.............तात्या अभ्यंकर.: January 2007

तात्याबांवर अजून दोन कविता...
खरंच मंडळी, "मनोगत" या संकेतस्थळावर मला भरभरून प्रेम मिळालं आणि त्याबद्दल मनोगताचा आणि मनोगतींचा मी सदैव ऋणी राहीन. माझा एक मनोगती मित्र "माफिचा साक्षिदार" याने माझ्यावर एक कविता केली आहे ती खाली देत आहे. "माफिचा साक्षिदार" हा स्वत: एक अत्यंत प्रतिभावान गझलकार आणि विडंबनकार आहे.
तात्यांत तात्या बलवान तात्या
तात्यांत तात्या बलवान तात्या
साऱ्या स्त्रियांचे भगवान तात्या
तात्यांत तात्या व्यतिरेक तात्या
तात्यांत तात्या सुरळीत तात्या
पावात तात्या मिसळीत तात्या
तात्यांत तात्या बलदंड तात्या
सारेच छोटे व प्रचंड तात्या
तात्यांत तात्या भरदार तात्या
वाटे भिमाचा अवतार तात्या
तात्यांत तात्या किरवंत तात्या
खोटारड्यांचा जणु अंत तात्या
तात्यांत तात्या 'घननीळ' तात्या
हो सुंभ जळला पण पीळ तात्या
तात्यांत तात्या घरट्यात तात्या
जणु कोकिळाच्या नरड्यात तात्या
तात्यांत तात्या वरताण तात्या
माझी एक टिपिकल पुणेरी मैत्रीण संपदा साठे हिनेदेखील माझ्यावर एक कविता केली आहे. ती येथे देत आहे. संपदाला कवितेचं देणं लाभलं आहे आणि तिचं शब्दवैभव अत्यंत समृद्ध आहे.
सुपात तात्या जात्यांत तात्या......
सुपात तात्या जात्यांत तात्या
पात्यात तात्या गोत्यात तात्या
काल्यात तात्या लाह्यात तात्या
खादाड तात्या वाह्यात तात्या
गप्पांत तात्या रस्त्यात तात्या
पुचाट तात्या सस्त्यात तात्या
गाण्यात तात्या लग्नात तात्या
कंपूत अर्ध्या वचनात तात्या
दारूत तात्या वादात तात्या
गर्दीत तात्या नादात तात्या
माशात तात्या नळीत तात्या
खरीप तात्या गळीत तात्या
लेंग्यात तात्या लुंगीत तात्या
धोत्रात तात्या चड्डीत तात्या
भज्यात तात्या सोड्यात तात्या
गाडीत तात्या घोड्यात तात्या
फोटोत तात्या फुरश्यात तात्या
पुरे झाला वर्षात तात्या
मी माफिचा साक्षिदार आणि संपदा या दोघांचाही मनापासून आभारी आहे. त्यांच्या लेखनप्रवासाला माझ्या अनेकोत्तम शुभेच्छा...
अहो स्वत:च स्वत:च्या कुल्याभोवती दिवे व आरत्या ओवाळून घ्यायला कुणाला नाही आवडत पण आमचं मात्र तसं नाही. आज या पृथ्वीतलावावर (एरिया जरा मोठा झाला का पण आमचं मात्र तसं नाही. आज या पृथ्वीतलावावर (एरिया जरा मोठा झाला का असो, असो) काही प्रेमळ माणसं अशी आहेत की ज्यांनी आमच्यावर आरती केली आहे.
मनोगत नांवाचं एक संकेतस्थळ आहे, जिथे आम्ही आमच्या चतुरस्र लेखणीने वाजलो आणि गाजलो वेलणकरशेठ हा मनोगताचा मालक. टिपिकल कोकणस्थ, आणि सोवळ्याओवळ्याचं वातावरण जपणारा वेलणकरशेठ हा मनोगताचा मालक. टिपिकल कोकणस्थ, आणि सोवळ्याओवळ्याचं वातावरण जपणारा आणि आम्ही हे असे तोंडाळ, आणि अंमळ शिवराळही. सतत सोवळ्याओवळ्याचं वातावरण आणि सगळं छान छान गुडी गुडी वातावरणात आमचा जीव घुसमटू लागला. त्यातच पुढे मनोगतावर मॉडरेशन आलं आणि आमच्या नाकात लगाम घातला गेला. आम्हाला ते काही पटेना, म्हणून मग आम्ही मनोगतावर लिहिणंच बंद केलं. साला माझं लेखन चेक करणारा हा वेलणकर कोण लागून गेला आणि आम्ही हे असे तोंडाळ, आणि अंमळ शिवराळही. सतत सोवळ्याओवळ्याचं वातावरण आणि सगळं छान छान गुडी गुडी वातावरणात आमचा जीव घुसमटू लागला. त्यातच पुढे मनोगतावर मॉडरेशन आलं आणि आमच्या नाकात लगाम घातला गेला. आम्हाला ते काही पटेना, म्हणून मग आम्ही मनोगतावर लिहिणंच बंद केलं. साला माझं लेखन चेक करणारा हा वेलणकर कोण लागून गेला पण तरीही, आजही 'मनोगत' हे संकेतस्थळ हेच आमचं पहिलं प्रेम आहे आणि नेहमी राहील. मनोगतामुळेच आम्हाला ओळख मिळाली, जिवाभावाची मित्रमंडळी मिळाली, आणि त्याकरता मी वेलणकरशेठचा मरेपर्यंत आभारीच राहीन.
बरं का मंडळी, मैथिली नांवाची आमची एक मैत्रिण आहे मनोगतावर. तिने तर कमालच केलीन. चक्क एक आरतीच लिहिलीन माझ्यावर आता बोला. अहो कुणाला स्वत:वर केलेली आरती, स्वत:चं गुणगान आवडणार नाही आता बोला. अहो कुणाला स्वत:वर केलेली आरती, स्वत:चं गुणगान आवडणार नाही तसंच ते मलाही आवडलं आणि म्हणूनच मैथिलीने केलेली आरती इथे लिहीत आहे. मी मैथिलीचे अनेक आभार मानतो आणि तिला तिच्या पुढील लेखनाकरता शुभेच्छा देतो. मैथिली, जियो
जय देव जय देव जय तात्या देवा
त्रिकाळ त्रैलोकी मिसळ खावा, जय देव....
संगीताचे ध्यान तुम्हा लागले,
संगीताचे दान पदरी टाकले, जय देव...
मिसळीत तुम्ही ब्रम्ह पाहिले,
रस्सा वरपूनी पाव चर्विले,
पेयपानाने सिद्धीस गेले, जय देव...
कित्येक विषय ह्यांनी चर्चिले,
लेखनाने आपुल्या मैत्र बनविले, जय देव...
तात्या, सवाईची तिकिटं काढली आहेत. लवकर या. वाट पहात आहे. गाणं ऐकू, मस्त धमाल करू.
असा नेनेसाहेबांचा मला दरवर्षी फोन यायचा. सवाईगंधर्व महोत्सवाची आम्हा काही मुंबईकर मित्रांची तिकिटं काढायचं काम नेहमी नेनेसाहेबच करत असत.विजय नेने आम्ही त्यांना 'नेनेसाहेब' म्हणत असू. पत्ता- सदाशिव पेठ, पुणे. नेनेसाहेब म्हणजे एक वल्ली माणूस. वय ५५ च्या आसपास, मध्यम उंचीचे, केस पिकलेले, हसतमुख चेहरा. (सदाशिवपेठी कोकणस्थ असून आम्ही त्यांना 'नेनेसाहेब' म्हणत असू. पत्ता- सदाशिव पेठ, पुणे. नेनेसाहेब म्हणजे एक वल्ली माणूस. वय ५५ च्या आसपास, मध्यम उंचीचे, केस पिकलेले, हसतमुख चेहरा. (सदाशिवपेठी कोकणस्थ असून
नेनेसाहेब तसा मध्यमवर्गीय, नोकरदार माणूस. पुण्यातल्याच कुठल्याश्या उपनगरातील एका कंपनीत नोकरीला. माझ्या ना नात्याचा, ना गोत्याचा. मग असं काय बरं विशेष होतं नेनेसाहेबांच्यात की ज्यामुळे त्यांचे माझे जन्माचे ऋणानुबंध जोडले गेले कारण एकच. नेनेसाहेबांकडे शास्त्रीय संगीताच्या प्रत्यक्ष कार्यक्रमांच्या (लाईव्ह रेकॉर्डींग) ध्वनिफितींचा प्रचंड संग्रह होता. प्रचंड म्हणजे शब्दश: प्रचंड कारण एकच. नेनेसाहेबांकडे शास्त्रीय संगीताच्या प्रत्यक्ष कार्यक्रमांच्या (लाईव्ह रेकॉर्डींग) ध्वनिफितींचा प्रचंड संग्रह होता. प्रचंड म्हणजे शब्दश: प्रचंड आणि रसिक मंडळींना तो ते कधीही ऐकवायला अगदी हसतमुखाने तयार असत. ठाण्याचे माझे मित्र नंदन म्हसकर यांनी प्रथम त्यांची माझी गाठ घालून दिली.
नेनेसाहेबांच्या घरी म्हसकरांबरोबर मी अगदी प्रथम गेलो तो दिवस मला अजूनही आठवतो. "हे माझे मित्र तात्या अभ्यंकर. गाण्याचे खूप शौकीन आहेत." म्हसकरांनी ओळख करून दिली.
नेनेसाहेबांचं घर म्हणजे सदाशिवपेठेतल्या एका वाड्याची एक लहानशी खोली. त्यात दोन कपाटं, एक खाट, आणि उरलेल्या जागेत ओटा असल्यामुळे त्या जागेला स्वयंपाकघर म्हणायचं. कोपऱ्यातच एक लहानशी मोरी बास.. एवढाच होता नेनेसाहेबांचा संसार. एकूलती एक मुलगी लग्न होऊन सासरी नांदायला गेलेली.
" नेनेसाहेबांनी सवाल टाकला. एकदम हा प्रश्न आल्यामुळे मी थोडा गडबडूनच गेलो. "काहीही ऐकवा. अण्णांचं काही लाईव्ह ध्वनिमुद्रण असेल तर मला ऐकायला आवडेल
 आत्ता ऐकवतो," असं म्हणून नेनेसाहेब उठले आणि त्यांनी एक जाडजूड रजिस्टरच माझ्या हाती ठेवलं. बाडच म्हणा ना
"ही पहिलीच काही पानं बघा. तुम्हाला त्यांच्या ध्वनिमुद्रणांची सगळी यादीच पहायला मिळेल. पहिला मान अर्थातच भीमसेनजींचा बोला, कोणतं ध्वनिमुद्रण लावू बोला, कोणतं ध्वनिमुद्रण लावू अगं ऐकलंस का कॉफी टाक पाहू झकासपैकी, आणि काहीतरी खायलाही दे हे माझे मित्र ठाण्याहून आले आहेत. भीमसेनप्रेमी आहेत हे माझे मित्र ठाण्याहून आले आहेत. भीमसेनप्रेमी आहेत
पहिल्या भेटीतच मला 'मित्र' असं संबोधून नेनेसाहेब मोकळे झाले होते त्यांची 'अगं' तिथेच ओट्याजवळ उभी होती. ह्या बाईंचा स्वभाव अगदी गरीब असणार हे त्यांच्या चेहऱ्यावरून अगदी कुणीही ओळखावं. त्यासुद्धा नेनेसाहेबांसारख्याच अगदी हसतमुख होत्या.
नेनेसाहेबांनी माझ्या हाती ठेवलेलं ते जाडजूड बाड मी उलगडून पाहू लागलो. ते पाहताना मला फक्त चक्कर यायचीच बाकी होती. भीमण्णा, किशोरीताई, मालिनीबाई, आमिरखा, कुमारगंधर्व,.... यादी लांबतच चालली होती. त्यांच्या संग्रहात जुना-नवा कुठला कलाकार नव्हता असं नव्हतंच आणि प्रत्येकाची एखाद दोन नव्हेत तर अक्षरश: शेकड्यांनी ध्वनिमुद्रणं होती. सगळीच्या सगळी प्रत्यक्ष मैफलीतली आणि प्रत्येकाची एखाद दोन नव्हेत तर अक्षरश: शेकड्यांनी ध्वनिमुद्रणं होती. सगळीच्या सगळी प्रत्यक्ष मैफलीतली बाजारात व्यावसायिक स्तरावर मिळणारं एकही ध्वनिमुद्रण त्यात नव्हतं बाजारात व्यावसायिक स्तरावर मिळणारं एकही ध्वनिमुद्रण त्यात नव्हतं मंडळी, ते बाड पाहताना मला किती आनंद झाला हे मी शब्दात नाही सांगू शकणार
" नेनेसाहेबांच्या या प्रश्नानी मी एकदम भानावर आलो. काय सांगणार होतो मी त्यांना अहो किती ऐकावं आणि किती नाही अशी माझी परिस्थिती झालेली अहो किती ऐकावं आणि किती नाही अशी माझी परिस्थिती झालेली त्यादिवशी थोडंफार ध्वनिमुद्रण ऐकून आम्ही तेथून निघालो. "पुन्हा या नक्की. अगदी केव्हाही या. मस्तपैकी गाणं ऐकू." असा आम्हाला नेनेसाहेबांनी हसतमुखानी निरोप दिला.
त्यानंतर मी जेव्हा जेव्हा पुण्याला गेलो तेव्हा नेनेसाहेबांच्या घरी फेरी झाली नाही, असं कधी झालंच नाही. कुणाचं गाणं नाही ऐकलं मी त्यांच्याकडे अरे बापरे माझ्या मोठ्ठी यादीच होईल त्याची. भीमण्णा, किशोरीताई, कुमारजी, अभिषेकीबुवा, उल्हास कशाळकर, राशिदखान, अजय चक्रवर्ती, वीणाताई, प्रभाताई, रामभाऊ, हे मी प्रत्यक्ष ऐकलेले कलाकार. त्यांचं तर ध्वनिमुद्रण होतंच. त्याशिवाय मास्तर, निवृतीबुवा, गजाननबुवा, मिराशीबुवा, फैयाजखा, आमिरखा, खादिमहुसेनखा, विलायतहुसेनखा, सवाईगंधर्व, या जुन्या मंडळींचीही बरीच ध्वनिमुद्रणं त्यांच्याकडे ऐकायला मिळाली. अगदी मनमुराद, समाधान होईस्तोवर
नेनेसाहेबांच्या घरच्या प्रत्येक फेरीत मी अगदी मनसोक्त गाणं ऐकत होतो. मनात साठवत होतो, शिकत होतो. अक्षरशः आयुष्यभरची कमाई होती ती नेनेसाहेबांची. मला ते नेहमी म्हणायचे,
"अहो तात्या, हे सगळं मी कसं जमवलं माझं मला माहीत कुठे कुठे म्हणून नसेन फिरलो मी याच्याकरता कुठे कुठे म्हणून नसेन फिरलो मी याच्याकरता किती पैसे खर्च केले असतील पदरचे किती पैसे खर्च केले असतील पदरचे पण आज हा संग्रह पाहिला की माझं मलाच समाधान वाटतं. तुमच्यासारखे चार रसिक घरी ऐकायला येतात, बरं वाटतं पण आज हा संग्रह पाहिला की माझं मलाच समाधान वाटतं. तुमच्यासारखे चार रसिक घरी ऐकायला येतात, बरं वाटतं आता नोकरीतून लवकरच निवृत्त होणार आहे. मग काय, फक्त संगीत आणि मीच आता नोकरीतून लवकरच निवृत्त होणार आहे. मग काय, फक्त संगीत आणि मीच अहो पुढचं सगळं आयुष्यभर ऐकत बसलो तरी संपणार नाही एवढं अफाट ध्वनिमुद्रण जमवून ठेवलं आहे मी
नेनेसाहेबांचा हा अभिमान अगदी सार्थ होता
खरंच, आमचे नेनेसाहेब म्हणजे खूप मोठा माणूस हो.. मुलखावेगळाच स्वत: कष्ट करून जमवलेली ध्वनिमुद्रणे लोकांना हौशिहौशीने स्वत:च्याच घरी बोलावून ऐकवणार, वर त्यांची चहापाण्याचीही सरबराई करणार स्वत: कष्ट करून जमवलेली ध्वनिमुद्रणे लोकांना हौशिहौशीने स्वत:च्याच घरी बोलावून ऐकवणार, वर त्यांची चहापाण्याचीही सरबराई करणार या माणसाची हौसच दांडगी. मी इतक्या वेळा त्यांच्याकडे गेलो असेन पण कधीही त्यांच्या चेहऱ्यावर कंटाळा बघितला नाही. संध्याकाळी सहा वाजता गेलो की रात्रीचे दहा कधी वाजायचे ते समजायचंच नाही. " बसा हो तात्या, काय घाई आहे या माणसाची हौसच दांडगी. मी इतक्या वेळा त्यांच्याकडे गेलो असेन पण कधीही त्यांच्या चेहऱ्यावर कंटाळा बघितला नाही. संध्याकाळी सहा वाजता गेलो की रात्रीचे दहा कधी वाजायचे ते समजायचंच नाही. " बसा हो तात्या, काय घाई आहे जाल सावकाश" असा आग्रहही नेहमी व्हायचा.
असाच एक दिवस. मी नेनेसाहेबांच्या घरी गेलो होतो. बाडातून भीमण्णांच्या यमनचं साठ सालातलं एक ध्वनिमुद्रण लेलेसाहेबांना ऐकवायला सांगितलं. त्यावर ते म्हणाले,
"ठीक आहे. काढून आणतो. पुढच्या वेळेला आलात की नक्की ऐकवतो
 मी समजलो नाही नेनेसाहेब
"तात्या, त्याचं काय आहे की काही काही खास ध्वनिमुद्रणं मी बँकेच्या लॉकरमध्ये ठेवली आहेत. खूप जपायला लागतात ती. तुम्ही म्हणता तो अण्णांचा यमन तसाच अगदी खास आहे.
 मंडळी, मी खाटेवरून पडायच्याच बेतात होतो. पण ती वस्तुस्थिती होती. लोक साधाराणपणे सोनं-चांदी-हिरे-मोती बँकेच्या लॉकरमध्ये ठेवतात. पण जिवापाड मेहनत घेऊन जमवलेलं एकन्एक ध्वनिमुद्रणाचं मोल आमच्या नेनेसाहेबांकरता कुठल्याही हिऱ्यापेक्षा कमी नव्हतं हेच खरं
नेनेसाहेबांचं कुटुंब कधी बाहेरगावी गेलेलं असलं की शनिवार-रविवारची सुट्टी पाहून आम्ही चार मित्र तर अक्षरश: धमालच करायचो. मी, म्हस्करसाहेब, सुधांशु वझे हे आमचे पुण्यातलेच आणखी एक मित्र, आणि स्वत: नेनेसाहेब. शनिवारी संध्याकाळी ५-६ च्या सुमारास आम्ही सगळे नेनेसाहेबांच्या घरी जमत असू. त्यानंतर मग रात्री साडेआठ, नऊपर्यंत श्रवणभक्ती. त्यानंतर मग बादशाही, किंवा पुना गेस्टहाऊस सारख्या एखाद्या ठिकाणी जाऊन रात्रीचे फर्मास भोजन. भोजन झालं की जरा शतपावली, पानबिन खाऊन आमचा डेरा पुन्हा नेनेसाहेबांच्या घरी पडायचा तो अगदी पहाटेपर्यंत
काय सांगू तुम्हाला मंडळी मी खूप धमाल यायची हो. कुणाला काय हवं ते नेनेसाहेब ऐकवायचे. ऐकणाराने फक्त बाड उघडून हुकूम करायचा. त्या दोन दिवसात तर नेनेसाहेबांचा उत्साह अगदी ओसंडूनच वहात असायचा खूप धमाल यायची हो. कुणाला काय हवं ते नेनेसाहेब ऐकवायचे. ऐकणाराने फक्त बाड उघडून हुकूम करायचा. त्या दोन दिवसात तर नेनेसाहेबांचा उत्साह अगदी ओसंडूनच वहात असायचा भरपूर गाणं ऐकणं व्हायचं. गप्पाही अगदी भरपूर. मग रात्री दोन-अडीच वाजता नेनेसाहेब स्वत: झकासपैकी कॉफी करायचे
कोण होते हो नेनेसाहेब एक सामान्य मध्यमवर्गीय माणूस. १० बाय १० च्या अवघ्या एका खोलीत राहणारा एक सामान्य मध्यमवर्गीय माणूस. १० बाय १० च्या अवघ्या एका खोलीत राहणारा पण खरं सांगतो मंडळी, नेनेसाहेबांची ती त्या लहानश्या खोलीतली संपत्ती कुणा बंगलेवाल्याकडेही नसेल
आज नेनेसाहेबांवर दोन शब्द लिहायला बसलो आणि मन अगदी भरून आलं. अशी माणसं पुन्हा पुन्हा होत नाहीत. १९६० सालात संस्मरणीय ठरेल असा यमन गाणारे आमचे अण्णा तर मोठे आहेतच, पण तेच यमनचं ध्वनिमुद्रण बॅकेच्या लॉकरमध्ये सुरक्षित ठेवणारे आमचे नेनेसाहेबही मोठेच
सर्वात दुर्दैवाची गोष्ट अशी की निवृत्त झाल्यानंतर एवढं अफाट गाणं ऐकायला, जरा निवांतपणे त्याचा आनंद लुटायला नेनेसाहेब पुढचे अवघे तीन महिनेही जगले नाहीत. किती क्रुर वागली नियती नेनेसाहेबांशी मधुमेहाचं दुखणं. पायाला जखम झाल्याचं निमित्त झालं आणि आमचे नेनेसाहेब कायमचे निघून गेले ते कधीही परत न येण्याकरता
मंडळी, संगीतातले ऋणानुबंध खूप त्रास देऊन जातात हेच खरं
मला एकदा ते गंमतीने म्हणाले होते, "तात्या, तुम्ही एवढे अण्णांचे भक्त. मी मरतांना माझ्याकडील अण्णांच्या काही ध्वनिमुद्रिका तुमच्या नावावर करून जाईन हो" एखादी इस्टेटच माझ्या नांवावर करावी अशा थाटात मोठ्या मिश्किलपणे हे उद्गार त्यांनी काढले होते
आज मात्र त्यांना एवढंच सांगावसं वाटतं, 'की नको नेनेसाहेब. तुमची इस्टेट तुमच्याकडेच राहू द्या. फक्त एखाद्या शनिवारी-रविवारी पुन्हा एकदा घरी बोलवा हो आम्हा सगळ्यांना. रात्रभर अगदी मनसोक्त गाणं ऐकू
आपल्या बसंताचं लग्न अगदी थाटामाटात सुरू आहे. आता जेवणावळींची तयारी सुरू आहे. सुरेखश्या रांगोळ्या घातल्या आहेत. मंद सुवासाच्या उदबत्त्या लावल्या आहेत. मल्हार, मालकंस, मुलतानी, तोडी, दरबारी यासारख्या बड्या बड्या रागमंडळींची पंगत बसली आहे. साजूक तुपातल्या, अगदी आतपर्यंत पाक शिरलेल्या, केशर घातलेल्या जिलब्या, चवदार मठ्ठा, मसालेभात, डाळिंब्यांची उसळ, गरमागरम पुऱ्या, असा साग्रसंगीत बेत आहे. हल्लीसारखी पहिल्या वरण-भातानंतर लगेच पब्लिकच्या पानात मसालेभात लोटायचा, ही पद्धत इथे नाही बरं का पहिला वरण-भात, मग जिलेबी, मग डाळिंबीउसळ-पुऱ्या, मग मसाले-भात, मग पुन्हा एकदा जिलेबी (कुणाला पैजा मारायच्या असतील तर त्या ह्या फेरीत मारायच्या बरं का पहिला वरण-भात, मग जिलेबी, मग डाळिंबीउसळ-पुऱ्या, मग मसाले-भात, मग पुन्हा एकदा जिलेबी (कुणाला पैजा मारायच्या असतील तर त्या ह्या फेरीत मारायच्या बरं का ;), आणि शेवटी थोडा ताक-भात असा क्रम आहे. शिवाय मठ्ठ्याची अगदी रेलचेल आहे आणि मध्ये मध्ये पंचामृत, लोणची, कोशिंबिरी, कुरडया, पापड यांची ये-जा सुरूच आहे
बरं का मंडळी, बसंतच्या लग्नात जेवणावळीची जबाबदारी, कुणाला काय हवं, नको ते पहायची जबाबदारी, मंडळींना जिलब्यांचा भरभरून आग्रह करण्याची जबाबदारी एका कुटुंबावर सोपवली गेली आहे. त्या कुटुंबाचं नांव आहे 'सारंग' कुटुंब सारंग कुटुंबातली मंडळी चांदीच्या ताटातून जिलब्यांचा आग्रह करत आहेत.
आपल्या बसंतवरच्या प्रेमापोटी शुद्ध सारंग आणि गौड सारंग हे दोघे जातीने जेवणावळीची जबाबदारी सांभाळत आहेत
या रागाची पटकन ओळख पटावी म्हणून हे ध्वनिमुद्रण ऐका. हा राग अगदी शांत स्वभावाचा आणि प्रसन्न वृत्तीचा. आपल्या आयुष्यातही अशी एखादी व्यक्ती असते/असावी. कधी ती आपल्या नात्यातली तर कधी मित्रपरिवारातली, किंवा ओळखीतली. आपल्याला कधी काही अडचण आली, मोकळेपणानी बोलावसं वाटलं तर अगदी खुशाल त्या व्यक्तीकडे जावं, मन मोकळं करावं. त्याच्या एखाद-दोन शब्दातच आपल्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं मिळतात आणि मन शांत होतं. त्या व्यक्तीचा अगदी हाच स्वभावविशेष शुद्ध सारंगातही आपल्याला दिसतो.
मंडळी, फार उच्च दर्जाचा शुद्ध सारंग ऐकायला मिळाला अशा काही केवळ अविस्मरणीय मैफली माझ्या खात्यावर जमा आहेत. त्यात आवर्जून उल्लेख करावा लागेल तो आमच्या दातारवुवांचा. पं डी के दातार व्हायोलिन वादनातला फार मोठा माणूस. एकदा त्यांच्या सकाळच्या एका मैफलीला जाण्याचा सुयोग मला आला होता. मैफल संपतच आली होती. दुपारचे साडे-बारा, एक वाजला असेल, आणि एकदम बुवांनी शुद्धसारंगातली एक गत सुरू केली. काय सांगू मंडळी तो अनुभव व्हायोलिन वादनातला फार मोठा माणूस. एकदा त्यांच्या सकाळच्या एका मैफलीला जाण्याचा सुयोग मला आला होता. मैफल संपतच आली होती. दुपारचे साडे-बारा, एक वाजला असेल, आणि एकदम बुवांनी शुद्धसारंगातली एक गत सुरू केली. काय सांगू मंडळी तो अनुभव एकदम लयदार आणि सुरेल काम हो. मध्यलयीतल्या रूपकाच्या ठेक्यात काय सुरेख चालला होता शुद्ध सारंग एकदम लयदार आणि सुरेल काम हो. मध्यलयीतल्या रूपकाच्या ठेक्यात काय सुरेख चालला होता शुद्ध सारंग ओहोहो, क्या केहेने आम्ही श्रोतेमंडळी अक्षरश: शुद्धसारंगाच्या त्या सुरांत हरवून गेलो होतो. अशीच मालिनीबाईंची एक मैफल आठवते. क्या बात है. मालिनीबाईंनी तेव्हा असा काही शुद्धसारंग जमवला होता की अंगावर आजही रोमांच उभे राहतात फार मोठी गायिका. मालिनीबाईंकडून खूप खूप शिकण्यासारखं आहे.
हिराबाईंची शुद्ध सारंगामधली एक बंदिश येथे ऐका. किती सुंदर गायली आहे पहा. दोन मध्यमांची सगळी जादू आहे. तीन मिनिटांच्या या बंदिशीतली हिराबाईंची आलापी पहा किती सुरेख आहे, क्या बात है...सांगा कसं वाटतंय ऐकून
एखादी सुरेखशी दुपार आहे, आपण निवांतपणे झाडाखाली बसलो आहोत, ऊन आहे पण आपल्यावर झाडाने छानशी सावली धरली आहे. समोर एखादा शांत जलाशय पसरला आहे आणि सगळीकडे अगदी नीरव शांतता आहे क्या बात है..मंडळी, हा आहे शुद्ध सारंगचा माहोल, शुद्ध सारंगचा स्वभाव. शांत परंतु आश्वासक
शुद्ध सारंग रागातील गिंडेबुवांनी बांधलेल्या एका बंदिशीच्या या ओळी पहा किती सुरेख आहेत-
गगन चढी आयो भानू दुपहार
तपन भयी तनमनकी अति भारी
कदम्ब की छैया, छांडे कन्हैया
शुद्ध नाम सारंग बिराजे
 शुद्ध नामातला सारंग कसा विराजमान झाला आहे पहा. सूर्यमहाराज डोक्यावर तळपत आहेत आणि अशा वेळेस एखाद्या गर्द झाडाच्या छानश्या सावलीचा आसरा मिळावा, हा जो अनुभव आहे ना, तो शुद्ध सारंग रागातून मिळतो मंडळी आयुष्यातही जर कधी अशी उन्हाची तलखली जाणवली, तर अगदी विश्वासाने आमच्या शुद्धसारंगाला शरण जा. जिवाला नक्कीच थोडा सुकून मिळेल याची हमी देतो...
हा राग थोडा नटखट आहे बरं का मंडळी;) अहो याच्याबद्दल किती लिहू अन् किती नको हा मूळचा कल्याण थाटातला. त्यामुळे काही शास्त्रकार याला 'सारंग' मानतच नाहीत. न मानेनात का हा मूळचा कल्याण थाटातला. त्यामुळे काही शास्त्रकार याला 'सारंग' मानतच नाहीत. न मानेनात का आमच्याकरता मात्र हा गौड सारंगच आहे. स्वभावाने कसा आहे बरं गौड सारंग हा राग
या रागाची पटकन ओळख पटावी म्हणून पटकन हे ध्वनिमुद्रण ऐका. या रागात गायली जाणारी ही एक पारंपरिक बंदिश आहे,
बिन देखे तोहे चैन नाही आवे रे,
तोरी सावरी सुरत मन भाए रे..
आहाहा.. काय सुरेख अस्थाई आहे आता अंतरा बघा काय सुंदर बांधलाय,
मगन पिया मोसो बोलत नाही,
तडप तडप जिया जाए रे..
अहो मंडळी काही नाही हो, ही त्या कृष्णाची सारी लीला आहे. 'बिन देखे तोहे चैन नाही आए रे' खरं आहे. हा रागही अगदी तसाच आहे. कृष्णाच्या मुखाचं अवलोकन केल्याशिवाय गोपींना चैन पडत नाहीये. आणि म्हणून त्या गोपी त्याबद्दल लाडिक तक्रार करत आहेत. ही लाडिक तक्रार म्हणजेच आपला गौडसारंग हो.
बरं का मंडळी, ह्या गौडसारंग रागाच्या आरोह-अवरोहातच किती नटखटपणा भरलाय पहा. ना हा आरोहात सरळ चालतो, ना अवरोहात. आपण पुन्हा एकदा वरचा दुवा ऐकून पहा..
सा ग रे म ग प म ध प नी ध सां..
आहे की नाही गंमत कसे एक आड एक स्वर येतात पहा ;)
आणि अवरोहात येताना पण तसंच...
सां ध नी प ध म प ग म रे ग
आणि रे म ग, प‌ऽऽ रे सा
ही संगती.. वा वा...
यातही दोन्ही मध्यमांची मौज आहे बरं का.
गौडसारंग ऐकलेल्या अविस्मरणीय मैफली म्हणजे किशोरीताईंची आणि उल्हास कशाळकरांची. अहो काय सांगू तुम्हाला मंडळी माझ्या पदरात आनंदाचं आणि समाधानाचं अगदी भरभरून दान टाकलंय या गौडसारंगानी..
मंडळी, वर आपण शुद्ध सारंगचा स्वभाव पाहिला. तो स्वभावाने थोडा बुजुर्ग आहे. ती सारंग कुटुंबातील एक सिनिअर व्यक्ती आहे असं म्हणा ना. पण गौड सारंग तसा नाही. तो घरातील तरूण मंडळींचा जास्त लाडका आहे. लाड करणारा आहे. एखादी गंभीर समस्या घेऊन जावी तर ती शुद्ध सारंगाकडे बरं का. पण 'कॉलेजातली अमुक अमुक मुलगी आपल्याला लई आवडते बॉस' हे गुपित सांगावं तर आमच्या गौड सारंगाला' हे गुपित सांगावं तर आमच्या गौड सारंगाला ;) तोच ते समजून घेईल
पं बापुराव पलुसकर. ग्वाल्हेर गायकीवर विलक्षण प्रभुत्व असलेला, अत्यंत गोड गळ्याची देणगी असलेला एक बुजुर्ग गवई. बापुरावांनी गायलेली गौड सारंग रागातली एक पारंपारिक बंदीश येथे ऐका. बघा किती सुरेख गायली आहे ती गौड सारंगाचं काय मोहक दर्शन घडवलं आहे बापुरावांनी गौड सारंगाचं काय मोहक दर्शन घडवलं आहे बापुरावांनी क्या बात है.. असा गवई होणे नाही, असा राग होणे नाही क्या बात है.. असा गवई होणे नाही, असा राग होणे नाही किशोरीताईदेखील हीच बंदिश फार सुरेख गातात. अगदी रंगवून, लयीशी खेळत. अब क्या बताऊ आपको
वाड्याच्या एका खोलीत मालकंसबुवा जप करत बसलेले आहेत, एका खोलीत दरबारीचं कसल्या तरी गहन विषयावर सखोल चिंतन वगैरे सुरू आहे, एका खोलीत मल्हारबा स्वत:च किंचित बेचैन होऊन येरझारा घालत आहेत. तिकडे उगाच कामाशिवाय जाऊ नये धमाल करायच्ये तर मग त्याकरता आहेत आपले हमीर, नट, केदार, आणि आपल्या गौडसारंगासारखे राग
मंडळी, खरंच किती श्रीमंत आहे आपलं हिंदुस्थानी रागदारी संगीत केवळ अवीट. आपलं अवघं आयुष्य समृद्ध, संपन्न करणारं
Labels: बसंतचं लग्न (लेखमालिका)
आजची खादाडी आजची बाई.. (1)
काही स्वरचित्रे काही शब्दचित्रे (68)
किंचित कवी तात्या (7)
गुण गाईन आवडी.. (30)
तात्या अभ्यंकरांची खादाडी (3)
तात्या अभ्यंकरांची तत्वे.. (12)
बसंतचं लग्न (लेखमालिका) (12)
माझे प्रिय मायबाप वाचक
राम राम मंडळी, http://mr.upakram.ऑर्ग/ या नांवाचे एक संकेतस्थळ आहे. त्यावर शरद कोर्डे नांवाच्या सद्गृहस्थांनी http://mr.upakram.org/node/...
मगाशी उगीचंच मार्लिनचा बाबा आठवला. मस्त होता तो.. कोणे एकेकाळी वसईच्या मर्लीन नावाच्या एका बाटग्या खिरिस्तावणीच्या पिरेमात पडलो होतो. काय र...
नमस्कार मंडळी, आता लवकरच गुरूपौर्णिमा येईल. माझी काही दैवते आहेत. त्यांना मी माझ्या गुरूस्थानी मानतो. बाबुजी(स्व.सुधीर फडके), अण्णा(भीमसेनज...
आत्तापुतुर आमी काय लिवलं त्ये
तात्याबांवर अजून दोन कविता...


पट्टणकुडी, वाळकीसह 5 गावे निपाणी तालुक्याला जोडा - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » बेळगांव » पट्टणकुडी, वाळकीसह 5 गावे निपाणी तालुक्याला जोडा
पट्टणकुडी, वाळकीसह 5 गावे निपाणी तालुक्याला जोडा
पट्टणकुडी, वाळकी, चिखलव्हाळ, रामपूर व पांगिरे-ए ही गावे नव्याने अस्तित्वात आलेल्या निपाणी तालुक्याला जोडण्यात यावीत, या मागणीसाठी सदर गावच्या ग्रामपंचायत अध्यक्ष, सदस्य विविध संघ-संस्थांचे पदाधिकारी, गावप्रमुख व इतर नागरिकांनी शुक्रवारी चिकोडीच्या प्रांताधिकारी व तहसीलदारांना निवेदन सादर केले.
सदर निवेदनाच्या प्रति जिल्हाधिकारी, आमदार, खासदार, नगरविकास व पंचायतराज खात्याचे मंत्री, महसूल मंत्री, मुख्यमंत्री आदींना देण्यात येणार असल्याचे उपस्थित नागरिकांनी सांगितले. निवेदनात, पट्टणकुडी, वाळकी, चिखलव्हाळ, रामपूर व पांगिरे-ए ही गावे निपाणीपासून केवळ 2 ते 6 कि. मी. अंतरावर आहेत. सदर गावे निपाणी या नव्या तालुक्याला याआधी जोडण्यात आली होती. पण नुकताच नव्या घडामोडीनुसार ही गावे चिकोडी तालुक्याला जोडण्यात आल्याचे निदर्शनास आले आहे. सर्वसामान्य जनतेच्या अनुकुलतेसाठी नव्या तालुक्यांची निर्मिती करण्यात आली आहे. ही बाब प्रशंसनीय आहे. पण नव्या तालुक्याच्या ठिकाणांना सलग्न असलेली गावे दूरवरच्या तालुका केंद्रास जोडल्याने वेळ व पैसा वाया जातो.
सदर पाच गावातील सर्व विद्यार्थी एलकेजीपासून पदवी, वैद्यकीय, तांत्रिक व अभियांत्रिकी शिक्षणासाठी निपाणीसच पहिली पसंती देतात. याशिवाय नोंदणी अधिकारी कार्यालय, सब ट्रेझरी, न्यायालय, लोकोपयोगी, पाणीपुरवठा, महिला व बालकल्याण, पोलीस, कृषी उत्पन्न खाते, तंबाखू संशोधन केंद्र, जनावरांचा बाजार, सर्व राष्ट्रीयीकृत व खासगी बँकांच्या कामासाठी निपाणी या ठिकाणासच प्राधान्य दिले जाते. त्यामुळे ही गावे निपाणी तालुक्यालाच जोडण्यात यावीत.
2014 मध्ये प्रशासनातर्फे चिकोडी तालुका विभाजनासंदर्भातील माहिती संग्रहात वरील 5 गावांची निपाणीशी सलग्नता असल्याचे तत्कालीन तहसीलदारांनी नमूद केले आहे. याशिवाय 1975 मध्ये एम. वासुदेव समिती, गद्दीगौडर समिती, हुडेकर समिती आदींनी देखील इतर गावे निपाणीच्या व्याप्तीत येत असल्याचा निर्वाळा दिला आहे. इतकेच नव्हे तर निपाणी नगरपालिकेद्वारे पट्टणकुडी गावच्या हद्दीत त्याज्य विल्हेवारी केली जाते. निपाणी शहरातील निराश्रीतांना आश्रय योजनेंतर्गत सरकारने घरकुले देण्यासाठी पालिकेद्वारे पट्टणकुडी हद्दीतील 12 एकर जमीन घेण्यात आली आहे.
निपाणीचे उपनगर वाल्मिकीनगरसुद्धा रामपूर गावच्या हद्दीत येते. या सर्व बाबींची दखल घेऊन प्रशासनाने या सर्व 5 गावांचा निपाणी तालुक्यात समावेश करावा, अशी मागणी निवेदनात करण्यात आली आहे. यावेळी पप्पू पाटील-रामपूर, किरण पाटील-पट्टणकुडी, संजय वाघ, धनाजी पाटील, माणिक पाटील, आपू नारंदे, सुभाष कानडे, महादेव पाटील, प्रकाश पाटील, बसगौडा खोत, बाबुराव पाटील, आप्पासाहेब जगदाळे, आण्णासो लोहार, वल्लभ देशपांडे, बापू पाटील आदी उपस्थित होते.
निपाणीतील अतिक्रमण त्रासाबाबत योग्य पर्याय सूचवा
राजदोह खटल्याची सुनावणी पुढे ढकलली
नोटाबंदी करून भाजप सरकारने काय साध्य केले
अनधिकृत नळ जोडणी अधिकृत करून घेण्याचे आवाहन
नेमबाजीला वगळल्याने भारताला फटका : अभिनव बिंद्रा
अंगणवाडी कर्मचाऱयांनी एकजूट कायम राखावी
आता कायदाच हाती घेऊ
आत्माराम बांदेकर यांचे उपोषण स्थगित
ज्योकोव्हिकला हरवून थिएम उपांत्यपूर्व फेरीत
विर्डी प्रकल्पग्रस्तांचा वनवास संपला
विजयी घोडदौडीसाठी कोलकाता, पंजाब सज्ज
सुशील म्हणतो, माझे सुवर्णपदक अद्याप माझ्या मुलांकडेच
न्यूझीलंडचा क्रिकेटपटू मायकल पेप्स निवृत्त
सरन्यायाधीशांविरोधात विरोधकांचा महाभियोग प्रस्ताव
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


वर्ग:२००८ मधील मुखपृष्ठ सदर लेख - विकिपीडिया

वर्ग:२००८ मधील मुखपृष्ठ सदर लेख
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
"२००८ मधील मुखपृष्ठ सदर लेख" वर्गातील लेख
एकूण ११ पैकी खालील ११ पाने या वर्गात आहेत.
२००८ इंडियन प्रीमियर लीग
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ३१ ऑगस्ट २०१४ रोजी १३:२४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


सत्संगधारा - श्रीएकनाथमहाराजकृत - श्रीभावार्थरामायण - युद्धकाण्डे - अध्याय तेहतिसावा - रामलक्ष्मणांची शरबंधनांतून सुटका

