जागता पहारा: दत्ताजी शिंदेचा पुनर्जन्म?

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
तु्ला श्रद्धांजली कुठल्या तोंडाने शब्दांनी अर्पण करु तितकी लायकी तरी आमच्यापाशी आहे काय तितकी लायकी तरी आमच्यापाशी आहे काय आता अनेकजण शब्दांच्या राशी ओतून आत्मियतेचे उमाळे काढतील. जागोजागी तुझ्यासाठी मेणबत्त्या पेटवल्या जातील आणि शहीद म्हणून गौरवाने तुझी छायाचित्रे झळकवली जातील. पण तुझ्याखेरीज त्या नऊ सहकार्‍याची नावेही आम्हाला ठाऊक नाहीत. त्यांचे चेहरेही आम्हाला ओळखता येणार नाहीत. त्यांनी शेवटचा श्वास घेऊन इहलोकीची यात्रा संपवली आणि तू एकटाच त्यांच्या हौतात्म्याची दखल घेतली जावी, म्हणून जीव मुठीत धरून त्या शत्रूवत निसर्गाशी झुंजत राहिलास, म्हणून तुझा चेहरा आमच्यापर्यंत पोहोचू शकला. आमचे लक्ष तुझ्या त्या नऊ सहकार्‍यांकडे गेले. अन्यथा आम्ही कधी तुझी दखल घेतली होती आता अनेकजण शब्दांच्या राशी ओतून आत्मियतेचे उमाळे काढतील. जागोजागी तुझ्यासाठी मेणबत्त्या पेटवल्या जातील आणि शहीद म्हणून गौरवाने तुझी छायाचित्रे झळकवली जातील. पण तुझ्याखेरीज त्या नऊ सहकार्‍याची नावेही आम्हाला ठाऊक नाहीत. त्यांचे चेहरेही आम्हाला ओळखता येणार नाहीत. त्यांनी शेवटचा श्वास घेऊन इहलोकीची यात्रा संपवली आणि तू एकटाच त्यांच्या हौतात्म्याची दखल घेतली जावी, म्हणून जीव मुठीत धरून त्या शत्रूवत निसर्गाशी झुंजत राहिलास, म्हणून तुझा चेहरा आमच्यापर्यंत पोहोचू शकला. आमचे लक्ष तुझ्या त्या नऊ सहकार्‍यांकडे गेले. अन्यथा आम्ही कधी तुझी दखल घेतली होती तुझ्यासारखे कितीजण तिथे बर्फ़ातल्या यज्ञयागामध्ये आत्माहुती देऊन शहीद होऊन गेलेत. आम्हाला त्यांची ओळखही कधी होऊ शकली नाही. कसे कर्मदरिद्री रे आम्ही तुझ्यासारखे कितीजण तिथे बर्फ़ातल्या यज्ञयागामध्ये आत्माहुती देऊन शहीद होऊन गेलेत. आम्हाला त्यांची ओळखही कधी होऊ शकली नाही. कसे कर्मदरिद्री रे आम्ही ज्यांनी आमच्या सुरक्षित जगण्यासाठी आपले सर्वस्व पणाला लावले आहे, त्यांची साधी तोंडओळखही आम्हाला नाही. पण जे आमच्या जीवावर उठलेत आणि ज्यांनी आमच्या जगण्यातला प्रत्येक क्षण अशक्य व सुरक्षित करून ठेवलाय, त्यांची नावे चेहरे आम्हाला पक्के ठाऊक आहेत. आम्ही कसाब, अफ़जल गुरूला चेहर्‍याने ओळखतो. आम्हाला याकुब मेमनचा चेहरा विसरूनही आठवतो. पण तुझ्यासारख्यांची ओळखही नसते. देशावर आपला जीव ओवाळून टाकणार्‍या जवान सैनिकांची आमच्या नित्यजीवनात कुठे दाद आठवणही नसते. गवगवा होत असतो, जीवावर उठलेल्या शत्रूंचा ज्यांनी आमच्या सुरक्षित जगण्यासाठी आपले सर्वस्व पणाला लावले आहे, त्यांची साधी तोंडओळखही आम्हाला नाही. पण जे आमच्या जीवावर उठलेत आणि ज्यांनी आमच्या जगण्यातला प्रत्येक क्षण अशक्य व सुरक्षित करून ठेवलाय, त्यांची नावे चेहरे आम्हाला पक्के ठाऊक आहेत. आम्ही कसाब, अफ़जल गुरूला चेहर्‍याने ओळखतो. आम्हाला याकुब मेमनचा चेहरा विसरूनही आठवतो. पण तुझ्यासारख्यांची ओळखही नसते. देशावर आपला जीव ओवाळून टाकणार्‍या जवान सैनिकांची आमच्या नित्यजीवनात कुठे दाद आठवणही नसते. गवगवा होत असतो, जीवावर उठलेल्या शत्रूंचा यापेक्षा करंटेपणा कुठला असू शकतो ना यापेक्षा करंटेपणा कुठला असू शकतो ना मग सांग हनुमंतप्पा, कुठल्या तोंडाने तुला श्रद्धांजली अर्पण करू मग सांग हनुमंतप्पा, कुठल्या तोंडाने तुला श्रद्धांजली अर्पण करू असली ढोंगी श्रद्धांजली तुझ्या हौतात्म्याची विटंबना असेल, अशी भिती वाटते रे असली ढोंगी श्रद्धांजली तुझ्या हौतात्म्याची विटंबना असेल, अशी भिती वाटते रे कुठून इतके देशप्रेम आणि देशभक्ती तुमच्यात जन्म घेते तेच उमजत नाही. अशा ढोंगी समाजातही तुमच्यासारखे सुपुत्र भारतमातेच्या कुशीत जन्म घेतात, म्हणून हा देश टिकून राहिलाय. नाहीतर तो कधीच इतिहासजमा होऊन गेला असता.
हनुमंतप्पा, आठवडाभर आधीपर्यंत तुझे नावही ठाऊक नव्हते रे त्या दिवशी तुझ्यासारख्याच काहीजणांनी त्या रक्त गोठवणार्‍या थंडीतून तुम्हा बेपत्ता सैनिकांचा शोध घेतला आणि त्यात तू अखेरचे श्वास घेत असताना सापडलास. म्हणून इतके कौतुक त्या दिवशी तुझ्यासारख्याच काहीजणांनी त्या रक्त गोठवणार्‍या थंडीतून तुम्हा बेपत्ता सैनिकांचा शोध घेतला आणि त्यात तू अखेरचे श्वास घेत असताना सापडलास. म्हणून इतके कौतुक नाहीतर दहा जवान बर्फ़ाच्या वादळात गाडले गेल्याच्या बातमीने तुमचा विषय संपला होता. आम्ही रोहितची आत्महत्या नाहीतर तशाच कुठल्या शिळ्या कढीला ऊत आणण्यात रमलो होतो. कोणी उत्तरप्रदेशात तालुका अध्यक्षाची निवडणूक जिंकला म्हणून हवेत गोळीबार करीत होता. तर कोणी चित्रपट पारितोषिकांच्या चमचमणार्‍या बातम्यात दिपून गेला होता. कुणाला मुंबईतल्या प्रदुषण माजवणार्‍या कचर्‍याच्या आगीने त्रस्त केलेले होते, तर दिल्लीकर नुसत्याच कुजलेल्या कचर्‍याच्या दुर्गंधीने व्याकुळ झालेले होते. पण एक एक श्वास घेतानाची लढाई अखंड लढणारे तुझ्यासारखे जवान आमच्या खिजगणतीतही नव्हते. आम्हाला फ़िकीर असते ती बलात्कार्‍यांना फ़ाशी दिले जाण्याची. माणसातल्या अमानुष प्रवृत्तीला रोखण्यासाठी आम्ही सतत चिंतीत असतो. नशीब हनुमंतप्पा तुझे, तू सियाचीनमध्ये त्या बर्फ़ाच्या कपारीमध्ये तैनात होतास. म्हणून तुझे कौतुक नाहीतर दहा जवान बर्फ़ाच्या वादळात गाडले गेल्याच्या बातमीने तुमचा विषय संपला होता. आम्ही रोहितची आत्महत्या नाहीतर तशाच कुठल्या शिळ्या कढीला ऊत आणण्यात रमलो होतो. कोणी उत्तरप्रदेशात तालुका अध्यक्षाची निवडणूक जिंकला म्हणून हवेत गोळीबार करीत होता. तर कोणी चित्रपट पारितोषिकांच्या चमचमणार्‍या बातम्यात दिपून गेला होता. कुणाला मुंबईतल्या प्रदुषण माजवणार्‍या कचर्‍याच्या आगीने त्रस्त केलेले होते, तर दिल्लीकर नुसत्याच कुजलेल्या कचर्‍याच्या दुर्गंधीने व्याकुळ झालेले होते. पण एक एक श्वास घेतानाची लढाई अखंड लढणारे तुझ्यासारखे जवान आमच्या खिजगणतीतही नव्हते. आम्हाला फ़िकीर असते ती बलात्कार्‍यांना फ़ाशी दिले जाण्याची. माणसातल्या अमानुष प्रवृत्तीला रोखण्यासाठी आम्ही सतत चिंतीत असतो. नशीब हनुमंतप्पा तुझे, तू सियाचीनमध्ये त्या बर्फ़ाच्या कपारीमध्ये तैनात होतास. म्हणून तुझे कौतुक त्याऐवजी तू पठाणकोटच्या हवाई तळावर तैनात असतास, तर तुझी खैर नव्हती. कारण पठाणकोटच्या घातपाती हल्ल्यात जे जवान तुझ्यासारखेच देशाचे रक्षण अहोरात्र करत होते, त्यांच्या हलगर्जीपणा व नालायकी नाकर्तेपणाचे विच्छेदन करण्यात आमची बुद्धी गर्क होती. त्यात तू कुठे असतास तर तुझीही नालस्ती करायला आम्हीच पुढे सरसावलो असतो. शेवटचा श्वास घेणे शक्य असेपर्यंत झुंज दिलीस, म्हणून तुझे कौतुक त्याऐवजी तू पठाणकोटच्या हवाई तळावर तैनात असतास, तर तुझी खैर नव्हती. कारण पठाणकोटच्या घातपाती हल्ल्यात जे जवान तुझ्यासारखेच देशाचे रक्षण अहोरात्र करत होते, त्यांच्या हलगर्जीपणा व नालायकी नाकर्तेपणाचे विच्छेदन करण्यात आमची बुद्धी गर्क होती. त्यात तू कुठे असतास तर तुझीही नालस्ती करायला आम्हीच पुढे सरसावलो असतो. शेवटचा श्वास घेणे शक्य असेपर्यंत झुंज दिलीस, म्हणून तुझे कौतुक अन्यथा जवान सैनिक मरण्यासाठीच असतो, इतक्या निबर कातडीचे आम्ही झालोय. तुझ्या आप्तस्वकीयांचा टाहो आम्हाला कधी ऐकू येत नाही, की त्यांचे अश्रूही आम्हाला दिसत नाहीत. उध्वस्त होऊन गेलेली तुझ्यासारख्यांची कुटुंबे आमच्या काळजाला कधी पाझर फ़ोडत नाहीत. आता सुद्धा जे काही श्रद्धांजलीचे तमाशे चाललेत, त्याला बघून भुलण्याचे कारण नाही.
हनुमंतप्पा, आजकाल देशप्रेम, देशभक्तीही फ़ेअर एन्ड लव्हली रसायनासारखी बाजारू झालेली आहे. चार दिवसात गोरेपण देणार्‍या अशा ट्युबा आता प्रत्येक भावना व अविष्कारासाठीही निघाल्या आहेत. निर्भयाचा सामुहिक बलात्कार होऊन खुन पाडला गेल्यावर आम्हाला न्यायाची चाड वाटू लागते आणि चार दिवसांचे गोरेपण ट्युब संपताच अदृष्य व्हावे, तसा न्यायाचा उमाळाही गायब होऊन जातो. आठ वर्षापुर्वी आम्हाला असाच तुकाराम ओंबळेच्या हौतात्म्याचा मोठा उमाळा आलेला होता. उन्नीकृष्णनच्या शौर्याने आम्ही भारावलो होतो. पण वर्षे उलटली आणि आम्हाला त्यापैकी कोणी आठवत नाही. उलट आमच्यातले काही लोक याकुबच्या फ़ाशीविरुद्ध हिरीरीने लढायला पुढे सरसावले. कोणाला संसदेवरच्या हल्ल्यात शहीद झालेल्या जवानांचे स्मरण उरलेले नाही. पण हल्ल्याचा सुत्रधार अफ़जल गुरू याच्या शौर्याचे गोडवे विद्यापिठात गायले जात आहेत. त्यासाठी एकाहुन एक कायदेपंडित, बुद्धीमंत युक्तीवाद करायला पुढे आले. पण त्या संसदीय हल्ल्यात बळी गेलेल्या जवानांच्या कुटुंबियांना भरपाई मिळण्यात दिरंगाई झाल्याचा मुद्दा घेऊन कोणी न्यायासाठी मदतीला आला नाही. जेव्हा असल्या घटना घडतात, तेव्हा भावना, श्रद्धा वा आपुलकीच्या रसायनांचे लेप लावून आम्ही समारंभ साजरे करायला पुढे येत असतो. तेवढा उत्सव साजरा केला मग गणपती बुडवावा, तसे आम्ही तुझ्यासारख्यांचे विसर्जन करतो. विसरून जातो. पण आरोळी ठोकतो, चैन पडेना आम्हाला. अशा लोकांसाठी, वा समाजासाठी तुम्ही आपले सर्वस्व पणाला लावायला कसे सिद्ध होता, ते कोडेच आहेरे कुठल्या मातीचे बनलेले असता तुम्ही कुठल्या मातीचे बनलेले असता तुम्ही कुठून असे बळ तुमच्या अंगात संचारते कुठून असे बळ तुमच्या अंगात संचारते कोण ती माता आहे, जी अर्धपोटी राहून कोंड्याचा मांडा करीत आपल्या कुशीत तुमच्यासारख्यांना जन्म देते आणि भारतमातेच्या पदरात टाकते कोण ती माता आहे, जी अर्धपोटी राहून कोंड्याचा मांडा करीत आपल्या कुशीत तुमच्यासारख्यांना जन्म देते आणि भारतमातेच्या पदरात टाकते खरोखर हनुमंतप्पा लाखो तुझ्यासारखे जवान एक न उलगडणारे कोडे आहे. काहीतरी सरकारकडून फ़ुकटात पदरात पडावे म्हणून अहोरात्र आशाळभूत नजरेने जगणार्‍यांच्या देशात तुमची जात कुठून पैदा होते रे
पोटापाण्याचा व्यवसाय किंवा नोकरी म्हणून सैन्यात भरती व्हायचे आणि आपले प्राण असे सहज उधळून टाकायचे धैर्य तुम्ही कुठून गोळा करता रे तुझे कुटुंबिय, त्याच्यासारखे लक्षावधी कुटुंबिय आज कुठलीही किंमत भरपाई न मागता जगत असतात. त्यांच्याकडे नजर वर करून बघायची आमची लायकी नाही. मग कोणत्या तोंडाने तुला श्रद्धांजली द्यायची तुझे कुटुंबिय, त्याच्यासारखे लक्षावधी कुटुंबिय आज कुठलीही किंमत भरपाई न मागता जगत असतात. त्यांच्याकडे नजर वर करून बघायची आमची लायकी नाही. मग कोणत्या तोंडाने तुला श्रद्धांजली द्यायची आमच्या परिसरात, मोहल्ल्यात काही हनुमंतप्पा असतील. आज कुठेतरी सीमेवर किंवा चौकीवर तैनात झालेले असतील. आमच्यापैकी कितीजणांना त्यांची साधी ओळख आहे आमच्या परिसरात, मोहल्ल्यात काही हनुमंतप्पा असतील. आज कुठेतरी सीमेवर किंवा चौकीवर तैनात झालेले असतील. आमच्यापैकी कितीजणांना त्यांची साधी ओळख आहे ती ओळख होण्यासाठी किंवा तुमची थोरवी कळण्यासाठी तुम्ही शहीदच व्हायची गरज आहे का ती ओळख होण्यासाठी किंवा तुमची थोरवी कळण्यासाठी तुम्ही शहीदच व्हायची गरज आहे का कृतघ्न स्वार्थी लोकसंख्या आसपास उजळमाथ्याने वावरत असताना आपल्या ध्येय निष्ठेशी प्राणपणाने कटीबद्ध रहाण्याची शक्ती तुम्हाला कुठून मिळते कृतघ्न स्वार्थी लोकसंख्या आसपास उजळमाथ्याने वावरत असताना आपल्या ध्येय निष्ठेशी प्राणपणाने कटीबद्ध रहाण्याची शक्ती तुम्हाला कुठून मिळते धर्म, भाषा, प्रांत यांच्या पलिकडे जाऊन देशाच्या सीमा सुरक्षित राखण्याची इच्छाशक्ती कुठून मिळवता धर्म, भाषा, प्रांत यांच्या पलिकडे जाऊन देशाच्या सीमा सुरक्षित राखण्याची इच्छाशक्ती कुठून मिळवता तू जगण्याची इच्छा संपली म्हणून निरोप घेतलास, की इथे आपली कदर नाही म्हणून निघून गेलास तू जगण्याची इच्छा संपली म्हणून निरोप घेतलास, की इथे आपली कदर नाही म्हणून निघून गेलास आपल्या जीवाचे मोल लावून जे स्वातंत्र्य अबाधित राखतोय त्याचीच राजधानीत, विद्यापीठात विटंबना होताना बघणे अशक्य झाले, म्हणून निरोप घेतलास कारे आपल्या जीवाचे मोल लावून जे स्वातंत्र्य अबाधित राखतोय त्याचीच राजधानीत, विद्यापीठात विटंबना होताना बघणे अशक्य झाले, म्हणून निरोप घेतलास कारे की मृत्यूशी तुझी झुंज चालली असताना प्रेमाचे दिखावू उमाळे आलेल्यांच्या नाटकाने तुला कंटाळा आला होता की मृत्यूशी तुझी झुंज चालली असताना प्रेमाचे दिखावू उमाळे आलेल्यांच्या नाटकाने तुला कंटाळा आला होता कारण कुठलेही असो, ज्या ताठ मानेने तू निसर्गालाही झुकांडी दिलीस, त्यानंतर विकलांग अवस्थेत जगणे तुला शक्यच नव्हते. मृत्यूकडे जीवनाची भीक मागणे तुझ्यासारख्यांच्या रक्तात नसते, म्हणून हा देश अजून टिकून आहे. खोल बर्फ़ात गाडला गेल्यावरही जगण्याची तुझी इर्षा बघून वाटते तू केवळ एक अवतारकार्य घेऊनच जन्माला आला होतास. आम्हाला विसर पडलेल्या इतिहासाचे स्मरण करून देण्यासाठीच आलास कारे या भारतभूमीत जन्माला कारण कुठलेही असो, ज्या ताठ मानेने तू निसर्गालाही झुकांडी दिलीस, त्यानंतर विकलांग अवस्थेत जगणे तुला शक्यच नव्हते. मृत्यूकडे जीवनाची भीक मागणे तुझ्यासारख्यांच्या रक्तात नसते, म्हणून हा देश अजून टिकून आहे. खोल बर्फ़ात गाडला गेल्यावरही जगण्याची तुझी इर्षा बघून वाटते तू केवळ एक अवतारकार्य घेऊनच जन्माला आला होतास. आम्हाला विसर पडलेल्या इतिहासाचे स्मरण करून देण्यासाठीच आलास कारे या भारतभूमीत जन्माला की काही शतकांपुर्वीच्या त्या ऐतिहासिक सत्याचा पुनरुच्चार करायला पुनर्जन्म घेतलास तू
अब्दालीच्या सेनेपुढे रक्तबंबाळ होऊन मरणासन्न अवस्थेत पडलेल्या दत्ताजीला, हा देश विसरून गेलाय, त्याची आठवण द्यायला तू परतलास या भूमीत तो दत्ताजी शिंदे ज्याने मरणाच्या दारातही ‘बचेंगे तो औरभी लडेंगे’ इतकी हिंमत दाखवली, त्याला आम्ही विसरलोय. त्याच्या आठवणी खडबडून जाग्या करायला अवतरलास कारे हनुमंतप्पा तो दत्ताजी शिंदे ज्याने मरणाच्या दारातही ‘बचेंगे तो औरभी लडेंगे’ इतकी हिंमत दाखवली, त्याला आम्ही विसरलोय. त्याच्या आठवणी खडबडून जाग्या करायला अवतरलास कारे हनुमंतप्पा तीच तुझी आणि तुझ्यासारख्यांची जात, वंश आणि प्रेरणा तीच तुझी आणि तुझ्यासारख्यांची जात, वंश आणि प्रेरणा शतकांपुर्वी त्यानेही तितक्याच हिंमतीने म्हटले होते, बचेंगे तो औरभी लडेंगे शतकांपुर्वी त्यानेही तितक्याच हिंमतीने म्हटले होते, बचेंगे तो औरभी लडेंगे तू कृतीतून काय वेगळे सांगून गेलास तू कृतीतून काय वेगळे सांगून गेलास हा देश दत्ताजी शिंदेचा आहे, याचे स्मरण करून देण्यासाठीच तू सीयाचेनमधून अखेरची झुंज देत दिल्लीला परतलास कारे हा देश दत्ताजी शिंदेचा आहे, याचे स्मरण करून देण्यासाठीच तू सीयाचेनमधून अखेरची झुंज देत दिल्लीला परतलास कारे आमची बुद्धी, शब्द, समजूती, भ्रम किती निरर्थक करून टाकलेस हनुमंतप्पा
दत्ताजी शिंद्याची झुंज आठवली ........
 खरे शहीद तर इशरत;गुरु;कसाब आहेत भाऊ मफ करा ही मजा नाही श्रद्धांजली कुठल्या तोंडाने देऊ हनुमंतप्पा कोप्पड यांना श्रद्धांजली म्हणजे एकच या देशद्रोही secular लोकांचा शेवट
भाऊ खरोखरच छान लिहीलत.
भाऊ सध्य परिस्थितीला अत्यंत समर्पक लेख. आपणा भारतीयांना सहस्र वर्षे पासुन हा शाप आहे. भारतीय समाज हा परचंड जाती प्रांत धर्म पंथ पक्ष वाद यांच्यात विखुरला आहे. त्याच बरोबर आपतीय लोकच (कुरहाडीचा दाअंडा गोतास काळ) गेली सहस्र दी वर्षे सहज देशद्रोही होतात व विकले जातात त्याचाच फायदा घेवुन परकीय अत्यंत कमी संख्येत असुनही आपल्या देशावर शतकानुशतके राज्य करुन सर्व संपन्न देशाची माता बहीणी ची लुट करत आले आहेत. याचे सोयरसुतक राहिले नाही. एक राम एक कृष्ण एक शिवाजी 4-5 शतकात जन्म घेणार व परत देश मुळ पदावर येणार त्यानचा उदोउदो करून परत जन्माला यायची वाट बघणार. परंतु त्याच वेळी देशातील नेतृत्वाला साथ न देता परत जात धर्म पंथ पक्ष प्रांत यावरून विरोध करणार.देशाचि हि अवस्था आशिष चालु रहाणार. भाऊ आपल्या डोळ्यात अंजन करणार्‍या लेखा साठी आभारी आहोत. अमुक शेटे.
काळे फेसबुक, काळे स्टेटस, काळे झेंडे, काळे कपडे
काळा दिवस, काळी रात्र, काळही काळाच
सर्वत्र काळोख, काळोखावर काळ्याचेच आक्रमण
चर्चा अहोरात्र काळोखाच्या काळेपणाची….
सगळेच सरसावलेत काळोख मिटवायला
बाहेर काही काळ - "प्रकाश"
पण अंतर्मनातील ज्योत कधी पेटणार
तोपर्यंत प्रकाशही आभासी…. काळाच…
दिनेश निसंग, पुणे, २२ ऑगस्ट २०१३
सुरेख लेख भाऊ दत्ताजी शिंदे आणि हनुमंतप्पा हे याच भुमीचे कर्तुत्वान पुत्र आहेत ज्या भुमीत स्वत:ला पुरोगामी म्हणविणारे मतांच्या राजकारणासाठी देशातल्या गुप्तचर संस्थेला डावाला लावणारे आणि राजकीय प्रतिस्पर्धकांना संपविण्यासाठी कुठल्याही स्तरावर जाणारे पुरोगामी हेच खरे दहशतवादी आहेत या देशाला जिहादी दहशतवाद्यांपेक्षा पुरोगामी दहशतवाद्यांची झळ जास्त पोहचत आहे.हैद्गाबाद येथील विद्यापीठात याकुब मेमनसाठी तसेच दिल्ली येथील जे.एन.यु विद्यापीठात अफजल गुरू ला श्रध्दांजली कार्यक्रमात देशविरोधी नारे हे सर्व पुरोगामी विचारांचे नापीक फळ आहेत. कम्युनिस्ट, कॉंग्रेसी तसेच सर्वच मतांचे राजकारण करणारे धर्मनिरपेक्ष पुरोगामी हेच सर्वसामान्य भारतीयांचे खरे शत्रु आहेत आणि या शत्रुंची ओळख करून देण्याचे शिवधनुष्य उचलण्याचा आपला पण उल्लेखनिय व कौतुकास्पद आहे.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
कसला हा भिकार अर्थसंकल्प
गाईच्या शापानेही कावळा मरत नाही
संघ भाजपाचे पुरोगामी प्रचारक
स्मृतीजी, राहुलचे आभार माना
पुरोगामी मुखवटे आणि सनातनी चेहरे
कायद्याची शक्ती श्रद्धेत असते
आयडिया ऑफ़ इंडीयाचे थोतांड
देशद्रोही घोषणा आणि राजकीय सापळा
ये तो होना ही था
पुरोगामी जिहादी मोडस ऑपरेंडी
पुरोगाम्यांपेक्षा हेडली अधिक विश्वासार्ह
इशरत जहानसे अच्छा, हिंदूस्तान हमारा
छगन कवन धन पायो
हेडली आणि हिंदू दहशतवाद
सूईच्या नेढ्यातून हत्ती जातो
दाऊद, म्हशी आणि आझमखान
राजकीय पापाचे खरे धनी
थापर यांची सेक्युलर थप्पड
भवानीआई रोडगा वाहीन तुला


