिज्ञ असतात. माझ्या पत्रकारी जीवनात जे काही जीवलग मित्र जमलेले होते, त्यांचा एक गोतावळा होता. या गोतावळ्यातले कुटुंबियही जीवाभावाचे होऊन गेलेले होते. मध्येच कधीतरी आम्ही मुंबईबाहेर दोनतीन दिवस विश्रांतीसाठी जाऊन अड्डा टाकायचो. तिथे दिवसभर बेताल गप्पा चालायच्या. अगदी जगातल्या कुठल्याही विषयावर उलटसुलट हमरातुमरी व्हायची. त्यात सगळे सहभागी व्हायचे. पण जेव्हा राजकीय वादविवाद व्हायचे, तेव्हा त्यात एक अपवाद असायचा, तो वसंत सोपारकरच्या पत्नीचा निशा सोपारकर कधीच राजकीय वादात भाग घ्यायची नाही. त्याबद्दल तिचे फ़ारसे काही मत नसायचे. पण इतिहास, पुराण, सामाजिक समस्या, साहित्य-कला अशा अन्य कुठल्याही विषयात निशा आवेशात बोलायची. एकदाच तिने अपवाद केला होता. १९७८ सालची गोष्ट आहे. लोणावळ्याला आमचा अड्डा पडला होता आणि जनता पार्टी सत्तेत आलेली होती. इंदिराजी लोकसभेत पराभूत होऊन सत्ताभ्रष्ट झालेल्या होत्या. त्यामुळे इंदिराजी व कॉग्रेसचे भवितव्य काय असेल, यावर आमचा राजकीय वाद रंगलेला होता. इतक्यात कधी नव्हे ती निशा मध्येच बोलली. ‘आता जनता पार्टीचे मोरारजी सरकार पडणार’. कोणाचे तिच्याकडे लक्ष नव्हते. पण मी सर्वांना गप्प केले आणि निशा प्रथमच राजकीय मत देतेय, याविषयी सर्वांना जागे केले. सगळेच तिच्याकडे थक्क होऊन बघू लागले. थेट जनता सरकार पडण्याचा निष्कर्ष हिने कुठून काढला निशा सोपारकर कधीच राजकीय वादात भाग घ्यायची नाही. त्याबद्दल तिचे फ़ारसे काही मत नसायचे. पण इतिहास, पुराण, सामाजिक समस्या, साहित्य-कला अशा अन्य कुठल्याही विषयात निशा आवेशात बोलायची. एकदाच तिने अपवाद केला होता. १९७८ सालची गोष्ट आहे. लोणावळ्याला आमचा अड्डा पडला होता आणि जनता पार्टी सत्तेत आलेली होती. इंदिराजी लोकसभेत पराभूत होऊन सत्ताभ्रष्ट झालेल्या होत्या. त्यामुळे इंदिराजी व कॉग्रेसचे भवितव्य काय असेल, यावर आमचा राजकीय वाद रंगलेला होता. इतक्यात कधी नव्हे ती निशा मध्येच बोलली. ‘आता जनता पार्टीचे मोरारजी सरकार पडणार’. कोणाचे तिच्याकडे लक्ष नव्हते. पण मी सर्वांना गप्प केले आणि निशा प्रथमच राजकीय मत देतेय, याविषयी सर्वांना जागे केले. सगळेच तिच्याकडे थक्क होऊन बघू लागले. थेट जनता सरकार पडण्याचा निष्कर्ष हिने कुठून काढला म्हणून सगळेच चकित झालेले होते. कारण निशाची राजकीय समज यथातथा, असाच आम्हा सर्वांचे गृहीत होते. त्याबद्दल तिची अजिबात तक्रार नव्हती. पण खरेच काही महिन्यात जनता सरकार कोसळले होते. मग आमच्यापेक्षा निशाला त्याचा अंदाज आधी कशामुळे आला होता