सर्ग १ ते ५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७७
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ त ११९
सग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ६७
सर्ग १ त १०
सर्ग ११ त २०
सर्ग २१ त ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ त ५०
सर्ग ५१ त ६०
सर्ग ६१ त ६८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ ते १२०
सर्ग १२१ ते १२८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ वा -समाप्त
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ३७
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
सर्ग १ ते १०
अध्याय १ ते १०
अध्याय १ त १०
अध्याय १ ते १३
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते १६
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ४०
॥ अध्याय तेहतिसावा ॥
॥ श्रीसद्‌गुरुरामचंद्राय नमः ॥
ब्रह्मवरदानाच्या पालनाकरिता रामलक्ष्मण शरबंधनात पडले :
 विसंज्ञपण दाविती ॥ १ ॥
बहुरुपी प्रेताचें सोंग धरी
 शरपंजरी सावध ॥ २ ॥
शरबंधी बांधले दोघे जण
परी ते सबाह्य सावधान  प्रतापे पूर्ण पुरुषार्थी ॥ ३ ॥
 छेदील मस्तक श्रीराम ॥ ४ ॥
 कोणी न येती निशाचर
 गेले समग्र लंकेसीं ॥ ५ ॥
 अवघे जण वांचले ॥ ६ ॥
 आला आपण साक्षेपें ॥ ७ ॥
बिभीषण सुग्रीवापाशी जातो :
 दोघे विसंज्ञ महावीर ॥ ८ ॥
 सावधान नाहीं कोणी ॥ ९ ॥
 शुद्ध सत्वात्मा सात्विक ॥ १० ॥
 युक्तवचन अनुवादे ॥ ११ ॥
 सावधान शरबंधीं ॥ १२ ॥
 सावचित्त स्वानंदे ॥ १३ ॥
 तें हें ब्रह्मास्त्र दारुण
 रघुनंदन येऊं नेदी ॥ १४ ॥
तो हा स्वयें श्रीरघुनाथ  मिथ्या वरदार्थ होऊं नेदी ॥ १५ ॥
 नाहीं त्यां तरी जीव भय ॥ १६ ॥
 तो देत सन्मान ब्रह्मास्त्रा ॥ १७ ॥
हनुमंता न बाधी शरबंधन  तोही ब्रह्मास्त्रा देतसे मान
 मारुति आपण बोलत ॥ १८ ॥
अस्मिन्शस्त्रहते सैन्ये वानराणां मनस्विनाम् ॥१॥
यो यो धारयति प्राणांस्तमाश्वासयावहे
तावुभौ युगपाद्वीरौ वायुपुत्रबिभीषणौ ॥२॥
उल्काहस्तौ तदा रात्रौ रणशीर्षे विचेरतुः॥३॥
बिभीषण हनुमंतासह वानरसैन्याची पाहाणी करतो :
ब्रह्मास्त्र न बाधी आम्हांसी  हें तूं जाणसी कैसेनि ॥ १९ ॥
तवं तूंवश न होसी त्यास  मग ब्रह्मास्त्रास केंवी होसी ॥ २० ॥
 काय आपण बोलत ॥ २१ ॥
दोघे चुडी घेऊनी हातीं  शोधूं निश्चितीं रणभुमी ॥ २२ ॥
 दोघे जण निघाले ॥ २३ ॥
 होत चिडाणी मेदमांसा ॥ २४ ॥
 त्यासी शरजाळीं पाडिल्या ॥ २५ ॥
 जे पूर्वप्रसंगी लिहिले आहाती
 पडिलें मारुति स्वयें खेदे ॥ २६ ॥
असंख्य वानर पडिले क्षितीं  संख्या न करुं शकला मारुती
तेही संख्योक्ती अवधारा ॥ २७ ॥
 बिभीषण युक्त सांगत ॥ २८ ॥
 विधोनि शर ब्रह्मास्त्रें ॥ २९ ॥
न मे भक्तः प्रणश्यति  हे रामाची अगाध कीर्ती
वानर सर्वथा न मरती  केली युक्ती हनुमंतें ॥ ३० ॥
 कानीं गोष्टी अनुवादे ॥ ३१ ॥
 उठो न शकत निजबळें ॥ ३२ ॥
तिळभरी व्यथा नाहीं शरीरीं  न सुटवे तरी शरबंधी ॥ ३३ ॥
 ब्राह्मणवचन प्रतिपाळी ॥ ३४ ॥
 तेथें वानर ते किती
 ब्रह्मवरदोक्तीं बांधले ॥ ३५ ॥
 केले समस्त वानर ॥ ३६ ॥
 स्वये निघत साक्षेपें ॥ ३७ ॥
 उपायार्थ सांगेल ॥ ३८ ॥
 आला पुढारां बिभीषण ॥ ३९ ॥
तुझे वांचले कैसेनि प्राण  तें संपूर्ण मज सांग ॥ ४० ॥
तेव्हांचि माझा जावा प्राण  वांचलों जाण रामस्मरणें ॥ ४१ ॥
कृच्छ्रेण धारयन्प्राणानिदं वचनमब्रवीत् ॥४॥
नैऋतेंद्र महावीर्य स्वरेण त्वाभिलक्षये
विद्धगात्रः शितैर्बाणैर्न त्वां पश्यामि चक्षुषा ॥५॥
अंजना सुप्रजा येन मातरिश्वा च निर्वृतः
जांबवंत हनुमंताची चौकशी करितो :
 असे बोलत तें ऐका ॥ ४२ ॥
 तुज मी जाणें बिभीषण
 डोळे उघडोन पाहवेना ॥ ४३ ॥
असो हे विकळतेची मात
तो स्वस्थ आहे की हनुमंत  त्याचा वृत्तांत मज सांग ॥ ४४ ॥
 लंकाकंदन जेणे केलें ॥ ४५ ॥
 अखयाकुमार मारिला ॥ ४६ ॥
 त्याचा वृत्तांत मज सांगा ॥ ४७ ॥
 पुसे हनुमंत साक्षेपें ॥ ४८ ॥
 तोचि श्लोकार्थ अवधारा ॥ ४९ ॥
 वाक्य वदत बिभीषण ॥ ५० ॥
 हनुमान पुससी किमर्थ ॥ ५१ ॥
 कां पां हनुमंत पूससी ॥ ५२ ॥
सांडून ज्येष्ठ बंधू धूम्रासी
 कोण अर्थांसीं सांग पां ॥ ५३ ॥
 कोण अर्थी तें सांग ॥ ५४ ॥
श्रृणु नैर्ऋत शार्दूल यन्मां पृच्छसि मारुतिम् ॥७॥
तस्मिन्जीवति वीरे हि हतमप्यहतं बलम्
हनूमति हते सर्वे जीवंतोऽपि हता वयम् ॥८॥
एतच्छ्रत्वा शुभं वाक्यं प्रत्युवाच बिभीषणः
ध्रियते मारुतिस्तात मारुतप्रतिमो जवे ॥९॥
त्वामेव मार्गणायातो मयैवाद्य सह प्रभो ॥१०॥
बिभीषण जांबवंताला हनुमंताच्या चौकशीचे कारण विचारतो :
 प्रताप सांगत हनुमंताचा ॥ ५५ ॥
 मेले वानर समस्त जीत
 जीवन निश्चित कपिसैन्या ॥ ५६ ॥
जरी तो निमाला हनुमंत  तरी आम्ही मेलों जीव जीत
 शरबंधी समस्त वानर ॥ ५७ ॥
 अवघ्यांचे प्राण जातील ॥ ५८ ॥
 यालागीं हनुमंत पूसिला ॥ ५९ ॥
 हनुमंत लक्षण सांगत ॥ ६० ॥
 याच्या अंगी न रुपती बाण
 सावधान साटोपें ॥ ६१ ॥
स्वयें आला असे येथ  जाण निश्चित ऋक्षराजा ॥ ६२ ॥
 तुझें दर्शन घ्यावया ॥ ६३ ॥
 येरे अलिंगन दीधलें ॥ ६४ ॥
ततोऽब्रवीन्महातेजा हनूमंतं स जांबवान्
आगच्छ हरिशार्दूल वानरांस्त्रातुमर्हसि ॥११॥
त्वत्पराक्रमलालोऽयं नान्य पश्यामि कंचन ॥१२॥
विशल्यौ कुरु चाप्येती भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥१३॥
जांबवंत हनुमंताला दिव्यौषधी आणण्यास पाठवितो :
 ऐसा हर्षित जांबवंत ॥ ६५ ॥
 दिसे तुजपासीं पराक्रम ॥ ६६ ॥
 न दिसे आन तिहीं लोकीं ॥ ६७ ॥
ते तूं वांचवी त्रिशुद्धी  दिव्यौषधी आणोनी ॥ ६८ ॥
 पाडिले आहेत अति विकळ
 तूं प्रबळबळपुरुषार्थीं ॥ ६९ ॥
तुझ्या बळाची अगाध थोरी
 होईं उपकारी श्रीरामा ॥ ७० ॥
 आंगवण तुजपासीं ॥ ७१ ॥
औषधी प्राप्तीचे ठिकाण हनुमंताला जांबवंत सांगतो :
 ऐसें काहीं पुसों पाहसी
 अति वेगेंसी निघावें ॥ ७२ ॥
विलंब न साहे व्यवधान
 वानरगणसमवेत ॥ ७३ ॥
 श्रीरघुपतिनिजसेवा ॥ ७४ ॥
 औषधिस्थान पूसत ॥ ७५ ॥
 तोचि श्लोकार्थ अवधारा ॥ ७६ ॥
 विजनवन टाकावें ॥ ७७ ॥
 द्रोणाद्रि त्वरित पावसी ॥ ७८ ॥
ऐकें तो चतुष्कोण विस्तृत
 तेज नभाआंत न समाये ॥ ७९ ॥
 त्या औषधी कोण कोण
 विशद व्याख्यान अवधारीं ॥ ८० ॥
हृदयींचें शल्य जाय विरोनी  विशल्यकरणी ते दुजी ॥ ८१ ॥
घायीं तुटले दुधड वण  जिचेनि जाती पैं बुजोन
अंगी घाव न दिसे वण  सुवर्णाकरिणी ते जाण ॥ ८२ ॥
सर्वाथा न दिसे तुटलेपण  संधिनी जाण ते चवथी ॥ ८३ ॥
 श्रीरघुनाथ संतोषा ॥ ८४ ॥
 भरे संपूर्ण क्षीराब्धी ॥ ८५ ॥
 तेंही लक्षण अवधारा ॥ ८६ ॥
हनुमंताची गर्जना व लंकेमध्ये घबराट :
 दांतखिळी राक्षसां ॥ ८७ ॥
 प्रळयावर्त लंकेसी ॥ ८८ ॥
 पाहूं येतां राक्षस भीत
 साशकित कपिभयें ॥ ८९ ॥
हनुमंताचे उड्डाण व पर्वतावर आगमन :
 पडती सागरीं अंगवातें ॥ ९० ॥
मुख आरक्त अति विक्राळ
 कपि प्रबळ उडतसे ॥ ९१ ॥
 उठाउठीं उडाला ॥ ९२ ॥
 जेंवी वाहुटळीं तृणपर्णें ॥ ९३ ॥
 कपीचें प्रबळ उड्डाण ॥ ९४ ॥
 उल्लंघून चालिला ॥ ९५ ॥
तेंवी देखोनियां अपार राती  उत्तरपंथी उडाला ॥ ९६ ॥
 एकाएक हनुमंतें ॥ ९७ ॥
 जयावरी दिव्यौषधि ॥ ९८ ॥
 अति विस्मित स्वयें जाला ॥ ९९ ॥
कैलासमुग्रं हिमवच्छिलाश्च तं वै वृषं कांचनशैलमग्यम्
 निजतेजेंकरी लखलखित ॥ १०० ॥
 औषधी आणूं स्वयें आला ॥ १ ॥
दिव्यौषधींची अदृश्यता पाहून हनुमंत रागाने पर्वतच उपटून आणतो :
 कपि नेऊं आला निश्चितीं
तेणें त्या ठेल्या अदृश्यगती  वेढा मारुती लाविला ॥ २ ॥
 तेथें सवेग जाय मारुती
घेवों जातां हातो हातीं  त्याही होती अदृश्य ॥ ३ ॥
तंव त्या मागें आभासती  त्याही होती अदृश्य ॥ ४ ॥
औषधी न लागतीच हातीं
 पर्वतापती बोलिला ॥ ५ ॥
 औषधार्थ मी आलों ॥ ६ ॥
तुवां औषधि केलिया गुप्त  आतां पाहूं तुझा पुरुषार्थ
 औषधीं सहित उपडिला ॥ ७ ॥
 कांपती प्रौढ दिग्गज ॥ ८ ॥
 कंपायमान धराधर ॥ ९ ॥
सवेग हनुमान असे येत  जेंवी भास्वत प्राचीसी ॥ ११० ॥
स तेन शैलेन भृशं रराज शैलोपमो गंधवहस्य सूनुः ॥१५॥
स तं गृहीत्वा निपपात तस्मिन् शैलोत्तमं वानरसैन्यमध्ये
हर्युत्तमैस्तैरभिशस्यमानो बिभीषणेनापि च शस्यमानः ॥१६॥
ततस्तु तौ मानुषराजपुत्रौ तं गंधमाघाय महौषधीनाम्
बभूवतूस्तत्र तदा विशल्यौ संरुढसर्वव्रणनष्टशोकौ ॥१७॥
सुर सिद्ध स्तुतिवाद करीत  श्रीरामभक्त कपिमुख्य ॥ ११ ॥
 आंगवण अतुळित ॥ १२ ॥
 वीर वरिष्ठ हनुमंत ॥ १३ ॥
 स्वामिकार्यार्थ आणिला ॥ १४ ॥
 तैसा दिसत महावीर ॥ १५ ॥
औषधींच्या वासानेच वानर सैन्याला शुद्धी येते :
पर्वत जया औषधी वरी
 शरपंजरीं सुटल्या ॥ १६ ॥
 निर्मुक्त बोध पावले ॥ १७ ॥
 बुजोनि गेले पैं संपूर्ण
 अस्थि संपूर्ण सांधिल्या ॥ १८ ॥
घाय बुजती हें नवल कोण
 सावधान उठवील ॥ १९ ॥
श्रीराम हनुमंताचा सन्मान करितात :
 स्तुति वदत स्वानंदें ॥ २० ॥
 देतां जाला स्वयें मारुती
 सन्मानिती स्तुतिवादें ॥ २१ ॥
 नामें अंबर कोंदलें ॥ २२ ॥
जेथील तेथें ठेवोनि स्वस्थ  आला त्वरित स्वामीपासीं ॥ २३ ॥
पुढील कथा गोड गहन  सावधान अवधारा ॥ १२४ ॥
स्वस्ति श्रीभावार्थरामायणे युद्धकांडे एकाकारटीकायां
शरबंधमोचनं नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३३ ॥
ओव्या ॥ १२४ ॥ श्लोक ॥ १७ ॥ एवं ॥ १४१ ॥


ई- दिवाळी अंक | ऐसीअक्षरे

सांगली / वार्ताहर: दिवाळी अंक ही महाराष्ट्रीय संस्कृतीची आगळीवेगळी खासीयत आहे. दीपोत्सवात वाचनप्रेमी आणि साहित्यिकांना दिवाळी अंकाची विशेष मेजवानी असते. शंभर वर्षांहून अधिक वर्षांची परंपरा असलेल्या मराठी दिवाळी अंकांचे स्वरुप बदलत असताना त्याची नेटवरसुद्धा भरारी वेगात सुरू आहे. आता तर त्याने पॉडकास्ट हे श्राव्य माध्यमाचं रूप घेऊन दाखल झाला आहे. ई- दिवाळी अंक नवोदितांच्या लिखाणाने आणि चौफोर विषयाने सजला आहे.
अनेक विषयांना वाहिलेले दिवाळी अंक सध्या बाजारात आले आहेत. त्यांना चांगला वाचक वर्ग मिळत असतानाच ई- दिवाळी अंकांमधील विविध विषयांच्या फराळांचा आस्वादही घेतला जात आहे. मिसळपाव, रेषेवरची अक्षरे, मोगरा फुलला, दीपज्योती, मंथन मनोगत, मायबोली, आस्वाद, उपक्रम या ई- दिवाळी अंकांच्या माध्यमातून नवोदित लेखकांसह विविध विषयाचे चौफेर लिखाण वाचकांना उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.
विविध साप्ताहिके, मासिके आणि वर्तमानपत्रांच्या दिवाळी अंकांच्या ऑनलाइन आवृत्त्याही वाचकांच्या भेटीला आल्या आहेत. कमी वेळेत दज्रेदार साहित्य कसे वाचता येईल याकडे सर्वांचा ओढा असतो. त्यामुळे ई - दिवाळी अंकातील विविध सदरांमध्ये याची पुरेपूर काळजी घेण्यात आली आहे. रेषेचरची अक्षरे या ई-दिवाळी अंकात 'लैंगिकता आणि मी' हा अनवट विषय हाताळण्यात आला आहे. त्याला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. ‘मिसळ पाव’च्या ई-दिवाळी अंकात आवाहनाच्या कॉलममध्ये जन्मातलं, मनातलं, प्रेम म्हणजे प्रेम अशी सदरे आहेत. या व्यतिरिक्त देवस्थानाचा जन्म या सदरात धार्मिक व कृषिविषयक सदरांत कापूस व धान्य उत्पादनाविषयी माहिती देण्यात आली आहे. एक रम्य संध्याकाळ, दुपट्टय़ाचे कागदावर काढलेले नमुने हे सदरही वाचनीय झाले आहेत. महाराष्ट्र मंडळ, लॉस एंजलिसने पॉडकास्ट ( ध्वनिमुद्रित) ई- दिवाळी विशेषांक काढला आहे. यात माधुरी बापट यांचा ' आली दिवाळी दिवाळी अंगणात गं रांगोळी" हा लेख तर मौक्तिक कुलकर्णी यांची मुलाखत प्रसिद्ध केली आहे. इंटरनेट या माध्यमाचा मराठी साहित्याच्या प्रचारा - प्रसारासाठी वापर करायचा हे ठरवून महाराष्ट्र मंडळ, लॉस एंजलिसने कंबर कसली. आजकाल इंटरनेटवर मराठी अनुदिनी (ब्लॉग) असणारी संकेतस्थळे बरीच आहेत परंतु मराठी साहित्य पॉडकास्ट स्वरुपात किंवा ध्वनिमुद्रित स्वरुपात उपलब्ध नव्हतं. ज्या लेखकांचं साहित्य ध्वनीमुद्रित स्वरुपात उपलब्ध होतं ते इंटरनेटवर नव्हतं - ते फक्त सीडी किंवा कॅसेटच्या स्वरुपात फक्त महाराष्ट्रात उपलब्ध होतं. हा धागा पकडून एक मराठी पॉडकास्ट सुरु करायचं ठरवलं. नाव निवडलं - मंथन .
पॉडकास्ट हे माध्यम बऱ्याच मराठी लोकांना अजूनही माहीती नाही. थोडक्यात समजवून सांगायचं झालं तर पॉडकास्ट म्हणजे एक ध्वनीमुद्रित फाईल. ही फाईल आयट्यून्स मधून वितरीत केली जाते - फुकट अथवा पैसे देऊन. आयट्यून्स मधून ती तुमच्या आयपॉडवर घालता येते. एकदा का ती फाईल तुमच्या आयपॉडवर आली की मग तुम्हाला ती हवी तिथे ऐकता येते. आयट्यून्स जी लोकं वापरत नाहीत त्यांच्या सोयीसाठी ह्या फाईल आम्ही मंडळाच्या संकेतस्थळावरही ठेवतो. तिथून त्या डाउनलोड करुन ऐकता येतात. एका भागाची एक mp3 फाईल. असे आतापर्यंत आम्ही ७ भाग प्रकाशित केले आहेत. हे सातही भाग मंडळाच्या संकेतस्थळावर डाउनलोड करण्यासाठी उपलब्ध आहेत. मराठी साहित्याचा इंटरनेटवरुन प्रसार करणे हे उद्दिष्ट असल्याने, मंथन अर्थातच मोफत उपलब्ध आहे.
ध्वनीमाध्यम हे लिखित माध्यमापेक्षा जास्त परिणामकारक होऊ शकतं असा संपादकांचा दावा आहे.आजच्या धकाधकीच्या जीवनात गाडी चालवत असताना, व्यायाम करत असताना किंवा लोकलमधून प्रवास करत असताना जवळ आयपॉड किंवा तत्सम साधन असेल तर हे पॉडकास्ट ऐकता येईल. बहुतेक सर्वच कंपन्यांच्या फोनमध्ये आजकाल mp3 फाईल ऐकण्याची सोय उपलब्ध असते. असा फोन असेल तर हे पॉडकास्ट घेउन आपल्याला कुठेही जाता येईल आणि कुठेही ऐकता येईल.
''मोगरा फुलला' हा ई- दिवाळीचा दुसरा अंक आहे. उल्हास भिडे या संपादकांनी आपल्या कौटुंबिक व्यापातून उपसंपादक कांचन कटाई यांच्या सहाय्याने दर्जेदार अंक आणला आहे. कथा, कविता, पाककृती, ललित असा भरगच्च फराळ देण्यात आला आहे. सुधीर कांदळकर, निशा पाटील, भाग्यश्री सरदेसाई अशा लेखकांनी अंक वाचनीय केला आहे. व्हिडीओ एडिटिंगबाबत सखोल ज्ञान देण्यात आले आहे. जेणे करून कुणालाही घरबसल्या व्हिडिओ एडिटिंग करता येईल. दीपज्योतीमध्येसुद्धा कथा-कवितांबरोबरच प्रवास वर्णन, पुस्तक परीक्षण, व्यक्तिचित्रे, विडंबन आदी विषयांना स्थान देण्यात आले आहे. ( बातमी)
वरील लेखनाला काही संदर्भ आहेत का
मिसळ पाव’च्या ई-दिवाळी अंकात आवाहनाच्या कॉलममध्ये जन्मातलं, मनातलं, प्रेम म्हणजे प्रेम अशी सदरे आहेत. या व्यतिरिक्त देवस्थानाचा जन्म या सदरात धार्मिक व कृषिविषयक सदरांत कापूस व धान्य उत्पादनाविषयी माहिती देण्यात आली आहे. एक रम्य संध्याकाळ, दुपट्टय़ाचे कागदावर काढलेले नमुने हे सदरही वाचनीय झाले आहेत.
ऐसीअक्षरेंनी धाग्यांना श्रेणी देण्याची सुविधा सुरू करावी नाहीतर असे लेख पाडणार्‍यांना प्रतिबंध तरी करावा.
अहो, ते धागे प्रसवून कर्म कमावताहेत. ति नविन शिष्टीम आहे हितं. जितके धागे जास्त, तितकं कर्म जास्त
-: आमचे येथे नट्स क्रॅक करून मिळतील :-
प्रियाली मॅडम आणि आडकित्तासाहेब , मला कुठलं कर्म कमवायचं नाही की, धागे बांधायचे नाहीत. ही बातमी एका दैनिकात छापून आलीय. ती मी इथे कॉपी-पेस्ट केली आहे. आपल्या तमाम संगणकचिपकूंसाठी खास दिली आहे.
बाप रे यांना कळत कसं नाही
ठीक मग आता पुढला आक्षेप
इतरत्र आलेल्या बातम्या जशाच्या तशा इथे चिकटवण्यावर संकेतस्थळाचे धोरण निश्चित व्हावे.
बाकी, ती बातमी दैनिकात छापून आल्याचे कळले. धन्य ते दैनिक, धन्य ते वार्ताहर आणि धन्य ते संपादक.
प्रियालीमॅडमचा धोरणावर अधिक जोर दिसतो,बुवा आम्ही या प्रांतात नवीन आहोत. थोडसं समजावून सांगत चला. आम्ही अशा नियमांचे काटेकोर पालन करू.
ताज्या घडामोडी, अर्थकारण, राजकारण इत्यादी प्रकारच्या संस्थळाबाहेरील लिखाणाची चर्चा करण्यासाठी हा विभाग वापरावा. इथे मूळ लेखावरच्या शब्दसंख्येचे बंधन नाही; एखादी बातमी पसरवणे किंवा चर्चा घडवणे यासाठी हा विभाग वापरावा.
बातमी सदरात निव्वळ कॉपी पेस्ट करण्याऐवजी चर्चा अपेक्षित आहे. आदर्श लेखात बातमीचा थोडक्यात गोषवारा, स्त्रोत, तारीख व दुवा, काही विशिष्ट भागाचं उद्धरण, त्यावरून लेखकाला काय वाटतं याबद्दल विचार आणि चर्चेसाठी काही प्रश्न या गोष्टी असाव्यात.
‘मिसळ पाव’च्या ई-दिवाळी अंकात
मिसळपावचा दिवाळी अंक कधी प्रकाशित झाला कुठल्यातरी बातमीदाराने ही तयार केलेली बातमी दिसते. बातमी देण्यापूर्वी तिच्या खात्रीलायकतेची थोडी पडताळणी झाली तर उत्तमच.
समजावून कशाला सांगायला लागतं
समजावून कशाला सांगायला लागतं कुठेतरी काहीतरी प्रकाशित झालेलं तिथून उचलून अन्य कुठेतरी छापायचं, आणि ज्याने ते छापलय त्याची परवानगी सोडा, त्याला त्याचं क्रेडिटही न द्यायच हे कशाला समजावून सांगायला पाहिजे. छापायच्या आधी एक ओळ लिहिता आली असती की हा लेख इथे-इथे छापून आलाय म्हणून.
आयला चुकलंच की माझं
आयला चुकलंच की माझं
नो आयडियाज् बट इन थिंग्ज.
शकील बदायुनी (मृत्यू : २० एप्रिल १९७०)
'घरोंदा' चित्रपटाचे आणि अनेक अॅनिमेशनपटांचे दिग्दर्शक भीमसेन यांचे निधन झाले आहे.
'ऐसी अक्षरे'तर्फे त्यांना आदरांजली
जन्मदिवस : चित्रकार ओदिलाँ रेदाँ (१८४०), चित्रकार जोन मिरो (१८९३), संत साहित्याचे अभ्यासक प्राचार्य सोनोपंत दांडेकर (१८९६), उडिया लेखक गोपीनाथ मोहंती (१९१४), 'याहू'चा सहनिर्माता डेव्हीड फिलो (१९६६)
मृत्युदिवस : 'ड्रॅक्युला'चा लेखक ब्रॅम स्टोकर (१९१२), बासरीवादक पं. पन्नालाल घोष (१९६०), 'दुर्दैवी रंगू' ह्या ऐतिहासिक कादंबरीचे लेखक व भारतीय साहित्य आणि संस्कृतीचे अभ्यासक भारताचार्य चिंतामणराव विनायक वैद्य (१९६८), कवी शकील बदायुनी (१९७०), 'रुचिरा'कार कमलाबाई ओगले (१९९९)
४/२० - आंतरराष्ट्रीय गांजा संस्कृती दिवस.
१२३३ : 'इन्क्विझिशन'ची सुरुवात.
१६५७ : न्यूयॉर्कमधल्या ज्यू लोकांना धर्मस्वातंत्र्य देण्यात आले.
१७७० : कॅप्टन कुकच्या जहाजांना सर्वप्रथम ऑस्ट्रेलियाचा किनारा दिसला.
१८६२ : लुई पास्चर आणि क्लोद बर्नार यांनी अचानक जीवोत्पत्तीचा सिद्धांत खोडणारा प्रयोग पूर्ण केला.
१८६५ : समुद्र वा तलावातल्या पाण्याची पारदर्शकता मोजू शकणाऱ्या सेची चकतीचा पहिला प्रयोग पियेत्रो सेचीने दाखवला.
१९०२ : मेरी आणि पिएर क्यूरी यांनी रेडियम क्लोराईड पिचब्लेंडमधून वेगळे केले.
१९३९ : मध्य प्रांतातील मराठी विभागाचे एकीकरण करून विदर्भ नावाचा नवीन प्रांत बनविण्याची शिफारस करणारा ठराव प्रांतिक कायदेमंडळात संमत झाला.
१९७२ : इंजिनातल्या बिघाडावर मात करून अंतराळयान अपोलो १६ चंद्रावर उतरले.
१९९२ : जी.एम.आर.टी.ची पहिली अँटेना पुणे जिल्ह्यातल्या खोडदमध्ये उभारली गेली. ही आशियातली सगळ्यात मोठी रेडिओ दुर्बिण आहे.
१९९९ : कोलंबाईन रक्तपात - अमेरिकेतल्या कोलंबाईन शाळेत दोघांनी केलेल्या बेछूट गोळीबारात त्यांच्यासह १५ मृत. शस्त्र बाळगण्याचे अमेरिकन स्वातंत्र्य त्या निमित्ताने चर्चेत.
२००१ : चीनमध्ये मानसिक आजारांच्या यादीतून समलैंगिकतेला वगळले.
२००२ : वेस्ट इंडीजविरुद्ध झालेल्या दुस-या कसोटी क्रिकेट सामन्यात भारताचा फलंदाज सचिन तेंडुलकर याने २९वे शतक काढून ऑस्ट्रेलियन फलंदाज डॉन ब्रॅडमन यांच्या विक्रमाशी बरोबरी केली.
२०१२ : ५००० किमीपर्यंत माऱ्याची क्षमता असणाऱ्या 'अग्नि-५' क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी.
२०१३ : फुकुशिमा दाईची अणूऊर्जा प्रकल्पातला शेवटचा रिअॅक्टर बंद.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 2 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


बिहारमध्ये जोरदार राजकीय भूकंप - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय » बिहारमध्ये जोरदार राजकीय भूकंप
बिहारमध्ये जोरदार राजकीय भूकंप
मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांचा राजीनामा, लालू यादवांशी युती तुटली
बिहारमध्ये 20 महिन्यांपूर्वी प्रचंड बहुमताने सत्तेवर आलेली नितीशकुमार-लालू प्रसाद यादव युती आता तुटली आहे. लालूपुत्र तेजस्वी यादव यांच्या भ्रष्टाचार प्रकरणांनी वैतागलेले मुख्यमंत्री नितीशकुमार यांनी मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा दिला आहे. आता राज्यात संयुक्त जनता दल आणि भाजप यांच्यात पुन्हा युती होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. भ्रष्टाचाऱयांची साथ सोडल्याबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नितीशकुमार यांचे अभिनंदन केले आहे.
राजीनाम्यानंतर लगोलग भाजपच्या बिहार शाखेची बैठक होऊन त्यात नितीशकुमार यांना विनाअट पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेण्यात आला. त्यामुळे येत्या एक-दोन दिवसातच पुन्हा नितीशकुमार यांच्या नेतृत्वात संजद आणि भाजप युतीचे सरकार स्थानापन्न होण्याची शक्यता आहे.
बुधवारी दिवसभर घडलेल्या नाटय़मय घटनांनी बिहारबरोबरच देशाच्याही राजकारणात प्रचंड खळबळ उडवली आहे. या घडामोडींचे दूरगामी परिणाम संभवत असून 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीच्या संदर्भातही त्या महत्वाच्या आहेत, असे तज्ञांचे मत आहे. संयुक्त जनता दल आणि भारतीय जनता पक्ष यांच्यात पुन्हा हातमिळवणी झाल्यास तोही अतिमहत्वाचा बदल मानला जाणार आहे. या दोन्ही पक्षांमधील 17 वर्षे चाललेली युती 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीआधी तुटली होती.
तेजस्वी यादवांचा राजीनाम्यास नकार
मंगळवारी नितीशकुमार यांनी काँगेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांची भेट घेऊन त्यांना युती वाचविण्यासाठी प्रयत्न करा असे सांगितल्याची चर्चा होती. भ्रष्टाचाराचे आरोप असलेल्या तेजस्वी यादव यांनी उपमुख्यमंत्रीपदाचा आणि मंत्रीपदाचा राजीनामा द्यावा, अशी मागणी संजद कडून करण्यात आली होती. तथापि, बुधवारी दुपारी पत्रकारांसमोर बोलताना लालूप्रसाद यादव यांनी तेजस्वी यादव राजीनामा देणार नाहीत, असे स्पष्ट केले होते. तसेच नितीशकुमार त्यांच्यावरील ओझे दूर करणार असतील, तर तो त्यांचा प्रश्न आहे, अशीही टिप्पणी केली होती. तेव्हापासूनच युती संकटात असल्याचे संकेत मिळत होते. नितीशकुमार यांनी तेजस्वी यादव यांचा राजीनामा मागितलेलाच नाही. मग तो देण्याचा प्रश्न येतोच कोठे, असा प्रतिप्रश्न लालू यादव यांनी केला होता.
लालू यादव यांच्या नकारानंतर त्वरीत नितीशकुमार यांनी आपल्या सहकाऱयांची बैठक बोलावून पुढील योजना ठरविली. ते संध्याकाळी पावणेसात वाजता तडक राज्यपाल केसरीनाथ त्रिपाठी यांच्या भेटीला गेले. तेथे त्यांनी राजीनामा सादर करून लालू प्रसाद यादव यांच्यावर जणू राजकीय बाँबच टाकला. राज्यपालांनी आपला राजीनामा स्वीकारल्याचेही त्यांनी राज्यपाल भवनाबाहेर पत्रकारांशी बोलताना घोषित केले.
आपण 21 महिन्यांपूर्वी राजदशी युती केली. युतीला जनतेने मोठा जनादेश दिला. पण ही युती बिहारच्या कल्याणासाठी होती. केवळ सत्ता मिळविण्यासाठी नव्हती. तथापि, आता युतीचा हा उद्देश साध्य करणे अवघड झाले आहे. सहकाऱयांवर भ्रष्टाचाराचे गंभीर आरोप होत असताना त्यांच्यासमवेत काम करणे कठीण आहे. मी कधीही तत्व आणि प्रामाणिकपणा यांच्याशी तडजोड केली नाही. आजही करणार नाही. साहजिकच माझ्यासमोर राजीनामा देण्यावाचून दुसरा मार्ग राहिला नाही. आपण राजीनामा देऊन योग्य तेच केले आहे, असे विश्वासपूर्ण उद्गार त्यांनी काढले.
नितीशकुमार यांच्या राजीनाम्याचे वृत्त येताच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांचे ट्विटरवरून अभिनंदन केले. तसेच बिहार भाजपनेही त्यांना विनाअट पाठिंबा देत असल्याचे घोषित केले. संदज आणि भाजप एकत्र आल्यास नितीशकुमार यांच्यासमोर बहुमताची कोणतीही अडचण येणार नाही, अशी स्थिती आहे.
लालू यादवांचीही पत्रकार परिषद
नितीशकुमार यांच्या राजीनाम्यानंतर लालू यादव यांनीही पत्रकार परिषद घेऊन त्यांच्यावर व भाजपवर आगपाखड केली. कुमार यांचा राजीनामा अगोदरच ठरलेला होता. हे त्यांचे आणि भाजपचे सेटिंग आहे. बिहारच्या जनतेच्या जनादेशाचा त्यांनी घोर अपमान केला आहे. जनता त्यांना धडा शिकविल्याखेरीज राहणार नाही. तेजस्वी यांना नितीशकुमारांनी केवळ स्पष्टीकरण देण्यास सांगितले होते. राजीनामा देण्यास नाही. पण त्यांना आमच्याबरोबर रहायचेच नव्हते. त्यासाठी ते निमित्तच शोधत होते. स्वतः नितीशकुमार यांच्यावर खुनाचा आरोप आहे. त्यातून सुटका करून घेण्यासाठी ते भाजपच्या गळय़ात पडले आहेत. भ्रष्टाचाराच्या आरोपांपेक्षा अत्याचाराचे आरोप मोठे असतात, अशी अनेक मुक्ताफळे त्यांनी उधळली.
भाजपशी हातमिळवणीस नकार नाही
बिहारच्या हितासाठी जे योग्य असेल ते करू, अशा शब्दात नितीशकुमार यांनी भवितव्याविषयी राजीनाम्यानंतर टिप्पणी केली. त्यांनी भाजपशी हातमिळवणी होण्याची शक्यता नाकारली नाही. त्यामुळे त्यांच्या मनात काय हे त्याचवेळी स्पष्ट झाले होते.
मुस्लीम जेवढे अधिक, शत्रूला तितकी अधिक भीती
इस्रोची झेप, एकाचवेळी 31 उपग्रहांचे प्रक्षेपण
पंतप्रधानांनी घेतली करूणानिधींची भेट
पीओके परत मिळवूच, केंद्रीय मंत्री अहिर यांचे प्रत्युत्तर
नेमबाजीला वगळल्याने भारताला फटका : अभिनव बिंद्रा
अंगणवाडी कर्मचाऱयांनी एकजूट कायम राखावी
आता कायदाच हाती घेऊ
आत्माराम बांदेकर यांचे उपोषण स्थगित
ज्योकोव्हिकला हरवून थिएम उपांत्यपूर्व फेरीत
विर्डी प्रकल्पग्रस्तांचा वनवास संपला
विजयी घोडदौडीसाठी कोलकाता, पंजाब सज्ज
सुशील म्हणतो, माझे सुवर्णपदक अद्याप माझ्या मुलांकडेच
न्यूझीलंडचा क्रिकेटपटू मायकल पेप्स निवृत्त
सरन्यायाधीशांविरोधात विरोधकांचा महाभियोग प्रस्ताव
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


कालव्यात पाणी सोडण्यासाठी कवलगुड येथे रास्तारोको - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » बेळगांव » कालव्यात पाणी सोडण्यासाठी कवलगुड येथे रास्तारोको
कालव्यात पाणी सोडण्यासाठी कवलगुड येथे रास्तारोको
ऐनापूर पाणी योजनेद्वारे कालव्यात पाणी सोडावे या मागणीसाठी अथणी-कागवाड राज्यमार्गावर कवलगुड येथे शेकडो शेतकऱयांनी रास्तारोको केला. तीन तास केलेल्या या रास्तारोकोमुळे प्रवाशांची तारांबळ उडाली. तहसीलदार आर. उमादेवी व पाणी योजना अधिकारी गंगाधर बुर्ली यांनी घटनास्थळी भेट देऊन पाणी सोडण्याचे आश्वासन दिल्यांतर आंदोलन मागे घेण्यात आले.
कृष्णा नदीस पाणी आले असतानाही सिद्धेवाडी, मदभावी, कवलगुड येथील कॅनॉलला पाणी सोडण्यात आलेले नाही. यामुळे पाणी द्या अशी एकमेव मागणी शेतकरी करत होते. या आंदोलनाचे नेतृत्त्व सिद्धेवाडी ग्रा. पं. अध्यक्ष परशराम ऐवाळे, संजय व्हनखंडे, सुनील माने, संजय भोसले यांनी केले.
आंदोलनास युवा नेते श्रीनिवास पाटील यांनी भेट देऊन, पाण्याच्या मोटारी सुरू करा. कॅनॉलला पाणी देण्याची सोय करावी अन्यथा 9 ऑगस्ट रोजी बेमुदत रास्तारोको करण्यात येईल, असा इशारा दिला. अधिकारी शेतकऱयांची चेष्टा करत आहेत. शेतकरी एकवेळ पेटून उठला तर गप्प बसणार नाही याची जाण अधिकाऱयांनी घ्यावी, असे सांगितले.
यावेळी अमरेश्वर महाराज म्हणाले, शेतकरी हा देशाचा कणा आहे. शेतकरी सुखी झाला तरच देश सुखी होणार आहे. शेतकरी आपल्या हक्काचे पाणी मागत आहे. सरकारने त्याची व्यवस्था करावी, असे सांगितले.
यावेळी आर. एम. पाटील, श्रीशैल तुगशेट्टी, ईश्वर कुंभारे, मुरग्याप्पा मगदूम, रावसाहेब काळेली, महादेव माळी, निंगाप्पा काळेली, राजू माणगावे, संजय भोसले, शैलेश माणगावे, रमेश वाघमोडे यांच्यासह शेकडो शेतकरी उपस्थित होते.
परीक्षेत कॉपी केल्यास तीन वर्षे डिबार
श्री वीरभद्रेश्वर यात्रा महोत्सवाची सांगता
हुतात्मा दिन गांभीर्याने पाळा
नेमबाजीला वगळल्याने भारताला फटका : अभिनव बिंद्रा
अंगणवाडी कर्मचाऱयांनी एकजूट कायम राखावी
आता कायदाच हाती घेऊ
आत्माराम बांदेकर यांचे उपोषण स्थगित
ज्योकोव्हिकला हरवून थिएम उपांत्यपूर्व फेरीत
विर्डी प्रकल्पग्रस्तांचा वनवास संपला
विजयी घोडदौडीसाठी कोलकाता, पंजाब सज्ज
सुशील म्हणतो, माझे सुवर्णपदक अद्याप माझ्या मुलांकडेच
न्यूझीलंडचा क्रिकेटपटू मायकल पेप्स निवृत्त
सरन्यायाधीशांविरोधात विरोधकांचा महाभियोग प्रस्ताव
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


साता समुद्रापल्याड……….. | मनातून

थोडंस share करावंस वाटलं
मागच्या आठवड्यात पत्ता होता, निगडी पुणे, ४४.
कसली गम्मत असते नाही, नुसता पत्ता बदलण किती सोप्प आहे, पण त्या सोबत माझ्या life मधले बदल पण आहेत…
माझ्या आयुष्यातले ३ महिने इथे काढायचे आहेत मला. ते पण एकटीने, आज पर्यंत एकदाच घरापासून दूर राहिले आणि १ महिना पण टिकले नाही, पण इथे मात्र नो option , ३ months I am all alone आणि ह्या blog सोबत रोज मी माझा दिवस share करणार आहे…
प्रतिक्रिया व्यक्त करा उत्तर रद्द करा.
अशी मी अशी मी….


सत्संगधारा - श्रीएकनाथमहाराजकृत - श्रीभावार्थरामायण - सुंदरकाण्डे - अध्याय तेविसावा - सीतेचा शोध करून हनुमंताचे आगमन

सर्ग १ ते ५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७७
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ त ११९
सग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ६७
सर्ग १ त १०
सर्ग ११ त २०
सर्ग २१ त ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ त ५०
सर्ग ५१ त ६०
सर्ग ६१ त ६८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ ते १२०
सर्ग १२१ ते १२८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ वा -समाप्त
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ३७
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
सर्ग १ ते १०
अध्याय १ ते १०
अध्याय १ त १०
अध्याय १ ते १३
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते १६
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ४०
॥ अध्याय तेविसावा ॥
सीतेचा शोध करून हनुमंताचे आगमन
॥ श्रीसद्‌गुरुरामचंद्राय नमः ॥
लंकादहन झाल्यावर सीतेची आज्ञा घेऊन मारूती परत येण्यास निघाला :
 तेचि कथा अवधारा ॥ १ ॥
 आला परतोन तीपासीं ॥ २ ॥
 निघे त्वरित तें ऐका ॥ ३ ॥
 उठाउठीं निघाला ॥ ४ ॥
 तेथे सत्वर वळंघला ॥ ५ ॥
 त्याचा विस्तार अवधारा ॥ ६ ॥
अरिष्ट पर्वतावरून उड्डाण, त्या दडपणामुळे पर्वत जमीनदोस्त झाला
 शतयोजनता ते उंची ॥ ७ ॥
 हाणी लाता नामनेटें ॥ ८ ॥
 पूर्ण प्राप्ती ते हनुमंता
 हाणी लाता नामनेटें ॥ ९ ॥
 केला सपाट भूमिसम ॥ १० ॥
 केला सपाट हनुमंतें ॥ ११ ॥
 करोनि रांगोळी नामनेटें ॥ १२ ॥
हें ब्रीद साजे हनुमंता  श्रीरघुनाथाचेनि भजनें ॥ १३ ॥
 जन्म पावती ब्राह्मणाचा ॥ १४ ॥
 जेणें परब्रह्म आतुडे हातीं
 बुद्धि यदर्थीं अति योग्य ॥ १५ ॥
 अलोट पतन तयांसी ॥ १६ ॥
 ऐशिया नरा अधः पात ॥ १७ ॥
 अधः पात खरा त्या नांव ॥ १८ ॥
 परीक्षा म्हणे माझें ज्ञान
हें ज्ञान कीं ज्ञानाभिमान  अधः पतन तयासी ॥ १९ ॥
 भक्त न धरती अति सज्ञान
त्यासी बंधू न शके विघ्न  विघ्नासी दमन श्रीरामनाम ॥ २० ॥
 नित्यनिर्वृती रामनामें ॥ २१ ॥
 जेंवी पक्षिणी पिलीं पोशित
 रक्षी भगवंत अहर्निशीं ॥ २२ ॥
विघ्न न येचि नामापासीं  तें केवीं ये भक्तापासीं
 विघ्न भक्तांसी निर्विघ्न ॥ २३ ॥
विघ्न करूं ये छळनार्थ  विघ्नाचा आत्मा तो भगवंत
विघ्न निर्विघ्न होय तेथ  भूतें भगवद्रूप भक्तांसीं ॥ २४ ॥
 तेथें विघ्नासीं कैंचा ठाव
 विघ्न स्वयमेव देव झाला ॥ २५ ॥
 श्रीरघुनाथाचेनि नामें ॥ २६ ॥
व अशा रीतीने अरिष्ट पर्वत परब्रह्मी प्रविष्ट झाला :
 मिळविला धुळी हरिनामें ॥ २७ ॥
 जाला प्रविष्ट परब्रह्मा ॥ २८ ॥
 मिनला तत्काळीं परब्रह्मा ॥ २९ ॥
 केला उद्धार अरिष्टाचा ॥ ३० ॥
 गिरिवरा अरिष्टा ॥ ३१ ॥
जो करी जडाचा उद्धार  तोचि साचार हरिभक्त ॥ ३२ ॥
धरा धरी तो धराधर
 जगदुद्धार हनुमंतें ॥ ३३ ॥
 तेही उपपत्ती अवधारा ॥ ३४ ॥
त्याचा व या कथेचा संबंध :
 वमिती ते काळीं विषगरळा ॥ ३५ ॥
 श्वेत पीत आरक्त धातु
 जेवीं वसंत निजसुमनीं ॥ ३६ ॥
 जैसा कपि जातसे नभोमंडळीं
 वक्षःस्थळीं कपीच्या ॥ ३७ ॥
 घनसांवळा मारूती ॥ ३८ ॥
 भासें समस्तां सुरसिद्धा ॥ ३९ ॥
 भुभुःकारीं गर्जिन्नला ॥ ४० ॥
 सुरासुर विस्मित ॥ ४१ ॥
 जे महेंद्रीं राहविलें ॥ ४२ ॥
मारूतीच्या उड्डाणाचा नाद ऐकून महेंद्रा पर्वतावरील वानरांना हर्ष
 महेंद्रीं राहिले होते वानर
तेही सावधान होती समग्र  तैसें गंभीर गर्जिन्नला ॥ ४३ ॥
पैल आला रे हनुमंत  सीताशुद्ध्यर्थ लक्षोनी ॥ ४४ ॥
 सांगे जांबवंत दूतचिन्ह ॥ ४५ ॥
कार्य न साधितां जाण
त्याचे वाचेसीं पडे मौन  गिरागर्जन त्या कैंचें ॥ ४६ ॥
 केला निश्चायार्थ जांबवंतें ॥ ४७ ॥
 येतो सवेग मारूती ॥ ४८ ॥
 सीताशुद्ध्यर्थ साधला ॥ ४९ ॥
सर्व वानरांकडून हार्दिक स्वागत :
 पैल आला रे हनुमंत
 तैसा शोभत मारूती ॥ ५० ॥
 उभय हस्त जोडोनी ॥ ५१ ॥
हनुमंत स्ववेगें आला तेथ  वानर जेथ उभे असती ॥ ५२ ॥
 वानर जेथ उभे असती ॥ ५३ ॥
 वायु टणकोनि राहिला मागें
 आला सवेग मारूती ॥ ५४ ॥
नाहीं लागली पैं धाप  नाहीं स्वेद नाहीं कंप
 आला सुखरूप हनुमंत ॥ ५५ ॥
परतोनि हाता ये आपण  तैसें आगमन कपीचें ॥ ५६ ॥
 नाम गर्जत आनंदें ॥ ५७ ॥
श्रीराम जयराम या गजरीं
 नामोच्चारीं जय जय राम ॥ ५८ ॥
श्रीराम जय राम नाम
 आला सप्रेम हनुमंत ॥ ५९ ॥
 आला वानर हनुमंत ॥ ६० ॥
 वंदीत चरण सर्वांचे ॥ ६१ ॥
 भूतीं भगवंत देखोनि ॥ ६२ ॥
अंगद जो कां राजकुमरू  केला नमस्कारू तयासी ॥ ६३ ॥
 पवनपुत्रा देखोनि ॥ ६४ ॥
 सीताशुद्धीतें पुसावया ॥ ६५ ॥
 सीताशुद्ध्यर्थ साक्षेपें ॥ ६६ ॥
लंका नगरी वसें सागरीं  तेथें रावण राज्य करी
तेथील प्रवेश अंटक भारी  सुरासुरीं दुर्धर ॥ ६७ ॥
 समसगटें पुरगृहें ॥ ६८ ॥
तियें धाडिलें खूण देउनी  मस्तकमणि हा सीतेचा ॥ ६९ ॥
 नामें वानर गर्जती ॥ ७० ॥
 केला भुभुःकार स्वानंदे ॥ ७१ ॥
वानरांचा हर्षातिरेक व लीळा वा हनुमंताची भेट
 सीता सुंदरी सांपडली ॥ ७२ ॥
 तैसी शोभा कपिपुच्छीं ॥ ७३ ॥
 सीता सुंदरी सांपडली ॥ ७४ ॥
 वानरगण दाटले ॥ ७५ ॥
 स्वानंदलीळा नाचती ॥ ७६ ॥
 पाडिती देखा येरयेरां ॥ ७७ ॥
 कर्णांगुळिया येरयेरां ॥ ७८ ॥
 वानर हर्षी उपरमोनी ॥ ७९ ॥
 वीर गर्जती आल्हादें ॥ ८० ॥
 सीता सती सांपडली ॥ ८१ ॥
 कोण वंदील पाहों आतां
 चरणीं माथा ठेविती ॥ ८२ ॥
जीव देणें हे गोड गोष्टी
 वानरकोटी नाचती ॥ ८३ ॥
विचित्र शाखा धरोनि पुच्छाग्रीं
 सीता सुंदरी सांपडली ॥ ८४ ॥
 हनुमानाजवळी मिनले ॥ ८५ ॥
 अभिवंदित स्वानंदें ॥ ८६ ॥
अंगादाची सविस्तर वृत्त निवेदन करण्याची विनंती
 नळ नीळ पनस जांबवंत
 जुत्पती समस्त बैसले ॥ ८७ ॥
मध्यें बैसविला हनुमान वीर
तें देखोनि वीर झुंझार  विस्मयो थोर पावले ॥ ८८ ॥
दारूण युद्ध जालें पाहीं  कपीतें कांहीं सांगेना ॥ ८९ ॥
 देखोनि हनुमान घायी जर्जर
 अति दुस्तर येणें केलें ॥ ९० ॥
 रणकंदन पुसावें ॥ ९१ ॥
हा तंव बलाढ्य स्वयें  हनुमंतें युद्ध केलें आहे
 कोण साहे रणरंगीं ॥ ९२ ॥
 चहूंकडे दिसताती ॥ ९३ ॥
 स्वमुखें न सांगे मारूती
 युद्धव्युत्पत्ती पुसावी ॥ ९४ ॥
अंगद जो कां युवराजा
 समूळ ओजा मज सांगें ॥ ९५ ॥
कोणे भुवनीं कोणे स्थानीं  तुज भेटली सीता जननी
 समूळ कहाणी मज सांगें ॥ ९६ ॥
 स्वमुखें आपण सांगत ॥ ९७ ॥
हनुमंताचे संक्षेपाने कथन :
 करोनि गौरवा सांगत ॥ ९८ ॥
 सीताशुद्ध्यर्थ संक्षेपे ॥ ९९ ॥
 लंकापुर ज्या नांव ॥ १०० ॥
तेथें रिघतां अति दुर्घट  मीहि पावलों परम कष्ट
 विघ्नें सपाट रामनामें ॥ १०१ ॥
 सीताचिद्रत्‍न त्यामाजी ॥ १०२ ॥
 तेथें कोण रिघों शके ॥ १०३ ॥
 तेथें कोण रिघों शकें ॥ १०४ ॥
 वारया तेथें न फुटे वाट
तेथेंही रिघालों करूनि कष्ट  अनेक संकटें सोसूनी ॥ १०५ ॥
सीता स्वयमेव देखिली दृष्टी  तरी घेवों न शके भेटी
 वृक्षसंपुटी मी लपालों ॥ १०६ ॥
 नाहीं आस्तरण ना प्रावरण
 अति मळिणा मळगंधी ॥ १०७ ॥
नाहीं स्नान ना भोजन
 मंगलस्नान असेना ॥ १०८ ॥
तरी धन्य सीता सती
जागृती स्वप्न आणि सुषुप्तीं  श्रीरामस्मृती विसरेना ॥ १०९ ॥
वृक्ष वल्ली तृण पाषाण  श्रीरामभजन जपताती ॥ ११० ॥
राम देखें सर्वां भूतीं  त्रिजगतीं रामनामें ॥ १११ ॥
 श्रीरघुपति भेटवीं ॥ ११२ ॥
म्यां सांगितली गुह्य गोष्टी  श्रीरामा तुझी आवडी मोठी
 सीता गोरटी कोठें आहे ॥ २१३ ॥
तुझी ठायीं पडलिया शुद्धी
 दिधली मुदी रामाची ॥ २१४ ॥
हरिखें माझी पाठी थापटी  जाईं उठाउठीं शुद्धी सांगें ॥ २१५ ॥
सखा जिवलग मज तूं आतां  तुझें चरणीं ठेवितें माथा
 श्रीरघुनाथा आणावें ॥ २१६ ॥
 आलों धांवोनि तुम्हांपासीं ॥ २१७ ॥
लंकेसीं आहे सीता सती  शुद्धि म्यां आणिली निश्चितीं
विकल्प न धरावा चित्तीं  चला रघुपतीला शुद्धि सांगों ॥ २१८ ॥
न सांगेचि युद्ध दारूण  बुद्धि कोण करावी ॥ २१९ ॥
 रामाचा प्राण वांचविला ॥ १२० ॥
 शुद्धिसाठीं सीतेच्या ॥ १२१ ॥
 उल्लासता अंगदा ॥ १२२ ॥
 निधडा वीर हा हनुमंत
 युद्धकंदनार्थ कां जाला ॥ १२३ ॥
हनुमंताच्या शरीरावर शस्त्रांचे घाव
दिसल्यावरून जांबुवंत युद्धाचा वृत्तांत विचारतात
तुझे अंगीं देखों शस्त्रघाता  त्या युद्धार्था सांगावें ॥ १२४ ॥
रावण क्रूर आणि कपटी  कैसी त्यासीं जाली भेटी
 त्या गुह्य गोष्टी सांगाव्या ॥ १२५ ॥
 पिता पवन होता सांगत
 पुत्रपुरूषार्थ तो वदला ॥ १२६ ॥
त्या युद्धाची समूळ कथा
 तेही तत्वतां सांगावी ॥ १२७ ॥
 पूर्वीं बुद्धि स्फुरली होती
 स्वमुखें कीर्ति नये सांगों ॥ १२८ ॥
 वार्ता वंचू नये आपण
 बुद्धि कोण करावी ॥ १२९ ॥
स्वमुखें सांगों नये कीर्ती
 प्रजापती विनविला ॥ १३० ॥
स्वतः चा पराक्रम स्वमुखाने वर्णन करणे अप्रशस्त म्हणून
हनुमंताचे विनंतीवरून ब्रह्मदेवाने पराक्रम वर्णनाचा लेख लिहिला
 हनुमंत विनवी पैं आपण
 पत्र एल्होन मज द्यावें ॥ १३१ ॥
 जो सांगे तो मूर्खोन्मत्त
वंचितां पावे अधः पात  हा शास्त्रार्थ स्वामीचा ॥ १३२ ॥
 तो सांगता माझी कीर्ति
मज माझी पडली गुंती  पत्र तदर्थीं मज द्यावें ॥ १३३ ॥
 निश्चितार्थ मज माजा ॥ १३४ ॥
 पत्र लेहोन दिधलें ॥ १३५ ॥
 निधडा वीर हनुमंत ॥ १३६ ॥
 पत्र प्रीती दिधलें ॥ १३७ ॥
तेंचि ब्रह्मपत्र घेवोनि हातीं
 वानरांप्रतीं स्वयें आला ॥ १३८ ॥
त्या लेखाचा अर्थ कळणार नाही म्हणून त्याचे वाचन
श्रीरामांशिवाय करणे अयोग्य म्हणून तो तसाच ठेविला
 पडली गुंती गुणगुणित ॥ १३९ ॥
कां अर्थ जाणें श्रीरघुपती  येरांची युक्ति सरेना ॥ १४० ॥
 अर्थ न कळे आपणासी
 युक्ति विशेषीं चालविली ॥ १४१ ॥
 पत्र घेवोन तेथें जावें ॥ १४२ ॥
 अर्थयुक्तीं वाचावें ॥ १४३ ॥
 मग पत्रार्था वाचावें ॥ १४४ ॥
 श्रीरामचंद्र लक्षोनी ॥ १४५ ॥
 सुखसंपन्न श्रीराम ॥ १४६ ॥
वानरां वानरां उल्लास अद्‌भुत  तो कथार्थ अवधारा ॥ १४७ ॥
स्वस्ति श्रीभावार्थरामायणे सुंदरकांडे एकाकारटीकायां
सीताशुद्धिहनुमदागमनं नाम त्रयोविंशतितमोऽध्यायः ॥ २३ ॥
॥ ओव्यां १४७ ॥ श्लोक ३५ ॥ एवं संख्या १८२ ॥


Pabargad, Sahyadri,Shivaji,Trekking,Marathi,Maharastra

मुळाक्षरानुसार डोंगररांगेनुसार जिल्ह्यानुसार प्रकारानुसार श्रेणीनुसार
पाबरगड (Pabargad) किल्ल्याची ऊंची : 4430
किल्ल्याचा प्रकार : गिरीदुर्ग डोंगररांग: कळसूबाई
जिल्हा : नगर श्रेणी : मध्यम
नगर जिल्ह्यातील किल्ले म्हणजे रांगडे सौंदर्य . या किल्ल्र्‍यांची उंची खूप, चढायला कठीण आणि जाण्याचे मार्गही जरा कठीणच आहेत. इगतपुरीच्या जवळ असणारे अलंग, मलंग, कुलंग, कळसुबाई खुप प्रसिध्द किल्ले आहेत. पण याच डोंगररांगेत घोटी - संगमेश्वर मार्गावर एक छोटासा किल्ला आहे. त्याचे नाव ‘ पाबरगड’ आहे. हा किल्ला छोटासाच पण रांगडागडी, आपले दंड थोपटून उभा आहे. पाबरगडाच्या समोर भंडारदर्‍याचा अथांग जलाशय पसरलेला आहे.
किल्ल्याच्या माचीवर जाणार्‍या वाटेने १५ मिनिटे चढल्यावर एक कातळकडा लागतो. येथून वर किल्ल्याच्या माथ्यावर जाणारी एक वाट आहे, तर दुसरी वाट कड्या लगतच पुढे सरकते. इथेच कड्यात खोदलेली गुहा आहे. या गुहेत १५ लोकांची रहाण्याची व्यवस्था होते. याच्या पुढील एका गुहेत पिण्याच्या पाण्याचे टाकं आहे. यातील पाणी वरवर खराब दिसले तरी पाण्याचा वरचा थर बाजूला केला की, आत सुंदर, सुमधुर पाणी आहे. हे सर्व पाहून कड्याच्यावर जाणार्‍या वाटेपाशी परतायचे आणि किल्ल्याच्या पठारावर पोहोचायचे. पठारावर तीन पाण्याची टाकं आहेत. त्र्‍यांच्या समोर शिवलींग आहे टाक्यातील पाणी खराब आहे. पठारावरुन बालेकिल्ला डावीकडे ठेवत, एक वाट किल्ल्याच्या माचीसारख्या दिसणार्‍या दुसर्‍या भागावर जाते. इथे जाताना वाटेत एक मोठे पाण्याचे टाकं आहे. या टाक्याच्या कड्यात हनुमानाची मोठी मूर्ती कोरलेली आहे. ती पाहून पूढे गेल्यावर थोड्या वेळात पून्हा एक खिंड लागते, पण या खिंडीमधून पलिकडे उतरायची वाट नाही आहे. समोरच्या ङोंगरावर एक दोन पडक्या घरांचे अवशेष दिसतात आणि एक पिण्याच्या पाण्याचे भले मोठे टाक आहे; पण या टाक्यात पाणी मात्र नाही आहे. किल्ल्याच्या माथ्यावर चढण्यासाठी कातळात खोदलेल्या पायर्‍या आहेत. त्या पायर्‍र्‍यांनी गडमाथ्यावर पोहोचताच एक उंचवटा दिसतो. त्याच्या पायाशी पाण्याची ४ खोदीव टाकी आहेत. त्यात पिण्यायोग्य पाणी आहे. टाक्र्‍यांना लागून भैरोबाचे मंदीर आहे. त्यात भैरोबाचा तांदळा व गणेशाची मूर्ती आहे. किल्ल्यावरुन पट्टा, रतनगड, अलंग, मदन, कुलंग हे किल्ले आणि कळसुबाईचा डोंगर दिसतो.
भंडारदरा - संगमनेर मार्गावर ‘ पाबरगड’ आहे. त्यामुळे इगतपूरी किंवा घोटीहून संगमनेर, अकोले किंवा पुणे अशी कोणतीही बस पकडून पाबरगडाच्या पाठच्या गुहीरे गावात उतरता येते. पण या गडाचे वैशिष्ट्ये म्हणजे गावातून गड दिसत नाही. किल्ल्याच्या समोर मोठा डोंगर असल्यामुळे गुहीरे गावाच्या वर असणार्‍या पठारावर पोहोचल्यावरच गडाचे दर्शन होते. गुहीरे गावातील हनुमान मंदीराच्या मागून एक वाट गडावर जाते. वाटेतच एका पाण्याची आधुनिक टाकी लागते. तिच्या जवळून वाट डोंगरावर चढते. पुढे आपण एका कातळ कड्यापाशी येतो, त्याला उजवीकडे ठेऊन वर जाता येते. कातळकड्याच्या वर पोहोचल्यावर थोडी सपाटी लागते. या सपाटीवर बरीच झाडे आहेत. पावसाळ्यात येथील वातावरण मंत्रमुग्ध करुन टाकणारे असते. या पठारावरुन किल्ल्याचे लपलेले टोक दिसते. किल्ल्याच्या समोर असणार्‍या डोंगराची एक सोंड या पठारावर आलेली दिसते. या सोंडेवरुन चढायला सुरुवात केल्यावर अर्ध्या तासात वाट उजवीकडे वळते आणि कडा डावीकडे ठेऊन किल्ल्याच्या दिशेने सरळ पुढे जाते. वीस मिनिटात आपण किल्ला आणि समोरच्या डोंगराची खिंड यामध्ये येऊन पोहोचतो. येथेच वर असलेला छोटासा कातळकडा चढून गेल्यावर आपण किल्ल्याच्या माचीवर (पठारावर) पोहचतो.
किल्ल्यावरील गुहेत रहाण्याची सोय होऊ शकते.
जेवणाची सोय आपण करावी.
किल्ल्यावर पिण्याच्या पाण्याचे बारामही टाक आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ :
गुहीरे गावातून ३ तास लागतात.
मुळाक्षरानुसार इतर किल्ले: P
पळशीचा किल्ला (Palashi Fort) पालगड (Palgad) पांडवगड (Pandavgad) पन्हाळेदुर्ग (पन्हाळघर किल्ला) (Panhaledurg)
पन्हाळेकाजी (प्रणालक दुर्ग) (Panhalekaji Fort) पन्हाळगड (Panhalgad) परांडा (Paranda) पारगड (Pargad)
पारोळा (Parola) पाटेश्वर (Pateshwar) पट्टागड (Patta) पेब (विकटगड)	(Peb)
पिसोळ किल्ला (Pisol) प्लस व्हॅली ट्रेक (Plus Valley) प्रबळगड (Prabalgad) प्रचितगड (Prachitgad)


सत्संगधारा - श्रीएकनाथमहाराजकृत - श्रीभावार्थरामायण - बालकाण्डे - अध्याय विसावा

सर्ग १ ते ५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७७
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ त ११९
सग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ६७
सर्ग १ त १०
सर्ग ११ त २०
सर्ग २१ त ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ त ५०
सर्ग ५१ त ६०
सर्ग ६१ त ६८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ ते १२०
सर्ग १२१ ते १२८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ वा -समाप्त
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ३७
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
सर्ग १ ते १०
अध्याय १ ते १०
अध्याय १ त १०
अध्याय १ ते १३
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते १६
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ४०
॥ अध्याय विसावा ॥
॥ श्रीसद्‌गुरुरामचंद्राय नमः ॥
रामाविषयी सीतेची उत्कंठा :
देखोनि सीतेचें वेधलें मन  सर्वथा आन नावडे ॥ १ ॥
 चकोर अन्य न सेवित
 सीतेचें चित्त आन न मानी ॥ २ ॥
 साशंकित धनुष्यार्थीं ॥ ३ ॥
श्रीरामांना पाहून सभाजनांची अनेकविध अवस्था :
 तटस्थ जन श्रीरामें ॥ ४ ॥
 मानलें चित्तीं सर्वांसी ॥ ५ ॥
पुढील कार्य अति कढीण  केंवी धनुष्यासी वाहील गुण
 चाप बंधन लग्नासी ॥ ६ ॥
 चापभंगार्थ चालिला ॥ ७ ॥
 हा धनुष्य गुण वाहील ॥ ८ ॥
हा तंव दिसताहे बाळक
घायें मारीचास लाविली शीक  मारिला निःशेष सुबाहू ॥ ९ ॥
 धनुर्धरां लाजवीं ॥ १० ॥
उपस्थितांना वंदन करून राम धनुष्याकडे जातात :
 दिधला सन्मान सभेसी ॥ ११ ॥
 रामे< त्यासी केलें नमन
 चापग्रहण करावया ॥ १२ ॥
 मी एक सामर्थ्ये समर्थ
 श्रीरघुनाथ न करीतसे ॥ १३ ॥
अति विनीत रघुनंदन चापग्रहण करूं आला ॥ १४ ॥
 तेंही सांगेन मी निरूपण
 पूर्वलक्षणपर्यावो ॥ १५ ॥
 जे बोलती ते महापापी ॥ १६ ॥
चाप अति दुष्ट निर्दळी  तें पाप नये चापाजवळी
 मग निर्दळी दुष्टातें ॥ १७ ॥
चापें केले बहुत तप व्रत  म्हणोनि पावलें शिवाचा हात
 यालागीं रघुनाथ हातीं धरी ॥ १८ ॥
 तें केवीं उचलूं शकती जीव
तेथें अधिष्ठानें वसे शिव  चापीं जडभाव शिवशक्तीं ॥ १९ ॥
 जो जड तोचि पापराशी
ते जडत्व नाहीं चापासी  धन्यत्व त्यासी शिवशक्तीं ॥ २० ॥
तेणें तो अपमानिला पूर्ण  चापी जडपण शिवशक्तीं ॥ २१ ॥
 शिवहस्तें मी अति पुनीत
 होईन निश्चित स्वयंवरीं ॥ २२ ॥
राम सदा शिवातें ध्याय
तेणें चापाचें जडत्व जाय  पुष्पप्राय तें जालें ॥ २३ ॥
असो हे धनुष्याची कथा
 तत्कार्यार्था चाप पाहे ॥ २४ ॥
एका दृष्टिक्षेपात धनुष्याच्या शक्तीचे श्रीरामाकडून हरण :
 स्वयें सुखरूप उचललें ॥ २५ ॥
 त्याचे आकल्प जडत्व उडे
तेथें काय धनुष्य बापुडें  जडत्व पुढें उरावया ॥ २६ ॥
 जड संसार तरती साचे
दर्शन जालिया त्या रामाचें  जडत्व कैचें धनुष्यासी ॥ २७ ॥
अनुतापें जडत्व गेलें पाप  रामें सकृप पाहिलें ॥ २९ ॥
 सज्ज त्वरितें करावया ॥ ३० ॥
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा श्रुत्वा जनकभाषितम्
अभ्यभाषत काकुत्स्थं प्रहृष्टेनांतरात्मना ॥ १ ॥
श्रीरामांची कुमारावस्था पाहून जनक साशंक :
धनुष्य श्रीरामें धरितां हातीं  थोर आशंका जनकाचे चित्तीं
 अति काकुळती बोलत ॥ ३१ ॥
 तें चाप यासी केंवे सज्जे ॥ ३२ ॥
विश्वामित्रांचे जनकाला आश्वासन :
 सभेचे जन ऐकतां ॥ ३३ ॥
 सावधाना निजवृत्तीं ॥ ३४ ॥
तूं तंव पुरुषार्थीं रघुनाथ
 कृतकार्यार्थ करावा ॥ ३५ ॥
 चढवावया गुन सज्ज जाला ॥ ३६ ॥
धनुष्य वाहणें कार्य किती  वृथा कुंथती नरवीर्य ॥ ३७ ॥
हे शंकराचें दिव्य चाप  गुण वाहणे कार्य अल्प
आतां पहा माझा प्रताप  करीन आरोपण शराकर्षणेंसीं ॥ ३८ ॥
बाढमित्यब्रवीत् राजा मुनिश्च समभाषत
लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान् मुनेः ॥ २ ॥
पश्यतां न्रुसहस्राणां बहूनां रघुनंदनः
आरोपयत्स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः ॥ ३ ॥
म्हणे धन्य धन्य तुझें वक्त्र  तूं प्रतापसमुद्र रविवंशी ॥ ३९ ॥
श्रीरामांनी एका हातानेच धनुष्य उचलले :
 धनुष्य मुष्टीं आकर्षीं ॥ ४० ॥
 मजही ऐसा भ्रम होता
 वीर सर्वथा असेना ॥ ४१ ॥
तो त्वां वाढिवेचा माथां
किती वानूं पैं पुरुषार्था  धन्य रघुनाथा वाढिव ॥ ४२ ॥
 ते सत्य करावी श्रीरामा
 पुरुषोत्तमा रघुवीरा ॥ ४३ ॥
 चाप संपूर्ण आकळिले ॥ ४४ ॥
 न लावितां दुसरा हात
एकेंचि हातें वाहिलें शीत  जालें विस्मित सुरासुर ॥ ४५ ॥
 बैसली टाळीं दिग्गजांची ॥ ४६ ॥
धनुष्य ओढितां पूर्ण कानाडी  अति कडाडीं भंगलें ॥ ४७ ॥
धनुर्भंगाच्या प्रचंड आवाजानें भयावह परिणाम :
 उभीं शरीरें उलंडलीं ॥ ४८ ॥
तडा पडूं पाहे मेरुपृष्टीं  निमटे दृष्टी काळाची ॥ ४९ ॥
 चाप कडाडी तेणें पाडें
सुर नर किन्नर जाले वेडे  वायु उडे तेणें नादें ॥ ५० ॥
 पदिलीं बुदीं डळमळिता ॥ ५१ ॥
उद्‌भट नादाची गति कैसी
भ्रमें भ्रमती ते आकाशीं  गति सर्वांची खुंतली ॥ ५२ ॥
काळें प्राण्यांचा घ्यावा प्राण
आतां येथें मारिता कोण  काळा आकर्षण श्रीरामें ॥ ५३ ॥
ऐसी दडपलीं सप्त पाताळें
 मेरु कुळाचळें पैं कांपती ॥ ५५ ॥
 अति प्रताप तिहीं लोकीं ॥ ५६ ॥
 येर सर्व मूर्छित ॥ ५७ ॥
 उताविळी वरावया ॥ ५८ ॥
 रामहस्तें मी परम मुक्त
 चाप गर्जन स्वानंदें ॥ ५९ ॥
 नादें नीळकंठ डुल्लत ॥ ६० ॥
 स्वर्गीं जयजयकार देवांचा ॥ ६१ ॥
 राया रघुवीरप्रतापें ॥ ६२ ॥
 शिवचाप झाले परम मुक्त
 श्रीरघुनाथप्रतापें ॥ ६३ ॥
 मुक्ति संपूर्ण श्रीरामें ॥ ६४ ॥
 ते श्रीराममूर्ति स्वयंवरी ॥ ६६ ॥
 ते श्रीराममूर्ति स्वयंवरीं ॥ ६७ ॥
 ते श्रीराममूर्ति स्वयंवरीं ॥ ६८ ॥
 ते श्रीराममूर्ति स्वयंवरी ॥ ६९ ॥
 देखावया भाग्य कैचें सकळां
अंध पडिलें त्यांच्या डोळां  जनकबाळा सुख भोगी ॥ ७० ॥
 देखोनि जानकी निवाली डोळां
त्याचे कंठीं घालावया माळा  उताविळी भावार्थें ॥ ७१ ॥
 शनैः शनैः शमले नभाचें पोटीं
 उघडली दृष्टी जनांची ॥ ७२ ॥
 विस्मीत मन सर्वांचें ॥ ७३ ॥
 जाणोनि राव बोलत ॥ ७४ ॥
 पूर्वीं बहुतां ऋषीं सांगितलें मज ॥ ७५ ॥
 प्रतापवन्त श्रीराम ॥ ७६ ॥ ॥
 काळे तोंड रावणाचे ॥ ७७ ॥
पूर्ण न भरतां कानाडीं
 कोणें केवढी वानावीं ॥ ७८ ॥
तेणें वंश सार्थक माझा  हा धर्म तुझा ऋषिवर्या ॥ ७९ ॥
 तुझेनि धर्मे भेटी श्रीरामा
तुझेनि निष्कृति सर्वां कर्मां  राम परमात्मा मज सुहृद ॥ ८० ॥
तुझें रूढ नाम विश्वामित्र  परी तूं माझा परम मित्र
राम परमात्मा परम पवित्र  सुहृद स्वतंत्र त्झेनि ॥ ८१ ॥
तो त्वां केला निर्विकल्प  सत्यसंकल्प श्रीराम ॥ ८२ ॥
त्यासी श्रीरामें वाहिला गुण  सीतावरण प्रतापीं ॥ ८३ ॥
 अति पवित्र ऋषिवर्या ॥ ८४ ॥
 ठेवोनि जनक होय बोलता
 ते म्यां रघुनाथा अर्पिली ॥ ८५ ॥
आजि माझा याग सफळ  आजि माझें पावन कुळ
आजि सीतेचें भाग्य अनुकूळ  सुखकल्लोळ श्रीरामें ॥ ८६ ॥
माझी कन्या अगुण सगुण
 वेगीं लग्न लावावें ॥ ८७ ॥
 उल्हासोनी बोलिला ॥ ८८ ॥
सीतेकडून रामाला माळ समर्पण :
 आली गोरटी उल्लासें ॥ ८९ ॥
जें सीतेचे मनीं होतें
 आनंदे अदभुतें पैं आली ॥ ९० ॥
 घाली गळां श्रीरामाच्या ॥ ९१ ॥
 सुटल्या गांठी चहूं देहां ॥ ९२ ॥
 डोळियां डोळे जाले वरण
 लागलें लग्न जीवीं शिवा ॥ ९३ ॥
 आला अभिजितु सुमुहूर्तीं ॥ ९४ ॥
 काळ सावचित दोहीं भागीं ॥ ९५ ॥
 वेगीं रघुनाथा वरावया ॥ ९६ ॥
ऐसा समय साधूनि उचित
 सीता रघुनाथ वरियेला ॥ ९७ ॥
 दोघे बैसती एकात्मता ॥ ९८ ॥
 वरिलें वरा या स्थितीं ॥ ९९ ॥
सीता श्रीरामीं घालिता माळा  तेचि क्षणीं त्याचि काळा
 निढळीं टिळी काळिमेचा ॥ १०० ॥
 रावणाच्या पोटी धुकधुक ॥ १ ॥
इतर उपस्थितांना परमानंद :
 तृप्तितत्पर स्वानंदे ॥ २ ॥
एक रोकडे एक बोडके  एक ते कवळ सुडके
 सीता रघुटिळकें पर्णिली ॥ ३ ॥
 झेलिती गोपी चम्दनाचे रवे
 सीता राघवें पर्णियेली ॥ ४ ॥
 एक ओंवाळिती जुनी ध्त्रें
सीता रामचम्द्रें जिंकिली ॥ ५ ॥
 रघुनंदन निजविहयी ॥ ६ ॥
 रामचम्द्र निजविजयी ॥ ७ ॥
उभविती हरिखाची पै गुढी  राम बांधवडी सोडवील ॥ ८ ॥
 जयजयकारीं निजगजरें ॥ ९ ॥
 होय निघता सवेग ॥ ११० ॥
 रथारोहन तेणें केलें ॥ ११ ॥
देखोनि जनक झाला लीन  घाली लोटांगण ऋषिराया ॥ १२ ॥
विश्वामित्रा तूं गुरुत्वें पूर्ण
 विधियुक्त लग्न ऋषिवर्या ॥ १३ ॥
 येथें वधूवरां राहवावें ॥ १४ ॥
तीही पाहूण् धांवें रघुनाथा  वामांगी सीता बैसवोनी ॥ १५ ॥
सुख द्यावें दोहीं कुळां  ऋषिनिर्मळा कृपाळुवा ॥ १६ ॥
 ऋषिपंक्तिसमवेत ॥ १७ ॥
 लग्नविधान अवधारा ॥ १८ ॥
 श्रोते सज्ञान परिसोत ॥ ११९ ॥
स्वस्ति श्रीभावार्थरामायणे बालकांडे एकाकारटीकायां
धनुर्भंगसीतावरणं नाम विंशतितमोऽध्यायः ॥ २० ॥
॥ ओव्या ११९ ॥ श्लोक ३ ॥ एवं १२२ ॥


Pargad, Sahyadri,Shivaji,Trekking,Marathi,Maharastra

मुळाक्षरानुसार डोंगररांगेनुसार जिल्ह्यानुसार प्रकारानुसार श्रेणीनुसार
पारगड (Pargad) किल्ल्याची ऊंची : 2420
किल्ल्याचा प्रकार : गिरीदुर्ग डोंगररांग: कोल्हापूर
जिल्हा : कोल्हापूर श्रेणी : मध्यम
पारगड हा महाराष्ट्र व गोव्याच्या सीमेवर वसलेला नितांत सुंदर किल्ला आहे. गडाचे क्षेत्रफळ अंदाजे ४८ चौरस एकर आहे. गडाला पूर्व, पश्चिम व उत्तरेला नैसर्गिक ताशीव कडयाची तटबंदी आहे. दक्षिणेला थोडया उतारा नंतर खोल दरी आहे. सन १६७६ मध्ये पोर्तुगीजावरील स्वारीवरुन परत येताना शिवरायांनी हया डोंगराचे भौगोलिक स्थान व महत्व ओळखले आणि पोर्तुगीज, अदिलशहा व सावंतवाडीचे खेम सावंत यांच्यावर कायमची जरब बसविण्यासाठी हा किल्ला वसविला. शिवाजी महाराजांच्या उपस्थितीत किल्ल्याची वास्तुशांत व गडप्रवेश झाला. त्यावेळी किल्लेदार रायबा मालुसरे व त्र्‍यांच्या ५०० सहकार्‍र्‍यांना राजांनी आज्ञा केली की, ‘चंद्र सुर्य असेतो, गड जागता ठेवा’. राजांच्या या आज्ञेचे पालन या गडावरील मावळर्‍यांनी अद्याप पर्यंत केले आहे. स्वराज्यातील पार टोकाचा किल्ला म्हणून याचे नाव "पारगड" ठेवण्यात आले होते.
गोव्याच्या पोर्तुगिजांवर वचक ठेवण्यासाठी १६७६ मध्ये शिवरार्‍यांनी या गडाची निर्मिती केली.या मोक्याच्या किल्ल्यावर त्र्‍यांनी तानाजीचा मुलगा,रायबा मालुसरे याला किल्लेदार म्हणून नेमले.गडाची वास्तुशांत व गडप्रवेश यासाठी महाराजांचा या गडावर निवास होता. १६८९ मध्ये शहजादा मुअज्जम व खवासखान र्‍यांनी गड जिंकण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला. त्या लढाईत तोफखान्याचे प्रमुख विठोजी माळवे र्‍यांना वीर मरण आले. त्र्‍यांची समाधी गडावर आहे. नंतरच्या काळात पारगड करवीरकर छत्रपतींच्या ताब्यात गेला. गडावर उत्पन्नाचे साधन नसल्यामुळे ब्रिटीशांनी सुरु केलेला तनखा, गडावरील मावळर्‍यांच्या कुटुंब प्रमुखाला १९४९ सालापर्यंत मिळत होता. परंतु भारत सरकारने तो खंडीत केला व तेव्हापासून सर्व गडकरी गडावर कोणतेही उत्पन्नाचे नसल्यामुळे अत्यंत प्रतिकुल परिस्थितीतही गडावर स्वाभिमानाने दिवस काढत आहेत.
सन २००२ मध्ये विद्यमान गडकर्‍र्‍यांनी सरकार दरबारी केलेल्या अथक प्रयत्नाने गडावर जाण्यासाठी थेट डांबरी रस्ता तयार करण्यात आला आहे. या रस्त्याने गडाचा उत्तरेकडील कडा डावीकडे ठेवून पुढे गेल्यावर डाव्या हाताला गडाचा शिवकालीन पायर्‍याचा राजमार्ग लागतो. सरळ जाणारी सडक घोड वाटेने सर्जा दरवाजा मार्गे गडावर जाते व उजवीकडून गोव्याला जाते. शिवकालीन ३६० पायर्‍या चढून गेल्यावर सपाटीवर तोफांचे अवशेष व डौलाने फडकणारा भगवा ध्वज आपले स्वागत करतो.
गडावर प्रवेश करताच ३ तोफा आपले स्वागत करतात. डाव्या हातास मारुतीचे मंदिर आहे. मंदिरा समोरच घडीव दगडातील समाधी आहे. पुढे गेल्यावर पारगडवासिर्‍यांची वस्ती सुरु होते. पायवाटेने पुढे गेल्यावर शाळा व त्यासमोर गडाची सदर आहे. या सदरेवरच शिवरार्‍यांचा पूर्णाकृती पुतळा आहे. पुढे गेल्यावर उजव्या हातास गडकर्‍र्‍यांनी अत्यंत जिद्‌दीने जिर्णोध्दार केलेले भवानी मातेचे भव्य मंदिर लागते. या मंदिराच्या गाभार्‍यात शिवकालीन मूळ दगडी मंदिर आहे. या मंदिरातील भवानी मातेची मूर्ती नेपाळच्या गंडकी शिळेपासून तयार केली असून, ती प्रतापगडावरील भवानी मातेची आठवण करुन देते. भवानी मंदिरापलिकडे प्राचिन गणेश मंदिर आहे. गडाच्या तट फेरीस सुरवात केल्यावर आपणांस गुणजल, महादेव, फाटक व गणेश तलाव लागतात. गडावर शिवकालीन १७ विहिरी आहेत, पैकी ४ चांगल्या अवस्थेत आहेत बाकी बुजलेल्या अवस्थेत आहेत. तटाच्या पश्चिमोत्तर फेरफटक्यात आपणास भालेकर, फडणीस व महादेव असे ३ डौलदार बुरुज दिसतात. याशिवाय माळवे, भांडे, झेंडे बुरुज अशी नावे असलेले आणखी बुरुजही गडास आहेत. गडाच्या उत्तरेकडील बाजूस दरीच्या काठावर महादेव मंदिर आहे. मुलांच्या खेळण्याच्या पटांगणा पलिकडे तुळसाबाई माळवे र्‍यांची १६८० मधील समाधी आहे, तर गडाखालील मिरवेल या गावात घोडदळ पथकाचे प्रमुख खंडोजी झेंडे र्‍यांच्या पत्नी म्हाळसाबाई र्‍यांचे स्मारक आहे.
पारगडावर नरवीर तानाजी मालुसरे र्‍यांचे ११ वे वंशज बाळकृष्ण मालुसरे, शेलार मामांचे वंशज कोंडाजी शेलार, शिवकाळातील तोफखान्याचे प्रमुख विठोजी माळवे र्‍यांचे वंशज, कान्होबा माळवे इत्यादी वास्तव्यास आहेत. बाळकृष्ण मालुसरे व्यावसायानिमित्त अनगोळ, बेळगावला असतात. त्र्‍यांचेकडे तानाजींची तलवार व शिवरार्‍यांच्या गळयातील सामुद्री कवडर्‍यांची माळ जतन केलेली आहे. अशा फक्त ५ माळा महाराष्ट्रात उपलब्ध असून, त्या सातारच्या राजवाडयात, प्रतापगडावरील भवानीच्या गळयात, कोल्हापूर महालक्ष्मीच्या गळयात व तुळजापूरच्या भवानीच्या गळयात आहेत. माघी महिन्यातील उत्सवात व दसर्‍याच्या उत्सवात गडावरील मावळे आपल्या पूर्वजांची शस्त्रास्त्रे प्रदर्शित करतात.
१) कोल्हापूरहून थेट किंवा बेळगावमार्गे चंदगड गाठायचे. चंदगड वरून इसापूर अशी एसटी आहे. इसापूरहून थेट पारगडावर जाता येते. चंदगडवरून पारगड अशी एसटी सुद्धा आहे. ती आपल्याला थेट पारगडच्या पायथ्याशी आणून सोडते.
२) स्वत:चे वाहन असल्यास बेळगाव - शिनोळी - पाटणे फाट्यामार्गे मोटणवाडी गाठायची. मोटणवाडी पासून पारगड साधारण पाऊण तास गाडीचं अंतर आहे. किल्ल्याच्या पायथ्याशी स्वत:चे वाहन ठेवण्याची सोय देखील आहे.
गडावर निवासाची व्यवस्था आहे.
गडावर जेवणाची सोय नाही
गडावरील तलावात व विहिरीत पिण्यायोग्य पाणी आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ :
गड पाहाण्यासाठी लागणारा कालावधी अंदाजे २ ते ३ तास लागतात.
पारगडावरील खालील गडकर्‍र्‍यांशी संपर्क साधल्यास या किल्ल्याविषयी अधिक माहिती मिळू शकते.
१ श्री बाळकृष्ण मालुसरे, वास्तव्य अनगोळ, बेळगांव ०८३१ २४८१३७७
२ श्री कान्होजी माळवे, वास्तव्य मुंबई ९८२१२४२४३०
३ श्री दिनानाथ शिंदे
४ श्री अर्जुन तांबे
मुळाक्षरानुसार इतर किल्ले: P
पळशीचा किल्ला (Palashi Fort) पालगड (Palgad) पांडवगड (Pandavgad) पन्हाळेदुर्ग (पन्हाळघर किल्ला) (Panhaledurg)
पन्हाळेकाजी (प्रणालक दुर्ग) (Panhalekaji Fort) पन्हाळगड (Panhalgad) परांडा (Paranda) पारगड (Pargad)
पारोळा (Parola) पाटेश्वर (Pateshwar) पट्टागड (Patta) पेब (विकटगड)	(Peb)
पिसोळ किल्ला (Pisol) प्लस व्हॅली ट्रेक (Plus Valley) प्रबळगड (Prabalgad) प्रचितगड (Prachitgad)


अखेर विसर्जन तळे बुजवण्याच्या कामास सुरुवात - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » सातारा » अखेर विसर्जन तळे बुजवण्याच्या कामास सुरुवात
अखेर विसर्जन तळे बुजवण्याच्या कामास सुरुवात
पदाधिकारी अनभिज्ञ, मुख्याधिकारी गोरे यांचा होकार
शहरातील गणेश मूर्ती विसर्जनासाठी पालिकेने सुमारे 50 लाख रुपये खर्चून जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागाच्या मालकीच्या जागेत तळे खोदले होते. हे तळे धोकादायक बनले होते. त्याबाबत वारंवार सामाजिक कार्यकर्त्यांनी पालिका प्रशासन आणि जिल्हाधिकाऱयांकडे तक्रारी करुनही तळे बुजवले जात नव्हते. अखेर पालिका प्रशासनाने शनिवारी सकाळी जेसीबीच्या सहाय्याने तळे बुजवण्याच्या कामास सुरुवात केली. याबाबत पालिकेचे पदाधिकारी अनभिज्ञ तर मुख्याधिकारी शंकर गोरे यांनी केवळ होकार भरला. त्यावरुन पालिकेत पदाधिकारी अधिकारी यांच्यामध्ये तारतम्य नसल्याचेच समोर आले आहे.
सातारा शहरात सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांसाठी विसर्जन तळे पालिकेने सुमारे 50 लाख रुपये खर्चून खोदले होते. या तळय़ात शहरातील गणेश मंडळांनी आपल्या गणेश मूर्तीचे तर दुर्गाउत्सव मंडळांनी आपल्या दुर्गामाता मूर्तीचे विसर्जन केले होते. जिल्हा परिषदेच्या मालकीच्या जागेत हे तळे आहे. तळयाकडेचे संरक्षक जाळे काढून नेण्यात आल्याने हे तळय़ाचा परिसर डेंजर झोन बनला आहे. तसेच तळय़ात पाणी नसल्याने विसर्जित केलेल्या मुर्ती उघडय़ा पडल्या आहेत. तसेच असलेले पाणी दुर्गंधीयुक्त बनले आहे. त्यामुळे रोगराईस निमंत्रण असे तळे बनले गेले. तसेच मध्यपींसाठीही तळय़ाचा परिसर आगार बनला आहे. पालिका प्रशासनाकडून हे तळे बुजवण्यात येत नव्हते. जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. कैलास शिंदे यांनी तळे बुजवण्याबाबत पालिका प्रशासनाला फोनवरुन विचारणाही केली होती. तरीही त्याकडे पालिका प्रशासनाने कानाडोळा केला होता. अखेर शनिवारी सकाळी जेसीबीच्या सहाय्याने हे तळे बुजवण्याच्या कामाला सुरवात केली. मात्र, पुन्हा कशात माशी शिंकली ती जेसीबी अर्धवट काम सोडून निघून गेला. याबाबत पालिका प्रशासन म्हणून शंकर गोरे यांना विचारणा केली असता त्यांनी तळे बुजवण्याच्या कामास सुरुवात झाली आहे, असे होकारार्थी सांगितले तर उपाध्यक्ष राजू भोसले यांना विचारणा केली असता त्यांनी तळे बुजवण्याचे काम लवकरच हाती घेवू असे सांगितले. त्यामुळे पालिकेत पदाधिकारी आणि अधिकारी यांच्यामध्ये समन्वयाचा अभाव असल्याचेच स्पष्ट झाले आहे.
मतदान तर झाले आता लक्ष निकालाकडे
जवान भागवत बागडेवर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार
विडणी डेंगू सदृश रुग्ण
येत्या अधिवेशनात अपंग व पुनर्वसन मंञ्यावर हक्कभंगाचा गुन्हा दाखल करणार आ. गोरे
नेमबाजीला वगळल्याने भारताला फटका : अभिनव बिंद्रा
अंगणवाडी कर्मचाऱयांनी एकजूट कायम राखावी
आता कायदाच हाती घेऊ
आत्माराम बांदेकर यांचे उपोषण स्थगित
ज्योकोव्हिकला हरवून थिएम उपांत्यपूर्व फेरीत
विर्डी प्रकल्पग्रस्तांचा वनवास संपला
विजयी घोडदौडीसाठी कोलकाता, पंजाब सज्ज
सुशील म्हणतो, माझे सुवर्णपदक अद्याप माझ्या मुलांकडेच
न्यूझीलंडचा क्रिकेटपटू मायकल पेप्स निवृत्त
सरन्यायाधीशांविरोधात विरोधकांचा महाभियोग प्रस्ताव
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


सांगलीवाडीमध्ये डेंग्यू, चिकुनगुनियाचे अनेक रूग्ण - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » सांगली » सांगलीवाडीमध्ये डेंग्यू, चिकुनगुनियाचे अनेक रूग्ण
सांगलीवाडीमध्ये डेंग्यू, चिकुनगुनियाचे अनेक रूग्ण
महापालिका क्षेत्रात असलेल्या सांगलीवाडी परिसरामध्ये चिकुनगुनिया आणि डेंग्यूची साथ आली असून हजारावर रूग्ण विविध रूग्णालयामध्ये उपचार घेत आहेत. या साथीने थैमान घातले आहे. आरोग्य विभागाच्या दुर्लक्षांमुळे साथ आली असून तात्काळ यावर उपाययोजना कराव्यात अन्यथा महापालिकेला टाळे ठोकण्याचा इशारा माजी नगरसेवक हरिदास पाटील यांनी दिला आहे.
महापालिका क्षेत्रामध्ये डेंग्यू, चिकुनगुनिया आणि गॅस्ट्रोची साथ आहे. दुषित पाणी आणि डास वाढल्याने साथ फैलावत आहे. महापालिका क्षेत्रातील विस्तारीत भागात या साथीने अनेक रूग्ण त्रस्त आहेत. विशेष करून संजयनगर, शामरावनगर, यासह गुंठेवारी भागात साथीच्या आजाराचे अनेक रूग्ण आहेत.
गेल्या काही दिवसापासून शहरालगत असलेल्या सांगलीवाडीमध्ये तर या साथीने थैमान घातले आहे. सध्या हजारावर रूग्ण शासकीय तसेच विविध खासगी दवाखान्यात उपचार घेत आहेत. सांधेदुखी, तापाच्या रूग्णांची संख्या अधिक आहे. अनेकांच्या पेशी कमी झाल्याने नागरिकांमध्ये भितीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
महापालिका प्रशासनाच्या दुर्लक्षामुळे ही साथ आली असल्याचा आरोप माजी नगरसेवक हरिदास पाटील यांनी केला आहे. भागात स्वच्छता केली जात नाही. दुषित पाणीपुरवठा सुरू आहे. सर्वत्र घाणीचे साम्राज्य पसरले आहे. यामुळे सध्या सांगलीवाडीत चिकुनगुनिया, गॅस्ट्रो आणि डेंग्युची साथ आहे. प्रशासन आणि आरोग्य विभाग सुस्त झाला असून माणसं मेल्यावर उपाययोजना करणार काय असा सवाल करून पाटील म्हणाले, तात्काळ उपाययोजना करून साथ आटोक्यात आणावी अन्यथा महापालिकेवर मोर्चा आणून टाळे ठोकण्यात येईल.
दरम्यान साथीच्या आजाराबाबत नागरिकांनी सतर्क राहावे, साथीच्या आजाराची लक्षणे आढळल्यास तात्काळ दवाखान्यामध्ये जावून उपचार करावेत. साथ अटोक्यात आणण्यासाठी वैदयकीय अधिकारी, स्टाफ, तसेच आशा वर्कर्स मार्फत तसेच नर्सीग, विदयार्थ्यांमार्फत उपचार मोहिम राबविण्यात येत आहे. कीटकजन्य आजाराबाबत घरोघरी जावून माहिती देणे तसेच आरोग्य शिक्षण देणे, किटकजन्य आजाराबाबत हस्तपत्रिका वाटप करण्यात येत आहेत. डेंग्यू, चिकुनगुनिया, मलेरिया आदी किटकजन्य रोगाचा फैलाव होवू नये याकरिता प्रतिबंध करण्यासाठी प्रभावीपणे उपायोजना राबविण्यात येत असून नागरिकांनी सतर्क रहावे, असेही आवाहन आरोग्य विभागाच्या वतीने करण्यात आले आहे.
सांगलीत काळापैसावाल्यांवर फौजदारीची तयारी सुरू
…तर मुख्यमंत्र्यांचा डबल सत्कार करू
लातूरमधील दोन विद्यार्थी तलावात आढळले मृतावस्थेत
सांगलीत भिमनगरमध्ये आग,18झोपडय़ा जळाल्या
धामापूर तलाव ‘वेटलँड’ घोषित होणार
वेनगर यांचा व्यवस्थापकपदाचा राजीनामा
ज्युवेंटस्-नापोली यांच्यात जेतेपदासाठी लढत
नेमबाजीला वगळल्याने भारताला फटका : अभिनव बिंद्रा
अंगणवाडी कर्मचाऱयांनी एकजूट कायम राखावी
आता कायदाच हाती घेऊ
आत्माराम बांदेकर यांचे उपोषण स्थगित
ज्योकोव्हिकला हरवून थिएम उपांत्यपूर्व फेरीत
विर्डी प्रकल्पग्रस्तांचा वनवास संपला
विजयी घोडदौडीसाठी कोलकाता, पंजाब सज्ज
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


C सिनेमाचा

काही काही सिनेमा का आवडतात याचं काही लॉजिक नसतं. पडेल कॅटेगरीत जमा झालेले हे सिनेमे कधी कधी सिरियस मनोरंजन करतात. हे सिनेमे पाहिले की असं वाटतं अरेच्चा का बरं आपण आधी हा सिनेमा पाहिला नाही याचं काही लॉजिक नसतं. पडेल कॅटेगरीत जमा झालेले हे सिनेमे कधी कधी सिरियस मनोरंजन करतात. हे सिनेमे पाहिले की असं वाटतं अरेच्चा का बरं आपण आधी हा सिनेमा पाहिला नाही बरेचदा सिनेमाची पब्लिसिटी नीट झालेली नसते, कधी प्रस्थापित कलाकार नसतात तर कधी मोठ्या चित्रपटांच्या हवेत हे विरून जातात बिचारे.
परवा काय झालं की मॉर्निंग वॉकला जाताना रेडिओवर एक कायच्या काय शब्द असलेलं मात्र कमालिची गोड चाल असलेलं गाणं लागलं. दिल मर्द जात है बदमाश बात है...तन में सुईंया सुईंया...अस काहीतरी. चेहर्‍यावर हसू आलं आणि नंतर विसरायलाही झालं. पुन्हा एक दोन दिवसांनी हेच गाणं लागलं मग मात्र लक्श देऊन ऐकलं आणि गंमतच वाटली. मागून उत्सुकताही की हे गाणं आहे कोणत्या सिनेमातलं एरवी त्याच त्या गाण्याचा अहोरात्र रतीब घालणार्‍या एफ़एमनं हे जरा वेगळं गाणं लावलं म्हणून बरंही वाटलं. पण हे गाणं कोणत्या सिनेमातलं एरवी त्याच त्या गाण्याचा अहोरात्र रतीब घालणार्‍या एफ़एमनं हे जरा वेगळं गाणं लावलं म्हणून बरंही वाटलं. पण हे गाणं कोणत्या सिनेमातलं हा किडा काही स्वस्थ बसू देईना. बरं घरी आल्यावर शब्द विसरायला होत होते, फ़क्त सुईंया सुईंया काहीतरी आहे इतकंच लक्षात राहिलं होतं. मग काय गुगलबाबाला शरण गेले. सुईंया सुईंया चा सर्च टाकला तर भलतंच जपानी काहीतरी दाखवायला लागला. दोन तीन दिवस फ़ारच त्रास दिला या गाण्यानं, आणि एरवी एक दिवसाआड लागणारं अचानकच बंद झालं पुढे चार पाच दिवस लागलंच नाही आणि अखेर एक दिवस त्याच्या नेहमीच्या वेळेत लागलं. ताबडतोब वॉक थांबवून गुगलच्या बॉक्समधे शब्द टाईप करून सर्च केलं आणि इतकं बरं वाटलं .... कारण यावेळेस बरोबर काम झालं होतं. या सुईंया सुईंयाची सगळी कुंडली समोर आली होती. गुड्डू रंगीला या भन्नाट नावाच्या सिनेमातलं हे गाणं आहे. पोस्टरवर अर्शदवारसी दिसला आणि मेमरी कार्डमधे खळबळ झाली. मग आठवलं की मागच्या वर्षी असा एक पडेल सिनेमा आला होता. त्यातलं माता का ईमेल आया है हे गाणं सारखं प्रोमोमधे लागत होतं. ते गाणं बघताना अगं आई गं कसले कसले सिनेमे बनतात आणि कसली कसली गाणी असतात असं म्हणत थेट रिजेक्शन स्टॅम्प मारला होता. आज त्याच रिजेक्टेड फ़ाईलला उत्सुकतेनं उघडून बघितल्यावर फ़ारच पडेल नसावं असं वाटलं. मग हा सिनेमा बघितला पाहिजे असं वाटायला लागलं. युट्युबला शरण जाऊनही उपयोग झाला नाही कारण नळीवर हा सिनेमाच नाही. पुन्हा एकदोन दिवस वैतागात गेले. एकूण हा सिनेमा डोक्याला ताप झाला होता. आधी गाणं मग सिनेमा मिळेना. आता ठरवलंच की बेट्या माझ्यापेक्षा जास्त हुशार आहेस काय हा किडा काही स्वस्थ बसू देईना. बरं घरी आल्यावर शब्द विसरायला होत होते, फ़क्त सुईंया सुईंया काहीतरी आहे इतकंच लक्षात राहिलं होतं. मग काय गुगलबाबाला शरण गेले. सुईंया सुईंया चा सर्च टाकला तर भलतंच जपानी काहीतरी दाखवायला लागला. दोन तीन दिवस फ़ारच त्रास दिला या गाण्यानं, आणि एरवी एक दिवसाआड लागणारं अचानकच बंद झालं पुढे चार पाच दिवस लागलंच नाही आणि अखेर एक दिवस त्याच्या नेहमीच्या वेळेत लागलं. ताबडतोब वॉक थांबवून गुगलच्या बॉक्समधे शब्द टाईप करून सर्च केलं आणि इतकं बरं वाटलं .... कारण यावेळेस बरोबर काम झालं होतं. या सुईंया सुईंयाची सगळी कुंडली समोर आली होती. गुड्डू रंगीला या भन्नाट नावाच्या सिनेमातलं हे गाणं आहे. पोस्टरवर अर्शदवारसी दिसला आणि मेमरी कार्डमधे खळबळ झाली. मग आठवलं की मागच्या वर्षी असा एक पडेल सिनेमा आला होता. त्यातलं माता का ईमेल आया है हे गाणं सारखं प्रोमोमधे लागत होतं. ते गाणं बघताना अगं आई गं कसले कसले सिनेमे बनतात आणि कसली कसली गाणी असतात असं म्हणत थेट रिजेक्शन स्टॅम्प मारला होता. आज त्याच रिजेक्टेड फ़ाईलला उत्सुकतेनं उघडून बघितल्यावर फ़ारच पडेल नसावं असं वाटलं. मग हा सिनेमा बघितला पाहिजे असं वाटायला लागलं. युट्युबला शरण जाऊनही उपयोग झाला नाही कारण नळीवर हा सिनेमाच नाही. पुन्हा एकदोन दिवस वैतागात गेले. एकूण हा सिनेमा डोक्याला ताप झाला होता. आधी गाणं मग सिनेमा मिळेना. आता ठरवलंच की बेट्या माझ्यापेक्षा जास्त हुशार आहेस काय फ़ारफ़ार सर्च करून कष्टानं लिंक मिळवली आणि हॉटस्टारवर अख्खा सिनेमा सापडला.
वाटलं होतं तितका पडेल अर्नथातच नव्हता. म्हणजे दबंग सारखा सिनेमा जर मनोरंजक असेल तर गुड्डू त्याहून दहापट जास्त मनोरंजन नक्कीच करतो आणि राम रतन धन पायोच्या तुलनेत तर सुपरहिट मनोरंजन करतो (उप्स...नेमकी दोन्ही उदाहरणं भाईच्याच सिनेमांची झाली की पण ठीकच आहे म्हणा. शंभरकोटीच्या पायंड्याचं पेटंटही त्याच्याच खिशात आहेच की).
प्रामाणिकपणानं सांगायचं तर सिनेमा नव्वद टक्के जमलाय आणि दहा टक्के गडबडलाय आणि तो इतका गडबडलाय की फ़्लॉपचा शिक्काच बसला. तरिही नव्वद टक्के चांगला असणं हे चांगलंच नाही का
याचं कथानक फ़िरतं गुड्डू आणि रंगिला या दोन भावांभोवती. माता का जगराता करणं हा मुख्य धंदा आणि या जगरात्याच्या निमित्तानं श्रीमंत घरांची रेकी करून दरोडेखोरांना माहिती देणं हा जोडधंदा ही दोघं करतात. एक कोर्टकेस चालली आहे आणि त्यासाठी दोघे कष्टानं पै पै जोडत आहेत. याचवेळेस एक पंटर यांना किडनॅपिंगची सुपारी देतो. काम सोपं असतं आणि पैसे भरपूर म्हणून गरजेपोटी दोघं तयार होतात. जिला किडनॅप करायचं ती मुकी बहिरी असते. दोघं मोहिम फ़त्ते करतात आणि मुलिला घेऊन थेट शिमला गाठतात. इथे आल्यावर सुरू होता एकाहूनएक जबरदस्त ट्वीस्ट. या मुलिला किडनॅप करून हे दोघे एका सापळ्यात अडकत जातात, त्यातून ते कसे बाहेर पडतात याची गोष्ट म्हणजे गुड्डू रंगीला.
मुख्य भूमिका आहेत अर्शद वारसी, अमित सध, आदिती राव हैदरी आणि रोनित रॉय यांच्या.
चित्रपटाचं रंग रूप रॉ आहे. म्हणजे यात एक रांगडेपणा आहे. नाव अतरंगी आहेच पण सिनेमाही तितकंच अतरंगी मनोरंजन करतो विश्र्वास ठेवा.
ते सुईंया सुईंया बघायचंय
हा ब्लाॅग म्हणजे नव्या-जुन्या, सर्वभाषिय सिनेमांच्या सिनेमाच्या मनसोक्त गप्पा आहेत.
वेगळे आणि दमदार सिनेमा म्हणलं की हिरो आला आणि हिर...
सुईंया सुईंया.... काही काही सिनेमा का आवडता...


एर वन - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
फ्रांकफुर्ट विमानतळावरील एअर वनचे एरबस ए-३२० विमान
एअर वन ही इटलीमधील अलिटालिया ह्या विमान वाहतूक कंपनीची एक उप-कंपनी आहे. कमी दरामध्ये विमानसेवा पुरवणाऱ्या एअर वनच्या ताफ्यामध्ये सध्या १० विमाने आहेत. इटलीमधील पिसा, व्हेनिस, कातानिया, पालेर्मो व व्हेरोना ह्या शहरांमधील विमानतळांवर एअर वनचे हब आहेत.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २४ जुलै २०१४ रोजी १५:०१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


मोठा विजय मिळवत भारतीय महिला हॉकी संघाची दक्षिण कोरियावर ३-१ विजयी आघाडी - Maha Sports

मोठा विजय मिळवत भारतीय महिला हॉकी संघाची दक्षिण कोरियावर ३-१ विजयी आघाडी
मोठा विजय मिळवत भारतीय महिला हॉकी संघाची दक्षिण कोरियावर ३-१ विजयी आघाडी
आज भारतीय महिला हॉकी संघाने दक्षिण कोरिया विरुद्ध चौथ्या सामन्यात ३-१ च्या फरकाने विजय मिळवून ५ सामन्यांच्या मालिकेतही ३-१ ने विजयी आघाडी घेतली आहे.
आज भारताच्या खेळाडूंनी चांगला खेळ करताना द. कोरियावर पूर्णपणे वर्चस्व ठेवले होते. भारताकडून गुरजीत कौर, दीपिका आणि पूनम राणी यांनी गोल केले. तर द. कोरियाकडून मु ह्युन पार्कने एकमेव गोल केला.
भारताने सामन्याच्या दुसऱ्याच मिनिटाला पेनल्टी कॉर्नर मिळवला होता. या पेनल्टी कॉर्नरवर गुरजीतने गोल करून भारताला पहिले यश मिळवून दिले. त्यानंतर पहिले सत्र संपायला १ मिनिट बाकी असताना भारताला दुसरा पेनल्टी कॉर्नर मिळाला. ज्यावर दीपिकाने गोल करून भारताची आघाडी वाढवली.
या सत्रात ४ थ्या आणि १० व्या मिनिटाला पेनल्टी कॉर्नरवर द. कोरियाला गोल करण्याची संधी होती पण भारताची गोलकीपर स्वातीने चांगली गोलकिपिंग करत द कोरियाला गोल करण्यापासून रोखले.
यानंतर मात्र दुसऱ्या आणि तिसऱ्या सत्रात दोन्ही संघाच्या डिफेंडर्स खेळाडूंनी चांगली कामगिरी करत एकही गोल होऊ दिला नाही.
मात्र चौथ्या सत्राच्या सुरवातीलाच ४७ व्या मिनिटाला वंदना कटारियाच्या कौशल्यपूर्ण पासवर पूनमने मैदानी गोल करून भारताची आघाडी भक्कम केली. त्यानंतर चौथे सत्र संपण्यासाठी ३ मिनिटे बाकी असताना ५७ व्या मिनिटाला मी ह्युन पार्कने द. कोरियाकडून गोल करून त्यांचा सामन्यातील व्हाईटवॉश टाळला.
द. कोरिया विरुद्ध भारत संघाचा पुढील शेवटचा सामना रविवारी होणार आहे.
वर्षभरात राहुल द्रविड पुन्हा एकदा वादाच्या भोवऱ्यात
सुलतान अझलन शहा कप हॉकी: भारताच्या अंतिम फेरीच्या अाशा संपुष्टात
राष्ट्रकुल स्पर्धा २०१८: हॉकीत भारतीय पुरुष संघाची हाराकिरी
राष्ट्रकुल स्पर्धा २०१८: दक्षिण आफ्रिकेला पराभूत करत भारतीय महिला हॉकी संघ उपांत्य…
राष्ट्रकुल स्पर्धा २०१८: ‘चक दे इंडिया’, मलेशियावर मात करत भारत उपांत्य फेरीत
राष्ट्रकुल २०१८: भारत-पाकिस्तान हाॅकी सामना बरोबरीत
जागतिक शालेय बॅडमिंटन स्पर्धेत भारत अ संघाची ब्राझीलवर मात
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला आपल्या नावे
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी
IPL 2018: आज पुण्यात रंगणार चेन्नई विरूद्ध राजस्थान सामना
जागतिक शालेय बॅडमिंटन स्पर्धेत भारत अ संघाची ब्राझीलवर…
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला…
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी


सत्संगधारा - श्रीएकनाथमहाराजकृत - श्रीभावार्थरामायण - बालकाण्डे - अध्याय तेविसावा

सर्ग १ ते ५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७७
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ त ११९
सग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ६७
सर्ग १ त १०
सर्ग ११ त २०
सर्ग २१ त ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ त ५०
सर्ग ५१ त ६०
सर्ग ६१ त ६८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ ते १२०
सर्ग १२१ ते १२८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ वा -समाप्त
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ३७
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
सर्ग १ ते १०
अध्याय १ ते १०
अध्याय १ त १०
अध्याय १ ते १३
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते १६
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ४०
॥ अध्याय तेविसावा ॥
सीमान्तपूजन रुखवत व भोजन समारंभ
॥ श्रीसद्‌गुरुरामचंद्राय नमः ॥
तेर् म्यां सांगितले संकळिती  क्षमा श्रोती करावी ॥ १ ॥
एवमुक्तोऽथ जनकः तमुवाच कृतांजलेः
श्रोतुमर्हसि धर्मज्ञ मत्कुलं श्रृण्वतां वर ॥ १ ॥
प्रधानेश्वर वक्तव्यं कुलं निरवशेषतः
वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध नरेश्वर ॥ २ ॥
जनक उठोन तये वेळीं  कृतांजळी विनवीत ॥ २ ॥
 सकळकुळपर्यावो ॥ ३ ॥
 सांगावें लागे स्वयें समूळ
पहिले कुळीं निमी भूपाळ  त्याची कीर्ति प्रबळ तिहीं लोकीं ॥ ४ ॥
 जगाचें देखणें ज्याची वस्ती
ज्याचेनि डोळे देखणे होती  यालागे म्हणती निमी त्यातें ॥ ५ ॥
यालागी त्यातें निमी म्हणती  जाण निश्चितीं नरनाथा ॥ ६ ॥
निमीचा सुत मिथी सोज्ज्वळा
यालागी ईतें म्हणती मिथिला  स्वनामें सोहळा निजनगरीं ॥ ७ ॥
 जो कां अत्यंत सात्विक
 यालागी नांव जनक त्यासी ॥ ८ ॥
 धर्मसेते निजधर्मा ॥ ९ ॥
 जनक नामाचे नृप देख
ते सांगतां असती असंख्य  कथा आत्यंतिक वाढेल ॥ १० ॥
त्यांमाजि मीही एक जनक  निजसेवक तुमचा ॥ ११ ॥
 अपार वाढेल ही कथा
 हे परमावस्था जनकासी ॥ १२ ॥
सुधन्वा आला अति क्रोधेसीं  तेणें मिथिलेसी वेढिलें ॥ १३ ॥
मग मी युद्ध केलें त्यासीं
 कुशध्वजासी म्यां स्थापिलें ॥ १४ ॥
कुशध्वज माझा धाकटा बंधू
त्याच्या कन्या दोघी वधू  वरसम्बंधू करूं इच्छीं ॥ १५ ॥
दशरथाच्या चार पुत्रांना आपल्या चार कन्या देण्याचा संकल्प :
 शत्रुघ्नासी श्रुतकीर्ती ॥ १६ ॥
चौघे बंधू चारी वधू  ऋषी म्हणती श्लाघ्य संबंधू
अवघीं केला निश्चय शब्दू  लग्नविधि अवधारा ॥ १७ ॥
कुलगुरू व विश्वामित्रांचे अनुमोदन, दशरथाची संमती :
 अवघे म्हणती अति अपूर्व
 भाववैभव समसाम्य ॥ १८ ॥
 लग्न चौघांसी लावावें ॥ १९ ॥
तुमचें वाक्य परम प्रमाण  करणें लग्न चौघांचे ॥ २० ॥
 ते अति कीर्ति तुमचेनि ॥ २१ ॥
लग्न करणें हे प्रमाण
दोहीं रायां हर्श पूर्ण  सुहृज्जन आल्हादी ॥ २२ ॥
 देवकासी आरंभ ॥ २३ ॥
जनक बोळवीत ये सर्वांसी
शिष्य सेवक मी तुम्हांसी  बांधवांसी ससैन्य ॥ २४ ॥
 नवल नव्लाव लग्नाचा ॥ २५ ॥
 चारी वेद जाले स्वयंभ
वासे निकोंभ विवेकाचे ॥ २६ ॥
 सलंबपनें मुक्तघोंसी ॥ २७ ॥
 सुखी होत तत्काळें ॥ २८ ॥
 चिदानंदी मंडप ॥ २९ ॥
देखतां सुख होय दृष्टीसी  मंडपवासियां आल्हाद ॥ ३० ॥
 सद्‌बुद्धीचे दारवंटे ॥ ३१ ॥
कन्या मंडपीं चांदवा धर्म
 कर्म निष्कर्म वरगृहीं ॥ ३२ ॥
 निजदीप्ती वरगृहीं ॥ ३३ ॥
 विधिनिर्मुक्ती वरगृहीं ॥ ३४ ॥
 वेदनागरी वरगृहीं ॥ ३५ ॥
 अगाध थोरी सामर्थ्य ॥ ३६ ॥
 बहु हरिण्य वांटिले ॥ ३७ ॥
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा च पुष्कलम्
पुत्रार्थी प्रियपुत्रस्थ चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ ४ ॥
सुवर्णशृंगीः सुच्छन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः
वित्तमन्यत् बहुवलु द्विजेभ्यों रघुनंदनः ॥ ५ ॥
मंडपसंरक्षणासाठी देवता-क्षेत्रपालांचे आगमन :
 नलिनी नंदिनी उमादि समस्ता
 मूर्तिमंता पैं आल्या ॥ ३८ ॥
 श्रीरघुनाथलग्नार्थीं ॥ ३९ ॥
आमुदी तोडील हा बेडी  सोडवील बांधवडी लंकेची ॥ ४० ॥
 त्या रघुपती सोडवील ॥ ४१ ॥
 आल्हाद चित्तीं दशरथा ॥ ४२ ॥
 दानविधान अवधारा ॥ ४३ ॥
 मरळा कुचरिया नेदीच ॥ ४४ ॥
ऐसिया गाई दान देतां
 होय देता नृपनाथ ॥ ४५ ॥
 बहुमोलाच्या उत्तमा ॥ ४६ ॥
 सालंकारी शोभत ॥ ४७ ॥
जैशा गाई तैशी आभरणें
 सुखी ब्राह्मण तेणें केले ॥ ४८ ॥
 श्रीरामचम्द्रे उत्साहो ॥ ४९ ॥
 सकळ लोक करिती दान
 भाग्यसंपन्न दशरथा ॥ ५० ॥
भरताचा मामा युधाजित याचे आगमन :
 हर्षे दान दे नृपवर
तेचि समयीं युधाजित शूर  आला ज्येष्ठ सहोदर कैकयीचा ॥ ५१ ॥
 रायें तत्काळ आलिंगिला ॥ ५२ ॥
 मज तुम्हांसी पाठविलें ॥ ५३ ॥
मी जंव आलों अयोध्येसीं  तंव तुम्हीं आलेती लग्नासी
 अति त्वरेंसीं मी आलो ॥ ५४ ॥
 रायें दिधला अति सन्मान
 वरासन बैसावया ॥ ५५ ॥
 महाऋषि पूजियेले ॥ ५६ ॥
 दानलीला शोभत ॥ ५७ ॥
चार जावयांचा सत्कार :
 कोणी नाहीं हीन दीन
 सुप्रसन्न दशरथ ॥ ५८ ॥
वस्त्रें अलंकार अति चोखट
 अति उद्भ ट निजशोभा ॥ ५९ ॥
 श्रीरामापासीं शोभत ॥ ६० ॥
 ज्येष्ठश्रेष्ठां पूजिले ॥ ६१ ॥
 वैकुंठवासी नरनृप ॥ ६२ ॥
 श्रीरघुनाथ जांवई ॥ ६३ ॥
चारी मुक्ती ते चवाई
 ठायींच्या ठायीं बैसविले ६४ ॥॥
सत् चित् आनंद तिन्ही जाण
तैसेचि हे तिघे जण  श्रीरामे पूर्ण शोभती ॥ ६५ ॥
मुकुट कुंडले रत्न मेखळा
 हृदयकमळावरी शोभे ॥ १६ ॥
अत्यादरें करूनियां ॥ ६७ ॥
येरही वर याचि रीतीं
 श्रीरघुपति उल्हासे ॥ ६८ ॥
ऋषिपूजन, विश्वामित्रांना अग्रपूजेचा मान :
वरिष्ठ म्हणे गा विदेहेंद्रा
 पूजी सृषीश्वरा अग्रपूजा ॥ ६९ ॥
 पूजिला राव दशरथ ॥ ७० ॥
सोयरे सुहृद एक एक  सेवकें सेवक बुझाविले ॥ ७१ ॥
 मुख्य करवली ते शांता
 नानारत्नाृलंकारीं ॥ ७२ ॥
सुविद्या अविद्या श्रद्धा पत्नीू  तैशा वरमाया तिघी जणी
सुमेधा लागली त्यांचे चरणीं  रत्न भूशणीं पूजियेल्या ॥ ७३ ॥
 चरनीं माथा ठेविला ॥ ७४ ॥
 वोहमाय उटी वराचे चरण
 श्रीरामचरण पूजियेले ॥ ७५ ॥
 सुमेधा विनवी अति आवडीं
 स्वामीनें गोडी चाखावी ॥ ७६ ॥
 मनोरथ पुरवावे ॥ ७७ ॥
 भोजनार्थ रुखवतीं ॥ ७८ ॥
 भाग्य सुफळ सुमेधेचें ॥ ७९ ॥
 अपूर्ण कोठें असेना ॥ ८० ॥
एकी शाखा ते खणिवा
 एकी सुरेख सोलिवा सुवास ॥ ८१ ॥
 एक वाटोळे गडबडिजे ॥ ८२ ॥
 एक टणक जारसे कचकचिते
 एक हसहसिते कोरडी ॥ ८३ ॥
 एक तरट समसमिते ॥ ८४ ॥
 एक तुटली अनुवाये ॥ ८५ ॥
 निज थावरे श्रीरामें ॥ ८६ ॥
ऐशा नाना परींच्या शाका
एकचि स्वादें जेविती देखा  अति नेटका जेवणार ॥ ८७ ॥
 स्वादा आली शिखरणी ॥ ८८ ॥
 न चाखतां घ्राणें चवी फावे ॥ ८९ ॥
वाचा श्रवनातें बरा म्हणवी  स्पर्शे निववी त्वचेतें ॥ ९० ॥
 सबाह्याभ्यंतर सुखरूप ॥ ९१ ॥
 जग सकळ सुखरूप ॥ ९२ ॥
 चवी आलिया श्रीरामें ॥ ९३ ॥
 कपाळ हातें पिटिती ॥ ९४ ॥
नाकीं तोंडी धूर उठी
राम त्यातें नातळे दृष्टीं  हे परिपाटी भोजनीं ॥ ९५ ॥
 स्वाद श्रीरंगें सेववा ॥ ९६ ॥
 सोहं लोणच्यांत रंगली खारीं
 त्याहीमाझारी मुक्त मिरवे ॥ ९७ ॥
 भोजनें चवी अति आगळा
 स्वयें सेविला श्रीरामें ॥ ९८ ॥
 निर्गुणें भरिलें त्याचें पोट
 अति स्वादिष्ठ श्रीरामें ॥ ९९ ॥
ऐसीं लोणचीं नेणों किती  मुख्य स्मरण आले नेपतीं
तो स्वाद जाणे रघुपती  बैसले पांती ते धन्य ॥ १०० ॥
 स्वयें सेविल्या श्रीरामें ॥ १ ॥
 ठायीं पावलीं रघुनाथा ॥ २ ॥
 स्वादें रामचम्द्र डुल्लत ॥ ३ ॥
 श्रीरघुनाथ निजभोक्ता ॥ ४ ॥
 तेणें कडकड मोडती ॥ ५ ॥
यालागीं घातले होते मागें
 रामभोगें स्वादिष्ठ ॥ ६ ॥
 वृद्धानुवादा जाणोनी ॥ ७ ॥
 आली रोकडी रामसुखा ॥ ८ ॥
विषय लालसाचे पं लाडू
तेणें पडिपाडें तिळव्याचा जोडू  स्वाद गोडू श्रीरामें ॥ ९ ॥
विरोनी स्वादा आली गाडी  तिची गोडी राम जाणे ॥ ११० ॥
त्यामाजी जिरें मिरें कापुरा  तेणें सुवास चढे अंबरा
 श्रीरामचंद्राचेनि धर्में ॥ ११ ॥
 प्य़्र्णपुरिया परिपूर्ण ॥ १२ ॥
 वाढले आयिणी आंबवडे ॥ १३ ॥
 घडी मांडिली मांडियांची ॥ १४ ॥
 श्रीरामचंद्रीं निजस्वाद ॥ १५ ॥
 भावबळें अरुवार ॥ १६ ॥
ठायीं वाढित न फुटत  श्रीरघुनाथ निजभोक्ता ॥ १७ ॥
 सबाह्य कोंडा सांदिला परता
 प्रिय रघुनाथा यालागीं ॥ १८ ॥
यालागीं वाढिलें वरी लवण  अपूर्ण ते पूर्ण करील ॥ १९ ॥
 ज्यासी श्रद्धेची अति भूक
 हे परवडी देख त्यालागीं ॥ १२० ॥
 जेवितां जेविते चवी जाणती
 जनक नृपति सावध ॥ २१ ॥
 जीवा जीवन देतसे ॥ २२ ॥
 चारी मुक्ति स्वयें राबती
जें जें ज्याचे मनोगतीं  तें तें देती त्या ठायीं ॥ २३ ॥
 चवघी जणी पूर्ण कर्त्या
जे पंक्तीस श्रीराम भोक्ता  तेथें अतृप्तता असेना ॥ २४ ॥
 श्रीरामचम्द्र निजभोक्ता ॥ २५ ॥
 धोत्रें बुडीं ढिलावती ॥ २६ ॥
 ठायीं देखा ठेविली ॥ २७ ॥
श्रीराम नाम मुद्रा देखतां
 लाज सर्वथा विसरली ॥ २८ ॥
हर्ष न समाये त्रिजगतीं  सीता सती सभाग्य ॥ २९ ॥
तांबूलवर्णन व दान :
जे जे जेविले श्रीरामपंक्तीं  ते ते संसारा आंचवती
 विडे शोभती सुरंग ॥ १३० ॥
वासना शिरा काढोनि निःशेषा  तांबूल परेशा श्रीरामा ॥ ३१ ॥
 सोहं गाळींव काढिला शुद्ध चुना
लागोनि शांति परिपक्व पाना  श्रीरामवदना सुस्वाद ॥ ३२ ॥
 अधरीं सधर शोभत ॥ ३३ ॥
स्वयें सीतेचे हातीं देतां  तिनेंही माथां वंदिली ॥ ३४ ॥
प्रसाद सेवितां ते भद्रा  नरा नरेंद्रा विपुलांगें ॥ ३५ ॥
 उदया गभस्ति येऊं पाहे ॥ ३६ ॥
 फळ तांतडीं आणावें ॥ ३७ ॥
 सावधान अवधारा ॥ ३८ ॥
स्वस्ति श्रीभावार्थरामायणे बालकांडे एकाकारटीकायां
सीमान्तपूजनरुखवतभोजनं नाम त्रयोविंशतितमोऽध्यायः ॥ २३ ॥
॥ श्लोक ५ ॥ ओंव्या १३८ ॥ एवं १४३ ॥


Pandavgad, Sahyadri,Shivaji,Trekking,Marathi,Maharastra

मुळाक्षरानुसार डोंगररांगेनुसार जिल्ह्यानुसार प्रकारानुसार श्रेणीनुसार
पांडवगड (Pandavgad) किल्ल्याची ऊंची : 4185
किल्ल्याचा प्रकार : गिरीदुर्ग डोंगररांग: महाबळेश्वर
जिल्हा : सातारा श्रेणी : मध्यम
वाई गावाला खेटूनच उभा असलेला पांडवगड त्याच्या विशिष्ट अशा रचनेमुळे नेहमी लक्ष वेधून घेतो. माथ्यावर कातळ भिंतिचा मुकुट परिधान केलेला हा किल्ला वाईहून सहज पायी जाता येण्यासारखा आहे. वाई मांढरदेव मार्गावर हा गड आहे.
चालुक्र्‍यांच्या राज्र्‍यांनतर शिलाहारांनी पन्हाळा - कोल्हापूर दख्खन या भागावर राज्य चालविले. १९९१ - १९९२ मध्ये सापडलेल्या ताम्रलेखानुसार शिलाहार राजा दुसरा भोज याने हा किल्ला बांधला, असे पुरावे आढळतात. हा किल्ला प्रथम आदीलशाहीत होता. ७ ऑक्टोंबर १६७३ मध्ये मराठ्यांनी तो जिंकला. पुढे १७०१ औरंगजेबाने हा किल्ला घेतला. त्यानंतर शाहु महाराजांनी किल्ला पुन्हा स्वराज्यात आणला इ.स १८१८ मध्ये इगजांनी पांडवगड आपल्या ताब्यात आणला.
मेणवली गावातून आपण पहिल्या माचीवर गेलो असता तेथून जवळच भैरोबाचे मंदिर लागते. त्याच्या बाहेरच काही प्राचीन मूर्तीचे अवशेष आहेत. तेथे कातळात कोरलेल्या काही पायर्‍या आहेत. येथून साधारण १५ ते २० मिनिटांवर गडाचे प्रवेशद्वार लागते. कातळात कोरलेल्या पायर्‍र्‍यांच्या साह्याने थोडे वर गेल्यावर आपण माची सारख्या भागात प्रवेश करतो. गडाच्या उत्तरबाजुला काही टाकी आढळतात. समोरच पारश्याचा एक बंगला आहे. बंगल्या समोरच कुंपण घातलेले एक टाके आहे. येथून आपण बालेकिल्ल्याच्या दिशेने चालत गेल्यावर वाटेत काही अवशेष दिसतात, तर एका ठिकाणी सलग सहा पाण्याची टाकी आढळतात, त्यापैकी एक पाण्याचं टाकं मोठे असून त्याच्या आतील बाजूस खांब देखील आहेत. गावकर्‍र्‍यांच्या मते टाक्यातील पाण्याचा रंग वेगवेगळा होता. येथूनच एक पायवाट बालेकिल्ल्याकडे जाते. बालेकिल्ल्याला काहीश्या पायर्‍या व तटबंदी शिल्लक आहे. डावीकडे गेल्यावर एका उघड्या मंदिरात दगडात कोरलेली मारुतीची मूर्ती दिसते. पुढे काही अंतरावर पांडजाई देवीचे मोडकळीस आलेले मंदिर आहे. येथून पुढे गेल्यावर एक तळे आहे, आता मात्र सुकलेल्या अवस्थेत आहे. बालेकिल्ल्याच्या दक्षिणेस इमारतीचे काही अवशेष दिसतात. या इमारतीचा पाया ३० फुट रुंद असा आहे. तसे पाहिले तर बालेकिल्ला फारच छोटा आहे. गडाच्या उत्तरेकडे थोडेसे पठार आहे. लोहगडाच्या विंचुकाट्या सारखा थोडा भाग पुढे आला आहे. गडाच्या पूर्वेकडून एक वाट धावडी गावात उतरते. याच गावा जवळ पांडवलेणी आहेत. आपण जेव्हा मेणवली गावाकडून गडावर येतो, तेव्हा जे पहिले प्रवेशद्वार आहे. तेथून गडाचा संपूर्ण घेरा ही खाजगी मालमत्ता आहे. या मागची घटना अशी की पांडवगड कोण्या एका सरदाराची मालमत्ता होती. यानंतर मॅफको कंपनीने तो विकत घेतला. सध्या श्री सर्वोदय वाडीया नावाचे गृहस्थ केअरटेकर म्हणून राहतात. त्र्‍यांनी गडावर मोठया प्रमाणात वृक्षारोपण केले आहे. पिण्याच्या पाण्याच्या टाक्र्‍यांना कुंपण घातले आहे. या गृहस्थाने गडावर एक फलक देखील लावला आहे, त्याद्वारे गडावर मद्यप्राशन ,धुम्रपान मादक पदार्थ सेवनास बंदी घातली आहे. सर्व गड फिरण्यास दोन तास पुरतात.
१) मेणवली गावातून :-
वाई ते मेणवली सतत गाड्यांची ये जा चालू असते. मेणवली गावा जवळून धोम धरणाचा जो कालवा गेला आहे, तो पार केल्यावर समोरच पांडवगड दिसू लागतो. समोर असणा‍र्‍या पठारावर गेल्यावर दोन वाटा फुटतात. येथपर्यंत येण्यासाठी गावातून अर्धातास लागतो. दोन वाटांपैकी एक वाट लांबची आणि वळसा घालून जाणारी आहे. पहिल्या वाटेने पायथ्यावरुन गडावर जाण्यास १ तास लागतो. या पठारावर कोळी लोकांची वस्ती आहे.
२) गुंडेवाडी गावातून :-
दुसरी वाट गुंडेवाडी गावातून वर जाते. वाई - धावडी मार्गे गुंडेवाडी गावातून वर पोहचावे. गुंडेवाडी गावातून चांगली मळलेली आणि काही ठिकाणी अलिकडेच बांधलेल्या पायर्‍यांची सोपी वाट आहे. यावाटेने गडमाथा गाठण्यास २ तास पुरतात.
१) श्री. सर्वादय वाडीया यांच्या घराबाहेरील शेड मध्ये १० जणांना राहता येते.
२) पांडजाई देवीच्या मंदीरात १० ते १५ जणांना राहता येते.
गडावर जेवणाची सोय नाही. आपण स्वत: करावी.
बारामही पिण्याच्या पाण्याचे टाके आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ :
मेणवली मार्गे १ तास लागतो, तर धावडी मार्गे २ तास लागतात.
मुळाक्षरानुसार इतर किल्ले: P
पळशीचा किल्ला (Palashi Fort) पालगड (Palgad) पांडवगड (Pandavgad) पन्हाळेदुर्ग (पन्हाळघर किल्ला) (Panhaledurg)
पन्हाळेकाजी (प्रणालक दुर्ग) (Panhalekaji Fort) पन्हाळगड (Panhalgad) परांडा (Paranda) पारगड (Pargad)
पारोळा (Parola) पाटेश्वर (Pateshwar) पट्टागड (Patta) पेब (विकटगड)	(Peb)
पिसोळ किल्ला (Pisol) प्लस व्हॅली ट्रेक (Plus Valley) प्रबळगड (Prabalgad) प्रचितगड (Prachitgad)