लेख | जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार

जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार
म्युचुअल फंडाची माहिती मराठी भाषेत देणारे पहिलेच संकेतस्थळ
आमचे मार्फत गुंतवणुक का करावी
तुमची गुंतवणूक वर्ग करा
मोबाईल अॅप डाउनलोड करा
बॅंक एफङी v/s ङेट फंङ
३ इन १ (सेव्हिंग, ट्रेडिंग व डीमॅट) खाते उघडा
लार्ज व मिड कँप योजना
विशिष्ठ हेतू योजना कामगिरी
कर बचती बाबत लेख
या विभागात आम्ही म्युच्युअल फंड संबधीत लेख नियमीतपणे प्रसिध्द करणार आहोत. हे लेख आपणास माहितीपुर्ण व उपयुक्त वाटल्यास आपल्या मित्राना वाचण्यास सांगा. तसेच फेसबुक व ट्वीटरवर याची माहिती द्या.
या विभागाला नियमीत भेट देत रहा व नवीन लेख वाचा व दुस-याना वाचावयास सांगा.
या विभागातील लेखांचे आम्ही पुनर्लेखन करत असल्यामुळे पूर्वीचे लेख डिलीट केलेले आहेत. लवकरच सर्व लेख एक एक करून परत येथे दिले जातील.
कर बचती बाबत लेख
कर बचती बाबत लेख ›
कर बचती बाबत लेख
आयसीआयसी चा थ्री इन वन अकौंटची माहिती वाचा
माझ्या सोबत भेटीची वेळ ठरवा
चिपळूण, रत्नागिरी व पुणे येथे मला प्रत्यक्ष भेटण्यासाठी फोन करा
२७५, मनीषा, ICICI Bank जवळ, कावीळतळी, चिपळूण - ४१५६०५
टेली. ०२३५५ - २५१०८९ मो. ९४२२४३०३०२
पुणे येथे भेट ठरवण्यासाठी
रत्नागिरी भेट दर महिन्याच्या चौथा शनिवार आणि रविवार
रत्नागिरी येथे माझ्या पुढील भेटीची तारीख: 28th April, 2018
ठिकाण: हॉटेल विहर डिलक्स, माळनाका, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी १० ते सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत
श्री. हृदयेश रमेश पाटील, जळगाव
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुक हि बाजारातील जोखमीचे अधीन असुन मागील कामगीरी भविष्यात तशीच राहिल अथवा रहाणार नाही. गुंतवणुक करण्यापुर्वी ऑफर डाक्युमेंट वाचुन व समजुन घ्यावे.
आपण मला दर महिन्याच्या पहिल्या शनिवारी पूणे येथे भेटू शकता. भेट ठरविण्यासाठी किमान 2 दिवस अगोदर फोन करणे आवश्यक.
आपण मला रत्नागिरीत दर महिन्याच्या चौथ्या शनिवार आणि रविवार भेटू शकता.


तहानेच्या अर्थकारणात जमिनीची चाळण

तहानेच्या अर्थकारणात जमिनीची चाळण
महाराष्ट्रात बोअरवेल खोल खोल चालल्या आहेत. काही ठिकाणी तर त्या थेट पुराश्मकालीन पाण्याच्या साठ्यांपर्यंत पोचल्याच्या चिंताजनक घटना घडत आहेत.
“यातल्या फक्त दोन चालतात,” रोशनगावचे बद्री खरात त्यांच्या बोअरवेलबद्दल सांगत होते. हे पचवणं अवघड आहे – लाखो रुपये खर्च करून तुम्ही त्यांच्यासारख्या ३६ बोअर पाडल्या असत्या तर तुम्हाला समजलं असतं. जालन्यातल्या रोशनगावचे खरात मोठे जमीनदार आहेत, त्या भागातलं राजकीय व्यक्तिमत्व म्हणून त्यांच्याकडे पाहिलं जातं आणि लोकांसाठी त्यांचा हात कायम देणारा आहे. लांबच्या रानात पाडलेल्या बोअरमधून ते पाइपानं पिण्याचं पाणी आणतात. दिवसातून दोनदा, दोन तास रोशनगावचे गावकरी इथून मोफत पाणी भरू शकतात.
एवढ्या बोअर कोरड्या जाणं म्हणजे त्यांच्यासाठी मोठं संकटच आहे. कारण बोअर पाडायला पैसा लागतो. “पाण्याचं दुर्भिक्ष्य असणाऱ्या जिल्ह्यात झपाट्याने वाढत जाणारा उद्योग आहे हा,” एक प्रशासकीय अधिकारी सांगतात. “बोअर मशीन बनवणारे, मशीनचे मालक आणि बोअर पाडणारे, सगळ्यांसाठी हा सुकाळ आहे. पाणी लागो अथवा न लागो, शेतकऱ्याला तर पैसे द्यावेच लागणार.” तहानेच्या अर्थकारणातला बोअरवेल फार कळीचा उद्योग आहे आणि त्याचं मूल्य अब्जांमध्ये आहे.
महाराष्ट्रात भूगर्भातल्या या पाण्याच्या उपशावर कसलंही नियंत्रण नाही. काही ठिकाणी बोअर वेल प्रचंड खोल, थेट पुराश्मकालीन पाणीसाठ्यांपर्यंत पोचल्या आहेत. लाखो वर्षांपूर्वीपासून हा पाण्याचा साठा भूगर्भामध्ये आहे.
सध्या बोअर फेल जाण्याचं प्रमाण खूपच जास्त आहे. काही गावांमध्ये तर अगदी ९० टक्क्यांहून जास्त. “एरवी माझ्याकडे ३०-४० मजूर कामाला असतात,” खरात सांगतात. “आणि आता – एकही नाही. माझं रान कसं सुनं पडलंय. आमच्या गावच्या जवळ जवळ सगळ्या बोअर फेल गेल्या आहेत.” जुन्या बोअरही आता आटू लागल्या आहेत.
पाण्याचं संकट असणाऱ्या जिल्ह्यांमध्ये निराशेच्या गर्तेत असणाऱ्या शेतकऱ्यांनी अक्षरशः हजारो बोअर मारल्या आहेत. बोअर जितक्या जास्त खोल जाणार, तितका त्यांचा कर्जाचा आकडा फुगत जाणार. “शेतीसाठी मारलेली कोणतीच बोअर ५०० फुटाहून कमी नाहीये,” उस्मानाबादच्या ताकविकीचे भारत राऊत माहिती देतात. त्यांच्या गावातल्या १५०० बोअरपैकी, “निम्म्याहून जास्त गेल्या दोन वर्षात पाडलेल्या आहेत. या वर्षी जानेवारी ते मार्च या तीन महिन्यात ३०० ठिकाणी नव्या बोअर मारल्या आहेत. या सगळ्या फेल गेल्या. काय करणार, उभी पिकं जळताना पाहून शेतकरी पण हातघाईवर आले होते.”
ताकविकीतल्या नव्या बोअर तर पहिल्या दिवसापासूनच कोरड्या आहेत पण जुन्या बोअरचं पाणीही आटू लागलं आहे
कोणत्याही रस्त्यावर सगळ्यात जास्त दिसणारं वाहन म्हणजे पाण्याचा टँकर तर शेतामध्ये तीच जागा बोअर पाडायच्या यंत्राने घेतली आहे. कोणी तरी स्थानिक माणूसच ही यंत्रं चालवतो आणि अनेकदा तर ती त्याच्या मालकीचीही असतात. प्रत्यक्षात यंत्रं तमिळ नाडू, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशातून येतात. ५०० फुटाच्या बोअरला साधारणपणे १,५०,०००/- इतका खर्च करावा लागतो. त्यातला ७० टक्क्यांहून जास्त पैसा स्टीलचे पाइप, पाण्यात सोडायची मोटर, वायरी, बोअर बसवण्यावर आणि वाहतुकीवर खर्च होतो. वरचे ४०,००० बोअर पाडणाऱ्याला जातात. बोअर पाडण्याचा खर्च – पहिल्या ३०० फुटासाठी – एका फुटाला रु. साठ, आणि त्यनंतरच्या प्रत्येक १०० फुटासाठी प्रयेक फुटामागे १० रुपये जास्त. बोअरच्या बाजूने बसवतात त्या केसिंग पाइपचे फुटामागे २०० रुपये. साधारण साठ फुटापर्यंत हे केसिंग पाइप लावावे लागतात.
या वर्षी पहिल्या तीन महिन्यातच कमीत कमी २०,००० बोअर पाडल्या गेल्या असाव्यात असा एक अंदाज आहे. काही अधिकाऱ्यांना तर हा आकडा अजून जास्त असण्याची भीती आहे. “ताकविकीसारख्या शंभर गावात मिळूनच ३०,००० हून जास्त निघतील,” याकडे ते लक्ष वेधतात. एकट्या ताकविकीतल्या एक तृतीयांश नव्या बोअरसाठी मोटरी आणि पाइप खरेदी केले गेले असं धरलं तरी असं दिसतं की फक्त या एका गावाने जानेवारी ते मार्च या तीन महिन्यात, ९० दिवसात, किमान अडीच कोटी रुपये खर्च केले आहेत. पाण्याचं दुर्भिक्ष्य असणाऱ्या सगळ्या जिल्ह्यातल्या ३०,००० बोअर ५०० फूट नसतील असं जरी गृहित धरलं तरी सगळ्याचा मिळून सुमारे २.५ अब्जांचा धंदा झाला असं मानायला हरकत नाही.
“एक बोअर चालविणारा दिवसात तीन तरी बोअर मारू शकतो,” ताकविकीचे राऊत सांगतात. “कमीत कमी दोन,” रोशनगावचे खरात सांगतात. “एकाच गावात असल्या तर तीन पण होतात.” रस्त्यात आमची गाठ पडली संजय शंकर शेळकेंशी. नव्या कोऱ्या बोअर यंत्राचे साभिमान मालक. “१.४ कोटी दिलेत मी.” रक्कम नक्कीच छोटी नाहीये. पण सहा महिन्यात पैसे वसूल होतील – जर दिवसाला दोन बोअर पाडल्या तर. आणि मागणी तर बख्खळ आहे. आम्ही बोलत असतानाच त्यांचा फोन सतत खणखणत होता.
कर्जाचा डोंगर जसजसा वाढत चाललाय तसा हा तमाशा जरा कमी मंदावू लागलाय. बोअरवर खर्चून टाकलेलं कर्ज लोक फेडणार तरी कसे इथले सावकार दर साल ६० ते १२० टक्के व्याज आकारतात. राऊत सांगतात, “शेतीसाठी घेतलेल्या कर्जवसुलीच्या नोटिसा आता यायला लागतील. बोअरवेलसाठीचं कर्ज खाजगी सावकाराकडून उचललेलं असतं. पिकाचे पैसे आल्यावरच ते आम्ही फेडू शकतो.” पीक म्हणजे शक्यतो ऊस – एकरी १.८० कोटी लिटर पाणी खाणारा. पाण्याचं संकट ओढवायला प्रामुख्याने जबाबदार असणाऱ्या पिकातूनच कर्ज फेडायचं. असं दुष्टचक्र आहे हे. गावकऱ्यांच्या भाषेत सांगायचं तर “डबल नुकसान”.
हे इतक्यावर थांबत नाही. राज्याच्या भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणेचे अधिकारी सांगतात त्याप्रमाणे महाराष्ट्राचा ९० टक्के भूभाग काळा पाषाण आहे. अशा पाषाणात खोदलेल्या विहिरी जास्तीत जास्त ३०-४० फूट खोल असतात. जास्तीत जास्त, ८० फूट. भारत सरकारचे माजी जल संसाधन सचिव, माधव चितळे सांगतात, “भूगर्भीय रचनेच्या वास्तवाचा विचार केला तर तुमच्या असं लक्षात येईल की २०० फुटाच्या खाली पाणी लागणं मुश्किल आहे. जमिनीखाली २०० ते ६५० फुटाच्या मधल्या पट्ट्यात तर ते अशक्य आहे.” या नव्या बोअर वेल याच पट्ट्याच्या अगदी खालच्या टोकापर्यंत पोचल्या आहेत, क्वचित त्याहूनही किती तरी खोल गेल्या आहेत.
तर, महाराष्ट्रात सिंचनासाठीच्या किती बोअर वेल आहेत कुणालाही माहित नाही. २००८-०९ सालच्या भूजल सर्वेक्षण यंत्रणेच्या अहवालानुसार हा आकडा १,९१,३९६ इतका असावा. “माझ्या जिल्ह्यात कदाचित अजूनही असतील,” एक वरिष्ठ अधिकारी विनोदाने सांगतात. पण एवढा अगडबंब आकडा आपण गाठला तरी कसा कुणालाही माहित नाही. २००८-०९ सालच्या भूजल सर्वेक्षण यंत्रणेच्या अहवालानुसार हा आकडा १,९१,३९६ इतका असावा. “माझ्या जिल्ह्यात कदाचित अजूनही असतील,” एक वरिष्ठ अधिकारी विनोदाने सांगतात. पण एवढा अगडबंब आकडा आपण गाठला तरी कसा भूजल सर्वेक्षण यंत्रणेचा एक अधिकारी सांगतो की “नवी बोअर वेल घेतल्याची कसलीही नोंद करण्याचं बंधन बोअर मालकावर नाही. गंमत म्हणजे पारंपरिक पद्धतीने विहीर खोदली तर त्याची नोंद मात्र शेतकऱ्याला करावी लागते आणि पाणीपट्टीही भरावी लागते. बोअर पाडणाऱ्याला चिंता नाही.” ही विसंगती दूर करणारा राज्याचा कायदा बऱ्याच काळापासून राष्ट्रपतींच्या मंजुरीची वाट पाहत आहे.
चितळे सांगतात, “१९७४ ते १९८५ दरम्यान तलाठ्यांनी सगळ्या विहिरी एकाच प्रकारात नोंदवल्या आहेत. त्यामुळे नक्की यातल्या बोअर वेल किती हे कळणं मुश्किल आहे. १९८५ नंतर वेगळ्या नोंदी ठेवायला सुरुवात झाली. पण तेव्हाही आणि आताही बोअरवेल घेणाऱ्याला त्याची नोंद करणं बंधनकारक नाही.” २००० साली, चितळेंच्या अध्यक्षतेखालील आयोगाच्या असं निदर्शनास आलं की जितक्या साध्या विहिरी तितक्याच बोअर वेल आहेत. त्या वर्षी हा आकडा जवळपास १४ लाख असा होता. तेव्हापासून बोअर वेलचं प्रमाण झपाट्याने वाढायला लागलंय मात्र त्यांची नोंद ठेवण्याची कसलीही यंत्रणा अस्तित्वात नाही.
२००८-०९ च्या भूजल सर्वेक्षण यंत्रणेच्या अहवालात त्यांच्या १,९१,३६० या आकड्याबाबत चिंता व्यक्त केलेली दिसते. विहिरींच्या इतक्या कमी संख्येच्या आधारावर भूजलाचं मापन केल्यामुळे राज्याच्या भूजलाच्या स्थितीबाबतचं चुकीचं चित्र उभं राहतं. या अहवालानुसार, खरंच फार मोठ्या प्रमाणावर बोअर वेल आहेत. राज्यभरात सिंचनाचा हाच मुख्य स्रोत आहे. तरीही यातल्या बहुसंख्य विहिरींची विजजोडणीसाठी नोंदच केली गेलेली नाहीये. या सगळ्यांची आपण नोंद घेतली असती तरः भूजलाची स्थिती नक्कीच धोकादायक म्हणून समोर आली असती.
प्रश्नाला हात घालायला साधी सुरुवात जरी करायची तरी राज्यात नेमक्या किती बोअरवेल आहेत हे माहिती होणं फार गरजेचं आहे. “राष्ट्रपतींनी कायद्याला मंजुरी दिली की आम्ही सुरुवात करू की,” एक सरकारी अधिकारी नमूद करतात.
तोवर, पेट्रेल पंपावर संजय शेळके बोअर पाडायच्या गाडीची टाकी फुल करून घेतायत. नवा दिवस – आणि कोण जाणो नव्या तीन बोअरवेलही.
पूर्वप्रसिद्धी – द हिंदू, १९ एप्रिल २०१३
नक्की वाचा – पाण्याचं गहिरं संकट
हा लेख अशा लेखमालेचा भाग आहे ज्यासाठी २०१४ मध्ये पी साईनाथ यांना वर्ल्ड मीडिया समिट ग्लोबल अवॉर्ड फॉर एक्सलन्स हे पारितोषिक मिळालं.
Medha Kale मेधा काळे यांना स्त्रिया आणि आरोग्याच्या क्षेत्रात कामाचा अनुभव आहे. कुणाच्या गणतीत नसणाऱ्या लोकांची आयुष्यं आणि कहाण्या हा त्यांचा जिव्हाळ्याचा विषय आहे.
पी. साईनाथ People's Archive of Rural India चे संस्थापक-संपादक आहेत. ते अनेक दशकांपासून ग्रामीण पत्रकारीता करत असून ते 'Everybody Loves a Good Drought' चेही लेखक आहेत.
जेव्हा पाणी पैशासारखं वाहतं...
बँकेची गांधीगिरी, मराठवाड्यातील रोखविरहित हारा-किरी
सामाजिक भाष्य करणारा कुस्तीचा आवाज
कुस्तीः धर्माच्या पल्याड आणि समन्वय साधत