बाकीचे आम्ही बहुतांश पत्रकार होतो आणि स्वत:ला राजकारणाचे जाणकार समजत होतो. सहाजिकच आमची एक विचार करण्याची शैली तयार झालेली होती. त्यामध्ये अनेक आडाखे असतात. त्यामुळे जनता पक्षाकडे भक्कम बहूमत असताना त्यांचे सरकार पडण्याची कुठलीही शक्यता आम्हाला दिसत नव्हती. शिवाय दुसरीही एक बाजू होती. इंदिराजींचे वर्चस्व कॉग्रेस पक्षातही कमी झालेले होते. त्याच स्वत: लोकसभेला पराभूत झाल्या होत्या आणि अन्य समकालीन कॉग्रेसनेते इंदिराजींना फ़ार दाद देत नव्हते. त्यात पुन्हा इंदिराजींनी पक्षात दुफ़ळी माजवून वेगळी चुल मांडलेली होती. अशा दोन्ही तुकड्यातल्या कॉग्रेसपाशी संख्याबळही कमी होती. अगदी जनता पार्टीतला एखादा गट बाजूला झाला, तरी इंदिराजी पर्यायी सत्ता बनवू शकणार नव्हत्या. थोडक्यात कुठल्याही प्रचलीत निकषावर जनता सरकार पडण्याची शक्यता आम्हा पत्रकारांच्या बुद्धीला पटत नव्हती. किंबहूना निशाचा दावाच हास्यास्पद होता आणि सहाजिकच त्या चर्चेत अधिक काही बोलत नसली, तरी निशाची टिंगलच होत राहिली. मुद्दाम खोदून तिला बोलते करण्याचा प्रयास झाला, तेव्हा तिचा तर्क अधिकच मुर्खासारखा वाटला होता. तिला जनता सरकार कशामुळे पडेल विचारले तेव्हा तिने दिलेला खुलासा आणखीनच गमतीशीर होता. तमाम जनतावाले इंदिरा गांधींचे पक्के विरोधक आहेत. त्यामुळे जे काही इंदिराजी म्हणतील वा करतील. त्याचा हे जनतावाले कडाडून विरोध करणार ना म्हणूनच ते आपलेच सरकार पाडतील, असा तिचा दावा होता. कारण इंदिराजी दोनच दिवस आधी म्हणाल्या होत्या, ‘जनता सरकार पाच वर्षाची मुदत पुर्ण करील.’ आता इंदिराजींना खोटे पाडण्यासाठी हे जनतावाले मुद्दाम आपलेच सरकार पाडतील आणि इंदिराजींचे शब्द खोटे करून दाखवतील, असे निशाचे चमत्कारीक मत होते.
किती चमत्कारीक तर्क होता निशाचा आम्हाला अजिबात पटला नाही. कारण आमच्या सुबुद्ध राजकीय अभ्यासात बसणारा तो तर्क नव्हता. जनता पक्षवाले वा अन्य इंदिरा विरोधक केवळ इंदिराजींना खोटे पाडण्यासाठी आपलेच सरकार पाडतील आम्हाला अजिबात पटला नाही. कारण आमच्या सुबुद्ध राजकीय अभ्यासात बसणारा तो तर्क नव्हता. जनता पक्षवाले वा अन्य इंदिरा विरोधक केवळ इंदिराजींना खोटे पाडण्यासाठी आपलेच सरकार पाडतील हे कसे पटेल पण पुढल्या काही महिन्यात अशा घटना घडत गेल्या, की क्रमाक्रमाने जनता पक्षातील नेत्यांनी व गटबाजीनेच आपले सरकार जमिनदोस्त केले. इंदिराजींना काहीच करावे लागले नाही. त्यांनी ते सरकार पाच वर्षे चालण्याची हमी दिलेली होती. पण जणू त्यांनाच खोटे पाडण्यासाठी अवघ्या अडीच वर्षात जनता नेत्यांनी बेबंदशाही माजवून आपलेच सरकार पाडले. यातला तार्किक अतिरेक सोडला, तरी निशा सोपारकरचे ते तर्कशास्त्र मी अनेकदा पुन्हा आठवून समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो. इंदिराजींनी त्यावेळी तसे बोलण्याची काय गरज होती जनता पक्षातले अंतर्विरोध त्यांनाही