साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद का मिळवायचे ? | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद का मिळवायचे
"मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद" मिळावे ही जवळपास प्रत्येक साहित्यिकाची मनोकामना असतेच (आणि त्यात काही गैर आहे असेही नाही). संमेलनाचे अध्यक्षपद मिळावे म्हणून अलिकडील काळात इच्छुकार्थी कोणत्या थरावर जाऊ शकतात ते यापूर्वी अनेकदा रसिक भाषाप्रेमींच्यासमोर उघड झाले आहे तसेच एखाद्याला हा मान () मिळू नये म्हणूनदेखील दुसर्‍या गटातून कोणकोणत्या क्लृप्त्या लढविल्या जातात हेही सर्वश्रुत आहे. याचा लेखाजोखा पाहून भलेभले साहित्यिक निवडणुकीच्या राजकारणापासून दूर राहणे पसंद करतात, मात्र ज्यांना या पदात "स्पेशल इंटरेस्ट्" वाटतो ते निवडणुकीतील सर्व "गिमिक्स"ना सामोरे जाऊन अध्यक्षपद एक वर्षापूरता मर्यादित असलेला मान मिळवितातच हे आपण एक वाचक म्हणून पाहतोच.
पण आता एकदा येनकेनप्रकारे, मानापमानाची क्षिती न बाळगता जर का ते पद मिळाले तर संमेलनाचे सूप वाजल्यानंतर त्या पदाला असलेल्या "लायकी"बद्दल अश्रू का ढाळायचे काल कोल्हापुरात प्रख्यात समीक्षक व साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. द. भि. कुलकर्णी यांचा रितिनुसार करवीर नगर वाचन मंदिरने जाहीर सत्कार केला. "ग्रंथ विकत घेवून वाचावेत, वाङ्मयीन चर्चा कराव्यात" इतपर्यंत भाषणाचा सूर ठिक होता, पण अचानकच अध्यक्षांची गाडी घसरली आणि 'साहित्य संमेलनाचा अध्यक्ष म्हणजे एक बाहुलेच असते, त्याला कसलाही अधिकार नाही' असा पंचम त्यांनी लावला आणि थोडक्यात "साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद हे सत्ता नसलेल्या सम्राज्ञीप्रमाणे आहे,' असे प्रतिपादन करून टाकले. मराठी साहित्याचा एक सर्वसामान्य वाचक आणि प्रेमी या नात्याने माझ्यासारख्या अनेकांना हा प्रश्न पडला की, डॉ. द. भि. कुलकर्णी यांच्यासारख्या नामवंत समीक्षकाला, अभ्यासकाला ही जाणीव "संमेलनाचे अध्यक्षपद" मिळाल्यानंतर झाली का या अगोदरही त्यांना या पदातील फोलपणा माहितच नव्हता काल कोल्हापुरात प्रख्यात समीक्षक व साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. द. भि. कुलकर्णी यांचा रितिनुसार करवीर नगर वाचन मंदिरने जाहीर सत्कार केला. "ग्रंथ विकत घेवून वाचावेत, वाङ्मयीन चर्चा कराव्यात" इतपर्यंत भाषणाचा सूर ठिक होता, पण अचानकच अध्यक्षांची गाडी घसरली आणि 'साहित्य संमेलनाचा अध्यक्ष म्हणजे एक बाहुलेच असते, त्याला कसलाही अधिकार नाही' असा पंचम त्यांनी लावला आणि थोडक्यात "साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद हे सत्ता नसलेल्या सम्राज्ञीप्रमाणे आहे,' असे प्रतिपादन करून टाकले. मराठी साहित्याचा एक सर्वसामान्य वाचक आणि प्रेमी या नात्याने माझ्यासारख्या अनेकांना हा प्रश्न पडला की, डॉ. द. भि. कुलकर्णी यांच्यासारख्या नामवंत समीक्षकाला, अभ्यासकाला ही जाणीव "संमेलनाचे अध्यक्षपद" मिळाल्यानंतर झाली का या अगोदरही त्यांना या पदातील फोलपणा माहितच नव्हता माहित नसेल, ही एक मोठी आत्मवंचना ठरेल. कारण अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत कुणीही "डिक, टॉम, हॅरी" उतरत नाही वा कुणालाही मारून मुटकून घोड्यावर बसवित नाही. या "युद्धात" पडायचे असेल तर त्यातील जमाखर्च चांगलाच माहित असावा लागतो, अन डॉ.द.भि.कुलकर्णी सारख्या मराठी भाषेच्या प्रांगणात काळेच्या पांढरे झालेल्या व्यक्तीला याचा ल.सा.वि. माहित नसेल असे समजणे दूधखुळेपणाचे होईल.
मग एकदा त्या मांडवाखालून गेल्यानंतर "मला कसलाही अधिकार नाही" असा गळा काढणे औचित्यपूर्ण होईल का
(शेवटी शेवटी, रात्रीच्या पंगतीच्या बोलीवर आलेल्या स्थानिक पत्रकारांनी १९६० पासून शिजत असलेला "सीमाप्रश्न" काढलाच. आता जे अध्यक्षमहाशय दहा मिनिटापूर्वीच व्यासपिठावर जाहीर बोलले की, "साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षाला कसलेही अधिकार नसतात", त्यांना सीमाप्रश्नावर काही अधिकारवाणीने बोलता येईल का पण नाही, अध्यक्षांना त्या ज्वलंत प्रश्नाबद्दल विचारले नाही तर ते पत्रकार कसले पण नाही, अध्यक्षांना त्या ज्वलंत प्रश्नाबद्दल विचारले नाही तर ते पत्रकार कसले मग डॉक्टरांनीदेखील खास पळवाटी उत्तर दिलेच "या प्रश्नाबाबत सीमावासियांनी विवेकाने वागावे" ~ म्हणजे काय असा भाव समस्त पत्रकार भावांच्या चेहर्‍यावर उमटला.)
मला एक मूलभूत प्रश्न नेहेमी पडतो.
साहित्यसंमेलनामुळे नेमके काय साध्य होते
जर साहित्य संमेलन भरवले नाही तर मराठी साहित्याची नेमकी कोणती हानी होईल
बंपर पुस्तकविक्री हा एकमेव फायदा वगळता साहित्य संमेलनांमुळे काही विधायक कार्य होते असे वाटत नाही. मराठी संकेतस्थळांवरील सदस्यांप्रमाणे साहित्यिक लोक एकमेकांची उणीदुणी काढण्यात मग्न असतात. दोन वर्षांपूर्वी प्रभूबाईंनी वयोवृद्ध ज्येष्ठ लेखक हातकणंगलेकरांविरोधात कोर्टात घेतलेली धाव, मागील वर्षी गैरमार्गाने प्रसिद्धी मिळवण्याचा डाव असणारे आनंद यादव यांच्यासारखे लेखक आणि ठाले पाटलांचे कौतिक हे सगळे पाहून साहित्य संमेलनाचे हसू येते.
बोलो जाता बरळ, करिसी ते नीट नेली लाज धीट, केलो देवा॥
पद नव्हे रसिकांची दाद....
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [16 Jul 2010 रोजी 18:05 वा.]
मराठी संकेतस्थळांवरील सदस्यांप्रमाणे साहित्यिक लोक एकमेकांची उणीदुणी काढण्यात मग्न असतात.
हम्म थोडा सहमत आहे. पण् लेखक मंडळी पाहावयास मिळतात. संवाद साधता येतो. परिसंवाद ऐकता येतात. अशा चर्चा सत्राने विचारांच्या कक्षा रुंदावण्यास मदत होते. प्रतिभावंत मंडळींना पाहून नमस्कार करावासा वाटतो. नवनवीन पुस्तकांचे दर्शन होते. थोडी खरेदी होते. या निमित्ताने साहित्यप्रेमी मित्रांची भेट होते. अशा खूप चांगल्या गोष्टीही संकेतस्थळाप्रमाणे सम्मेलनातही असतात...
आमच्यासाठी ते आदरणीय व्यक्तिमत्त्व आहे. मोठमोठ्या साहित्यिकांचा विरोध असूनही भल्या माणसानं विश्वसाहित्य संमेलने भरविली. एक नवा प्रयोग करुन पाहिला. मराठवाड्यात लहानसहान गावात छोटेखानी विभागवार साहित्य संमेलने भरविली. नवलेखकांना बोलण्याची संधी अशा चर्चासत्र आणि परिसंवादात दिली. दर आठवड्याला एका लेखकाची, त्यांच्या साहित्यावर चर्चा घडवून आणली आजही तो प्रयोग आमच्या औरंगाबादेत मसापत [मराठवाडा साहित्य परिषद ]होतो. असो, माणूस काही तरी करतो हे महत्त्वाचे यश-अपयश ही दुसरी गोष्ट.
साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद साहित्यक्षेत्रातील रसिकांनी दिलेले ते एक मोठे आणि मानाचे पद आहे. साहित्यिक करत असलेल्या साहित्य सेवेची रसिकांनी केलेल्या कदराची ती एक पावती असते. हं.. आता एक गोष्ट खरी की अशी निवड थेट साहित्य रसिकाडून होत नाही. तेवढा भाग सोडला तर असे पद मोठेच आहे. आणि त्या पदावर प्रतिभासंपन्न व्यक्ती पाहणे मला नेहमीच आवडते.
साहित्यसंमेलनात घेतले जाणारे ठराव आणि साहित्यसंमेलनाच्या अध्यक्षाला काही किंमत आहे का
मला असे वाटते संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीची सुरुवात अशा साहित्यसंमेलनाच्या ठरावापासूनच झालेली पाहावयास मिळते. आता येणारे नवनवीन ठराव आणि त्या ठरावांसाठी शासनाकडे करावा लागणारा पाठपुरावा त्यात येणार्‍या अडचणी,भानगडी ही सर्व आता अडथळ्यांची शर्यत झालेली आहे. असे असले तरी एक महाराष्ट्रभर मराठी भाषा बोलणार्‍यांचा तो एक उत्सव असतो आणि अशा उत्सवातील सर्व लेखक,रसिकांसाठी साहित्यसंमेलन एक आनंदाची पर्वणी असते असे वाटते.
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [16 Jul 2010 रोजी 18:37 वा.]
अजून खूप गोष्टी राहिल्या आहेत.
त्या लिहितो नंतर कधीतरी. ;)
श्री आरागॉर्न यांना माझा सल्ला की त्यांनी एखाद्या साहित्य संमेलनाला हजर राहून सर्व कार्यक्रम ऐकावे. त्यांच्या प्रश्नाचे त्यांनाच उत्तर मिळेल.
एकदम एखाद्या बाबाच्या भक्तासारखे उत्तर वाटते आहे.
आतापर्यंत साहित्य संमेलनाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतलेला नाही हे खरे आहे. घ्यावासाही वाटत नाही हे ही खरेच.
मात्र च्यानेलवर वृत्तांत वगैरे पाहिले आहेत आणि काही वेळा जड शब्दातील भाषणेही* वाचली आहेत. तरीही हा प्रश्न पडला.
* "झपाट्याने बदलणार्‍या एकविसाव्या शतकातील साहित्याच्या अनुभूतींना छेदून जाणार्‍या कक्षा" टाइप.
प्रतीक देसाई [16 Jul 2010 रोजी 09:58 वा.]
>>> साहित्य संमेलनाला हजर राहून सर्व कार्यक्रम ऐकावे. <<<
२००२ मध्ये पुणे येथे श्री.राजेन्द्र बनहट्टी यांच्या अध्यक्षतेखाली भरलेल्या संम्मेलनापासून मी आणि माझे महविद्यालयीन मित्र जाणीवपूर्वक मराठी साहित्य संमेलनाला हजर राहतोच. त्याला कारण साहित्याविषयीचे प्रेम तर आहेच पण त्या निमित्ताने, नोकरी-व्यवसायाच्या कारणास्तव चारी दिशेला गेलेल्या, आम्ही मित्रांनी एकत्र जमायचे हा विचारदेखील आहेच, शिवाय एकाच ठिकाणाहून मनासारखी पुस्तके खरेदी करता येतात. अध्यक्षांच्या भाषणाला ज्यांना थांबावे असे वाटते ते थांबतात बाकीचे त्या त्या शहरातील अन्य साहित्यविषयक घडामोडी पाहत दोन दिवस एकत्रीत काढतात. कवि संमेलनाचा मात्र सर्वानीच धसका घेतला असल्याने त्या तंबूकडे जाणे होत नाही.
इथे हेही सांगणे गरजेचे आहे की, श्री.अरूण साधूंच्या अध्यक्षतेखाली पार पडलेले २००७ चे "नागपूर" संमेलन हुकले त्याला काही घरगुती कारण होते, तर मागील सालातील महाबळेश्वरचे टाळले (त्याला कारण अर्थातच "आनंद यादव वाद"). पण अध्यक्षपदावर आरूढ झालेल्या व्यक्तीचे (निवडून येण्यापूर्वी वा आल्यानंतर) संमेलनाबाबत कसलेही आणि कोणतेही मत असले तरी "मराठी साहित्य वृद्धी" साठी अशी संमेलने आवश्यकच आहेत ~~ यातील सर्व डाव्याउजव्या बाजू विचारात घेऊनसुद्धा
साहित्यिक अध्यक्ष हा गुळाचा गणपती झाला आहे.
साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदा करता सार्व साहित्यिक गुडघ्याला बाशिंग बांधून तय्यार असतात. पण वरून मात्र मी नाही त्यातली.... अशी त्यांची वर्तवणूक असते. त्यात नावाजलेले साहित्यिकांचे वेगळेच मानापमान असतात. एकदा लोकशाही मान्य करून सुद्धा आम्ही मतांचा जोगवा मागणार नाही अशी फुकटची बढाई मारतात. जोगवा मागणे हे देवीच्या देवळात मानाचे पान समजले जाते. पण यांच्या विद्वान समजुतीनुसार जोगवा म्हणजे भिक मागणे हा अर्थ होतो.
दुसरे म्हणजे साहित्य संमेलने मराठवाडा विदर्भ पासून सर्वदूर महाराष्ट्रात भरत असल्या मुळे मराठी पुस्तकांची विक्री रेकार्ड तोडत मोठ्या प्रमाणात होते. आणि हो साहित्य संमेलनाचा अध्यक्ष पदा चे मुंबई पुणे येथील पुस्तक प्रकाशक, वर्तमान पत्रे . विभागवार साहित्य मंडले यांच्यात चांगलेच राजकारण चालते या बातम्यांनी मराठी माणसाची चांगले करमणूक होते.
संमेलनात साहित्या पेक्षा जेवणाची खाण्या-पिण्याचीच राहण्याच्या व्यवस्थेची दैनिक जाण्या-येण्याचा पैशाची कंपूशाही ची जास्त चर्चा होते. आणि आजकाल ही संमेलने परभणी पासून प्रचंड खर्चाची झाल्या मुळे अध्यक्ष पेक्षा प्रायोजित राजकारणी , साखर, शिक्षण, सहकार सम्राटांनी HIGH JACK केल्या मुळे साहित्यिक अध्यक्ष हा गुळाचा गणपती झाला आहे.
प्रतीक देसाई [16 Jul 2010 रोजी 17:01 वा.]
>>> अध्यक्षपदा करता सार्व साहित्यिक गुडघ्याला बाशिंग बांधून तय्यार असतात. पण वरून मात्र मी नाही त्यातली.... अशी त्यांची वर्तवणूक असते. >>>
+ सहमत. मूळ धाग्याचा हाच उद्देश आहे. बाय हूक ऑर बाय क्रूक ते पद मिळवायचे आणि एकदा का मांडवाखालून गेले की त्याबद्दल ओरड करायला एकदम तय्यार
>>> दुसरे म्हणजे साहित्य संमेलने मराठवाडा विदर्भ पासून सर्वदूर महाराष्ट्रात भरत असल्या मुळे मराठी पुस्तकांची विक्री रेकार्ड तोडत मोठ्या प्रमाणात होते. <<<
असहमत. कारण यापूर्वी मराठवाडा विदर्भात झालेल्या साहित्य संमेलनात (अगदी वर्धा, अकोला, यवतमाळ, चंद्रपूर आणि नागपूर या ठिकाणी संमेलने यशस्वीरित्या पार पडली आहेत असा म.सा.परिषदेचा अहवाल सांगतो) पुस्तकांची पश्चिम महाराष्ट्रात होते तशीच विक्री होते. या विषयावर "ललित" मध्ये जोरदार चर्चा होते आणि मराठवाडा विदर्भातील लेखक/वाचक यांचेही मत काही वेगळे नाही (पुस्तक विक्री व्यवहाराबाबत), त्यामुळे श्री.ठणठणपाळ यांनी याबाबत शहानिशा करावी असे सुचवितो.
>>> संमेलनात साहित्या पेक्षा जेवणाची खाण्या-पिण्याचीच राहण्याच्या व्यवस्थेची दैनिक जाण्या-येण्याचा पैशाची कंपूशाही ची जास्त चर्चा होते. <<<
हे मान्य. पण ही पद्धत फक्त साहित्य संमेलनातच पसरली आहे असे मानू नका. दिल्लीमध्ये विविध खात्यांच्या दिवसाला डझनांनी कॉन्फरन्सेस झडत असतात आणि सचिव पातळीवर चालणार्‍या परिषदातील "जेवण" या गटासाठी तर अगदी आय.ए.एस. पातळीवरील अधिकार्‍यांची नियुक्ती केलेली असते. मंत्री सोडाच पण अत्यंत वरिष्ठ पदावरील शासकीय अधिकार्‍यांच्याही जेवणातील कॅलरीजचे प्रमाण काटेकोरपणे तपासले जाते (टेबलवर ठेवण्यात येणारे पाणीही तज्ज्ञाकडून टेस्ट केले जाते.) आपले साहित्यिक संमेलनात जर विशिष्ट जेवणाचाच वा प्रकाराचा आग्रह धरत असेल् तर त्यांची मागणी अवास्तव मानता येणार नाही.
संमेलने साहित्यिकांसाठी की प्रेक्षकांसाठी
प्रमोद सहस्रबुद्धे [16 Jul 2010 रोजी 17:18 वा.]
व्यावसायिक संमेलने बहुतांशी त्या व्यवसायातल्या लोकांनी एकमेकाला भेटण्यासाठी, आणि एकत्रित मागण्या करण्यासाठी असतात.
व्यावसायिक लोकांनी एकत्रित भेटणे हे गरजेचे असते. त्यामुळे संमेलनांना त्या व्यवसायातले लोक जात असतात. साहित्यिकांच्या एकत्रित मागण्या (न मिळणारी रॉयल्टी, शुद्धलेखनाचे नियम, राजकारणी हस्तक्षेप संमेलनात नसणे) असाव्यात. हल्ली याबद्दल फारसा वाद ऐकिवात नाही. पूर्वी कदाचित हे घडत असेल.
हल्लीचे साहित्य संमेलन हे प्रेक्षकांसाठी (पुस्तक विक्री, प्रेक्षकांची उपस्थिती) घडवायचे असे बातम्यांवरून वाटते. असे असल्यास कित्येक इतर कार्यक्रमातूनही हे घडविता येईल त्यास साहित्य संमेलन कशाला हवे फक्त एक ब्रँड म्हणून त्याचे वेगळे महत्व .
व्यावसायिक संमेलने स्वखर्चाने भरविली जातात. (डॉक्टरांची संमेलने औषधकंपन्या भरवितात कारण तेथे डॉक्टर हे त्यांचे उपभोक्ते असतात.) साहित्य संमेलने सरकारी खर्चाने भरतात ना
प्रतीक देसाई [17 Jul 2010 रोजी 04:12 वा.]
>>> साहित्य संमेलने सरकारी खर्चाने भरतात ना
 पण शासनाच्या अनेक कर्तव्यापैकी "मराठी भाषा आणि परंपरेचे जतन" हे आद्य कर्तव्य मानले जाते आणि त्यासाठी प्रत्येक अर्थसंकल्पात तरतूद केलेली असतेच. आता अशा संमेलनांची निष्पती काय हा जरी वादाचा मुद्दा असला तरी शासकीय पातळीवर तो ऐरणीवरील मुद्दा होऊ शकत नाही. शासनाच्या "सांस्कृतीक विभागा" साठी जे बजेट मंजूर असते तीत "ग्रंथालय अनुदान, फाईन आर्टस डेव्हलपमेन्ट, मराठी चित्रपट निर्मिती प्रोत्साहन, विविध कार्यशाळा" अशा अनेक बाबीवर खर्च अपेक्षित असतो. साहित्य संमेलनाला अनुदान देणे हे शासन स्वतःस बंधनकारक मानते.
शिवसेना-भाजप सत्तेच्या काळात मा.बाळासाहेब ठाकरे यांनी साहित्यिकांना उद्देश्यून (त्यांच्या टिपिकल भाषेत) उदगार काढले होते की, "आमच्याकडून पैसे घेता आणि आम्हालाच मंचावरून शिव्या देता". यावर त्यावेळी जो गदारोळ उठला होता, तीतून जनतेला समजले की, संमेलनाला अनुदान ही शासनाची जबाबदारी मानली जाते. अर्थात मंडपातील मंत्र्यांची डोकेदुखी वाटणारी वाढती उपस्थिती ही बाब या धाग्याच्या कक्षेत येत नाही, त्यामुळे त्यावर काही भाष्य करणे उचीत नाही.
अनेक संमेलने त्या व्यवसायाशी संबंधित सर्व घटकांकरता असतात.
प्रमोद सहस्रबुद्धे [17 Jul 2010 रोजी 05:35 वा.]
अनेक संमेलने त्या व्यवसायाशी संबंधित सर्व घटकांकरता असतात.
एखादे बरेसे उदाहरण मिळेल का
प्रमोद सहस्रबुद्धे [17 Jul 2010 रोजी 16:37 वा.]
समजले. माझ्या डोक्यात असे नव्हते.
आपली साहित्य संमेलने अशी असू शकतात.
साहित्य संमेलन कशाला हवे
प्रतीक देसाई [17 Jul 2010 रोजी 04:30 वा.]
>>> साहित्य संमेलन हे प्रेक्षकांसाठी (पुस्तक विक्री, प्रेक्षकांची उपस्थिती) घडवायचे असे बातम्यांवरून वाटते. असे असल्यास कित्येक इतर कार्यक्रमातूनही हे घडविता येईल त्यास साहित्य संमेलन कशाला हवे
"इतर कार्यक्रमातून" म्हणजे नेमका बोध होत नाही. सध्या आपल्या राज्यातील प्रमुख शहरात नित्यनेमाने पुस्तक प्रदर्शने भरविली जातात. त्या त्या शहरातील किती साहित्यप्रेमी तिथे त्यावेळी संयोजकामार्फत आयोजित केल्या जाणार्‍या "साहित्यविषयक" कार्यक्रमाला जातात जाणारी किती मंडळी पुस्तके विकत घेतात (पाहतात मात्र सर्वजण). त्यातही भगिनीवर्गाची सायंकाळचे ७.३० वाजले की "अनुबंध" चुकेल म्हणून चुळबूळ सुरु  जाणारी किती मंडळी पुस्तके विकत घेतात (पाहतात मात्र सर्वजण). त्यातही भगिनीवर्गाची सायंकाळचे ७.३० वाजले की "अनुबंध" चुकेल म्हणून चुळबूळ सुरु  सध्याच्या केबलच्या युगात "इतर कार्यक्रमाची" व्याप्ती फार संकोचित झाली आहे. 'साहित्य संमेलन" हा एक वार्षिक मेळावा आहे, जिथे हजर राहण्यासाठी "वेल् इन ऍडव्हान्स" आखणी करता येते, खरेदीचे अंदाजपत्रक तयार करता येते. शिवाय मी वर एका प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे विविध ठिकाणी विखुरलेल्या "मित्रां"ना या निमित्ताने एकत्र बोलाविता येते, आपल्या आवडीच्या विषयावर संमेलनस्थळी बोलता येते. येणारे संमेलन "ठाणे" येथे होण्याचे घाटत आहे, त्याला अजून काही महिन्याचा अवधी आहेच, पण निव्वळ ठाण्याचे नाव निघताच तेथील दोन मित्रांनी राज्यात व राज्याबाहेर असणार्‍या सात ठिकाणाच्या मित्रांना "आलेच पाहिजे" असे हक्काचे आमंत्रण आत्ताच देऊन ठेवले आहे. आखणी करायला भरपूर वेळ असल्याने इथे अशा प्रसंगी वेळ नाही म्हणून "नकार" देण्याचा प्रश्न येत नाही. ~~ किमान अशा कारणासाठी तरी साहित्य संमेलन हवेच हवे.
प्रमोद सहस्रबुद्धे [17 Jul 2010 रोजी 05:52 वा.]
पुस्तक प्रकाशन समारंभ, साहित्यिकांची भाषणे (संवाद वा इतर कार्यक्रम), कवि संमेलन, याशिवाय वाहिन्यांवरच्या मुलाखतीवजा कार्यक्रम असे घडत असतात.
तुम्हाला या संमेलनाचा आस्वाद घेता येतो यात काही नवल नाही. (माफ करा तुम्हाला साहित्यिक म्हटले नाही.) साहित्यिकांना यातून काय मिळते ते महत्वाचे. तर ते साहित्यसंमेलनांना येतील. सध्या तरी प्रसिद्धी (अध्यक्षास) मिळते हे नक्की. आणि हेच जर फलित असेल तर प्रसिद्धीलोलूप व संघटनकौशल्य असणार्‍यांची तिथे रेलचेल असेल हे साहजिक नाही का.
एक व्रँड म्हणून साहित्य संमेलन आज यशस्वी () आहे. त्यामुळे काही वजनदार साहित्यिक आस्थेने जातात. (माझी माहिती फार तोकडी आहे.) . पण हाच ब्रँड अध्यक्षपदासाठी स्पर्धात्मकता आणून घात करतो आहे. लोकांचे लक्ष वेधून घेणारा साहित्यिक असल्याने लोकांचा त्रागा भोगतो आहे (वारकरी). राजकारण्यांना (साहित्यात रस नसलेल्या), मंचावर आणतो आहे. तुमच्या मूळ प्रश्नाचा गाभा इथे आहे का
प्रतीक देसाई [17 Jul 2010 रोजी 07:33 वा.]
>>> पुस्तक प्रकाशन समारंभ, साहित्यिकांची भाषणे (संवाद वा इतर कार्यक्रम), कवि संमेलन, याशिवाय वाहिन्यांवरच्या मुलाखतीवजा कार्यक्रम असे घडत असतात. <<<
मान्य. छोट्या छोट्या शहरात ही प्रथा (क्रमांक २) अल्प प्रमाणात का होईना अजून चालू आहे, पण तिथे "पुस्तक प्रदर्शन" हा प्रकार नसतो. पुस्तक प्रकाशन समारंभ, मला वाटते फक्त पुणे-मुंबई या महानगरातच होत असावेत. कारण मराठीतील ८०% प्रकाशक या दोन शहरातच आढळतात. अन्यत्र होत असतील तर तेथे प्रकाशित पुस्तकच तुम्हास घेता येते. "कवि संमेलन" ही प्रथा तर मृतावस्थेतच आहे.
>>> तुमच्या मूळ प्रश्नाचा गाभा इथे आहे का
मी आपल्या "एक व्रँड म्हणून साहित्य संमेलन" या विधानाला दुजोरा देतो, तो एवढ्यासाठी की चला त्या निमित्ताने का होईना हजारो लोक एका मांडवाखाली जमतात, दोन्-तीन दिवस नेहमीच्या धकाधकीस विसरतात आणि संमेलनाचे सूप वाजल्यानंतर परत नेहमीच्या रामकहानीस जुंपून घेतात. आस्थेने संमेलनास जाणार्‍या "वजनदार साहित्यिक" संख्येत लक्षणीय घट होत चालली आहे. कारण हा गट "जात" नाही तर "नेला" जातो आणि नेणारे असतात तितकेच वजनदार प्रकाशक. खरे पाहिले तर आजकाल ही प्रकाशक मंडळी आणि साखर कारखान्यांचे हुकूमशहा मालक हेच कोण सोम्या वा गोम्या यंदाचा अध्यक्ष झाला पाहिजे हे ठरवितात. कोल्हापुरात "शिक्षणमहर्षी ()" डॉ.डी.वाय.पाटील यांनी आणि त्यांच्या संमेलन निमंत्रक पिलावळीने "रमेश मंत्री" हेच अध्यक्ष झाले पाहिजे तरच संमेलन अशी लोकशाही तत्वाची उघडउघड पायमल्ली करणारी भूमिका घेऊन म.सा.प.ला एक प्रकारे धमकीच दिली होती आणि पैशाच्या व राजकारणाच्या हल्ल्यापुढे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा रात्रंदिन घोष करणारी चूप बसली होती. गेल्या वर्षी झालेल्या सांगलीच्या संमेलनातदेखील सांगलीचेच "म.दा.हातकणंगलेकर" अध्यक्ष नसतील तर सहकार्य करायचेच नाही असा पवित्रा स्थानिक समितीने घेतला होताच. आता तर ही प्रथाच होऊन बसणार आहे, कारण राजकारण्यांना "आपल्या भागात" आम्ही काही तरी करतोय हे दाखविण्याची सुरसुरी असतेच.
दुर्दैवाने ज्यांना आज आपण "प्रतिष्ठित वा वजनदार साहित्यिक" समजतो तेदेखील आयुष्यात एकदा ते "अध्यक्षपद" आपणास मिळावे अशी कामना करीत असतातच आणि मूकपणे "क्रियेटर्स्" च्या हालचालीना पाठिंबा देत असतात.
असे असले तरी त्यांच्यासाठी नाही तर निदान स्वानंदासाठी तरी संमेलनाला एक दिवसाची का होईना हजेरी लावावी असे एक वाचक या नात्याने मी मानतो.
'साहित्य संमेलन म्हणजे बैलबाजार..'
मराठी साहित्य संमेलन म्हणजे बैलबाजार आहे, असे बाळासाहेब ठाकरे म्हणाले होते. तसे ते पत्रकारांनाही घुबड, गांडुळे म्हणाले होते. त्यावेळी त्यांच्या त्या उपमांवरून गदारोळ उडाला होता, पण ठाकरे यांचे निरीक्षण मार्मिक आणि पटण्यासारखेच आहे.
प्रतिक देसाई यांनी आपल्या प्रतिसादात समर्पक मुद्दा मांडला आहे. रमेश मंत्रींसारखा पाचकळ आणि रद्दी लिहिणारा लेखक 'मी कोल्हापूरचा भूमिपुत्र' म्हणून तेथील राजकारण्यांच्या मदतीने साहित्य संमेलनाचा अध्यक्ष होतो आणि इंदिरा संत यांच्यासारख्या थोर विदुषीला माघार घ्यावी लागते, यासारखे दुर्दैव नाही. अनेक थोर साहित्यिक त्या धुळवडीपासून लांब राहातात तेच बरे आहे.
शेवटी साहित्य संमेलनसुद्धा एक जत्रा आहे. जत्रेत विविध लोक विविध हेतूंनी भाग घेत असतात. भाविकांना देवदर्शन घ्यायचे असते. दुकानदारांना दुकाने लावायची असतात. प्रतिष्ठितांना मिरवायची हौस असते. पुजारी आणि पालखी वाहणार्‍यांची लगबग सुरु असते. मानापानाचे कलगीतुरे सुरु असतात. या सगळ्यात काही जण निवांत भटकायला आलेले असतात. असो. प्रत्येकाचा विरंगुळा.
बाबासाहेब जगताप [17 Jul 2010 रोजी 13:32 वा.]
गैरमार्गाने प्रसिद्धी मिळवण्याचा डाव असणारे आनंद यादव