लंबे वडील | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
बॉब: मेरे पापा इतने लंबे है कि खड़े-खड़े ही चलता फॅन रोक देते है
पिंट्या: हमारे वडील भी लंबेच है, मगर ऐसा आगाऊ पणा नहीं करते…
तुम्ही पण व्हाट्सअपचे एडिक्ट तर नाही.....
जीवन सर्वांसाठी सारखच असते
आयुष्य हे समुद्र आहे, हृदय हा किनारा आहे
व्हॉट्‍अप मॅसेज : अनुभवाच्या पुस्तकाचे लेखक
तुम्हीही सकाळी उठल्या-उठल्या मोबाइल चेक करता का
यावर अधिक वाचा :
रिचा याकरिता अधिक प्रतीक्षा नाही करू शकत
अभिनेत्री रिचा चढ्ढा वेब सीरिज इनसाइड एजच्या दुसर्‍या सीझनसाठी निर्मात्यंबरोबर सध्या ...
आयपीएलच्या खेळाडूंना जॅकलिनकडून डान्सचे ट्रेनिंग
'आयपीएल'चा फिव्हर आता पुन्हा एकदा सर्व देशभर पसरायला लागला आहे. क्रिकेट खेळाडूंच्याबरोबर ...
बॉलिवूड अभिनेत्री आलिया भट्टच्या ‘राझी’चित्रपटाचा ट्रेलर प्रदर्शित झाला आहे. २ मिनिटे आणि ...
माणूस दिसायला .. इतका खराब नसतो .. जितका तो ..
माणूस दिसायला .. इतका खराब नसतो .. जितका तो .. आधार कार्डावर दिसतो,
राधिका बनणार विशाल भारद्वाजची 'हिरोईन'
छोट्या पडावरच्या अनेक सेलिब्रिटींना बॉलिवूडची लॉटरी लागली. आता यात आणखी एक नाव जोडले गेले ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


'Farjad' coming on 11th May… | Marathi Dhamaal

फर्जंद येतायेत ११ मे ला...
पिरीयड फिल्मच्या माध्यमातून इतिहासाच्या पानांत लुप्त झालेल्या अनेक महान व्यक्तिरेखांवर बेतलेले चित्रपट अलीकडच्या काळात आले आणि त्याला उदंड लोकश्रयही मिळाला. याच यादीत आणखी एका चित्रपटाचा आपल्याला उल्लेख करावा लागणार आहे. कोंडाजी फर्जंद हा मराठा साम्राज्याच्या इतिहासातील ज्वलंत अध्याय आता मराठी रुपेरी पडद्यावर उलगडणार आहे. शिवरायांच्या गड-किल्ल्यांवर पराक्रम गाजविलेल्या अनेक पराक्रमी योद्ध्यांपैकी कोंडाजी फर्जंद हे एक. कालौघात विस्मरणात गेलेल्या या योद्ध्याच्या पराक्रमाची यशोगाथा फर्जंद या चित्रपटाच्या रूपातून आपल्या समोर येणार आहे.
कोंडाजी फर्जंद आणि मावळ्यांनी किल्ले पन्हाळ्यावर यशस्वी चढाई केली होती या धाडसाची गाथा, दिग्पाल लांजेकर दिग्दर्शित 'फर्जंद’ या चित्रपटाद्वारे उलगडली जाणार असून आपणास पुन्हा एकदा इतिहासाचे साक्षीदार होण्याची संधी मिळणार आहे. या सिनेमाची पहिली झलक नुकतीच इतिहासकार शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या हस्ते प्रकाशित करण्यात आली आहे. ११ मे २०१८ ला कोंडाजी फर्जंद प्रेक्षकांच्या भेटीला येणार आहे. ‘अशा वीरांच्या चरित्रांमधून राष्ट्रीय चारित्र्य घडतं., म्हणून असे चित्रपट महत्त्वाचे आहेत’, असं सांगताना चित्रपटाच्या माध्यमातून प्रेक्षकांची इतिहासाबद्दलची जिज्ञासा आणि ज्ञान वाढविणारा फर्जंद हा शिवकालीन युद्धपट नवी ऐतिहासिक दृष्टी देणारा ठरेल असा विश्वास शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांनी व्यक्त केला.
‘स्वामी समर्थ मुव्हीज’ची प्रस्तुती असलेल्या या चित्रपटाचे लेखन व दिग्दर्शन दिग्पाल लांजेकर यांनी केले आहे. दिग्दर्शक म्हणून दिग्पाल लांजेकर यांचा हा पहिलाच चित्रपट आहे. अनिरबान सरकार, संदीप जाधव, महेश जाऊरकर, स्वप्नील पोतदार हे या चित्रपटाचे निर्माते आहेत.
तुम्हाला हे वाचायला आवडेल
‘चला हवा येऊ द्या’ का घेतायेत विश्रांती...
'गच्ची' वर झाला होता गंभीर अपघात
हि मराठी अभिनेत्री लवकरच करतेय लग्न...
अमृताला कोणी लिहिल पत्र...
अंकुश आणि तेजस्विनीच नवीन रॉमेंटीक गाण...
आता काय नवीन करतोय स्वप्नील जोशी...
‘माझा एल्गार’ येणार १० नोव्हेंबरला...
बघा शनायाने आयुष्यात पहिल्यांदा काय घेतला विकत
श्रेया घोषाल आणि स्वप्नील बांदोडकर यांनी गायिले ह्या मालिकेचे शीर्षक गीत…
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation रिव्ह्यू: रटाळ प्रेमकथेचा ‘मि. अॅण्ड मिसेस सदाचारी’


२० वर्ष - विस्थापीत काश्मिरी हिंदू | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
२० वर्ष - विस्थापीत काश्मिरी हिंदू
१९८९ मध्ये काश्मीरच्या हिंदूंना अतिरेकी संघटनांनी पत्रके वाटून - खोऱ्यातून बाहेर जा - अशी ताकीद दिली व त्या वेळी हजारोंच्या संख्येने काश्मिरी हिंदू खोऱ्यातले पिढ्यांपिढ्यांचे त्यांचे घरदार सोडून जम्मू व दिल्ली ला निघून गेले. हा एक प्रकारचा होलोकास्टच त्यांनी अनुभवला. त्यामुळे खोऱ्यात आता हिंदू नगण्य राहिले आहेत व हिंदू मत नगण्य झाले आहे. पुढे कधी मताधिकार राबवून (प्लेबिसाईट) काश्मीर प्रश्न सोडवायचा असा निर्णय कार्यान्वित झाला तर फुटिरतावाद्यांना त्यांचा डाव जिंकायला साहजिकच सोपे जाईल. कलम ३७० लागू असल्या कारणाने जम्मू काश्मीर सोडून बाकी लोकं तिथे वस्ती करू शकत नाहीत, पण हिंदूंना मात्र तेथून घालवून देऊन पाकिस्तानचा इरादा सफल होत आहे. १९८८ मध्ये पाकिस्तान च्या राष्ट्राध्यक्ष ह्यांचा ऑपरेशन टोपुक कार्यान्वित झाल्यावर १९८९ – ९० मध्ये ज्या हजारो हिंदूंना मारून, धाक दाखवून पद्धतशीर पणे खोऱ्यातून हुसकवून लावले त्याला एवढ्यातच २० वर्षे झाली, नव्या पिढीला कदाचित ह्या इतिहासाचे विस्मरण झाले असेल किंवा कदाचित हा इतिहास माहीत पण नसेल. त्या होलोकास्ट चे व त्या काळ्या दिवसांचे स्मरण करून विस्थापित काश्मिरी हिंदूंनी गेल्या आठवड्यात एक मोर्चा काढला होता.
जर नवीन पिढीला होऊन गेलेला इतिहास माहीत नसेल तर पूर्वी राष्ट्राकडून झालेल्या चुका पुन्हा होण्याची भीती निर्माण होते. बरोबर इतिहास माहीत नसेल तर नवी पिढी आहे त्या परिस्तिथीचा विचार वेगळ्याच दृष्टिकोनातून घेऊ शकते. काही वर्षाने मग इतिहास माहीत नसल्याने किंवा त्याचे विस्मरण झाल्याने नव्या नव्या पिढी कडून ही चूक होण्याची देखिल शक्यता आहे आणि मग असे उद्गार निघायला लागतील - की, एवी तेवी हिंदू कोणी तेथे राहत नाहीत, जे राहतात त्यांना काश्मीर भारतात नको आहे आपण का धरून बसायचे काश्मीरला, सोडून द्या ना. भारत विरोधी अरुंधती रॉय ह्यांच्या सारख्या प्रसिद्धीची हाव असणारे स्वयंघोषित नेते ह्याच गोष्टीचा फायदा आता सुद्धा घेताना दिसतात. येणाऱ्या पिढ्या काश्मीर प्रश्नावर सतत उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न करत राहणार, पण गेल्या २० वर्षांचा इतिहास कोणच्याही शैक्षणिक संस्थांमधून शिकवला जात नाही व ही इतिहासाची जी रिक्त स्थाने आहेत ती भरल्या शिवाय काश्मीर प्रश्नाचे गांभीर्य, सोडवण्याची प्रबळ इच्छा व प्रश्न सोडवण्याचा मार्ग सुकर होणार नाही.
ह्या पिढीला म्हणूनच हे जाणून घ्यायची इच्छा असेल तर त्यांनी ऑपरेशन टोपुक व त्यानंतर चे काश्मिरी हिंदूंचे विस्थापन ह्या विषयावर लेख, बातम्या, इतिहास ह्या वर अधिक संशोधन करावे.
"त्यामुळे खोऱ्यात आता हिंदू नगण्य राहिले आहेत व हिंदू मत नगण्य झाले आहे."
१९४७ साली किती टक्के हिंदू होते
नितिन थत्ते [11 Feb 2011 रोजी 08:27 वा.]
१९४८ मध्ये १०% होते असे त्यांनी तिकडे लिहिले आहे.
चितळे यांच्यासाठी प्रश्नः सार्वमतात विजयासाठी किती टक्के लोकांचे सहकार्य लागते
रणजित चितळे [11 Feb 2011 रोजी 11:18 वा.]
जर १०० टक्के मतदान झाले तर ५० टक्क्या पेक्षा जास्त.
तर मग त्या १०% ना हाकलण्याचा उद्देश हा सार्वमतासाठीच असल्याचा आरोप का ग्राह्य धरावा
धागाप्रवर्तकांकडे विदा असेल की नेमकी १०% एकगठ्ठा मते सार्वमतात विजय / पराभवाला कारणीभूत आहेत.
नाही का जसे देशातील इतर निवडणूकात अल्पसंख्यांक एकगठ्ठा मत टाकून कायम त्यांच्याच बाजूला निकाल लावतात तशी संधी काश्मीर मधे आली असता हिरावून घेतली जात आहे. :-)
रणजित चितळे [13 Feb 2011 रोजी 05:30 वा.]
१. सार्वमत जम्मू आणि काश्मीर राज्यात होणार होते त्याला काही अटी होत्या (त्या इतरत्र वाचाव्यात).
२. जेव्हा सार्वमत होत तेव्हा नुसतेच राज्य नाही तर छोट्या मतदार संघात सुद्धा टक्केवारी बघितली जाते. जम्मूमध्ये साथारण ६७ टक्के हिंदू आहेत.
३. आज जे काश्मीर खो-यात चालले आहे त्याला आळा घातला नाही तर उद्या जम्मू मध्ये व परवा लडाख भागात हेच होऊ शकते.
सार्वमत 'जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाख' मध्ये अपेक्षित आहे की केवळ काश्मीरमध्ये पाकिस्तानचा जम्मूवरही दावा आहे काय पाकिस्तानचा जम्मूवरही दावा आहे काय विकिपीडियानुसार त्यांचा केवळ काश्मीरवर दावा आहे.
रणजित चितळे [13 Feb 2011 रोजी 07:18 वा.]
आज पाकिस्तानचा दावा जम्मूवर नाही. उद्याचे सांगता येत नाही. सार्वमत पूर्ण जम्म काश्मीरला लागू होते (तेव्हाच्या करारानुसार - पाकव्यप्त काश्मीर व पाकिस्तानने चिनला दिलेले अक्साईचिन धरुन )
प्रश्नहा आहे की आपल्या आंतरराष्ट्रीय सिमा जर स्थिर नसतील तर हा प्रश्न नेहमी ओपन राहू शकतो. आपल्या सिमा स्थिर नाहीत - काश्मीर मध्ये इंटरनॅशनल बाऊंड्री नाही - लाइन ऑफ कंट्रोल (पाकिस्तान ला लागून) व लाइन ऑफ एक्चुअल लाइन ऑफ कंट्रोल (चिन ला लागून) आहे.
हा इतिहास ताजा ठेवला नाही तर हानी होत राहणार. असे माझे मत
अधिक माहिती साठी " शापित नंदनवन " हे पुस्तक जरूर वाचावे.
घरकुल काय बांधता येईल केव्हाही,
मनगटात झेप घेण्याची जिद्द असावी.
प्रमोद सहस्रबुद्धे [13 Feb 2011 रोजी 16:59 वा.]
काश्मिरी पंडितांच्या निर्वासित अस्तित्वावर सहवेदना सर्वांनाच असतील.
लेखाचे दोन उद्देश दिसतात. एकात काश्मिरी पंडितांना हुसकून लावले त्याबद्दल. तर दुसर्‍यात सार्वमतात हा भूभाग 'आपल्या' कडून जाण्याबद्दल. यातील खरी चिंता दुसर्‍याची भासते आहे असे वाटले. (देशांतर्गत इतर निर्वासित आहेत.)
काश्मिर राज्य (हरिसिंगाचे राज्य) यात अनेक भिन्न विचाराचे भिन्न भाग होते. मूळ सार्वमत (जे भारताने मान्य केले होते.) हे पूर्ण राज्यात एकत्र घ्यायचे होते. त्यावेळची सार्वमते (जुनागड नंतर सिक्कीम) ही पूर्ण राज्यात घेतली होती. त्या राज्याचे तुकडे करणे अपेक्षित नव्हते. आज मूळ राज्याचे तीन दर्शनी तुकडे झाले आहेत. (पाकव्याप्त भागाचे प्रशासकीय तुकडे आहेत.) सध्या पूर्वपरिस्थितीनुसार सार्वमत घेणे दुरापास्त आहे. सर्वपक्षांना त्याची जाणीव आहे. मूळ मागणी नुसार पाकिस्तानला आणि भारताला पूर्णतः हे राज्य हवे होते. आजही दोघांचीही हीच दर्शनी मागणी आहे.
मूळ राज्यात काश्मिर हा एक भाग आहे. जम्मु, लडाख, बाल्टीस्तान (उत्तर भाग), अक्साई (चीन कडील भाग) हे इतर भाग लहान नाहीत (काही क्षेत्रफलाने तर काही लोकसंख्येने.) यातील मुख्य अडचणीची गोष्ट म्हणजे काश्मिर भागाचे दोन तुकडे झाले. त्यामुळे काश्मिरी (या भागातील लोक) दोन तुकड्यात विभागले गेले. सध्याचे राजकारण/वाटाघाटी या भागाबद्दलच्या आहेत.
पंडितांचा प्रश्नाचे विस्मरण होऊ नये हे धागा लेखकाचे म्हणणे उचित आहे. मात्र सार्वमताची त्यात गुंतागुंत नसावी.
रणजित चितळे [15 Feb 2011 रोजी 03:31 वा.]
लेखाचे दोन उद्देश दिसतात. एकात काश्मिरी पंडितांना हुसकून लावले त्याबद्दल. तर दुसर्‍यात सार्वमतात हा भूभाग 'आपल्या' कडून जाण्याबद्दल. यातील खरी चिंता दुसर्‍याची भासते आहे असे वाटले. (देशांतर्गत इतर निर्वासित आहेत.)
इतरत्र काश्मिरी हिंदूंना हुसकून लावले त्याबद्दल कथेच्या रुपाने लिहिले आहे. सार्वमताची एवढी चिंता नाही कारण आपण म्हटल्या प्रमाणे हे होणे आता बहूंशी दुरापास्त वाटते, पण डेमोग्राफी बदलण्यामुळे त्याचे सलग्न प्रश्न आहेतच व राहतील. नविन पिढीला जाणिव असली पहिजे ह्या सर्व गोष्टींची असे वाटते.
शहाणे...उंटावरचे [22 Feb 2011 रोजी 12:21 वा.]
काश्मिरी पंडितांच्या निर्वासित अस्तित्वावर सहवेदना सर्वांनाच असतील.>>>>>
वरचे काही प्रतिसाद वाचल्यावर दुर्दैवाने तसे असावे असे वाटत नाही. नुसते तर्कदुष्ट विचार व त्या नुसार मांडले गेलेले काही मुद्दे ,टिप्पण्या हे मला क्रूर विनोद वाटले. परदु:ख शीतळ असते म्हणतात ते आठवले. :(
खरे आहे आपले म्हणणे
रणजित चितळे [23 Feb 2011 रोजी 06:59 वा.]
मला हा अनुभव आला आहे आधी सुद्धा. आपल्यासाठी दुवा व्यनि करुन देत आहे.