दिसत होते. आतली भांडणे व तात्विक वादविवाद चव्हाट्यावरच आलेले होते. मग इंदिराजी पाच वर्षे सरकार चालण्याची भाषा कशाला बोलत होत्या जनता पक्षातले अंतर्विरोध त्यांनाही दिसत होते. आतली भांडणे व तात्विक वादविवाद चव्हाट्यावरच आलेले होते. मग इंदिराजी पाच वर्षे सरकार चालण्याची भाषा कशाला बोलत होत्या तर जनता पक्षीयांना एका गोष्टीची हमी त्या देत होत्या. जो काही जनता पक्ष आहे आणि त्याचे जे संसदेतील संख्याबळ आहे, त्याला पुरून उरण्याची आपल्यापाशी कुवत नाही, असेच इंदिराजी त्यांना समजावत होत्या. आपल्या विरोधासाठी हे लोक एकवटलेले आहेत आणि आपला धोका नाही याची खात्री पटली, तर ते नक्की एकत्र नांदणार नाहीत, असेच इंदिराजींचे गणित असावे. म्हणूनच त्यांनी जाहिर विधानातून आपली असहायता व्यक्त केली आणि जनता पक्षातली सुंदोपसुंदी वाढत गेली. सतत भांडत बसणार्‍यांना बाहेरचा शत्रू उरला नाही, मग त्यांची आपसात जुंपते. तशीच काहीशी जनता पक्षाची कहाणी झालेली होती. पण ते आपसात लढून पडले, तर लाभ इंदिराजींचा नक्कीच झाला असता. अर्थात झालेही तसेच
जेव्हा एका व्यक्ती वा प्रतिकाच्या विरोधात लोक एकत्र येतात आणि त्यांना जोडून ठेवणारा धागा तीच एक गोष्ट असते,. तेव्हा त्यांना बांधणारा तोच धागा काढून घेतला, तर त्यांना विस्कळीत व्हायला वेळ लागत नाही. इंदिरा विरोधाने जनता पक्ष वा त्याचे राजकारण एकत्र चालले होते. जोवर इंदिरा हे आव्हान असल्याची भिती कायम समोर असणार होती, तोवर त्यांना एकत्र रहाणेच भाग होते. इंदिराजींनी त्यातली असमर्थता दाखवली आणि जनता पक्षाला एकत्र बांधून ठेवणार धागा सुटला. आज त्याची आठवण पुन्हा इतक्या वर्षांनी येतेय, कारण आजचे विस्कळीत विरोधक आपापल्या कुठल्या ठाम भूमिकेने काम करताना दिसत नाहीत. त्यांच्यापाशी काही कार्यक्रम नाही वा तत्वज्ञान नाही. मोदीविरोध हा त्यांना एकत्र आणणारा एकमेव धागा आहे. त्यातला मोदी बाजूला काढला, तर अशा विरोधकांना एकत्र आणणे किंवा राखणे अशक्य आहे. किंबहूना तेच नरेंद्र मोदींना नेमके उमजलेले आहे. तीन वर्षापुर्वी त्यांनी पद्धतशीरपणे अशा तमाम विरोधकांना विस्कळित ठेवले आणि आपल्याच विरोधात उभे रहायला भाग पाडले. सहाजिकच ज्यांना मोदी नको ,त्यांनी अन्य कुणा विखुरलेल्या पक्षाकडे जावे. पण ज्यांना त्यापैकी कुठलाही एक पक्ष नको असेल, त्यांनी मोदी हा पर्याय निवडावा; अशीच स्थिती मोदींनी धुर्तपणे निर्माण केलेली होती. त्यानंतर सत्ता हाती आल्यावर मोदींनी जाणिवपुर्वक विरोधकांना केवळ मोदीविरोध याच भूमिकेसाठी एकत्र यावे, अन्यथा आपापसात लढावे; अशा स्थितीत ठेवलेले आहे. मोदीविरोधाच्या पलिकडे विरोधकात अन्य कुठला कार्यक्रम, तत्व किंवा विषयावर एकमत होऊ नये, याविषयी मोदी काटेकोर आहेत. त्यामुळेच गेल्या अडीच वर्षात मोदींनी तमाम विरोधकांना आपल्या विरोधात एकजुट होण्याची संधी उपलब्ध करून दिलेली दिसेल. मोदीला खोटा व चुकीचा ठरवण्याच्या या खेळात विरोधकांना ठराविक अंतराने कोण नवे मुद्दे पुरवतो आहे विरोधाची जोपासना करून राजकीय यश मिळवण्याची ही शैली, इंदिराजींचीच नाही काय
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
मोदी हे वाजपेयी नाहीत
कोण जिंकला कोण हरला
नितीश बदल रहा है
नोटाबंदीचा डाव आणि पेच
सबसे बडा रुपैया की कायदा
काळापैसा, राजकारण, गुन्हेगारी अनटचेबल्स (२)
अग्रलेखांच्या बादशहाला, तुघलकाचे अनावृत्तपत्र
मारणारे मेले, उरले कोण
मराठा मूक मोर्चा आणि ट्रंप
आम आदमी जाम आदमी
इमान-दारी बांधलेले स्वातंत्र्याचे योद्द्धे
दुखणे आधी बारकाईने तपासा
‘आम्ही सारे’ एका माळेचे मणी


उत्कृष्ट गोविंदा पथक, दहीहंडी उत्सव २०११, ऐरोली गोविंदा पथक, कृष्ण जन्माष्टमी, ह्यूमन टावर, नवी मुंबई, भारत

ऐरोली कोळीवाडा गोविंदा पथकाचे उत्कृष्ट व्हिडीओ
ऐरोली कोळीवाडा गोविंदा पथक, सेक्टर - १७, ऐरोली
ऐरोली गोविंदा पथक, ८ थर, सुरेश हावरे, नवी मुंबई
सन २००८ रोजी ऐरोली सेक्टर १७ येथे आमच्या गोविंदा पथकाने
पहिल्यांदाच ७ थर रचून प्रेक्षकांची तसेच आयोजकांची वाहवा मिळवली.
सन २०११ रोजी वाशी, नवी मुंबई येथे आमच्या गोविंदा पथकाने
८ थर रचून, नवी मुंबईचा राजा हा किताब पटकाविला.
ऐरोली गोविंदा पथक, प्रताप सरनाईक, ठाणे
ऐरोली गोविंदा पथक, दीघा, नवी मुंबई
२०१० रोजी, ठाणे येथे प्रताप सरनाईक आयोजित हंडीत " शिस्तबद्ध "
गोविंदा पथकाचा मान लोकशाहीर "विठ्ठल उमप" यांच्या हस्ते स्वीकारला
सन २००९ रोजी दिघा, नवी मुंबई येथे आमच्या गोविंदा पथकाने,
नवी मुंबईतील उत्कृष्ट गोविंदा पथकाचा बहुमान पटकाविला.
ऐरोली गोविंदा पथक, कासार वडवली, ठाणे
ऐरोली गोविंदा पथक, उथळसर, ठाणे
सन २००९ रोजी, कासारवडवली, ठाणे येथे सर्व प्रथम येऊन
" मानाची दहीहंडी " फोडण्याचा बहुमान मिळवला.
सन २०१० रोजी, उथळसर, ठाणे येथे आमच्या गोविंदा
पथकाने मानाची दहीहंडी फोडून एकच जल्लोष केला.
क्यूआर कोड ची अधिक माहिती
| वृत्तपत्र बातमी - महाराष्ट्र टाईम्स | टाईम्स ऑफ इंडिया | लोकमत | नवनगर | लोकसत्ता | वार्ताहर | डी.एन.ए. |
| व्हिडीओ २०१४ | व्हिडीओ २०१३ | व्हिडीओ २०१२ | व्हिडीओ २०११ | व्हिडीओ २०१० | व्हिडीओ २००९ | व्हिडीओ २००८ |
| गैलरी २०१४ | गैलरी २०१३ | गैलरी २०१२ | गैलरी २०११ | गैलरी २०१० | गैलरी २००९ | गैलरी २००८ |
| मुखपृष्ट | आमच्या बद्दल | बातमी | उत्कृष्ट व्हिडीओ | समिती | संपर्क | क्यूआर कोड | प्रतिक्रिया | वेब साईट नकाशा |
डिसाईन बाय : वैभव धर्मे आणि प्रमोटेड बाय : रोहन कोटकर