~ बालभारती - मराठी कविता ~: September 2013

श्रावण मासि हर्ष मानसी' म्हणत रिमझिम पावसात चिंब भिजलेले ते दिवस किंवा 'आनंदी आनंद गडे' म्हणत नाचत-बागडत मारलेल्या उड्या; 'पावसाच्या धारा येती झरझरा' म्हणत पाण्यात सोडलेल्या कागदी बोटी; 'छान किती दिसते.. फुलपाखरू' गुणगुणत बागेत बागडलेले ते क्षण. प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश' किंवा 'आमुचे.. चढवू गगनी निशाण' म्हणत पंधरा ऑगष्टच्या प्रभातफेरीत भरपावसात भिजत दिलेल्या घोषणा; 'लाडकी बाहुली होती माझी एक' म्हणत खेळलेले भातुकलीचे खेळ.. रम्य ते बालपण आणि रम्य ते शालेय जीवन वयं पुढे पुढे सरकत गेले तसे बालपण निघून गेलं. पण व्यक्ती वयाने किंवा कर्तृत्वाने कितीही मोठी झाली तरी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात कुमार वयात शिकलेले धडे आणि कवितांसाठी एक छोटासा कोपरा राखून ठेवलेला असतो. कुमार वयात शिकलेले धडे आणि विशेषत: कविता यांचा बालमनावर उमटलेला विलोभनीय ठसा जीवनात कधीच पुसला जात नाही. शालेय अभ्यासक्रमातल्या कविता आजही विसरता येत नाहीत. किंबहूना, अगदी बालपणापासून त्या कविता कुठेतरी खोलवर आपल्या मनात घर करून बसलेल्या असतात. शालेय जीवनात शिकत असताना ज्या शिक्षकांनी अशा कविता आपल्या हृदयावर बिंबविल्या त्या गुरुजनांचे ॠण कसं व्यक्त करावं हे कळत नाही.
साधारणत: १९४० सालापासून अगदी अलीकडच्या शालेय अभ्यासक्रमातल्या म्हणजेच जवळजवळ तीन पिढ्यांनी अभ्यासलेल्या काही निवडक कविता इथे संग्रहीत करून त्या गुरुजनांना आणि सर्व मान्यवर कविंना हा मानाचा मुजरा...
महत्त्वाची सुचना: या ब्लॉगवरील प्रकाशित सर्व कविता ह्या बालभारती, युवकभारती, कुमारभारती या पाठ्यपुस्तकातील आणि १९७१-७२ पुर्वीच्या शालेय स्तरावरील क्रमिक पुस्तकातील असून, माझ्याकडून त्या कवितांचा कोणताही व्यवहारी वापर होत नाही. ह्या सर्व कविता वेगवेगळ्या माध्यमांतून संकलित करून हा केवळ एक संग्रह बनवलेला आहे. या सर्व कवितांचे हक्क महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ, माध्यमिक व उच्य माध्यमिक शिक्षण मंडळ, संबंधित कवी किंवा त्यांच्या वारसदारांकडे सुरक्षित असून कोणत्याहि प्रकारे कॉपीराईट भंग करण्याचा अथवा कोणाच्या भावना दुखवण्याचा उद्देश नाही. केवळ मराठी काव्य-रसिक, वाचक आणि अभ्यासक यांना शालेय अभ्यासक्रमातील अनमोल कवितांचा खजिना एकत्र उपलब्ध करून देण्याचा हा एक प्रांजळ प्रयत्न आहे.
येथील कवितांच्या प्रकाशनाबद्दल संबंधितांना काही आक्षेप असल्यास किंवा कॉपीराईट हक्क भंग होत असल्यास त्या काढून टाकल्या जातील. प्रत्येक कवितेच्या खाली कवींची नावे दिली असून नजरचुकीने एखादे नाव राहिले असल्यास किंवा चुकीचे नाव दिलेले असल्यास कृपया लक्षात आणुन द्यावे ही विनंती. ह्या ब्लॉगवरील सहित्य Copy & Paste करु नका. कॉपी पेस्ट न करता ब्लॉगच्या लिंकचा उपयोग करा अथवा, तुमचा इ-मेल आयडी आम्हाला कळवल्यास आपल्याला हवी असलेली कविता मेलवरून जरुर पाठवू.
कृपया ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये हि विनंती. सर्व वाचकांनी याची नोंद घ्यावी.
ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
वाट पुसल्याविण जाऊं नये
फळ वोळखिल्याविण खाऊं नये
पडिली वस्तु घेऊं नये
येकायेकीं ll १ ll
अति वाद करूं नये
पोटीं कपट धरूं नये
कुळहीन कांता ll २ ll
कांहीं येक ll ३ ll
चोरास वोळखी पुसों नये
रात्री पंथ क्रमूं नये
येकायेकीं ll ४ ll
जनीं आर्जव तोडूं नये
निंदा द्वेष करूं नये
बळात्कारें ll ६ ll
कांहीं केल्या ll ७ ll
अंतर्यामीं ll ८ ll
अति क्रोध करूं नये
मनीं वीट मानूं नये
सिकवणेचा ll ९ ll
लटिका पुरुषार्थ बोलों नये
आपला पराक्रमु ll १० ll
बोलिला बोल विसरों नये
प्रसंगी सामर्थ्य चुकों नये
पुढिलांसि कदा ll ११ ll
आळसें सुख मानूं नये
चाहाडी मनास आणूं नये
कार्य कांहीं ll १२ ll
सुखा आंग देऊं नये
प्रेत्न पुरुषें सांडूं नये
कष्ट करितां त्रासों नये
निरंतर ll १३ ll
पैज होड घालूं नये
काहीं केल्या ll १४ ll
बहुत चिंता करूं नये
पापबुद्धी ll १५ ll
कोणाचा उपकार घेऊं नये
घेतला तरी राखों नये
विस्वासघात ll १६ ll
मळिण वस्त्र नेसों नये
कोठें जातोस म्हणौनी ll १७ ll
आपलें वोझें घालूं नये
कोणीयेकासी ll १८ ll
पत्रेंविण पर्वत करूं नये
हीनाचें रुण घेऊं नये
राजद्वारा ll १९ ll
लटिकी जाजू घेऊं नये
सभेस लटिकें करूं नये
आदर नस्तां बोलों नये
स्वभाविक ll २० ll
आंगबळें ll २१ ll
बहुत अन्न खाऊं नये
बहुत निद्रा करूं नये
बहुत दिवस राहूं नये
पिसुणाचेथें ll २२ ll
आपल्याची गोही देऊं नये
आपली कीर्ती वर्णूं नये
आपलें आपण हांसों नये
गोष्टी सांगोनी ll २३ ll
उन्मत्त द्रव्य सेवूं नये
मैत्री कदा ll २४ ll
नीच उत्तर साहों नये
आसुदें अन्न सेऊं नये
वडिलांचेंहि ll २५ ll
तोंडीं सीवी असों नये
दुसऱ्यास देखोन हांसों नये
उणें अंगीं संचारों नये
कुळवंताचे ll २६ ll
देखिली वस्तु चोरूं नये
बहुत कृपण होऊं नये
कळह कदा ll २७ ll
येकाचा घात करूं नये
लटिकी गोही देऊं नये
कदाकाळीं ll २८ ll
चाहाडी चोरी धरूं नये
मागें उणें बोलों नये
कोणीयेकाचें ll २९ ll
समईं यावा चुकों नये
शरण आलियां ll ३० ll
पवित्र जनीं ll ३१ ll
मूर्खासीं संमंध पडों नये
अंधारीं हात घालूं नये
वस्तु आपुली ll ३२ ll
चुकुरपणें ll ३३ ll
प्रपंचबळें ll ३४ ll
देवाचा नवस बुडऊं नये
आपला धर्म उडऊं नये
भलते भरीं भरों नये
विचारेंविण ll ३५ ll
पाउस देखोन जाऊं नये
अथवा अवकाळीं ll ३६ ll
सभा देखोन गळों नये
समईं उत्तर टळों नये
धारिष्ट आपुलें ll ३७ ll
नीच यातीचा गुरु करूं नये
जिणें शाश्वत मानूं नये
वैभवेंसीं ll ३८ ll
असत्य पंथें जाऊं नये
कदा अभिमान घेऊं नये
असत्याचा ll ३९ ll
वाट सत्याची ll ४० ll
नेघतां हे उत्तम गुण
पुढिले समासीं ll ४१ ll
- समर्थ रामदास (नारायण सूर्याजी ठोसर)
(बालभारती पाठ्यपुस्तकात फक्त चारच कडवी आहेत)
Labels: विवेक~, समर्थ रामदास (१६०८ – १६८२)
या ब्लॉगला ‘आपलं’ मानून वेळोवेळी सल्ला देणार्‍या सर्व हितचिंतकांचे तसेच सर्व पाठीराख्यांचे आणि वाचकांचे येथे मनापासून आभार. आत्तापर्यंतच्या संकलन प्रवासात प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष अनेक प्रकारे मला सहकार्य केल्याबद्दल खालील व्यक्तींचा ऋणी आहे.
जेष्ठ साहित्यिक शं.ल. नाईक, देगलूर
श्री मिलिंद जोशी, पुणे
श्री नितिन करंदीकर, पुणे
श्री वसंत जोशी, बदलापूर
जेष्ठ कवी श्री उपेंद्र चिंचोरे, पुणे
जेष्ठ कवी श्री सुनील सामंत, ठाणे
श्री किरण राजे, मुंबई
श्रीमती नीता आंबेगांवकर, ठाणे
श्रीमती वनमाला पाटील, जालना
श्रीमती मृदुला तांबे, मुंबई
श्रीमती कांचन कराई, मुंबई
श्री सुनील देवरे, नवी मुंबई
श्री राजाराम म्हापदी, मुंबई
श्रीमती सुषमा मुणगेकर, मुंबई
श्रीमती चित्रा बारसकर, मुंबई
कु. भक्ती परब, मुंबई
श्रीमती अल्का विभस, दुबई (UAE)
श्रीमती सुप्रिया शिरोडकर, सावंतवाडी
सर्व कवींची सूची डाव्या आणि कवितांची वर्गवारी उजव्या बाजूच्या रकान्यात दिलेली आहे. तसेच काही निवडक कवींचा अल्प-परिचय वर्गीकरण करून खालील पट्टीत वेगवेगळ्या पानांवर दिलेला आहे. हवं ते पान उघडण्यासाठी डाव्या बाजूच्या रकान्यात योग्य ठिकाणी टिचकी मारावी आणि हवी ती कविता वाचण्यासाठी उजव्या बाजूच्या रकान्यात कवितेच्या शिर्षकावर टिचकी मारावी.
अ. ज्ञा. पुराणिक (2)
अनिल (१९०१ – १९८२) (5)
अरुण कांबळे (१९५३ – २००९) (1)
अरुण कोलटकर (१९३२ – २००४) (1)
अविनाश ओगले (१९५६ – २०१२) (1)
अशोक कौ. कोळी (१९७५ – हयात) (2)
आनंदराव कृ. टेकाडे (1)
आरती प्रभू (१९३० – १९७६) (1)
इंदिरा संत (१९१४ – २०००) (6)
इंद्रजीत भालेराव (– हयात) (1)
उत्तम कोळगांवकर (हयात) (1)
ए.पां. रेंदाळकर (१८८७ – १९२० ) (2)
कल्याण इनामदार(१९३९ – २००८) (1)
कवी गिरीश (१८९३ – १९७४) (2)
कवी बी (१८७२ – १९४७) (2)
काव्यविहारी (१८८४ — १९७५) (1)
कुंजविहारी (१८९६ – १९८१) (1)
कुसुमाग्रज (१९१२ – १९९९) (20)
के. ना. डांगे (1)
केशव मेश्राम (१९३७ – २००७) (1)
केशवकुमार (१८९८ – १९६९) (3)
केशवसुत (१८६६ – १९०५) (14)
खलील मोमीन (हयात) (1)
ग. दि. माडगुळकर (१९१९ – १९७७) (14)
ग. ल. ठोकळ (१९०९ – १९८४) (1)
ग.त्र्यं.माडखोलकर (१८९९ – १९७६) (1)
ग.ल. ठोकळ (१९०९ – १९८४) (1)
ग.ह. पाटील (१९०६ – १९८९) (6)
गजमल माळी (१९३५ - २०१७) (1)
गिरिश (१८९३ – १९७३) (1)
गोपीनाथ (१९०७ – २०००) (5)
गोविंद (१८७४ – १९२६) (2)
गोविंदाग्रज (१८८५ – १९१९) (7)
ग्रेस (१९४० – २०१२) (2)
चंद्रशेखर (१८७१ – १९३७) (2)
चोखामेळा (१३३८ – ) (1)
जोतिबा फुले (१८२७ – १८९०) (2)
डॉ. वसंत सावंत (१९३५ – १९९६) (1)
डॉ. सुरेश सावंत (१९६० – हयात) (2)
ताराबाई मोडक (१८९२ - १९७३) (1)
तुकाराम धांडे (– हयात) (1)
दत्त कवी (१८७५ – १८९९) (5)
दत्ता हलसगीकर (१९३४ – २०१२) (2)
दु. आ. तिवारी (1)
ना. के. बेहेरे (1)
ना. गं. लिमये (1)
ना. धों. महानोर (१९४२ - हयात) (4)
ना. वा. टिळक (१८६२ - १९७४) (7)
ना.घ. देशपांडे (१९०९ - २०००) (5)
नारायण कुलकर्णी कवठेकर ( १९५१ - हयात) (1)
नारायण सुर्वे (१९२६ – २०१०) (4)
निकुंब (१९१९ – १९९९) (1)
पद्मा विष्णू गोळे (१९१३ - १९९८) (5)
पांडुरंग श्रा. गोरे (1)
पु. शि. रेगे (१९१० - १९७८) (1)
प्रभा गणोरकर (१९४५) (1)
प्रवीण दवणे(– हयात) (1)
फ. मुं. शिंदे (१९४८) (3)
फादर स्टीफन्स (१५४९ - १६१९) (1)
बहीणाबाई चौधरी (१८८० - १९५१) (10)
बा. भ. बोरकर (१९१० – १९८४) (10)
बा. सी. मर्ढेकर (१९०९ – १९५६) (6)
बालकवी (१८९० – १९१८) (15)
बाळकृष्ण भिडे (१८७४ - १९२९) (1)
भा. दा. पाळंदे (1)
भा. रा. तांबे (१८७४ - १९४१) (14)
म. म. देशपांडे (१९२९ – २००५) (1)
मंगेश पाडगांवकर (१९२९ – २०१५) (13)
मनमोहन नातू (१९११ – १९९१) (3)
माधव (१८९२ – १९५८) (2)
माधव जूलियन (१८९४ – १९३९) (6)
मुकुंदराज (११२० - १२१०) (1)
मुक्तेश्वर (१६०९ -१६४५) (1)
मुक्तेश्वर (१६०९ – १६४५) (1)
मोरोपंत (१७२९ – १७९४) (2)
यशवंत (१८९९ – १९८५) (13)
रमेश तेंडुलकर (१९३० – १९९९) (1)
रवींद्र भट (१९३९ – २००८) (1)
रवींद्रनाथ टागोर (१८६१ – १९४१) (1)
लक्ष्मीकांत तांबोळी (१९३९ – हयात) (2)
वंदना विटणकर ( – २०११) (2)
वसंत बापट (१९२२ – २००२) (11)
वा. ना. आंधळे (1)
वा. रा. कांत (१९१३ – १९९१) (1)
वा.गो. मायदेव (१८९४ – १९६९) (7)
वामन निंबाळकर (१९४३ – २०१०) (1)
वामन पंडित (१६३६ – १६९५) (2)
वासुदेव बळवंत पटवर्धन (1)
वि. भि. कोलते (१९०८ - १९९८) (1)
वि. स. खांडेकर (१८८९ – १९७६) (1)
वि.दा. सावरकर (१८८३ – १९६६) (3)
वि.म. कुलकर्णी (१९१७ – २०१०) (9)
विठ्ठल वाघ (१९४५ – हयात) (3)
विंदा करंदीकर (१९१८ – २०१०) (6)
विनायक ओक (१८४० – १९१४) (1)
शं. ल. नाईक (हयात) (2)
शंकर रामाणी (१९२३ – २००३) (1)
शंकर वैद्य (१९२८ – २०१४) (1)
शरणकुमार लिंबाळे (१९५६ – हयात) (1)
शशिकांत शिंदे (१९६७) (1)
शांता शेळके (१९२२ – २००२) (9)
शिरीष पै (१९२९) (1)
श्री. दि. इनामदार (1)
श्री. बा. रानडे (१८९२ – १९८४) (3)
श्रीपाद कोल्हटकर (१८७१ – १९३४) (1)
संजीवनी मराठे (१९१६ – २०००) (2)
संत ज्ञानेश्वर (१२७५ – १२९६) (3)
संत तुकाराम (१६०८ – १६४९) (6)
संत नामदेव (१२७० – १३५०) (1)
सतीश काळसेकर (फेब्रुवारी १९४२) (1)
सदानंद रेगे (१९२३ – १९८२) (2)
समर्थ रामदास (१६०८ – १६८२) (2)
सरला देवधर ( – १९९१) (1)
सरिता पदकी (१९२८ – २०१५) (2)
साने गुरुजी (१८९९ – १९५०) (5)
सावित्रीबाई फुले (१८३१ – १८८७) (1)
सुरेश भट (१९३२ – २००३) (2)
सेनापती बापट (१८८० – १९६७) (1)
हरी स. गोखले (1)
हिरा बनसोडे (१९१९ – ) (1)
अजाण आम्ही तुझी लेकरे
अजाण आम्ही तुझी लेकरे तू सर्वांचा पिता प्रेमाने तुज नमितो गातो तुझ्या गुणांच्या कथा चंद्र-सूर्य हे तुझेच देवा तुझी गुरे वासरे तुझीच शेत...
सुंदर माझी शाळा हो सुंदर माझी शाळा ll धृ ll शाळेभोवती सारी झाडं रक्षण करण्या आम्ही पुढं रोज आम्हाशी बोलतसे हा भिंतीवरचा फळा ll १ ll ...
ही आवडते मज मनापासुनी शाळा | लाविते लळा ही, जसा माउली बाळा || हास ऱ्या फुलांचा बाग जसा आनंदी | ही तशीच शाळा, मुले इथे स्वच्छंदी |...
चित्रकार : श्री. श्रीमंत होनराव, वाई शेतामधी माझी खोप तिला बोराटीची झाप तिथं राबतो, कष्टतो माझा शेतकरी बाप लेतो अंगावर चिंध्या खा...
मनिं धीर धरीं, शोक आवरीं जननी l भेटेन नऊ महिन्यांनीं ll धृ० ll या न्यायाची, रीत मानवी असते l खरि ठरते, केव्हां चुकते किति दुर्दैवी, प्...
~~ मान्यवरांच्या प्रतिक्रिया ~~
ज्येष्ठ कवयित्री सरिता पदकी यांची प्रतिक्रिया
जेष्ठ बालसाहित्यिक श्री शं. ल. नाईक यांची प्रतिक्रिया
"बालभारती आठवणीतील कविता" या ई-पुस्तकाबद्दल लोकसत्ता, मुंबई वृत्तांत मधील बातमी.
१७ ऑक्टोबर २०११ रोजी प्रसिद्ध झालेली महाराष्ट्र टाइम्स, पुणे आवृत्ती मधील बातमी.
~~~ कवितांची वर्गवारी ~~~
अ आ आई~ अ आ ई~ अखंड~ अंगाई गीते~ अग्निपंख नभि फडफडु दे~ अजाण लेकरे~ अजुनि चालतोंचि वाट~ अढळ सौंदर्य~ अनंत-स्तोत्र~ अनंत~ अनामवीरा~ अमर हुतात्मे~ अरुण~ अरे संसार संसार~ असाच~ असो तुला देवा माझा~ अस्मान~ आइ~ आई मला दे ना~ आई~ आईपणाची भीती~ आईसारखे दैवत~ आकाशवेडी~ आकाशातील घारीस~ आजीचे घड्याळ~ आटपाट— नगरांतील काहणी~ आठवते ना~ आतां उजाडेल~ आता उठवू सारे रान~ आता~ आनंद~ आनंदाने नाचूया~ आनंदी - आनंद~ आपणच आपल्याला~ आभाळाची आम्ही लेकरे~ आमची मांजरी~ आमचे घर~ आम्ही कोण~ आम्ही तर जंगलची पांखरें~ आम्ही तिघे भाऊ~ आर्या आली बघ गाई~ आवाहन~ आव्हान~ आहे मनोहर तरी गमतें उदास~ इच्छा~ इंजिनदादा~ इथें~ इरलेवाली~
उ ऊ ऋ ए ऐ ओ औ
उगवले नारायण~ उघड उघड पाकळी~ उठा चिऊताई~ उतुंग आमुची उत्तर सीमा~ उदासीनता~ उद्यांचा काय नेम~ उद्योगी मुंग्या~ उपदेशपर आर्या~ उषा~ ऊठ गोपाळजी~ ऊन हिवाळ्यांतिल शिरशिरता~ ऋण~ ऋणाईत~ ऋणानुबंध~ एक खेडें~ एखाद्याचें नशीब~ ऐकव तव मधु बोल~ औदुंबर~
कणभर तीळाची मणभर करामत~ कणा~ कधीं पाहातों~ कळयांची फुलें कशी झाली~ कळीचे फुल कसे झाले~ कशासाठी पोटासाठी~ कां रे नाठविसी~ कादरखां~ कापणी~ कावळा व आणि बगळा~ किती तरी दिवसांत~ किमया~ कुणकूण~ कृतज्ञता~ केकावली~ केवढे हे क्रौर्य~ केवळ माझा सह्यकडा~ कोकण~ कोकिलान्योक्ति~ कोलंबसचे गर्वगीत~ कोळ्याचा प्रयत्न~ क्रांतीचा जयजयकार~ खचतो माझा धीर~ खंड्या~ खबरदार जर टाच मारुनी~ खरा धर्म~ खापराचे दिवे~ खेळणी~ खोपा~
गजान्योक्ती~ गढी~ गणपत वाणी~ गदड निळे~ गरगर गिरकी~ गवतफुला~ गवताचं पातं~ गाई घरा आल्या~ गाऊ त्यांना आरती~ गुराख्याचें गाणें~ गुलामाचें गाऱ्हाणें~ गे मायभू~ गोड हिवाळा~ गोदागौरव गोष्टी घराकडिल~ ग्रीष्मातल्या सकाळी~ घड्याळ~ घड्याळबाबा~ घन तमीं शुक्र बघ राज्य करी~ घननिळ~ घर कौलारू~ घर~ घरीं एकच पणती~ घाटातील वाट~ घाल घाल पिंगा वाऱ्या~ घे कुठार~ घेता~
चढवू गगनी निशाण~ चांदोबाची गंमत~ चाफेकळी~ चिऊताईचीं पिलें~ चिंतातुर जंतू~ चित्रवीण~ चिमणा वासुदेव~ चिमणीचा घरटा~ चिमण्यांस~ चुकलेलें कोंकरुं~ चैत्र पाडवा~ छोटेसे बहिण भाऊ~
जग-रहाटी जन पळभर म्हणतिल~ जनता अमर आहे~ जय जवान~ जयोस्तुते~ जरा अस्मान झुकले~ जलदाली~ जाईन दूर गावा~ जाग जाग भारता~ जालियनवाला बाग~ जिऊ जिकडेतिकडे पाणीच पाणी~ जिंकू किंवा मरू~ जीर्ण दुर्ग~ जीर्ण पाचोळा~ जे उरात उरते~ जो जो रे~ जोगिया~ ज्योत~ झप-झप चाललेत नाजुक पाय~ झपूर्झा झाडांचं मूल~ झाडे लावू~ झाल्या तिन्हिसांजा~ झांशिवाली~ झिणिझिणि वाजे बीन~ झुक झुक अगीनगाडी~ झुक झुक झुक गाडी~ झुळुक~
ट ठ ड ढ ण
टप टप टाकित टापा~ टप टप पडती अंगावरती~ डराव डराव~ डरांव डरांव~ डाव्या हाताचा अर्ज~ डोंगरी शेत~
तर मग गट्टी कोणाशी तळ्याकाठी~ तहान~ ताजी भाजी~ तांबियाचे नाणे~ ती शाळा~ तुतारी~ तुरुंगाच्या दारांत~ ते मर्‍हाटी बोलैन~ तेथें कर माझे जुळती~ तो श्रीकृष्णराओ जेथ~ थांब जरासा बाळ~ थांब पावसा ऊन पडूं दे~ थारा दे~ थेंबा थेंबा येतोस कोठून~ थोर तुझे उपकार~ दगडाची पार्थिव भिंत~ दान~ दास डोंगरी राहतो~ दिन दिन दिवाळी~ दिवाळी शके~ दीपज्योतीस~ दीपविसर्जन~ दुपार~ दूर दूर माझे घर~ दे~ देव अजब गारोडी~ देवा तुझे किती~ देवाचे घर~ देवाजीनें करुणा केली~ देह मंदिर चित्त मंदिर~ दोन दिवस~ द्वाड मनी~
धमाल सुट्टी~ धरत्रीले दंडवत~ धाव धाव गा श्रीपती~ धूळपेरणी~ नको नको रे पावसा~ नदी आणि कवी~ नदीचे गाणे~ नंदीबैल~ नदीमाय~ नलराजा आणि हंस - 1~ नलराजा आणि हंस - २~ नलराजा आणि हंस - ३~ नवी पिढी~ नसती उठाठेव~ नाच रे मोरा~ नाहीं निर्मळ जीवन~ निज माझ्या बाळा~ निजलेल्या मुलास~ निरोप~ निर्झरास~ निर्धार~ निवडुंगाच्या शीर्ण फुलाचे~ नीतिशतकांतील वेंचे~
पक्षी जाय दिगंतरा ~ पक्षी~ पंचारती~ पडुं आजारी~ पतंग उडवूं~ परमेश्वराची प्रार्थना~ पर्‍यांचे गाणे~ पलीकडे ओढ्यावर~ पसायदान~ पहा टाकले पुसुनी डोळे~ पाऊस कधीचा पडतो~ पाऊस खुळा~ पाऊस~ पाऊस~~ पाकोळी~ पाखरबोली~ पांखरा येशिल का परतून~ पांखरांची शाळा~ पाखरांनो तुम्ही~ पाणपोई~ पापाची वासना नको दावूं डोळां~ पारवा~ पाळींव पोपटास~ पावसाच्या धारा~ पाहुणचार~ पिंपळाचे पान~ पिसाट मन~ पीक खुशीत डोलतंया~ पुरे जाणतों मीच माझें बल~ पृथ्वीचे प्रेमगीत~ पेपर~ पैठणी पोटापुरता पसा पाहिजे~ पोपट~ प्रबोधन~ प्रभात~ प्रार्थना~ प्रेम कर भिल्लासारखं~ प्रेमस्वरूप आई~ फिर्याद~ फुंकर~ फुलपांखरू~ फुलपांखरूं~ फुलपांखरे~ फुलराणी~ फुलांची विनंति~ फुलात न्हाली पहाट ओली~
बघ आई~ बलसागर भारत होवो~ बाप~ बापा रे~ बापुजींची प्राणज्योती~ बाभळी~ बाभळीविषयीं अन्योक्ति~ बाभुळझाड~ बालगीत~ बालिश बहु बायकांत बडबडला~ बाळ जातो दूर देशा~ बाळाची बोली~ बिकट वाट वहिवाट~ बिनभिंतीची शाळा~ भक्तांचिया लोभा~ भंगु दे काठिन्य~ भय इथले संपत नाही~ भिल्लाचा पोर~ भुईनळ्यांचे झाड फुलांचे~ भूपाळी भेटेन नऊ महिन्यांनीं~ भोंवरा~
मंथर नाग~ मन~ मनीषा~ मयूरान्योक्ति~ मरणांत खरोखर जग जगतें~ मराठबाणा~ मराठी भाषेची प्रशस्ति~ मराठी माती~ महाराष्ट्र गीत~ महाराष्ट्रलक्ष्मी~ माझा गाव~ माझा भारत~ माझा हिंदुस्थान~ माझि शाळा~ माझी आई माझी आई~ माझी कन्या~ माझी बाहुली~ माझी माय सरसोती~ माझी मुक्ताई~ माझी शाळा~ माझें घड्याळ~ माझ्या गोव्याच्या भूमीत~ माझ्या छकुलीचे डोळे~ माझ्या जन्मभूमीचें नांव~ माझ्या शब्दांनो माणूस~ माणूसपण गारठलंय~ मातृभूमीस वंदन~ माधुकरी~ मानव म्हणावे का~ मामाची गाडी~ माय मराठी~ माय~ मायबोली~ मावळत्या सूर्याप्रत~ माहेर~ मित्र आमुचा नवा~ मी कोण मी फूल तृणांतिल इवलें~ मी वाचवतोय~ मीच माझा एककल्ली~ मुक्या जिवांचे दु:ख~ मुलांस बोध~ मृग~ मृगाचिये अंगीं~ मेंढपाळ~ मोगर्‍याचा हार~ या झोपडीत माझ्या~ या बालांनो~ या भारतात बंधुभाव~ या लाडक्या मुलांनो~ येवढे द्यावे~
राजहंस माझा निजला~ राजहंस~ राज्याभिषेक गीत~ राज्याभिषेक गीत~~ रानपांखरा~ रानवेडी~ रानांत पडलेले फूल~ रानातल्या बोरीला~ रायबा~ रिकामे मधुघट~ रुद्रास आवाहन~ लढा वीर हो लढा~ लमाणांचा तांडा~ लाडकी बाहुली~ लाला टांगेवाला~ लेझिम~ वनसुधा~ वाट ~ वाट~ वाढदिवस~ वारूळ~ वासरू~ वासुदेव आला~ विझता विझता~ विटीदांडूचा खेळ~ विद्याप्रशंसा~ विद्यार्थ्याप्रत~ विमान~ विवेक~ विवेकसिंधु~ विश्वास ठेव~ वेडं कोकरु~
शतकानंतर आज पाहिली~ शतदा प्रेम करावे~ शबरीगीत~ शब्द ~ शब्द~~ शहाणी बाहुली~ शांत बहरलेली रात्र~ शांत सागरी कशास~ शांताचेया घरा~ शांती (प्रार्थना) शांती~ शापित मी तगमगतो~ शाळेचा रस्ता~ शासन~ शिंग फुंकिले रणी~ शिशिर~ (हिवाळा) शुकान्योक्ति~ शूर शिपाई~ शेतकींतील सुख शेवटचा लाडू~ श्रावण~ श्रावणबाळ~ श्रावणमास~ श्री ज्ञानेश्वर समाधीवर्णन~ श्रीमहाराष्ट्रगीत~ श्रीरंग ~
स ह ळ क्ष ज्ञ
सकाळ~ सकाळ~~ सण एक दिन~ संतवाणी~ संताजींची घोडदौड~ सतारीचे बोल~ संथ निळे हें पाणी~ समतेचे हे तुफान उठले~ समाधी~ सरस्वतीची भूपाळी~ सरितेचें चरित~ सहानभूती~ सांग मला रे सांग मला~ सांग सांग भोलानाथ~ सागर~ सागरास~ सांगा कस जगायचं~ सात रंग~ सायंकाळची शोभा~ सारीं फुलेंच फुलें~ सिंहान्योक्ति~ सुंदर माझी शाळा~ सुंदर मी होणार~ सुंदरतेची भेट~ सूर्यान्योक्ति~ सैनिकाप्रत~ स्पर्शातून~ स्फूर्ति~ स्वर्ग~ स्वातंत्र्यलक्ष्मीस मुजरा~ हरिणान्योक्ती~ हा देश माझा~ हा हिंददेश माझा~ हिंमत द्या थोडी~ हिरकणी~ हिरवळ आणिक पाणी~ हिरवें तळकोंकण~ हिरीताचं देनं घेनं~ हे कोण गे आई हे राष्ट्र देवतांचे~ ह्या दु:खाच्या कढईची~ ह्या नभाने ह्या भुईला दान द्यावे~
अंगाईगीत (4) अभंग (9) आर्या (1) ओवी (8) ग्रामीण कविता (2) छंद-बद्ध (10) दशपदी (2) पोवाडा (1) प्रार्थना (3) फटका (1) बडबडगीत (2) बालगीत (35) भूपाळी (1) मुक्तछंद (5) शौर्यगीत (9) स्वदेशप्रेम (10)
मराठी कवी - अल्प-परिचय
विसाव्या शतकातील 'युगप्रवर्तक' - बा. सी. मर्ढेकर
बालभारती - फेसबुक पृष्ठ
बालभारती - फेसबुक पृष्ठ
मराठी ब्लॉग जगत् - विजेट कोड
बालभारती - वाचक (Followers)
"बालभारती - मराठी कविता" ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये. . Watermark theme. Powered by Blogger.


~ बालभारती - मराठी कविता ~: September 2014

श्रावण मासि हर्ष मानसी' म्हणत रिमझिम पावसात चिंब भिजलेले ते दिवस किंवा 'आनंदी आनंद गडे' म्हणत नाचत-बागडत मारलेल्या उड्या; 'पावसाच्या धारा येती झरझरा' म्हणत पाण्यात सोडलेल्या कागदी बोटी; 'छान किती दिसते.. फुलपाखरू' गुणगुणत बागेत बागडलेले ते क्षण. प्रिय अमुचा एक महाराष्ट्र देश' किंवा 'आमुचे.. चढवू गगनी निशाण' म्हणत पंधरा ऑगष्टच्या प्रभातफेरीत भरपावसात भिजत दिलेल्या घोषणा; 'लाडकी बाहुली होती माझी एक' म्हणत खेळलेले भातुकलीचे खेळ.. रम्य ते बालपण आणि रम्य ते शालेय जीवन वयं पुढे पुढे सरकत गेले तसे बालपण निघून गेलं. पण व्यक्ती वयाने किंवा कर्तृत्वाने कितीही मोठी झाली तरी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात कुमार वयात शिकलेले धडे आणि कवितांसाठी एक छोटासा कोपरा राखून ठेवलेला असतो. कुमार वयात शिकलेले धडे आणि विशेषत: कविता यांचा बालमनावर उमटलेला विलोभनीय ठसा जीवनात कधीच पुसला जात नाही. शालेय अभ्यासक्रमातल्या कविता आजही विसरता येत नाहीत. किंबहूना, अगदी बालपणापासून त्या कविता कुठेतरी खोलवर आपल्या मनात घर करून बसलेल्या असतात. शालेय जीवनात शिकत असताना ज्या शिक्षकांनी अशा कविता आपल्या हृदयावर बिंबविल्या त्या गुरुजनांचे ॠण कसं व्यक्त करावं हे कळत नाही.
साधारणत: १९४० सालापासून अगदी अलीकडच्या शालेय अभ्यासक्रमातल्या म्हणजेच जवळजवळ तीन पिढ्यांनी अभ्यासलेल्या काही निवडक कविता इथे संग्रहीत करून त्या गुरुजनांना आणि सर्व मान्यवर कविंना हा मानाचा मुजरा...
महत्त्वाची सुचना: या ब्लॉगवरील प्रकाशित सर्व कविता ह्या बालभारती, युवकभारती, कुमारभारती या पाठ्यपुस्तकातील आणि १९७१-७२ पुर्वीच्या शालेय स्तरावरील क्रमिक पुस्तकातील असून, माझ्याकडून त्या कवितांचा कोणताही व्यवहारी वापर होत नाही. ह्या सर्व कविता वेगवेगळ्या माध्यमांतून संकलित करून हा केवळ एक संग्रह बनवलेला आहे. या सर्व कवितांचे हक्क महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ, माध्यमिक व उच्य माध्यमिक शिक्षण मंडळ, संबंधित कवी किंवा त्यांच्या वारसदारांकडे सुरक्षित असून कोणत्याहि प्रकारे कॉपीराईट भंग करण्याचा अथवा कोणाच्या भावना दुखवण्याचा उद्देश नाही. केवळ मराठी काव्य-रसिक, वाचक आणि अभ्यासक यांना शालेय अभ्यासक्रमातील अनमोल कवितांचा खजिना एकत्र उपलब्ध करून देण्याचा हा एक प्रांजळ प्रयत्न आहे.
येथील कवितांच्या प्रकाशनाबद्दल संबंधितांना काही आक्षेप असल्यास किंवा कॉपीराईट हक्क भंग होत असल्यास त्या काढून टाकल्या जातील. प्रत्येक कवितेच्या खाली कवींची नावे दिली असून नजरचुकीने एखादे नाव राहिले असल्यास किंवा चुकीचे नाव दिलेले असल्यास कृपया लक्षात आणुन द्यावे ही विनंती. ह्या ब्लॉगवरील सहित्य Copy & Paste करु नका. कॉपी पेस्ट न करता ब्लॉगच्या लिंकचा उपयोग करा अथवा, तुमचा इ-मेल आयडी आम्हाला कळवल्यास आपल्याला हवी असलेली कविता मेलवरून जरुर पाठवू.
कृपया ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये हि विनंती. सर्व वाचकांनी याची नोंद घ्यावी.
ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
ईशें केलें नाहीं तुजसाठीं सर्व l
करूं नको गर्व l प्राण्यांमध्यें ll १ ll
देह देऊनीयां बुद्धिमान केला l
धनीपणा दिला l सर्वांमध्यें ll २ ll
जगाच्या कल्याणा देह कष्टवावा l
कारणीं लावावा l सत्यासाठीं ll ३ ll
अशा वर्तनानें जन्माचें सार्थक l
संतोषी निर्मीक l जोती म्हणे l l ४ ll
— जोतिराव गोविंद फुले
Labels: अखंड – २~, ओवी, जोतिबा फुले (१८२७ – १८९०)
तसे हे गाव आणि मी एकमेकांचे काहीच लागत नव्हतो देणे
टिपायचे होते तेवढे टिपून घेतले झाले चोचीत दोनचार दाणे
मग गावासाठी मी उरले नाही आणि संपले माझ्यापुरते हे गाव,
पुन्हा शोधणे: नवे रस्ते, नवी माणसे, पुन्हा एखादे नवे गाव.
याहून दरवेशी बरा. निदान त्याला असते सोबत चड्डी घातलेले
एखादे माकड नाहीतर अस्वल. आणि असतो हाताशी जुना तरीही
प्रत्येक दारापुराता नवा खेळ. शिवाय प्रत्येक प्रेक्षक उत्सुक प्रसन्न डोळ्यांनी
स्वागत करतो, हातावर ठेवतो एखाद दुसरे नाणे; निदान चार घरांमागे तर
हक्काचे असतातच वरून नेमून दिलेले पायलीभर दाणे.
आणि दरवेशाला ओळखतात सारे रस्ते. झाडे, मुले, माणसे दरवर्षी नव्याने
तेवढे असतात त्याचे नि गावाचे ऋणानुबंध.
पण आपण चालावे. दरवेशी नसलो तरी. सोबत घेऊन आपली सावली.
शोधावा नवा रस्ता. पायांना जर फुटल्याच आहेत दिशा आणि जर आहेतच
गावे प्रत्येक रस्त्यावर, तर सापडेलही एखादे आपल्यासाठी थांबलेले.
नाही तर हा आहेच रस्ता रस्त्यांना मिळणारा आणि ते रस्ते
दुसर्‍या रस्त्यांना मिळत जाणारे.
— प्रभा रामचंद्र गणोरकर
Labels: ऋणानुबंध~, प्रभा गणोरकर (१९४५)
आज माझा प्रत्येक शब्द
मी सडून होतो— पडून होतो— कुढून होतो
इतक्यांदि अर्थच नव्हता माझ्या शब्दाला
माझा शब्द: एक गोणपाट
तर कधीमधी घर पुसायला
मला ठाऊकच नव्हते शब्दांचे आभाळपण
कारण तुम्ही शब्दांनाच बांधलं दावणीला
शब्दावाचून दिन सुने जाताना
काळजाचे कसे कोळसे झाले ते
कळणार नाही माझ्या बाबांनो
साता समिंद्राच्य पल्ल्याडला माझा शब्द—
जर उच्चारलाच नाही तो
तर त्वचेलाही फुटतीत शब्दांचे घुमारे
आज चौखूर उधळलेला माझा शब्द—
आज माझा प्रत्येक शब्द आभाळ झालाय
— अरुण कृष्णाजी कांबळे
Labels: अरुण कांबळे (१९५३ – २००९), मुक्तछंद, शब्द ~
विसरसीमेहून आठवत आठवत येत आहे
मास्तर, तुम्ही जोडलेलं वर्तुळ कुठं आहे
अस्ताभोवती माझं पालवताना मन तुमच्या
मास्तर, उभ्याच आहेत रेघा भागाकाराच्या वेशीच्या
तुम्ही एक अधिक एक शिकवलं
मास्तर, मला तुमच्यात मिळवलं
येता जाता ठेच लागायची,
मास्तर, होता तुम्ही वेशीबाहेर
आमचं नालंदा तुमचं घर
हाडांनी सांधलेली तुम्ही एक आकृती होता
माणूस होता, नागरिक होता, स्वच्छ स्वच्छ नीती होता
तुमच्या स्पर्शातून उगवत होती माझी कोवळी फांदी
अजूनही नाही कळत मास्तर, तुम्ही अस्पृश्य कसे होता
होताहेत आता मुक्त संवाद आकाश-मातीचे
पण नालंदा कुठं आहे
मास्तर, तुम्ही जोडलेलं वर्तुळ कुठं आहे
— फ. मुं. शिंदे
Labels: फ. मुं. शिंदे (१९४८), मुक्तछंद, स्पर्शातून~
तांबियाचे नाणे (अभंग क्र. ४१०१)
तांबियाचे नाणे न चाले खर्‍या मोले l जरि हिंडविले देशोदेशी ll
करणीचे काही न मने सज्जना l यावे लागे मना वृद्धांचिया ll
हिरियासारिखा दिसे शिरगोळ l पारखी ते डोळा न पाहती ll
देउनिया भिंग कमाविले मोती l पारखिया हाती घेता नये ll
तुका म्हणे काय नटोनिया व्यर्थ l आपुले हे चित्त आपणा ग्वाही ll
Labels: अभंग, तांबियाचे नाणे~, संत तुकाराम (१६०८ – १६४९)
मृगाचिये अंगीं (अभंग क्र. ४०८२)
मृगाचिये अंगीं कस्तुरीचा वास l असे ज्यांचा त्यास नसे ठावा ll
भाग्यवंती घेती वेंचूनियां मोलें l भारवाही मेले वाहतां ओझें ll
चंद्रामृतें तृप्ति पारणें चकोरा l भ्रमरासी चारा सुगंधाचा ll
अधिकारी येथें घेती हातवटी l परीक्षवंता दृष्टी रत्न जैसें ll
तुका म्हणे काय अंधळिया हातीं l दिलें जैसें मोतीं वायां जाय ll
Labels: अभंग, मृगाचिये अंगीं~, संत तुकाराम (१६०८ – १६४९)
पाखरांनो, तुम्हांलाही आता याची सवय झाली असेल…
स्वच्छ, निळ्या आकाशात रोज सकाळी
सायरनचे सूर पसरतात, त्या वेळी
हवेत चढत जातात त्या सुरांची उंच, उंच कंपने
तुमच्यासारखीच…. तेव्हा तुम्ही कुठे जाता
समजतात तुम्हांला हे धोक्याचे इशारे
नि नंतरचे उतरत्या सुरांतले
'ऑल क्लिअर' चे दिलासे…
—युद्ध्यमान जीवनसंघर्षाची आमची हि रोजची तालीम…
पांखरांनो तुम्ही काय करता
…आम्ही आमची घड्याळे लावतो,
किती वेळ आहे याचा अंदाज घेतो
— रमेश अच्युत तेंडुलकर
Labels: पाखरांनो तुम्ही~, रमेश तेंडुलकर (१९३० – १९९९)
अग्निपंख नभि फडफडु दे
तव अग्निपंख नभि फडफडु दे
निजलेल्या चटका लव बसु दे
वीज ढगांतुनि स्वस्थ झोपली
त्या प्रलयघनांना कडकडु दे
तव अग्निपंख नभि फडफडु दे
आत शांत जरि दिसते जगती
धाराकंपनि आग फुटुनि ती
चल जुनाट जग हे तडतडू दे
तव अग्निपंख नभि फडफडु दे
तव नयनींची ठिणगी उडवुनि
मग जुलूम कितिही वर गडगडु दे
तव अग्निपंख नभि फडफडु दे
— वामन रामराव कांत
Labels: अग्निपंख नभि फडफडु दे~, वा. रा. कांत (१९१३ – १९९१)
चल, चल, धरतीवर उतरू
छुम छुम छननन नाच करू
मी पहिली, ही दुसरी
मी दुसरी, ही तिसरी
सुंदर पंख हळू पसरू,
छुम छुम छननन नाच करू
रात पडे, चांद चढे,
छुम छुम छननन नाच करू
गवत किती मउ हिरवे
चल, मिळवू हळु तळवे,
लगबग लगबग हात धरू,
छुम छुम छननन नाच करू
गगन वरी नाच करी,
जग अवघे फेर धरी
नाच आमुचा होय सुरु,
छुम छुम छननन नाच करू
घ्या गिरकी, घ्या फिरकी,
पूर्व दिशा हो भुरकी
दहिवर दिसता परत फिरू,
छुम छुम छननन नाच करू
Labels: अज्ञात कवी, पर्‍यांचे गाणे~, बालगीत
शांत बहरलेली रात्र … आकाश कसे जवळ आले आहे
तेज गोठावे तसे साठले आहेत
पांढर्‍या ढगांचे पुंजके दक्षिणेला
चांदण्यादेखील मोजून घ्याव्यात इतक्याच….
उंच इमारती झाल्या आहेत अबोल….
दिवे केव्हाच विझून गेलेत
वारा फक्त झुळझुळत आहे पडद्यांना हेलकावे देत किंचित
लांबलचक पसरले आहेत रस्ते निर्जन… पावले दूर गेलेली
सारेच स्वर बुडाले आहेत निद्रेच्या संथ प्रवाहात खोल
जाणवतो आहे फक्त शांततेचा रंग
पलीकडे सारेच आकार हरवले आहेत… त्यात माझाही.
— श्रीमती शिरीष व्यंकटेश पै
Labels: शांत बहरलेली रात्र~, शिरीष पै (१९२९)
चंद्रु तेथ चंद्रिका l शंभु तेथ अंबिका l
संत तेथ विवेका l असणें कीं जी ll १ ll
रावो तेथ कटक l सौजन्य तेथ सोइरिक l
वन्हि तेथ दाहक l सामर्थ्यता ll २ ll
दया तेथ धर्मु l धर्मु तेथ सुखागमु l
सुखीं पुरुषोत्तमु l असे जैसा ll ३ ll
वसंतु तेथ वनें l वनें तेथ सुमनें l
सुमनिं पालेगनें l सारंगांचि ll ४ ll
गुरु तेथ ज्ञान l ज्ञानिं आत्मदर्शन l
दर्शनीं समाधान l आथि जैसें ll ५ ll
भाग्य तेथ विलासु l सुख तेथ उल्हासु l
हें असो तेथ प्रकाशु l सूर्यो जेथें ll ६ ll
तैसे सकळ पुरुषार्थ l जेणें कां सनाथ l
तो श्रीकृष्णराओ जेथ l तेथ लक्ष्मी ll ७ ll
पालेगनें = झुंडी, समुदाय कटक = सैन्य
Labels: ओवी, तो श्रीकृष्णराओ जेथ~, संत ज्ञानेश्वर (१२७५ – १२९६)
नमने वाहुनि स्तवने उधळा, जयजयकार करा l
बंधुहो, जयजयकार करा l
सकल मनांचा विकास येतो आज आपुल्या घरा ll ध्रु० ll
विमल हास्यसुमवृष्टीमध्ये असो तुझे स्वागत l
निरंतर, असो तुझे स्वागत l
परमात्म्याच्या चित्सौंदर्या, येई बा हासत ll १ ll
आत्मवेलिच्या स्फूर्तिफुलांवर वसंत जे विकसती l
बुद्धिचे, वसंत जे विकसती l
त्याच वसंता तदिय विकासा, सरस्वती बोलती ll २ ll
विश्वकाव्य वाचीत बैसली चित्तमयूरावरी l
दीप्‍ती जी, चित्तमयूरावरी l
त्या दीप्‍तीला, त्या ज्ञप्‍तीला, वदती वागीश्वरी ll ३ ll
हे वाग्देवी, असे प्रार्थना ये या संकीर्तना l
उत्सवा, ये या संकीर्तना l
जगन्मंगले, सकल मंगलासह दे पददर्शना ll ४ ll
सगुण शांत त्वच्‍चित्रमूर्तिला गातो मी गायन l
शारदे गातो मी गायन l
धन्य धन्य सौंदर्य, धन्य त्वत्प्रसन्‍नपुण्यानन ll ५ ll
किरिट शोभला त्वन्मौलीला अमूल्य तत्वांचा l
शारदे अमूल्य तत्वांचा l
अरुणराग त्यातून उधळला सद्गुणरत्‍नांचा ll ६ ll
डोले कंठी सच्छास्‍त्रांचा चंद्रहार हासरा l
पाहुनी चंद्रहार हासरा l
भाली फुलला, गाली खुलला काव्यदिव्यबिजवरा ll ७ ll
सौंदर्याहुनि दिव्य दिव्यतर हिचे ज्ञान सुंदर l
खरोखर हिचे ज्ञान सुंदर l
त्या ज्ञानाहुनी जगात सुंदर एकच परमेश्वर ll ८ ll
हृदयमंदिरी प्राणशक्‍तीचे झोपाळे डोलवी l
देवि ही झोपाळे डोलवी l
सुखदु:खांचे देउनि झोके जिवांना खेळवी ll ९ ll
विचारकारंज्यावर तुषार शब्दांचे नाचवी l
देवि ही शब्दांचे नाचवी l
जिवात्मा त्यातून बोलवी परमात्मा डोलवी ll १० ll
चराचरांचा दावि चित्रपट अमुच्या स्मरणावर l
भराभर अमुच्या स्मरणावर l
विजेऐवजी त्यात जळे चित्‍चंद्राचे झुंबर ll ११ ll
(सौजन्य : आठवणीतली गाणी . कॉम)
Labels: गोविंद (१८७४ – १९२६), भूपाळी, सरस्वतीची भूपाळी~
या ब्लॉगला ‘आपलं’ मानून वेळोवेळी सल्ला देणार्‍या सर्व हितचिंतकांचे तसेच सर्व पाठीराख्यांचे आणि वाचकांचे येथे मनापासून आभार. आत्तापर्यंतच्या संकलन प्रवासात प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष अनेक प्रकारे मला सहकार्य केल्याबद्दल खालील व्यक्तींचा ऋणी आहे.
जेष्ठ साहित्यिक शं.ल. नाईक, देगलूर
श्री मिलिंद जोशी, पुणे
श्री नितिन करंदीकर, पुणे
श्री वसंत जोशी, बदलापूर
जेष्ठ कवी श्री उपेंद्र चिंचोरे, पुणे
जेष्ठ कवी श्री सुनील सामंत, ठाणे
श्री किरण राजे, मुंबई
श्रीमती नीता आंबेगांवकर, ठाणे
श्रीमती वनमाला पाटील, जालना
श्रीमती मृदुला तांबे, मुंबई
श्रीमती कांचन कराई, मुंबई
श्री सुनील देवरे, नवी मुंबई
श्री राजाराम म्हापदी, मुंबई
श्रीमती सुषमा मुणगेकर, मुंबई
श्रीमती चित्रा बारसकर, मुंबई
कु. भक्ती परब, मुंबई
श्रीमती अल्का विभस, दुबई (UAE)
श्रीमती सुप्रिया शिरोडकर, सावंतवाडी
सर्व कवींची सूची डाव्या आणि कवितांची वर्गवारी उजव्या बाजूच्या रकान्यात दिलेली आहे. तसेच काही निवडक कवींचा अल्प-परिचय वर्गीकरण करून खालील पट्टीत वेगवेगळ्या पानांवर दिलेला आहे. हवं ते पान उघडण्यासाठी डाव्या बाजूच्या रकान्यात योग्य ठिकाणी टिचकी मारावी आणि हवी ती कविता वाचण्यासाठी उजव्या बाजूच्या रकान्यात कवितेच्या शिर्षकावर टिचकी मारावी.
अ. ज्ञा. पुराणिक (2)
अनिल (१९०१ – १९८२) (5)
अरुण कांबळे (१९५३ – २००९) (1)
अरुण कोलटकर (१९३२ – २००४) (1)
अविनाश ओगले (१९५६ – २०१२) (1)
अशोक कौ. कोळी (१९७५ – हयात) (2)
आनंदराव कृ. टेकाडे (1)
आरती प्रभू (१९३० – १९७६) (1)
इंदिरा संत (१९१४ – २०००) (6)
इंद्रजीत भालेराव (– हयात) (1)
उत्तम कोळगांवकर (हयात) (1)
ए.पां. रेंदाळकर (१८८७ – १९२० ) (2)
कल्याण इनामदार(१९३९ – २००८) (1)
कवी गिरीश (१८९३ – १९७४) (2)
कवी बी (१८७२ – १९४७) (2)
काव्यविहारी (१८८४ — १९७५) (1)
कुंजविहारी (१८९६ – १९८१) (1)
कुसुमाग्रज (१९१२ – १९९९) (20)
के. ना. डांगे (1)
केशव मेश्राम (१९३७ – २००७) (1)
केशवकुमार (१८९८ – १९६९) (3)
केशवसुत (१८६६ – १९०५) (14)
खलील मोमीन (हयात) (1)
ग. दि. माडगुळकर (१९१९ – १९७७) (14)
ग. ल. ठोकळ (१९०९ – १९८४) (1)
ग.त्र्यं.माडखोलकर (१८९९ – १९७६) (1)
ग.ल. ठोकळ (१९०९ – १९८४) (1)
ग.ह. पाटील (१९०६ – १९८९) (6)
गजमल माळी (१९३५ - २०१७) (1)
गिरिश (१८९३ – १९७३) (1)
गोपीनाथ (१९०७ – २०००) (5)
गोविंद (१८७४ – १९२६) (2)
गोविंदाग्रज (१८८५ – १९१९) (7)
ग्रेस (१९४० – २०१२) (2)
चंद्रशेखर (१८७१ – १९३७) (2)
चोखामेळा (१३३८ – ) (1)
जोतिबा फुले (१८२७ – १८९०) (2)
डॉ. वसंत सावंत (१९३५ – १९९६) (1)
डॉ. सुरेश सावंत (१९६० – हयात) (2)
ताराबाई मोडक (१८९२ - १९७३) (1)
तुकाराम धांडे (– हयात) (1)
दत्त कवी (१८७५ – १८९९) (5)
दत्ता हलसगीकर (१९३४ – २०१२) (2)
दु. आ. तिवारी (1)
ना. के. बेहेरे (1)
ना. गं. लिमये (1)
ना. धों. महानोर (१९४२ - हयात) (4)
ना. वा. टिळक (१८६२ - १९७४) (7)
ना.घ. देशपांडे (१९०९ - २०००) (5)
नारायण कुलकर्णी कवठेकर ( १९५१ - हयात) (1)
नारायण सुर्वे (१९२६ – २०१०) (4)
निकुंब (१९१९ – १९९९) (1)
पद्मा विष्णू गोळे (१९१३ - १९९८) (5)
पांडुरंग श्रा. गोरे (1)
पु. शि. रेगे (१९१० - १९७८) (1)
प्रभा गणोरकर (१९४५) (1)
प्रवीण दवणे(– हयात) (1)
फ. मुं. शिंदे (१९४८) (3)
फादर स्टीफन्स (१५४९ - १६१९) (1)
बहीणाबाई चौधरी (१८८० - १९५१) (10)
बा. भ. बोरकर (१९१० – १९८४) (10)
बा. सी. मर्ढेकर (१९०९ – १९५६) (6)
बालकवी (१८९० – १९१८) (15)
बाळकृष्ण भिडे (१८७४ - १९२९) (1)
भा. दा. पाळंदे (1)
भा. रा. तांबे (१८७४ - १९४१) (14)
म. म. देशपांडे (१९२९ – २००५) (1)
मंगेश पाडगांवकर (१९२९ – २०१५) (13)
मनमोहन नातू (१९११ – १९९१) (3)
माधव (१८९२ – १९५८) (2)
माधव जूलियन (१८९४ – १९३९) (6)
मुकुंदराज (११२० - १२१०) (1)
मुक्तेश्वर (१६०९ -१६४५) (1)
मुक्तेश्वर (१६०९ – १६४५) (1)
मोरोपंत (१७२९ – १७९४) (2)
यशवंत (१८९९ – १९८५) (13)
रमेश तेंडुलकर (१९३० – १९९९) (1)
रवींद्र भट (१९३९ – २००८) (1)
रवींद्रनाथ टागोर (१८६१ – १९४१) (1)
लक्ष्मीकांत तांबोळी (१९३९ – हयात) (2)
वंदना विटणकर ( – २०११) (2)
वसंत बापट (१९२२ – २००२) (11)
वा. ना. आंधळे (1)
वा. रा. कांत (१९१३ – १९९१) (1)
वा.गो. मायदेव (१८९४ – १९६९) (7)
वामन निंबाळकर (१९४३ – २०१०) (1)
वामन पंडित (१६३६ – १६९५) (2)
वासुदेव बळवंत पटवर्धन (1)
वि. भि. कोलते (१९०८ - १९९८) (1)
वि. स. खांडेकर (१८८९ – १९७६) (1)
वि.दा. सावरकर (१८८३ – १९६६) (3)
वि.म. कुलकर्णी (१९१७ – २०१०) (9)
विठ्ठल वाघ (१९४५ – हयात) (3)
विंदा करंदीकर (१९१८ – २०१०) (6)
विनायक ओक (१८४० – १९१४) (1)
शं. ल. नाईक (हयात) (2)
शंकर रामाणी (१९२३ – २००३) (1)
शंकर वैद्य (१९२८ – २०१४) (1)
शरणकुमार लिंबाळे (१९५६ – हयात) (1)
शशिकांत शिंदे (१९६७) (1)
शांता शेळके (१९२२ – २००२) (9)
शिरीष पै (१९२९) (1)
श्री. दि. इनामदार (1)
श्री. बा. रानडे (१८९२ – १९८४) (3)
श्रीपाद कोल्हटकर (१८७१ – १९३४) (1)
संजीवनी मराठे (१९१६ – २०००) (2)
संत ज्ञानेश्वर (१२७५ – १२९६) (3)
संत तुकाराम (१६०८ – १६४९) (6)
संत नामदेव (१२७० – १३५०) (1)
सतीश काळसेकर (फेब्रुवारी १९४२) (1)
सदानंद रेगे (१९२३ – १९८२) (2)
समर्थ रामदास (१६०८ – १६८२) (2)
सरला देवधर ( – १९९१) (1)
सरिता पदकी (१९२८ – २०१५) (2)
साने गुरुजी (१८९९ – १९५०) (5)
सावित्रीबाई फुले (१८३१ – १८८७) (1)
सुरेश भट (१९३२ – २००३) (2)
सेनापती बापट (१८८० – १९६७) (1)
हरी स. गोखले (1)
हिरा बनसोडे (१९१९ – ) (1)
अजाण आम्ही तुझी लेकरे
अजाण आम्ही तुझी लेकरे तू सर्वांचा पिता प्रेमाने तुज नमितो गातो तुझ्या गुणांच्या कथा चंद्र-सूर्य हे तुझेच देवा तुझी गुरे वासरे तुझीच शेत...
सुंदर माझी शाळा हो सुंदर माझी शाळा ll धृ ll शाळेभोवती सारी झाडं रक्षण करण्या आम्ही पुढं रोज आम्हाशी बोलतसे हा भिंतीवरचा फळा ll १ ll ...
ही आवडते मज मनापासुनी शाळा | लाविते लळा ही, जसा माउली बाळा || हास ऱ्या फुलांचा बाग जसा आनंदी | ही तशीच शाळा, मुले इथे स्वच्छंदी |...
चित्रकार : श्री. श्रीमंत होनराव, वाई शेतामधी माझी खोप तिला बोराटीची झाप तिथं राबतो, कष्टतो माझा शेतकरी बाप लेतो अंगावर चिंध्या खा...
मनिं धीर धरीं, शोक आवरीं जननी l भेटेन नऊ महिन्यांनीं ll धृ० ll या न्यायाची, रीत मानवी असते l खरि ठरते, केव्हां चुकते किति दुर्दैवी, प्...
~~ मान्यवरांच्या प्रतिक्रिया ~~
ज्येष्ठ कवयित्री सरिता पदकी यांची प्रतिक्रिया
जेष्ठ बालसाहित्यिक श्री शं. ल. नाईक यांची प्रतिक्रिया
"बालभारती आठवणीतील कविता" या ई-पुस्तकाबद्दल लोकसत्ता, मुंबई वृत्तांत मधील बातमी.
१७ ऑक्टोबर २०११ रोजी प्रसिद्ध झालेली महाराष्ट्र टाइम्स, पुणे आवृत्ती मधील बातमी.
~~~ कवितांची वर्गवारी ~~~
अ आ आई~ अ आ ई~ अखंड~ अंगाई गीते~ अग्निपंख नभि फडफडु दे~ अजाण लेकरे~ अजुनि चालतोंचि वाट~ अढळ सौंदर्य~ अनंत-स्तोत्र~ अनंत~ अनामवीरा~ अमर हुतात्मे~ अरुण~ अरे संसार संसार~ असाच~ असो तुला देवा माझा~ अस्मान~ आइ~ आई मला दे ना~ आई~ आईपणाची भीती~ आईसारखे दैवत~ आकाशवेडी~ आकाशातील घारीस~ आजीचे घड्याळ~ आटपाट— नगरांतील काहणी~ आठवते ना~ आतां उजाडेल~ आता उठवू सारे रान~ आता~ आनंद~ आनंदाने नाचूया~ आनंदी - आनंद~ आपणच आपल्याला~ आभाळाची आम्ही लेकरे~ आमची मांजरी~ आमचे घर~ आम्ही कोण~ आम्ही तर जंगलची पांखरें~ आम्ही तिघे भाऊ~ आर्या आली बघ गाई~ आवाहन~ आव्हान~ आहे मनोहर तरी गमतें उदास~ इच्छा~ इंजिनदादा~ इथें~ इरलेवाली~
उ ऊ ऋ ए ऐ ओ औ
उगवले नारायण~ उघड उघड पाकळी~ उठा चिऊताई~ उतुंग आमुची उत्तर सीमा~ उदासीनता~ उद्यांचा काय नेम~ उद्योगी मुंग्या~ उपदेशपर आर्या~ उषा~ ऊठ गोपाळजी~ ऊन हिवाळ्यांतिल शिरशिरता~ ऋण~ ऋणाईत~ ऋणानुबंध~ एक खेडें~ एखाद्याचें नशीब~ ऐकव तव मधु बोल~ औदुंबर~
कणभर तीळाची मणभर करामत~ कणा~ कधीं पाहातों~ कळयांची फुलें कशी झाली~ कळीचे फुल कसे झाले~ कशासाठी पोटासाठी~ कां रे नाठविसी~ कादरखां~ कापणी~ कावळा व आणि बगळा~ किती तरी दिवसांत~ किमया~ कुणकूण~ कृतज्ञता~ केकावली~ केवढे हे क्रौर्य~ केवळ माझा सह्यकडा~ कोकण~ कोकिलान्योक्ति~ कोलंबसचे गर्वगीत~ कोळ्याचा प्रयत्न~ क्रांतीचा जयजयकार~ खचतो माझा धीर~ खंड्या~ खबरदार जर टाच मारुनी~ खरा धर्म~ खापराचे दिवे~ खेळणी~ खोपा~
गजान्योक्ती~ गढी~ गणपत वाणी~ गदड निळे~ गरगर गिरकी~ गवतफुला~ गवताचं पातं~ गाई घरा आल्या~ गाऊ त्यांना आरती~ गुराख्याचें गाणें~ गुलामाचें गाऱ्हाणें~ गे मायभू~ गोड हिवाळा~ गोदागौरव गोष्टी घराकडिल~ ग्रीष्मातल्या सकाळी~ घड्याळ~ घड्याळबाबा~ घन तमीं शुक्र बघ राज्य करी~ घननिळ~ घर कौलारू~ घर~ घरीं एकच पणती~ घाटातील वाट~ घाल घाल पिंगा वाऱ्या~ घे कुठार~ घेता~
चढवू गगनी निशाण~ चांदोबाची गंमत~ चाफेकळी~ चिऊताईचीं पिलें~ चिंतातुर जंतू~ चित्रवीण~ चिमणा वासुदेव~ चिमणीचा घरटा~ चिमण्यांस~ चुकलेलें कोंकरुं~ चैत्र पाडवा~ छोटेसे बहिण भाऊ~
जग-रहाटी जन पळभर म्हणतिल~ जनता अमर आहे~ जय जवान~ जयोस्तुते~ जरा अस्मान झुकले~ जलदाली~ जाईन दूर गावा~ जाग जाग भारता~ जालियनवाला बाग~ जिऊ जिकडेतिकडे पाणीच पाणी~ जिंकू किंवा मरू~ जीर्ण दुर्ग~ जीर्ण पाचोळा~ जे उरात उरते~ जो जो रे~ जोगिया~ ज्योत~ झप-झप चाललेत नाजुक पाय~ झपूर्झा झाडांचं मूल~ झाडे लावू~ झाल्या तिन्हिसांजा~ झांशिवाली~ झिणिझिणि वाजे बीन~ झुक झुक अगीनगाडी~ झुक झुक झुक गाडी~ झुळुक~
ट ठ ड ढ ण
टप टप टाकित टापा~ टप टप पडती अंगावरती~ डराव डराव~ डरांव डरांव~ डाव्या हाताचा अर्ज~ डोंगरी शेत~
तर मग गट्टी कोणाशी तळ्याकाठी~ तहान~ ताजी भाजी~ तांबियाचे नाणे~ ती शाळा~ तुतारी~ तुरुंगाच्या दारांत~ ते मर्‍हाटी बोलैन~ तेथें कर माझे जुळती~ तो श्रीकृष्णराओ जेथ~ थांब जरासा बाळ~ थांब पावसा ऊन पडूं दे~ थारा दे~ थेंबा थेंबा येतोस कोठून~ थोर तुझे उपकार~ दगडाची पार्थिव भिंत~ दान~ दास डोंगरी राहतो~ दिन दिन दिवाळी~ दिवाळी शके~ दीपज्योतीस~ दीपविसर्जन~ दुपार~ दूर दूर माझे घर~ दे~ देव अजब गारोडी~ देवा तुझे किती~ देवाचे घर~ देवाजीनें करुणा केली~ देह मंदिर चित्त मंदिर~ दोन दिवस~ द्वाड मनी~
धमाल सुट्टी~ धरत्रीले दंडवत~ धाव धाव गा श्रीपती~ धूळपेरणी~ नको नको रे पावसा~ नदी आणि कवी~ नदीचे गाणे~ नंदीबैल~ नदीमाय~ नलराजा आणि हंस - 1~ नलराजा आणि हंस - २~ नलराजा आणि हंस - ३~ नवी पिढी~ नसती उठाठेव~ नाच रे मोरा~ नाहीं निर्मळ जीवन~ निज माझ्या बाळा~ निजलेल्या मुलास~ निरोप~ निर्झरास~ निर्धार~ निवडुंगाच्या शीर्ण फुलाचे~ नीतिशतकांतील वेंचे~
पक्षी जाय दिगंतरा ~ पक्षी~ पंचारती~ पडुं आजारी~ पतंग उडवूं~ परमेश्वराची प्रार्थना~ पर्‍यांचे गाणे~ पलीकडे ओढ्यावर~ पसायदान~ पहा टाकले पुसुनी डोळे~ पाऊस कधीचा पडतो~ पाऊस खुळा~ पाऊस~ पाऊस~~ पाकोळी~ पाखरबोली~ पांखरा येशिल का परतून~ पांखरांची शाळा~ पाखरांनो तुम्ही~ पाणपोई~ पापाची वासना नको दावूं डोळां~ पारवा~ पाळींव पोपटास~ पावसाच्या धारा~ पाहुणचार~ पिंपळाचे पान~ पिसाट मन~ पीक खुशीत डोलतंया~ पुरे जाणतों मीच माझें बल~ पृथ्वीचे प्रेमगीत~ पेपर~ पैठणी पोटापुरता पसा पाहिजे~ पोपट~ प्रबोधन~ प्रभात~ प्रार्थना~ प्रेम कर भिल्लासारखं~ प्रेमस्वरूप आई~ फिर्याद~ फुंकर~ फुलपांखरू~ फुलपांखरूं~ फुलपांखरे~ फुलराणी~ फुलांची विनंति~ फुलात न्हाली पहाट ओली~
बघ आई~ बलसागर भारत होवो~ बाप~ बापा रे~ बापुजींची प्राणज्योती~ बाभळी~ बाभळीविषयीं अन्योक्ति~ बाभुळझाड~ बालगीत~ बालिश बहु बायकांत बडबडला~ बाळ जातो दूर देशा~ बाळाची बोली~ बिकट वाट वहिवाट~ बिनभिंतीची शाळा~ भक्तांचिया लोभा~ भंगु दे काठिन्य~ भय इथले संपत नाही~ भिल्लाचा पोर~ भुईनळ्यांचे झाड फुलांचे~ भूपाळी भेटेन नऊ महिन्यांनीं~ भोंवरा~
मंथर नाग~ मन~ मनीषा~ मयूरान्योक्ति~ मरणांत खरोखर जग जगतें~ मराठबाणा~ मराठी भाषेची प्रशस्ति~ मराठी माती~ महाराष्ट्र गीत~ महाराष्ट्रलक्ष्मी~ माझा गाव~ माझा भारत~ माझा हिंदुस्थान~ माझि शाळा~ माझी आई माझी आई~ माझी कन्या~ माझी बाहुली~ माझी माय सरसोती~ माझी मुक्ताई~ माझी शाळा~ माझें घड्याळ~ माझ्या गोव्याच्या भूमीत~ माझ्या छकुलीचे डोळे~ माझ्या जन्मभूमीचें नांव~ माझ्या शब्दांनो माणूस~ माणूसपण गारठलंय~ मातृभूमीस वंदन~ माधुकरी~ मानव म्हणावे का~ मामाची गाडी~ माय मराठी~ माय~ मायबोली~ मावळत्या सूर्याप्रत~ माहेर~ मित्र आमुचा नवा~ मी कोण मी फूल तृणांतिल इवलें~ मी वाचवतोय~ मीच माझा एककल्ली~ मुक्या जिवांचे दु:ख~ मुलांस बोध~ मृग~ मृगाचिये अंगीं~ मेंढपाळ~ मोगर्‍याचा हार~ या झोपडीत माझ्या~ या बालांनो~ या भारतात बंधुभाव~ या लाडक्या मुलांनो~ येवढे द्यावे~
राजहंस माझा निजला~ राजहंस~ राज्याभिषेक गीत~ राज्याभिषेक गीत~~ रानपांखरा~ रानवेडी~ रानांत पडलेले फूल~ रानातल्या बोरीला~ रायबा~ रिकामे मधुघट~ रुद्रास आवाहन~ लढा वीर हो लढा~ लमाणांचा तांडा~ लाडकी बाहुली~ लाला टांगेवाला~ लेझिम~ वनसुधा~ वाट ~ वाट~ वाढदिवस~ वारूळ~ वासरू~ वासुदेव आला~ विझता विझता~ विटीदांडूचा खेळ~ विद्याप्रशंसा~ विद्यार्थ्याप्रत~ विमान~ विवेक~ विवेकसिंधु~ विश्वास ठेव~ वेडं कोकरु~
शतकानंतर आज पाहिली~ शतदा प्रेम करावे~ शबरीगीत~ शब्द ~ शब्द~~ शहाणी बाहुली~ शांत बहरलेली रात्र~ शांत सागरी कशास~ शांताचेया घरा~ शांती (प्रार्थना) शांती~ शापित मी तगमगतो~ शाळेचा रस्ता~ शासन~ शिंग फुंकिले रणी~ शिशिर~ (हिवाळा) शुकान्योक्ति~ शूर शिपाई~ शेतकींतील सुख शेवटचा लाडू~ श्रावण~ श्रावणबाळ~ श्रावणमास~ श्री ज्ञानेश्वर समाधीवर्णन~ श्रीमहाराष्ट्रगीत~ श्रीरंग ~
स ह ळ क्ष ज्ञ
सकाळ~ सकाळ~~ सण एक दिन~ संतवाणी~ संताजींची घोडदौड~ सतारीचे बोल~ संथ निळे हें पाणी~ समतेचे हे तुफान उठले~ समाधी~ सरस्वतीची भूपाळी~ सरितेचें चरित~ सहानभूती~ सांग मला रे सांग मला~ सांग सांग भोलानाथ~ सागर~ सागरास~ सांगा कस जगायचं~ सात रंग~ सायंकाळची शोभा~ सारीं फुलेंच फुलें~ सिंहान्योक्ति~ सुंदर माझी शाळा~ सुंदर मी होणार~ सुंदरतेची भेट~ सूर्यान्योक्ति~ सैनिकाप्रत~ स्पर्शातून~ स्फूर्ति~ स्वर्ग~ स्वातंत्र्यलक्ष्मीस मुजरा~ हरिणान्योक्ती~ हा देश माझा~ हा हिंददेश माझा~ हिंमत द्या थोडी~ हिरकणी~ हिरवळ आणिक पाणी~ हिरवें तळकोंकण~ हिरीताचं देनं घेनं~ हे कोण गे आई हे राष्ट्र देवतांचे~ ह्या दु:खाच्या कढईची~ ह्या नभाने ह्या भुईला दान द्यावे~
अंगाईगीत (4) अभंग (9) आर्या (1) ओवी (8) ग्रामीण कविता (2) छंद-बद्ध (10) दशपदी (2) पोवाडा (1) प्रार्थना (3) फटका (1) बडबडगीत (2) बालगीत (35) भूपाळी (1) मुक्तछंद (5) शौर्यगीत (9) स्वदेशप्रेम (10)
मराठी कवी - अल्प-परिचय
विसाव्या शतकातील 'युगप्रवर्तक' - बा. सी. मर्ढेकर
बालभारती - फेसबुक पृष्ठ
बालभारती - फेसबुक पृष्ठ
मराठी ब्लॉग जगत् - विजेट कोड
बालभारती - वाचक (Followers)
"बालभारती - मराठी कविता" ह्या ब्लॉगवरील साहित्याचा कुणीही व्यवहारी वापर करू नये. . Watermark theme. Powered by Blogger.


अद्भुत आहे महालक्ष्मीचे हे 8 मंदिर | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
अद्भुत आहे महालक्ष्मीचे हे 8 मंदिर
भारतात तसे तर हनुमान, शिव, कृष्ण आणि देवीचे मंदिर जास्त प्रमाणात आढळतात. विष्णू, राम, सरस्वती आणि लक्ष्मी देवीचे मंदिर फारच कमी बघायला मिळतात. जे काही आहे ते सर्व गुप्तकाल किंवा त्याच्या आधीचे बनलेले आहे.
देवी लक्ष्मीला धन आणि समृद्धी देणारी देवी मानण्यात येते. आम्ही तुम्हाला सांगत आहे की माता लक्ष्मीचे खास आणि प्रसिद्ध मंदिरांबद्दल.
जेथे विष्णू विराजमान असतील तेथे लक्ष्मीतर राहीलच. आम्ही तुम्हाला अशा 10 मंदिरांची माहिती माहिती देत आहो ज्यांच्याबद्दल तुम्हाला कदाचितच माहिती असेल.
पुढील पानावर पहिले मंदिर ...
दिवाळीत का खेळतात जुगार
दिवाळीची सफाई करताना या 8 वस्तू फेकून द्या
28 हजारांचा स्मार्टफोन OnePlus3 फक्त 1 रुपयात घेण्याचा मोका
दिवाळी स्पेशल बेसन मावा बर्फी
दिवाळी स्पेशल : गुळाचे शंकरपाळे
यावर अधिक वाचा :
अक्षय तृतीयेला लक्ष्मीला प्रसन्न करण्यासाठी चमत्कारी मंत्र
पौराणिक शास्त्रांप्रमाणे अक्षय तृतीया म्हणजे साडे तीन मुहूर्तांपैकी एक मुर्हूत. या ...
अमावस्याला करा हे 6 सोपे उपाय
अमावस्याला दक्षिणाभिमुख बसून मृत पूर्वजांसाठी पितृ तर्पण करा.
अक्षय तृतीयेच्या दिवशी काय करावे * या दिवशी आपल्या जवळच्या नदीत किंवा जमल्यास गंगेत वा ...
हा एक शुभ दिवस मानतात. एखाद्या नवीन कामाला आरंभ करावाचा झाल्यास यादिवशी करतात. दरवर्षी ...
अक्षय फळ देणारी अक्षय तृतीया
अक्षय तृतीया हा सण वैशाख शुद्ध तृतीयेला साजरा केला जातो. हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक आहे. ...
मोठ्यांचा सहयोग मिळाल्याने कार्ये पूर्ण होतील. वैवाहिक जीवनात स्थिती अनुकूल राहील. अधिकारी वर्गाचे पाठबळ मिळेल. आपल्या सन्मानात वाढ होईल.
देवाण-घेवाण काळजीपूर्वक करा. आरोग्य नरम-गरम राहील. पत्नीच्या आरोग्याची चिंता होईल. प्रवास काळजीपूर्वक करा.
वेळ आपल्यासाठी अनुकूल आहे. आपले जोडीदार आणि कौटुंबिक सभासद आनंदाचे कारण बनतील. आपली लोकप्रियता वाढण्याची शक्यता आहे.
कार्यांमध्ये थोडी काळजी घेणे अनुकूल राहील. वाद-विवाद टाळा. व्यापार-व्यवसायात जोखीमिचे कार्य टाळा.
मान-सन्मानात इच्छित वाढ होईल. व्यापार-व्यवसायात स्थिती सुखद राहील. शत्रूंवर आपला प्रभाव वाढेल.
मानसिक प्रसन्नतेचे वातावरण मिळेल. कौटुंबिक सुख-शांती राहील. वाहनसुख मिळेल. स्त्री पक्ष प्रसन्नतेचे कारण ठरेल.
व्यवसायात धाडस दाखवू नये. आजार बळावण्याची शक्यता आहे. वेळीच काळजी घ्या. खर्चावर नियंत्रण ठेवावे. राग करू नये. एखाद्या कलेतून आनंद मिळेल. महत्त्वाची कामे होतील.
पती-पत्नीमधील मतभेद वाढण्याची शक्यता आहे. आरोग्याकडे लक्ष द्या. व्यवसायातून चांगली आथिर्क प्राप्ती होईल. व्यवसायात लाभांचे प्रमाण वाढेल.
व्यवसायात धन प्राप्तिचे योग आहे. हमखास यश मिळेल. दागदागिन्यांची हौसही पुरी करू शकाल. पती-पत्नीमध्ये वाद होण्याची शक्यता आहे.
सगळ्या कार्यात यश मिळेल. वास्तू लाभ होईल व सर्व चिंता दूर होतील. तरीही वेळ ओळखून संधी मिळवून घ्यावी.
पारिवारिक वातावरण मनासारखे राहण्याची शक्यता नाही. चांगली नसली तर ही वेळ टाळाली हवी. कोणतेही नवीन कार्य प्रारंभ करू नये.
धन स्थिती चांगली राहीली तरी खर्चही वाढेल. मित्रांचे उत्तम सहकार्य मिळेल. अनेक चांगल्या घटना घडतील. मनोरंजनात वेळ जाईल.
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


कैरीची आंबटगोड चटणी | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
साहित्य: 3 कैर्‍या, 1 चमचा तेल, 1 लाल मिरची, अर्धा वाटी साखर, मीठ, मोहरी मेथी, जिरे, बडीशेप, कांद्याचे बी.
कृती: कैरीच्या सालासकट लांबट फोडी कराव्या. नंतर ह्या फोडी तासभर पाण्यात टाकून ठेवाव्या. तेलात मोहरी, मेथी, जिरे बडीशेप, कांद्याचे बी घालून फोडणी करा. त्यात लाल मिरच्यांचे तुकडे घाला. थोडी हळद घालून परता. नंतर त्यात 1 कप पाणी घाला. कैर्‍या थोड्या शिजू द्या. नंतर त्यात साखर घाला. जरा दाटसर झाले की गॅसवरून उतरवून घ्या.
Recipe : रशियन सलाड
यावर अधिक वाचा :
महाराष्ट्रीयन खाद्य पदार्थ रेसिपी
दलित समाजात जन्मलेले व स्वकर्तृत्वाने संपूर्ण भारतीय समाजाला आदर्श ठरलेले ज्ञानयोगी डॉ. ...
सर्वाधिक मुस्लीम लोकसंख्येचा देश म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या इंडोनेशियाची राजधानी जाकार्ताचे ...
CWG 2018 : नेमबाजीत अनीष भानवाला सुवर्ण
21 व्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत नेमबाज अनिश भानवाला याने पुरुषांच्या 25 मीटर रॅपीड पिस्टल ...
काठुआ बलात्कारात पाकचा हात: भाजपा खासदार
वरिष्ठ भाजप नेते आणि खंडवाहून खासदार नंदकुमार सिंह चौहान यांनी दावा केला आहे की ...
CWG 2018 : शूटिंगमध्ये तेजस्विनीला गोल्ड, अंजुमने जिंकले ...
राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंची जोरदार पदकांची कमाई सुरु आहे. नेमबाज तेजस्विनी ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


क्षेत्रीय योजना कामगिरी | जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार

जीवनभरासाठी तुमच्याच बरोबर विश्वसनीय भागीदार
म्युचुअल फंडाची माहिती मराठी भाषेत देणारे पहिलेच संकेतस्थळ
आमचे मार्फत गुंतवणुक का करावी
तुमची गुंतवणूक वर्ग करा
मोबाईल अॅप डाउनलोड करा
बॅंक एफङी v/s ङेट फंङ
३ इन १ (सेव्हिंग, ट्रेडिंग व डीमॅट) खाते उघडा
लार्ज व मिड कँप योजना
विशिष्ठ हेतू योजना कामगिरी
कर बचती बाबत लेख
टिप: SBI, UTI, TATA ह्या म्युचुअल फंड कंपन्या सन २००४ पर्यंत गुंतवणूकदारांना प्रतिवर्षी लाभांश देत असत, त्यामुळे यांचे काही योजनांचे एक रकमी गुंतवणुकीचे मूल्य इतर योजनांचे तुलनेत कमी दिसत आहे. जर लाभांश पुन्हा त्याच योजनेत गुंतवला गेला असता तर हेच मूल्य बरेच जास्त दिसले असते.
जर तुम्हाला वरील पैकी कोणत्याही योजनेत एकरकमी किंवा एस.आय.पी. माध्यमातून गुंतवणूक करावयाची असेल तर यासोबत जोडलेले फॉर्म डाउनलोड करून घ्या प्रिंट काढा, सूचना पत्रात (Instructions file) दिलेल्या सूचनांचे पालन करा. पुढील सारी कार्यवाही आम्ही करू.
आमच्याकडून मिळणाऱ्या सेवा सुविधा:
तुमच्या गुंतवणुकीचा तपशील २४/७ केव्हाही पाहण्याची सुविधा दिली जाते.
गुंतवणुकीचा थोडक्यात तपशील २४/७ पाहण्यासाठी मोफत मोबाईल अॅप दिले जाईल.
आपण यापूर्वी म्युचुअल फंडामध्ये गुंतवणूक असेल तर त्याचाही तपशील पाहण्याची सुविधा.
नवीन गुंतणूक कारणे, पैसे काढणे, एका योजनेतून दुसऱ्या योजनेत वर्ग करणे, नवीन एस.आय.पी. सुरु करणे, एस.टी.पी. किंवा एस.डब्ल्यू.पी. करणे हे सारे व्यवहार ऑनलाईन करण्यासाठी स्वतंत्र लॉगीन दिले जाईल याचा वापर डेस्कटॉप किंवा मोबाईल अॅप वापरून आपण करू शकाल.
आपल्या गरजेनुसार योजना निवडण्यासाठी आमचे मार्गदर्शन मिळेल.
जर तुम्हाला या संकेतस्थळावरील माहिती उपयुक्त वाटली तर कृपया तुमच्या परिचित व्यक्तींना या संकेतस्थळाची माहिती द्या मुख्यत्वेकरून जे लोकं ग्रामीण भागात राहतात त्यांना अवश्य कळवा जेणेकरून त्यानाही म्युचुअल फंडाची माहिती होईल.
Book traversal links for क्षेत्रीय योजना कामगिरी
इक्विटी सेव्हीग्स स्कीम्स - बँक ठेवींना सर्वोत्तम पर्याय
विशिष्ठ हेतू योजना कामगिरी
आयसीआयसी चा थ्री इन वन अकौंटची माहिती वाचा
माझ्या सोबत भेटीची वेळ ठरवा
चिपळूण, रत्नागिरी व पुणे येथे मला प्रत्यक्ष भेटण्यासाठी फोन करा
२७५, मनीषा, ICICI Bank जवळ, कावीळतळी, चिपळूण - ४१५६०५
टेली. ०२३५५ - २५१०८९ मो. ९४२२४३०३०२
पुणे येथे भेट ठरवण्यासाठी
रत्नागिरी भेट दर महिन्याच्या चौथा शनिवार आणि रविवार
रत्नागिरी येथे माझ्या पुढील भेटीची तारीख: 28th April, 2018
ठिकाण: हॉटेल विहर डिलक्स, माळनाका, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी १० ते सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत
श्री. हृदयेश रमेश पाटील, जळगाव
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुक हि बाजारातील जोखमीचे अधीन असुन मागील कामगीरी भविष्यात तशीच राहिल अथवा रहाणार नाही. गुंतवणुक करण्यापुर्वी ऑफर डाक्युमेंट वाचुन व समजुन घ्यावे.
आपण मला दर महिन्याच्या पहिल्या शनिवारी पूणे येथे भेटू शकता. भेट ठरविण्यासाठी किमान 2 दिवस अगोदर फोन करणे आवश्यक.
आपण मला रत्नागिरीत दर महिन्याच्या चौथ्या शनिवार आणि रविवार भेटू शकता.


Kranti’s Dashing Antics | Marathi Dhamaal

किरण कुलकर्णी V/S किरण कुलकर्णी मध्ये क्रांतीची स्टंटबाजी
आतापर्यंत सगळ्या चित्रपटांत क्रांती रेडकरने तिच्या वेगवेगळ्या भूमिकेतून तिची छाप उमटवली आहे. आता क्रांतीला स्टंटबाजी करताना पाहून आपल्याला एक डॅशिंग फिलिंग नक्कीच येणार आहे. येत्या २० मे ला प्रदर्शित होणाऱ्या किरण कुलकर्णी V/S किरण कुलकर्णी या मराठी चित्रपटात तिच्या अभिनयाची वेगळीच ‘क्रांती’ आपल्याला पहायला मिळणार आहे.
क्रांतीने नेमके असे कोणते स्टंट केले हे जाणून घ्यायला तुम्ही उत्सुक असालच. या चित्रपटात क्रांतीने चक्क ट्रक चालवला आहे. एवढंच नाही विहिरीत पोहणं असो की पॅराग्लायडिंग या स्टंटचाही रोमांचकारी अनुभव तिने यामध्ये घेतला आहे. तसेच सापासोबतच एक थरारक दृश्यही तिने यात साकारलं आहे. या सर्व स्टंट्ससाठी क्रांतीने रीतसर ट्रेनिंग घेतलं होतं आणि त्याचं टेक्निक जाणून घेत हे स्टंटस् केले. ताप असतानाही विहिरीत पोहण्याचा सीन क्रांतीने जिद्दीने पूर्ण करत कलेप्रती असलेली बांधिलकीच जपली.
स्टंटबाजी करतानाची क्रांती आपल्या स्टंट्सविषयी सांगते, “हे स्टंट करणे माझ्यासाठीही तितकेच रोमांचकारी असल्याचं सांगत किरण कुलकर्णी V/S किरण कुलकर्णी हा चित्रपट माझ्यासाठी वेगळा अनुभव असल्याचं क्रांती आवर्जून सांगते.”
किरण कुलकर्णी V/S किरण कुलकर्णी या सिनेमाचा कथाविस्तार व दिग्दर्शन कांचन अधिकारी यांचं आहे. लेखन आशिष पाथरे यांनी केले असून छायांकन सुरेश देशमाने यांनी केले आहे आणि संकलन आनंद दिवान यांचं आहे. कांचन अधिकारी व ओम गहलोट निर्मित व पियुष गुप्ता सहनिर्मित या चित्रपटात सुबोध भावे आणि क्रांती रेडकर प्रमुख भूमिकेत आहे आणि त्यांच्यासोबत मोहन जोशी, अविष्कार दारव्हेकर, प्रिया मराठे, नम्रता आवटे, माधवी गोगटे, धनंजय मांजरेकर, अमित कल्याणकर व बालकलाकार उर्मिका गोडबोले यांच्या देखील खास भूमिका आहेत. २० मे ला किरण कुलकर्णी V/S किरण कुलकर्णी संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रदर्शित होणार आहे.
तुम्हाला हे वाचायला आवडेल
‘चला हवा येऊ द्या’ का घेतायेत विश्रांती...
'गच्ची' वर झाला होता गंभीर अपघात
हि मराठी अभिनेत्री लवकरच करतेय लग्न...
अमृताला कोणी लिहिल पत्र...
बघा शनायाने आयुष्यात पहिल्यांदा काय घेतला विकत
सुबोध भावे करणार प्राजक्ता माळीसोबत स्क्रिन शेअर
‘धक धक गर्ल’ माधुरी दीक्षित मराठी चित्रपटाची निर्मिती करणार
 लाफ्टर क्वीन प्राजक्ता हनमघरचे झाले शुभमंगल
इरफान खान आणि डलक्यूअर सलमान यांच्यासोबत झळकणार मिथिला पालकर
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation खरंच प्राजक्ता आणि ललितमध्ये पुन्हा काहीतरी शिजतंय


Lokmanya Ek Yug Purush | Marathi Dhamaal

लोकमान्य- एक युग पुरूष
दिग्दर्शक : ओम राऊत
निर्माता : नीना राऊत
निर्मितीसंस्था : नीना राऊत फिल्म्स् आणि इमेय एन्टरटेनमेन्ट
कलाकार : सुबोध भावे, चिन्मय मांडलेकर, अंगद म्हसकर, प्रिया बापट, विक्रम गायकवाड
कथेतील पात्र : सुबोध भावे- लोकमान्य, चिन्मय मांडलेकर- मकरंद, अंगद म्हसकर-दाजी खरे, प्रिया बापट- समीरा, विक्रम गायकवाड- वर्तमानपत्राचे संपादक
पटकथा : ओम राऊत, कौस्तुभ सावरकर
संकलन: आशिष म्हात्रे, अपूर्वा मोतीवाले
संवांद : ओम राऊत, कौस्तुभ सावरकर
संगीत दिग्दर्शक : अजित-समीर
पार्श्वसंगीत : समीर म्हात्रे
गायक : शंकर महादेवन, नारायण परशुराम, नंदेश उमप
छायाचित्रण : प्रसाद भेंडे
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation रिव्ह्यू: रटाळ प्रेमकथेचा ‘मि. अॅण्ड मिसेस सदाचारी’


New Romantic Love song from ‘Baban’… | Marathi Dhamaal

राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या 'बबन'चे गाणे रिलीज
'साज ह्यो तुझा, जीव माझा गुंतला...' या सोप्या शब्दाआधी येणारी व्हायोलिन ची कर्णमधुर सुरावट, त्यावर बासरीचा सुंदर साज अशा या अवीट गाण्यावर हळुवारपणे ठेका धरायला लावणारा ताल आणि स्क्रीनवर दिसणारे सुंदर खेडेगाव, हिरवीगार शिवारे, याच गावातले कॉलेज आणि एका सुंदर मुलीवर भाळलेला, शेती आणि दुग्धव्यवसाय करणारा, चांदरातीला उशाखाली तिचा फोटो ठेवून प्रेम व्यक्त करणारा आजच्या काळातला शेतकरी. ही दृश्ये आहेत 'बबन' या रोमँटिक चित्रपटातल्या गाण्यातील. हे गाणे नुकतेच रिलीज करण्यात आले.
समाजाला अंतर्मुख व्हायला लावणाऱ्या "ख्वाडा" या अनेक मानाचे पुरस्कारप्राप्त चित्रपटाच्या यशानंतर राष्ट्रीय पुरस्कार विजेते भाऊराव नानासाहेब कऱ्हाडे, एका तरुण शेतकऱ्याची प्रेमकथा बबन या चित्रपटातून घेऊन येत आहेत. या चित्रपटाची कथा भाऊराव नानासाहेब कऱ्हाडे यांचीच आहे. या चित्रपटाच्या टीजर ला प्रेक्षकांचा उत्तम प्रतिसाद लाभल्यानंतर नुकतेच या चित्रपटातील 'साज ह्यो तुझा' हे रोमँटिक गाणे प्रसिद्ध करण्यात आले आणि अल्पावधीतच हे गाणे प्रचंड व्हायरल झाले आहे. सुहास मुंडे यांनी लिहिलेल्या या गीताचे संगीतकार आणि गायक आहेत ओंकारस्वरूप.
हळुवार प्रेमभावना व्यक्त करणारे अतिशय श्रवणीय असे हे गाणे भाऊसाहेब शिंदे आणि या चित्रपटातून पदार्पण करणारी अभिनेत्री गायत्री जाधव यांच्यावर चित्रित करण्यात आले आहे. सुंदर लोकेशन्स, सतत गुणगुणावी वाटेल अशी सोपी चाल यामुळे ‘साज ह्यो तुझा’ हे गाणे तरुण पिढीचे पुढचे ‘लव्ह अँथम’ ठरले तर आश्चर्य वाटायला नको.
‘चित्रक्षा फिल्म्स’ प्रस्तुत ‘बबन’ या चित्रपटात भाऊसाहेब शिंदे, गायत्री जाधव, शीतल चव्हाण, देवेंद्र गायकवाड, योगेश डिंबळे, अभय चव्हाण या कलाकारांच्या प्रमुख भूमिका असून हा चित्रपट २९ डिसेंबर संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रदर्शित होणार आहे.
तुम्हाला हे वाचायला आवडेल
‘चला हवा येऊ द्या’ का घेतायेत विश्रांती...
फर्जंद येतायेत ११ मे ला...
'गच्ची' वर झाला होता गंभीर अपघात
हि मराठी अभिनेत्री लवकरच करतेय लग्न...
अमृताला कोणी लिहिल पत्र...
अंकुश आणि तेजस्विनीच नवीन रॉमेंटीक गाण...
आता काय नवीन करतोय स्वप्नील जोशी...
‘माझा एल्गार’ येणार १० नोव्हेंबरला...
बघा शनायाने आयुष्यात पहिल्यांदा काय घेतला विकत
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .


जीवनशैली: आषाढी (देवशयनी) एकादशी

पूर्वी देव आणि दानव यांच्यात युद्ध पेटले. कुंभदैत्याचा पुत्र मृदुमान्य याने तप करून शंकराकडून अमरपद मिळवले. त्यामुळे तो ब्रह्मदेव, श्रीविष्णु, शिव अशा सर्व देवांना अजिंक्य झाला. त्याच्या भयाने देव चित्रकुट पर्वतावर धात्री (आवळी) वृक्षातळी एका गुहेत दडून बसले. त्यांना त्या आषाढ एकादशीला उपवास करावा लागला. त्यांना पर्जन्याच्या धारेत स्नान घडले. अकस्मात त्यांच्या एकवटलेल्या श्वासापासून एक शक्ती उत्पन्न झाली. त्या शक्तीने गुहेच्या दाराशी टपून बसलेल्या मृदुमान्य दैत्याला मारले. ही जी शक्तीदेवी तीच एकादशी देवता आहे. एकादशी व्रतात सर्व देवतांचे तेज एकवटलेले असते. सगळेच शैव आणि वैष्णव उपासक एकादशीचे व्रत करतात.
आषाढी एकादशीला `देवशयनी एकादशी' म्हणण्याचे कारण :
मनुष्याचे एक वर्ष हे देवांचे एक अहोरात्र असते. दक्षिणायन ही देवांची रात्र असून उत्तरायण हा त्यांचा दिवस असतो. आषाढ महिन्यात येणार्यां कर्क संक्रांतीला उत्तरायण पूर्ण होऊन दक्षिणायन सुरू होते, म्हणजेच देवांची रात्र सुरू होते; म्हणून आषाढी एकादशीला `देवशयनी' (देवांच्या निद्रेची) एकादशी', असे म्हणतात.
आषाढी एकादशीचे महत्त्व :
देवांच्या या निद्राकालात असुर प्रबळ होतात व मानवाला त्रास देऊ लागतात. त्या असुरांपासून (आसुरी शक्तीं पासून) स्वत:चे संरक्षण करण्यासाठी प्रत्येकाने काहीतरी व्रत (साधना) करणे आवश्यक असते.
या दिवशी श्रीविष्णूची `श्रीधर' या नावाने पूजा करून अहोरात्र तुपाचा दिवा लावण्याचा विधी करतात.
वारकरी संप्रदायात पंढरपूरची वारी करण्याला विशेष महत्त्व आहे.
श्री विठ्ठलाला तुळस आणि मंजिरींचा हार का वहातात
तुळशीमध्ये श्रीविष्णूची सूक्ष्म स्पंदने (तत्त्व) आकर्षित करण्याची क्षमता जास्त असते. श्री विठ्ठल हे श्रीविष्णूचेच रूप आहे. विठ्ठलाच्या मूर्तीला तुळस वाहिल्याने ती जागृत व्हायला साहाय्य होते. त्यामुळे मूर्तीतील चैतन्याचा लाभ उपासकाला मिळतो.
मंजिरी ही आपल्या स्पर्शातून विष्णुतत्त्वाला जागृत करणारी आहे. तुळशीत श्रीकृष्णतत्त्व असल्याने तिच्या मंजिरीतून उधळल्या जाणार्याष चैतन्याच्या प्रवाहामुळे श्री विठ्ठलाच्या मूर्तीतील श्रीकृष्णतत्त्व जागृत होते आणि भक्ताचा भाव वाढेल, तसे त्याचे विष्णुतत्त्वात रूपांतर होऊन भक्ताला निर्गुणस्वरूप चैतन्याची अनुभूती येते.
श्री विठ्ठलाच्या छातीवर रुळणारा तुळशीच्या मंजिरींचा हार हा मूर्तीतील मध्यभागातील स्थितीविषयक श्रीविष्णुरूपी क्रिया-शक्तीला चालना देणारा असल्याने भाविकांच्या सर्व प्रकारच्या मनोकामना पूर्ण होतात.
‘पंढरी हे भगवान शंकराचे सर्वोत्तम तीर्थक्षेत्र मानले आहे. आद्य शंकराचार्यांनी या क्षेत्राला ‘महायोगपीठ’ म्हटले आहे. (त्यांनी पांडुरंगाचे गुणगान करणारे ‘पांडुरंगाष्टकम्’ सुद्धा म्हटले आहे.) पंढरी हे क्षेत्र म्हणजे श्रीकृष्णाचे दक्षिणेकडील रासक्रीडेचे गोकुळच आहे. यासंदर्भात पुराणांत निरनिराळ्या कथा आहेत.
पंढरपूरला जी ‘चंद्रभागा’ आहे, ती भीमाशंकरच्या डोंगरातून उगम पावल्यामुळे ‘भीमा’ झाली. तीच पंढरपुरात मांड खडकापासून विष्णुपद स्थानापर्यंत पाऊण मैल चंद्रकोरीप्रमाणे वहाते; म्हणून तिला ‘चंद्रभागा’ म्हणतात. ती कर्नाटकात कृष्णा नदीला मिळते.’
एकदा शंकर-पार्वती वरुण-राजाच्या भेटीस निघाले असता त्यांना तहान लागली. तेव्हा ते भीमानदीच्या काठावर थांबले. तेथे शंकराने त्याच्या त्रिशूळाने पाताळगंगेला वर आणले. ती वर येताच दोघांनी आपली तहान भागवली. त्यामुळे प्रसन्न होऊन शंकराने त्या प्रवाहाला ‘लोहतीर्थ’ हे नाव दिले. चंद्रभागेच्या जवळच ‘लोहतीर्थ’ आहे.
पंढरपूर येथील श्री विठ्ठलाच्या मूर्तीत श्रीकृष्णतत्त्व आणि श्रीविष्णुतत्त्व जास्त असल्याने दोन्ही मार्गांनी, म्हणजेच सगुण, तसेच निर्गुण मार्गाने उपासना करणार्यांजसाठी ही मूर्ती लाभदायक आहे. तसेच ब्रह्मगण, शिवगण आणि अनेक शक्तीगण यांनाही अंगाखांद्यावर खेळवणारी ही मूर्ती असल्याने सर्वच स्तरांवरील उपासकांना चैतन्याची फलप्राप्ती करून देणारी आहे; म्हणून सर्वच स्तरांवरील भक्तगण श्री विठ्ठलाच्या मूर्तीला भजणारे आहेत.
संत भक्तराज महाराज आणि पांडुरंग
‘एकदा बाबा पंढरपूरला गेले असता आम्ही सगळे मुक्कामाच्या ठिकाणी, म्हणजे होळकर वाड्यावर बसलो होतो. त्या वेळी पांडुरंगाचे पुजारी (बडवे) तेथे येऊन म्हणाले, ‘‘आज गुरुवार आणि एकादशी असल्याने तुमच्या हस्ते पांडुरंगाला हार आणि पेढ्याचा नैवेद्य दाखवावयाचा आहे.’’ तेव्हा बाबा म्हणाले, ‘‘बरं, तुमची इच्छा आहे, तर तसे करू ’’ बडवे म्हणाले, ‘‘पांडुरंगाला भेटायची वेळ रात्री १० वाजता आहे.’’
मग बडवे म्हणाले, ‘‘आज फराळ करायला आमच्याकडेच या.’’ त्याप्रमाणे आम्ही बडव्यांकडे फराळाला गेलो. फराळ चालू असतांना बडवे आपल्या मुलाला म्हणाले, ‘‘हार आणि पेढ्याचा पुडा घेऊन ये.’’ तेवढ्यात बाबा म्हणाले, ‘‘कशाला घाई करतोस ’’ बडवे म्हणाले, ‘‘महाराज, साडेआठ वाजता आमच्या येथे सर्व दुकाने बंद होतात, म्हणून मी घाई करतो आहे.’’ तेव्हा बाबा त्यांना म्हणाले, ‘‘त्याने जर १० वाजता भेटीची वेळ दिलेली आहे, त्याला जर आपल्या हातून हार घालून घ्यायचा आहे, तर तो दुकान उघडे ठेवील. नाही मिळाली तर आपण खंत वाटून घ्यायची नाही. नुसते हात जोडायचे.’’ बडव्यांच्या घरून आम्ही पावणेदहा वाजता बाहेर पडलो. त्यांच्या घरासमोरच पांडुरंगाचे मंदिर. पावणेदहा वाजता पेढ्याचे आणि हाराचे दुकान उघडे पाहून पुजारी चकितच झाले. पेढ्याची पुडी आणि हार घेऊन आम्ही सर्व देवळात गेलो.
प.पू. बाबा पांडुरंगाच्या समोर उभे राहिले. त्यांच्या बाजूला आम्ही सर्व उभे राहिलो. मग बाबांनी पांडुरंगाच्या गळ्यात हार घातला आणि पेढ्याच्या पुडीतील एक पेढा उचलून पांडुरंगाच्या मुखाला लावला.(तोंडाजवळ नेला़) तेव्हा अर्धा पेढा एकदम गायब झाला. बाबांचा चेहरा लालबुंद झाला.
बाजूचे बडवे बाबांना म्हणाले, ‘‘अहो शेटजी, असा पेढा पांडुरंगाला लावायचा नसतो.’’ बडव्यांनी सर्व हार दूर केले. तरी त्यांना पेढा कोठेही मिळाला नाही. बाबांनी पांडुरंगाच्या चरणांना स्पर्श केला, तेव्हा त्यांना उजव्या चरणाजवळ अर्धा पेढा मिळाला. तो पेढा बाबांनी आम्हा भक्तांना दिला. तेथून बाबा तडक होळकरांच्या वाड्यात केव्हा गेले, हे आम्हाला कळले नाही. वाड्यावर गेल्यावर बाबा खांबाला टेकून ठेवलेल्या खुर्चीत बसले. त्यांचा चेहरा लालबुंद दिसत होता. ते कोणाशी बोलण्याच्या स्थितीत नव्हते. तरीपण मी जाऊन बाबांना विचारले. तेव्हा त्यांनी हाताने खूण करून ‘भजन करा’, असे सांगितले. आम्ही भजन करायला सुरुवात केली. भजन चालू असतांनाच हुंदके देऊन रडण्याचा आवाज ऐकू आला. तेव्हा पहातो, तर बाबांना गहिवरून आले होते. तेव्हा पवारसाहेब म्हणाले,‘‘आरती करा.’’ त्याप्रमाणे आरती केली. मग बाबा जाऊन झोपले. नंतर बाबांनी आम्हा भक्तांना सांगितले, ‘‘होळकरांकडे आलेले आनंदाश्रू व दुःखाश्रू होते. आनंदाश्रू अशासाठी की, माझ्या गुरुमाऊलीने प्रत्यक्ष पांडुरंगाचे दर्शन घडविले व मी पांडुरंगाला पेढा भरविला. दुसरे दुःखाश्रू अशासाठी की, पांडुरंगाने पाषाणातून सगुण रूपात येऊन मला दर्शन दिले. परमेश्वराला पाषाणातून प्रत्यक्ष यायला किती कष्ट पडले असतील, या विचाराने. दुसर्या दिवशी सकाळी सहा वाजताच बरोबरच्या सर्वांना घेऊन बाबांनी पंढरपूर सोडले; कारण त्यांना प्रसिद्धी नको होती.’’
आषाढी एकादशीचे व्रत आषाढ शुद्ध एकादशीपासून करतात. आषाढी एकादशी व्रतात सर्व देवतांचे तेज एकवटलेले असते. या एकादशीनिमित्त वारकर्यांतकडून पंढरपूरची वारी केली जाते. वारकरी संप्रदाय हा वैष्णव संप्रदायातील एक प्रमुख संप्रदाय आहे. वारकरी संप्रदायात केली जाणारी पंढपूरची वारी हादेखील एक साधनामार्गच आहे. या संप्रदायात वार्षिक, सहामाह याप्रमाणे जशी दीक्षा घेतली असेल, तशी वारी करतात. ही कर्मकांडातील साधना आहे. वारीचे वारकरी देहाची पर्वा न करता मैलोन्मैल चालतात. असे केल्याने शारीरिक तप घडते, म्हणजेच हठयोग होतो. मुळात वारकरी संप्रदायाची साधना ही भक्तिायोगानुसार केली जाणारी साधना आहे. वारीच्या वेळी केले जाणारे भजन-कीर्तन, नामस्मरण यात भक्तिायोग व नामसंकीर्तनयोग यांचा सहज मिलाप झालेला दिसतो.
विठ्ठल : महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत
श्री विठ्ठलाचे तत्त्व तारक स्वरूपाचे आहे. त्यामुळेच श्री विठ्ठलाच्या हातांत कोणतेही शस्त्र नाही. श्री विठ्ठलाचे सर्व भक्तरगण भोळा भाव असलेले आहेत. त्यामुळे श्री विठ्ठलाला `भक्ताझचे रक्षण करणारी आराध्यदेवता', असे संबोधले जाते. संत तुकारामांच्या आळवण्याने श्री विठ्ठलाने शिवरायांचे रक्षण केले व शत्रूपक्षाला त्या प्रसंगातून अप्रत्यक्षरीत्या त्रास दिला. श्री विठ्ठल प्रत्यक्ष कोणत्याही जिवाचा संहार करत नाही. हे त्याचे आगळे-वेगळे वैशिष्ट्य आहे.
`पांडुरंग' या नामाचे वैशिष्ट्य
श्री विठ्ठल हा श्रीकृष्णाचा अवतार आहे. त्यामुळे दह्या-दुधाने माखल्या गेलेल्या रूपातच श्रीकृष्णाने श्री विठ्ठलाचे रूप धारण केले. त्यामुळे शास्त्रांत व पुराणांत पांडुरंगाचा रंग सावळा सांगितलेला असला, तरी अभिषेकाने तो पांढरा झाल्याने श्री विठ्ठलाला `पांडुरंग' म्हणतात.
श्री विठ्ठलाला तुळस वाहण्याची वेगळी वैशिष्ट्ये
तुळस श्रीलक्ष्मीचे प्रतीक आहे व श्रीलक्ष्मी ही श्रीविष्णूची पत्नीझ असल्यामुळे (श्री विठ्ठल हा श्रीविष्णूचे रूप आहे.) ती तुळशीच्या माध्यमातून श्रीहरी चरणी रहाते.
भक्तािच्या हाकेला लगेच `ओ' देणारी देवता
श्री विठ्ठल भक्तााच्या हाकेला लगेच `ओ' देणारी देवता असल्याने ती पुरुष देवता असूनही त्याला भक्त गण `विठूमाऊली' या नावाने संबोधतात. श्री विठ्ठल खूप मायाळू व प्रेमळ अंत:करणाचा असल्याने `तो भक्तांिसाठी धावत येणारच आहे', असा भक्तांुचा ठाम विश्वाेस असतो. त्याच दृढ भावापोटी विठूमाऊलीने भक्तांंची दळणे दळली, गोवर्याा थापल्या व भक्तांची सेवा केली.
काळया रंगाची, बटबटीत डोळयांची, दोन्ही हात कमरेवर ठेवलेली व विटेवर उभी, अशी विठ्ठलाची मूर्ति असते. पुंडलिकाने केलेल्या आईवडिलांच्या सेवेने प्रसन्न होऊन विठ्ठल त्याला दर्शन द्यायला आला. त्या वेळी पुंडलिकाने विठ्ठलाकडे वीट फेकून तिच्यावर त्याला उभे रहायला सांगितले; कारण त्याला आईवडिलांच्या सेवेत खंड पडू द्यायचा नव्हता. त्याच्या सेवेकडे कौतुकाने पहात विठ्ठल उभा राहिला. इतर देवांच्या मूर्तींत हातात शस्त्र असते किंवा एखादा हात आशीर्वाद देणारा असतो. तसे या मूर्तीत नाही. काही न करता सर्वत्र साक्षिभावाने पहाणारा विठ्ठल त्यात दाखविला आहे. कमरेच्या वर ज्ञानेंद्रिये आहेत, तर खाली कर्मेंद्रिये आहेत. कमरेवर हात ठेवलेला म्हणजे कर्मेंद्रिये ताब्यात असलेला.
युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा
वामांगी रखुमाई दिसे दिव्य शोभा
पुंडलिकाचे भेटी परब्रह्म आले गा
चरणी वाहे भीमा उद्धरी जगा
जय देव जय देव जय पांडुरंगा
रखुमाईवल्लभा, राईच्या वल्लभा पावे जिवलगा
जय देव जय देव
तुळसीमाळा गळा कर ठेवुनी कटी
कासे पीतांबर कस्तुरी लल्लाटी
देव सुरवर नित्य येती भेटी
गरुड हनुमंत पुढे उभे रहाती
सुवर्णाची कमळे वनमाळा गळा
राई रखुमाबाई राणीया सकळा
ओवाळिती राजा विठोबा सावळा
ओवाळू आरत्या कुर्वंड्या येती
दिंड्या पताका वैष्णव नाचती
पंढरीचा महिमा वर्णावा किती
आषाढी कार्तिकी भक्तजन येती
चंद्रभागेमध्ये स्नान जे करिती
दर्शनहेळामात्रे तया होय मुक्ति
केशवासी नामदेव भावे ओवाळिती
जें खळांची व्यंकटी सांडो  तया सत्कर्मी- रती वाढो
 विश्व स्वधर्म सूर्यें पाहो
जो जे वांच्छिल तो तें लाहो
ते सर्वांही सदा सज्जन
 पूर्ण होऊनि तिन्हीं लोकी
येथ म्हणे श्री विश्वेशराओ  हा होईल दान पसावो
लाभल॓ आम्हास भाग्य बोलतो मराठी


ऐसी अक्षरे मेळविन – २०११ : एक सिंहावलोकन | " ऐसी अक्षरे मेळवीन !"

" ऐसी अक्षरे मेळवीन
" लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी "
← रॉंग नंबर : भाग ५
एक वादळ भरकटलेलं…. →
ऐसी अक्षरे मेळविन – २०११ : एक सिंहावलोकन
माझ्या लिखाणावर मनापासून प्रेम करणार्या माझ्या सर्व हितचिंतकांना तसेच ब्लॉग्स च्या जगातील सर्व शिलेदारांना, वाचकांना आणि मित्र-मंडळींना येणारे २०१२ अतिशय आनंदाचे, सुख-समृद्धीचे आणि सृजनशीलतेचे जावो हिच सदिच्छा
८ नोव्हेंबर २००९ रोजी सहज गंमत म्हणुन सुरु केलेला हा ब्लॉग. मायबोलीवरील माझे लेखन वाचुन कुणा सुहदाने सल्ला दिला की तू तुझा ब्लॉग का तयार करत नाहीस त्यावेळी आंतरजालाशी आमचा संबंध म्हणजे काकाच्या मित्राच्या मावशीच्या सासुबाईच्या सुनेच्या मैत्रींणीची लांबची मैत्रीण असा काहीसा (बादरायण की काय म्हणतात तसा) होता. मायबोली आणि मिपा या दोन मावश्याच काय त्या माहीत. मीमची नुकतीच ओळख व्हायला लागली होती. असंच कोणीतरी वर्डप्रेसची ओळख करुन दिली. दोन तास धडपड करुन ब्लॉग सुरु तर केला. त्यावेळी खरेतर ठरवले होते की ब्लॉग आपण आपल्या आतापर्यंत केलेल्या खर्डेघाशीसाठी एक स्टोरेज स्पेस म्हणून ठेवायचा. त्यामुळे ब्लॉगला नाव दिले होते ’मागे वळून पाहताना’  त्यावेळी आंतरजालाशी आमचा संबंध म्हणजे काकाच्या मित्राच्या मावशीच्या सासुबाईच्या सुनेच्या मैत्रींणीची लांबची मैत्रीण असा काहीसा (बादरायण की काय म्हणतात तसा) होता. मायबोली आणि मिपा या दोन मावश्याच काय त्या माहीत. मीमची नुकतीच ओळख व्हायला लागली होती. असंच कोणीतरी वर्डप्रेसची ओळख करुन दिली. दोन तास धडपड करुन ब्लॉग सुरु तर केला. त्यावेळी खरेतर ठरवले होते की ब्लॉग आपण आपल्या आतापर्यंत केलेल्या खर्डेघाशीसाठी एक स्टोरेज स्पेस म्हणून ठेवायचा. त्यामुळे ब्लॉगला नाव दिले होते ’मागे वळून पाहताना’  पण कालांतराने ब्लॉग कशासाठी असतो, त्याचा खरा हेतु काय हे लक्षात आलं आणि नाव बदललं…
सुरुवातीला अगदीच साधा दोन कॉलम्सचा ब्लॉग होता. इतरत्र लिहीलेल्या कथा , कविता एका ठिकाणी कुठेतरी साठवून ठेवायच्या म्हणून बनवलेली एक धान्याची कोठीच जणु. पण नंतर अनेक ब्लॉग वाचनात आले. त्यातल्यात्यात महेंद्रदादा, श्रेयाताई, जयंत कुलकर्णी, तनवीताई, अनघाताई, विभी, हेओ, भुंगा, नीरजा पटवर्धन अशा प्रतिभावंत ब्लॉगर्सचे ब्लॉग वाचनात आले आणि लक्षात आलं की आपण फ़ारच संकुचीत ध्येय ठेवलय ब्लॉगसाठी. मग त्यानंतर मात्र सर्व विषय हाताळायला सुरुवात केली. आता ब्लॉगसाठी म्हणून लिहायला लागलो. या सर्व ब्लॉगर्सच्या तुलनेत माझा ब्लॉग अजुनही तसा बाल्यावस्थेतच आहे. पण सुरुवातीपेक्षा बरीच बरी अवस्था आहे.
हळु हळु एकाचे तीन ब्लॉग झाले. कवितांसाठी वेगळा, भटकंतीसाठी वेगळा. त्यालाही या मित्रमंडळींनी मनापासून साथ दिली. जिे चुकतोय असे वाटले तिथे हक्काने कान पकडले. जिथे चांगले लिहीलेय असे वाटले तिथे हातचे काहीही न राखता मनापासुन शाबासकीही दिली. या सर्व प्रोत्साहनाचे, मदतीचे आणि कौतुकाचे पर्यावसान मागच्या वर्षी ’ब्लॉग माझा ३’ स्पर्धेत माझ्या ब्लॉगची विजेत्यांमध्ये निवड होण्यात झाले.
ब्लॉग लिहायला लागल्याचा सर्वात मोठा फ़ायदा म्हणजे आंतरजालावरील शेकडोच्या संख्येने मिळालेले मित्र. त्यात वरील सर्व मंडळींबरोबर सुझे, आका, सपा, नागेश देशपांडे, झंप्या, यशवंत कुलकर्णी, पंकज, रोहन असे अनेक मित्र मिळाले. त्यांच्यामुळे माझी वाचनाची क्षितीजे वाढत गेली. आज २०१२ च्या पहिल्या दिवशी या सर्व ज्ञात्-अज्ञात मित्रांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करायची ही संधी घेतोय. सगळ्यांना मनापासून धन्यवाद आणि नववर्षाच्या शुभेच्छा
वर्ष २०११ मधील माझ्या ब्लॉगचा एक धावता आढावा
एकुण ६०,२९४ हिट्सपैकी जवळ जवळ ३३००० हिट्स एकट्या २०११ मध्ये मिळाल्यात. याचाच अर्थ २०११ हे साल माझ्या ब्लॉगसाठी रॉकींग आणि हॅपनींग ठरलेय. धन्यवाद २०११
पुन्हा एकदा सर्वांना नव्या वर्षाच्या हार्दिक शुभेच्छा
Posted by अस्सल सोलापुरी on जानेवारी 2, 2012 in सहज सुचलं म्हणुन....
← रॉंग नंबर : भाग ५
एक वादळ भरकटलेलं…. →
5 responses to “ऐसी अक्षरे मेळविन – २०११ : एक सिंहावलोकन”
पुढील वाटचाली साठी शुभेच्छा.
मन:पूर्वक आभार नागेश 🙂
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
" वर आपले सहर्ष स्वागत आहे
"सदगुरू श्री स्वामी समर्थ"
ब्लॉग माझा – ३
अधुर्‍या डायरीची अस्वस्थ पाने (5)
आवडलेल्या कविता- गाणी (2)
कथा : गुढ / विस्मय/ रहस्य (39)
प्रिंट मिडीयातील माझे लेखन… (5)
रसग्रहण – कविता व गाणी (13)
सहज सुचलं म्हणुन…. (70)
केळीचे सुकले बाग …
माई री मैं कासे कहूँ …
घनतमी शुक्र बघ राज्य करी – दै. संचार : इन्द्रधनू (२८/०१/२०१८)
मराठी टायपींग : क्वालीपॅड एडिटर
मराठी टायपींग : गमभन
माझ्या संस्थळावर आपले सहर्ष स्वागत आहे  माझ्या नवीन लेखनाबद्दल ईमेलद्वारे माहिती हवी असल्यास इथे तुमचा ईमेल पत्ता देवून सहभागी व्हा
279,270 वाचकांनी आत्तापर्यंत भेट दिली.
" ऐसी अक्षरे मेळविन


रॅगिंगच्या घटना उदंड, तक्रारी मात्र अल्प! | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
के.जी. टू कॉलेज »
रॅगिंगच्या घटना उदंड, तक्रारी मात्र अल्प
रॅगिंगच्या घटना उदंड, तक्रारी मात्र अल्प
देशभरातील सुमारे ३७ वेगवेगळ्या महाविद्यालयांतील दहा हजार विद्यार्थ्यांशी बोलून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे.
विद्यापीठ अनुदान आयोगाने रॅगिंगचे प्रमाण कमी व्हावे यासाठी अनेक उपाययोजना केल्या आहेत. तरी रॅगिंगचे प्रमाण कमी झाले नसून थेट तक्रारी करण्याचे प्रमाण मात्र अत्यंत कमी असल्याचे एका अभ्यासात आढळून आले आहे. विशेष म्हणजे ‘विद्यापीठ अनुदान आयोगा’नेच (यूजीसी) एका स्वतंत्र संस्थेकडून हा अभ्यास करून घेतला आहे.
देशभरातील सुमारे ३७ वेगवेगळ्या महाविद्यालयांतील दहा हजार विद्यार्थ्यांशी बोलून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. या अहवालात म्हटल्याप्रमाणे सुमारे ४० टक्के मुलांना रॅगिंगचा सामना करावाच लागतो. ज्यांच्यावर रॅगिंग केले जाते अशा विद्यार्थ्यांपैकी केवळ ८.६ टक्के विद्यार्थीच तक्रारी दाखल करतात, तर अनेक विद्यार्थ्यांनी आपण रॅगिंग ‘एन्जॉय’ केले असे सांगितले. रॅगिंगच्या काही प्रकरणांत विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केल्याचे तसेच शिक्षणालाच रामराम ठोकला असल्याचे दिसून आले आहे. याबाबत वेळोवेळी अनेक तक्रारी व आंदोलनेही झाली आहेत. रॅगिंग करणाऱ्या विद्यार्थ्यांवर कठोर कारवाईही केली गेली आहे. सर्वोच्च न्यायालयानेही याची गंभीर दखल घेत कठोर भूमिका घेण्याचे आदेश ‘यूजीसी’ला दिले आहेत. ‘यूजीसी’नेही रॅगिंग होत असल्यास तात्काळ कळविण्यासाठी ‘टोल फ्री’ क्रमांक जाहीर केला असला तरी अशा घटनांची तात्काळ माहिती तसेच संबंधितांवरील कारवाईचे अहवाल ‘यूजीसी’च्या वेबसाइटवर टाकण्यात येताना दिसत नाहीत, असे काही ज्येष्ठ प्राध्यापकांनी सांगितले. प्रत्येक विद्यापीठामध्येही रॅगिंगविरोधी समिती स्थापन करण्यात आली असली तरी विद्यार्थ्यांकडून थेट तक्रार येईपर्यंत बहुतेक ठिकाणी अध्यापक वर्ग ‘रॅगिंग’ रोखण्यासाठी फारसा पुढाकार घेतना दिसत नाही. यूजीसीने नेमलेल्या अभ्यास समितीत प्राध्यापक मोहन राव, डॉ. शोभना सोनपर, डॉ. अमित सेन, प्राध्यापक शेखर शेषाद्री आणि दिव्या पडालिया यांचा समावेश असल्याचे सूत्रांनी सांगितले. या समितीने दिलेल्या अहवालात विद्यार्थ्यांच्या म्हणण्यानुसार आठ टक्के रॅगिंग हे जातीवर आधारित तर २५ टक्के रॅगिंगचे प्रकार हे भाषा व प्रांतवार होतात. उत्तर प्रदेशात त्यातही तेथील वैद्यकीय महाविद्यालयात रॅगिंगचे प्रमाण अन्य राज्यांच्या तुलनेत जास्त असून ३२ टक्के विद्यार्थ्यांनी आपण रॅगिंग एन्जॉय केल्याचे म्हटले आहे. साठ टक्के विद्यार्थ्यांच्या म्हणण्यानुसार रॅगिंगनंतर वरिष्ठ विद्यार्थ्यांकडून आपल्याला मदतही करण्यात आली. रॅगिंगमुळे अभ्यासावर परिणाम झाल्याचे पंचवीस टक्के विद्यार्थ्यांचे म्हणणे असून चार टक्के प्रकरणांत लैंगिक ‘रॅगिंग’ झाल्याचे दिसून आले आहे. ‘रॅिगग’मुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढण्यास मदत होते असेही मत काही विद्यार्थी व्यक्त करतात, तर आपण अनुभवलेले ‘रॅगिंग’ ज्युनियर्सनीही अनुभवले पाहिजे असे काही विद्यार्थ्यांचे म्हणणे होते. तथापि ‘रॅगिंग’ बंद झाले पाहिजे असे म्हणणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या पन्नास टक्के आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
 जन्मदात्या आईनेच केली ८ महिन्यांच्या बाळाची हत्या
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
देशातल्या सर्वात गरीब मुख्यमंत्र्यांचा विचार बदलला, नवीन घर आणि SUV कारची केली मागणी
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
आजचे राशीभविष्य, शनिवार, २१ एप्रिल २०१८
कुख्यात डॉन अबू सालेमला लागले लग्नाचे डोहाळे, मागितली ४५ दिवसांची सुट्टी
टीसीएसची ऐतिहासिक ‘१०० अब्जावधी’ झेप
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी


Your Aadhar card will be replacing all your cashless transaction methods very soon | Cashless इंडियासाठी महत्वाचे पाऊल, आधार कार्डावरून बँक व्यवहार - Latest News & Updates in Marathi at India.com Marathi

कशा पद्धतीने होणार आधार कार्डावर सर्व व्यवहार जाणून घ्या
Cashless इंडियासाठी महत्वाचे पाऊल, आधार कार्डावरून बँक व्यवहार
देशात कॅशलेस अर्थव्यवस्था आणण्याच्या दृष्टीने केंद्र सरकारने नवे पाऊल उचलले असून, त्याचाच एक भाग म्हणून आता आधार कार्डच्या सहाय्याने बँक व्यवहार करता येतील. आधार कार्डशी संलग्न बँक खात्यातून हे व्यवहार करण्याची मुभा मिळणार आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी ८ नोव्हेंबर रोजी मोठ्या नोटा चलनातून रद्द करण्याची घोषणा केली होती. कॅशलेस सोसायटी निर्माण करणं, हाच या निर्णयामागचा उद्देश असल्याचे त्यांनी नुकतेच स्पष्ट केले होते, तसेच या दृष्टीने पाऊल टाकण्यास सुरूवात करावी, कोणतीही रोख रक्कम न बाळगता व्यवहार करायला शिका, असे आवाहन त्यांनी देशवासियांना केले होते. याच पार्श्वभूमीवर सरकारनेही हे नवे पाऊल उचलले आहे.
त्यानुसार, आधार कार्ड कोडद्वारे कोणतेही बिल भरण्यासाठी थेट खात्यातील रक्कम वळती करता येईल. तसेच आधार कार्डधारकांना त्यांच्या संलग्न बँक खात्यातून पैसे डेबिट किंवा क्रेडीट करण्याचा पर्यायही उपलब्ध असेल. मात्र प्रत्येक व्यवहारापूर्वी फिंगरप्रिंट्स वा रेटिना (डोळ्याचे बुब्बुळ) स्कॅनिंग करुन व्हेरिफेकशन करणं बंधनकारक असेल. दरम्यान आधार संलग्न बँक सेवांसाठी लवकरच अँड्रॉईड मोबाईल अॅपही सुरु करण्यात येणार असून त्या अॅपद्वारेच हे स्कॅनिंगही करता येईल.
रोख रक्कम/चलनाला दुसरा पर्याय शोधण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे UIDAIचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) ए.बी.पांडे यांनी नमूद केले. दोन व्यक्तींची बँक खाती आधारकार्डाशी जोडलेली असतील १२ अंकी क्रमांकाच्या सहाय्याने ऑनलाइन व्यवहार करता येऊ शकतो. सध्या आधारकार्डाच्या मदतीने दिवसाला १ कोटीहून अधिक व्यवहार होता. मात्र लवकरच आम्ही ४० कोटीपर्यंत व्यवहार हाताळू शकू असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
एस्सेल फायनान्सला पिअरलेस अधिग्रहणासाठी सेबीची मान्यता
 आता नोकरी बदलताच आपोआप PF ट्रान्सफर होणार
अवघ्या ९९९ रूपयांत करा हवाई प्रवास, एअर एशियाची खास ऑफर
२२ ऑगस्टला तारखेला १० लाख बँक कर्मचारी संपावर
‘फ्रीडम टू फ्लाय’ आता करा केवळ 799 रुपयांत विमान प्रवास
आजच पूर्ण करा बँकांची कामं नाहीतर होईल पश्चाताप


संपादकिय / अग्रलेख Archives - Page 140 of 199 - तरुण भारत | तरुण भारत

बऱयाच दिवसांनी हरिदास, जगजंपी आणि मी एकत्र जमलो होतो. अचानक इंग्रजीचा विषय निघाला. म्हणजे हरिदासने व्हॉट्स ऍपवर एक मजेदार बातमी वाचली होती. ती तो सांगत होता. “काही चोरांनी रात्री एका बँकेचे एटीएम उचलून नेण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यांना इंग्रजी येत नसणार. त्यामुळे त्यांनी एटीएमऐवजी चुकून पासबुकची छपाई करणारे यंत्र उचलून नेले. शिवाय ते नेताना त्यांना पोलिसांनी पकडले देखील.’’ “बिचारं ...Full Article
जमदग्नींच्या तेजाला घाबरून प्रधान व सैन्य मागे पळाले हे पाहून पराक्रमी राजा सहस्रार्जुन स्वतःच पुढे धावला. त्याने पुढे उभे असलेले जमदग्नी रतिभरही ढळले नाहीत हे पाहिले. हे लक्षात आल्यावर ...Full Article
आयपीएलच्या ‘फिव्हर’मध्ये गोव्यात कबड्डीचा ‘थ्रिलर’
देशात सध्या चालू असलेल्या आयपीएल क्रिकेट स्पर्धेबरोबरच गोवा कबड्डी लीग (जीकेएल) स्पर्धेचा थ्रिलर गोव्यात पहायला मिळाला. पहिल्यांदाच आयोजित करण्यात आलेली ही स्पर्धा एवढी यशस्वी ठरली की तिला राष्ट्रीय पातळीवर ...Full Article
‘सब का साथ, सब का विकास’ या समावेशक विकासाची आश्वासने देऊन सत्तेवर आलेल्या भारतीय जनता पक्षाने आता तीन वर्षांचा कालावधी पूर्ण केला असून, सध्या ‘जीतं मया’ पद्धतीने उत्सवाची सुरुवात ...Full Article
केरळपासून कोकणपर्यंत आणि विदर्भापासून पंजाबपर्यंत अवघ्या भारताच्या समृद्धीचे प्रतीक असलेल्या मोसमी पावसाचे यंदा सहा दिवस आधीच अंदमान-निकोबार बेटावर आगमन झाल्याने बळीराजासह सर्वांच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत. मोसमी पावसाचे प्रवेशद्वार ...Full Article
गेल्या शतकात पुलंनी ‘रावसाहेब’ नावाचे एक व्यक्तिचित्र लिहिले होते. ते रावसाहेब निराळे. आमच्या लेखातले रावसाहेब एकविसाव्या शतकातले आहेत, प्रेमळ आहेत. कार्यकर्त्यांना प्रेमाने ‘X X’ म्हणतात. 1971 साली दिलीपकुमारचा ‘सगीना’ ...Full Article
जमदग्नी ऋषिंनी अशी व्यवस्था केली होती की सहस्रार्जुन राजा, त्याचा सारा लवाजमा व सैनिक सर्वजण एकदमच भोजनास बसले. त्यांना पुन्हा मागावे लागले नाही की वाढावे लागले नाही. एका वाढय़ातच ...Full Article
मोसमपूर्व पावसाचा कोकणला तडाखा
शेती हा व्यवसाय लाभाचा ठरावा, असे राजकीय नेते म्हणत असले तरी काहीवेळा वैरी बनणाऱया निसर्गावर मात करण्यासाठी शेतकऱयांना कंबर कसून उभे राहता यावे म्हणून व्यवस्थेने काही पूर्वयोजना केली पाहिजे. ...Full Article
दृष्टिकोन देतो जीवनाला आकार
‘मुलाचे लग्न झाले एकदाचे, हुश्श… खरंच मोकळी झाले. लग्न पार पडल्यानंतर मी असाच काहीसा निःश्वास सोडला परंतु लग्न झाले म्हणजे ‘चला उरकले एकदाचे एक मंगलकार्य’ असे म्हणण्याइतका अलीकडचा काळ ...Full Article
ऐंशी टक्के गुण मिळवूनही आम्हाला येथे प्रवेश नाही नव्वदच्या घरात असलेल्या विद्यार्थ्यांचीही धामधूम, घालमेल सुरू आहे. कर्नाटकात बारावी परीक्षांचे निकाल जाहीर झाले. आता पुढील महिन्यात महाराष्ट्रातील निकालही घोषित होतील. ...Full Article
नागपूर अधिवेशनावर अनिश्चिततेचे सावट
बेस्टकडे माजी कर्मचाऱयांचे निवृत्तीवेतन थकीत
सर्वसामान्यांचा लाल डबा महागणार
कल्याण ग्रोथ सेंटरला तत्वत: मंजुरी
अजूनही वेळ गेलेली नाही, एकत्र या
एकीचा मुद्दा डावलून प्रकाश मरगाळेंच्या उमेदवारीची घोषणा
कणबर्गीतील कार्यकर्त्यांनी घेतली किरण ठाकुर यांची भेट
शाह झाले, आता पवार काय बोलणार
हापूसचा दर सामान्यांच्या आवाक्याबाहेर
दिग्गजांकडून शक्तीप्रदर्शनाने उमेदवारी दाखल
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक