व्यक्तानंद: भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह (भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण

भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह (भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण
काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण समजून घेण्यासाठी मी प्रथम त्याची जुनागढ आणि हैद्राबाद बरोबर तुलना करतो आणि मग तेंव्हाचा घटनाक्रम सांगतो.
जुनागढ भारतीय भूभागाला लागून होते. हैद्राबाद भारतीय भूभागाने वेढलेले होते. या दोन्ही संस्थानांची पाकिस्तानशी भौगोलिक जवळीक किंवा सलगता नव्हती. तर काश्मीर भारत आणि पाकिस्तान या दोनही देशांबरोबर मोठी सीमा असलेले संस्थान होते.
जुनागढ आणि हैदराबाद दोन्ही मध्ये राजा मुसलमान तर बहुसंख्य प्रजा हिंदू होती. याउलट, काश्मीरमध्ये राजा हिंदू तर बहुसंख्य प्रजा मुसलमान होती.
जुनागढने पाकिस्तानशी विलिनीकरणाचा करार केलेला होता. हैदराबादने भारताशी जैसे थे करार केलेला होता आणि काश्मीरने पाकिस्तानशी जैसे थे करार केलेला होता.
जुनागढने लॉर्ड माउंटबॅटनने सांगितलेले भूमीच्या जवळीकीचे मार्गदर्शक तत्व (जे बंधनकारक नसले तरी अमलात आणणे अपेक्षित होते) गुंडाळून ठेवून सागरी मार्गाची पळवाट काढून पाकिस्तानबरोबर केलेले विलिनीकरण त्याच्या दोन मांडलिक प्रदेशांना मान्य नव्हते आणि तिथल्या बहुसंख्य प्रजेलादेखील मान्य नसावे असे त्या काळच्या घटना सांगतात. भारताने पाकिस्तानशी विलिनीकरणाला असहमती दाखवणारे मांडलिक प्रदेश ताब्यात घेऊन जुनागढच्या सीमेवर सैन्य नेवून ठेवले आणि नवाब पाकिस्तानला निघून गेल्यावर, वजीराच्या आमंत्रणावरून जुनागढ मध्ये प्रवेश केला होता.
हैदराबादने स्वतंत्र राहण्याचा निर्णय घेतला होता. आणि भारताबरोबर जैसे थे करार केला होता. तेथील जनतेने केलेल्या उठावाला चिरडण्यासाठी त्याच्या रझाकारांच्या सैन्याने जेंव्हा अत्याचार केले आणि हे अत्याचार नंतर भारतीय भूमीत होऊ लागले तेंव्हा हैदराबादला विलीन करण्यास उत्सुक असलेल्या भारतीय सरकारला तेथे आपले सैन्य घुसवण्यासाठी आयते कारण मिळाले होते.
काश्मीरने देखील हैदराबादप्रमाणे स्वतंत्र राहण्याचा निर्णय घेतला होता. आणि पाकिस्तान बरोबर जैसे थे करार केला होता. तेथील मुस्लिम बहुल म्हणजे, उत्तर पश्चिमेचा गिलगिट-बाल्टीस्तान आणि जम्मू मधील पुंछ प्रदेशातील जनतेने राजाच्या स्वतंत्र राहण्याच्या विरुद्ध उठाव सुरु केले. पण गिलगिट - बाल्टीस्तान च्या मुस्लिम कॉन्फरंस च्या नेत्यांनी आझाद काश्मीर स्थापन करण्यात धन्यता मानली होती. म्हणजे त्यांचे हेतू प्रथमदर्शनी तरी पाकिस्तानात विलीनीकरणापेक्षा हिंदू राजाच्या राजवटीपासून सुटका आणि आपल्या नेत्यांची महत्वाकांक्षा पूर्ण करणे असे दिसत होते. काश्मीरच्या राजाने प्रजेतील बंडाळी मोडून काढण्यासाठी, स्वतःची रझाकारसदृश कुठलीही संस्था तयार केलेली नव्हती. जम्मूमध्ये मुस्लिम विरोधी धार्मिक दंग्यांना त्याचा पाठींबा होता हे एक गृहीतक म्हणून जरी मान्य केले तरी त्याने सर्वंकष जाळपोळ, लुटालूट आणि शेजारी देशाच्या भूमीवर जाउन कुठलीही कारवाई केल्याची इतिहासात नोंद नाही. पाकिस्तानने देखील स्वतःचे सैन्य काश्मीर मध्ये न घुसवता पठाणी टोळ्यांना काश्मीर मध्ये घुसण्यास प्रोत्साहन दिले होते. आणि या सर्वाची परिणती राजा हरीसिंगने भारताची मदत मागण्यात झाले.
भारतीय अधिकृत नोंदी सांगतात, २४ ऑक्टोबर ला पठाणी टोळ्या काश्मीरमध्ये घुसल्यावर राजा हरिसिंगने भारताकडे मदत मागितली. - - २५ ऑक्टोबरला श्री व्ही पी मेनन राजाला भेटण्यासाठी श्रीनगरला गेले - - तेथे विलीनीकरणाबद्दल राजाने तत्वतः मान्यता दिली - - २६ ऑक्टोबरला राजा श्रीनगर मधून निघून जम्मू ला आपल्या हिवाळी महालात आला - - तेथे विलीनीकरणाच्या करारावर स्वाक्षरी केली गेली - - आणि मग लॉर्ड माउंटबॅटनना त्यासंदर्भात पत्र पाठवले गेले - - त्यांनी त्या पत्राला स्वीकारून विलीनीकरणाला मान्यता देताना लिहिले,
“माझ्या सरकारची अशी इच्छा आहे की आक्रमकांना जम्मू आणि काश्मीरच्या भूमीवरून लवकरात लवकर पिटाळून, कायदा व सुव्यवस्था प्रस्थापित करून, मग विलीनीकरणाचा प्रश्न जनमताच्या आधारे सोडवावा"
त्यानंतर २७ ऑक्टोबर ला सकाळी भारतीय सैन्य श्रीनगर मध्ये उतरले आणि पठाणी टोळ्यांना परतवण्यास सुरवात झाली. भारतीय सैन्य काश्मीरच्या भूमीवर उतरल्याची बातमी कळताच, जीनांनी पाकिस्तानी सैन्याचे त्याकाळचे चीफ ऑफ आर्मी स्टाफ आणि डेप्युटी कमांडर इन चीफ डग्लस ग्रेसीना पाकिस्तानी सैन्य काश्मीरमध्ये पाठवण्याची आज्ञा दिली.
जीना त्यावेळी पाकिस्तानचे गव्हर्नर जनरल होते. पण ग्रेसीनी आज्ञाभंग केला. त्यानी फील्ड मार्शल अचीन्लेक (जे भारतीय आणि पाकिस्तानी सैन्याचे त्याकाळचे प्रमुख होते) यांची आज्ञा नसताना सैन्य पाठवायचे नाकारले. भारताकडील आणि पाकिस्तानकडील सैन्य, दोघेही ब्रिटीश राजाशी प्रतिज्ञाबद्ध असताना सैन्याच्या एका विभागाने सैन्याच्या दुसऱ्या विभागावर हल्ला करणे म्हणजे ब्रिटीश साम्राज्याशी द्रोह होईल, असे कारण सांगून ग्रेसीनी सैन्य पाठवले नाही. फील्ड मार्शल अचीन्लेक यांनी पाकिस्तानला जाऊन जीनांना सैन्य काश्मीरमध्ये जाण्याची आज्ञा मागे घेण्यास सांगितले. अन्यथा पाकिस्तानकडील सैन्यातील सर्व ब्रिटीश अधिकाऱ्यांना अधिकार सोडण्यास सांगितले जाइल असे सुनावले. पाकिस्तानला आता खुल्या मार्गाने युद्ध करता येणे शक्य नव्हते. पाकिस्तानी सैन्यातील गैरब्रिटीश अधिकाऱ्यांनी मग प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे काश्मीरमधल्या युद्धात भाग घेतला. असेही म्हटले जाते, ग्रेसीनी पाकिस्तानला अप्रत्यक्षपणे सैन्य युद्धात पाठवण्यास मदत केली.
१ नोव्हेंबर १९४७ ला लॉर्ड माउंटबॅटन आणि जीनांची भेट झाली. त्यात जुनागढ, हैदराबाद आणि काश्मीर या तीनही ठिकाणी जनमत घेण्याचा प्रस्ताव जीनांनी फेटाळला. या एका नकारामुळे हैदराबाद आणि जुनागढ मध्ये काहीही बोलण्याचा हक्क पाकिस्तानने आपोआप गमावला. नेहरू आणि लियाकत अलींची भेट झाली. त्यात नेहरूंनी काश्मीरचा प्रश्न युनो मध्ये नेला जाइल असे सांगितले. युद्ध चालू राहिले. भारतीय सैन्याने बराचसा भाग परत मिळवला. पण जवळपास १/३ भाग पाकिस्तानकडेच राहिला. शेवटी १३ ऑगस्ट १९४८ ला युनो मध्ये मांडलेला ठराव ५ जानेवारी १९४९ ला पास झाला. पाकिस्तानने सर्व प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष सैन्य मागे न्यावे. भारताने व्यवस्था सांभाळण्यापुरते सैन्य ठेवावे आणि मग जनमत घेतले जाउन काश्मीरचा प्रश्न सोडवला जावा अश्या अर्थाचा तो ठराव होता. पण पाकिस्तानचे सैन्य मागे गेले नाही. भारताचे सैन्य तसेच राहिले. आणि काश्मीर प्रश्नाचे घोंगडे भिजत राहिले ते अजूनही तसेच आहे.
लेखमालेच्या पहिल्या भागात मी, देश या शब्दाची व्याख्या " देश म्हणजे भूभाग, ज्यात जमीन, जंगले, नद्या, पर्वतमाला, सजीव - निर्जीव असे सगळे काही आले. त्यामुळे देश ही संकल्पना आपोआप एका सलग भूभागाशी संबंधित आहे," किंवा देश म्हणजे हार्डवेअर; अशी केली आहे. याच व्याख्येच्या अनुषंगाने बघितले तर असे लक्षात येईल की जितका जम्मू आणि काश्मीर राजा हरिसिंग च्या ताब्यात होता तितका आपल्याला हवा असेल तर आपले हार्डवेअर अजूनही अपूर्ण आहे. आणि त्यातला जो भाग आपल्या कडे आहे तोदेखील आपल्या उर्वरीत देशाशी अजूनही पूर्णपणे एकरूप झालेला नाही, हे अप्रिय असले तरी कटू सत्य आहे. एखाद्या बाह्य उपकरणासारखा तो आपल्या इतर हार्डवेअरला जोडला आहे आणि Article ३७० त्यासाठी device driver चे काम करते आहे. आपल्याला पूर्ण काश्मीर हवा आहे, हे आपल्याला माहित आहे. आणि कदाचित पाकिस्तानला देखील तसा तो पूर्ण हवा असेल, हा आपला अंदाज आहे. पण काश्मिरी जनतेला काय हवे आहे हे आपल्याला माहीतही नाही आणि त्याबद्दल आपण अंदाज देखील करू इच्छित नाही.
पहिल्या भागात मी असेही म्हणालो होतो की आपल्या भारत देशाचा इतिहास १९४७ पासूनच सुरू होतो. मग, 'ब्रिटन, भारत आणि पाकिस्तानचे सरकार, संस्थानिक आणि भारतीय जनता हे सर्व या देशाच्या जन्माचे भागीदार ठरतात. यांचे त्याकाळचे वर्तन कसे होते आपण देश तयार होण्याच्या एका अभूतपूर्व क्षणाचे साक्षीदार आहोत याचे त्या सर्वांना भान होते का आपण देश तयार होण्याच्या एका अभूतपूर्व क्षणाचे साक्षीदार आहोत याचे त्या सर्वांना भान होते का त्यामुळे त्यांच्यावर येणाऱ्या जबाबदारीचे स्वरूप त्यांना कळले होते का त्यामुळे त्यांच्यावर येणाऱ्या जबाबदारीचे स्वरूप त्यांना कळले होते का सर्व एकाच दिशेने, एकाच विचाराने चालले होते का  सर्व एकाच दिशेने, एकाच विचाराने चालले होते का  हे सगळे प्रवाहपतित होते काय हे सगळे प्रवाहपतित होते काय यांनी स्वतः जाणते अजाणतेपणी घटनांना वळण लावण्याचा प्रयत्न केला असेल काय यांनी स्वतः जाणते अजाणतेपणी घटनांना वळण लावण्याचा प्रयत्न केला असेल काय ' असे अनेक प्रश्न माझ्या मनात येतात.
ब्रिटीश सरकार त्यावेळी दुसऱ्या महायुद्धातून नुकतेच बाहेर पडले होते. भांडवलशाहीला मानणाऱ्या ब्रिटीश साम्राज्याच्या इच्छेविरुद्ध कम्युनिस्ट रशिया एक नवीन महासत्ता बनून स्थिरावला होता. त्याच्या पोलादी पडद्याने बराचसा पूर्व युरोप झाकोळला होता. साम्राज्यवादाची पीछेहाट होत होती. अमेरिका, जगाचा सावकार म्हणून उदयाला आलेला होता. मध्य पूर्वेत इझराएल आणि पॅलेस्टाइनचा प्रश्न हाताळण्यात ब्रिटनला अपयश डोळ्यासमोर दिसू लागले होते. पण ज्या व्यवस्थितपणामुळे इतर युरोपीय देशांपेक्षा ब्रिटनचे साम्राज्य जगभर पसरून बहरले होते, त्याच व्यवथितपणे ब्रिटिश सरकार भारत आणि पाकिस्तान मध्ये आपले काम शक्य तितक्या कायदेशीर मार्गाने करण्याचा प्रयत्न करत होते. भारतीय उपखंड रशियाच्या पंखाखाली जाऊ नये. तो, सूडबुद्धीने पेटलेल्या ब्रिटनविरोधी कारवाईचे केंद्र बनू नये. जास्तीत जास्त लोकांच्या मनात ब्रिटिशांबद्दल असलेला असंतोष निवळावा असे हेतू ब्रिटीश सरकारच्या मनात असावेत. किमानपक्षी, १९४७ च्या आसपासच्या घटनांमुळे ब्रिटीश सरकारच्या हेतूंबद्दल माझे तरी असेच मत बनते.
संस्थानिक काही धुतल्या तांदळागत स्वच्छ नव्हते. १९३५ च्या आसपास त्यानी भोपाळच्या नबाबाच्या नेतृत्वाखाली एक शिष्टमंडळ देखील बनवले होते. ब्रिटिशांशी वाटाघाटी करण्यासाठी. पण संस्थानिकांच्या मतभिन्नतेमुळे शेवटी ही युती तुटली. संस्थानांचे वेगळे संघराज्य बनवण्याचा एक प्रस्ताव देखील होता. पण भौगोलिक असंभाव्यतेमुळे तो बारगळला. प्रत्येक संस्थानिक आपली संस्थाने वाचवण्याचा प्रचंड प्रयत्न करत होता. त्रावणकोरने आपल्या थोरियम च्या साठ्यांचा संभाव्य उपयोग दाखवून पाश्चिमात्य देशांकडून त्याच्या स्वातंत्र्यासाठी मदत मिळवायचा प्रयत्न केला. हैदराबादने तर सागरी किनारा मिळावा म्हणून पोर्तुगीज सरकारकडून गोवा दीर्घ भाडे कराराने किंवा विकत घ्यायची तयारी दाखवली होती. जोधपूर, जैसलमेर सारखी संस्थाने पाकिस्तान बरोबर विलीन होऊन अजून काही मोठे घबाड मिळते आहे का याची चाचपणी करत होती. पण फाळणीच्या वेळी उसळलेले हिंदू मुस्लिम दंगे, लॉर्ड माउंटबॅटनने भारताला दिलेले झुकते माप, ब्रिटनचे हरपणारे छत्र, जागतिक राजकारणाबाबतची अनभिज्ञता, दिवाणांचे आणि राजाच्या अधिकाऱ्यांचे होणारे खून, नसलेले सैन्यबळ, प्रचंड मोठ्या आकाराचा लोकशाही भारताचा शेजार, त्यामुळे वाढत चाललेला जनतेचा रेटा आणि भारताला केवळ तीन-चार अधिकार देउन सार्वभौमत्व टिकवून ठेवण्याचे आश्वासन देणारे विलीनीकरणाचे करार, यामुळे शेवटी संस्थानिक भारत देश घडवण्याच्या ऐतिहासिक कामगिरीत सामील झाले.
भारत सरकारने मखमली हातमोज्याच्या आतील पोलादी पंजा अतिशय व्यवस्थित पद्धतीने वापरला. साम्राज्यवादाचे दिवस संपले आहेत, त्यामुळे आपला हा नवजात देशाला भविष्यात महासत्ता बनण्यासाठी मोठ्या भूभागाची आवश्यकता असली तरी आपले सरकार साम्राज्यवादी दिसून चालणार नाही याची भारतीय नेत्यांना जाणीव होती. आपल्याला स्वराज्य मिळाले आहे. आपण स्वतंत्र झालेले नाही आहोत. आपण लोकशाहीचे पाश्चिमात्यांचे तंत्र वापरणार आहोत. त्यामुळे आपल्याला आपली उभारणी पाश्चात्य देशांच्या तंत्राच्या धर्तीवर केली पाहिजे याची पूर्ण जाणीव भारत सरकारला, त्या काळात होती असे माझे मत आहे. संगणकाच्या भाषेत बोलायचे झाल्यास, आपल्या कुठल्याही कृतीमुळे आपला देश जागतिक व्यवस्थेत एकटा आणि विसंगत (incompatible) पडू नये याची काळजी कायम घेतली जात होती. पटेल, मेनन यासारखे नेते पोलादी पंजाचे काम करीत होते, तर गांधीजी आणि नेहरूंसारखे नेते मखमली हातमोज्याचे. आधी जैसे थे करार, मग ग्रहणाचा करार, मग सार्वभौमत्व रद्द करणारे विलीनीकरण हा चमत्कार पटेलांच्या आणि मेननांच्या पोलादी हातामुळे झाल्या. तर लॉर्ड माउंटबॅटनने भारताला कायम झुकते माप देणे, जुनागढच्या सार्वमताला आंतरराष्ट्रीय निरीक्षक नसताना मान्यता मिळणे, हैदराबादवर आक्रमण करण्यास माउंटबॅटनने परवानगी देणे, हैदराबादकडून युनोला पाठवलेल्या तारेची दखल चार दिवस उशीरा घेतली जाणे, फील्ड मार्शल अचीन्लेकने सैन्याच्या पाकिस्तानच्या ताब्यातील भागाला काश्मीरमध्ये घुसण्यास परवानगी नाकारणे या सगळ्या गोष्टी केवळ पोलादी पंजाने साध्य झाल्या नसत्या हे देखील तितकेच खरे. त्यासाठी भारत सरकारची नियमाला धरून राहण्याची नीती कामाला आली असे मला वाटते. सीमेवरील मुस्लिमबहुल संस्थानिकांनी भारतात यायची इच्छा दाखवल्यावरदेखील त्यांना पाकिस्तानात जायला सांगण्याची नीती भारताला हैदराबाद आणि जुनागढसारखी संस्थाने राखण्यात नैतिक आधार देत होती.
पाकिस्तान कडे मुत्सद्दीपणा कमी नव्हता आणि टोकदारपणा देखील. त्यांना उणीव होती ही मखमली हातमोज्याची आणि नैतिकतेची. त्यानी हैदराबाद, जुनागढ मध्ये दखल द्यायचा प्रयत्न करणे त्यांना अनैतिक रंगवून टाकणारा ठरला. जोधपुर आणि जैसलमेरच्या संस्थानिकांना जीनांनी कोरा कागद देऊन त्यावर मनाला येईल त्या अटी लिहा, मी मान्य करीन असे आश्वासन देखील दिले होते. पण संस्थानांचे विलीनीकरण संस्थानिकांच्या इच्छेने करायचे नसून तेथील जनतेच्या इच्छेने करायचे आहे ही भारताची नीती जवळपास सर्वत्र अधिक सरस ठरली.
सबंध देशातील संपूर्ण जनता कायम एकाच दिशेने जात नव्हती. जसे आपण आज आहोत तसेच आपले आजोबा पणजोबा पण असतील. आपण आपले गुण काही आकाशातून घेऊन नाही आलो. ते ही या मातीच्या संस्कारांचे भाग आहेत. त्यामुळे आपले भव्य आणि क्षुद्र गुण आपल्या पूर्वजात देखील होते याची मला खात्री पटलेली आहे. आपल्या पूर्वजांपैकी काहींना ब्रिटीश राज्य मानवले असल्याने, ते जाऊ नये असे वाटत असेल, काही ते जाऊ नये म्हणून सक्रिय प्रयत्न करीत असतील, काही पूर्णपणे तटस्थ असतील, काही स्वातंत्र्याच्या कल्पनेने भारावून जाऊन क्रांतीकारी झाले असतील, तर काहींनी गांधीजींचा अहिंसेचा आणि असहकाराचा मार्ग आपलासा करून स्वातंत्र्य चळवळीत आपला खारीचा वाटा उचलला असेल. काहींना प्राचीन भारतीय संस्कृतीचे पुनरुत्थान करायचे असेल तर काहींना आधुनिक जगाच्या संकल्पनांना वापरून आपल्या या देशाचे हुकलेले प्रबोधनाचे युग प्रत्यक्षात आणायचे असेल.
पण या सगळ्याचा परिणाम एकंच झाला की काश्मीरचा भूभाग सोडल्यास २६ जानेवारी १९५० ला Government of India Act ला बाजूला सारून त्याजागी भारतीय घटनेचे सॉफ्टवेअर स्थापित करण्यासाठी एका सलग मोठ्या भूभागाच्या हार्डवेअरचा देश तयार झाला होता. आता त्यातून राष्ट्र तयार करायचे बाकी होते.
आनंद, मोरे, आनंद मोरे
Labels / लेखन प्रकार
अर्थविचार गद्य चित्रपट निर्गुणी भजने पद्य मुक्तचिंतन रसग्रहण विनोद समाजवाद आणि भारत समाजविचार
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि दे...
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ६)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ५)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ४)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग ३)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग २)
मी आणि शाळेचे Reunion - (भाग १)
समाजवाद आणि भारत (भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
समाजवाद आणि भारत (भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजां...
मी उत्सवला जातो - (भाग १)
मी उत्सवला जातो - (भाग 2)
मी उत्सवला जातो - (भाग 3)
मी उत्सवला जातो - (भाग ४)
सगोत्र विवाह आणि प्रवीणचा प्रश्न
समाजवाद आणि भारत (भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीच...
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग ४) - माझे आजचे आकलन
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले...
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग २) - अट मोडण्याची कारणे ...
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी (भाग १) - मूळ कथा
समाजवाद आणि भारत (भाग ५) - कारागिरांचा उदय
भाग १ - रूपरेषा
भाग २ - सामाजिक बदल
भाग ३ - मंगल अमंगल
भाग ४ - राव्हेल
रिच डॅड पुअर डॅड
भाग १ : गाडी बुक केली
भाग २ : भगीरथ आणि गाडी
भाग ३ : गाडी आली रे अंगणी
भाग ४ : रिच डॅडचा साक्षात्कार
भाग १ : ताजमहाल आणि हूवर धरण
भाग २ : प्रकल्पाचे लाभार्थी
भाग ३ : शिन्कान्सेन, बुलेट ट्रेन, नॅरोगेज, स्टॅंडर्ड गेज ब्रॉडगेज
भाग ४ : तैवान आणि श्रीलंका
भाग ५ : अफू, हॉंगकॉंग आणि चेक लॅप कोक
भाग ६ : प्रकल्पांची तुलना आणि समारोप
(भाग १) पैसा म्हणजे काय / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / चाकांच्या आकाराचे मोजमाप
(भाग २) RBI च्या गव्हर्नरचे स्वप्न / स्वप्नातून सत्याकडे / पुसलेल्या परिघाचे आकारहीन वर्तुळ
(भाग ४) डिमॉनेटायझेशन आणि रॉबिन हूड
(भाग ५) काळा पैसा संपेल काय / सामान्य माणसाचा पैसा वापरून बँका उद्योगपतींना मदत करीत आहेत
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह
(भाग १) पूर्व पिठिका
(भाग २) फाळणी व विलीनीकरण
(भाग ३) त्रास देणारी संस्थााने
(भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण
(भाग ५) भारतीय राज्य घटनेची रचना
(भाग ६) कलम 124A आणि देशद्रोह
(भाग ७) घोषणा, सरकार आणि आपण
(भाग १) - प्रास्ताविक
(भाग २) - चित्रपट
(भाग ३) - भिक्षू
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी
(भाग १) - मूळ कथा
(भाग २) - अट मोडण्याची कारणे आणि कथेचे प्राथमिक आकलन
(भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले रंग
(भाग ४) - माझे आजचे आकलन
(भाग १) - उगम
(भाग २) - पूर्वपिठीका
(भाग 3) - भांडवलशाहीचा हलका शिक्का
(भाग ४) - उद्योगातून भांडवल
(भाग ५) - कारागिरांचा उदय
(भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीचे स्थिरावणे आणि जाती व्यवस्थेचा उगम
(भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजांचा उदय
(भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
(भाग २.१) सुनता है गुरु ग्यानी
(भाग २.३) पहिला चरण
(भाग २.४) दुसरा चरण
(भाग २.५) तिसरा चरण
(भाग २.६) चौथा आणि पाचवा चरण
मी आणि शाळेचे Reunion
(भाग १) मित्रांची हाक
(भाग २) सुंखासुंठेंचा प्रेमळ संवाद
(भाग ४) खंडोबा आणि फेशिअल
(भाग ५) पोटाने घात केला
(भाग १) घरगुती फडणवीस
(भाग 2) माझी खरेदी
(भाग 3) परसोत्तम भाय
(भाग ४) वाल्या कोळ्याचे हसरे कुटुंब
(भाग १) जे न देखे रवी
(भाग २) रिसॉर्टमध्ये भेटलेले लोकमान्य
(भाग ४) नव्याचे तीन दिवस
(भाग ५) भंडारा जिम
(भाग ६) प्रोटीन शेक
२०१६ : काही विस्कळीत नोंदी
समाजवाद आणि भारत (8)


Sonali Kulkarni | Marathi Dhamaal

उंची: 5 फूट 3 इंच (5'3")
जन्म ठिकाण: पुणे, महाराष्ट्र, भारत
जो़डीदाराचे नाव: नचिकेत पंतवैद्य
शुगर सॉल्ट आणि प्रेम
अगं बाई अरेच्चा २
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation रुचिरा जाधव आणि अक्षय वाघमारे यांचा ‘जल्लोष प्रेमाचा’


मध्यम मुदतीसाठी योजना | जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार

जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार
म्युचुअल फंडाची माहिती मराठी भाषेत देणारे पहिलेच संकेतस्थळ
आमचे मार्फत गुंतवणुक का करावी
तुमची गुंतवणूक वर्ग करा
मोबाईल अॅप डाउनलोड करा
बॅंक एफङी v/s ङेट फंङ
३ इन १ (सेव्हिंग, ट्रेडिंग व डीमॅट) खाते उघडा
लार्ज व मिड कँप योजना
विशिष्ठ हेतू योजना कामगिरी
कर बचती बाबत लेख
मध्यम ते दिर्घ मुदतीसाठी कर्जरोखे आधारीत (Bond Fund) योजना:
या प्रकारच्या योजनेतील संपुर्ण रक्कम हि दिर्घ मुदतीच्या सरकारी व खाजगी कंपन्यांच्या कर्जरोख्यात व मनी मार्केटमध्ये गुंतवली जाते, ज्यावर ठरावीक दराने व्याजाचे उत्पन्न मिळते. अशा योजनेत व्याजाच्या चढ उताराची व पतदर्जाच्या बदलाची जोखीम असते. व्याजाचे दर कमी झाले कि दिर्घ मुदतीच्या कर्जरोख्यांची किंमत वाढते व व्याजाचे दर वाढले की दिर्घ मुदतीच्या कर्जरोख्यांची किंमत कमी होते. ज्याना शेअर बाजाराची जोखीम घेण्याची इच्छा नसेल मात्र पैसे केव्हाही काढण्याची सुवीधा व बँकेपेक्षा थोडे जास्त उत्पन्न मिळावे अशी इच्छा असेल अशा व्यक्तींनी या प्रकारच्या योजनेत गुंतवणूक करावी. सध्या अशा योजनेत चांगले उत्पन्न मिळत आहे. 3 वर्षापेक्षा जास्त काळासाठी गुंतवणूक केली असता आयकरात बचत होते. टिडिएस कापला जात नाही. इंडेक्सेशनचा फायदा मिळतो.
Book traversal links for मध्यम मुदतीसाठी योजना
‹ अल्प मुदतीसाठी Up मासीक उत्पन्न योजना ›
म्युचुअल फंड म्हणजे काय
बॅंक एफङी व ङेट फंङ तुलना
शेअर बाजार कि म्यु.फंड
व्यक्त करा तुमच्या आई आणि बाबांवरील प्रेम
आयसीआयसी चा थ्री इन वन अकौंटची माहिती वाचा
माझ्या सोबत भेटीची वेळ ठरवा
चिपळूण, रत्नागिरी व पुणे येथे मला प्रत्यक्ष भेटण्यासाठी फोन करा
२७५, मनीषा, ICICI Bank जवळ, कावीळतळी, चिपळूण - ४१५६०५
टेली. ०२३५५ - २५१०८९ मो. ९४२२४३०३०२
पुणे येथे भेट ठरवण्यासाठी
रत्नागिरी भेट दर महिन्याच्या चौथा शनिवार आणि रविवार
रत्नागिरी येथे माझ्या पुढील भेटीची तारीख: 28th April, 2018
ठिकाण: हॉटेल विहर डिलक्स, माळनाका, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी १० ते सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत
श्री. हृदयेश रमेश पाटील, जळगाव
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुक हि बाजारातील जोखमीचे अधीन असुन मागील कामगीरी भविष्यात तशीच राहिल अथवा रहाणार नाही. गुंतवणुक करण्यापुर्वी ऑफर डाक्युमेंट वाचुन व समजुन घ्यावे.
आपण मला दर महिन्याच्या पहिल्या शनिवारी पूणे येथे भेटू शकता. भेट ठरविण्यासाठी किमान 2 दिवस अगोदर फोन करणे आवश्यक.
आपण मला रत्नागिरीत दर महिन्याच्या चौथ्या शनिवार आणि रविवार भेटू शकता.


अरण्यवाटा.... !! - भाग दोन : अंतिम

 - भाग दोन : अंतिम
लहुळश्यातली सकाळ उजाडली तीच मुळी मामांच्या घरच्या आवाजानं. ओसरीवर सांडलेल्या आमच्या तीन देहांकडे सोयीस्कर दुर्लक्ष करून घरातली सगळी कामं व्यवस्थित चालू होती. समोरच्या भिंतीवर निष्काम कर्मयोगाची साधना करणा-या घडाळ्याकडे माझं लक्ष गेलं आणि आमची झोपच उडाली  सकाळी सहाला उठू म्हणून काल रात्री ११ लाच गाशा गुंडाळलेले आम्ही ७.४५ झाले तरी स्लीपिंग बॅगच्या कुशीत लोळत पडलो होतो. आमची धांदल ऐकून मामी बाहेर डोकावल्या आणि त्यांनी दुसरा बॉम्ब फोडला "ह्ये गेलेत मळ्यात झोडपणीला. येतील तासाभरात. तुम्ही आवरून घ्या मी चहा अन पोहे करते. " आली का आता पंचाईत  सकाळी सहाला उठू म्हणून काल रात्री ११ लाच गाशा गुंडाळलेले आम्ही ७.४५ झाले तरी स्लीपिंग बॅगच्या कुशीत लोळत पडलो होतो. आमची धांदल ऐकून मामी बाहेर डोकावल्या आणि त्यांनी दुसरा बॉम्ब फोडला "ह्ये गेलेत मळ्यात झोडपणीला. येतील तासाभरात. तुम्ही आवरून घ्या मी चहा अन पोहे करते. " आली का आता पंचाईत  पुढचा तासभर तरी मामांचं दर्शन लाभण्याचं भाग्य आमच्या नशिबी नव्हतं. पण बहुदा आमच्या मनात सुरु झालेली वेळेची गणितं आणि ओघाने होणारा उन्हाचा त्रास या दोन्ही गोष्टी मामींनी अचूक ओळखल्या आणि द-याच्या दंडाच्या संपूर्ण वाटेवर घनदाट जंगल आहे हे सांगून आमचे जीव चहाच्या कपात पाडले  पुढचा तासभर तरी मामांचं दर्शन लाभण्याचं भाग्य आमच्या नशिबी नव्हतं. पण बहुदा आमच्या मनात सुरु झालेली वेळेची गणितं आणि ओघाने होणारा उन्हाचा त्रास या दोन्ही गोष्टी मामींनी अचूक ओळखल्या आणि द-याच्या दंडाच्या संपूर्ण वाटेवर घनदाट जंगल आहे हे सांगून आमचे जीव चहाच्या कपात पाडले  हर्षलने परममित्राचं परमकर्तव्य पार पाडत शेजारच्या दुकानातून आणलेल्या बिस्किटांच्या पुड्याचे आम्ही तिघं आणि मामांचा कुत्रा असे चार सामान भाग झाले आणि आम्ही सॅक आवरायला सुरुवात केली. पुढच्या पंधरा मिनिटात मामांचा हसतमुख चेहेरा आणि एकदम ताजातवाना आवाज कानावर पडला.
"हा आलात का. दहा मिनिटं बसा. मी चहा घेतो आणि निघू आपण. दोन तासात वाडा कुंभरोशीला पोचवतो तुम्हाला " मामांनी हा निर्वाळा देईपर्यंत कालचं कारंजे गावाचं विमान अर्थात विश्वनाथ प्रकट झाला आणि आमची घालमेल सुरु झाली. काल रात्रीचे त्याचे पराक्रम ऐकून आमच्या नशिबी काय वाढून ठेवलय अशी शंका आम्हालाच काय सगळ्या जगाला आली होती. मामींनी पोह्यांचा आखलेला बेत मामा आणि विश्वनाथ यांनी एकमताने हाणून पडला आणि जवळपास पाव किलो अंडा भुर्जी आणि सात - आठ तांदळाच्या भाक-यांची ऑर्डर सोडून मामा अंघोळीला पळाले.
कोवळी उन्हं आता प्रखर या प्रकारात मोडायला सुरुवात झाली. मामांच्या घरचं प्रेमळ आदरातिथ्य काळजात घर करून गेलं. लहुळश्यातून आम्ही आता बाहेर पडलो. (ग्रामस्थांच्या मते) पूर्णपणे मोडलेल्या आणि रानडुकरांचा मोक्कार वावर असलेल्या सावित्री घाटाचा नाद सोडून आम्ही आम्ही द-याच्या दंडाने निघालोय हे कळल्यावर लहुळसे - पोलादपूर या एसटीसाठी लहुळश्यात पोचलेल्या दाभिळ ग्रामस्थांच्या चेहे-यावर एका अनामिक विजयाचे भाव स्पष्ट दिसून आले  गावातली खुरटी शेतं मागे पडू लागली, उजवीकडे कालचा दाभिळटोक घाट आणि डावीकडे मागे अर्थात साधारण पूर्वेकडे महाबळेश्वरचा एल्फिस्टन पॉईंट नजरेत भरला. समोर आंबेनळी घाटाचा भला थोरला पहाड अंगावर आला. समोर पसरलेल्या आणि घाटमाथ्यावर सरासर वर चढणा-या एका डोंगरधारेकडे मामांनी बोट दाखवून सांगितलं..."हाच तो द-याचा दांड  गावातली खुरटी शेतं मागे पडू लागली, उजवीकडे कालचा दाभिळटोक घाट आणि डावीकडे मागे अर्थात साधारण पूर्वेकडे महाबळेश्वरचा एल्फिस्टन पॉईंट नजरेत भरला. समोर आंबेनळी घाटाचा भला थोरला पहाड अंगावर आला. समोर पसरलेल्या आणि घाटमाथ्यावर सरासर वर चढणा-या एका डोंगरधारेकडे मामांनी बोट दाखवून सांगितलं..."हाच तो द-याचा दांड
आमच्या मागोमाग डोक्यावर हे भलं थोरलं ओझं घेऊन दाभीळटोक घाटाने वर निघालेल्या या मावशींनी आमची इथ्यंभूत माहिती विचारूनच आपली मार्गक्रमणा सुरु केली.
लहुळश्याची शेतं आता एका टेपाडाच्या पल्याड गेली. छोटी चढण चढून आम्ही एका पठारावर आलो तेव्हा दाभिळहून द-याच्या दांडाकडे येणारी वाट आम्हाला मध्ये येऊन मिळाली. आम्ही चालत असलेला मार्ग हा तिन्ही बाजूंनी महाबळेश्वराच्या आणि आंबेनळी घाटाच्या उंच डोंगरांनी वेढलेला  क्लिष्ट डोंगररचना. पण मामांसारखा जाणकार सोबत असल्याने आम्ही अगदी निर्धास्त होतो.
मोकळवनातली वाट विसावली ती एका कोरड्या ओढ्यापाशी. या ठिकाणाला "आंब्याचा टेप" असं म्हणतात. समोर सळसळत गेलेली वाट गर्द रानात लुप्त झाली. मगाशी समोर दिसणा-या डोंगराच्या पायथ्याला आम्ही येऊन ठेपलो होतो. घाटवाट चालू होण्यासाठी केवळ पाचच मिनिटं उरली होती.
झाडीत पाऊल ठेवल्या क्षणापासून अंग शहरावं इतका थंडगार रानवा सुरु झाला. आतापर्यंतच्या वाटेवर कानावर पडणा-या वा-याचे गूढ ध्वनी थांबले आणि सुरु झाली एक किर्र्र्र शांतता  पायाखाली कराकरा वाजणा-या पाचोळ्याचा आवाज तेवढा त्या शांततेला भेदून जात होता. बाकी सारं रान अगदी चिडीचूप होतं. आंब्याच्या टेपानंतर काही वेळाने आम्ही थांबलो. द-याच्या दांडाची सुरुवात आता झाली होती.
"मामा पुढचा मार्ग कसा आहे हो
"ह्ये काय एकदम सोपा. ह्ये असंअसं चढत गेलं की दोन तासात वाडा कुंभरोशी" इंग्रजी Z सारखे हातवारे करत मामांनी उत्तर दिलं. काही म्हणा, पण मामांची काटक शरीरयष्टी बघता त्यांना महाबळेश्वर सारख्या आडदांड डोंगररांगेच्या वाटांची कसून सवय झाली असल्याची खात्री मला पहिल्या दहा मिनिटातच पटली. सावित्री घाट सोडला तर मामा कोणत्याही घाटवाटेला "अत्यंत सोपी" याच श्रेणीत ढकलून मोकळे होत होते. द-याच्या दांडाची चढाई अगदीच अंगावर किंवा खड्या उंचीची नसली तरी एकापुढे एक शिस्तीत मांडलेल्या नागमोडी वळणांमुळे काही वेळानंतर कंटाळवाणी वाटू शकते. पण वाटेवरचं जंगल मात्र सारं काही विसरायला लावणारं  कधीतरी स्वतःत गुंतण्यापेक्षा या रानाच्या अंतरंगात डोकावून बघावं....एक जगावेगळं सुख पुढ्यात उभं राहतं
घाटवाटेची सुरुवात झाल्यापासून हर्षल आणि विश्वनाथ सगळ्यात पुढे आणि मी,मामा आणि ओंकार पिछाडीला हा क्रम शेवटपर्यंत टिकला. हर्षल विश्वनाथच्या बरोबरीने आणि त्याच्याच वेगात चालत असलेला बघून मामांनी तोंडात बोट घातलं. काल पूर्णपणे "आभाळात" गेलेला विश्वनाथ आज मात्र वर्गात वात्रटपणा केल्यामुळे शिक्षकांनी चोप चोप चोपल्यावर एखादं पोर जसं गपगुमान कोपरा धरून बसतं अगदी तसा अवाक्षरही न बोलता स्वतःच्याच नादात चालत होता. मात्र कुंभरोशीला पोहोचेपर्यंत किमान पाच ते सहा वेळा हर्षलच्या निर्विवाद आणि जबरदस्त फिटनेसचं कौतुक मामांनी अगदी तोंडभरून केलं
द-याच्या दांडाच्या या वाटेवर आणखी एक आश्चर्यकारक गोष्ट दिसून अली ती म्हणजे या वाटेवर अनेक ठिकाणी दगडांवर मार्किंग केलं आहे.
बंबाळ्या रानातून वाट वर वर सरकत होती. विश्वनाथला एक उत्तम कंपनी मिळाली होती आणि त्या दोघांनाही आपल्या मागे तीन जीव या रानातून चालत आहेत याची कसलीही चिंता नव्हती  सुसाट वेगाने दोघ पुढे जायचे आणि मागून मामांची हाक आली की आहे त्या जागी निवांत विश्रांती घ्यायचे. तंबाखूचा बार तोंडात धरत हसतमुख चेहे-याने मामा इतक्या सराईतपणे वाट काढत होते की ज्याला तोड नाही.
वाट आता थोडक्या मोकळवनात डोकावली. डोईवरचा रानवा जरा बाजूला झाला आणि समोर दिसला उभाच्या उभा "काठीचा दांड".
तास - दीड तासाच्या चढाईची एकाग्रता भंग पावली ती कानावर पडलेल्या गाडीच्या हॉर्नने  डोक्यावरच्या गार्ड झाडातून काहीही दिसायला तयार नव्हतं. पण घरघरणा-या इंजिनांचा आवाज आणि ट्रकसारखं एखादं धूड रस्त्यावरून जाताना होणारी धडधड स्पष्ट जाणवू लागली. घाटमाथा जवळ आल्याची ही खूण होती. मामांनी उजवीकडे तिरप्या रेषेत अंगुलीनिर्देश केला आणि डोंगराच्या घळीतून एक लाल आकृती पश्चिमेकडे सरकताना दिसली  डोक्यावरच्या गार्ड झाडातून काहीही दिसायला तयार नव्हतं. पण घरघरणा-या इंजिनांचा आवाज आणि ट्रकसारखं एखादं धूड रस्त्यावरून जाताना होणारी धडधड स्पष्ट जाणवू लागली. घाटमाथा जवळ आल्याची ही खूण होती. मामांनी उजवीकडे तिरप्या रेषेत अंगुलीनिर्देश केला आणि डोंगराच्या घळीतून एक लाल आकृती पश्चिमेकडे सरकताना दिसली  आंबेनळी घाट आता दृष्टीक्षेपात आला. इतका की येणारी जाणारी वाहनं आम्हाला सहज ओळखता येत होती. दहा साडेदहाच्या सुमारास मामांच्याच पोटात भडका उडाल्याने त्यांनी सगळ्या टोळीला एकत्र केलं आणि ही चढण संपल्यावर नाश्ता करू असा हुकूम सोडला.
वाट तशी एकसंध नव्हतीच. मधूनच झाडो-यात आणि पाऊलवाटेवर झालर पांघरलेल्या पानांच्या भाऊगर्दीत दिसेनाशी होत होती. पण दिशा अचूकपणे माहित असल्याने कुठेही न चुकता हे मार्गक्रमण यथोचित सुरु होतं. वारा पूर्णपणे थांबला होता. पण आम्हाला निघायला जरी तासभर उशीर झालेला असला तरी गर्द रानामुळे उन्हाचा कसलाही त्रास होत नव्हता. वाकलेल्या वेली पायात अडकायच्या. त्यांना झुगारून पुढेही जाता यायचं नाही. त्यांची पकड इतकी चिवट की चुकून जरी पुढे गेलो तर आपटलेल्या तोंडावर लाल मातीची रंगपंचमी ठरलेली  एकूणच सुरेख असा एक मार्ग आमच्या पायतळी जात होता.
सुमारे दोन तासांची नागमोडी प्रदीर्घ चढण संपली ती एका छोट्या झाडापाशी. याला "आवळीचा माळ" असं म्हणतात. मामांना आता डब्यातली भुर्जी दिसू लागली होती. अखेर मामांनी मगाशी सुचवलेल्या या टप्प्यावर आम्ही विसावलो. मलबार धनेशाची सुरेख भरारी डोळ्यासमोर साकारली. त्याचं देखणं रुपडं नजरेत भरलं. डावीकडच्या आंबेनळी घाटातल्या गाड्यांचा गोंगाट थोडा मंदावला होता. डब्यातल्या भुर्जीचा यथोचित फडशा पडला. मन तृप्त झालं. पाय दुखावले आणि पाठ सुखावली. थंडगार वा-याचे झोत महाबळेश्वराच्या बुलंद कड्यांशी सलगी करू लागले. घाटमाथा जवळ आल्याची खूण  समोरची दरीला खेटून जाणारी अरुंद वाट दिसली आणि मामांनी निवांतपणे त्यावरून स्लीपर्स घासत चालायला सुरुवात केली. पाठीवरच्या सॅक आणि गळ्यातले जडशीळ कॅमेरे सांभाळताना आमची मात्र तारांबळ उडत होती. अत्यंत मुरमाड आणि घसरड्या मातीचा "स्क्री" प्रकारातील आडवा टप्पा हळूहळू मागे पडत होता. कॅमरा बाहेर काढण्याचीही फुरसत न मिळाल्याने त्या घसा -याच्या वाटेचे फोटो मिळाले नाहीत.
हर्षल आणि विश्वनाथ सोबत आता ओंकारने आघाडी घेतली. मी आणि मामा मागून निवांत येत होतो. जवळच्या रानकढीपत्त्याच्या घमघमाट वातावरणात भरला होता. मामांकडे विषयांची मात्र कसलीही कमी नव्हती. स्वतः राजकारणात सक्रिय असल्याने संपूर्ण देशाच्या राज्यव्यवस्थेची जी काही लक्तरं ते काढत होते त्याला सुमार नाही. एकूणच बोरिंग वाटावा असा प्रवास अजिबात नव्हता. आजूबाजूच्या वाटांची जमेल तशी माहिती मामा देत होते. त्यांच्या मागून जात असताना एका झाडाखाली मी बुटाची लेस बांधायला थांबलो. पुढे चाललेले मामाही थांबले. आणि इतक्यात ........
.......भूकंप व्हावा तसा प्रचंड आवाज आमच्या कानावर पडला. काही सेकंदात काळजाचं पाणी पाणी झालं. इतका वेळ हसतमुख असलेल्या मामांच्या चेहे-यावर क्षणार्धात भीतीचं सावट स्पष्ट दाटून आलं. "रानडुकरं येतायेत आपल्या दिशेला" एवढंच ते पुटपुटले. प्रचंड वेगात काहीतरी खाली धडधडत येत होतं. हर्षल आणि ओंकारला मारलेल्या हाकांना काहीच उत्तर येत नव्हतं. बुटाची लेस तशीच सोडून मी आणि मामांनी त्या दिशेला धाव घेतली आणि आमच्या समोर उजवीकडच्या टेकाडावरून मातीचा प्रचंड ढीग जमीन हादरवत दरीत कोसळत होता  कित्येक किलो मातीचा प्रचंड धबधबा आमच्या वाटेत दत्त म्हणून उभा राहिला. हे कमी की काय म्हणून समोर पाहिलं तेव्हा हर्षल आणि विश्वनाथ त्या मातीच्या धबधब्याच्या पैलतीरी पोचले होते आणि आम्ही तिघंच या बाजूला समोर चाललेलं दृश्य पाहत होतो. कित्येक किलो माती आमच्या समोरच्या वाटेलाही दरीत घेऊन गेली. त्या शांत वातावरणात त्या कोसळण्याचा आवाज मात्र भीषण वाटू लागला. एखादी प्रचंड दरड कोसळावी तसं अखंडपणे मातीच्या ढिगाचे लोट खाली येतच होते. सुमारे दहा मिनिटांनी हा प्रकार थांबला  कित्येक किलो मातीचा प्रचंड धबधबा आमच्या वाटेत दत्त म्हणून उभा राहिला. हे कमी की काय म्हणून समोर पाहिलं तेव्हा हर्षल आणि विश्वनाथ त्या मातीच्या धबधब्याच्या पैलतीरी पोचले होते आणि आम्ही तिघंच या बाजूला समोर चाललेलं दृश्य पाहत होतो. कित्येक किलो माती आमच्या समोरच्या वाटेलाही दरीत घेऊन गेली. त्या शांत वातावरणात त्या कोसळण्याचा आवाज मात्र भीषण वाटू लागला. एखादी प्रचंड दरड कोसळावी तसं अखंडपणे मातीच्या ढिगाचे लोट खाली येतच होते. सुमारे दहा मिनिटांनी हा प्रकार थांबला  आता मात्र त्या आधीच चिंचोळ्या असलेल्या पायवाटेची अवस्था अजूनच बिकट झाली. अखेर मामांनी पुढाकार घेऊन त्या घसा-यातून कशीबशी वाट काढली आणि तो टप्पा पार झाला तेव्हा डावीकडच्या पटलावर हे दृश्य साकारलं होतं
द-याचा दांड संपला होता...काही सुखद आणि काही अविस्मरणीय आठवणी घेऊन. शेवटच्या चढाईचा भाग असणारी गर्द झाडीभरली "वाड्याची खिंड" आम्ही पार केली आणि अगदी शेजारून गाडी जावी इतक्या जवळून वाहनांचे आवाज आणि हॉर्न कानावर आले. मामांचा चेहरा परत खुलला. विश्वनाथने त्या झाडीतून स्वतःसाठी कसल्यातरी फांद्या तोडून घेतल्या होत्या. त्या पिशवीत कोंबत समोर दिसणा-या उघडीपीच्या जवळ आम्ही आलो आणि अचानक घनदाट जंगलातून एका वेगळ्याच दुनियेत प्रवेश करावा तसा समोर अचानक आंबेनळी घाटाचा कला कुळकुळीत रस्ता आणि वाडा कुंभरोशीची घरं अवतरली. इतक्या चटकन आम्ही गाडीरस्त्याला लागू असं वाटलं देखील नव्हतं. मामा आणि विश्वनाथ या दोघांनाही आता घराचे वेध लागले होते. डोळ्यासमोरून पोलादपूरची एक एसटी गेलेली बघून झालेला विश्वनाथचा चेहेरा मात्र बघण्यासारखा होता
अडीच तासांची भन्नाट डोंगरयात्रा संपली. दोन दिवसांच्या या दुर्गम अरण्यवाटांच्या असीम अनुभूतीची सुरेख सांगता द-याच्या दांड आमच्या खात्यात जमा करून झाली  मामांनी त्यांच्या आणि माझ्यात झालेला घरोबा पाहून "मी पैसे घेणार नाही" हे कालच जाहीर केलं होतं. त्यामुळे आम्ही गाडीरस्त्याला लागताच मागे वळूनही न पाहता दोघंही वाडा कुंभरोशीच्या बसस्टॉपच्या दिशेने भराभरा निघाले. पण तापलेल्या उन्हाच्या काहिलीला जागून अन्नपूर्णा हॉटेलमध्ये थंडगार लिंबू सरबताचा मारा झाला आणि मगच दोघांची सुटका झाली. मी मुलांना खाऊसाठी का होईना पण काही माफक रक्कम खिशातून काढतोय हे बघून मामांच्या डोळ्यात जमा झालेले प्रेमळ भाव मात्र लपू शकले नाहीत. गेल्या दोन दिवसात मामांनी त्यांच्या अत्यंत गोड आणि निखळ स्वभावाने काळजाला हात घातला. त्या दोघांना सामावून घेऊन एक ट्रक पोलादपूरच्या दिशेने निघाला. पण आमच्या डोळ्यासमोर विश्वनाथची कालची भन्नाट बडबड आणि मामांची साधी,काटक पण अगदी घरोबा करून जाणारी मूर्ती अजूनही तरळत होती.
बोरिवली - महाबळेश्वर बस जशी रिकामी अली तशी त्यात फार भर न घालता आंबेनळी घाट चढू लागली. बसच्या खिडकीतून प्रतापगड - मकरंदगड पुन्हा डोकावले. जावळीचं हिरवंगार खोरं डोळ्यांना थंडावा देऊन गेलं. सुखावून जाणा-या वा-याच्या झुळूकीमुळे जेव्हा नकळत डोळे मिटले तेव्हा दोन दिवसांच्या ट्रेकचा संपूर्ण आलेख नजरेसमोर तरळत होता.
वडस्करांचा संदिप (मी सह्यवेडा दुर्गवेडा) 15 March 2017 at 05:09
जितेंद्र बंकापुरे 17 March 2017 at 06:16
नेहमीप्रमाणेच छान झालाय वृत्तांत...
"मास्तर ती दूधगावची एसटी किती वाजता आहे हो " "शी बाई केवढे डास आहेत इथे " "शी बाई केवढे डास आहेत इथे " "अय... त्यांना विचार टायलेट कुठे आहे " "आयला हे तंबू लावून कोन झोपलंय हिथं " "अय... त्यांना विचार टायलेट कुठे आहे " "आयला हे तंबू लावून कोन झोपलंय हिथं  आरं नसेल हाटेल परवडत  आरं नसेल हाटेल परवडत
शनिवारच्या पहाटेचे हे संवाद आमच्या कानावर आदळत होते ते साडेपाचचा गजर म्हणूनच  टेन्टच्या बाहेर अनेक सावल्या जमा झालेल्या बघून आपण यांच्या चर्चेचा विषय ठरायला लागलोय हे आमच्या लक्षात आलं आणि तिघेही ताड्कन उठून बसलो. महाबळेश्वरच्या एसटी स्टॅन्डमध्ये टेन्ट लावून झोपणारे इतिहासात आम्हीच पहिलेच असू  टेन्टच्या बाहेर अनेक सावल्या जमा झालेल्या बघून आपण यांच्या चर्चेचा विषय ठरायला लागलोय हे आमच्या लक्षात आलं आणि तिघेही ताड्कन उठून बसलो. महाबळेश्वरच्या एसटी स्टॅन्डमध्ये टेन्ट लावून झोपणारे इतिहासात आम्हीच पहिलेच असू  शुक्रवार रात्रीचा बाईकवरून केलेला पुणे ते महाबळेश्वर प्रवास चांगलाच अंगी लागला होता. त्यात रात्री १.३० वाजता एसटी स्टॅण्डमध्ये घडलेल्या भन्नाट प्रसंगाने (हा किस्सा भेटल्यावर सांगेन) झोपायला आधीच उशीर झालेला. टेन्टची कनात उघडून बाहेर आलो तेव्हा आमच्याच शेजारी दोन कॅरीमॅट पडलेली दिसली आणि आपण एकटेच एसटी स्टॅण्डवर जमलेल्या स्थानिकांच्या चर्चेचा विषय नाही या आमच्या चर्चेला पूर्णविराम मिळाला  शुक्रवार रात्रीचा बाईकवरून केलेला पुणे ते महाबळेश्वर प्रवास चांगलाच अंगी लागला होता. त्यात रात्री १.३० वाजता एसटी स्टॅण्डमध्ये घडलेल्या भन्नाट प्रसंगाने (हा किस्सा भेटल्यावर सांगेन) झोपायला आधीच उशीर झालेला. टेन्टची कनात उघडून बाहेर आलो तेव्हा आमच्याच शेजारी दोन कॅरीमॅट पडलेली दिसली आणि आपण एकटेच एसटी स्टॅण्डवर जमलेल्या स्थानिकांच्या चर्चेचा विषय नाही या आमच्या चर्चेला पूर्णविराम मिळाला  सकाळचे सगळे सोपस्कार पार पडून आणि त्या कॅरीमॅट्सचे मालक असलेल्या युथ हॉस्टेल मालाडच्…
"भूकंप" गडावरचा "खादाडेश्वर" .....
आपण सह्याद्रीत का फिरतो याला अनेक कारणं आहेत.रोजच्या धावपळीच्या आयुष्यातून चार घटका निसर्गात जावं..तिथल्या रानपाखरांशी गप्पा माराव्यात...दोन क्षण स्वत:शीच अंतर्मुख होण्यासाठी....वगैरे अनेक कारणं देत येतील.पण ट्रेकला गेल्यावर "क्षुधागडाची" अर्थात आपल्या मनसोक्त हादडण्याची मोहिम यशस्वी झाली नाही तर ट्रेकमध्ये काहीतरी राहून गेलंय असं राहून राहून वाटायला लागतं  म्हणूनच दिवसभर पाय तुटेस्तोवर भटकल्यावर पोटात जो काही "भूकंप" होतो (= मरणाची भूक लागते  म्हणूनच दिवसभर पाय तुटेस्तोवर भटकल्यावर पोटात जो काही "भूकंप" होतो (= मरणाची भूक लागते  ) ती भागवायला एखादा सिद्धहस्त आचारी मदतीला धावून आला तर त्या ट्रेकच्या आठवणींना एक वेगळाच नूर चढतो  ) ती भागवायला एखादा सिद्धहस्त आचारी मदतीला धावून आला तर त्या ट्रेकच्या आठवणींना एक वेगळाच नूर चढतो  काल तैलबैल्याहून येताना (कितव्यांदा गेलो असेन आठवत नाही  काल तैलबैल्याहून येताना (कितव्यांदा गेलो असेन आठवत नाही ) मुळशीच्या "दिशा" धाब्याने जो काही श्रमपरिहार केला आहे तो एन्जॉय करतानाच आजवरच्या ट्रेक्स मधल्या अश्या अनेक ठिकाणांची यादीच सर्रकन डोळ्यासमोरून तरळून गेली आणि आपल्यासारख्या पट्टीच्या "बकासुरां" बरोबर ती शेअर करायचं ठरलं ) मुळशीच्या "दिशा" धाब्याने जो काही श्रमपरिहार केला आहे तो एन्जॉय करतानाच आजवरच्या ट्रेक्स मधल्या अश्या अनेक ठिकाणांची यादीच सर्रकन डोळ्यासमोरून तरळून गेली आणि आपल्यासारख्या पट्टीच्या "बकासुरां" बरोबर ती शेअर करायचं ठरलं  आता ट्रेकमध्ये व्हेज खावं की नॉन - व्हेज हा ज्याच्या त्याच्या आवडीचा प्रश्न  आता ट्रेकमध्ये व्हेज खावं की नॉन - व्हेज हा ज्याच्या त्याच्या आवडीचा प्रश्न  मी मात्र या दोन्ही …
 - भाग दोन : अंतिम


गटारी | साधं... सोपं...

साधं सोपं आयुष्य... साधं सोपं जगण्यासाठी...
अमेची पुन्हा रात आली गटारी
अम्हा पाहुनी धुंद झाली गटारी
कुणी एक प्याला, कुणी 'पिंप'वाला
भरे बेवड्यांच्या पखाली गटारी
कुणी झिंगलेला, कुणी संपलेला
पुसेना कुणाची खुशाली गटारी
फिरे आज जो तो घमेंडीत ऐसा
करी बावळ्यांना मवाली गटारी
अमीरांस लाभे, गरीबांस लाभे
वसे दुःखितांच्या महाली गटारी
सर्व 'झिंग'रसिकांना गटारी अमावस्येच्या हार्दिक शुभेच्छा
Select rating10 पैकी 1 गुण द्या10 पैकी 2 गुण द्या10 पैकी 3 गुण द्या10 पैकी 4 गुण द्या10 पैकी 5 गुण द्या10 पैकी 6 गुण द्या10 पैकी 7 गुण द्या10 पैकी 8 गुण द्या10 पैकी 9 गुण द्या10 पैकी 10 गुण द्या
‹ कोण म्हणतं आमच्या घरात अनुक्रमणिका घरामधे तू ससा ›
या सारख्या इतर कविता
कोण म्हणतं आमच्या घरात
ज्या ज्या वयात जे जे करायचं
जेवणात ही कढी अशीच राहुदे
या साईटवरचे साहित्य इतरांना पाठवायचे असल्यास कृपया साईटचा पत्ता इतरांना कळवावा ही विनंती. येथील साहित्य copy-paste करून इतरांना ईमेल करू नका. आपण अत्यंत संवेदनशील रसिक आहात, साहित्यचोर नाही याची जाणीव असू द्या.
तुमचा ईमेल पत्ता द्या
नवे लेखन प्रकाशित झाले की गूगल फीडबर्नर च्या कृपेने आपोआप आपल्या ईमेलवर येईल
खरं तर माझ्याविषयी काहीही माहिती जाणून घ्यायची इच्छा तुम्हाला व्हावी असं या माहितीत काहीही नाही तरीही आपण इथे, या पानावर, आलाच आहात तर आपल्याला पिडण्याचं थोडं स्वातंत्र्य मी घेतो


नोंदी सिद्धारामच्या...: नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे

नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे
मूळ मुद्दा खूपच महत्त्वाचा आहे. काळ्या पैशाला राष्ट्रीय संपत्ती घोषित करण्यासाठी सुरू झालेल्या स्वामी रामदेव यांच्या आंदोलनाला मूळ मुद्दयावरून दूर नेण्यात काँग्रेस पक्षाला यश मिळाले आहे. ज्या पद्धतीने केंद्र सरकार काळ्या पैशाच्या मुद्दयावर कचखाऊ भूमिका घेत आहे, त्यावरून काँग्रेस भोवतीचा संशय अधिक गडद होताना दिसत आहे. काळ्या पैशावरून या आधीच गांधी परिवाराकडे संशयाची सुई वळल्यामुळे आणि अण्णा- बाबा या मुद्दयावर अधिक आक्रमक झाल्याने काँग्रेस चवताळली आहे. यातून सुटण्याचा अन्य कोणताही मार्ग काँग्रेसपुढे शिल्लक नाही हे आता आणखीनच स्पष्ट झाले आहे.
काळ्या पैशावर चर्चा होत रहाणे काँग्रेसच्या सोयीचे नाही. त्यामुळे काँग्रेसने रामदेव बाबा, त्यांचे सहकारी आचार्य बालकृष्ण, सुषमा स्वराज, आरएसएस यांच्यावर बेछूट आरोप करणे चालू ठेवले. त्यात चप्पल उगारल्याची घटनाही काँग्रेससाठी जणु वरदान ठरली. आणि याने उत्साहित झालेल्या दिग्विजय सिंग यांनी आचार्य बालकृष्णन यांच्या नागरिकत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करून अत्यंत शेलक्या शब्दांत त्यांचा उद्धार करणे सुरू केले. दरम्यान आचार्य बालकृष्ण प्रकट झाले आहेत. माझा जन्म भारतात झाला. माझे आई वडील नेपाळचे आहेत. परंतु माझे शिक्षण भारतात झाले आहे. मी भारतातच सेवा करतोय. मी मरेपर्यंत भारतातच राहीन, असे आचार्य बालकृष्ण यांनी सांगीतले आहे. आता काँग्रेसने हे प्रकरण ताणले तर काँग्रेसच अडचणीत येण्याची शक्यता आहे.
सांस्कृतिक दृष्टया आणि आध्यात्मिक दृष्टया भारत-नेपाळ एकच आहेत. देशांच्या सीमा ध्यानात घेऊन बोलायाचे तर आज नेपळमधे ४३ लाखाहून अधिक भारतीय आहेत आणि भारतात ७० लाखापेक्षा अधिक नेपाळी भारतीय नागरिक आहेत. तिबेट गिलंकृत केल्यानंतर गेल्या अनेक वर्षांपासून चीन नेपाळमध्ये भारतविरोधी विष कालवत आहे, अशा वेळी क्षुद्र राजकीय स्वार्थासाठी राजकारणी नेत्यांनी नेपाली नगरिकत्वाचा मुद्दा काढून नेपळला भारतापासून दूर लोटण्याचे पाप केले आहे. बांग्लादेशी आणि पाकिस्तानी घुसखोरीविरुद्ध मात्र गठ्ठा मतांसाठी हे राजकारणी जनतेची दिशाभूल करीत असतात हेही ध्यानात घेणे आवश्यक आहे.
काँग्रेसच्या अध्यक्षा आणि संयुक्त पुरोगामी आघाडी सरकारच्या सर्वेसर्वा यांच्या नागरिकत्वासंबंधीची तथ्ये अधिक गंभीर आहेत. नागरिकत्वाच्या मुद्दयावर आचार्य बालकृष्ण यांची बाजू सोनिया गांधी यांच्यापेक्षा उजवी आहे. कारण इंग्रजांमुळे नेपाळ प्रांताला स्वतंत्र देशाचा दर्जा मिळालेला असला तरी नेपाळ सांस्कृतिकदृष्ट्या भारताला अतिशय जवळचा आहे. जवाहरलाल नेहरू हे भारताचे पंतप्रधान असताना १९५३ साली नेपाळने भारतात विलिनीकरणाची इच्छा व्यक्त केली होती, हे उल्लेखनीय. भारतातून नेपाळात आणि नेपाळातून भारतात यायला जायला पारपत्र लागत नाही ते यामुळेच. पशुपतीनाथासारखी तीर्थक्षेत्रे भारतीयांसाठी श्रद्धेय आहेत. इतकेच नाही तर पशुपतीनाथाचे पुजारी हे परंपरेने भारतीय आहेत. अशी सांस्कृतिक नाळ असल्यामुळे बालकृष्ण नेपाळी वंशाचे असल्याचा मुद्दा तसा भारतीयांच्या दृष्टीने गौण आहे. घटनेतल्या तरतुदीनुसारही आचार्य बालकृष्ण हे भारताचे नागरिक ठरतात. परंतु सोनिया गांधी यांच्याबाबतीत अशी स्थिती आहे काय.
इटलीचे राजदूत यांनी केंद्रीय गृहमंत्रालयाला पत्रातून 27 एप्रिल 1983 रोजी लिहिलेल्या पत्रातून सोनिया गांधी यांनी केलेली फसवणूक उघड केली आहे. अ‍ँटोनिया नाव बेमालूमपणे बदलून सोनिया नाव कसे लावले गेले ते या पत्रातून उघडे पडले आहे. पाहा... http://www.janataparty.org/annexures/ann05p32.html
सोनिया गांधी यांनी लोकसभेची निवडणूक लढविताना जी कागदपत्रे सादर केली आहेत, ती खोटी ठरली आहेत. त्यांनी शिक्षणाबद्दलची दिलेली माहितीही खोटी ठरली आहे. अर्थातच या गोष्टींची भरपूर चर्चा झाली आहे. याचे ठोस पुरावेही इंटरनेटवर सहज उपलब्ध आहेत. स्वीस बँकेशी आणि रशियन गुप्तचर संस्थेशी असलेले संबंध, पोप आणि व्हॅटिकनशी असलेले सोनियांचे संबंध आणि त्यांचा नागरिकत्वाचा मुद्दा या साऱ्याच गोष्टी काँग्रेसला अडचणीच्या ठरू शकतात. परंतु काँग्रेसला अडचणीच्या ठरतील अशा मुद्दयांवर खुबीने बगल देण्याची कला अवगत आहे. त्यामुळे या मुद्दयावर काँग्रेस कायम मूग गिळून असते. आता दिग्विजय सिंग यांनी आचार्य बालकृष्ण यांच्या नागरिकत्त्वाचा मुद्दा काढला आहे की जो काँग्रेसने अधिक ताणला तर काँग्रेसच अडचणीत सापडण्याची शक्यता आहे. सोनिया गांधी यांच्या नागरिकत्त्वाचा मुद्दा यानिमित्ताने चर्चेला येणे, ही गोष्ट काँग्रेसला फायद्याची नाही. त्यामुळे आचार्य बालकृष्ण यांच्या नागरिकत्त्वाचा मुद्दा काँग्रेस अधिक ताणणार नाही. त्याऐवजी रामदेव बाबा यांच्यामागे अनेक तपासण्यांचा ससेमिरा लावून हैराण करेल याची शक्यता अधिक आहे.
स्वामी रामदेव, काळा पैसा आणि सोनिया गांधी
माझी टी.व्ही. मुलाखत पाहा...
वन्दे मातरम् part 1
वन्दे मातरम् part 2
वन्दे मातरम् part 3
वन्दे मातरम् part 4
डॉ. भूषण कुमार उपाध्याय (2)
मा. गो. वैद्य (1)
विवेकानंद साहित्य संमेलन (1)
स्वामी विवेकानंदांचे विचार (32)
लेख वाचले गेले / page views
विवेक विचार : मे २०१७
विवेक विचार : एप्रिल २०१७
विवेक विचार : मार्च २०१७
विवेक विचार : फ़ेब्रुवारी २०१७
विवेक विचार : जानेवारी २०१७
विवेक विचार : डिसेंबर २०१६
विवेक विचार : दीपावली विशेषांक २०१६
मार्च २०१३ चा अंक
विवेक विचार सदस्यता अर्ज
नियमित लेख मिळविण्यासाठी चौकटीत ई मेल submit करा
या महिन्यातील लोकप्रिय लेख
वीरशैव लिंगायत : हिंदू नाहीत तर मग कोण
🖋 सिद्धाराम भै. पाटील जे भगवान शिवाचे उपासक आहेत. जे दसरा, दिवाळी, महाशिवरात्री, गणेशचतुर्थी, गुढी पाडवा (उगादी), मकर संक्रात, होळ...
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर निबंध स्पर्धा
भारतरत्न डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५ व्या जयंती वर्षानिमित्त राज्यस्तरीय निबंध स्पर्धा आयोजक : विवेक विचार, विवेकानंद केंद्र कन्...
हासन हास्यास्पद का ठरला
2013 मध्ये कमल हासनचा विश्‍वरूपम हा चित्रपट प्रदर्शित झाला होता. त्याला काही मुस्लिम संघटनांनी विरोध केला. तामिळनाडूत या चित्रपटावर अघोषि...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
धन्य आहे ते न्यायालय आणि धन्य ती मिडिया
गुजरात उच्‍च न्‍यायालयाने बहुचर्चित इशरत जहॉं एन्‍काऊंटर प्रकरणाचा तपास केंद्रीय अन्‍वेषन विभागाकडे (सीबीआय) सोपवण्‍याचा आदेश दिला आहे. ...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
महाराष्ट्राचे मोदी - देवेंद्र
मला एक वल्गना करू द्या. ही वल्गना खोटी ठरली तर मी वेडा ठरेन; खरी ठरली तर ... या पोस्टची आठवण नक्की येईल. देवेंद्र फडणवीस यांचे नेतृत्व अस...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे
... आणि बुद्ध ढसा ढसा रडला
"जीबीएस'च्या विळख्यात 12 महिने
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा : स्वामी विवेकानंद
नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे
शिवधर्म समजून घेऊ या...
महाराष्ट्रातील दलित राजकारण आणि शरद पवार
स्वामी रामदेव, काळा पैसा आणि सोनिया गांधी
भाऊ तोरसेकर यांचे लेख
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
नरेंद्र मोदींच्या भितीने मध्यावधी निवडणूका
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
चाणक्य नीती : तुम्हीही बनू शकता महान...
प्रत्येक माणसाला वाटतं की तो गल्लीत, समाजात आणि देशात प्रसिद्ध व्हावा. प्रत्येक ठिकाणी मान सन्मान मिळावा. सर्वजण आदराने पाहावे. एखाद्या...
चाणक्य नीती : या ५ गोष्टी कुणालाही सांगू नका; यातच आहे शहाणपण
धर्म डेस्क जीवनात अनेक गोष्टींमुळे आपण अडचणीत सापडत असतो. या गोष्टींवर आपले नियंत्रण नसते. परंतु अनेकदा चुकून आपण अशा गोष्टी करतो की ज्या...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
... हे आहे सोनिया गांधी यांचे खरे रूप
त्यागाची मूर्ती, गांधी घराण्याची सून सोनिया गांधी यांचे खरे रूप समजून घ्यायचे आहे  मला माहित आहे की सोनिया गांधींचे खरे रूप जनतेसमोर आणण...
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हणतात, आज...
सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
साभार - तरुण भारत तारीख: 2/16/2013 11:36:44 AM मित्रांनो, आपल्या रोजच्या जीवनात व्यायामाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शाळेत देखील ...
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
वेगळी दृष्टी देणारे मुकुलजींचे लेख
हताश स्वार्थों का असफल बंद
राष्ट्रीय विचारांचे वृत्त संकेतस्थळ
दृष्टिपल्याडचा भारत ( हिंदी / इंग्रजी )
सुब्रमण्यम स्वामी यांचा ब्लॉग
तक्षशिला से मगध तक...
मा. गो. वैद्य यांचे लेख


हिंदुत्व, हिंदुधर्म, हिंदुराष्ट्र आणि स्वातंत्र्यवीर सावरकर ! | " ऐसी अक्षरे मेळवीन !"

" ऐसी अक्षरे मेळवीन
" लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी "
पोवाडा – महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचा – राज ठाकरेंचा →
हिंदुत्व, हिंदुधर्म, हिंदुराष्ट्र आणि स्वातंत्र्यवीर सावरकर
“आसिंधु सिंधु पर्यन्ता, यस्य भारतभूमिका
पितृभू: पुण्यभूश्चैव स वै हिंदुरिति स्मृत: I I “
सिंधुस्थान ही ज्याची केवळ पितृभूमी नव्हे, तर पुण्यभूमीही आहे तो हिंदू सिंधुपासुन सिंधुपर्यंत, अर्थात सिंधुनदीपासुन ते सिंधु म्हणजे सागरापर्यंत पसरलेली ही भुमी म्हणजे हिंदुभुमी आहे आणि प्रत्येक व्यक्ती ,जो कुणी या भुमीला केवळ आपली पितृभुमीच नव्हे तर पुण्यभुमीही मानतो तो हिंदु सिंधुपासुन सिंधुपर्यंत, अर्थात सिंधुनदीपासुन ते सिंधु म्हणजे सागरापर्यंत पसरलेली ही भुमी म्हणजे हिंदुभुमी आहे आणि प्रत्येक व्यक्ती ,जो कुणी या भुमीला केवळ आपली पितृभुमीच नव्हे तर पुण्यभुमीही मानतो तो हिंदुमग तो कुठल्याही जाती धर्माचा असेना कामग तो कुठल्याही जाती धर्माचा असेना का मुळात हिंदु हा केवळ एक धर्म नाहीच आहे, तर ती एक जिवनप्रणाली आहे. ‘हिंदुधर्म’ हे नाव कोणत्याही एका विशिष्ट धर्माचे वा पंथाचे विशेष नि अनन्य नाव नसून ज्या अनेक धर्मांची नि पंथांची ही भारतभूमी हीच पितृभूमी नि पुण्यभूमी आहे त्या सार्‍यांना समावेशिणार्‍या धर्मसंघाचे हिंदुधर्म हे सामुदायिक अभिधान आहे.
हे आमचे एकजीवन आज ज्या एकाच शब्दात नवीन व्याख्येप्रमाणे व्यक्तविता येते तो अनन्य शब्द आहे ‘हिंदू’  या शब्दाच्या ‘हिंदू’ या दोन अक्षरांत अगस्तीच्या अंजलीत महासागर तसे तीस कोटी लोकांचे राष्ट्रचे राष्ट्र सामावलेले आहे.किती सार्थ आणि योग्य शब्दात स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी हिंदु या शब्दाची महती, त्याचा योग्य अर्थ सांगितला आहे. हिंदु या संकल्पनेची व्यापकता, तिचा विस्तार केवढ्या समर्पक शब्दात मांडले गेल आहे इथे.
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांच्या मते आपल्या वंशाच्या मूळ पुरुषांनी आपल्या राष्ट्राला व आपल्या लोकांना देण्याकरिता जे पहिले आणि जवळ जवळ पाळण्यातले नाव निवडले ते सप्तसिंधू अथवा हप्त हिंधू आहे. सिधु नदीच्या समृद्ध खोर्‍यात राहणारे ते सिंधू. आणि इतर जगातील जवळ जवळ सर्व राष्ट्रे आपणांस ह्याच सिंधू किंवा हिंदू याच नावाने ओळखत असत. बर्‍याचदा असे म्हणले जाते की हिंदु हे नाव किंवा हा शब्द आपल्याला अरबांकडुन मिळाला. पण सावरकरांच्या मते हिंदू हा शब्द आपणांस अरबांनी दिलेला नाही. प्रेषित महंमदाच्या जन्मापूर्वी, नव्हे अरब हे एक ‘लोक’ म्हणून ओळखले जाण्यापूर्वीदेखील हे प्राचीन राष्ट्र आपणांकडून व इतरांकडून सिंधू वा हिंदू ह्या स्वाभिमानी नावाने ओळखले जात होते. अरबांनी सिंधू नदीचा शोध लावला हे म्हणणे जितके खरे तितके अरबांनी ह्या शब्दाचा शोध लावला हे म्हणणे आहे
हिंदू चळवळीची विचारप्रणाली समजण्याकरिता ह्या तीन शब्दांचा अर्थ नीट समजावून घेणे अत्यावश्यक आहे. हिंदू या शब्दापासून इंग्रजीमध्ये ‘हिंदुइझम’ (हिंदुधर्म) हा शब्द बनविला आहे. त्याचा अर्थ हिंदू लोक ज्या धर्ममतांना वा मार्गांना अनुसरतात ती धर्ममते वा मार्ग. दुसरा शब्द हिंदुत्व हा त्यापेक्षा अधिक संग्राहक शब्द आहे. हिंदुधर्म ह्या शब्दाप्रमाणे हिंदूंच्या केवळ धार्मिक अंगाचा त्यात समावेश होत नसून त्यात हिंदूंच्या सांस्कृतिक, भाषिक, सामाजिक व राजकीय अंगांचाही समावेश होतो. ‘Hindu Polity’ ह्या इंग्रजी शब्दाशी तो जवळ जवळ समानार्थी शब्द आहे. त्याचे जवळ जवळ तंतोतंत भाषांतर Hinduness ह्या शब्दाने करता येईल. हिंदू जगत् Hindudom ह्या तिसर्‍या शब्दाचा अर्थ संकलितपणे हिंदू म्हणून संबोधिले जाणारे सर्व लोक. ज्याप्रमाणे इस्लामने मुसलमानी जगताचा किंवा ख्रिश्चनडम ह्या शब्दाने ख्रिस्ती जगताचा बोध होतो त्याप्रमाणे ह्या शब्दाने हिंदुजगताचा सामुदायिक बोध होतो.
स्वातंत्र्यवीर अगदी ठामपणे प्रतिपादन करतात की हिंदुत्व हा केवळ एक शब्द नव्हे, तर तो इतिहास आहे. ते मनापासुन समग्र हिंदु बांधवाना आवाहन करतात की अग्निहोत्री ब्राह्मण ज्याप्रमाणे यज्ञकुंडात अग्नी प्रज्वलित ठेवतो त्याप्रमाणे तुम्ही हिंदुत्वाच्या भावनेचे स्फुल्लिंग जतन करुन ठेवा. योग्य वेळ येताच त्याला फुंकर घालून भरतखंडभर हिंदुत्वाचा डोंब उसळून दिला की काश्मीरपासून कन्याकुमारीपर्यंत हिंदुत्वाच्या भावनेने जनता भारली जाईल
 त्याचा आपल्याला काय फायदा होवु शकेल हे विषद करताना स्वातंत्र्यवीर सावरकर सांगतात कीं असा एक दिवस जरुर उगवेल किं समग्र मनुष्यजातीस ह्या शक्तीस (हिंदुत्व) तोंड द्यावे लागेल .हिंदुस्थानाला पितृभूमी व पुण्यभूमी मानणारे, असा इतिहास असणारे व समान रक्त व संस्कृती ह्यांनी बांधलेले कोट्यावधी लोक सर्व जगाला आपले म्हणणे अधिकारवाणीने सांगू शकतील. स्वातंत्र्यवीर एका आंतरिक अभिमानाने सांगतात की ज्यावेळी हिंदू लोक जगाला काही सांगण्याच्या स्थितीत असतात तेव्हा त्यांचे सांगणे गीतेच्या वा बुध्दाच्या उपदेशाहून फार वेगळे असत नाही हेही तितकेच खरे आहे. हिंदू जेव्हा हिंदू राहत नाही तेव्हा तो अत्यंत उत्कटपणे हिंदू असतो व शंकराप्रमाणे सर्व पृथ्वी वाराणसी मानतो. वाराणसी मेदिनी  मानतो किंवा तुकारामाप्रमाणे ‘आमुचा स्वदेश  मानतो किंवा तुकारामाप्रमाणे ‘आमुचा स्वदेश  भुवनत्रयामध्ये वास  ‘ असे उद्गारतो. हे बंधूंनो  विश्वाच्या मर्यादा – तेथे माझ्या देशाच्या सीमा आहेत
हिंदुस्थानात सुखाने नांदत असणार्‍या अनेक – नानाविध धर्मांविषयी बोलताना सावरकरांचा कंठ भरुन येत असे. त्यावेळी त्यांच्या चेहर्‍यावर एक अलौकीक असे तेज, एक समाधान पाहायला मिळे. विश्व हिंदु परिषदेच्या एका सभेत बोलताना स्वातंत्र्यवीर म्हणाले होते.
“बहुसंख्य हिंदूंच्या धर्माला सनातन धर्म किंवा श्रुति-स्मृति-पुराणोक्त धर्म अथवा वैदिक धर्म ह्या प्राचीन व मान्य संज्ञांनी संबोधिता येते. इतर हिंदूंच्या धर्मांना त्यांच्या त्यांच्या मान्य नावांनी जसे शीख धर्म किंवा आर्यधर्म किंवा जैन धर्म किंवा बुध्द धर्म संबोधिता येईल. जेव्हा ह्या सर्व धर्मांना एकत्रित नाव देण्याची आवश्यकता येईल तेव्हा हिंदुधर्म असे व्यापक नाव देणे उचित होईल. ह्यामुळे अर्थहानी होणार नाहीच, परंतु तो अधिक अचूक व नि:संदिग्ध होईल व आपल्या लहान समाजातील संशय व मोठया समाजातील राग दूर करुन आपला समान वंश व समान संस्कृती दर्शविणार्‍या आपल्या प्राचीन ध्वजाखाली पुन्हा एकदा सर्व हिंदूंना एकत्र करील..
इतर धर्मांप्रमाणे (उदा. मुस्लिम – कुराण, ईसाई- बायबल) हिंदुधर्माचे एक धर्मपुस्तक नाही हे चांगलेच आहे. कारण यामुळे आपला धर्मविकास थांबला नाही. आमचे धर्मतत्वही कोणत्या पुस्तकाच्या दोन पुठ्ठयात सामावू शकणार नाही. ह्या विश्वाच्या दोन पुठ्ठयांमध्ये जितके सत्य नि ज्ञान विस्तृत पसरलेले आहे तितके आमचे धर्मपुस्तक विस्तृत होईल.
हिंदुधर्म क्लैब्याची गाथा नाही. हिंदुधर्म नि:संशय सात्विक, क्षमाशील आहे. हिंदुधर्म क्रोधशीलही आहे. ‘क्लैब्यं मा स्म गम: पार्थ’ ही हिंदुधर्माची गर्जना आहे. ‘अहिंसा परम धर्म:’ ही ज्या हिंदुधर्माची व्याख्या आहे त्याच हिंदुधर्माची अगत्याची व तेजस्वी आज्ञा आहे की ‘आततायिनमायान्तं हन्यादेवाविचारयन्’ आणि त्या दोन्ही आज्ञांचा समन्वय, हिंदुधर्मच उत्तम प्रकारे लावू शकतो काही झाले तरी बुध्दिवादाच्या दृष्टीनेही एकंदरीत पाहता धर्मांत ग्राह्यतम धर्म असेल तर तो हिंदुधर्म होय
आपल्या हिंदुत्वाच्या कल्पनेबाबतीत सावरकर अतिशय स्पष्ट आहेत. योग्य ते बदल स्विकारण्याची त्यांची तयारी आहे. त्यासाठी प्रसंगी आपली रुढी-परंपरा यांच्या चौकटी मोडायला देखील ते तयार असत हे त्यांच्या आचार विचारातुन ठामपणे स्पष्ट होत असे. रत्नागिरीतील पतित पावन मंदीर हे याचे स्पष्ट उदाहरण आहे. मानवाच्या, मानव्याच्या भल्यासाठी आपल्या रुढी परंपरा मोडायची, चौकटी तोडायची त्यांची नेहेमीच तयारी असे. धर्म आणि राष्ट्रधर्म या संकल्पना स्पष्ट करताना सावरकर सांगतात किं हिंदीधर्म हा कुठल्याही रुढी परंपरांमध्ये, तथाकथीत चौकटीत अडकुन राहणारा नाही. बदलत्या समाजाला पोषक होइल अशा पद्धतीने आपले स्वरुप बदलत राहणे हा हिंदुधर्माचा स्वभावच आहे. पण फक्त तुम्ही आमच्याकडुनच जर बदलण्याची अपेक्षा करत असाल तर ते सर्वस्वी चुकीचे आहे. जर मुस्लिम , ख्रिश्चन वा इतर बांधव त्यांची मुसलमानत्व, ख्रिश्चनत्व इत्यादी ‘त्वे’ सोडीत असतील तर माझे हिंदुत्वही मानुषकेत विलय पावेल.
अगदी याच पद्धतीने माझे राष्ट्रीयत्वही – हिंदीपणही मानवराष्ट्रात तेव्हा विलय पावेल जेव्हा इंग्लिशपण, जर्मनपण इत्यादीपणा लुप्त होऊन फक्त मानवता, मनुष्यपणा तेवढा जगात, मनुष्यमात्रात सुखेनैव नांदू लागेल  आज देखील जो खरा मनुष्यवादी (humanitarian) असेल त्याच्यापुरते त्याच्याशी देखील मी सर्व भेदभाव सोडून वागेन.
स्वातंत्रवीर सावरकरांनी भविष्यकाळाचाही विचार करुन ठेवलेला आहे. ते म्हणतात कि एखाद्या भविष्यकाळी हिंदू हा शब्द केवळ हिंदुस्थानचा नागरिक वाचक होऊ शकेल. जेव्हा सर्व सांस्कृतिक व धार्मिक दुराग्रह आक्रमक गर्विष्ठपणाशी वचनबध्द असलेल्या शक्तीचे विसर्जन करतील व धर्म ‘वाद’ म्हणून न राहता ज्या समान पायावर मानवी राज्य ऐश्वर्याने व दृढपणे उभे राहील अशा पायाच्या मुळाशी असलेल्या चिरंतन तत्वांचा केवळ समान संचय म्हणून राहतील, तेव्हा हा दिवस उगवेल. भक्तिभावाने इच्छा करावी अशा ह्या सिध्दीची पहिली रेखासुध्दा क्षितिजावर दिसत नसताना कठोर वस्तुस्थितीकडे दुर्लक्ष करणे मूर्खपणाचे ठरेल. जोपर्यंत धोकादायक युध्दघोषणांकडे झुकणार्‍या मतांचा त्याग इतर प्रत्येक वादाने केलेला नाही तोपर्यंत एकजीवता व सामर्थ्य निर्माण करणारी बंधने विशेषत: समान नाव व समान ध्वज ही बंधने शिथिल करणे कोणत्याही सांस्कृतिक वा राष्ट्रीय एकांकाला परवडणार नाही.
“हिंदुस्थान” या नावाबद्दल स्वातंत्र्यवीर सावरकरांना अतिव आदर, अभिमान होता. ते अभिमानाने सांगत की आपल्या देशाचे सर्वात प्राचीन नाव, ज्याविषयी आपणापाशी आधार आहे, ते सप्तसिंधू वा सिंधू आहे. भारतवर्ष हे नावसुध्दा नंतरचे अभिधान आहे. आणि त्याचे आवाहन व्यक्तिविषयक आहे. मनुष्य कितीही महान् असो, जसजसा काळ जातो तसतसा त्याचा गौरव कमी कमी होत जातो.संस्कृतमधील सिंधू शब्दाने सिंधू नदीचाच नव्हे तर समुद्राचाही ,दक्षिण द्वीपकल्पाला परिवेष्टणार्‍या समुद्ररशनेचा बोध होत असल्यामुळे हा एक शब्द आपल्या देशाच्या जवळ जवळ सर्व सीमा दर्शवितो. हिंदुस्थान ह्या शब्दाने मुख्य राजकीय व सांस्कृतिक विधेय जितके वक्तृत्वपूर्णपणे प्रकट होते तितके आर्यावर्त, दक्षिणापथ, जंबुद्वीप आणि भारतवर्ष ह्या शब्दांनी होऊ शकत नव्हते.
आपल्या या पितृभुमीबद्दल सावरकर अतिव श्रद्धेने, आदराने स्पष्ट करतात की हिंदुस्थान आमची पितृभुमीच नव्हे तर पुण्यभूमी आहे. ही परम पावन भारतभूमी, हे सिंधुस्थान, सिंधूपासून सिंधूपर्यंतची ही भूमी आमची पुण्यभूमी आहे. ह्या भूमीत आमच्या धर्मविचारांच्या संस्थापकांना व ऋषींना वेदांचा साक्षात्कार झाला; वैदिक ऋषींपासून ते दयानंदापर्यंत, जिनापासून महावीरापर्यंत, बुध्दापासून नागसेनापर्यंत, नानकापासून गोविंदापर्यंत, बंदापासून बसवापर्यंत, चक्रधरापासून चैतन्यापर्यंत, रामदासापासून राममोहनापर्यंत आमच्या गुरुंनी व धार्मिक पुरुषांनी जन्म घेतला व ते वाढले. तिच्या मार्गातील धुळीत आमच्या प्रेषितांचे व गुरुंचे पदरव ऐकू येतात. तिच्या नद्या व तिची उपवने पवित्र आहेत. कारण चंद्रप्रकाशात त्यांच्या घाटावर किंवा सायंकाळच्या छायेत बुध्दाने किंवा शंकराने जीवन, मनुष्य, आत्मा, ईश्वर, ब्रह्म आणि माया ह्यांच्या गहन प्रश्नांवर वाद व चर्चा केली. प्रत्येक डोंगर व प्रत्येक वृक्षाच्छादित खोरे कपिलाच्या, व्यासाच्या, शंकराच्या व रामदासाच्या स्मृतीने भरलेले आहे. येथे भगीरथ राज्य करतो, येथे कुरुक्षेत्र आहे. वनवासाला जाताना रामचंद्राने पहिला विश्राम येथेच घेतला. तेथेच जानकीने सोनेरी हरिण पाहिला व त्याला मारण्याचा आपल्या प्रियकराशी प्रेमाने हट्ट घरला. ज्या बासरीने गोकुळातील प्रत्येक हृदय मोहनिद्रेत असल्याप्रमाणे एका लयीत नाचू लागेल अशी बासरी त्या दैवी गुराख्याने वाजविली. येथे बोधिवृक्ष आहे व येथे मृगवन आहे. येथेच महावीराला निर्वाण प्राप्त झाले. येथेच भक्तांच्या मेळाव्यात बसून ‘गगन थाल रविचंद्र दीपक बने’ ही नानकाने आपली आरती म्हटली. येथे गोपीचंद राजाने गोपीचंदजोगी होण्याची प्रतिज्ञा केली व भिक्षापात्र घेऊन मूठभर भिक्षेकरिता आपल्या बहिणीचे दार ठोठावले. येथेच हिंदू म्हणून मरण्याच्या अपराधाकरिता बंदा बहादुराच्या मुलाचे वडिलांच्या डोळयांसमोर तुकडे तुकडे करण्यात येऊन त्याचे हृदय वडीलांच्या तोंडात कोंबण्यात आले. येथील प्रत्येक दगड हौतात्म्याची कथा सांगू शकेल. हे माते  तुझ्या भूमीचा प्रत्येक तसू यज्ञभूमी आहे. जेथे कृष्णसार सापडले तेथेच नव्हे तर काश्मीर ते सिंहल ही ज्ञानयज्ञाने पवित्र झालेली यज्ञीयभूमी आहे. म्हणून प्रत्येक हिंदूला, मग तो साधू असो वा संताळ ही भारतभूमी, हे हिंदुस्थान पितृभू आणि पुण्यभू आहे.
आपली हिंदुत्वाची व्यापक संकल्पना मांडल्यावर ते ठामपणे सांगतात की हिंदुस्थान हा हिंदूंचाच देश आहे. वस्तुत: जो समाज देशात बहुसंख्य असतो त्यांचाच तो देश मानला जाण्याची प्रथा सर्व जगात आहे. या नात्याने तर हिंदुस्थान हिंदूंचा आहेच; पण त्याशिवायही तो हिंदूंचा असल्याचे आणखी एक निश्चित गमक सांगता येईल. ते म्हणजे हिंदुस्थानच्या उध्दाराचा प्रयत्न कोणी केला ते पाहणे, हे होय. या देशाच्या स्वातंत्र्याच्या १८५७ पासून सुरु झालेल्या लढयात कोणी खरा त्याग केला  – हिंदूंनी का मुसलमानांनी
ते पुढे स्पष्ट करतात की हिंदुस्थान ह्या नावाने अहिंदू बांधवांची मानहानी होत नाही, काही नुकसान होत नाही. चीनमध्ये कोटयावधी मुसलमान आहेत. ग्रीस, पॅलेस्टाईन इतकेच काय पण हंगेरी, पोलंडमध्येही त्यांच्या राष्ट्रघटकांत हजारो मुसलमान आहेत पण तेथे ते अल्पसंख्य, केवळ एक जाती आहेत. आणि त्या देशांना त्यांतील मोठया बहुसंख्येने असलेल्या वंशाची वसाहतस्थाने म्हणून रुढ असलेली प्राचीन नावे बदलण्यासाठी तेथे कोणी अल्पसंख्य जातीच्या अस्तित्वाचे कारण पुढे करीत नाही. तेथील मुसलमानांनी ही नावे विकृत केली नाहीत वा करण्यास धजले नाहीत. प्रसंग येताच पोलिश मुसलमान, ग्रीक मुसलमान , किंवा चिनी मुसलमान अशा नावांनी संबोधिले जाण्यात समाधान मानतात. त्याचप्रमाणे आपल्या मुसलमान देशबंधूंनी राष्ट्रीय किंवा प्रादेशिक दृष्टया आपला निर्देश करताना हिंदुस्थानी मुसलमान म्हणून करावा. तसे करण्यात त्यांच्या धार्मिक वा सांस्कृतिक स्वतंत्र अस्तित्वास बाधा येत नाही.
हिंदुस्थान ह्या आपल्या मातृभूमीच्या रुढ नावाने ऋग्वेद काळातील सिंधूपासून आपल्या पिढीतील हिंदू शब्दापर्यंत जी अखंड परंपरा व्यक्त होते तिचा उच्छेद वा तिच्याशी प्रतारणा हिंदूंनी करु नये. जर्मनांचा देश जसा जर्मनी, इंग्रजांचा इंग्लंड, तुर्कांचा तुर्कस्थान नि अफगाणांचा अफगाणिस्थान, त्याचप्रमाणे हिंदूंचा देश म्हणून हिंदुस्थान ह्या नावानेच आपले स्थान जगाच्या नकाशात चिरंतन खोदून ठेविले पाहिजे
आपल्या साहित्यातुन स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी “राष्ट्र आणि हिंदुराष्ट्र” याबद्दलचे आपले विचारही खुप समर्पकपणे आणि पर्खडपणे मांडले आहेत. ते म्हणतात….
“जगातील मानवांनी एक व्हावे हीच आमची सदिच्छा आहे. जगातील मानवांनी एक होऊन त्यांचे एक मानवी राष्ट्र व्हावे असे आम्हांसही वाटते. आमचा वेदान्त तर याही पुढे जाऊन दगड नि मनुष्य हे सारखेच असल्याचे सांगतो. पण आपण परिस्थितीनुरुप व्यवहार केला पाहिजे. राष्ट्रवाद कालबाह्य नाही ,राष्ट्रवाद पाचशे वर्षे तरी जिवंत राहणार आहे. त्यानंतर काय होईल ते सांगता येत नाही. त्यानंतर पृथ्वी एक राष्ट्र होऊन मंगळ हे दुसरे राष्ट्र होईल. सिंधू ह्या शब्दाने व्यक्त होणारी कल्पना राष्ट्रवाचक आहे, केवळ भौगोलिक नाही
‘हिंदू’शब्द मूलत: देशवाचक, राष्ट्रवाचक आहे. याचे मुख्य अधिष्ठान आसिंधु सिंधू अशी ही भारतभूमिका आहे. ‘आसिंधु सिंधू’ अशा त्या भारतभूमिकेत अत्यंत प्राचीन काळापासून ज्यांचे पूर्वज परंपरेने निवसत आले, ज्या राष्ट्रात प्रचलित असलेली सांघिक संस्कृती, घडलेला इतिहास, बोललेल्या भाषा, अनुसरलेले धर्म; ज्यांचे संस्कृती, इतिहास, भाषा, धर्म आहेत ते सारे हिंदु होत. त्या हिंदुराष्ट्राचे घटक होत. –
हिंदू हे केवळ एक राष्ट्र नसून ती एक जाती आहे. उत्पत्ती करणे ह्या अर्थाच्या जन धातूपासून जाती हा शब्द सिध्द झाला असून त्याचा अर्थ बंधुभाव, समान रक्त अंगात खेळत असलेला, एक उगम असलेला वंश असा होतो सप्तसिंधूतील लोक जसजसे हिंदुस्थानभर पसरत गेले तसतसे त्यांच्यात विविध वंशाचे मिश्रण, अनुलोम-प्रतिलोम विवाह इत्यादीमुळे झाले. जाती हा शब्द ह्या अर्थी वापरलेला आहे.राष्ट्रीय व वांशिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर आपली तीर्थे सर्व हिंदू जातीचा समान वारसा आहे आपले सण, उत्सव, संस्कार व आचार समान असहेत. हिंदु कोठेही असो मग तो शीख, जैन, ब्राह्मण वा पंचम असे तो दसरा, दिवाळी, रक्षाबंधन आणि होळी ह्यांचे स्वागत करतो.ज्या तीर्थांचे, पर्वतांचे, नगरांचे व नद्यांचे स्मरण हिंदू करतात ती कोणाही एक प्रांतातील नाहीत. तर ती अखिल हिंदुस्थानातील आहेत.शीखांचे अमृतसर, वैदिकांची काशी, बौध्दांची गया ही सारी आम्ही हिंदूंची सामायिक नि सारखीच पुण्यक्षेत्रे होत कलाकृती वा वास्तू, मग त्या वैदिक वा अवैदिक विचारांच्या प्रतिनिधी असोत, आपल्या वंशाचा समान वारसा आहे हिंदू निर्बंध व त्यांची आधारभूत तत्वे ह्यांतील तपशिलांत वा आदेशांत काही ठिकाणी परस्पर विरोध भासत असले तरी त्यांचा इतका एकावयवी विकास झालेला आहे की काल व देश ह्या स्थितीतून ही त्यांची वैशिष्टये टिकून राहिली आहेत
हिंदु धर्मामधील विविध समाजरचना, तसेच वैचित्र्यांबद्दल बोलताना ते विशद करतात……
कोणताही समाज वा राष्ट्र एकजीव होऊन जे जगते आणि त्यांच्याव्यतिरिक्त एतर समाजांशी होणार्‍या संघर्षातुनही तग धरते त्या लोकांमध्ये आपसात वैषम्य असे मुळीच नसते म्हणून नव्हे. कारण कुटुंब म्हटले की कुटुंबात व्यक्तिवैचित्र्य नि मतभिन्नता असतेच. मग कोटी कोटी व्यक्तींच्या एकजीवी समाजाची वा राष्ट्राची गोष्टच बोलणे नको. एका साच्यात पाडलेल्या गणपतीच्या मूर्तीप्रमाणे त्या कोटी कोटी व्यक्ती एकसाची असणे अशक्यच. परंतु त्या समाजातील पक्षोपक्षांची ही अंतर्गत विषमता इतर कोणत्याही समाजाशी असलेल्या त्यांच्या विषमतेहून अगदी कमी असते. आणि त्या समाजातील अनेक पक्षांना एकजीव करणारी महत्वाची बंधने दुसर्‍या समाजाशी असणार्‍या त्यांच्या संबंधांपेक्षा आत्यंतिक आकर्षक नि बळकट असतात म्हणून ते समाज वा राष्ट्र तसे पृथक नि एकजीव राहू शकते.
हिंदुराष्ट्रातील विविध विभागांचे परस्पर धोरण काय असावे  यावरही सावरकरांची मते खुप उद्बोधक आणि क्रांतिकारक आहेत.
संख्येचे, भौगोलिक किंवा वांशिक लाभ निसर्गत: व ऐतिहासिक दृष्टया ज्यांना लाभलेले नाहीत असे लोक इतरांबरोबर देवाण घेवाण करण्याचे प्रयत्न करीत आहेत. जन्मसिध्द अधिकारांनी प्राप्त झालेले लाभ ज्यांना माहीत नाहीत व त्याहूनही वाईट म्हणजे त्यांचाच तिरस्कार करतात अशांचा सत्यानाश होवो  कागदाच्या कपटयांतून किंवा अडचणीत उत्पन्न झालेल्या बंधंनांनी नव्हे तर रक्ताच्या, जातीच्या, संस्कृतीच्या बंधनांनी झालेल्या प्राचीन, नैसर्गिक व एकजीवी एकीकरणापासून फुटणे व त्यालाच नाशिणे हे तुमच्यापैकी जैन समाजी, सनातनी , शीख वा कोणत्याही उपविभागाला परवडणार आहे का कागदाच्या कपटयांतून किंवा अडचणीत उत्पन्न झालेल्या बंधंनांनी नव्हे तर रक्ताच्या, जातीच्या, संस्कृतीच्या बंधनांनी झालेल्या प्राचीन, नैसर्गिक व एकजीवी एकीकरणापासून फुटणे व त्यालाच नाशिणे हे तुमच्यापैकी जैन समाजी, सनातनी , शीख वा कोणत्याही उपविभागाला परवडणार आहे का असलेले बंध दृढ करा. ज्या भिंतीची उपयुक्ततता संपली आहे अशा भिंती, जाती, रुढी, विभाग मोडून टाका.आमच्या वैदिक, जैन, बुध्द, शीख, लिंगायत प्रभृती यच्चयावत् हिंदू बंधूंनी आपले मतभेद धार्मिक क्षेत्रापुरते काय ते ठेवून आपणा सर्वांना जी अनेकविध सामाजिक जीवनाची प्रिय बंधने आणि नात्यागोत्याचे स्नेहसंबंध आज शतकोशतके एकजीवी असे एक महान् राष्ट्र बनवीत आले आहेत, त्या स्नेहसंबंधांनाच शक्यतो जोपासीत राहावे, यातच आपल्या सगळयांचे कल्याण आहे
त्यांच्यामते हिंदुस्थानात हिंदू ही ‘जात’ होऊ शकत नाही. हिंदुस्थानात आम्हांस एक जाती म्हणणे मूर्खपणाचे आहे. जर्मनीत ‘जर्मन’ हे राष्ट्र आहे आणि ज्यू एक जात आहे. तुर्कस्थानात तुर्क हे एक राष्ट्र आहे. व अरब वा आर्मेनियन अल्पसंख्य जाती आहेत. त्याचप्रमाणे हिंदुस्थानात हिंदू एक राष्ट्र आहेत व अल्पसंख्य मुसलमान वा ख्रिश्चन या एक जाती आहेत
वैदिक काळापासून निदान पाच सहस्त्र वर्षे तरी आपले पूर्वज आपल्या लोकांचा धार्मिक, वांशिक, सांस्कृतिक नि राजकीय दृष्टया एकात्म असा गट घडवून आणीत होते. त्या क्रियेला स्वाभाविकपणे विकास पावता जे फळ आले ते म्हणजेच वैदिक काळातील त्या सिंधूचेच आज सबंध हिंदुस्थानभर पसरलेले आणि हिंदुस्थानालाच आपली एकमेव पितृभू नि पुण्यभू मानीत असलेले असे हिंदुराष्ट्र होय. कदाचित चिनी राष्ट्र वर्ज्य केल्यास जगातील दुसर्‍या कोणत्याही राष्ट्राला आपल्या हिंदुराष्ट्रासारख्या आपल्या जीवनाच्या नि विकासाच्या अखंड सातत्यावर अधिकार सांगता येणार नाही. हिंदुराष्ट्र हे काही पावसाळयातल्या कुत्र्याच्या छत्रीप्रमाणे उगवलेले नाही. ते एखाद्या तहातून उत्पन्न झालेले नाही. ते निव्वळ कागदी खेळणे नाही. किंवा ते एखाद्या मागणीप्रमाणे घडविलेले नाही. अथवा ती एखादी चालचलाऊ सोय नाही. ते ह्याच भूमीतून वर आलेले आहे नि ह्या भूमीतच त्याची मुळे खोल नि दूरवर पसरलेली आहेत. मुसलमानांचा किंवा जगातील अन्य कोणाचा द्वेष करण्याकरिता म्हणून काही तरी लावलेला शोध नाही. तर आपली उत्तर सीमा सांभाळणार्‍या हिमालयाप्रमाणे ते एक भक्कम आणि प्रचंड सत्य आहे.
आपल्या आचारातुन, विचारातुन आपल्या साहित्यातुन स्वा. विनायक दामोदर सावरकर सर्वे हिंदुस्थानवासीयांना एक हृद्य आवाहन करतात…..
“आपल्या पितामहांनी मराठा व शीख हिंदु साम्राज्याच्या पतनाच्या वेळी जो तेथेच सोडून दिला तो आपल्या राष्ट्रीय जीवनाचा धागा आपण हिंदूंनी पुन्हा उचलून हाती धरावा. आत्मविस्मृतीमुळे क्षय झालेल्या आपल्या हिंदुराष्ट्राच्या जीवनाचे आणि विकासाचे आपण पुनरुज्जीवन केले पाहिजे, त्याला समाधीतून पुन्हा उठविले पाहिजे प्रामाणिक व भोळसट अशा हिंदूंच्या हे स्पष्ट ध्यानात आले पाहिजे की सर्वसामान्य राष्ट्रीय जीवनाशी मुसलमानांनी समरस होण्याचे नाकारले म्हणजे नकारात्मक दृष्टीने सुध्दा हिंदूंचे एक राष्ट्र उरते.
राष्ट्राचा मोठेपणा त्याच्या ध्येयातून व्यक्त होतो. राष्ट्राचे स्वरुप त्याने आपल्यापुढे ठेवलेल्या ध्येयावर अवलंबून असते. संकुचित ध्येयाच्या राष्ट्रांनी भूतकाळात चिरंतन मोठेपणा प्राप्त केलेला नाही. राष्ट्राला महानता व वैभव प्राप्त करुन देण्याकरिता उदात्त ध्येय असणे आवश्यक आहे…
माझा हा वारसा मी तुम्हांस देत आहे
वटवृक्षाचे बीज मोहरीहून लहान असते पण त्या बीजात जी स्फूर्ती असते, जी वल्गना असते ती वाढता वाढता तिचा प्रचंड वटवृक्ष बनून त्याखाली गाईची खिल्लारे विसावा घेतात, उन्हाने श्रांत झालेल्यांना तो वटवृक्ष सावली देतो.
“मलाही वल्गना करु द्या  माझे गाणे मला गाऊ द्या  माझे गाणे मला गाऊ द्या
या जगात आपणाला जर हिंदुत्वाचे मानाचे राष्ट्र म्हणून जगावयाचे असेल तर तसा आपला अधिकार आहे आणि ते राष्ट्र हिंदुध्वजाखालीच स्थापन झाले पाहिजे. या नाही तरी पुढल्या पिढीत ही वल्गना खरी ठरेल.
माझी वल्गना खोटी ठरली तर मी वेडा ठरेन. माझी ही वल्गना खरी ठरली तर मी प्रॉफेट ठरेन. माझा हा वारसा मी तुम्हाला देत आहे
त्या महान द्वेष्ट्या समाजसुधारकाला, महान तत्वचिंतकाला, हिंदुत्वाचा खरा खुरा अर्थ समजलेल्या त्या महान देशभक्ताला माझे लाखो प्रणाम
यावर आपले मत नोंदवा
Posted by अस्सल सोलापुरी on सप्टेंबर 21, 2009 in माहीतीपर लेख
पोवाडा – महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचा – राज ठाकरेंचा →
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
" वर आपले सहर्ष स्वागत आहे
"सदगुरू श्री स्वामी समर्थ"
ब्लॉग माझा – ३
अधुर्‍या डायरीची अस्वस्थ पाने (5)
आवडलेल्या कविता- गाणी (2)
कथा : गुढ / विस्मय/ रहस्य (39)
प्रिंट मिडीयातील माझे लेखन… (5)
रसग्रहण – कविता व गाणी (13)
सहज सुचलं म्हणुन…. (70)
केळीचे सुकले बाग …
माई री मैं कासे कहूँ …
घनतमी शुक्र बघ राज्य करी – दै. संचार : इन्द्रधनू (२८/०१/२०१८)
मराठी टायपींग : क्वालीपॅड एडिटर
मराठी टायपींग : गमभन
माझ्या संस्थळावर आपले सहर्ष स्वागत आहे  माझ्या नवीन लेखनाबद्दल ईमेलद्वारे माहिती हवी असल्यास इथे तुमचा ईमेल पत्ता देवून सहभागी व्हा
279,270 वाचकांनी आत्तापर्यंत भेट दिली.
" ऐसी अक्षरे मेळविन


डॉ. राजेंद्र धामणे यांचा आंतरराष्ट्रीय गौरव | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
डॉ. राजेंद्र धामणे यांचा आंतरराष्ट्रीय गौरव
डॉ. राजेंद्र धामणे यांचा आंतरराष्ट्रीय गौरव
१ कोटी रुपये व सन्मानचिन्ह प्रदान; पुरस्काराची रक्कम संस्थेला अर्पण
१ कोटी रुपये व सन्मानचिन्ह प्रदान; पुरस्काराची रक्कम संस्थेला अर्पण
रोटरी इंटरनॅशनल या संस्थेचा आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील प्रतिष्ठेचा ‘द वन इंटरनॅशनल हय़ुमॅनेट्रियन’ पुरस्कार नगर येथील माऊली सेवा प्रतिष्ठानचे संचालक डॉ. राजेंद्र धामणे यांना मिळाला आहे. सन्मानचिन्ह, सन्मानपत्र व रोख अमेरिकन दीड लाख डॉलर (सुमारे १ कोटी ५ लाख रुपये) असे या पुरस्काराचे स्वरूप आहे. डॉ. धामणे यांनी या पुरस्कारासह ही रक्कम संस्थेला अर्पण केली आहे.
धामणे दाम्पत्याचे कार्य ‘लोकसत्ता’च्या ‘सर्व कार्येषू सर्वदा’ या उपक्रमाद्वारे व्यापक स्तरावर महाराष्ट्रात सर्वदूर पोहोचले. संस्थेच्या वतीने आता नगर तालुक्यातच मनगाव येथे बेवारस मनोरुग्ण महिलांसाठी तब्बल ६०० खाटांचा निवासी प्रकल्प उभारण्यात येत आहे. त्यासाठी या पुरस्काराची सर्व रक्कम देण्याचे डॉ. धामणे यांनी जाहीर केले.
हाँगकाँग येथे मंगळवारी झालेल्या कार्यक्रमात डॉ. धामणे यांना हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. रोटरी इंटरनॅशनलचे अध्यक्ष के. आर. रवींद्रन व पुरस्कार समितीचे प्रमुख डेव्हिड हरिलेला यांच्या हस्ते डॉ. धामणे यांनी हा पुरस्कार स्वीकारला. हा मूळ पुरस्कार १ लाख डॉलरचा होता. मात्र संस्थेने कार्यक्रमात त्यात वाढ करून डॉ. धामणे यांना दीड लाख डॉलरचा पुरस्कार प्रदान केला. मानवतावादी कार्यासाठी हा पुरस्कार देण्यात येतो. पुरस्काराच्या पहिल्या फेरीसाठी जगातील ११ जणांची निवड करण्यात आली होती. अंतिम फेरीत यातील चौघांचा समावेश करण्यात आला. या चौघांमधून या पुरस्कारासाठी अंतिमत: ‘दी वन’ म्हणून डॉ. धामणे यांची निवड करण्यात आली. कार्यक्रमातच डॉ. धामणे यांनी या रकमेसह हा पुरस्कार माउली सेवा प्रतिष्ठानच्या इंद्रधनू प्रकल्पातील महिला व मुलांना अर्पण केला. माउली सेवा प्रतिष्ठानच्या वतीने नगर तालुक्यातील शिंगवे येथे बेवारस मनोरुग्ण महिलांसाठी निवासी उपक्रम राबवला जातो. या महिलांना येथे दाखल करून त्यांची सर्व शुश्रूषा व या आजारातून बाहेर पडण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले जातात. डॉ. राजेंद्र व डॉ. सुजाता धामणे या दाम्पत्याने या कार्याला वाहून घेतले असून, संस्थेत सध्या शंभरपेक्षाही अधिक बेवारस मनोरुग्ण महिला व काही महिलांची मुलेही आश्रयाला आहेत.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
कथा : हरवलेला महाराष्ट्र
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
देशातल्या सर्वात गरीब मुख्यमंत्र्यांचा विचार बदलला, नवीन घर आणि SUV कारची केली मागणी
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
कुख्यात डॉन अबू सालेमला लागले लग्नाचे डोहाळे, मागितली ४५ दिवसांची सुट्टी
आजचे राशीभविष्य, शनिवार, २१ एप्रिल २०१८
आता अण्वस्त्र परीक्षण नाही, किम जोंग यांची घोषणा; ट्रम्प म्हटले ही जगासाठी गुड न्यूज
टीसीएसची ऐतिहासिक ‘१०० अब्जावधी’ झेप
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी


नोंदी सिद्धारामच्या...: सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे

सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
साभार - तरुण भारत
मित्रांनो, आपल्या रोजच्या जीवनात व्यायामाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शाळेत देखील आपल्यासाठी पिटीचा एक वेगळा तास असतो. आपले पालकहीआपल्याला शारीरिक तंदुरुस्तीसाठी मैदानीखेळ खेळण्यास प्रोत्साहित करीत असतात.मात्र, रोजची शाळा, शिकवणी वर्ग, हॉबी क्लासेस यामध्ये आपला बराचसा वेळ चालला जातो. त्यामुळे रोज घरी व्यायाम करायला कंटाळा येतो. तसेच रोजच्या व्यस्त कार्यक्रमामुळे आपण व्यायाम देखील करू शकत नाही.
पण, मित्रांनो, असा एक व्यायाम आहे ज्यामुळे आपले शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ्य तंदुरुस्त राहू शकते. बहुतेक तुमच्या आजोबांकडून किंवा बाबांकडून तुम्ही या व्यायाम प्रकाराचे नाव ऐकले देखील असेल. हा व्यायाम प्रकार म्हणजे योगासन आणि कवायत यांचा सुंदर मिलाफ साधणारा उत्तम व्यायाम प्रकार आहे.काय म्हणता तुमच्या लक्षात नाव आले आहे... यस, यस, अगदी बरोबर... सूर्यनमस्कार... चला तर मग जाणून घेऊयात सूर्यनमस्काराचे महत्त्व,त्याचे फायदे आणि तो घालण्याची पद्धत.
रोज प्रात:समयी कोवळया किरणांत पूर्वेला तोंड करून सूर्यनमस्कार घालावेत.
आपल्या पूर्वजांनी पुढील शब्दांत सूर्यनमस्काराचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.
आदित्यस्य नमस्कारं ये कुर्वन्ति दिने दिने
| जन्मान्तरसहस्रेषु दारिद्र्‌यं नोपजायते ॥
अर्थ : जे लोक सूर्याला दररोज नमस्कार करतात, त्यांना हजारो जन्मांत दारिद्र्य येत नाही.
सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
अ. सर्व महत्त्वाच्या अवयवांचा रक्तपुरवठा वाढतो.
आ. हृदय व फुप्फुसांंची कार्यक्षमता वाढते.
इ. बाहू व कंबरेचे स्नायू बळकट होतात.
ई. पाठीचा मणका व कंबर लवचिक होते.
उ. पोटाजवळची चरबी वितळून वजन कमी होण्यास मदत होते.
ए. मनाची एकाग्रता वाढते.
सूर्यनमस्कार घालताना करावयाच्या श्‍वसनक्रियांचे अर्थ
१. पूरक म्हणजे दीर्घ श्‍वास आत घेणे.
२. रेचक म्हणजे दीर्घ श्‍वास बाहेर सोडणे.
३. कुंभक म्हणजे श्‍वास रोखून धरणे.
४. आंतर्कुंभक म्हणजे श्‍वास आत घेऊन रोखणे
५. बहिर्कुंभक म्हणजे श्‍वास बाहेर सोडून रोखणे.
१. ॐ मित्राय नम:
|२. ॐ रवये नम:
|३. ॐ सूर्याय नम:
|४. ॐ भानवे नम:
|५. ॐ खगाय नम:
|६. ॐ पूष्णे नम:
|७. ॐ हिरण्यगर्भाय नम:
|८. ॐ मरिचये नम:
|९. ॐ आदित्याय नम:
|१०. ॐ सवित्रे नम:
|११. ॐ अर्काय नम:
|१२. ॐ भास्कराय नम:
|१३. ॐ श्री सवितृसूर्यनारायणाय नम:
माझी टी.व्ही. मुलाखत पाहा...
वन्दे मातरम् part 1
वन्दे मातरम् part 2
वन्दे मातरम् part 3
वन्दे मातरम् part 4
डॉ. भूषण कुमार उपाध्याय (2)
मा. गो. वैद्य (1)
विवेकानंद साहित्य संमेलन (1)
स्वामी विवेकानंदांचे विचार (32)
लेख वाचले गेले / page views
विवेक विचार : मे २०१७
विवेक विचार : एप्रिल २०१७
विवेक विचार : मार्च २०१७
विवेक विचार : फ़ेब्रुवारी २०१७
विवेक विचार : जानेवारी २०१७
विवेक विचार : डिसेंबर २०१६
विवेक विचार : दीपावली विशेषांक २०१६
मार्च २०१३ चा अंक
विवेक विचार सदस्यता अर्ज
नियमित लेख मिळविण्यासाठी चौकटीत ई मेल submit करा
या महिन्यातील लोकप्रिय लेख
वीरशैव लिंगायत : हिंदू नाहीत तर मग कोण
🖋 सिद्धाराम भै. पाटील जे भगवान शिवाचे उपासक आहेत. जे दसरा, दिवाळी, महाशिवरात्री, गणेशचतुर्थी, गुढी पाडवा (उगादी), मकर संक्रात, होळ...
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर निबंध स्पर्धा
भारतरत्न डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५ व्या जयंती वर्षानिमित्त राज्यस्तरीय निबंध स्पर्धा आयोजक : विवेक विचार, विवेकानंद केंद्र कन्...
हासन हास्यास्पद का ठरला
2013 मध्ये कमल हासनचा विश्‍वरूपम हा चित्रपट प्रदर्शित झाला होता. त्याला काही मुस्लिम संघटनांनी विरोध केला. तामिळनाडूत या चित्रपटावर अघोषि...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
धन्य आहे ते न्यायालय आणि धन्य ती मिडिया
गुजरात उच्‍च न्‍यायालयाने बहुचर्चित इशरत जहॉं एन्‍काऊंटर प्रकरणाचा तपास केंद्रीय अन्‍वेषन विभागाकडे (सीबीआय) सोपवण्‍याचा आदेश दिला आहे. ...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
महाराष्ट्राचे मोदी - देवेंद्र
मला एक वल्गना करू द्या. ही वल्गना खोटी ठरली तर मी वेडा ठरेन; खरी ठरली तर ... या पोस्टची आठवण नक्की येईल. देवेंद्र फडणवीस यांचे नेतृत्व अस...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे
... आणि बुद्ध ढसा ढसा रडला
"जीबीएस'च्या विळख्यात 12 महिने
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा : स्वामी विवेकानंद
नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे
शिवधर्म समजून घेऊ या...
महाराष्ट्रातील दलित राजकारण आणि शरद पवार
स्वामी रामदेव, काळा पैसा आणि सोनिया गांधी
भाऊ तोरसेकर यांचे लेख
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
नरेंद्र मोदींच्या भितीने मध्यावधी निवडणूका
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
चाणक्य नीती : तुम्हीही बनू शकता महान...
प्रत्येक माणसाला वाटतं की तो गल्लीत, समाजात आणि देशात प्रसिद्ध व्हावा. प्रत्येक ठिकाणी मान सन्मान मिळावा. सर्वजण आदराने पाहावे. एखाद्या...
चाणक्य नीती : या ५ गोष्टी कुणालाही सांगू नका; यातच आहे शहाणपण
धर्म डेस्क जीवनात अनेक गोष्टींमुळे आपण अडचणीत सापडत असतो. या गोष्टींवर आपले नियंत्रण नसते. परंतु अनेकदा चुकून आपण अशा गोष्टी करतो की ज्या...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
... हे आहे सोनिया गांधी यांचे खरे रूप
त्यागाची मूर्ती, गांधी घराण्याची सून सोनिया गांधी यांचे खरे रूप समजून घ्यायचे आहे  मला माहित आहे की सोनिया गांधींचे खरे रूप जनतेसमोर आणण...
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हणतात, आज...
सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
साभार - तरुण भारत तारीख: 2/16/2013 11:36:44 AM मित्रांनो, आपल्या रोजच्या जीवनात व्यायामाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शाळेत देखील ...
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
वेगळी दृष्टी देणारे मुकुलजींचे लेख
हताश स्वार्थों का असफल बंद
राष्ट्रीय विचारांचे वृत्त संकेतस्थळ
दृष्टिपल्याडचा भारत ( हिंदी / इंग्रजी )
सुब्रमण्यम स्वामी यांचा ब्लॉग
तक्षशिला से मगध तक...
मा. गो. वैद्य यांचे लेख


नोंदी सिद्धारामच्या...: मार्क्सवाद्यांची अवस्था संग्रहालयातील वस्तूंसारखी

मार्क्सवाद्यांची अवस्था संग्रहालयातील वस्तूंसारखी
दि. 30 जुलैच्या न्यू इंडियन एक्सप्रेसच्या संपादकीय पानावर भारतीय विचार केंद्रम आणि विवेकानंद केंद्र कन्याकुमारीचे राष्ट्रीय अध्यक्ष माननीय परमेश्वरनजी यांचा लेख प्रकाशित झाला आहे. मार्क्सवाद्यांची अवस्था आता संग्रहालयातील वस्तुंसारखी या मथळ्याखाली हा लेख प्रकाशित झाला आहे. मराठी वाचकांच्या सोयीसाठी या लेखातील मुख्य बिंदू येथे मांडत आहे. संपूर्ण लेख इंग्रजीतूनही येथे दिला आहे.
सध्या श्री पद्मनाभ स्वामी मंदिराच्या संपत्तीवरून निर्माण झालेल्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर हा लेख लिहिला गेला आहे. केरळमधील अनेक मार्क्सवादी आणि अन्य साम्यवादी नेते मागणी करीत आहेत की पद्मनाभस्वामींना अर्पित दुर्मिळ वस्तुंना संग्रहालयाच्या रुपात संरक्षित करण्यात यावे. वरवर पाहता अतिशय पुरोगामी वाटणा-या या मागणीमागचे रहस्य या लेखात स्पष्ट करण्यात आले आहे.
तसे पाहिले तर मार्क्सच्या विचारात धर्माला स्थान नाही. भारतातील साम्यवादी नेतेही धर्माला अंधविश्वासच मानतात, त्यांचे धर्मभिरू समर्थक भले या नेत्यांशी सहमत नसतील.
लेखात इतिहासातील अनेक उदाहणे देण्यात आली आहेत. 1917 ची बोल्शेविक क्रांती आणि चीनचा तिबेटवर ताबा, तसेच मुख्य चीनमध्ये सांस्कृतिक क्रांतीच्या वेळी अनेक धार्मिक उपासनास्थळांची संपत्तीस संग्रहालय बनविण्यात आले. नंतर मात्र हा अमूल्य वारसा गायब झाला. अशा प्रकारच्या लुटीची उदाहरणे पुष्कळ आहेत.
2010 साली प्रकाशित एका अहवालानुसार रशियातील पोसाद प्रांतातील 'होली ट्रिनिटी मठ' हे युरोपातील सर्वात मोठे आणि सर्वात श्रीमंत उपासना मंदिर होते. या उपासना मंदिराचे रुपांतर संग्रहालयात करण्यात आले. सेंट पीटर्सबर्ग येथील अन्य एका मठालाही संग्रहालय बनविले गेले. आणि नंतर पुन्हा या अमूल्य संपत्तीची चोरी झाली. आज मार्क्सवाद समाप्त झाला आहे आणि रशियात पारंपरिक ख्रिस्ती धर्माला पुन्हा धुमारे फुटत आहेत.
दुस-या महायुद्धात नाझी जर्मनीकडून रशियाची पीछेहाट होत होती. अशा वेळी रशियाला प्रेरणा मार्क्स अथवा लेनिनच्या तत्त्वज्ञानातून मिळू शकली नाही. ज्या धर्माला अफूची गोळी मानण्यात येत होते त्या धर्माचाच आश्रय रशियाला घ्यावा लागला. पारंपरिक चर्चच्या मदतीने लोक उभे राहिले आणि रशियाने हिटलरला पराभूत केले. 1945 साली स्टॅलिनने पोसादचे मठ चर्चला परत केले. तोवर खूप मोठ्या प्रमाणात अमूल्य वारसा लुटला गेला होता.
चीनची कथा तर आणखीनच भयावह आणि भयंकर आहे. 1959 साली 6 हजारांपेक्षा अधिक बौद्ध स्थळं नष्ट करण्यात आली. विपुल संपत्ती संग्रहालयात संरक्षित करू म्हणत लुटली गेली. नंतर आपलीच एक बुद्धीस्ट सोसायटी बनवून माओच्या अनुसार बौद्ध धर्माची मांडणी करून प्रचार झाला. 1982/83 साली तिबेटी प्रतिनिधी आपल्या अमूल्य कलाकृती आणण्यासाठी चीनमध्ये पोहोचले तेव्हा त्यांच्या ध्यानात आले की सोन्या चांदीच्या सा-या मूर्ती विकून टाकण्यात आल्या होत्या. तांबे, पितळ आणि कांश्य धातू वितळवून उद्योगात वापरल्या गेल्या होत्या.
मार्क्सवाद्यांची ही त-हा आहे. पुरातत्त्व त्यांच्यासाठी इतिहासाला आपल्या सोयीने वाकविण्याचे आणि अनमोल वारसा हडप करण्याचे माध्यम राहिले आहे. सा-या जगात असेच झाले आहे. परंतु आज सर्वच ठिकाणी यांचे अस्तित्व संपत चालले आहे. रशियात पारंपरिक चर्च पुन्हा एकदा मूळ धरत आहे. चीनमध्येही कन्फ्युशियन आणि बुद्धाचे पुनर्जागरण होत आहे. भारतातही या साम्यवादी नेत्यांची अवस्था केवळ संग्रहालयात ठेवण्यायोग्य झाली आहे.
लेबल: इतिहास, वैचारिक, संस्कृति
माझी टी.व्ही. मुलाखत पाहा...
वन्दे मातरम् part 1
वन्दे मातरम् part 2
वन्दे मातरम् part 3
वन्दे मातरम् part 4
डॉ. भूषण कुमार उपाध्याय (2)
मा. गो. वैद्य (1)
विवेकानंद साहित्य संमेलन (1)
स्वामी विवेकानंदांचे विचार (32)
लेख वाचले गेले / page views
विवेक विचार : मे २०१७
विवेक विचार : एप्रिल २०१७
विवेक विचार : मार्च २०१७
विवेक विचार : फ़ेब्रुवारी २०१७
विवेक विचार : जानेवारी २०१७
विवेक विचार : डिसेंबर २०१६
विवेक विचार : दीपावली विशेषांक २०१६
मार्च २०१३ चा अंक
विवेक विचार सदस्यता अर्ज
नियमित लेख मिळविण्यासाठी चौकटीत ई मेल submit करा
या महिन्यातील लोकप्रिय लेख
वीरशैव लिंगायत : हिंदू नाहीत तर मग कोण
🖋 सिद्धाराम भै. पाटील जे भगवान शिवाचे उपासक आहेत. जे दसरा, दिवाळी, महाशिवरात्री, गणेशचतुर्थी, गुढी पाडवा (उगादी), मकर संक्रात, होळ...
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर निबंध स्पर्धा
भारतरत्न डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५ व्या जयंती वर्षानिमित्त राज्यस्तरीय निबंध स्पर्धा आयोजक : विवेक विचार, विवेकानंद केंद्र कन्...
हासन हास्यास्पद का ठरला
2013 मध्ये कमल हासनचा विश्‍वरूपम हा चित्रपट प्रदर्शित झाला होता. त्याला काही मुस्लिम संघटनांनी विरोध केला. तामिळनाडूत या चित्रपटावर अघोषि...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
धन्य आहे ते न्यायालय आणि धन्य ती मिडिया
गुजरात उच्‍च न्‍यायालयाने बहुचर्चित इशरत जहॉं एन्‍काऊंटर प्रकरणाचा तपास केंद्रीय अन्‍वेषन विभागाकडे (सीबीआय) सोपवण्‍याचा आदेश दिला आहे. ...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
महाराष्ट्राचे मोदी - देवेंद्र
मला एक वल्गना करू द्या. ही वल्गना खोटी ठरली तर मी वेडा ठरेन; खरी ठरली तर ... या पोस्टची आठवण नक्की येईल. देवेंद्र फडणवीस यांचे नेतृत्व अस...
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे
... आणि बुद्ध ढसा ढसा रडला
"जीबीएस'च्या विळख्यात 12 महिने
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा : स्वामी विवेकानंद
नागरिकत्त्व आचार्य बालकृष्ण आणि सोनिया गांधींचे
शिवधर्म समजून घेऊ या...
महाराष्ट्रातील दलित राजकारण आणि शरद पवार
स्वामी रामदेव, काळा पैसा आणि सोनिया गांधी
भाऊ तोरसेकर यांचे लेख
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
नरेंद्र मोदींच्या भितीने मध्यावधी निवडणूका
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
स्वामी विवेकानंदांचे विचार जसेच्या तसे ( भाग १ )
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हण...
चाणक्य नीती : तुम्हीही बनू शकता महान...
प्रत्येक माणसाला वाटतं की तो गल्लीत, समाजात आणि देशात प्रसिद्ध व्हावा. प्रत्येक ठिकाणी मान सन्मान मिळावा. सर्वजण आदराने पाहावे. एखाद्या...
चाणक्य नीती : या ५ गोष्टी कुणालाही सांगू नका; यातच आहे शहाणपण
धर्म डेस्क जीवनात अनेक गोष्टींमुळे आपण अडचणीत सापडत असतो. या गोष्टींवर आपले नियंत्रण नसते. परंतु अनेकदा चुकून आपण अशा गोष्टी करतो की ज्या...
शिव धर्म आणि आर्य अनार्य चर्चा
शिवधर्म समजून घेऊ या... ""जात ही एक नैसर्गिक व्यवस्था आहे. मी एक काम चांगले करू शकतो आणि तुम्ही दुसरे  मी जोडे चांगले ...
... हे आहे सोनिया गांधी यांचे खरे रूप
त्यागाची मूर्ती, गांधी घराण्याची सून सोनिया गांधी यांचे खरे रूप समजून घ्यायचे आहे  मला माहित आहे की सोनिया गांधींचे खरे रूप जनतेसमोर आणण...
तरुणांना स्फूर्ती देणारा चिरंतन झरा
गांधीजी म्हणतात, विवेकानंद वाङ्‌मयाच्या वाचनाने माझ्या देशभक्तीत एक हजार पटीने वाढ झाली. महानायक नेताजी सुभाषचंद्र बोस म्हणतात, आज...
सूर्यनमस्कार घातल्याने होणारे फायदे
साभार - तरुण भारत तारीख: 2/16/2013 11:36:44 AM मित्रांनो, आपल्या रोजच्या जीवनात व्यायामाचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शाळेत देखील ...
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
वेगळी दृष्टी देणारे मुकुलजींचे लेख
हताश स्वार्थों का असफल बंद
राष्ट्रीय विचारांचे वृत्त संकेतस्थळ
दृष्टिपल्याडचा भारत ( हिंदी / इंग्रजी )
सुब्रमण्यम स्वामी यांचा ब्लॉग
तक्षशिला से मगध तक...
मा. गो. वैद्य यांचे लेख


Prarthana behere getting married with abhishek jawkar know more about him | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
प्रार्थना बेहरेच्या होणाऱ्या नवऱ्याबद्दल ‘या’ गोष्टी माहितीयेत
प्रार्थना बेहरेच्या होणाऱ्या नवऱ्याबद्दल ‘या’ गोष्टी माहितीयेत
मराठी चित्रपटसृष्टीतील आघाडीच्या अभिनेत्रींमध्ये प्रार्थना बेहरेचे Prarthana Behere नाव न चुकता घेतले जाते. या सौंदर्यवर्ती अभिनेत्रीच्या लग्नाची उत्सुकता तिच्या चाहत्यांमध्ये पाहायला मिळत आहे. ‘कॉफी आणि बरंच काही’, ‘मितवा’ यांसारख्या चित्रपटांतून आणि ‘पवित्र रिश्ता’ या मालिकेतून घराघरांत पोहोचलेली अभिनेत्री प्रार्थना बेहरे येत्या १४ नोव्हेंबरला विवाहबद्ध होणार आहे. ऑगस्टमध्ये दिग्दर्शक अभिषेक जावकरसह तिचा साखरपुडा झाला. सध्या बेहरे कुटुंबात या लग्नसोहळ्याची जोरदार तयारी सुरू असून नुकतेच लग्नापूर्वीचे काही विधी पार पडले.
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी
माझ्यासाठी गुजराती संस्कृती शिकणं थोडं कठीण होतं- कंगना रणौत


व्यक्तानंद: ओड टू इंडिया

उंच डोंगररांगा. त्यावर साचलेलं बर्फ. दऱ्याखोऱ्यात पसरलेला तो पांढराशुभ्र थर. गोठलेल्या पाण्याचा. जणू जीवन गोठलंय असं वाटायला लावणारा. त्यातून बाहेर डोकावणारे सूचिपर्णी वृक्ष. त्यांच्याही सुयांसारख्या पानांवरून ओघळणारे बर्फ. स्तब्ध झालेला वारा. मग बारीक हिमवृष्टी सुरू होते. बर्फावर बर्फ साचत रहातो. चक्र चालू रहातं. काहीच बदल नाही. साचलेपण. गोठलेपण. थंडगार. स्तब्ध. स्थितीशील. सोसाट्याचा वारा सुटून वादळ आलंच तर तेही बर्फाचे थर हलवू शकणार नाही इतका साचलेला घट्ट बर्फ
एक दिवस काहीतरी वेगळं होतं.
साचत गेलेल्या बर्फावर होत राहिलेला हिमवर्षाव आपली सीमा ओलांडतो. कुठल्यातरी एका उंच सरळसोट उतारावर बर्फ स्वतःला सावरू शकत नाही. आणि बर्फाचा तोल जातो. इतके वर्षाचं साचलेपण मोकळं व्हायला सुरुवात होते. बर्फ मोकळा होतो. खाली पडतो. पडताना तिथल्या बर्फाच्या साचलेपणाला धक्का मारतो. त्याला खाली पाडतो. आता साखळी प्रक्रिया सुरू होते. एक छोटासा मोकळा झालेला बर्फ एका मोठ्या लाटेत रूपांतरीत होतो. हजार तोंडांनी रोंरावत उतारावरून खाली उतरू लागतो. रस्त्यात येणाऱ्या सगळ्या झाडांना गिळून टाकतो. उखडून टाकतो. दऱ्या भरून टाकतो. डोंगरांना उघडं पाडतो. प्रचंड मोठा ध्वनी त्या डोंगरदऱ्यात घुमत रहातो.
मग पुन्हा सगळं शांत होतं. हिमधुरळा खाली बसतो. पुन्हा स्तब्धता. गोठलेपण. स्थिरता. बारीक हिमवर्षाव. साचत रहाणारं आयुष्य. पुढल्या हिमस्खलनाची हळूहळू तयारी करत रहाणारं.
बिथोवेन नावाचा एक युरोपियन संगीतकार. चुकलो...... महान संगीतकार ज्याच्याबद्दल खुद्द मोझार्ट म्हणतो की 'याच्याकडे लक्ष ठेवा कारण हा जगाला काहीतरी अतुलनीय देणार आहे.' आयुष्याच्या अखेरीस बहिरा होऊनही अत्यंत सुंदर संगीतरचना करणारा हा महान संगीतकार. त्याची एक सिंफनी आहे. सिंफनी क्रमांक नऊ. त्याच्यात एक गाणं आहे. नाव आहे, 'ओड टू जॉय' म्हणजे 'आनंदाचं स्तोत्र'.
मूळ गाणं लिहिलं होतं जर्मन कवी फ्रेडरिक शिलरने. त्याच्यात थोडा बदल करून बिथोवेनने आपल्या सिंफनी क्रमांक नऊमधे वापरलं. ते इतकं सुंदर आहे की 1972 मधे युरोपियन कौन्सिलने आणि नंतर युरोपियन युनियनने त्याला आपले राष्ट्रगीत म्हणून वापरलं आहे.
पंधरावीस वर्षापूर्वी, अंधेरीला एकटा रहात असताना एक नवीन टिव्ही चॅनल सुरू झालं होतं. नाव आठवत नाही. सकाळी सातच्या लेक्चरला जायला तयार होत होतो. टिव्ही लावला होता. ते अनोळखी चॅनल लागलं. नाव झळकलं 'ओड टू अव्हलांच' म्हणजे 'हिमस्खलनाचे स्तोत्र' सहा सात मिनिटं हिमस्खलनाच्या व्हिडिओच्या पार्श्वभूमीवर बिथोवेनचं ओड टू जॉय, ओड टू अव्हलांच म्हणून वाजत राहिलं. त्या दिवसापासून हिमस्खलनाचा संबंध माझ्या डोक्यात ओड टू जॉयशी लागला तो कायमचा. उत्कट नैसर्गिक घटनेसाठीचं तितकंच उत्कट संगीत.
हजारो वर्षे स्तब्ध असलेला समाज. त्याच्यातील धर्म, पंथ, उपासना पध्दती, जातीमुळे तयार झालेल्या अविचल डोंगर रांगा. गोठलेलं जीवन. साचलेलं, दबून गेलेलं समाजमन. त्यावर सतत होणारी परदेशीयांची आक्रमणं. आणि मग त्या आक्रमकांचंही इथल्या स्थिर गोठलेल्या स्तब्धतेत मिसळून जाणं.
मग कुठेतरी तीव्र उतारावर कुठल्यातरी गोठलेल्या मनाचा धीर तुटणं. तिथून स्वदेशाबद्दलची, स्वातंत्र्याबद्दलची जाणीव बाहेर पडणं. इतर गोठलेल्या मनांवर तिने आघात करायला सुरुवात करणं. सुरवातीला छोटीशी वाटणारी ही कल्पना मग रोंरावत या अख्ख्या भूभागावर फिरणं. तिने राजे रजवाडे, परकीय आक्रमक, सगळ्यांना उखडून टाकणं. जुन्या दऱ्या बुजवून टाकणं. जुन्या समाजाचे बुरूज उध्वस्त करून जुने डोंगर उघडे पाडणं. स्वातंत्र्य विचारांचा हा प्रचंड लोंढा शंभर वर्षांपर्यंत आपलं रूप बदलत, मोठा होत, अनेकांना आपल्यात सामावून घेत, अजून मोठा होणं. शेवटी 15 अॉगस्टला स्वतंत्र होऊन त्याचा वेग आवरला जाणं.
आज आपल्या घरात बसून विचारांच्या सहाय्याने मनातल्या मनात बघताना, शंभर वर्षे चाललेला तो विचारांचा अव्हलांच रोमांचकारी वाटला तरी तत्कालीन पिढ्यांसाठी अतिशय यातनादायी असावा. अगदी तसाच जसं टिव्हीवर दिसणारं हिमस्खलन आपल्याला रोमहर्षक वाटतं पण तिथे असणाऱ्या सगळ्यांना मात्र ते जीवघेणं वाटतं.
मग आधीचा धुरळा खाली बसला. पुन्हा हिमवर्षाव चालू. सत्तर वर्षे होऊन गेली. नवी स्तब्धता. नवं गोठलेपण. नवं साचलेपण तयार होत राहिलं.
पुन्हा कुठलातरी विचाराचा गोठलेला कडा फुटेल. आणि त्याला शक्य असेल तितक्या प्रमाणात इतरांच्या मनात आपलं स्फुल्लिंग टाकायचा प्रयत्न करत, स्वतःचा आकार मोठा करत गोठलेल्या जीवनात वेग आणेल. मधे येणाऱ्यांना नष्ट करत नव्या दऱ्या बुजवण्याचा प्रयत्न करेल. जुन्या डोंगरांनी पांघरलेलं नवं बर्फ ओरबाडून काढेल. त्यांना पुन्हा उघडं करून नवीन पिढीकडे देईल आणि सांगेल, 'आता तुमची पाळी. जिवंत पांघरूण घाला. गोठलेलं आणि गोठवणारं नको.'
आणि मागे बहिऱ्या बिथोवेनचं संगीत चालू असेल. 'ओड टू जॉय', 'ओड टू अव्हलांच'. मी त्याचं नवीन नाव ठेवलं आहे. 'ओड टू इंडिया'.
आनंद, मोरे, आनंद मोरे
Labels / लेखन प्रकार
अर्थविचार गद्य चित्रपट निर्गुणी भजने पद्य मुक्तचिंतन रसग्रहण विनोद समाजवाद आणि भारत समाजविचार
परतीचे दरवाजे बंद करणारा समाज
सिटी लाईट्स इन मॉडर्न टाईम्स
डिमॉनेटाझेशन अँड ब्लॅक मनी
भाग १ - रूपरेषा
भाग २ - सामाजिक बदल
भाग ३ - मंगल अमंगल
भाग ४ - राव्हेल
रिच डॅड पुअर डॅड
भाग १ : गाडी बुक केली
भाग २ : भगीरथ आणि गाडी
भाग ३ : गाडी आली रे अंगणी
भाग ४ : रिच डॅडचा साक्षात्कार
भाग १ : ताजमहाल आणि हूवर धरण
भाग २ : प्रकल्पाचे लाभार्थी
भाग ३ : शिन्कान्सेन, बुलेट ट्रेन, नॅरोगेज, स्टॅंडर्ड गेज ब्रॉडगेज
भाग ४ : तैवान आणि श्रीलंका
भाग ५ : अफू, हॉंगकॉंग आणि चेक लॅप कोक
भाग ६ : प्रकल्पांची तुलना आणि समारोप
(भाग १) पैसा म्हणजे काय / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / चाकांच्या आकाराचे मोजमाप
(भाग २) RBI च्या गव्हर्नरचे स्वप्न / स्वप्नातून सत्याकडे / पुसलेल्या परिघाचे आकारहीन वर्तुळ
(भाग ४) डिमॉनेटायझेशन आणि रॉबिन हूड
(भाग ५) काळा पैसा संपेल काय / सामान्य माणसाचा पैसा वापरून बँका उद्योगपतींना मदत करीत आहेत
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह
(भाग १) पूर्व पिठिका
(भाग २) फाळणी व विलीनीकरण
(भाग ३) त्रास देणारी संस्थााने
(भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण
(भाग ५) भारतीय राज्य घटनेची रचना
(भाग ६) कलम 124A आणि देशद्रोह
(भाग ७) घोषणा, सरकार आणि आपण
(भाग १) - प्रास्ताविक
(भाग २) - चित्रपट
(भाग ३) - भिक्षू
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी
(भाग १) - मूळ कथा
(भाग २) - अट मोडण्याची कारणे आणि कथेचे प्राथमिक आकलन
(भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले रंग
(भाग ४) - माझे आजचे आकलन
(भाग १) - उगम
(भाग २) - पूर्वपिठीका
(भाग 3) - भांडवलशाहीचा हलका शिक्का
(भाग ४) - उद्योगातून भांडवल
(भाग ५) - कारागिरांचा उदय
(भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीचे स्थिरावणे आणि जाती व्यवस्थेचा उगम
(भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजांचा उदय
(भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
(भाग २.१) सुनता है गुरु ग्यानी
(भाग २.३) पहिला चरण
(भाग २.४) दुसरा चरण
(भाग २.५) तिसरा चरण
(भाग २.६) चौथा आणि पाचवा चरण
मी आणि शाळेचे Reunion
(भाग १) मित्रांची हाक
(भाग २) सुंखासुंठेंचा प्रेमळ संवाद
(भाग ४) खंडोबा आणि फेशिअल
(भाग ५) पोटाने घात केला
(भाग १) घरगुती फडणवीस
(भाग 2) माझी खरेदी
(भाग 3) परसोत्तम भाय
(भाग ४) वाल्या कोळ्याचे हसरे कुटुंब
(भाग १) जे न देखे रवी
(भाग २) रिसॉर्टमध्ये भेटलेले लोकमान्य
(भाग ४) नव्याचे तीन दिवस
(भाग ५) भंडारा जिम
(भाग ६) प्रोटीन शेक
२०१६ : काही विस्कळीत नोंदी
समाजवाद आणि भारत (8)


जागता पहारा: धडा कुणाला? शिकले कोण?

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
सुप्रिम कोर्टाने मोदींना लोकशाहीचा धडा शिकवला, म्हणून राहुल गांधी यांनी न्यायालयाचे आभार मानले होते. पण गंमत अशी, की मोदी किंवा भाजपापेक्षा त्यातून राहुल व त्यांच्या मातोश्रींनीच धडा घेतलेला दिसतो. किंबहूना वेळीच त्यांनी थोडी अक्कल वापरली असती, तर अरूणाचल समस्या निर्माणच झाली नसती. पण हे लोकांना सांगणार कोण आणि समजवायचे कोणी देशात राईट टू इन्फ़र्मेशन कायद्याला तेजी आहे आणि माध्यमातून राईट टू मिस-इन्फ़ेर्मेशन जोरात आहे. त्यामुळे अरुणाचलच्या समस्येचे भलतेच रूप जगासमोर सादर करण्यात आले. त्याला भाजपातल्या उतावळ्यांनीही छान साथ दिली. परिणामी कॉग्रेसमधील पे़चप्रसंग भाजपाचा राजकीय आगावूपणा म्हणून गैरसमज निर्माण करण्यात विरोधकांना यश आले. मुळात अरुणाचल वा उत्तराखंडातील राजकीय घडामोडीचा भाजपाशी काहीही संबंध नव्हता. बाजूला बसून कॉग्रेसची तारांबळ बघूनही भाजपाचा लाभच झाला असता. पण बुडत्या कॉग्रेसचा लाभ उठवण्याच्या मोहात शत-प्रतिशतवाले हुरळले आणि आपलेच नाक कापून घ्यायला पुढे सरसावले. अरुणाचल व उत्तराखंडात सत्ताधारी कॉग्रेस पक्षात बेबनाव निर्माण झाला होता. विधीमंडळाचा नेता बदला म्हणून कॉग्रेसचे काही बंडखोर आमदार मैदानात उतरले होते. त्यांना साथ देणे ही एक राजकीय खेळी असू शकते. पण त्यांच्या वतीने लढाईच्या मैदानात उतरणे, शुद्ध आत्महत्या होती. पण मोदी नव्हे तर आम्हीच कॉग्रेसमुक्त भारत करीत असल्याची मस्ती डोक्यात गेलेले शेलारमामा व चाणक्य कंबर कसून कॉग्रेसच्या बंडखोरांसाठी लढायला मैदानात उतरले. कोर्टाची थप्पड खाऊन माघारी आले. दरम्यान सामान्य कॉग्रेस आमदारांनी भाजपा्ला शत्त-प्रतिशत उल्लू बनवून आपला कार्यभाग साधला. अरुणाचल प्रदेशात शेवटी झाले काय देशात राईट टू इन्फ़र्मेशन कायद्याला तेजी आहे आणि माध्यमातून राईट टू मिस-इन्फ़ेर्मेशन जोरात आहे. त्यामुळे अरुणाचलच्या समस्येचे भलतेच रूप जगासमोर सादर करण्यात आले. त्याला भाजपातल्या उतावळ्यांनीही छान साथ दिली. परिणामी कॉग्रेसमधील पे़चप्रसंग भाजपाचा राजकीय आगावूपणा म्हणून गैरसमज निर्माण करण्यात विरोधकांना यश आले. मुळात अरुणाचल वा उत्तराखंडातील राजकीय घडामोडीचा भाजपाशी काहीही संबंध नव्हता. बाजूला बसून कॉग्रेसची तारांबळ बघूनही भाजपाचा लाभच झाला असता. पण बुडत्या कॉग्रेसचा लाभ उठवण्याच्या मोहात शत-प्रतिशतवाले हुरळले आणि आपलेच नाक कापून घ्यायला पुढे सरसावले. अरुणाचल व उत्तराखंडात सत्ताधारी कॉग्रेस पक्षात बेबनाव निर्माण झाला होता. विधीमंडळाचा नेता बदला म्हणून कॉग्रेसचे काही बंडखोर आमदार मैदानात उतरले होते. त्यांना साथ देणे ही एक राजकीय खेळी असू शकते. पण त्यांच्या वतीने लढाईच्या मैदानात उतरणे, शुद्ध आत्महत्या होती. पण मोदी नव्हे तर आम्हीच कॉग्रेसमुक्त भारत करीत असल्याची मस्ती डोक्यात गेलेले शेलारमामा व चाणक्य कंबर कसून कॉग्रेसच्या बंडखोरांसाठी लढायला मैदानात उतरले. कोर्टाची थप्पड खाऊन माघारी आले. दरम्यान सामान्य कॉग्रेस आमदारांनी भाजपा्ला शत्त-प्रतिशत उल्लू बनवून आपला कार्यभाग साधला. अरुणाचल प्रदेशात शेवटी झाले काय कॉग्रेसचे नाबाम तुकी मुख्यमंत्री पदावर राहू शकले काय
सहासात महिने जी कायदेशीर लढाई झाली, ती कॉग्रेस व नाबाम तुकी यांनी जिंकल्याचे सुप्रिम कोर्टाच्या निकालाने दाखवून दिले. पण तो तांत्रिक वा घटनात्मक विजय होता, व्यवहारी बाजू बघितली, तर नाबाम तुकी हे बहुमत गमावून बसलेले मुख्यमंत्री होते. त्यांना बाजूला करण्याची एक घटनात्मक प्रक्रीया पाळली गेली नाही. कोर्टाने त्यासाठीच राज्यपालांचा कानपिचक्या दिल्या व त्यांची कारवाई रद्द केली. तेव्हा कोर्टाने तुकी यांच्या पाठीशी बहूमत असल्याचा दावा मान्य केला नव्हता, तर त्यांना पुर्वस्थानी आणून बहुमत सिद्ध करण्याची संधी दिली होती. मात्र तशी वेळ आल्यावर नाबाम तुकी यांनी तासभर आधी राजिनामा देऊन आपल्यापाशी बहुमत नसल्याचीच ग्वाही दिली. म्हणजेच राज्यपालांनी काढलेला निष्कर्ष खरा ठरला. पण तशी वेळ येण्याचे काहीही कारण नव्हते. सत्ताधारी पक्षाच्या नेत्याला विधानसभेतील आमदारांनी निवडलेले असते आणि त्यांचा विश्वास गमावल्यानंतर त्याने बाजूला होण्यातच लोकशाही असते. पण कॉग्रेसमध्ये आमदारांच्या बहुमतापेक्षा पक्षश्रेष्ठींचे मत निर्णायक असते. राहुल व सोनिया गांधी श्रेष्ठी आहेत. म्हणूनच तुकी विरोधातील कॉग्रेस आमदारांनी आपली बाजू त्यांच्यासमोर मांडली व नेता बदलण्याचा आग्रह धरला होता. पण त्यांना राहुल सोनियांनी धुप घातली नाही. म्हणून त्या आमदारांनी मुख्यमंत्र्याच्या विरोधात बंड पुकारले होते. श्रेष्ठींनी तेव्हाच तुकी यांना बाजूला करून नव्या मुख्यमंत्र्याच्या निवडीला संमती दिली असती, तर हा सगळा तमाशा झाला नसता. म्हणजेच लोकशाहीचा धडा असेल, तर तो इतके सव्यापसव्य करून कॉग्रेसला शिकावा लागला आहे. भाजपाने धडा शिकण्याचा संबंधच येत नाही.
अर्थात भाजपाला कोर्टाने यातून धडा शिकवला हे नाकारता येणार नाही. पण राहुल गांधी म्हणतात, तसा तो लोकशाहीचा धडा नाही, तर घटनात्मकतेचा धडा भाजपाला शिकवला गेला आहे. लोकशाही नुसत्या आकडे व व्यवहारी बाजूने चालत नाही, तर तिला घटनात्मक चाकोरीतून चालावे लागते, असा तो धडा आहे. राहुल वा सोनिया लोकशाहीचा सन्मान करून आमदारांच्या इच्छेला लाथाडत असतील, तर त्यात व्यवहारी स्वार्थ बघण्यापेक्षा भाजपाने घटनात्मक डावपेच खेळण्यात ‘शहा’णपणा दिसला असता. पण दिसला उतावळेपणा राज्यपालांचे अधिकार वापरून राजकारण खेळणे, हा त्यातला उतावळेपणा होता. कॉग्रेसच्या फ़ुटीर गटाला मदत वा पाठींबा देण्यात काही गैर ठरले नसते. पण त्यांना पंखाखाली घेऊन कॉग्रेसला अपशकून करण्याची काय घाई होती राज्यपालांचे अधिकार वापरून राजकारण खेळणे, हा त्यातला उतावळेपणा होता. कॉग्रेसच्या फ़ुटीर गटाला मदत वा पाठींबा देण्यात काही गैर ठरले नसते. पण त्यांना पंखाखाली घेऊन कॉग्रेसला अपशकून करण्याची काय घाई होती त्या फ़ाटाफ़ुटीला प्रोत्साहन देणेही चालेल. पण त्यात उतरण्याचे प्रयोजन अनाठायी होते. विधानसभेत मतदानाच्या वेळी फ़ुटीरांच्या बाजूने मतदान केले, तरी तुकी संपले असते. आताही तेच झाले आहे. तुकी यांच्या दाव्याला कोर्टाने मान्यता दिली आणि प्रत्यक्ष तशी वेळ आली, तेव्हा तुकी यांना पळ काढावा लागला. म्हणजेच निमूट राजिनामा द्यावा लागला. मात्र दरम्यान भाजपाचा वापर करून फ़ुटीर कॉग्रेस आमदारांनी तुकी यांच्यावर सूड उगवून घेतला. तुकी यांनी माघार घेतल्यावर तेच फ़ुटीर आमदार पुन्हा कॉग्रेस गोटात दाखल झाले. म्हणजेच कॉग्रेसकडेच सत्ता राहिली आणि झीज भाजपाला सोसावी लागली. धडा कॉग्रेसश्रेष्ठी शिकले की दिल्लीत बसून राज्यांच्या विधानसभेतील हुकूमत गाजवता येणार नाही. नाबाम तुकी आपले बहूमत सिद्ध करू शकले असते, तर त्याला कॉग्रेसचा विजय म्हणता आला असता. पण तसे झाले नाही. सगळा पेचप्रसंग मुळातच पक्षश्रेष्ठींच्या मनमानीमुळे निर्माण झाला. त्याला भाजपाने साथ दिल्यामुळे तो पेच रंगतदार झाला.
अरुणाचल असो कींवा उत्तराखंड असो, समस्या कॉग्रेस पक्षाच्या अंतर्गत होती आणि ती देशव्यापी पक्ष संघटनेतच आहे. आज त्या शतायुषी पक्षात राज्यातली जबाबदारी पत्करू शकणारे कोणी खंबीर नेते उरलेले नाहीत. उत्तरप्रदेशची विधानसभा जवळ आली आहे आणि तिथे कोणाला राज्याचे नेतृत्व सोपवावे, त्याचा निर्णय घेताना कॉग्रेस पक्षाची दमछाक झाली. मागल्या तीन दशकात त्या मोठ्या राज्यातील कॉग्रेस पक्षाचे नामोनिशाण रसातळाला गेले आहे. सोनिया व राहुल निवडून येतात. पण बाकी कॉग्रेस म्हणून काही पत शिल्लक उरलेली नाही. त्या विनाशातून सावरण्यासाठी प्रशांत किशोर नामक रणनितीकाराला मदतीस घेण्यात आले आहे. पण रणनिती अंमलात आणण्यासाठी लागणारा सेनापती व सैन्याचा पत्ता नाही. ही आजच्या कॉग्रेसची दुरावस्था आहे. पण जिथे काही थोडी पक्षसंघटना शिल्लक आहे व नेतृत्वही कर्तबगार आहे, त्यात लुडबुड करणारे पोरकट श्रेष्ठी ही कॉग्रेसची समस्या आहे. त्यातून प्रत्येक राज्यात अशीच स्थिती आलेली आहे. त्यात ढवळाढवळ करण्याचे भाजपा वा अन्य कोणाला कारण नाही. आत्महत्येला प्रवृत्त झालेल्याच्या कामात हस्तक्षेप करू नये, असे नेपोलियन म्हणतो. हेच भाजपाच्या शहाण्यांना आठवणार नसेल, तर कॉग्रेसमुक्त भारत किंवा शत-प्रतिशत असल्या गर्जना त्या पक्षाला अधिक गोत्यात घेऊन जायला वेळ लागणार नाही. भाजपासाठी तोच धडा आहे. तर कोर्टाने लोकशाही राहुल व सोनियांना शिकवली आहे. कारण तुकी यांनाच मुख्यमंत्री ठेवण्याच्या श्रेष्ठींच्या हट्टाने ही समस्या उत्पन्न झाली. ती आमदारांच्या बहुमताने सिद्ध करण्यास राहुलना कोर्टानेच भाग पाडले. त्यामुळे बंडखोर आमदारांना श्रेष्ठी शरण गेले असतील, तर लोकशाही राहुल-सोनियांना शिकावी लागली ना मग राहुलना आभारच मानायचे असतील, तर त्यांनी स्वत:ला धडा दिल्याबद्दल कोर्टाचे आभार मानावे. पण इतके तारतम्य त्यांच्याकडून कोणी अपेक्षावे
आताच्या नव्याने झालेल्या उलथापालथीत काँग्रेसचा एकमेव आमदार राहिलाय आणि भाजपा ने सुद्धा तोंड न घालण्याची खबरदारी घेतलीय.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
काश्मिर मरू देत, कराची संभाळा
मुलायम, मायावती आणि उद्धव
आपले मुल जगावेगळे कसे
खोडकर मुलांचे काय करावे
आशिष शेलार आगे बढो.....
इमान की नियत ठिक नही
पुण्यातली चतुर चिमुरडी (जोपासनापर्व -४)
काश्मिरची समस्या की कांगावा
खोडकर मुलाची गोष्ट (जोपासनापर्व -३)
आम्ही फ़क्त ऐकत असतो, आमुची खुशाली
झाकीर नाईक आगे बढो
राक्षस, बाटली आणि महापालिका (उत्तरार्ध)
राक्षस, बाटली आणि महापालिका (पुर्वार्ध)
झोपेचे सोंग सोडणार का
चला, अण्णांनी मौन सोडले
नवजात अर्भक आणि मनुष्यप्राणी (जोपासनापर्व -२)
तुम इतना क्युं तिलमिला रहे हो
गद्दार आणि त्यांच्यावरच मदार


'Varun Dhawan' to shake a leg in Marathi Film? | Marathi Dhamaal

वरूण धवन थिरकणार मराठी गाण्यात
बॉलिवूडचा चॉकलेट बॉय आणि तरूणींचा लाडका अभिनेता वरूण धवन मराठी सिनेमांतील गाण्यावर थिरकतोय...ऐकून आश्चर्य वाटलं ना...अहो, सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, प्रसिध्द कोरिओग्राफर गणेश आचार्य यांच्या तालावर वरूण धवन मराठी सिनेमांतील गाण्यावर डान्स करतोय. ‘स्टुडंट ऑफ द इअर’, ‘एबीसीडी – 2’मधून वरूणचे डान्सिंग स्किल्स आपण पाहिलेच आहे. आता इतर बॉलिवूडकरांप्रमाणे वरूणलाही मराठीची भुरळ पडलीय याबाबत शंका नाही.
टी. एल. व्ही. प्रसाद या मराठी सिनेमाचं दिग्दर्शन करत असून, अशोक सराफ आणि महेश मांजरेकर मुख्य भूमिका साकारत आहेत. तसेच राकेश बापट, पूजा सावंत, वैदेही परशुरामी आदी कलाकारही सिनेमांत पाहायला मिळतील.
तुम्हाला हे वाचायला आवडेल
‘चला हवा येऊ द्या’ का घेतायेत विश्रांती...
'गच्ची' वर झाला होता गंभीर अपघात
हि मराठी अभिनेत्री लवकरच करतेय लग्न...
अमृताला कोणी लिहिल पत्र...
बघा शनायाने आयुष्यात पहिल्यांदा काय घेतला विकत
सुबोध भावे करणार प्राजक्ता माळीसोबत स्क्रिन शेअर
‘धक धक गर्ल’ माधुरी दीक्षित मराठी चित्रपटाची निर्मिती करणार
 लाफ्टर क्वीन प्राजक्ता हनमघरचे झाले शुभमंगल
इरफान खान आणि डलक्यूअर सलमान यांच्यासोबत झळकणार मिथिला पालकर
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation इरफान खान आणि डलक्यूअर सलमान यांच्यासोबत झळकणार मिथिला पालकर