उद्योग Archives - Page 2 of 220 - तरुण भारत | तरुण भारत

शेअरबाजाराचा शेवटच्या क्षणी ‘यु-टर्न’
बीएसईचा सेन्सेक्स 63, एनएसईचा निफ्टी 22 अंकाने कमजोर वृत्तसंस्था/ मुंबई गेल्या सलग नऊ सत्रातील तेजीला बुधवारी अखेर ब्रेक लागला. आंतरराष्ट्रीय पातळीवरून चांगले संकेत मिळूनही गुंतवणूकदारांकडून समभाग विक्री करण्यात आल्याने बाजारात घसरण झाली. बुधवारी नफा कमाई करण्यात आल्याने बाजार दिवसअखेरीस घसरत बंद झाला. विदेशी गुंतवणूकदारांकडून देशातील बाजारात गुंतवणूक करण्यात आल्याने गेल्या 9 सत्रात तेजी कायम होती. दिवसात बीएसईच्या सेन्सेक्सने 34,591 ...Full Article
ईपीएफओ सदस्यांना नियंत्रित करता येणार गुंतवणूक
वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली चालू आर्थिक वर्षापासून कर्मचारी भविष्यनिर्वाह निधी संघटनेच्या सदस्यांना आपल्या खात्यातील गुंतवणुकीवर नियंत्रण ठेवता येणार आहे. एक्स्चेंज ट्रेडेड फंड (ईटीएफ)मधील आपली गुंतवणूक वाढ अथवा घटविता येणार आहे. ...Full Article
युटिलिटी वाहनांत मारुती सुझुकीचे वर्चस्व
नवी दिल्ली 2017-18 मध्ये युटिलिटी वाहनांच्या विक्रीमध्ये प्रथम स्थान पटकाविल्याचे मारुती सुझुकी इंडियाकडून सांगण्यात आले. गेल्या आर्थिक वर्षात कंपनीचा हिस्सा 27.5 टक्क्यांवर पोहोचला. व्हितारा बेझा, एर्तिगा, एस क्रॉस या ...Full Article
फोर्टिसच्या स्पर्धेत चिनी कंपनी
2300 कोटीची गुंतवणूक करण्याची ऑफर वृत्तसंस्था / मुंबई फोर्टिस हेल्थकेअरचे अधिग्रहण करण्यासाठी चीनमधील आरोग्यसेवा क्षेत्रातील फोसन हेल्थ होल्डिंग्सने प्रतिसाद दिला आहे. यामुळे फोर्टिसचे अधिग्रहण करण्यासाठी असलेली स्पर्धा अधिकच वाढत ...Full Article
कामगार कायदा, बँकिंग सुधारणेने जीडीपी वृद्धी
आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी मध्यमकालीन विकासात होणार वाढ वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली भारताने कामगार कायद्यावर अधिक भर देत रोजगारनिर्मितीला प्राधान्य द्यावे आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचे प्रशासन सुधारण्यावर भर द्यावा असे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने ...Full Article
वेतनदाराने चुकीचे विवरण भरल्यास कंपनीकडून होणार कारवाई
वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली वेतनदार करदात्याने विवरण पत्रामध्ये उत्पन्नाविषयी जाणीवपूर्वक चुकीची माहिती सादर केल्यास याबद्दल आस्थापनाला सांगण्यात येणार असून कर्मचाऱयाविरोधात कारवाई करण्यात येईल असे प्राप्तिकर विभागाकडून सांगण्यात आले. केंद्रीय प्रक्रिया ...Full Article
2014 नंतर सलग नवव्या सत्रात तेजी कायम
बीएसईचा सेन्सेक्स 89, एनएसईचा निफ्टी 20 अंकाने मजबूत वृत्तसंस्था/ मुंबई मंगळवारसह गेल्या सलग नऊ सत्रात भांडवली बाजार तेजीने बंद झाला. गेल्या तीन वर्षातील ही सर्वाधिक दीर्घकाळाची तेजी आहे. यापूर्वी ...Full Article
निर्यात वाढीने विकास दर 8 टक्क्यांवर
वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली विदेशी गुंतवणुकीचा ओघ कायम राहिल्यास आणि निर्यात अधिक स्पर्धात्मक करण्यात आल्यास भारताचा विकास दर 8 टक्क्यांवर पोहोचले असे आशियाई विकास बँकेचे अर्थशास्त्रज्ञ अभिजित सेन गुप्ता यांनी ...Full Article
यंदा देशाचा 7.3 टक्के विकासदर
जागतिक बँकेचा अनुमान : प्रतिवर्षी 81 लाख रोजगारनिर्मिती आवश्यक वृत्तसंस्था/ वॉशिंग्टन 2018-19 या आर्थिक वर्षात देशाचा 7.3 टक्क्यांनी विकास होईल असे जागतिक बँकेकडून अहवालात अनुमान वर्तविण्यात आला. 2019 आणि ...Full Article
ऑटोमोबाईल, बांधकाम, इंजिनियरिंग क्षेत्रात रोजगानिर्मिती
वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली मार्च महिन्यामध्ये ऑटोमोबाईल, बांधकाम आणि इंजिनियरिंग यासारख्या नॉन आयटी क्षेत्रात रोजगार भरतीचे प्रमाण 3 टक्क्यांनी वाढल्याचे नोकरी जॉबस्पीक निर्देशांकानुसार समजते. सध्या अजूनही आयटी क्षेत्रात अजूनही रोजगारनिर्मितीबाबत ...Full Article
नागपूर अधिवेशनावर अनिश्चिततेचे सावट
बेस्टकडे माजी कर्मचाऱयांचे निवृत्तीवेतन थकीत
सर्वसामान्यांचा लाल डबा महागणार
कल्याण ग्रोथ सेंटरला तत्वत: मंजुरी
अजूनही वेळ गेलेली नाही, एकत्र या
एकीचा मुद्दा डावलून प्रकाश मरगाळेंच्या उमेदवारीची घोषणा
कणबर्गीतील कार्यकर्त्यांनी घेतली किरण ठाकुर यांची भेट
शाह झाले, आता पवार काय बोलणार
हापूसचा दर सामान्यांच्या आवाक्याबाहेर
दिग्गजांकडून शक्तीप्रदर्शनाने उमेदवारी दाखल
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


सप्टेंबर 2016 | धनंजय महाराज मोरे

श्री नवनाथ कथासार ग्रंथाच्या पारायणाची पूर्वतयारी
जयहरी मंडळी मी धनंजय महाराज मोरे मला आपणास काळवितांना आनंद होतो की मी खास वारकरी भजन म्हणण्यासाठीवारकरी भजनी मालिका मोबईल aapअॅप अॅप्लिकेशन फ्री तयार केले आहे. “BHAJANI MALIKA” भजनी मालिका धनंजय महाराज मोरे व्दारा संपादित ई वारकरी भजनी मालिका आता गुगल प्ले स्टोअर वर Google play store वारकरी भजनी मालिका विनामूल्य :> वारकरी भजनी मालिका येथे डाउनलोड करा. (Google play store)वारकरी भजनी […]
More by धनंजय म. मोरे
हवी ती माहिती शोधा
अध्याय पहिला संपूर्ण सार्थ ज्ञानेश्वरी संत ज्ञानेश्वर महाराज : धनंजय महाराज मोरे Dhanannjay Maharaj More
कर्मभोग (प्रारब्ध) भोगूनच संपवणे गरजेचे आहे का
आरतीचे महत्त्व धनंजय महाराज मोरे Dhananjay Maharaj More
Dhananjay GAYAK KIRATNKAR CONTACT Maharaj MAHARAJ CONTACT more MRIDANG MRUDANG ORGAN PAKHWAJ TABLA WADAK WARKARI CONTACT अभंग आरती किर्तनकार कीर्तन कीर्तनकार गायक ग्रंथ दिंडी अभंग दुर्गे दुर्घट भारी देवीची आरती संस्कृत आरती धनंजय नवनाथ नवनाथ कथासार नवनाथ ग्रंथ पाऊली भजन भागवतकार मनुस्मृती manusmruti manu smrutu महाराज महाराज फोन मालिका मृदंग मोरे वादक वारकरी अभंग वारकरी भजन वारकरी भजनी मालिका वारकरी मालिका वारकरी संपर्क संतांचे अभंग संस्कृत आरती शंकराची आरती लवथवती विक्राळा सार्थ ज्ञानेश्वरी सॉफ्टवेअर
धनंजय महाराज मोरे, मु. मांगवाडी, पो. भर, ता. रिसोड, जिल्हा वाशिम (विदर्भ)- 444506


Marathi Dhamaal works cool when JavaScript is enabled!, Please enable Javascript.

मराठी सिनेमाला ‘प्राईम टाईम'
पेईंग घोस्ट येती घरा..
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation ‘चीटर’ येतोय १० जूनला प्रेषकांच्या भेटीला


निंको - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
सम्राट निंको (जपानी:仁孝天皇) (मार्च १६, इ.स. १८०० - फेब्रुवारी २१, इ.स. १८४६) हा जपानचा १२०वा सम्राट होता.
हा १८१७ ते १८४६पर्यंत सत्तेवर होता.
जपानी सम्राटाबद्दलचा हा लेख अपूर्ण आहे. कृपया या लेखाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी चर्चा पान किंवा विस्तार विनंती पहा.
इ.स. १८०० मधील जन्म
इ.स. १८४६ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २२ ऑगस्ट २०१७ रोजी १७:०६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


व्यक्तानंद: याकूबची फाशी आणि देहांत शिक्षेची आवश्यकता

याकूबची फाशी आणि देहांत शिक्षेची आवश्यकता
माझे प्रिय मित्र मंदार काळे यांनी याकूब मेमनला फाशीची शिक्षा ठोठावण्याआधी देहांत शिक्षेच्या योग्यायोग्यतेचा उहापोह करणारी एक छोटी पोस्ट लिहिली होती. पण त्यावेळी एकंदरीत सगळ्यांच्या भावना पेटलेल्या असल्यामुळे त्यांना प्रतिसाद देणारे पोस्टच्या सैद्धांतिक बाबीकडे दुर्लक्ष करून तावातावाने आसूड ओढल्यागत प्रतिसाद देत होते. त्यांच्या त्या पोस्टमुळे माझ्या डोक्यात जे विचार आले होते ते लिहून ठेवले होते. आधी ती पोस्ट कॉपी पेस्ट करतो आणि मग त्यामुळे तेव्हा मला सुचलेले विचार इथे डकवतो.
देहांत शिक्षेची भलामण करताना व्यवस्थेला योग्य निर्णय घेण्याची शंभर टक्के कुवत नि माहिती आहे असे गृहित धरले जाते. कारण तसे नसेल आणि शिक्षेच्या अंमलबजावणीनंतर मूळ निर्णयाला बाधक असा उलट पुरावा हाती आला तर ती शिक्षा अंशतः देखील उलट फिरवण्याचा कोणताही मार्ग शिल्लक नसतो. जन्मठेपेचा कैदी काही काळाने उलट पुरावा हाती आल्यास सुटू शकतो, जरी त्याच्या आयुष्याचा काही काळ व्यवस्थेच्या चुकीच्या निर्णयाने हिरावून घेतला असला तरी कदाचित उरलेल्या आयुष्यात त्याला थोडेफार का होईना भरपाई करणे शक्य होते. अशा वेळी व्यवस्था स्वतःच गुन्हेगार ठरते. पण तिला शिक्षा देणारी कोणतीच व्यवस्था अस्तित्वात नसते, तेव्हा हा एक प्रकारचा अन्यायच नव्हे तर हत्याच ठरते. माझ्या मते देहांत शिक्षेला विरोध करण्याचे मुख्य कारण 'शिक्षा ठोठावण्यापर्यंत पोचलेली कारणमीमांसा वा पुरावे हे शंभर टक्के सत्य असल्याची खात्री देता येत नाही' हेच असते. हिरावून घेतलेले प्राण परत देता येत नाहीत हा मुख्य मुद्दा असायला हवा. जगात अमुक एक माणूस गुन्हेगार आहेच (उदा. तो मुस्लिम असल्यास बर्‍याच द्वेषप्रेमींची ही खात्री असते असे दिसते) किंवा गुन्हेगार नाहीच (उदा. आमचे गुरुजी बलात्कार नव्हे साक्षात्कारच करतात, हे सारे कुभांड आहे म्हणणारे भक्त) असे ठामपणे म्हणणारे व्यवस्थेला एकतर सर्वशक्तिमान समजतात किंवा थेट अन्यायकारी समजतात. पण हे दोन्ही दावे केवळ अडाणीपणाचेच निदर्शक असतात. दोनही प्रकारचे निर्णय केवळ पुराव्याआधारे केलेले असल्याने वास्तविक चूक असू शकतात, ठरू शकतात. आणि त्या संभाव्य चुकीचे परिमार्जन करण्याची सोय रहावी म्हणून देहांत शिक्षेला विरोध केला जातो, यात माणुसकी वगैरेचा संबंध नाही. जगात शंभर टक्के सत्य वा वास्तव असे नसते आणि कोणतीही व्यवस्था नेहेमीच अचूक निर्णय घेते वा नेहेमीच पक्षपाती निर्णय घेते असेही नसते. तसे दावे करणारे माथेफिरू असतात इतकेच.
Mandar Kale मला वाटतंय माझी कमेंट मोठी असल्याने तुमच्या पोस्ट खाली टाकता येत नाहीये … म्हणून वेगळी पोस्ट करतोय
बहुतेक विचारांचे उगम हा सद्यस्थितीतील कुठल्यातरी प्रसंगामुळे मनात आलेले तरंग हाच असतो …. ज्ञान व अनुभवांचे पाणी जितके खोल आणि शांत तितकी तरंगांची तीव्रता अधिक तर जितके पाणी उथळ तितकी तरंगांची शक्यता मावळून केवळ खळखळाटच उरतो हा माझा नित्याचा अनुभव कालच्या तुमच्या विचार करण्यास लावणाऱ्या पोस्ट मुळे आणि त्यावरील "बाप दाखव नाहीतर श्राद्ध कर" छाप काही गमतीदार कमेंट्स मुळे दृढ झाला ….
तुमची पोस्ट ज्या मूळ पोस्ट ला उत्तर म्हणून लिहिली होती त्या तुमच्या मित्राचे नाव आठवत नाही पण त्यांच्या योगे अल्बर्ट काम्यूंचा Reflections on the Guillotine निबंध डाऊन लोड करून वाचला आणि मग डेथ पेनल्टी बाजूने आणि विरोधातली आंतरजालावर पटकन मिळणारी बरीच मतं वाचली … मग ओसामा बिन लादेन ला अमेरिकेने अबोटाबाद ला टिपून मारण्यामागची कारण मीमांसा वाचली …. मनाचा तळ जोरात ढवळून निघाला आणि डोक्याला खाद्य मिळालं ….
सलमान खान किंवा इतर समाजधुरीण ज्या मानवतावादाची ढाल पुढे करत आहेत ती तुम्ही झुगारून दिली असल्याने गुन्हेगारांचा माणूस म्हणून जगण्याचा हक्क या विषयावर चर्चा अपेक्षित नाही असे गृहीत धरतो …. त्याशिवाय तुम्ही फाशीच्या शिक्षेवर सैद्धांतिक चर्चा करण्याची तुमची इच्छा एका कमेंटमध्ये मांडली आहे म्हणून लिहिण्याचा धीर वाढला …
काम्यूंचा निबंध तात्विक नसून भावनिक आहे असे सर्वजण मानतात आणि तो निबंध याकूब ज्या खटल्यात दोषी आढळला आहे त्याबद्दल बोलत नसून युरोपमध्ये त्याकाळी प्रचलित असलेल्या गिलोटिनच्या शिक्षेच्या सर्रास वापराविरोधात होता. त्या निबंधात तुम्ही मांडलेले मुद्दे नाहीत, म्हणून त्या निबंधाला बाजूला ठेवतो आणि तुमच्या पोस्ट कडे वळतो.
मला जाणवलेले तुमच्या पोस्टमधले चार महत्वाचे मुद्दे म्हणजे,
संशयातीत करणारा पुरावा खरोखरच असतो काय
न्यायव्यवस्था खरोखरच नि:पक्षपाती आणि पूर्वग्रहविरहित असते काय
पूर्वग्रहदूषित व्यवस्थेने शिक्षेच्या नावाखाली केलेल्या हत्येला न्याय म्हणता येईल काय
आणि फाशीच्या शिक्षेची अंमलबजावणी केल्यानंतर जर निरपराधीत्व शाबीत झाले तर शिक्षा ठोठावल्यामुळे निरपराधावर झालेल्या अन्यायाचे परिमार्जन कसे करायचे
या चारही मुद्द्यांची आणि त्याचे मूळ म्हणजे सध्या गाजत असलेली याकूब मेमनची फाशीची शिक्षा यांची सांगड घातल्यावर मला जे जाणवलं ते लिहितोय…
न्यायालयासमोर येणारे खटले साधारण तीन प्रकारचे असतात.
भांडणे : हि साधारणपणे मालमत्तेसंबंधी असतात. अश्या भांडणांमध्ये समाजाचे नियम ठरलेले असल्यामुळे न्यायालयाचे काम केवळ पुरावा बघून कुणाचा पक्ष नियमाप्रमाणे असल्याने बरोबर आणि कुणाचा पक्ष नियमोल्लंघन करत असल्यामुळे चूक ते ठरवणे इतकेच असते. न्यायदान चूक कि बरोबर यातच संपते. पुराव्यातून सत्यदर्शन होते कि नाही या प्रश्नात न्यायालय पडत नाही. हे खटले दिवाणी असल्याने यात न्यायालय स्वतःहून लक्ष घालत नाही आणि या खटल्यात फाशीच्या शिक्षेचा प्रश्नच उद्भवत नाही.
गुन्हा : यात दुसऱ्याच्या मालमत्तेचा अपहार, चोरी, फसवणे, दमदाटी, दुसऱ्याच्या स्वातंत्र्याचा संकोच, शारीरिक इजा, बलात्कार अश्या गोष्टी येतात. यात समाजसंमत वागणे म्हणजे काय याची व्याख्या स्पष्ट असल्याने न्यायालयाचे काम गुन्हा खरंच झाला आहे कि नाही तो आरोपीनेच केला आहे कि नाही तो आरोपीनेच केला आहे कि नाही साक्षी पुरावे सत्याला स्पष्ट करणारे आहेत कि नाहीत साक्षी पुरावे सत्याला स्पष्ट करणारे आहेत कि नाहीत याची खात्री करून पुराव्यानुसार निरपराध ठरल्यास आरोपीला मुक्त करणे आणि पुराव्यानुसार गुन्हेगार ठरल्यास गुन्ह्याच्या तीव्रतेनुसार गुन्हेगारास शासन करणे इतकेच असते. न्यायदान चूक कि बरोबर यापेक्षा एक पायरी कठीण होते आणि सत्य शोधनाची नवीन जबाबदारी न्यायालयावर येऊन पडते. त्यासाठी पोलिस तपास आणि सरकारी वकील हि व्यवस्था काम करते. हे खटले फौजदारी स्वरूपाचे असल्याने यात न्यायालयाला तक्रार आल्यावर किंवा पोलिसांनी गुन्हा नोंदवल्यावर किंवा क्वचित स्वतः हून ही लक्ष घालावे लागते. या खटल्यातही फाशीची शिक्षा होण्याचा संभव नगण्यच असतो.
अपराध : यात दुसऱ्याचे आयुष्य संपवणे हा सर्वात मोठा गुन्हा येतो. हा खटला फौजदारी असतो आणि न्यायदान अधिक कठीण होते. सर्वांना समान न्याय याचा अर्थ सर्वांना समान शिक्षा नसून जितका अपराध मोठा तितकी शिक्षेची तीव्रता मोठी असा असतो. जर खटल्याचा मुद्दा एका निरपराधाची हत्या असेल तर कुठल्याही प्रकारची शिक्षा या अपराधामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई करू शकत नाही. अश्या परिस्थितीत जर थंड डोक्याने योजनाबद्ध रीतीने जर कोणी खून पाडत असेल तर केवळ दोन पायावर चालतो, आपली भाषा बोलतो आणि आपल्यासारखे विचार बऱ्याचदा करतो म्हणून त्याला फाशी सोडून दुसरी कुठलीही शिक्षा दिल्यास न्याय झाला असे समाजाला वाटत नाही आणि इथे फाशीच्या शिक्षेचा उगम होतो.
शिवाजी राजांच्या काळातील कुणाचे हात पाय कापून टाकण्याचा किंवा कुणाला तोफेच्या तोंडी तर कुणाला हत्तीच्या पायदळी देण्याचा न्याय आपण मध्ययुगीन म्हणून सोडून दिला तरी आपली न्यायव्यवस्था पाश्चात्त्य न्यायव्यवस्थेवर अवलंबून असल्यामुळे हमुराब्बीचे कायदे किंवा मोझेस कडून मिळालेल्या आज्ञा किंवा इस्लाममधील न्यायाची अरबी संकल्पना यांचा प्रभाव आपल्याला टाळता येत नाही आणि मनाने पुराणात किंवा मध्ययुगात वावरणाऱ्या भारतीय समाजाला फाशीच्या शिक्षेमागील न्यायदानातील संभाव्य चूक महत्त्वाची वाटेनाशी होते.
असल्या अपराधात पुराव्यांचा अपुरेपणा, तोकडेपणा, साक्षीदारांच्या चुका आणि न्यायदानातील संभाव्य पक्षपातीपणा लक्षात घेता फाशी दिल्यावरही दयेचा अर्ज आणि कायमस्वरूपी तुरुंगवासाची तरतूद आपल्या कायद्यात आहे. अनेक गुन्हेगारांनी त्याचा फायदा देखील करून घेतला आहे.
अश्या परिस्थितीतही मला फाशीच्या शिक्षेची शक्यता ठेवावी असेच वाटते. माझे मत फाशी द्या म्हणून नसून जास्तीत जास्त काय होऊ शकते त्याची मर्यादा निश्चित करून ठेवावी असे आहे.
निरपराध गुन्हा कबूल करणार नाहीच पण अट्टल गुन्हेगारदेखील गुन्हा लपवण्याचा अखंड प्रयत्न करणारच. सत्यशोधनाच्या कामात मदत केली तर शिक्षा मर्यादेपर्यंत न ताणता थोडी कमी होऊ शकते हि शक्यता गुन्हा अन्वेषणाच्या कामाला गती आणू शकते आणि आरोपीकडून अधिक सहकार्य मिळवू शकते असे मला वाटते . थोडक्यात काय फाशी देऊच नका पण फाशी देऊ शकण्याचा व्यवस्थेचा हक्क नाकारू नका.
याला जर कोणी असे म्हटले कि जी व्यवस्था जीवन सुरु करू शकत नाही त्या व्यवस्थेला जीवन संपवण्याचा अधिकार नाही तर हा विचारच पोकळ आधारावर उभा आहे.
मुळात आपल्याला व्यवस्था बनवण्याचा अधिकार तरी कोणी दिला तो काही निसर्गाने दिला नाही तर आपला आपणच घेतला आहे. निसर्गाला नीती नाही. निसर्गात कित्येक घटनांची पुनरावृत्ती होत असते आणि ज्यांची होताना आपल्याला दिसत नाही त्यांच्या पुनरावर्तनाचे चक्र आपल्या आयुष्यापेक्षा मोठे असते असे मी मानत असल्याने निसर्गात नियम असावेत पण ते निरपेक्ष, भावनारहित आणि मूल्यरहित असतात. एकदा का निसर्गाचे मूल्यरहीत असणे मानले कि कुठल्यातरी मुल्यांवर आधारलेले जन्मसिद्ध किंवा घटनादत्त अधिकार हीच मुळी अनैसर्गिक कल्पना आहे हे मान्य करणे सोपे जाते. पाश्चात्त्य देशांतील bill of rights ची संकल्पना देखील मला अशी make believe वाटते
किंबहुना निसर्गात न्याय देखील नाहीच, तिथे आहेत केवळ परिणाम. या भावनाशून्य, मूल्यरहित आणि (आपल्या दृष्टीने गैरसोयीचे म्हणून विनाकारण) बदलत जाणाऱ्या निसर्गात आपल्या जीवनाला काही अर्थ राहावा म्हणून आपणच केलेली योजना म्हणजे समाज. हा समाज मग काही काही मूल्यहीन गोष्टींना अमूल्य ठरवतो त्यांना सांभाळण्याचे काही नियम ठरवतो, त्या नियमांना तात्विक मुलामा देऊन नीतीची संकल्पना उभारतो आणि मग येते ती न्यायाची संकल्पना … पण निसर्ग त्याच्या अनाकलनीय लीलांनी आपल्या या बंदिस्त उभारणीमध्ये नवीन शक्यतांचे सुरुंग लावतच राहतो. मानव म्हणून जन्माला येवून मानवी समाजाचे सर्व फायदे उपभोगून कुणी समाजमान्य मूल्यांचा आणि ज्या जीवनाला अमूल्य मानले त्यालाच संपवण्याचा प्रयत्न करतो आणि निसर्गाने पेरलेला हा सुरुंग आपल्याला उध्वस्त करत विचारांचा धुरळा उडवून देतो.
अश्या वेळी ज्याची सुरुवात make believe ने झाली आहे त्या अधिकारांच्या कल्पनेत जीवन हिरावून घेण्याचा अधिकार असावा असेच मला वाटते. तरच सार्वभौम या शब्दाला अर्थ राहील. याशिवाय जो समाज जन्माला येणाऱ्या अनंत संभावनांना गर्भपाताच्या अधिकाराखाली मिटवू शकतो त्याला पशुतुल्य वागणुकीमुळे माणसातून बाद झाल्यावर मानवसदृश व्यक्तीबरोबर काय करता येऊ शकते त्याची मर्यादा आखण्यास काही तात्विक अडचण येऊ नये.
नैसर्गिक जीवन कधी सुरु होते (शुक्राणूंचा अण्डकोषात प्रवेश झाल्यावर कि पहिले ट्याहां केल्यावर) आणि नैसर्गिक जीवन कधी संपते ( श्वास थांबल्यावर, कि हृदय थांबल्यावर कि मेंदू कि सर्व अवयव थांबल्यावर) यावर जरी वाद असले तरी सामाजिक जीवन पहिले ट्याहां केल्यावर सुरु होते आणि ज्या वेळी सर्व समाजात राहून सामाजिक जीवनाचे सर्व फायदे घेऊन सुद्धा व्यक्ती नैसर्गिक उर्मींना कह्यात न करता समाजासाठीच्या अमूल्य गोष्टींना उधळू लागते तेंव्हा समाजाचा घटक असलेला माणूस म्हणून जगण्याचा अधिकार संपतो. मग आपल्या 'मानवी जीवन अमुल्य आहे' या मूल्याला जपण्यासाठी आपण जीवन संपवण्याची शक्यता किमान कायद्याच्या पुस्तकात तरी ठेवलीच पाहिजे …. परदेस पिक्चर मधले आनंद बक्षी साहेबांच्या गाण्यातले वाक्य आहे 'जीनेका ही शौक तो मरनेको हो जा तैयार ' हे इथे चपखल बसते.
म्हणून आपण उल्लेखित केलेल्या निरपराधीत्वाच्या शक्यतेमुळे आणि न भरून काढता येण्याजोगे नुकसान असल्यामुळे माझे मत आपल्या सध्याच्या कायद्यातील तरतुदीनुसार फाशीची शिक्षा rarest of rare cases मध्ये वापरण्यासाठी ठेवूनही शेवटी आमरण तुरुंगवासात परिवर्तित होण्यासाठी ठेवावी असेच आहे .
आता राहिला प्रश्न याकूब मेमनच्या खटल्या संबंधी … मला या खटल्याबद्दल काही विशेष माहिती नाही आणि भारतीय न्यायव्यवस्थेवर माझा पूर्ण नसला तरी थोडा विश्वास आहे आणि जो निकाल येईल तो मान्य करण्याशिवाय मी काही करू शकत नाही हे मला माहिती आहे. पण एक मात्र कळले कि भारतीय घटना जरी मजबूत असली तरी मुंबई साखळी बॉम्ब स्फोट खटला आपल्या घटनेच्या अंतर्गत असलेल्या कायद्यांच्या तरतुदिनुसार चालवणे म्हणजे विमानाला कारचे इंजिन लावण्यासारखे आहे.
आपले जग दहशतवादरुपी एका नव्या प्रकारच्या गुन्ह्याला तोंड देते आहे.
नवीन समाजाची दळणवळणाची, सम्पर्काची, आर्थिक व्यवहारांची आणि विध्वंसाची सगळी साधने वापरायची पण मानसिकता मात्र मध्ययुगीन ठेवायची. लोकांना धर्माच्या किंवा तत्वाच्या नावाखाली एकत्र करायचे आणि मध्ययुगीन राजाप्रमाणे स्वतःचे सैन्य उभारायचे. देश नसलेले सैन्य आणि भूमी नसलेले देश आणि हे सरळ हल्ला करत नाहीत ते हल्ला करतात प्रजेवर, बाजारांवर, शाळांवर, वाहतुकीच्या साधनांवर…. ह्या गुन्ह्याला आपण मी आधी सांगितलेल्या तीन प्रकारच्या खटल्यांमधून तोंड देऊ शकत नाही …
मला तर वाटतं ह्यातील आरोपींवर खटला चालवणे म्हणजे आपल्या व्यवस्थेला आपणच सुरुंग लावण्यासारखे आहे. न्याय करण्यासाठी न्यायासनाची शक्ती गुन्हेगारापेक्षा जास्त असावी लागते. पण गुन्हेगार न्यायासनंच काय त्यामागील सार्वभौम देश आणि त्यच्या प्रजेचा जगण्याचा हक्कच नाकारत असेल तर ते अघोषित युद्धच असते. आणि युद्धाला लावायचे कायदे वेगळेच असतात, युद्धगुन्हेगारांचे खटले त्यांनी संपूर्ण शरणागती पत्करल्यानंतरच सुरु करता येतात ते देखील विशेष न्यायालयात.
एका सैनिकाला किंवा त्याच्या नातेवाईकांना पकडून त्यांच्यावर खटले चालवून आपण शिक्षा केली आहे आणि न्याय झाला आहे असे समजणे भाबडेपणाचे लक्षण आहे. त्यात काही समाज धुरीण निरपराधीत्वाचे दाखले शेवटी देऊन या संपूर्ण खटल्याला आणि त्याच्या शिक्षेला रोमन gladiatar च्या खेळाचे स्वरूप आणत आहेत …. जणू काही न्यायासन गर्दीच्या "मारा मारा" किंवा "सोडा सोडा " च्या गलक्याच्या तीव्रतेवरून अंगठा वर किंवा खाली करून त्या अभागी जीवाच्या आयुष्याचा निकाल देणार आहे.
हे गुन्हे वेगळे…. त्यातील योजना करणाऱ्यांच्या, त्यांना भूमी पुरवणाऱ्यांच्या, आर्थिक पाठबळ पुरवणाऱ्यांच्या, शस्त्रात्रे पुरवणाऱ्यांच्या, तरूण मुलांचे विचार बिघडवणाऱ्यांच्या, प्रत्यक्ष कारवाईत भाग घेणाऱ्यांच्या आणि या सर्वांच्या अजाण किंवा मूक संमती देणाऱ्या नातेवाईकांच्या गुन्ह्यांचे वर्गीकरण करून त्याला वेगवेगळ्या शिक्षा ठरवायला लागतील …. त्यांची योग्य अंमलबजावणी, देश नसलेल्या सैन्याने आणि भूमी नसलेल्या देशाने सपशेल शरणागती पत्करल्यावरच होईल …तोपर्यन्त युद्धात सर्व काही क्षम्य असते हेच मला जास्त सयुक्तिक वाटते.
आनंद, मोरे, आनंद मोरे
Labels / लेखन प्रकार
अर्थविचार गद्य चित्रपट निर्गुणी भजने पद्य मुक्तचिंतन रसग्रहण विनोद समाजवाद आणि भारत समाजविचार
आगमन, निर्गमन आणि पुनरागमन (भाग ५)
आगमन, निर्गमन आणि पुनरागमन (भाग ४)
आगमन, निर्गमन आणि पुनरागमन (भाग ३)
आगमन, निर्गमन आणि पुनरागमन (भाग २)
आगमन, निर्गमन आणि पुनरागमन (भाग १)
याकूबची फाशी आणि देहांत शिक्षेची आवश्यकता
भाग १ - रूपरेषा
भाग २ - सामाजिक बदल
भाग ३ - मंगल अमंगल
भाग ४ - राव्हेल
रिच डॅड पुअर डॅड
भाग १ : गाडी बुक केली
भाग २ : भगीरथ आणि गाडी
भाग ३ : गाडी आली रे अंगणी
भाग ४ : रिच डॅडचा साक्षात्कार
भाग १ : ताजमहाल आणि हूवर धरण
भाग २ : प्रकल्पाचे लाभार्थी
भाग ३ : शिन्कान्सेन, बुलेट ट्रेन, नॅरोगेज, स्टॅंडर्ड गेज ब्रॉडगेज
भाग ४ : तैवान आणि श्रीलंका
भाग ५ : अफू, हॉंगकॉंग आणि चेक लॅप कोक
भाग ६ : प्रकल्पांची तुलना आणि समारोप
(भाग १) पैसा म्हणजे काय / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / चाकांच्या आकाराचे मोजमाप
(भाग २) RBI च्या गव्हर्नरचे स्वप्न / स्वप्नातून सत्याकडे / पुसलेल्या परिघाचे आकारहीन वर्तुळ
(भाग ४) डिमॉनेटायझेशन आणि रॉबिन हूड
(भाग ५) काळा पैसा संपेल काय / सामान्य माणसाचा पैसा वापरून बँका उद्योगपतींना मदत करीत आहेत
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह
(भाग १) पूर्व पिठिका
(भाग २) फाळणी व विलीनीकरण
(भाग ३) त्रास देणारी संस्थााने
(भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण
(भाग ५) भारतीय राज्य घटनेची रचना
(भाग ६) कलम 124A आणि देशद्रोह
(भाग ७) घोषणा, सरकार आणि आपण
(भाग १) - प्रास्ताविक
(भाग २) - चित्रपट
(भाग ३) - भिक्षू
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी
(भाग १) - मूळ कथा
(भाग २) - अट मोडण्याची कारणे आणि कथेचे प्राथमिक आकलन
(भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले रंग
(भाग ४) - माझे आजचे आकलन
(भाग १) - उगम
(भाग २) - पूर्वपिठीका
(भाग 3) - भांडवलशाहीचा हलका शिक्का
(भाग ४) - उद्योगातून भांडवल
(भाग ५) - कारागिरांचा उदय
(भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीचे स्थिरावणे आणि जाती व्यवस्थेचा उगम
(भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजांचा उदय
(भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
(भाग २.१) सुनता है गुरु ग्यानी
(भाग २.३) पहिला चरण
(भाग २.४) दुसरा चरण
(भाग २.५) तिसरा चरण
(भाग २.६) चौथा आणि पाचवा चरण
मी आणि शाळेचे Reunion
(भाग १) मित्रांची हाक
(भाग २) सुंखासुंठेंचा प्रेमळ संवाद
(भाग ४) खंडोबा आणि फेशिअल
(भाग ५) पोटाने घात केला
(भाग १) घरगुती फडणवीस
(भाग 2) माझी खरेदी
(भाग 3) परसोत्तम भाय
(भाग ४) वाल्या कोळ्याचे हसरे कुटुंब
(भाग १) जे न देखे रवी
(भाग २) रिसॉर्टमध्ये भेटलेले लोकमान्य
(भाग ४) नव्याचे तीन दिवस
(भाग ५) भंडारा जिम
(भाग ६) प्रोटीन शेक
२०१६ : काही विस्कळीत नोंदी
समाजवाद आणि भारत (8)


जर्मिनल पिएर डँडेलिन - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १० फेब्रुवारी २०१४ रोजी २१:५४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


जागता पहारा: तामिळनाडू पोरका झाला?

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
जयललिता यांच्या निधनाने तामिळनाडूच्या राजकारणात मोठी पोकळी निर्माण केलेली आहे. अर्थात ही आलंकारीक भाषा नाही, तर वस्तुस्थिती आहे. कारण नेहमीच अशा कुणा मोठ्या व्यक्तीच्या निधनानंतर असे शब्द योजले जातात. पण तमिळनाडूच्या राजकारणाची विद्यमान स्थिती तशी नाजूक आहे. नव्वदीत पोहोचलेले एम. करूनानिधी येत्या वर्षी आपल्या पहिल्या मुख्यमंत्रीपदाची पन्नाशी साजरी करतील आणि त्यांच्यानंतर मुळच्या द्रमुक पक्षात आता कोणी तितका प्रभावी नेता शिल्ल्क राहिलेला नाही. नंतरच्या पिढीतला कोणी नेता त्यांनीच उभा राहू दिलेला नाही. कारण मध्यंतरीच्या पन्नास वर्षात त्यांनी द्रमुक ही घराण्याचीच मालमत्ता करून टाकली. परिणामी त्यांच्या तीन बायका आणि त्यांच्या मुलांमध्ये ह्या पक्षावर प्रभूत्व मिळवण्यासाठी सातत्याने दोन दशके संघर्ष पेटलेला आहे. त्यामुळे मुळच्या द्रमुकची पुर्ण विल्हेवाट लागलेली आहे. तर त्यापासून बाजूला होऊन स्वतंत्र पक्ष झालेल्या अण्णा द्रमुकचे विसर्जन संस्थापक एमजीआर यांच्याच निधनानंतर होऊ शकले असते. पण त्यांची पडद्यावरील नायिका व राजकीय वारस म्हणून पुढे सरसावलेल्या जयललितांनी; त्या पक्षाला नव्याने संजिवनी देत उभे केलेले होते. मात्र त्यांनीही आपल्या पक्षात कुठले पुढल्या पिढीचे नवे नेतृत्व उभे राहू दिले नाही. सहाजिकच त्यांच्यामागे अण्णाद्रमुकही पोरका पक्ष झालेला आहे. आता त्यातले अनेक हक्कदार व वारस पक्षाचे लचके तोडायला व सत्तेचे घास घ्यायला मोकाट होतील. अशा स्थितीचा लाभ अर्थातच विरोधकांना मिळत असतो. पण तामिळनाडूत कुठलाही राज्यव्यापी विरोधी पक्ष अस्तित्वात नाही. क्षीण होत चाललेला द्रमुक आणि अम्माच्या प्रतिमेवर भक्ती करणार्‍या मतदाराच्या कृपेने चाललेला अण्णाद्रमुक, यांच्यात तामिळनाडूचे राजकारण विभागले गेले होते. आता दोघांकडे कोणी खमक्या नेता उरलेला नाही.
करूणानिधी यांनी घरातील कलह संपवताना स्टालीन या पुत्राला आपला वारस नेमलेले आहे. पण त्याला पक्ष संघटनेवर हुकूमत प्रस्थापित करणे जमले असले, तरी जनमानसावर आपली छाप पाडणे शक्य झालेले नाही. त्याच्याखेरीज पक्षातल्या अन्य कुणा नेत्याला स्वयंभूपणे पक्षाला पुढे घेऊन जाण्याची महत्वाकांक्षाही नाही. त्यामुळे स्टालीन काय करणार, यावर द्रमुकचे भवितव्य अवलंबून आहे. जयललिता स्पर्धेत नाहीत, याचा लाभ घेण्याची कुवत अजून तरी या नेत्याला दाखवता आलेली नाही. वर्षभरापुर्वी झालेल्या निवडणूकीत एकट्याच्या बळावर लढून अम्मांनी पुन्हा सत्ता कायम राखली होती. एमजीआर यांच्यानंतर लागोपाठ दोनदा विधानसभा जिंकून दाखवण्याचा पराक्रम त्यांनी केला होता. त्यापुर्वी आलटून पालटून सत्तांतर होत राहिले. खरे तर तीच स्टालीनची कसोटी होती. त्याला अन्य पक्षांना सोबत घेऊन संयुक्त आघाडी उभी करता आली नाही, की सत्तेत बदनाम झालेल्या अम्मांना धुळ चारता आलेली नव्हती. म्हणूनच आजच्या स्थितीत त्याच्याकडून अण्णाद्रमुकला किती आव्हान मिळू शकेल, याची शंका आहे. खुद्द सत्ताधारी पक्षात बहुमत असल्याने अम्मांनीच पुर्वी नेमलेल्या वारसाकडे म्हणजे पन्नीरसेल्व्हम यांच्याकडे मुख्यमंत्री हे पद गेले आहे. पण तेच पक्षाला तारून नेतील अशी अपेक्षा करता येत नाही. आपले डोके वापरायचे नाही आणि कळसुत्री बाहुलीसारखे वागायचे; ही सेल्व्हम यांची खरी गुणवत्ता होती. सहाजिकच आज ते मुख्यमंत्रीपदी आरुढ झाले, तरी सरकार वा पक्षाला अम्माप्रमाणे यशस्वी मार्गाने घेऊन जातील, अशी अपेक्षा सध्या तरी करता येत नाही. कारण यापुर्वी दोनदा अम्मा तुरूंगात असताना त्यांचीच वर्णी मुख्यमंत्री म्हणून लागलेली होती. पण प्रत्येक निर्णयासाठी ते तुरूंगाच्या वार्‍या करून अम्माची संमती घेतच कारभार करत होते. त्या छायेतून बाहेर पडून, ते काय मजल मारतात ते बघण्याची गरज आहे.
ही झाली तामिळनाडूचे राजकारण व्यापून राहिलेल्या दोन प्रमुख द्रविडी पक्षांची कहाणी त्याखेरीज अर्धा डझन स्थानिक पक्ष व संघटना आहेत. त्यांनीही आपले नशिब आजमावलेले आहे. पण राज्यव्यापी अस्तित्व असलेला कुठलाही पक्ष त्यात नाही. अर्धशतकापुर्वी प्रथमच सत्ता गमावलेल्या कॉग्रेसने एमजीआरच्या मृत्यूनंतर त्या राज्यात स्वबळावर उभे रहाण्याचा शेवटचा प्रयत्न केला होता. त्यानंतर दोनपैकी एका द्रविडी पक्षाच्या कुबड्या घेण्यापलिकडे कॉग्रेसची मजल गेलेली नाही. तसा कोणीही कर्तबगार लोकप्रिय नेताही कॉग्रेस तिथे उभा करू शकलेली नाही. अलिकडल्या काळात चिदंबरम, मणिशंकर अय्यर वा जयंती नटराजन हे नामवंत तामिळी कॉग्रेसनेते आपण ऐकलेले आहेत. पण तेही दिल्लीच्या कृपेने नेता म्हणून मिरवले. त्यांनी स्वबळावर आमदार नगरसेवक म्हणूनही निवडून येण्याची क्षमता कधी दाखवलेली नाही. थोडक्यात कॉग्रेसचे अस्तित्व असले तरी हिशोबात घेण्यासारखे काहीही नाही. भाजपा हा दुसरा राष्ट्रीय पक्ष तिथे पाय रोवून उभा रहाण्यासाठी दिर्घकाळ धडपडतो आहे. पण त्याचीही अवस्था कॉग्रेसपेक्षा भिन्न नाही. कोणीही नाव घेण्यासारखा भाजपा नेता तामिळनाडूत नाही. हे सर्व बारकाईने बघितले, तर आजच्या क्षणाला त्या मोठ्या राज्यात कोणीही राज्यव्यापी छाप असलेला नेता नाही. तसा एकमेव नेता करूणानिधी असला, तरी गलितगात्र अवस्थेत राज्याचा भार सोसण्याची क्षमताही गमावून बसलेला आहे. अशा अनेक अर्थाने अम्माच्या निधनाने तामिळनाडूच्या राजकीय जीवनात मोठी भयानक पोकळी निर्माण झालेली आहे. ती भरून काढायची तर रजनीकांत याच्यासारख्या भव्यदिव्य व्यक्तीमत्वाचीच गरज आहे. कारण तामिळनाडू हा तशा प्रेषिताच्या कृपेनेच चालतो, ही काहीशी तिथली मानसिकता आहे. त्यावर तिथला समाज विश्वास ठेवून मतदान करीत असतो.
रामस्वामी पेरीयार व अण्णादुराई यांच्यासारख्या बुद्धीप्रामाण्यवादी नेत्यांच्या मुशीतून निर्माण झालेल्या द्रविडी चळवळीची ही खरी शोकांतिका आहे. त्याला अर्थातच तेच नेते जबाबदारही आहेत. अण्णादुराई यांनी चित्रपटाचे प्रभावी माध्यम ओळखून त्याचा पक्षाचा विस्तार व प्रसार यासाठी वापर केलेला होता. त्यासाठी उत्तम पटकथा लिहून लोकांच्या माथी रॉबिनहुड अशा पद्धतीचे पात्र मारले. त्यात प्रामुख्याने भूमिका करणार्‍या रामचंद्रन यांना म्हणूनच राज्याची सत्ता बळकावणे सोपे झाले आणि त्यांच्याही मागे जयललितांना त्यांची गादी चालवता आली. पडद्यावरची अफ़ाट प्रतिमा ही तामिळनाडूच्या राजकारणातील व सार्वजनिक मानसावर जादू करणारी गोष्ट आहे. १९९६ सालात जयललिता अशाच कळसावर असताना, त्यांना करुणानिधी व कॉग्रेसचा फ़ुटीर गट हरवू शकला. त्यालाही तेच कारण होते. जयललितांच्या मनमानीमुळे संतापलेल्या रजनीकांत या सुपरस्टारने अम्माच्या विरोधात आवाज उठवला होता. तो अम्माला पराभूत करायला कारणीभूत झाला होता. पण तेवढ्या प्रसंगानंतर रजनीकांत कधी राजकारणात डोकावला नाही. त्याला त्यात ओढण्याचा अनेक नेते व पक्षांनी प्रयत्नही करून झाला आहे. पण राजकीय बाबतीत कुठलीही भूमिका वा नुसता संकेतही करण्यापासून रजनीकांत दुर राहिलेला आहे. याक्षणी त्याने राजकारणात उडी घेतली तर त्याला आवरणे, दोन्ही द्रविडी पक्षांना अशक्य आहे. पण रजनी तसे काही करण्याची सध्या तरी शक्यता नाही. मग तामिळी राजकारणाच्या पडद्यावर लोकांनी बघायचे काय हा यक्षप्रश्न बनून जातो. कारण जनमानसावर असे मोठे गारूड असलेला दुसरा कोणी नेता वा अभिनेता सध्या तरी तामिळनाडूत नाही. अर्थात नजिक कुठल्या निवडणूका नसल्याने तशी वेळ लगेच येणार नाही. पण अंतर्गत सत्तेच्या साठमारीने अण्णाद्रमुकला पछाडले, तर तामिळनाडू राजकारणात पोरकाच होऊन जाईल ना
रजनीकांत प्रचंड लोकप्रिय असला तरी राजकारणात तो वाटतो तितका शक्तीशाली आहे का १९९६ मध्ये 'जयललितांना परत निवडून दिले तर देवही तामिळनाडूच्या जनतेला माफ करणार नाही' असे रजनीकांत म्हणाला होता.त्यानंतर अण्णा द्रमुकचा धुव्वा उडाला त्यामुळे असे चित्र उभे राहिले की रजनीकांत त्याला कारणीभूत होता.असे म्हणता येईल का की १९९६ मध्ये राज्यात प्रत्यक्षात परिस्थिती अशी होती की जयललितांचा मोठा पराभव होणे अपेक्षितच होते. त्याचवेळी रजनीकांतने त्या बाजूचेच मत व्यक्त केले म्हणून रजनीकांतमुळे जयललितांचा धुव्वा उडाला असे चित्र उभे राहिले.
पुढे २००४ च्या लोकसभा निवडणुकांच्यावेळी पी.एम.के च्या सगळ्या उमेदवारांना पाडा (कारण पी.एम.के चा नद्याजोडणी प्रकल्पाला विरोध होता) असे जाहिर आव्हान रजनीकांतने केले होते.तसेच नद्याजोडणी प्रकल्प एन.डी.एच्या जाहिरनाम्यातही होता.त्यामुळे एका अर्थी रजनीकांतने एन.डी.ए ला समर्थनही दिले होते.प्रत्यक्षात झाले काय तर ३९ पैकी ३९ जागांवर द्रमुक-काँग्रेस-पी.एम.के-मद्रमुक युती निवडून आली आणि भाजप-अण्णा द्रमुक युतीचा जोरदार पराभव झाला.
२०१४ मध्येही रजनीकांत आणि भाजपचे सख्य लपून राहिले नव्हते.तरीही देशभरात मोदीलाट असतानाही तामिळनाडूमध्ये मात्र भाजपने एकच-- कन्याकुमारीची जागा जिंकली आणि मित्रपक्ष पी.एम.के ने वेल्लोरची जागा जिंकली. कोईम्बतूर,निलगिरी, तिरूचिरापल्ली यासारख्या भाजपने १९९८-९९ मध्ये जिंकलेल्या जागा जिंकण्यातही पक्ष अयशस्वी ठरला.
तेव्हा सांगायचा मुद्दा हा की रजनीकांत कितीही लोकप्रिय असला तरी राजकीय दृष्ट्या तो तितका शक्तीशाली आहे का
रजनीकांतने काही म्हणणे आणि रजनीकांत स्वतः राजकारणात उतरणे या दोन भिन्न गोष्टी आहेत. तामिळ जनतेला चित्रपटातील नायक खऱ्या आयुष्यातील नायक वाटतो. जर रजनीकांत राजकारणात आला तर तो बहुमताने जिंकू शकतो असे आजवरच्या इतिहासावरून वाटते.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
आना-जाना लगाही रहता है
अम्माच्या मृत्यूचे रहस्य नरेंद्र मोदी उलगडणार
राहुल बाबा काय करी
उंदिर पोखरून डोंगर काढला
एका फ़ाशीने काय होणार
संसद ठप्प होण्यातले दोषी
लौटके बुद्दू घरको आय
मेरे आंगने मे तुम्हारा क्या काम है
हे काम केले असते तर
न्या. काटजू शुद्धीवर आले
ट्युशन फ़ी आणि अनुदान
झोपी गेलेला जागा झाला
मराठा मोर्चा आणि नंतर
ज्यांचे दात त्यांचेच ओठ
अतिशहाणा त्याचा बैल रिकामा
कोण खरे, कोण खोटे


गूढलेखन | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
इंग्रजीतील क्रिप्टोग्रॅम नावाचा प्रकार आपण कदाचित् जाणत असाल.गूगलवर शोध घेतल्यास याचा सादप्रतिसादात्मक(इंटर ऍक्टिव्ह) खेळही आढळेल.एखादे सुवचन,म्हण,कविता, इ.परिचित लेखन घेऊन त्यातील प्रत्येक अक्षरासाठी अन्य अक्षर योजून जे लेखन होते त्याला मूळलेखनाचा गूढावतार म्हणतात. या गूढलेखनावरून मूळ लेखन शोधून काढणे ही समस्या असते.
मराठी गूढलेखनासाठी खालील नियम आहेत:
** मूळलेखनातील स्वर तसेच ठेवावे.म्हणजे त्यातील काने,मात्रा,ऋकार गूढलेखनात तसेच राहातील.
** प्रत्येक व्यंजनाच्या जागी अन्य व्यंजन योजावे. (एकास एक संगती)क्ष,ज्ञ ही साधी व्यंजने मानावी. त्यांच्या जागी कोणतेही व्यंजन योजता येईल.
** मूळलेखनातील अनुस्वार तसेच ठेवावे. मात्र परसवर्ण (न, म, इ.) असल्यास त्या व्यंजनाच्या स्थानी अन्य व्यंजन घालावे.
** मूळलेखनातील रफ़ार म्हणजे र हे व्यंजन होय. ते बदलावे म्हणजे गूढावतारात तिथे रफ़ार दिसणार नाही.
व्यंजनबदल: क-->ब; र-->ल, य-->प, म-->द
वरील नियमांनुसार पुढील गूढलेखन आहे.त्यावरून मूळलेखन शोधावे.प्रत्येक लेखनासाठी एकास एक संगती भिन्न असू शकेल.मूळलेखनाच्या स्रोताचा संदर्भ दिला आहे. तसेच सुलभतेसाठी एक शोधसूत्र (क्ल्यू) आहे.(क्रिप्टोग्रॅम खेळात मूळ लेखनात कोणते अक्षर किती वेळा आले आहे ते देतात.ते इथे टाळले आहे.)
**(१) पाटमा सेईपा अंजब रादले. ( म्हण. टारी= किल्ली या अर्थाचा शब्द)
**(२) मुन्दाबीणा पांबा लोयाव माढ. (म्हण. शो्धसूत्र : बोमे=मस्तक,शीर )
**(३) रटा भल्प ले भल्प धाहे धकाधे. (मनाचे श्लोक. धारट= पाचवा अवतार)
**(४) नुनंचणि नया फबो नुळख हाम्प माखी भबो.(मराठी श्लोक...नबम=रस्ता)
**(५) मोन्दा मामपीना बाळी. (म्हण. शोधसूत्र: ळदन =विष )
कृपया उत्तर व्य.नि. ने
बाकी मना बिनाचे श्लोक, मराठी श्लोक कधी येतच नव्हते त्यामुळे तिथे मारामार आहे. :(
मराठी श्लोक येत नाहीत म्हणता म्हणता चौथे सुटले. ;-)
'सत्यं वद' आचरा, म्हणजे मनाचे श्लोकही सुटतील. ;)
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
असा पेपर फोडू नये. ;-) ह. घेणे
तिसरे सुटले. म्हणजे मला श्लोक माहित आहेत पण म्हणी नाही असे सिद्ध झाले. :((
असं म्हणता म्हणता आता फक्त पाचवी म्हण राहिली आहे. चार सुटले....
आणि आता सगळे सुटले. व्य. नि. पाठवला आहे.
( टारी= किल्ली या अर्थाचा शब्द ) असे क्लू नसते तरी चालले असते.
पाचव्या क्लूमध्ये गोंधळ झाला आहे असे वाटले. उत्तर समजले पण क्लू मधूनही नवी माहिती मिळाली. :)
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
द.पां.खांबेटे यांच्या हेरगिरीवरील काही पुस्तकांमध्ये अशी गूढवाक्ये वाचल्याचे पुसटसे आठवते. अशा गूढलेखनाचा/क्लूचा सुरेख वापर 'द विन्ची कोड'मध्येही केला होता. मराठीत अजून कोणत्या पुस्तकांमध्ये असे गूढलेखन आहे का
गूढ लेखन म्हणता येईल रामदासांचे शिवाजीमहाराजांना पत्रही काहीजणांच्या मते मिथक प्रसिद्ध आहे.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
मुक्तसुनीत [29 Jul 2008 रोजी 21:16 वा.]
ओळखायच्या गोष्टी चिरपरिचित असल्याने असेल कदाचित, पण नुसते ट-टा-टा-ट्-टा-टा करून सुद्धा सहज उत्तरे मिळाली. दिलेल्या क्लूवरून केवळ ती पडताळून पाहणे शिल्ल्क राहिले.
असेच म्हणतो, पण खेळ आवडला.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
चाईब मस मुदाकी बाथीमस उदाकी.
हा कोणत्या म्हणीचा गूढावतार आहे
तूप कढवलं. ;-) घरातल्यांना त्याशिवाय जेवण जात नाही. :-)
 आता कुणी उपाशी राहणार नाही.--वाचक्‍नवी
वैद्यकाप्रमाणे ही म्हण 'बाथीमस'ऐवजी 'बंमस' शब्द घालून लागू पडते. ;)
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
"खाईन तर तुपाशी नाहीतर उपाशी" या म्हणीत श्री. विसुनाना किंचित् बदल करतातः
"खाईन तर तुपाशी नंतर उपाशी"
वैद्यकाच्या दृष्टीने हा बदल योग्यच आहे.
त्यांनी ''उत्तर प्रतिसादात " चे गूढरूप लिहिले आहे
यात थोडी चूक आहे.ती कोणती
सर्व व्यंजने बदलायची ठरवल्यावर उम्मस मधला स=र
द्रमिडागाम मधील द्र मधला र =र च राहिला आहे :)
र=न हे चांगले समीकरण आहे
उम्मन द्नमिडागाम बरोबर वाटले असते.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
प्रियाली यांनी उत्तर उघड न करता मोठ्या खुबीने दिले.
श्री. वाचक्नवी यांनी सुद्धा प्रियाली यांच्या उत्तराचा कौशल्याने उपयोग केला.
मराठी असे आमुची मायबोली
क्र. (५) मधे ळदन= विष च्या जागी ळदब= विष असे हवे.
श्री. आजानुकर्ण,श्री.धनंजय, राधिका आणि प्रियाली यांनी ही चूक निदर्शनाला आणून दिली. धन्यवाद
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
इंग्रजीतील क्रिप्टोग्रॅमच्या धर्तीवर मराठीत गूढलेखन करण्याचा हा प्रयत्न आहे.याचे नियम मीच लिहिले आहेत.मराठी गूढलेखन माझ्या वाचनात आलेले नाही.
पुढील सात सदस्यांनी सर्व मूळलेखन अचूक ओळखले आहे.:
सर्वश्री. आजानुकर्ण, वाचक्नवी, धनंजय,नवीन,नंदन.
तसेच राधिका आणि प्रियाली.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री.मुक्तसुनीत, श्री.विसुनाना आणि श्री.अमित कुलकर्णी यांनी गूढलेखनावरून मूळ लेखन अचूक ओळखले आहे.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री नंदन यांनी गूढलेखनाचे अचूक उत्तर पाठविले आहे. त्या निरोपात ते लिहितातः
चौथ्या उत्तरावरून आठवले. या आर्येतील संदघ्रि ह्या शब्दाचा अर्थ सांगू शकाल का संदघ्रि कमळी दडो, मुरडिता हटाने अडो, वियोग घडता रडो ह्या भागाचा काही संदर्भ लागत नाही त्यामुळे.
मूळ श्लोक असा :
सुसंगति सदा घडो सुजनवाक्य कानी पडो
कलंक मतिचा झडो विषय सर्वथा नावडो
सदंघ्रिकमळीं दडो मुरडिता हटाने अडो
वियोग घडता रडो मन भवच्चरित्रीं जडो|
अंघ्‍रि या शब्दाचा अर्थ पाय.म्ह.सदंघ्रिकमळी= सज्जनांच्या पदकमलाच्या ठायीं.
ही ईश्वराला उद्देशून केलेली प्रार्थना आहे.
(हे ईश्वरा मला) चांगली संगती मिळो.(माझ्या) कानावर सज्जनांचे बोलणे पडूं दे.(माझ्या) बुद्धीतील दोष झडून जाऊ दे.(मला) विषयसुख कधी प्रिय वाटू नये.
(हे ईश्वरा माझे) मन सज्जनांच्या पदकमलांपाशीं दडून राहो. (मी) ते (दुसरीकडे) वळविण्याचा प्रयत्न केला तरी हट्टाने ते तिथेच अडून राहूं दे.(तुझी) ताटातूट झाली तर ते दु:खी होवो.(माझे) मन तुझ्या लीलाचरित्राशी जडून राहो.
पृथ्वी वृत्तात असलेली ही रचना मोरोपंतांची आहे.
कोडे आणि वरील पंक्ती दोन्ही उत्तम.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
तपशीलवार स्पष्टीकरणाबद्दल मनःपूर्वक आभार.
प्रकाश घाटपांडे [31 Jul 2008 रोजी 12:59 वा.]
गुढलेखन च्या ऐवजी कूटलेखन हा शब्द अधिक योग्य वाटतो. बिनतारी विभागात सायफर हा एक उपविभाग आहे. त्यात मोर्स कोड चे सायफरिंग ( एन्क्रिप्शन) केले जाते. पाठवणार्‍या बिनतारी यंत्रचालकाला काय पाठवतो आहे हे समजत नाही. ते घेणार्‍या यंत्रचालकाला ही ते समजत नाही. जेव्हा त्याचे डिसायफरिंग केले जाते त्यावेळीच ते समजते. सायफर कोड हे नेहमी बदलले जातात. त्याचे डिसायफरिंग हे फक्त विशिष्ट अधिकार्‍याला माहित असते.
मुळात मोर्स हाच एक कोड असल्याने तो मर्यादित वर्तुळातच समजतो. आमचे कडे ज्याकाळात दळवळवण यंत्रणा ही सुलभ नव्हती त्याकाळात टेलीफोन वरुन् ट्रंक कॉल्स बुक करावे लागायचे व लाईन मिळेपर्यंत तासंतास जायचे. मुंबई मटका हा मुंबईत फुटल्यानंतर सुद्धा तो नागपुर पुणे कोल्हापुर इ . ठिकाणी जायला वेळ लागायचा . त्यामुळे तेथील बुकी हे बुकिंग चालुच ठेवायचे. त्याकाळात् आमचे यंत्र चालक आकडा फुटल्यावर तो आकडा बिनतारि यंत्रावर वाजवुन इतर यंत्रचालक सहकार्‍यांना कळवायचे. ते लगेच बाहेर जाउन तो आकडा लावायचे. काही काळाने बुकी लोकांना संशय आल्यामुळे त्यांनी बुकिंग बंद केले.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री. प्रकश घाटपांडे यांनी सुचवलेला कूटलेखन हा शब्दही तसा समर्पक आहे.कोड(मोर्सचे) चा अर्थ सांकेतिक लेखन असा होतो.क्रिप्टोगॅम या इंग्रजी शब्दाचा अर्थ गूढलेखन असा होतो.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
खाली पाच त्रिकुटे(उदा.:तन,मन,धन. ब्रह्मा, विष्णू,महेश इ.) गूढरूपात लिहिली आहेत.सर्वांसाठी व्यंजनबदल पद्धती एकच आहे.त्यावरून मूळ त्रिकुटे ओळखावी. तसेच या पद्धतीत :"मरावे परी कीर्तिरूपे उरावे'' या सूक्तीचा गूढावतार लिहावा.
येथे भस्ब्श हा शब्द भच्ब्श असा हवा.
(श्री.धनंजय यांनी ही चूक निदर्शनाला आणून दिली.)
ब्शिटुके आमि चूट्बी गिजिगी
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री. धनंजय यांनी सर्व त्रिकुटे अचूक ओळखली.तसेच दिलेल्या सूक्तीचे त्यांनी केलेले गूढलेखनही अचूक आहे.माझ्या एका शब्दातील चूक त्यांनी दाखवून दिली. तदनुसार संपादन केले आहे.
व्यनि उत्तरः२, व्यनि उत्तरः३
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री.विसुनाना यांना गूढलेखनाचे नेमके मर्म उमगले आहे.त्यांनी पाठविलेली सर्व त्रिकुटे तसेच सूक्तीचे गूढलेखन अचूक आहे.
मराठी असे आमुची मायबोली |
सर्व पाचही त्रिकुटे शोधण्यात तसेच दिलेल्या सूक्ताचे गूढस्वरूप लिहिण्यात श्री. वाचक्नवी यशस्वी झाले आहेत.
प्रियाली यांनी सर्व त्रिकुटे अचूक शोधली आहेत.तसेच "मरावे परी कीर्तिरूपे उरावे" चे गूढलेखनही योग्यप्रकारे केले आहे.
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री. मुक्तसुनीत यांनी त्रिकुटांचे अचूक उत्तर पाठविले आहे ते पुढील प्रमाणे:
च्भश्ल,णृब्दू,धाबाथ. : स्वर्ग, मृत्यू, पाताळ
**चब्ब्भ,शह,बण : सत्त्व, रज , तम
**भाब,धिब्ब,टष : वात , पित्त, कफ
** लंला,दणुडा,चशच्भबी : गंगा, यमुना, सरस्वती
**अड्ड,भच्ब्श,डिभाशा : अन्न, वस्त्र, निवारा
मरावे परी कीर्तिरूपे उरावे : णशाभे धशी टीश्बीशूधे उशाभे.


सेक्युलॅरिझम् एक सर्वंकष विचार - भाग २ | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
सेक्युलॅरिझम् एक सर्वंकष विचार - भाग २
Secularism एक सर्वंकष विचार
सेक्युलॅरिझम् एक सर्वंकष विचार - भाग १
Secularism चे चुकीचे लावलेले अर्थ
काही काही व्यक्तींच्या नशिबांत जसे गैरसमजच लिहिलेले असतात (उदाहरणार्थ सावरकर) तसेच कांही शब्द पण असंच कमनशीब घेऊन जन्माला येतात. Secularism हा तसा शब्द आहे. सरळ, स्वच्छ, एकमेवाद्वितीय असा अर्थ असणा-या या शद्वाचे चुकीचे अर्र्थ काढून “अनर्थ” च फार माजवला गेला आहे.
Secularism च्या अनेक चुकीच्या अर्थांमध्ये सगळयांत महत्वाचा “सर्वधर्मसमभाव”. हा नुसत्या घोटाळयाचाच नव्हे तर धोक्याचा अर्थ आहे. सर्वच धर्मांना समान लेखणं म्हणजे Secularism नव्हे. कारण धर्माचा ऐहिकामध्ये हस्तक्षेप नसावा याचा आणि सर्वधर्मसमभावाचा दूरान्वयानेहि संबंध नाही.
सर्व धर्मांविषयी समान दूरस्थता असाही एक अर्थ काढला जातो. तोही बरोबर नाही. सर्वच धर्मांना समान परकेपणाने किंवा आपलेपणाने सुध्दा वागवण्यांत अनेक धर्मांची बऱ्या वाईटपणांत तुलना करण्यांच टाळण्याची सावधानता आहे. पण हा Secularism नव्हे. हे फार तर मतलबी धोरण म्हणता येईल.
सर्वधर्मसमभाव या शब्दांतील “g_” या शब्दामुळे कदाचित समान अनादर असाही अर्थ निघू शकेल. तसा अनवस्थाप्रसंग येऊ नये म्हणून “सर्वधर्मसमादरभाव” असा शब्द सुचवला गेला आहे. एकतर हा Secularism चा अर्थ नव्हे. शिवाय सर्वच धर्माविषयी भरपूर अज्ञान असल्याशिवाय अनेकानेक धर्मांतील प्रत्येक धर्माला समान आदर देणं केवळ अशक्य आहे. सर्वच धर्मांची चिकित्सा करणं हा एक स्वतंत्र विषय आहे. अशा चिकित्सेनंतर वेगवेगळया निकषांवर सर्व धर्मांना वेगवेगळे गुण मिळाले आणि एखादा धर्म सर्वश्रेष्ठ ठरवता आला. तरी त्या सर्वश्रेष्ठ धर्मालाहि ऐहिकात आज्ञा सोडण्याची परवानगी Secularism देऊ शकत नाही. हे सर्व धर्माभिमान्यानी नीट समजून घेणं आवश्यक आहे.
आणखी एक विचार वारंवार मांडला जातो. “ज्या देशांत अनेक धर्माचे लोक राहतात अशा देशाला Secular रहांण आवश्यक आहे.” Secularism चा अर्थ न कळल्याची ही अगदी (Confirmatory Test) निश्चिती परिक्षा आणि त्याचा, नापास-अनुत्तीर्ण, असा निकाल आहे. एखाद्या देशांत एकाच धर्माचे, त्याच्या एकाच उपपंथाचे लोक जरी 100 टक्के असले तरीही तो देश Secular राहिलाच पाहिजे. कारण अशा धर्मानेहि ऐहिकात हस्तक्षेप केल्यावर काय परिणाम होतात याला अनेक इस्लामी देश साक्ष आहेत.
नितिन थत्ते [11 Jan 2010 रोजी 03:52 वा.]
एकदम योग्य विवेचन. विशेषतः सर्मधर्मसमभाव म्हणजे सेक्युलरिझम नाही हे.
परंतु ही व्याख्या राज्य/शासनसंस्था आणि धार्मिक गोष्टी यांच्या संबंधाविषयी आहे. जेव्हा एखाद्या माणसाने सेक्युलर असावे म्हणजे काय असा प्रश्न निर्माण झाला तर त्यावेळी सर्वधर्मदूरस्थता असा अर्थ कदाचित म्हणता येईल.
(देवळात नवसही बोलतो आणि दर्ग्यावर चादरही चढवतो अशा माणसाला सर्वधर्मसमभावी म्हणता येईल पण सेक्युलर म्हणता येणार नाही)
शिवाय सर्वच धर्माविषयी भरपूर अज्ञान असल्याशिवाय अनेकानेक धर्मांतील प्रत्येक धर्माला समान आदर देणं केवळ अशक्य आहे
धर्मांची बऱ्या वाईटपणांत तुलना करण्यांच टाळण्याची सावधानता आहे
या दोन्ही गोष्टी एकच आहेत. सर्वधर्मांनी सारखीच तत्त्वे सांगितली आहेत असे म्हणणे म्हणजे कुठल्याच धर्माने खरेतर काहीच सांगितले नाही असे अप्रत्यक्षपणे म्हणण्यासारखे आहे.
(आय ओवरकम "१० % पेक्षा जास्त रोमन अक्षरे" प्रॉब्लेम बाय रायटिंग धिस वे)
मराठी असे आमुची मायबोली तिला बैसवूं वैभवाच्या शिरी |
श्री.प्रकाश घाटपांडे यांनी सेक्युलॅरिझम चे उत्तम मूलगामी विवेचन केले आहे. सर्वधर्मसमभाव म्हणजे सेक्युलॅरिझम् नव्हेच. सर्वधर्मअभाव म्हणजे सेक्युलॅरिझम असे म्हणणे अधिक योग्य ठरेल
या भागातील विवेचन नक्कीच चांगले आहे पण अपूर्ण वाटले. कदाचीत पुढच्या भागात ते अधिक पुढे जाऊ शकते...
सर्वधर्मांनी सारखीच तत्त्वे सांगितली आहेत असे म्हणणे म्हणजे कुठल्याच धर्माने खरेतर काहीच सांगितले नाही असे अप्रत्यक्षपणे म्हणण्यासारखे आहे.
ह्या वरील वाक्याच्या संदर्भात कुरंदकरांचे म्हणणे होते की जेंव्हा गांधीजींनी सर्वधर्म सारखे आहेत असे म्हणले तेंव्हा वास्तवीक कुठलाच धर्म काही सांगत नाही असे म्हणायचे होते. पुढे त्यांचे असेही म्हणणे होते की घटनेने नेहरूंना (आणि अर्थातच नंतरच्या सर्वच सत्ताधार्‍यांना) सर्व धर्मांपासून फारकत घेयला सांगितली होती.
वरील वाक्यांतील पहीला भाग हा धर्ममार्तंडांसाठीचा प्रश्न आहे. त्यामुळे जो पर्यंत राष्ट्राचा कायदा आणि सुव्यवस्था पाळत त्यांना जे काही करायचे असेल ते करूंदेत. तो पर्यंत, स्वतःच्या घरात कोणी कसे वागावे ह्यात जशी सरकारची अथवा शेजार्‍यांची ढवळाढवळ चालू शकत नाही तसेच झाले.
मात्र जो दुसरा भाग आहे तो सरकारशी निगडीत आहे. मनुस्मृती अथवा इतर हिंदू रुढी काय म्हणते, शरिया मधे काय म्हणले आहे, बायबलचे काय म्हणणे आहे आदींची सरकारने काळजी करण्याची गरज नाही.
मी स्वतःला हिंदू समजतो, पण मी तसे समजताना इतर धर्मांचा आणि धर्मियांचा अनादर करत नाही. त्यांच्या कडे जाणे झाले तर त्यांचे सण साजरे करताना त्यांच्या आनंदात त्यांच्या प्रथेने सहभागी होतो. माझा ख्रिश्चन मित्र गणपतीच्या वेळेस घरी येयचा आणि प्रसाद खायचा. तेच एका मुस्लीम सहकार्‍याविषयी... मग आम्ही सेक्युलर आहे का नाही चा प्रश्न येत नाही कारण आम्ही आमचे व्यक्तिगत स्वातंत्र्य हे दुसर्‍याच्या स्वातंत्र्यावर हल्ला न करता, दुसर्‍याच्या भावना न दुखावता, दुसर्‍याच्या श्रद्धांमुळे अथवा श्रद्धेच्या अभावामुळे त्यांना कमी अथवा जास्त न लेखता, उपभोगत आहोत. जर एखादा अश्रद्ध/निधर्मी/नास्तीक काही असेल, थोडक्यात अशा व्यक्तीने धर्म जोखड समजून झुगारलेला असेल आणि ती व्यक्ती जर त्यामुळे इतरांच्या श्रद्धा आणि भावनांवर टिका करत त्यांना हीन लेखत असेल तर अशी व्यक्ती, धर्मांध नसेल पण एकांगी विचाराची असल्याने सेक्युलर ठरू शकत नाही.
अर्थात माझे मत या पुढचे आहे, सेक्युलर ही व्यक्ती नसते, समाज नसतो तर त्याच्या मूलभूत संकल्पनेनुसार राष्ट्र ज्या पद्धतीने चालते ती पद्धती असते. राजकीय नेतृत्व आणि कायदा-सुव्यवस्थेचे हे कर्तव्य असते की व्यक्ती आणि समाजाला अशा (सेक्युलर) राष्ट्रामधे, राष्ट्राच्या घटनेशी बांधिलकी ठेवत, स्वतःची उन्नती करण्याची आणि स्वातंत्र्य उपभोगण्याची स्वातंत्र्यपद्धती उपलब्ध करून द्यावी.
मी या आणि इतर संकेतस्थळावर केवळ "विकास" याच नावाने वावरतो. त्याच्या मागेपुढे उभ्या (||) आडव्या (=), तिरप्या (\\ //) आदी कुठल्याच प्रकाराच्या रेषा नसतात. त्या अर्थाने माझी कुठेही शाखा नाही. :-)
जर एखादा अश्रद्ध/निधर्मी/नास्तीक काही असेल, थोडक्यात अशा व्यक्तीने धर्म जोखड समजून झुगारलेला असेल आणि ती व्यक्ती जर त्यामुळे इतरांच्या श्रद्धा आणि भावनांवर टिका करत त्यांना हीन लेखत असेल तर अशी व्यक्ती, धर्मांध नसेल पण एकांगी विचाराची असल्याने सेक्युलर ठरू शकत नाही.
हे विधान अजिबात पटले नाही. एखाद्या व्यक्तीची श्रद्धा चुकीची असेल तर त्यावर टीका केल्याने टीका करणारी व्यक्ती एकांगी विचाराची कशी काय रानडे, आगरकर, आंबेडकर यांच्यासह अनेकांनी वारंवार चुकीच्या श्रद्धांवर टीका केल्या आहेत. त्यांचे विचार एकांगी नव्हते हे काळाच्या ओघात सिद्ध झाले आहे.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
रानडे, आगरकर, आंबेडकर यांच्यासह अनेकांनी वारंवार चुकीच्या श्रद्धांवर टीका केल्या आहेत. त्यांचे विचार एकांगी नव्हते हे काळाच्या ओघात सिद्ध झाले आहे.
वास्तवीक मी माझ्या वरील प्रतिसादात जी तीन टोकाची उदाहरणे म्हणून दिली त्यात तुम्ही म्हणलेली सर्व तसेच म. फुले आणि कर्वे (पिता-पुत्र), स्वा. सावरकर यांची पण नावे पण डोक्यात आली होती. पण ती सर्व उदाहरणे थोड्याफार फरकाने स्वातंत्र्यापुर्वीची होती आणि मी दिलेली ६० नंतरच्या दशकातील असल्याने त्यामानाने अधुनिक होती.
चुकीच्या श्रद्धांवर टिका करणे हे अनिस पण करते आणि माझा त्यांच्याशी त्यांच्या काही बाबतीत कार्यपद्धतीवरून वाद असला तरी त्या कामाला मी एकांगी म्हणले नाही तर रानडे, आगरकर, आंबेडकरांना मी कसे एकांगी म्हणेन या तीनच नावांचा तुर्तास विचार केला तर काय आढळते या तीनच नावांचा तुर्तास विचार केला तर काय आढळते रानडे हे कदाचीत सुधारक म्हणून यातील सर्वात ज्येष्ठ (सुरवातीचे या अर्थी) असल्याने ते खूपच मृदू होते आणि स्वाचरणात / स्वाध्याय पण कमी होते. आगरकर टोकाचे परखड होते पण तरी देखील मला आठवते त्याप्रमाणे त्यांनी देखील श्रद्धांवरती घाव घातला नाही तर रुढी, परंपरा, व्यक्तीस्वातंत्र्यावर भर दिला. आंबेडकरांनी तर काय आलेल्या वाईट आणि दुर्दैवी अनुभवांमुळे, "मी हिंदू म्हणून जन्माला आलो तरी हिंदू म्हणून मरणार नाही" असे म्हणले. मात्र ते वास्तवात आणताना, स्वतः आणि स्वतःबरोबर स्वतःच्या समर्थकांच्या श्रद्धांवर घाव घातला नाही, त्यांना सश्रद्ध असणे हेच चूक असे सांगितले नाही तर भारतात पाळेमुळे असलेल्या बौद्ध धर्मात धर्मांतर केले. ते करताना देखील हिंदू धर्माशी जवळचा असल्याने मी बौद्ध धर्म स्विकारत आहे अशा अर्थाचे त्यांचे लेखन वाचल्याचे आठवते. थोडक्यात या सर्वांनी धर्मात राहून समाज पुढे नेण्यासाठी धर्म ठेवतच धर्मात सुधारणा घडवण्याचा प्रयत्न केला आहे. अशा अर्थाचे अमेरिकन ख्रिश्चन संप्रदायात पण उदाहरण आहे: युनेटेरीयन युनिव्हर्सॅलीस्ट असे त्यांना म्हणतात. त्यांचे काम हे एका अर्थी रानड्यांच्या प्रार्थना समाजाच्या जवळचे आहे.
माझा मुद्दा आहे, जो स्वतःला अश्रद्ध/निधर्मी/नास्तीक अशा अधुनिक व्यक्तींसंदर्भात. तसे असण्यात काहीच गैर नाही. मात्र नेहमी नसले तरी, बर्‍याचदा अशा व्यक्तींना/समुहाला कुठेतरी अहंगड असतो की आम्हीच शहाणे. तुम्ही शहाणे तर शहाणे, ते तुमच्यापाशी.... तो शहाणपणा सिद्ध करायला इतरांच्या श्रद्धांवर वाटेल तशी टिका करायची म्हणजे, "आमचा धर्म तुमच्या धर्मापेक्षा श्रेष्ठ आहे, तेंव्हा त्यात या, आत्ता एकत्र राहू नंतर स्वर्गसूखपण मिळेल", असे म्हणण्यासारखेच आहे. हा एक प्रकारचे proselytize करण्यातलाच प्रकार आहे, जो सेक्युलर नसून एका अर्थी स्वधर्मप्रचार आहे. या संदर्भात माझा वरील प्रतिसाद होता...
मी या आणि इतर संकेतस्थळावर केवळ "विकास" याच नावाने वावरतो. त्याच्या मागेपुढे उभ्या (||) आडव्या (=), तिरप्या (\\ //) आदी कुठल्याच प्रकाराच्या रेषा नसतात. त्या अर्थाने माझी कुठेही शाखा नाही. :-)
दीपक साळुंके [17 Jan 2010 रोजी 19:29 वा.]
कुरंदकरांचे म्हणणे होते की जेंव्हा गांधीजींनी सर्वधर्म सारखे आहेत असे म्हणले तेंव्हा वास्तवीक कुठलाच धर्म काही सांगत नाही असे म्हणायचे होते.
कुरुंदकर म्हणतात - प्रथमदर्शनी पाहताना गांधीजींसारखा माणुस सर्वधर्माचा पुजक असा दिसतो, मात्र बारकाईने पाहताना तोच सर्वधर्माचा पुजक नसुन तोच धर्माचा सगळ्यांत मोठा शत्रु असतो, हे दिसु लागते. जो संत असतो, तो मुलतः धर्माचा शत्रु असतो. जगातले सगळेच खरेखुरे संत शेवटी धर्माचे शत्रु असतात्.
कुरंदकरांचे पुस्तकातील वाक्य जसेच्या तसे quote केल्याबद्दल धन्यवाद
जगातले सगळेच खरेखुरे संत शेवटी धर्माचे शत्रु असतात्.
त्या संदर्भात मला थोडे वेगळे वाटते की संत हे "प्रस्थापित विरोधी" असतात. अर्थात प्रत्येक प्रस्थापित-विरोधी हा संत असतो असा याचा अर्थ नाही
मी या आणि इतर संकेतस्थळावर केवळ "विकास" याच नावाने वावरतो. त्याच्या मागेपुढे उभ्या (||) आडव्या (=), तिरप्या (\\ //) आदी कुठल्याच प्रकाराच्या रेषा नसतात. त्या अर्थाने माझी कुठेही शाखा नाही. :-)


ट्रेक वर्षाची सुरूवात…..किल्ले माहुली – मन उधाण वार्‍याचे…

ट्रेक वर्षाची सुरूवात…..किल्ले माहुली
३१ डिसेंबरला ठरलेला नाइट ट्रेक प्लान पूर्णत्वाला गेला नाही. खूप वाईट वाटल होत. ठरवलेल होत नव्या वर्षाची सुरूवात एका ट्रेकनेच झाली पाहिजे. पण…नाही जमल 😦 मग विचार केला निदान पहिला वीकेंड तरी एखाद्या किल्ल्यावर जाव. शांत थोडावेळ निवांत कुठल्यातरी गडाच्या तटबंदीवर, उंच टेकडीवर बसाव आणि डोळे बंद कराव आणि मोठा श्वास घ्यावा. मग ठरवल की ३१ च्या रात्री करायचा ट्रेक रविवारी २ जानेवारीला करायचा. गड ठरलाच होता माहुली (आसनगाव)
किल्ले माहुली, मुंबई-नाशिक हाय वे जवळ आहे. मुंबईहून इथे लोकल ट्रेनने येता येतं किवा हाय वे वरुन. ट्रेनने सेंट्रल रेलवेच्या आसनगाव स्टेशनला उतरून एसटीने किवा रिक्षाने माहुली गावापर्यंत पोहचता येत. ते अंतर अंदाजे ६ किमी आहे. गावात असलेल्या गीताभारती मंदिराच्या मागून किल्ल्याकडे जाण्याची पायवाट आहे. सगळीकडे मार्किंग्स असल्यामुळे रस्ता शोधायला कष्ट घ्यावे लागत नाहीत. मंदिराच्या इथूनच किवा ट्रेनमधूनच तुम्हाला प्रसिद्ध नवरा, नवरी आणि भटोबा सुळके दिसतील.
नवरा, नवरी आणि भटोबा सुळके (भंडारगड)
हाच तो प्रसिद्ध धबधबा..मी इथे २००८ मध्ये गेलो होतो
ह्याच किल्ल्यावरुन येणारा एक प्रसिद्ध धबधबा आहे. जिथे वॉटर रॅपल्लिंग केल जात. मी १० ऑगस्ट २००८ ला तिथे गेलो होतो, पण किल्ल्यावर गेलो नव्हतो. त्यामुळे आज किल्ल्यावर जाण्याचा योग आला, हि अपार समाधानाची गोष्ट होती.. रोहन आणि अनिशने सांगितल्याप्रमाणे अपेक्षित गर्दी होती. खूप जण आम्हाला वाटेत भेटलेसुद्धा. त्यात दुकल्यांची म्हणजेच मराठीत आपण कपल, जोड्या वगैरे म्हणतो ती होती. (मायला कसली हौस ती प्रेमाची, रस्ताभर चाळे करत जातात नालायक) x-(
भंडारगड, माहुली आणि पळसगड…
असो, बघायला गेलं तर हा गड फार नशीबवान आहे. साक्षात महाराजांनी लहानपणी इथे काही दिवसांसाठी वास्तव्य केले होते. त्यांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेला हा किल्ला. इतिहासात ह्या किल्ल्याची अजून एक नोंद सापडते ती पुरंदरच्या तहात. ह्या तहामध्ये महाराजांना २३ किल्ले मोघलांना द्यावे लागले होते. तहानंतर अवघ्या अडीच वर्षात महाराजांनी हे २३ किल्ले जिंकलेच, त्यात भर म्हणून अजून २०० हून जास्त किल्ले स्वराज्यात सामावून घेतले.
गड चढायला सोप्पा आहे पण ते चढून जाण्याचा अंतर खूप जास्त होत. गेले ३ महिने ट्रेक बंद असल्यामुळे खूप दमछाक होत होती. लाल माती आणि त्यावर असलेले ते गुळगुळीत गोटे आम्हाला खूप वेळा पाडण्याचे प्रयत्‍न करीत होते. शेवटी वाटेत थांबत थांबत वर पोचलो. शेवटची शीडी चढून आम्ही गडाच्या माथ्यावर पोचणार याचा खूप आनंद झाला. तिथेच बाजूला असलेल्या एका मोठ्या दगडावर मांडी घालून बसलो, डोळे मिटले आणि उघडून त्या दरीत डोकावलो आणि आपण केलेल्या परिश्रामाचे चीज झाले असा म्हणून मनोमन सुखावलो 🙂 सगळा थकवा नाहीसा झाला. एक वेगळाच उत्साह अंगी संचारला. तिथे दोन तीन ग्रूप्स आधीच आले होते. त्यांनी आम्हाला महादरवाज्याकडे कसे जायचं वगैरे सांगितले.
कमान महादरवाज्याची.. इथे अजुन फोटो काढू शकलो नाही 😦
पाण्याच टाक..एकदम स्वच्छ आणि थंड पाणी 🙂
थोड अंतर चालताच डाव्या बाजूला पाण्याच एक टाकं आहे, पण ते पाणी पिण्याच्या लायकीचं नाही. आम्ही त्या गार गार पाण्यात हात पाय धुवून मस्त फ्रेश झालो. गडावर झाडी खूपच वाढली आहे आणि त्यात पायवाट चुकण्याची खूपच शक्यता होती. मग आम्ही महादरवाज्याकडे निघलो. तिथे उर्दू शिलालेख आणि शिवलिंग बघितले. इथे जे पाण्याचे टाके आहे, त्यात एकदम स्वच्छ आणि थंडगार पाणी असत. “पण तिथुनच बाजूला असलेल्या महादरवाजा आणि देवड्या यात प्रचंड घाणीच साम्राज्य होत. पिशव्या, उरलेल जेवण, हाड्, थर्मकोलच्या प्लेट्स… रोहन बोलला त्याप्रमाणे हा पिकनिक स्पॉट आहे याची खात्री पटली.” 😦
खा रे खा 🙂
मग आम्ही थोड खाउन घ्यायचं ठरवलं. सगळ्यांत स्पेशल डब्बा होता “ज्यो”चा, मस्त गाजराचा हलवा. मग आम्ही तो डबा एक एक घास करत खाउ लागलो. नो डाउट मी आणि दीपक ने जास्त ताव मारला त्यावर, कारण तो खरच खूप छान झाला होता. मग तिथून आम्ही निघालो भंडारगडाकडे. मध्ये एक जुनाट मंदिर/वाडा बघितला, त्यात मध्यभागी एखादी मूर्ती असावी पण सगळी पडझड झाली होती. समोरच एक छोट तळ आहे तिथून पुढे दहा मिनिटे पुढे चालत गेलो की भंडारगड सुरू होतो एक दरी ओलांडून पुढे गेलो की पुढे नवरा, नवरी आणि कल्याण दरवाजा, पण तिथे आम्ही जाउ शकलो नाही कारण आमच्याकडे रोप नव्हता. 😦 नवरा, नवरीला दुरुनच शुभेच्छा देत आम्ही परतीच्या प्रवासाला लागलो.
गड चढायला तीन साडे तीन तास लागले, पण आम्ही एक तास ४५ मिनिटात उतरून खाली आलो. मस्त हॅण्डपंपवर हात पाय धुवून गरमागरम पोहे आणि चहा मारला 🙂 आणि मग घरी पोचलो रात्री १० ला.
२०११ मधला हा पहिला ट्रेक. आशा करतो की असे नवनवीन किल्ले ह्या वर्षात फिरता येतील. 🙂
महाराजांच्या कारकिर्दीची साक्ष देणारे हे किल्ले, आपला इतिहास त्या अभेद्य तटबंदीतून ताठ मानेने सांगतात, भरभरून बोलतात. फक्त तो इतिहास ऐकायची इच्छाशक्ति हवी. पिकनिक करायला रेसॉर्टस, हॉटेल्स पडली आहेत. तिथे हवा तो धुमाकूळ घाला, पण किल्ल्यावर नको. अश्या किल्ल्याचं पावित्र्य जपणं आपलं कर्तव्य आहे. कसं वाटत असेल महाराजांना, आपल्या किल्ल्याची अशी दुरवस्था पाहताना ज्या किल्ल्याच्या रक्षणासाठी हजारो मावळे लढले, आपल्या जिवाच रान केललं. तिथे आपण साधी स्वच्छता सुद्धा राखु शकत नाही. ही खूप लाजिरवाणी गोष्ट आहे. असं नका करू, विनंती करतो. नाही तर पुढल्यावेळी असे चाळे करणाऱ्यांना, आमचे चाळे सहन करावे लागतील.
Aasangaonआसनगावगडपळसगडपुरंदरचा तहभंडारगडभटकंतीमाहुलीसंतापसह्याद्रीस्वा:नुभवCentral RailwayMahuli fort
34 thoughts on “ट्रेक वर्षाची सुरूवात…..किल्ले माहुली”
छान झाले आहे मित्रा
सुहास छान झाली आहे पोस्ट. मी हा ट्रेक मिस केला रे 😦
शेवटी केलीली विनंती खूप महत्वाची आहे.
पुढल्या वेळेस मी नक्की येणार
अरे .पुढल्यावेळीस नक्की जाउ रे.. आणि गडावर वातावरण खूपच वाईट होत रे. वाटला होत द्यावा दम पण आज आपण गेल्यावर परत तसाच होणार. कोणाच लक्ष नाही आहे ह्या गोष्टीवर ह्याचच वाईट वाटत रे 😦
नववर्षाची सुरवात तर छान झालीये …..
होय सपा नक्कीच 🙂
चला सुरुवात तर दमदार झाली आहे…या वर्षात दणदणीत ट्रेक होतील अशी आशा करु या…शेवटची विनंती अगदी बरोबर आहे.
होय योगेश्वरा 🙂 जमेल तितके नक्कीच करू. धन्स रे 🙂
प्रेरणादायी बटाटा भजीचा उल्लेख नाही. ह्या पोस्टची दुसरी आवृत्ती काढ आणि बटाटा भजीच्या दोन ओळी वाढव. 😉
पोस्ट आणि ट्रेक मस्त. मी फार किल्ले फिरलेलो नाही रे. तुम्हा सगळयांचे अनुभव वाचून हे सगळं फार मिस करतो. पाहू पुण्याला शिफ्ट व्हायला मिळालं तर किल्ले भटकंती होईल.
तुझी शेवटची विनंती चांगली आहे पण लोकं अशी सांगून सुधारणारी नाहीत. त्यांना जिथल्या तिथे हाणायला पाहिजे.
अरे मुद्दाम तो उल्लेख टाळला रे 🙂 तू ये की इथे आपण करू तुझ्यासाठी खास ट्रेक.
पिकनिकला येणार्‍या लोकांना आपण हाणून काय होणार रे..हे मुळात सुरूच झाले तेव्हाच उखडून काढायला हव होत रे …
अजुन मी गेलो नहि. पण एकदा जायलाच हवे…
पोस्ट छान झाली आहे.
हो रे विक्रम..लवकर लवकर पोस्ट टाक…
विनंतीपेक्षा अश्या लोकांना ठोकणे हाच उपाय दिसतोय मला… 😀
गाजराचा हलवा खाल्ला ही काय मुद्दामहून सांगायची गोष्ट आहे का
नवीन वर्षाची सुरूवात छान झाली…
हो रे मुद्दाम सांगायची गोष्टच तर होती…पोटभर खाल्ला रे 😉
तुला पण खूप शुभेच्छा. कधी येतोस ट्रेक ला
खरंच एजॉयमेंट मी मिस करतो आहे.
परत मुंबईला आलो की नक्की जाणार…
नक्की मुंबईत आलास की करूच की सगळे 🙂
छान हलकी-फुलकी पोस्ट.. 🙂 पण वाटेचे आणि सभोवतालचे अजून वर्णन यायला हवे सुहास.. 🙂
आणि त्या शेवटच्या ठिकाणी आता शिडी लावली आहे हे माहीतच नव्हते. बाकी पायथ्याला शंकर मंदिरा शेजारी माझे एक ओळखीचे घर आहे. किमान १० वर्षे ओळख असेल… 🙂 कधीतरी तिकडे जायला हवे…
हो रे रोहणा नक्की प्रयत्न करेन मी अजुन खुलवुन लिहायला.
तुझ्याकडून हे कौशल्य घ्यायचय रे. थॅंक्स 🙂
मस्त मस्त .. धमाल केलीत तुम्ही लोकांनी.. नवीन वर्षाची सुरुवात ट्रेकने  क्या बात है.. वर्ष चांगलं जाणार एकदम :)..
शेवटच्या ठिकाणी शिडी लावलीये हे मलाही माहित नव्हतं.
हो चांगल घालवायचा प्रयत्‍न तरी नक्की राहील.
मला माहीत नाही पण कुणबी सेना असा काही तरी लिहल होत तिथे, कदाचित शीडी त्यांनी लावली असेल 🙂
छान झाली आहे पोस्ट. चांगली सुरुवात झाली आहे नवीन वर्षाची.
धन्यवाद दर्शना. तुला खूप खूप शुभेच्छा 🙂
आता नेक्स्ट टाइम मिसू नकोस.
आता राजगड आहे १५-१६ ला …
शेवटी केलीली विनंती खूप महत्वाची आहे.
एकच नंबर…नववर्षाची अशी सुरूवात हवी
हो भाई, पण ह्यावेळी आपला ट्रेक झाला नाही. पुढल्यावेळी विसरू नकोस..
मस्त पावसात ट्रेक करू
निलेश, सर्वप्रथम ब्लॉगवर आपले स्वागत.
आमचा असा कुठला ट्रेक्कीग ग्रूप नाही… एखादा वीकएण्ड आला की फोनाफोनी करून ट्रेक ठरवायचा..बसस्स 🙂
BPO Mixed Uncategorized अडोबी असंच काहीसं... आतंकवाद आपले सण इतिहास कथा कविता काही वाचण्यासारखं खाद्ययात्रा टॅग तंत्रज्ञान दखल दिवाळी अंक लेखन पुस्तक परीक्षण मराठी माझी खरडपट्टी.. माझी भटकंती युद्धकथा राजकारण समाजकारण सिनेमा परीक्षण स्वैरलिखाण हसा चकटफू
Umesh Padte on शिवस्मारक – मुंबई
Suhas Diwakar Zele on प्रोजेक्ट शेड बॉल्स – मी…
amolkelkar9 on प्रोजेक्ट शेड बॉल्स – मी…
Suhas Diwakar Zele on प्रोजेक्ट शेड बॉल्स…
Suhas Diwakar Zele on प्रोजेक्ट शेड बॉल्स – मी…
Prachi on प्रोजेक्ट शेड बॉल्स – मी…
प्रोजेक्ट शेड बॉल्स… on प्रोजेक्ट शेड बॉल्स…
माझं स्वप्न आणि माझी शाळा..
हिंदू नववर्षदिनाच्या मन:पूर्वक शुभेच्छा ...
'त्या' कविता – श्रद्धा भोवड
’रमतारामा’चे विश्रांतीस्थळ – मंदार काळे
आपला सिनेमास्कोप – गणेश मतकरी
इतिहासाची सुवर्णपाने – कौस्तुभ कस्तुरे
इतिहासातील सत्याच्या मागावर – प्रणव महाजन
उनाडक्या – सागर बोरकर
उसाटगिरी – अनुजा सावे
ऐसी अक्षरे मेळविन – विशाल कुलकर्णी
कट्टा आठवणींचा – अभिषेक
खरडपट्टी सांजवेळेची.. – आका
खा रे खा – प्रतिक ठाकूर
खा रे खा – प्रतीक ठाकूर
खाण्यासाठी जन्म आपुला – पूर्वा सावंत
डोण्ट पॅनिक – अनिशचा ब्लॉग
पु.ल. प्रेम – दीपक गायकवाड
पूर्वानुभव – देव काका
प्रकाशरान – स्वप्नाली मठकर
बशर आरटी – दिव्या देसाई
मन वढाय वढाय…. – संकेत
मनातलं जनात, ब्रिजेश उवाच – ब्रिजेश मराठे
मराठा इतिहासाची दैनंदिनी ..
महाभारत – काही नवीन विचार
माझ्या मनाचे अंतरंग…. सारिका
माझ्या मनातले काही – सागर कोकणे
मेरा कुछ सामान… – श्वेता पाटोळे
येss रे मना येरेss मना
लेखनबिखन – शर्मिला फडके
विचारचक्र….. – गुरुनाथ क्षीरसागर
शब्द-पट : श्रद्धा भोवड
शब्द-पट म्हणजे कोडं.. श्रद्धा भोवड
सिनेमा कॅनव्हास – आनंद पत्रे
सिनेमाची गोष्ट – मंदार काळे
सूर्यकांती – सूर्यकांत डोळसे
स्वच्छंदी – मनाली साटम
Discoverसह्याद्री – साईप्रकाश बेलसरे
Maratha Navy – प्रतिश खेडेकर
Random Thoughts – राजेंद्र क्षीरसागर
प्रोजेक्ट शेड बॉल्स – मीमराठी लाईव्ह (ब्लॉगांश)


Engineering colleges issue | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
के.जी. टू कॉलेज »
महाविद्यालयांच्या लाखो रुपयांच्या मुदत ठेवी अडकल्या
महाविद्यालयांच्या लाखो रुपयांच्या मुदत ठेवी अडकल्या
नवा अभ्यासक्रम सुरू करण्यासाठी साधारण १५ लाख रुपये मुदत ठेवीपोटी गुंतवावे लागतात.
अभ्यासक्रम बंद करण्याच्या प्रस्तावांना अद्याप मंजुरी नाही
तंत्रशिक्षण विभागाच्या निवांत कारभाराचा फटका राज्यातील अभियांत्रिकी महाविद्यालयांना बसला आहे. महाविद्यालयांना तुकडय़ा बंद करण्यासाठी अद्याप मंजुरीच मिळाली नसल्यामुळे महाविद्यालयांच्या लाखो रुपयांच्या मुदत ठेवी अडकून पडल्या आहेत.
राज्यातील अनेक अभियांत्रिकी महाविद्यालयांची परिस्थिती अभ्यासक्रम चालवता येत नाही आणि बंदही होत नाही अशी झाली आहे. विद्यार्थ्यांअभावी अनेक महाविद्यालयांनी तंत्रशिक्षण विभागाकडे या वर्षीपासून तुकडय़ा बंद करण्याचे प्रस्ताव पाठवले होते. काही संस्थांनी अभ्यासक्रम बंद करण्याची मंजुरीही मागितली होती.
राज्यातून साधारणपणे ४० ते ५० संस्थांनी अभ्यासक्रम किंवा तुकडय़ा बंद करण्यासाठी प्रस्ताव पाठवले आहेत. मात्र या तुकडय़ा आणि अभ्यासक्रम बंद करण्यासाठी अद्याप मंजुरीच मिळालेली नाही. अभ्यासक्रम बंद करायचे असल्यामुळे त्यासाठी विद्यार्थ्यांना प्रवेश देण्यात आलेले नाहीत. त्यामुळे शुल्क तर नाही आणि अभ्यासक्रम सुरू करण्यासाठी भरलेल्या मुदत ठेवीही वापरता येत नाहीत अशी परिस्थिती महाविद्यालयांची झाली आहे.
नवा अभ्यासक्रम सुरू करण्यासाठी साधारण १५ लाख रुपये मुदत ठेवीपोटी गुंतवावे लागतात.
अभ्यासक्रम बंद करण्यासाठी मंजुरी मिळाल्यानंतर तंत्रशिक्षण विभागाच्या परवानगीने या मुदत ठेवी काढून घेता येतात. मात्र अद्याप अभ्यासक्रम बंद करण्यासाठी मान्यता देणारा शासननिर्णय आलेला नाही. त्यामुळे महाविद्यालयांच्या लाखो रुपयांच्या मुदत ठेवी अडकून पडल्या आहेत.
देशातल्या सर्वात गरीब मुख्यमंत्र्यांचा विचार बदलला, नवीन घर आणि SUV कारची केली मागणी
आजचे राशीभविष्य, शनिवार, २१ एप्रिल २०१८
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
टीसीएसची ऐतिहासिक ‘१०० अब्जावधी’ झेप
कुख्यात डॉन अबू सालेमला लागले लग्नाचे डोहाळे, मागितली ४५ दिवसांची सुट्टी
जून-जुलै महिन्यांत विद्यार्थ्यांचे शुल्क आलेले नसते. विद्यार्थी मिळत नसल्यामुळे अनेक महाविद्यालयांची अवस्था गेल्या दोन-तीन वर्षांपासून वाईट आहे. अशा परिस्थितीत संस्थांचे लाखो रुपये अडकल्यामुळे अडचणींना तोंड द्यावे लागत आहे,’ असे एका महाविद्यालयाच्या प्राचार्यानी सांगितले.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
 जन्मदात्या आईनेच केली ८ महिन्यांच्या बाळाची हत्या
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
देशातल्या सर्वात गरीब मुख्यमंत्र्यांचा विचार बदलला, नवीन घर आणि SUV कारची केली मागणी
आजचे राशीभविष्य, शनिवार, २१ एप्रिल २०१८
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
टीसीएसची ऐतिहासिक ‘१०० अब्जावधी’ झेप
कुख्यात डॉन अबू सालेमला लागले लग्नाचे डोहाळे, मागितली ४५ दिवसांची सुट्टी
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी