Kidney Education Foundation - Marathi Language

किडणी शरीरात कुठे व कश्या व किती असतात
स्त्री आणि पुरुष दोघांच्याही शरीरात साधारणत : दोन किडण्या असतात.
किडणी पोटात्यचा आत,मागील बाजूला कमरेच्या हाडाच्या दोन्ही बाजूंना (पाठीच्या भागात )छातीच्या फासल्यांच्या मागे सुरक्षित स्थितीत असते.
किडणीचा आकार काजुसारखा असतो .मोठ्या व्यंक्तीमध्ये किडणीचा आकार सर्बसाधारण १० सेमी लांब ,५ सेमी रुंद,आणि ४ सेमी जाडीचा असतो.किडणीचे बजन १५० ते १७० ग्रॅम दरम्यान असते.
शरीरात किडणीची गरज आणि महत्व काय आहे
-> प्रत्येक व्यक्ती घेत असलेल्या आहारच्या प्रकारात आणि त्याच्या प्रमाणात दर दिवशी बदल होत असतो .
-> आहारातल्या विविधतेमुळे शरीरात पाण्याचे प्रमाण,आम्ल तसेच क्षार पदार्थाच्या प्रमाणात सातत्याने बदल होत असतात.
-> आहाराचे पचन होत असतांना अनेक अनावश्यक पदार्थ शरीरात तयार होतात.
-> शरीरात पाणी,आम्ल,क्षार, आणि रसायने आणि शरीरातून उत्सर्जित होणा-या ३तर पदार्थाचे संतुलन बिघडलेले किंवा त्यात बाधा आली तर ते जीवघेगेही ठरू शकते.
-> किडणी शरीरातील अनावश्यक द्रव्य आणि इतर पदार्थांना मुत्राच्या रुपात बाजूला करून रक्ताचे शुद्धीकरण करते .तसेच शरीरात क्षार आणि आम्लाचे संतुलन ठेवते ,रक्तातले त्यांचे योग्य प्रमाणही कायम राखते.अशा रीतीने किडणी शरीराला स्वच्छ् आणि निरोगी ठेवते.
किडणीच्या वेगवेगळ्या रोगांची लक्षणे वेगवेगळी आहेत.त्यापैकी प्रमुख लक्षणे पुढीलप्रमाणे:
-> सकाळी झोपून उठल्यानंतर डोळ्यांच्या बाजूञासूज असणे.
-> चेहरा आणि पायावर सूज.
-> भूक कमी लागणे ,उलटी होणे आणि मळमळऴे.
-> वारंवार ;विशेष करून रात्री लघवी येणे.
-> कमी वयात उच्च रक्तदाब.
-> थकवा जाणवणे, रक्तातील पोषक घटक कमी होणे.
-> थोडेसे पायी चालल्यावर दम लागणे,लवकर थकणे.
-> सहाव्या वर्षानंतरही बिछाना ओला करणे.
-> लघवीचे प्रमाण कमी होणे.
-> लघवीच्या वेळी जळजळ आणि त्यातून रक्त व पू येणे.
-> लघवी करतांना त्रास होणे,थेंब थेंब लघवी होणे.
-> पोटात गाठ येणे,पाय आणि कंबरदुखी.
कुठल्या परिस्थितीत किडणीमूळे रक्तदाब उच्च हाण्याची शक्यता असते
-> तीस वर्षापेक्षा कमी वयात उच्च रक्तदाब असणे.
-> उच्च रक्तदाबाचे निदान होण्याच्या वेळी रक्तदाब २००/१२० पेक्षा अधिक ऐवढा प्रचंड असणे.
-> रक्तदाबामुळे डोळ्यांच्या पडदयावर परिणाम होणे व कमी दिसणे.
-> उच्च रक्तदाबा बरोबर सकाळच्या वेळी चेह-यावर सूज.अशक्तपणा,जेवणावरची वासना उडणे,असे त्रास किडणी रोग असल्याचे संकेत देतात.
किडनी त्रास होण्याची शक्यता केव्हा अधिक असते
-> ज्या व्यक्तीमध्ये किडनीच्या आजाराची लक्षणे दिसतात.
-> ज्या व्यक्तीला मधुमेहाचा आजार आहे.
-> उच्च रक्तदाब आहे.
-> अनुवांशिक किडनीचा आजार आहे.
-> खूप काळ वेद्नाशामक औषधे घेतली आहेत.
-> जन्मापासून मूत्रमार्ग खराब असेल तर.
किडनीच्या आजाराचे निदान करण्यासाठी कोणते तपास आवश्यक आहेत
-> मायकोअल्ब्यूमिन्युरीया:मधुमेहामुळे किडणीवर झालेल्या वाईट परीणामाचे सर्वात लवकर आणि योग्य वेळी निदान होण्यासाठी लघवीची तपासणी अत्यावश्यक आहे.
-> रक्ताची तपासणी :रक्तातले हिमोग्लोबिनचे प्रमाण,रक्तात क्रीयाटिनिन आणि युरियाचे प्रमाण ,रक्ताच्या इतर चाचण्या.
-> रेडीओलोजीकल चाचण्या :किडणीची सोनोग्राफी ,पोटाचा एक्सरे , इंटराविनस पाय्लोग्राफी (I .V .P) .
-> इतर रेडीओलोजिकल तपासण्या:काही विशेष प्रकारच्या रोगाच्या निदानासाठी किडणी डॉपलर,मिक्चुरेटिंग सिस्टोयुरेथोग्राफ,रेडीओ न्युक्लीअर स्टडी, रीनल एन्जिओग्राफी. सी.टी.स्केन,एन्टीग्रेड & रेट्रोग्रेड पाय्लोग्राफी इत्यादी खास तपासण्या केल्या जातात.
-> इतर खास तपासण्या:किडणी ची बायोप्सी.
किडणीची कार्यश्रमता जाणण्यासाठी कोणती तपासणी करावी लागते
रक्तात कियाटिनिनचे आणि युरियाचे प्रमाण हि चाचणी किडणीच्या कार्यक्षमतेविषयी माहीती देते. क्रियाटिनीन आणि युरिया हा शरीरातला अनावश्यक कचरा आहे ,जो किडणीद्रारे शरीरातून बाहेर टाकला जातो . रक्तात क्रियाटिनिनचे सामान्य प्रमाण ०.६ ते १.४ मिलिग्रॅम इतके असते आणि दोन्ही कीडण्या खराब झाल्यावर त्यात वाढ होते . हि चाचणी किडणी निकामी झाल्याच्या निदानासाठी आणि उपचारासाठी अत्यंत महत्वपूर्ण आहे .
किडणी बायोप्सीची गरज केव्हा पडते
लघवीतुन प्रथिने जाणे,किडणीची कार्यश्रमता कमी होणे या साररख्या किडणीच्या अनेक रोगांमध्ये काही रोग्यांच्या बाबतीत सर्व तपासण्या करूनही निश्चीत निदान होत नसेल तर अशा वेळी किडणी बायोप्सीची आवश्यकता असते .
किडणी बायोप्सी कशा प्रकारे केली जाते
ही तपासणी सुरक्षीतरित्या व्हावी यासाठी रक्तदाब तसेच रक्तात गुठळी बनण्याची क्रिया सामान्य असली पाहिजे.रक्त पातळ करणारी ओस्पिरिनसारखी ओषधे बायोप्सी करण्यापूर्वी दोन आठवडे पुर्ण बंद करावी.
ही तपासणी रोग्याला बेशुद्ध न करता केली जाते. मात्र लहान मुलांची बायोप्सी बेशुद्ध करूनच केली जाते. बायोप्सीमध्ये रोग्याला पोटावर झोपवून पोटाखाली उशी ठेवली जाते.
बायोप्सी करण्यासाठी सोनोग्राफीच्या माध्यमातून पाठीवर विशिष्ट जागा निश्चीत केली जाते.पाठीत खाली कमरेच्या स्नायुजवळ बायोप्सीची योग्य जागा असते. या जागेला औषधाने साफ केल्यानंतर वेदनाशामक इंजेक्शन देऊन बधिर केले जाते.
विषेश प्रकारच्या सुईच्या (बायोप्सी निडल) मदतीने किडणीतुन पातळ धाग्यासारखे २ ते ३ तुकडे काढून ते हिस्टोपेथोलोजीकल तपासणीसाठी पेथोलोजीस्टकडे पाठवले जातात. बायोप्सी केल्यानंतर रोग्याला पलंगावर आराम करण्याचा सल्ला दिला जातो. बहुतेक रोग्यांना दुस-या दिवशी घरी जाण्याची परवानगी दिली जाते.
किडणी बायोप्सी केल्यानंतर रोग्याल्या २ ते ४ आठवडे मेहनतीचे काम न करण्याचा सल्ला दिला जातो.विशेषत: जड वस्तु न उचलण्याचा सल्ला दिला जातो.
किडणी फेल्योर म्हणजे काय
शरीरात रक्त शुद्ध करणे हे किडणीचे मुख्य काम असते. जेव्हा आजारामुळे दोन्ही किडण्या सामान्य रीतीने कार्य करू शकत नाहीत तेव्हा किडणीची कार्यक्षमता कमी होते त्यालाच किडणी फेल्योर असे म्हणतात.
किडणी फेल्योरमधे एक किडणी खराब होते का दोन्ही
एक किंवा दोन्ही किडण्या खराब होणे हे रोगाच्या प्रकारावर अवलंबून असते.सर्व साधारणपणे जेव्हा रोग्याची एक किडणी पुर्णपणे खराब होते तेव्हा दुसरी किडणी दोन्ही किडण्याचे काम करते.रक्तात क्रियाटिनिनच्या आणि युरियाच्या प्रमाणात कोणतेही परिवर्तन होत नाही. पण जेव्हा दोन्ही किडण्या खराब होतात तेव्हा शरीरातला अनावश्यक कचरा किडणीद्वारे शरीरातून बाहेर निघु शकत नसल्याने रक्तात क्रियाटिनिनचे आणि युरियाचे प्रमाण वाढते. रक्ताची तपासणी केल्यानंतर क्रियाटिनिनचे आणि युरियाचे वाढलेले प्रमाण किडणी निकामी झाल्याचे दर्शविते.
एक किडणी खराब झाली तरीही किडणी फेल्योर होऊ शकते का
नाही, एखाद्या व्यक्तीला दोन्ही निरोगी किडन्यांपैकी एक किडणी खराब झाली किंवा काही कारणाने ती शरीरातून काढून टाकली असली तरीही दुसरी किडणी आपली कार्यक्षमता वाढवून शरीरातील कार्य पुर्ण क्षमतेने करू शकते.
किडणी फेल्योरचे दोन मुख्य प्रकार एक्यूट किडणी फेल्योर आणि क्रोनिक किडणी फेल्योर मध्ये काय अंतर आहे
एक्यूट किडणी फेल्योरमध्ये सामान्यपणे काम करणा-या दोन्ही किडण्यांचे, विविध रोगांमुळे नुकसान झाल्यानंतर अल्पकाळातच काम करणे कमी होते किंवा पूर्णपणे बंदही होते. मात्र, या रोगावर त्वरीत योग्य उपचार केले गेले तर थोड्या काळात कीडण्या पुन्हा पुर्ण क्षमतेने कार्य करू लागतात आणि नंतर रोग्याला ओषधे घेणे वा पथ्य पाळण्याची कोणतीही गरज लागत नाही
क्रोनिक किडणी फेल्योरमधे अनेक प्रकारच्या रोगांमुळे किडणीची कार्यक्षमता क्रमशः महिन्यात किंवा वर्षामध्ये कमी होऊ लागते आणि दोन्ही कीडण्या हळूहळू काम करणे बंद करू लागतात. आधुनिक ओषधोपचारांमध्ये क्रोनिक किडणी फेल्योर ठीक करणे वा संपूर्ण नियंत्रणात आणण्यासाठी कोणतेही ओंषध उपलब्ध नाही. क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या लक्षणाना काबूत ठेवणे आणि संभाव्य धोके टाळणे हा सुरुवातीच्या उपचारांचा प्रमुख हेतु असतो. ह्या उपचारांचा उद्देश रोग्याचे आरोग्य नीट ठेवणे आणि डायलिसिस शक्यतोवर टाळणे हा असतो. किडणी अधिक खराब झाली तर योग्य उपचार करूनही रोग्याची लक्षणे वाढत जातात रक्ताच्या तपासणीत क्रियाटिनिनचे आणि युरियाचे प्रमाण वाढलेले दिसते. अशा रोग्यांमध्ये डायलिसिस आणि किडणी प्रत्यारोपण हेच पर्याय उरतात
क्रोनिक किडणी म्हणजे काय आहे
ह्या प्रकारच्या किडणी फेल्योरमधे, किडणी खराब होण्याची प्रक्रिया खूप धीम्या गतीने होते; जी अनेक महिने वा वर्षे चालु शकते. दीर्घकाळानंतर रोग्याच्या दोन्ही कीडण्या आकुंचन पावून एकदम छोट्या होतात आणि काम करणे बंद करतात. कोणतेही ओषधे, ऑपरेशन किंवा डायलिसिस करूनही त्या ठीक होत नाहीत.
क्रोनिक किडणी फेल्योरची मुख्य कारणे काय आहेत
मधुमेह : क्रोनिक किडणी फेल्योरमध्ये ३० ते ४० टक्के रोगी म्हणजेच दर तीन रोग्यांमधील एका रोग्याची किडणी मधुमेहामुळे खराब होते, हे जाणून आपल्याला वाईट वाटेल . मधुमेह हे क्रोनिक किडणी फेल्योरचे सर्वात गंभीर आणि महत्वाचे कारण आहे. यामुळेच मधुमेहाच्या प्रत्येक रोग्याने या रोगावर पूर्णपणे नियंत्रण ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
उच्च रक्तदाब : दीर्घकाळ जर रक्तदाब उच्च राहिला तर हा उच्च रक्तदाब क्रोनिक किडणी फेल्योरचे कारण होऊ शकते.
क्रोनिक ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिस : या प्रकारच्या रोगात चेहरा आणि हातांवर सूज येते दोन्ही कीडण्या हळूहळू काम करणे बंद करू लागतात.
अनुवंशिक रोग : पोलिसिस्टीक किडणी डिसीज.
खूप काळ वेदनाशामक ओंषधे घेतम्यास आहे.
जन्मापासून मूत्रमार्ग खराब असेल तर.
क्रोनिक किडणी फेल्योरचे निदान कसे होते
रक्तातल्या क्रियाटिनिनची आणि युरियाची तपासणी.
रक्ताच्या इतर तपासण्या .
क्रोनिक किडणी फेलयोरच्या रुग्णांचा इलाज ओषधे आणि पथ्य पाळून कसा केला जातो
मधुमेह,उच्च रक्तदाबावर योग्य इलाज. लधवीत होणा-या जंतुसंसगार्वर आवश्यक इलाज. मुतखडयावर आवश्यक ओपरेशन किंवा दुबिणीद्रारे इलाज. किडणीची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी मधुमेह, उच्च रक्तदाबावर नियंत्रण ठेवणे. शरीरातील पाण्याचे योग्य प्रमाण राखणे. शरीरातील वाढलेल्या आम्लाच्या प्रमाणावर इलाज म्हणून सोडीयम बायकाबॉनेट म्हणजेच सोडामिन्टचा वापर करणे जो एक प्रकारचा क्षार आहे. उच्च रक्तदाबावर नियंत्रण ठेवणे. सुज कमी करण्यासाठी लधवीचे प्रमाण वाढवण्यासाठी औषधे (डाययुरेटिक्स) धेणे. उलट्या,मळमळ, असिडीटी यावर विशेष ओषधांद्वारे इलाज करणे. हाडांच्या बळकटीसाठी calcium & vitamin D द्रारे इलाज करणे. खूप काळ वेदनाशामक ओषधे धेऊ नयेत. धुम्रपान करू नये. गुटखा,दारू या व्यसनांपासुन दुर रहाणे. उच्च रक्तदाबावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी मीठ कमी खाल्ले पाहिजे. उदा.पापड, लोणची, वेफर्स, आदी पदार्थ आहारतुन र्वज्य करावे. शरीरावरील सूज कमी करण्यासाठी, लधवीचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे, पाणी व इतर द्रव पदार्थ कमी प्रमाणात ध्यावे. या रुग्णांनी पोटेशियम असलेले पदार्थ जसे की फळे, सुकामेवा, शहाळ्याचे पाणी, इत्यादी कमी प्रमाणात ध्यावे. पोटेशियम जास्त प्रमाणातील सेवन हदयासाठी हानिकारक व प्राणघातक ठरू शकते. या रुग्णांनी प्रोटिन असलेले पदार्थ कमी प्रमाणात घ्यावे . शाकाहारी रुग्णांना खाण्यापिण्यात जास्त बदल करण्याची आवश्यकता नसते. प्रोटिनयुक्त खाध्यपदार्थ उदा . डाळी आहारात कमी प्रमाणात घ्यायचा सल्ला दिला जातो. शरीराच्या पोषणासाठी व प्रोटिनचा अनावश्यक व्यय रोखण्यासाठी शरीराला योग्य प्रमाणात केलरीज घेणे आवश्यक असते. किडणी फेल्योरच्या रुग्णांनी फोस्फ्ररसयुक्त पदार्थ कमी प्रमाणात घ्यायला पाहीजेत.
क्रोनिक किडणी फेल्योर औषधाने बरा होऊ शकतो का
क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या रुग्णांनी प्राथमिक अवस्थेत उपचार घेणे फायघाचे असते. ब-याचश्या रोग्यांमध्ये उपचाराविषयी अज्ञान किंवा बेपवाई असल्याचे दिसते. अनियमित, अयोग्य व अर्धवट उपचारांमुळे किडणी लवकर खराब होऊ शकते व निदान झाल्यानंतर थोडयाच कालावर्धीत तब्बेत जास्त बिघडल्यामुळे डायलिसिस, किडणी प्रत्यारोपण यांसारख्या महागड्या उपचारांची आवश्यकता भासते. इलाजामधे बेपर्वाई व र्दुलक्ष केल्यामुळे अनेक रुग्णांना आपले प्राणही गमवायची वेळ येऊ शकते.
क्रोनिक किडणी फेल्योरमधे ओषधांदारे उपचार करताना सवार्त महत्वाचा उपचार कोणता
ह्या रोगावर उपचार करतांना उच्च रक्तदाबावर नियंत्रण असणे हे अतिशय महत्वाचे असते. किडणी फेल्योरच्या बहुतांश रुग्णांमध्ये रक्तदाब उच्च असल्याचे दिसून येते, ज्यामुळे रोगग्रस्त अशक्त किडणीवर भार येऊन किडणीला आणखी नुकसान पोहोचते. क्रोनिक किडणी फेल्योरमधे ओषधे आणि पथ्य पाळण्यास सांगुन उपचार करण्यामागे खालील उंदेश असतात. रोगामुळे होणा-या त्रासापासुन रुग्णाला आराम देणे. किडणीच्या राहिलेल्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊ न देणे व किडणीला जास्त खराब होऊ न देणे तसेच खराब होण्याच्या प्रकियेचा वेग कमी करणे. योग्य उपचारांनी तब्बेत आनंददायी ठेवणे आणि डायलिसिस किंवा किडणी प्रत्यारोपणाची अवस्था शक्यतोवर लांबवण्याचा प्रयत्न करणे.
क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या रुग्णांनी आहारामध्ये कोणत्या प्रकारची काळजी घेतली पाहिजे
क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या रुग्णांना साधारणपणे पुढिलप्रमाणे आहार दिला जातो.
पाणी आणि द्रवपदार्थ सल्ल्यानुसार कमी प्रमाणात घेणे.
आहारात सोडियम, पोटेशियम आणि फोस्फरसचे प्रमाण कमी असायला हवे.
प्रथिनांचे प्रमाण अधिक असता कामा नये. सामान्यपणे ०.८ ते १.० ग्रॅम / किग्रॅ म्हणजे शरीराच्या वजनाच्या प्रमाणात प्रथिने दर दिवशी घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
कार्बोहायड्रेटस पूर्ण प्रमाणात (३४ ते ४० केलरी शरीराच्या किग्रॅम वजनाच्या प्रमाणात दरदिवशी) घेण्याचा सल्ला दिला जातो. तुप, तेल, लोणी, चरबीयुक्त आहार मात्र कमी प्रमाणात घेण्याचा सल्ला दिला जातो
किडणी फेल्योरच्या रुग्णांनी पाणी आणि इतर द्रवपदार्थ घेण्याबाबत काळजी घेणे का गरजेचे आहे
किडणीची कार्यक्षमता कमी होण्याबरोबरच बहुतेक रोग्यांच्यात लघवीचे प्रमाणही कमी होऊ लागते. अशा अवस्थेत त जर भरपूर पाणी घेतले तर शरीरात, पाण्याचे प्रमाण वाढल्यामुळे सूज येते तसेच श्र्वास घ्यायला त्रास होऊ शकतो.
कोणत्या आहारामध्ये मीठाची(सोडियम) मात्रा जास्त प्रमाणात असते
मीठ, खाण्याचा सोडा, चाट मसाला. पापड, लोणची, वेफर्स, खाण्याचा सोडा व बेकिंग पावडर असलेले खाधपदार्थ इत्यादी. तयार नाष्टयाचे शेव, चिवडा, चकली,मठरी यांसारखे चटपटीत पदार्थ, पोपकोर्न, खारेदाणे, चणे, काजु, पिस्ता वगैरे . बाजारात मिळणारे खारट लोणी आणि चीज. सॅास, कोर्नफ्लेक्स,मर्क्रोनी वगैरे . मेथी, पालक, कोथिंबीर, फ्लावर, कोबी, मुळा, बीट यांसारख्या पालेभाज्या, खारी लस्सी, मसाला सोडा, लिंबू सरबत, नारळ पाणी. ओंषधे : सोडियम बायकार्बोनेटच्या गोळ्या. अन्टासिड, लेग्झेटीव वगैरे. कलेजी, किडणी, भेजा, मटण इ. कोलंबी, करंगी, खेकडा, बांगडा वगैरे मासे आणि सुके मासे.
कोणत्या आहारामध्ये पोर्टशियमची मात्रा जास्त प्रमाणात असते
फळे : केळी, चिकू, पिकलेला आंबा, मोसंबी, दाक्ष, खरबूज, अननस, आवला, चेरी, जर्दाळू, पीच, आलुबुखारे. फळभाजी / पालेभाजी : अळकुडीची पाने, रताळे, शेवग्याच्या शेंगा, कोथिंबीर, सुरण,पालक,गवार,मश्रुम . सुकामेवा : खजुर, किसमिस, काजु, बदाम, अंजीर, अक्रोड . डाळी : तुरडाळ, मुग, मुगडाळ,हरभरा, हरभ-याची डाळ, उडदि डाळ. मसाले : सुकी मिर्ची, धणे, जिरे, मेथी.
किडणी फेल्योरच्या रुग्णांना आहारात कमी पोर्टशियम घेण्याचा सल्ला का दिला जातो
शरीरात ह्दय आणि स्नायूंचे कार्य योग्य रीतीने होण्याकरीता पोर्टशियमचे योग्य प्रमाण असणे गरजेचे असते. किडणी फेल्योरच्या रुग्णांमध्ये रक्तात पोर्टशियम वाढण्याचा धोका असतो. रक्तात पोर्टशियमचे वाढलेले प्रमाण ह्दय आणि स्नायूंच्या कार्यक्षमतेवर गंभीर परिणाम करू शकतात. पोर्टशियमचे प्रमाण वाढल्यामुळे होणा-या जीवघेण्या धोक्यात; ह्दयाचे ठोके कमी होत होत एकदम थांबणे आणि फुफूसाचे स्नायु काम करत नसल्याने श्र्वास थांबणे यांचा समावेश होतो. शरीरात पोर्टशियमचे प्रमाण वाढण्याची समस्या जीवघेणी ठरू शकते . मात्र तरीही याची कुठलीही विशेष लक्षणे दिसुन येत नाहीत . त्यामुळे याला "सायलेंट किलर" असे म्हणतात .
किडणी फेल्योरमधील रक्तातल्या फिकेपणावर काय उपचार आहेत
यासाठी आवश्यक लोह व व्हिटामिनयुक्त ओषधे दिली जातात. जेव्हा किडणी जास्तच खराब होते तेव्हा ही ओषधे घेऊनसुद्धा हिमोग्लोबिनचे प्रमाण घटल्याचे पहायञा मिळते . यासाठी खास प्रकारची एरिथ्रोपोएटिनची (इप्राक्स, विर्पाक्स, विन्टोर इ .) इंजेकश्ने देण्यात येतात . ही इंजेक्शने अत्यंत परिणामकारकरीत्या हिमोग्लोबिनचे प्रमाण वाढवितात . जरी हे इंजेक्शन सुरक्षित, प्रभावशाली आणि सोप्या पद्धतीने देता येत असले, तरी अतिशय महाग असल्यामुळे, सगळ्याच रुग्णांना हा खर्च परवडत नाही . अशा प्रकारच्या रुग्णांसाठी रक्तदान घेणे कमी खर्चाचे आहे, पण ते अशा प्रकारच्या उपचारांमध्ये जोखमीचे असते .
क्रोनिक किडणी फेल्योरमध्ये डायलिसिसची गरज केव्हा भासते
जेव्हा किडणीची कार्यक्षमता अगदीच कमी होते किंवा किडणी पूर्णपणे काम करणे बंद करते, तेव्हा ओषधे घेऊनसुद्धा किडणी रोगाची लक्षणे (उलटी होणे, मळमळणे, उमाळे येणे, अशक्तपणा वाटणे, श्र्वास घेण्यास त्रास होणे) वाढू लागतात . अशा अवस्थेत डायलिसिसची आवश्यकता भासते.
डायलिसिस केल्यावर किडणी पुन्हा काम करू लागते का
नाही क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या रुग्णांमध्ये डायलिसिस केल्यावरही किडणी पुन्हा काम करीत नाही. अशा रुग्णांमध्ये डायलिसिस हा किडणीचे काम करणारा कुत्रिम पर्याय आहे. त्यांना तब्बेत व्यवस्थित ठेवण्यासाठी नियमितपणे कायम डायलिसिस करणे आवश्यक असते. परंतु अक्युट किडणी फेल्योरच्या रुग्णांमध्ये थोडा काळच डायलिसिस करून घेणे गरजेचे असते. अशा रुग्णांमध्ये किडणी काही दिवसांनी पुर्वव्रत काम करू लागते व त्यांना नंतर डायलिसिस किंवा औषधांची गरज नसते.
डायलिसिस म्हणजे काय व त्याचे प्रकार कीती
जेव्हा दोन्ही किडण्या निकामी होतात अशा परिस्थीतीत किडणीच्या कामाच्या कुत्रिम पर्याय पध्द्तीला डायलिसिस म्हणतात.
डायलिसिसचे दोन प्रकार आहेत.
अशा प्रकारच्या डायलिसिसमध्ये डायलिसिस मशीन विशेष प्रकारच्या क्षारयुक्त द्रव्यांच्या मदतीने (Dialysate) कुत्रिम किडणीत (Dialyser) रक्त शुद्ध करते.
२. पेरीटोनियल डायलिसिस (Peritoneal Dialysis)
अशा प्रकारच्या डायलिसिसमध्ये पोटात एक खास प्रकारची कथेटर नळी (P.D.Catheter) घालून विशेष प्रकारच्या क्षारर्युक्त द्रव्यांच्या (P.D.Fluid) मदतीने शरीरात जमा झालेले अनावश्यक पदार्थ दूर करून शुद्धीकरण केले जाते.अशा प्रकारच्या डायलिसिस मशीनची आवश्यकता नसते.
हिमोडायलिसिस कश्या प्रकारे केले जाते
१. हिमोडायलिसिस मशीनच्या आत असलेल्या पंपाच्या मदतीने शरीरातील २५० ते ३०० मिलि रक्त दर मिनीटाला शुद्ध करण्यासाठी कुत्रिम किडणीत पाठवले जाते.
रक्तात गुठळी होऊ नये यासाठी त्यात हिपारीन नावाच्या औषधाचा वापर केला जातो.
२. कुत्रिम किडणी,रोगी आणि डायलिसिस मशीन यांच्या मध्ये राहून रक्ताच्या शुद्धीकरणाचे काम करते. शुद्धीकरणासाठी रक्त डायलिसिस मशीनच्या आत जात नाही.
३. कुत्रिम किडणीत रक्ताचे शुद्धीकरण डायलिसिस मशीनदारे पाठवण्यात आलेल्या खास प्रकारच्या द्रव्याच्या (डायलाझेट) मदतीने होते.
४. शुद्ध केलेले रक्त पुन्हा शरीरात पाठवले जाते.
५. हिमोडायलिसिसची प्रकिया साधारणपणे ४ तास चालते. यात शरीरातले सर्व रक्त कमीत कमी १२ वेळा शुद्ध केले जाते.
६. हिमोडायलिसिसच्या क्रियेत नेहमी रक्त देण्याची गरज पडते हा गैरसमज आहे. मात्र रक्तात हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी झाले असले तर अशा स्थितीत डॉक्टरला आवश्यक वाटले तरच रक्त दिले जाते.
हिमोडायलिसिस साठी जरुरी असणारे ए.व्ही. फिस्च्युला काय आहे
अनेक महीने किंवा वर्षासाठी हिमोडायलिसिस करण्याकरता सर्वात जास्त उपयोगात आणली जाणारी ही पद्धत सूरक्षित असल्याकारणाने अतिशय उतम आहे. ह्या पद्धतीत मनगटावरील धमनी आणि शीर ओपरेशनदारे जोडण्यात येते.
धमनी (Artery) मधुन जास्त प्रमाणात आणि दाबाबरोबर आलेले रक्त शिरेमध्ये (Vein) जाते ज्यामुळे हातातल्या सर्व शिरा फुगतात.
ह्याप्रकारे शिरा फुगवायला ३ ते ४ आठवडयांचा वेळ लागतो. त्यानंतरच शिरांचा उपयोग डायलिसिस साठी करता येतो.
यामुळेच पहिल्यांदा लगेचच डायलिसिस करण्यासाठी त्वरित फिस्च्युला बनवुन त्याचा उपयोग करता येत नाही.
फुगलेल्या शिरा आणि नसांमध्ये दोन भिन्न जागी विशेष प्रकारच्या जाड्या सुया (Fistula Needle) घातल्या जातात.
ह्या सुयांच्या मदतीने डायलिसिस साठी रक्त बाहेर काढले जाते आणि ते शुद्ध केल्यानंतर पुन्हा शरीरात घातले जाते.
फिस्चयुलाच्या मदतीने अनेक महीने व वर्षापर्यत हिमोडायलिसिस करता येते.
फिस्च्युला केलेल्या हातांनी सर्व नैमितिक कामे करता येतात.
सी. -कंटिन्युअस - ज्यात डायलिसिसची क्रिया निरंतर चालु असते. ए. -आम्बुलेटरी - ह्या क्रियेदरम्यान रोगी चालु-किरू शकतो आणि सर्व साधारण कामही करू शकतो. पी. डी. - पेरीटोनियल डायलिसिस - ही प्रकिया आहे. सी.ए.पी.डी मध्ये रोगी आपल्या घरीच राहून स्वत: मशीनशिवाय डायलिसिस करू शकतो. जगातल्या विकसित देशांमध्ये क्रोनिक किडणी फेल्योरचे रोगी जास्त करून ह्याच डायलिसिसचा उपयोग करतात. ३२. सी.ए.पी.डी प्रकिया काय आहे ह्या प्रकारच्या डायलिसिसमधे अनेक छिद्रे असलेली नळी बेंबीखाली छोटीशी चीर पाडून पोटात घातली जाते. ही नळी सिलिकॉनसारख्या विशेष पदार्थांनी बनवलेली असते. ती मऊ आणि लवचिक असून पोट किंवा आतील भागांना नुकसान न पोहोचता पोटात आरामात राहते. ह्या नळीदारे दिवसात ३ ते ४ वेळा दोन लिटर डायलिसिस द्रव पोटात टाकला जातो आणि विशिष्ट तासानंतर हा द्रव बाहेर काढला जातो. पी.डी. चा द्रव जेवढा वेळ पोटात असतो त्याला दवेल टाइम म्हणतात. ह्या क्रियेदरम्यान रक्तातील कचरा डायलिसिसच्या द्रवात गाळला जातो आणि रक्ताचे शुद्धीकरण होते. डायलिसिससाठी प्लास्टिकच्या मऊ पिशवीत ठेवलेले २ लिटर द्रव पोटात घातल्यानंतर रिकामी पिशवी कमरेला पट्ट्याने बांधुन आरामात चालता फिरता येते. ही डायलिसिस क्रिया पूर्ण दिवसभर चालते आणि दिवसात ३ ते ४ वेळा द्रव बदलले जाते. पी.डी. द्रव बदलण्याच्या व्यतिरिक्त उर्वरित वेळेत रोगी चालू फिरू शकतो आणि सर्वसाधारण कामही करू शकतो.
किडणी प्रत्यारोपणाची आवश्यकता कधी पडते
क्रोनिक किडणी फेल्योर झालेल्या रोग्यांच्या दोन्ही किडण्या जेव्हा ८५ टक्क्यांहून जास्त खराब होतात आणि ओषधे घेऊनदेखील रोग्यांची तब्बेत सुधारत नाही आणि त्याला नियमित डायलिसिसची गरज भासते अशा रोग्यासाठी किडणी प्रत्यारोपण हा उपचाराचा दुसरा पर्याय ठरू शकतो.
किडणी प्रत्यारोपणात कोण किडणी देऊ शकतो
सर्व साधारणपणे १८ ते ५५ वयोगटातील दात्याची किडणी घेता येते. स्त्री आणि पुरुष दोघेही एकमेकांना किडणी देऊ शकतात. जुळे भाऊ-बहीण हे आदर्श किडणीदाते मानले जातात. पण असे सहजासहजी आढळून येत नाही. आई-वडील, भाऊ-बहीण सर्वसाधारणपणे किडणी दान करण्यासाठी निवडले जातात. जर ह्या किडणी दात्यांकडून किडणी मिळू शकली नाही तर इतर कुटुंबीय जसे काका मामा आत्या मावशी ह्यांची किडणी घेता येते. जर हेही शक्य नसेल तर पती-पत्नीची एकमेकांच्या किडणीची तपासणी केली पाहिजे. विकसित देशांमध्ये कुटुंबातल्या व्यक्तीची किडणी मिळाली नाही तर ब्रेनडेड (मेला असलेल्या) व्यक्तीच्या किडणीचे (केडेव्हर किडणी ) प्रत्यारोपण केले जाते.
िडणी प्रत्यारोपणापासून कोणते फायदे होतात
१. रोगी इतर सर्वसामान्य व्यक्तींप्रमाणे आयुष्य जगू शकतो आणि आपली रोजची कामेदेखील करू शकतो.
२. डायलिसिस करण्याच्या कटकटीतून रोगी मुक्त होतो.
३. खाण्यातले पथ्य कमी होते.
४. रोगी शारीरिक आणि मानसिकद्रुष्ट्या तंदुरुस्त राहतो.
५. पुरुषांना शारीरिक संबंध ठेवण्यात कोणतीही अडचण येत नाही आणि महिला निरोगी मुलांना जन्मही देऊ शकतात.
६. सुरुवातीच्या पहिल्या वर्षीच्या उपचारांच्या खर्चानंतर पुढील उपचार कमी खर्चात होतात.
किडणी प्रत्यारोपणानंतर कोणती काळजी घेणे आवश्यक आहे
डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमित ओषधे घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. जर ओषधे नियमित घेतली नाहीत तर नवी किडणी खराब होण्याचा धोका असतो.
सुरुवातीला रोग्याचा रक्तदाब ,लघवीचे प्रमाण आणि वजन नियमितपणे मोजून त्याची नोंद करणे गरजेचे असते.
रक्त व लघवीची तपासणी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार नियमितपणे लेबोरेटरीत जाऊन केली पाहिजे. व नियमितपणे नेफ्रोलोजिस्ट कडे तपासणी करून घेतली पाहीजे रक्त व लघवीचा तपास हा विश्र्वासपात्र लेबोरेटरीतूनच करणे गरजेचे असते. रिपोर्टमध्ये जर मोठे बदल दिसून आले तर लेब बदलण्याऐवजी नेफ्रोलॉजिस्टला त्वरीत कळवले पहिजे .
ताप येणे , पोट दुखणे , कमी लघवी होणे, अचानक वजन वाढणे किंवा इतर काही त्रास होत असेल तर नेफ्रोलॉजिस्टशी त्वरीत संपर्क साधणे अत्यावश्यक आहे.
केडेव्हर किडणी प्रत्यारोपण म्हणजे काय
ब्रेन डेथ म्हणजे मेंदू म्रूत (Brain death) झालेल्या व्यक्तीच्या शरीरातून निरोगी किडणी काढून ती किडणी फेल्योर झालेल्या रोग्याच्या शरीरात लावतांना केल्या जाणा-या ओपरेशनला 'केडेव्हर किडणी प्रत्यारोपण' म्हणतात.
म्रूत मेंदू (ब्रेन डेथ Brain death) म्हणजे काय
सोप्या भाषेत मुत्युचा अर्थ ,ह्दय श्र्वास आणि मेंदू कायमचे बंद होणे हा आहे. ब्रेन डेथ अर्थात मेंदूचा मुत्यू हे डॉक्टरांनी करायचे निदान आहे. ब्रेन डेथच्या रोग्यात गंभीर नुकसान झाल्यामुळे मेंदू कार्य करणे कायमचे बंद करतो. अशा प्रकारच्या रोग्यास कोणत्याही प्रकारच्या इलाजामुळे रोग्याच्या बेशुद्धावस्थेत कोणतीही सुधारणा होत नाही. व्हेंटिलेटर आणि जीवरक्षक प्रणालीमुळे श्र्वास आणि ह्दयाचे ठोके सुरु असतात. आणि संपूर्ण शरीरात योग्य प्रमाणात रक्तही पोहचत असते. अशा प्रकारच्या मेंदूच्या मुत्यूला ब्रेन डेथ (मेंदूचा मुत्यू ) म्हटले जाते.
मधुमेहामुळे होणा-या किडणी फेल्योरसंदर्भात प्रत्येक रोग्याला माहीती असणे का जरुरी आहे
१. क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या कारणापैकी मधुमेह हे सगळ्यात महत्वपूर्ण कारण आहे.
२. डायलिसिस करणा-या क्रोनिक किडणी फेल्योरच्या १०० रोग्यांमध्ये ३५ ते ४० रोग्यांची किडणी खराब होण्याचे कारण मधुमेह असते.
३. मधुमेहामुळे रोग्यांच्या किडणीवर झालेल्या परिणामांवर जर तातडीने योग्य उपचार केले तर किडणी फेल्योर थांबवता येते.
४. मधुमेहामुळे किडणी खराब व्हायला सुरुवात झाल्यानंतर हा रोग बरा होऊ शकेलच अशी शक्यता नसते. मात्र त्वरीत योग्य उपचार आणि पथ्य पाळले तर डायलिसिस टाळता येते.
मधुमेहाच्या रोग्यांची किडणी खराब होण्याची शक्यता किती असते
१. टाइप १ किंवा इन्शुलिनवर अवलंबुन मधुमेह.
साधारणपणे कमी वयात होणा-या ह्या प्रकारच्या मधुमेहावर उपचारासाठी इन्शुलिनची गरज भासते. अशा प्रकारच्या मधुमेहात ३० ते ३५ टक्के रोग्यांची किडणी खराब होण्याची शक्यता असते.
२. टाइप २ किंवा इन्शुलिनवर अवलंबुन नसणारा मधुमेह.
मधुमेहाचे बहुतेक रुग्ण ह्या प्रकारचे असतात. प्रोढ व्यक्तिंमध्ये ह्या प्रकारचा मधुमेह होण्याची शक्यता जास्त असते. हा प्रामुख्याने गोळ्यांच्या मदतीने नियंत्रणात आणता येऊ शकतो. अशा प्रकारच्या मधुमेहात रोग्यांची किडणी खराब होण्याची शक्यता १० ते ४० टक्के असते.
मधुमेहामुळे किडणीचे कश्याप्रकारे नुकसान होते
किडणीमध्ये प्रत्येक मिनिटाला १२०० मिलि रक्त प्रवाहित होऊन शुद्ध होते. मधुमेह नियंत्रणात न येण्याने किडणीतुन प्रवाहित होणा-या रक्ताचे प्रमाण ४० टक्क्यांनी वाढते. त्यामुळे किडणीवर अधिक ताण पडतो, जो नुकसानकारक असतो. जर दीर्घकाळ किडणीचे असे नुकसान झाले तर रक्तदाब वाढतो आणि किडणीचे अधिक नुकसान होऊ शकते.
उच्च रक्तदाब खराब होणा-या किडणीवर आणखी भार टाकुन किडणी अधिक कमजोर करू शकते.
किडणीचे झालेल्या नुकसानीमुळे सुरुवातीला लघवीतुन प्रथिने जाऊ लागतात. हि भविष्यात होणा-या किडणीच्या गंभीर रोगाची पहिली खुण आहे.
ह्यानंतर शरीरातुन पाणी आणि क्षार बाहेर जाण्याचे प्रमाण कमी होते त्यामुळे शरीरावर सूज येते आणि वजन वाढू लागते, तसेच रक्तदाबही वाढतो. किडणी आणखी खराब झाल्यानंतर शुद्धिकरणाचे काम कमी होऊ लागते. यावेळी केलेल्या रक्तचाचणीतुन क्रोनिक किडणी फेल्योरचे निदान होऊ शकते.
मधुमेहामुळे ज्ञानतंतूंना इजा पोहोचते. परिणामी मूत्राशय पूर्णपणे रिकामे होण्यात अडथळा येतो त्यामुळे मूत्राशयात लघवी साठून राहते.
मूत्राशयात जास्त लघवी साठल्यानंतर किडणी फुगते आणि तिला नुकसान होते.
साखरेचे जादा प्रमाण असलेली लघवी मूत्राशयात दीर्घकाळ राहील्यास मूत्रसंसर्ग होण्याची शक्यता वाढते.
किडणीवर मधुमेहाच्या परीणामांचे त्वरीत निदान कशा प्रकारे केले जाते
उत्कूष्ट पध्धत : लघवीत मायकोअल्ब्यूमिन्युरियासाठी (Microalbuminuria) तपासणी.
साधी पद्धत : तीन महिन्यातुन एकदा रक्तदाबाची तपासणी आणि लघवीतील अल्ब्यूमिनची तपासणी करणे ही साधी पद्धत आणि कमी खर्चात होणारी तपासणी आहे, जी कुठेही होऊ शकते. कोणतीही लक्षणे नसतानाही उच्च रक्तदाब आणि लघवीतुन प्रथिने जाणे ही किडणीवर मधुमेहाचे परिणाम झाल्याची लक्षणे आहेत.
मधुमेहामुळे किडणीच्या नुकसानीला कसे रोकाल
मधुमेह असलेल्या रोग्यांनी नेहमी ओषधे आणि पथ्य पाळून मधुमेह नियंत्रणात ठेवला पाहिजे. मधुमेहाचा किडणीवर होणारा परिणाम जाणुन घेण्यासाठी दर तीन महिन्यातुन एकदा रक्तदाबाची तपासणी आणि लघवीतील प्रथिनांची तपासणी करणे आवश्यक आहे. जर रोग्याला मधुमेह असल्यामुळे डोळयांच्या तक्रारीवर लेसरचा उपचार करावा लागला तर अशा रोग्यांची किडणी खराब होण्याची अधिक शक्यता असते. किडणी खराब होण्यापासून वाचण्यासाठी प्राथमिक निदान करणे गरजेचे आहे. यासाठी लघवीतील मायकोअल्ब्यूमिन्युरीयासाठी (Microalbuminuria) तपासणी करणे हा एकमेव आणि सर्वात उतम पर्याय आहे.
मधुमेहामुळे किडणीवर होणा-या परिणामांवरील उपचार
उच्चरक्तदाब नेहमी नियंत्रणात ठेवणे. दररोज रक्तदाब तपासुन त्याची नोंद करणे. रक्तदाब १३०-८० पेक्षा जास्त होऊ न देणे हे किडणीची कार्यक्षमता स्थिर राखण्यासाठीचे सर्वात महत्वपूर्ण उपचार आहेत. ACEI आणि ARB ग्रुपच्या औषधांचा सुरुवातीला वापर केला गेला तर ही ओषधे रक्तदाब कमी करण्यबरोबरच किडणीला होणारे नुकसान कमी करण्यातही मदत करतात. सूज कमी करण्यासाठी डाई-युरेटीक्स औषध घेण्याचा, तसेच खाण्यात कमी मीठ आणि कमी पाणी पिण्याचा सल्ला दिला जातो.
जेव्हा रक्तात युरिया आणि किअटिनिनचे प्रमाण वाढते तेव्हा क्रोनिक किडणी फेल्योरसंबंधी जे उपचार सुचवले जातात ते सर्व करण्याची गरज असते.
किडणी फेल्योरनंतर मधुमेहावरील औषधातील बदल हे केवळ रक्तातील साखरेच्या तपासाच्या रीपॉटवरच ठरवले गेले पाहिजेत. फक्त लघवीतील साखरेच्या तपासणीच्या आधारावर औषधात परिवर्तन करू नये. किडणी फेल्योरनंतर साधारणपणे मधुमेहावरील औषधांचे प्रमाण कमी करण्याची गरज पडते.
मधुमेहासाठी दिर्घकाळापेक्षा कमी काळापर्यत प्रभावी ठरणा-या औषधांना पसंती दिली जाते. मधुमेहावर उतम नियंत्रण राहावे यासाठी डॉक्टर बहुतेक रोग्यांमध्ये इन्सुलिनचा वापर करणे पसंत करतात. बायगुएनाईडस (मेटर्फार्मीन) नावाने ओळखली जाणारी औषधे किडणी फेल्योरच्या रोग्यांसाठी घातक ठरत असल्याने ती बंद केली जातात.
किडणीचे काम जेव्हा पूर्णपणे बंद होते तेव्हा औषधे घेत असुनही रोग्याचा त्रास वाढतच जातो. अशा स्थितीत डायलिसिस किंवा किडणी प्रत्यारोपणाची गरज भासते.
पोलिसिस्टिक किडणी डिसीज कोणाला होऊ शकतो
प्रोढ व्यक्तींमध्ये पाहायला मिळणारा हा रोग ओटोझोमलडॉमिन्ट प्रकारचा अनुवंशिक रोग आहे. यात रोग्याच्या ५०% म्हणजे एकूण मुलांपैकी अॅध्या मुलांना हा रोग होण्याची शक्यता असते.
'पी.के.डी' चा किडणीवर काय परिणाम होतो
पीकेडीमध्ये दोन्ही किडण्यात फुगे किंवा बुडबुड्याच्या आकाराचे असंख्य सिस्ट दिसून येतात. विविध आकाराच्या असंख्य सिस्टमधील छोटया सिस्टचा आकार एवढा लहान असतो की तो नुसत्या डोळ्यांनी दिसू शकत नाही तर मोठ्या सिस्टचा आकार १० सेंमीपेक्षाही जास्त व्यासाचा असू शकतो. काही काळानंतर ह्या लहानमोठ्या सिस्टचा आकार वाढीला लागतो त्यामुळे किडणीचा आकारही वाढू लागतो. अशा प्रकारे वाढणा-या सिस्टमुळे किडणीच्या कार्य करणा-या भागांवर दाब पडतो, ज्यामुळे उच्च रक्तदाब होतो आणि किडणीची कार्यक्षमता क्रमश: कमी होऊ लागते. काही वर्षानंतर बहुतेक रोग्यांच्या दोन्ही किडण्या पूर्णत : निकामी होतात.
'पी.के.डी' चे निदान कशा प्रकारे होते
किडणीची सोनोग्राफी: सोनोग्राफीच्या मदतीने पीकेडीचे निदान सोप्या रीतीने आणि कमी खर्चात होते. सिटीस्केन : पीकेडीच्या सिस्टचा आकार खूप छोटा असेल तर तो सोनोग्राफीत दिसून येत नाही. अशा अवस्थेत सिटीस्केनदारा ह्या पीकेडीचे निदान त्वरीत करता येते. कौटुंबिक इतिहास : जर कुटुंबातील कोणत्याही व्यक्तीला पीकेडी झाल्याचे स्पष्ट झाले असेल तर कुटुंबातील अन्य व्यक्तींनाही पीकेडी होण्याची शक्यता असते. लघवी आणि रक्ताची तपासणी : लघवीतील जंतुसंसर्ग आणि रक्ताचे प्रमाण जाणण्यासाठी रक्तात क्रियाटिनिनच्या आणि युरियाच्या प्रमाणामुळे किडणीच्या कार्यक्षमतेबाबत निदान होते. जेनेटिक्सची तपासणी: शरीरची संरचना जीन अर्थात गुणसूत्रादारे (Chromosomes) निर्धारित होते. काही गुणसूत्राच्या कमतरतेमुळे पीकेडी होतो. भविष्यात ही गुणसूत्रे उपस्थित असल्याबदलचे निदान विशेष प्रकारच्या तपासणीघारे होऊ शकेल, ज्यामुळे कमी वयातच ऐखादया व्यक्तीला पीकेडी रोग होण्याचा संभव आहे की नाही हे जाणुन घेता येईल.
एकच किडणी असलेल्या व्यक्तीला दैनंदिन जीवनात कुठला त्रास होतो
एकच किडणी असलेल्या व्यक्तीला दैनंदिन जीवनात श्रम करण्यात कोणताही त्रास होत नाही. साधारणत : प्रत्येक व्यक्तीच्या शरीरात दोन किडण्या असतात परंतु प्रत्येक किडणी इतकी कार्यक्षम असते की ती एकटीच शरीराला आवश्यक असणारे काम पूर्णपणे करू शकते.
मूत्रमार्गात जळजळ होण्याचे कारण काय
मूत्रमार्गात जळजळ होऊन वारंवार लघवी होणे हे मूत्रमार्गाच्या संसर्गाचे लक्षण आहे. ज्यात विषाणूदारे होणा-या संसर्गाला मूत्रमार्गाचा संसर्ग (Urinary Tract Infection किंवा UTI) म्हटला जातो.
मोठयांच्या तुलनेत मुलांच्यात हा प्रश्न अधिक महत्वाचा का आहे
मुलांना वारंवार ताप येण्याचे महत्वाचे कारण किडणी व मूत्रमार्गाचा संसर्ग हा असु शकते. कमी वयाच्या मुलांमध्ये किडणी किंवा मूत्रमार्गाचा संसर्ग झालाय हे उशिरा लक्षात येते आणि त्यावर पूर्ण उपचार न केल्यास किडणीचे कायमचे नुकसान होऊ शकते. कित्येक वेळा किडणी पूर्णपणे खराब होण्याची शक्यता असते. ह्यामुळेच मुलांच्यात लघवीच्या संसर्गाचे त्वरित निदान व त्यावर उपचार केल्यास किडणीचे संभाव्य नुकसान टळते.
मुलांमध्ये लघवीच्या संसर्गाची जास्त शक्यता केव्हा असते
मुलींमध्ये मुत्रनलिकेची लांबी कमी असल्यामुळे संसर्ग होण्याची शक्यता जास्त असते. याबरोबर मुत्रनलिका व गुदद्रार जवळ असल्यामुळे मलमार्गातील जीवाणू मुत्रनलिकेत सहज जातात व संसर्ग होतो. मलत्याग केल्यानंतर ती जागा स्वच्छ करण्याची क्रीया मागून पुढे अशी करण्याची सवय.
जन्मत : मुत्राशयातून लघवी उलटीकडे मुत्रवाहिनी किंवा किडणीकडे जाणे.
किडणीच्या आतल्या बाजूला आणि मध्यभागातून खाली जाणा-या भागाला -पेल्वीस व मुत्रवाहिनीला जोडणा-या भागाचे आकुंचन होऊन लघवीच्या मार्गात अडथळा येणे (Pelvi Ureteric Junction / PUJ obstruction) मुत्रनलिकेत व्हाल्व (Posterior Urethral Valve) असल्यामुळे कमी वयाच्या मुलांना लघवी करताना त्रास होणे. मूत्रमार्गात मुतखडा होणे.
बहुतेक मुलांमध्ये लघवीतील संसर्गाच्या कारणांचे निदान करण्यासाठी आवश्यक एम सी यू (MCU) तपासणी कशी केली जाते
मिक्चुरेटिंग सिस्टोयुरेथ्रोग्राम – MCU म्हणून ओळखल्या जाणा-या ह्या तपासणीत विशेष प्रकारचे आयोडिनयुक्त द्रर्व केथटर (नळी) द्रारे मुत्राशयात भरले जाते. मग मुलाला लघवी करण्यात सांगितले जाते. लघवी करतांना मूत्राशय व मुत्रनलिका यांचे एक्सरे घेतले जातात. या तपासणीमुळे लघवी मुत्राशयातून उलटया दिशेने मूत्रवाहिनीत जात असेल, मूत्राशयात काही अडथळा असेल तर त्याबदमची माहिती मिळते.
मुलांच्यात लघवीच्या संसर्गच्या सर्व कारणांमध्ये सर्वात मुख्य व महत्वाचे कारण म्हणजे वसायको युरेटेरिक रिफ्ल्क्स (VUR-Vesico Ureteric Reflux) व्ही. यू . आर. मध्ये जन्मजात व्यंगामुळे लघवी मुत्राश्यातून उलटया बाजूला, मूत्रवाहिनी व किडणीकडे जाते.
व्ही . यू . आर. चे निदान कसे होते
मिक्चुरेटिंग सिस्टोयुरेथ्रोग्राम – MCU म्हणून ओळखल्या जाणा-या झा तपासणीत विशेष प्रकारचे आयोडिनयुक्त द्रव केथेटर (नळी) द्रारे मूत्राशयात भरले जाते. मग मुलाला लघवी करण्यात सांगतिले जाते. लघवी करताना मूत्राशय व मूत्रनलिका यांचे एक्सरे घेतले जातात. या तपासणीमुळे लघवी मूत्राशयातुन उलटया दिशेने मूत्रवाहिनीत जात असेल, मूत्राशयात काही कमतरता असेल किंवा मूत्राशयातुन लघवी बाहेर पडण्याच्या मार्गात काही अडथळा असेल तर त्याबदलची माहिती मिळते.
व्ही .यू . आर . चा उपचार कसा होतो
लघवीतील संसर्गाचे नियंत्रण रोग्यावरील उपचारांचा सर्वात महत्वाचा भाग आहे. संसर्ग नियंत्रणात ठेण्यासाठी अन्टीबायोटिक्स देणे आवश्यक असते. रोग्यासाठी कोणते अन्टीबायोटिक्स जास्त परिणामकारक राहील हे ठरविण्यासाठी लघवीच्या कल्चर तपासणीची मदत होते.
औषधे घेतल्यानंतर संसर्ग पूर्णपणे नियंत्रणात आल्यानंतर त्या मुलात पुन्हा संसर्ग होऊ नये यासाठी कमी प्रमाणात दररोज एकदा तरी रात्री झोपताना दोन ते तीन वर्षापर्यत अटिबायोटिक्स घावे लागतात. उपचार चालू असताना दर महिन्याला किंवा गरज पडली तर त्यापूर्वीही लघवीच्या तपासणीच्या मदतीने संसर्ग पूर्णपणे नियंत्रणात आला आहे का हे निक्ष्चित केले जाते आणि त्यानुसार औषधात फेरबदल केले जातात.
जेव्हा रोग कमी तीव्रतेचा असतो तेव्हा साधारणपणे १ ते ३ वर्षापर्यत अशाच प्रकारे औषधोपचार केले तर हा रोग ओपरेशनशिवाय हळुहळू पूर्णपणे बरा होतो. उपचारादरम्यान लघवीच्या प्रमाणात किती बदल झाला आहे हे जाणून घेण्यासाठी प्रत्येक एक किंवा दोन वर्षाच्या आत एम सी यू (MCU) ची तपासणी पुन्हा केली जाते.
मुतखडयाची लक्षणे काय आहेत
सर्वसाधारणपणे मुतखडयाचा आजार ३० ते ४० वर्ष वयोगटात आणि महिलांच्या तुलनेत पुरुषांच्यात ३ ते ४ टक्के अधिक दिसून येतो.
अनेक वेळा मुतखडयाचे निदान अचानक होते. ज्या रोग्यांमध्ये मुतखडयाची कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत. त्यांना 'सायलेंट स्टोन ' असे म्हणतात.
पाठ आणि पोटात सतत वेदना होतात.
उलटी येते, मळमळ होते.
लघवीच्या वेळी जळजळ होते.
लघवीत वारंवार संसर्ग होतो.
लघवी होणे अचानक बंद होते.
मुतखड्यामुळे किडणी खराब होऊ शकते का
होय. अनेक रोग्यांमध्ये मुतखडा गोल अंडाकार आकाराचा आणि चिकट असतो. बहुधा अशा खड्याची कोणतीही लक्षणे दिसून येत नाहीत. असा खडा मूत्रमार्गात अडथळा निर्माण करू शकतो. ज्यामुळे किडणीत तयार झालेली लघवी मुत्रमार्गातून सरळ मार्गे जाऊ शकत नाही आणि त्यामुळे किडणी फुगते.
जर या खड्यावर योग्यवेळी योग्य उपचार झाले नाहीत तर दीर्घकाळ फुगून राहीलेली किडणी हळूहळू कमजोर होऊ लागते आणि नंतर काम करणे पूर्ण बंद करते. अशाप्रकारे किडणी खराब झाल्यानंतर जरी मुतखडा बाहेर काढला तरी किडणी पुन्हा पूर्णपणे काम करेलच याची शक्यता कमी असते.
खडयासाठी कुठला उपचार गरजेचा आहे हे खड्याची लांबी, त्याचे स्थान, त्यामुळे होणारा त्रास आणि धोका ध्यानात घेऊन निश्र्चित केले जाते. हा उपचार दोन भागात विभागता येईल.
५० टक्क्यांहून अधिक रुग्णात खड्याचा आकार छोटा असतो. जो नैसर्गिकरीत्या ३ ते ६ आठवड्यात आपणहूनच लघवीबरोबर निघून जातो. झ्या काळात रोग्याला वेदनांपासून आराम मिळण्याकरता आणि खडा लवकर निघण्यासाठी सहाय्यक अशी औषधे दिली जातात.
१. मुतखडयामुळे होणारी असह्य वेदना कमी करण्याकरिता त्वरीत तसेच दीर्घ काळासाठी परिणामकारक वेदनाशामक गोळ्या आणि इंजेक्शन दिली जातात.
२. वेदना कमी झाल्यानंतर रोग्याला जास्त प्रमाणात पाणी पिण्याचा सल्ला दिला जातो. जास्त द्रवपदार्थ घेतल्याने लघवी अधिक होते आणि त्यासोबत खडा निघून जायला मदत होते. जर उलटी होत असल्याने पाणी पिणे शक्य नसेल तर अशा काही रोग्यांना शिरेतून बाटलीदारे ग्लुकोज चढवले जाते.
३. मुतखड्याच्या अनेक रोग्यांमध्ये लघवीचा संसर्गही दिसून येतो ज्यावर अन्टीबायोटिकसद्द्वारे उपचार केले जातात.
मूत्रमार्गातून खडा काढण्याचे विशिष्ट उपचार (operation, scopy and Lithotripsy)
जर नैसर्गिकरीत्या खडा निघत नसेल तर तो काढण्याचे अनेक पर्याय आहेत. खड्याचा आकार, स्थान आणि प्रकार लक्षात घेऊन कुठली पद्धत उत्तम आहे हे युरोलोजीस्ट किंवा सर्जन ठरवतात.
मुतखडा एकदा नैसर्गिक रुपात किंवा उप्चारांद्रारे निघून गेल्यानंतर या आजारापासून संपूणपणे मुक्ती मिळते का
नाही. ज्या रोग्याला एकदा मुतखडा झाला असेल त्याला पुन्हा तो होण्याची शक्यता ८०% असते. त्यामुळे प्रत्येक रोग्याने सावध राहणे गरजेचे असते.
पुन्हा मुतखडा होऊ नये म्हणून रोग्याने कुठली काळजी घ्यावी आणि पथ्य पाळावे
१. जास्त प्रमाणात पाणी पिणे : ३ लीटर किंवा १२ ते १४ ग्लासांपेक्षा जास्त प्रमाणात द्रवपदार्थ दररोज घेतले पाहिजेत. हा मुतखडा बनणे थांबवण्याचा सर्वात महत्वाचा उपाय आहे. पाण्याशिवाय नारळपाणी, जवाचे पाणी, सर्वात पातळ ताक, बिनमिठाचा सोडा, लेमन झ्यासारखे इतर द्रवपदार्थ घेतले पाहिजेत.
दिवसाच्या ज्या विशिष्ट वेळेत लघवी कमी आणि दाट पिवळी बनते त्यावेळी लघवीत क्षाराचे प्रमाण जास्त होत असल्याने मुतखडा बनण्याची प्रकिया खूप लवकर सुरु होते ती थांबवणे गरजेचे असते.
२. आहार नियंत्रण : मीठ, खाण्याचा सोडा, चाट मसाला. पापड, लोणची, वेफर्स, खाण्याचा सोडा व बेकिंग पावडर असलेले खाधपदार्थ इत्यादी, यांसारखे पदार्थ र्वज्य करावेत. लिंबुपाणी, नारळपाणी, मोसंबीचा रस, अननसाचा रस, गाजर, कारले, बिया काढून घेतलेल्या टोमेटोचा रस, केळी, जवस, बदाम इत्यादी, मुतखडा न होण्यास मदत करतात. म्हणून त्याचे सेवन करण्याचा सल्ला दिला जातो. मुतखडयाच्या रोग्यांनी दुधाच्या पदार्थचे (जे जास्त प्रमाणात केल्शियमयुक्त असतात) सेवन करता कामा नये, ही समजुत चुकीची आहे. खाण्यात योग्य प्रमाणात घेतलेला केल्शियम त्या खाघ पदार्थाच्या ओक्झीलेट बरोबर जोडला जातो. त्यामुळे ओक्झीलेटचे शोषण होत नाही आणि मुतखडा होण्यापासून अटकावा होतो.
विटामिन सी जास्त प्रमाणात (४ ग्रॅम हून अधिक ) घेऊ नये.
बी.पी.एच. मुळे पुरुषांना होणा-या त्रासाची लक्षणे कोणती
रात्री वारंवार लघवीला जावे लागणे.
लघवीची धार पातळ व धीम्या गतीने पडणे.
लघवी होतांना सुरुवातीला वेळ लागणे.
लघवी थांबून थांबून होणे.
लघवी थेंब थेंब होणे.
लघवी पूर्ण न होणे आणि पूर्ण झाल्याचे समाधान न मिळणे.
बी.पी.एच .चे निदान कसे होते
१. रोगाची लक्षणे : रोग्याने सांगितलेल्या आपल्या त्रासांमध्ये बी.पी.एच.ची लक्षणे असतील तर प्रोस्टेटची तपासणी सर्जनकडून करून घ्यावी.
२. प्रोस्टेटची तपासणी : सर्जन अथवा युरोलोजीस्ट मलमार्गात बोट घालून प्रोस्टेटची तपासणी करतात (DRE –Digital Rectal Examination) बी.पी.एच. मध्ये प्रोस्टेटचा आकार वाढतो व बोटाने केलेल्या तपासणीत प्रोस्टेट गुळगुळीत व रबरासारखी लवचिक लागते.
३. सोनोग्राफीने तपासणी : बी.पी.एच. मुळे प्रोस्टेटचा आकार वाढणे, लघवी केल्यावरही मूत्राशयात लघवी रहाणे, मूत्राशयात मुतखडे होणे अथवा मूत्रवाहिनी आणि किडणीला सूज येणे अशा बदलांची माहीती सोनोग्राफीने कळते.
४. प्रयोगशाळेतील तपासणी: झ्या तपासणीने बी.पी.एच. चे निदान होऊ शकत नाही परंतु बी .पी.एच. मुळे होणा-या त्रासांचे निदान करण्यात त्याची मदत होऊ शकते. लघवीतील जंतुसंसर्ग निदानाकरता आणि रक्तातील क्रीयाटिनिनची तपासणी किडणीच्या कार्यक्षमतेविषयी माहिती देऊ शकते. प्रोस्टेटचा त्रास हा प्रोस्टेटच्या केन्सरमुळे आहे का हे रक्ताच्या पीअसएं या विशिष्ट तपासणीद्रारे (PSA Prostate Specific Antigen) निश्र्चित केला जातो.
५. इतर तपासण्या : बी.पी.एच. असलेल्या प्रत्येक रोग्याला बी.पी.एच. चा त्रास होत नाही. रोग्याला या रोगाचे पूर्ण निदान करण्याकरिता ब-याच वेळा युरोफ्लोमेट्री, सिस्टोस्कोपी आणि युरेथ्रोग्राम सारख्या विशिष्ट तपासण्या करून घ्याव्या लागतात.
बी.पी.एच. चा उपचार कसा होतो
२. औषधांशिवाय इतर विशेष उपचार : दुर्बीणीद्वारे उपचार (TURP Trans Urethral Resection of Prostate)
३. शस्त्रक्रियाद्वारे उपचार (Open surgery)
४. उपचराच्या अन्य पद्धती : दुर्बिणीच्या मदतीने प्रोस्टेटवर चीर घेऊन मूत्रमार्गातील अडथला कमी करणे (TUIP – Transurethral Incision of Prostate)
६. औष्णिक (Thermal Ablation) पद्धतीद्वारे उपचार
७. मूत्रमार्गात विशेष नळी (Urethral Stenting) द्वारे उपचार.
६४. वेदनाशामक औषधांनी किडणी खराब होण्याचा धोका केव्हा असतो
डॉक्टरांच्या देखरेखीशिवाय दीर्घकाळ अती प्रमाणात वेदनाशामक औषधांचा उपयोग केल्यास किडणी खराब होण्याचा धोका अधिक असतो.
प्रोढ वय किडणी फेल्योर, मधुमेह, शरीरात पाण्याचे कमी प्रमाण अशा प्रकारच्या परिस्थितीमध्ये वेदनाशामक औषधांचा वापर धोकादायक ठरू शकतो.
वेदनाशामक ओषधांनी किडणी खराब होण्याचा धोका केव्हा असतो
डॉक्टरांच्या देखरेखीशिवाय दीर्घकाळ अती प्रमाणात ओषधांचा उपयोग केल्यास किडणी खराब होण्याचा धोका अधिक असतो.
प्रोढ वयात, किडणी फेल्योर, मधुमेह, शरीरात पाण्याचे कमी प्रमाण अशा प्रकारच्या परिस्थितीमध्ये वेदनाशामक ओषधांचा वापर धोकादायक ठरू शकतो.
कोणत्या औषधांमुळे किडणी खराब होण्याचा धोका असतो
अमायनोग्लायकोसाईड्स : जेन्टामायसीन नावाचे इंजेक्शन जर दीर्घकालीन आणि मोठ्या प्रमाणात घ्यावे लागले अथवा प्रोढ वयात किडणी कमजोर असेल आणि शरीरात पाण्याचे प्रमाण कमी असेल तर अशा रुग्णांमध्ये वरील इंजेक्शन घेतल्याने किडणी खराब होण्याची शक्यता अधिक असते. जर हे इंजेक्शन त्वरीत बंद केले तर बहुतेक रुग्णांमध्ये थोड्याच काळानंतर किडणी पुन्हा पूर्णपणे काम करू लागते.
रेडीओकोन्ट्रास्ट इंजेक्शन : प्रोढ वयात किडणी फेल्योर, मधुमेह , शरीरात पाण्याचे कमी प्रमाण अशा रोगांमध्ये रेडीओकोन्ट्रास्ट इंजेक्शनाचा वापर धोकादायक ठरू शकतो. अशा रोग्यांमध्ये आयोडिनयुक्त इंजेक्शन देऊन एक्स रे तपासणी केल्यास किडणी खराब होण्याची शक्यता जास्त असते. बहुसंख्य रोग्यांच्या किडणीचे झालेले नुकसान हळूहळू ठीक होऊ शकते.
आयुर्वेदिक औषधे: आयुर्वेदिक औषधांचा वापर धोकादायक ठरू शकतो.त्यात वापरलेले शिसे,पारा यासारख्या धातुंमुळे किडणीचे नुकसान होऊ शकते. आयुर्वेदिक औषधांमध्ये असलेले पोटेशियमचे प्रमाण किडणी फेल्योरच्या रोग्यांसाठी जीवघेणे ठरू शकते.
अन्य औषधे : कित्येकदा किडणीला हानिकारक ठरणा-या अन्य औषधांमध्ये काही विशिष्ट एन्टीबायोटिक्स आणि कर्करोग तसेच क्षयरोगाच्या उपचारासाठी वापरण्यात येणा-या औषधांचाही समावेश आहे.
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोममध्ये किडणीवर काय परिणाम होतो
किडणी शरीरात चाळणीचे काम करते. किडणीमुळे शरीरातील अनावश्यक पदार्थ व अतिरिक्त पाणी लघवीद्वारे बाहेर फेकले जाते.
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोममध्ये किडणीची चाळणीसारखी असलेली भोके मोठी होतात ज्यामुळे अतिरिक्त पाणी व उत्सर्जीत पदार्थाबरोबरच शरीराला आवश्यक असलेली प्रोटीन्सही लघवीवाटे बाहेर पडतात त्यामुळे शरीरातील प्रोटीनचे प्रमाण कमी होते व शरीराला सूज यायला लागते.
लघवीवाटे बाहेर जाणा-या प्रोटीनच्या प्रमाणावर रुग्णांच्या शरीरावरील सुजेचे प्रमाण कमी जास्त होते. नेफोटिक सिन्ड्रोममध्ये सूज असताना सुद्धा अनावश्यक पदार्थ बाहेर फेकण्याची किडणीची कार्यक्षमता शाबूत राहते. अर्थातच किडणी खराब होण्याची शक्यता खूपच कमी असते.
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोममध्ये किडणी संपूर्णपणे काम करून सुद्धा या रोगाने पिडीत असलेल्या रुग्णाच्या कुटुंबाला हा चिंतेचा विषय का वाटतो
किडणीच्या या रोगामुळे कोणत्याही वयाच्या रुग्णाच्या शरीरावर सुज येऊ शकते. परंतु मुख्यत्वेकरून हा रोग छोट्या मुलांत आढळून येतो. योग्य उपचाराने संपूर्ण नियंत्रण मिळवल्यानंतरही पुन्हा सूज दिसणे आणि टी वर्षानुवर्षे चालू रहाणे हे या रोगाचे वैशिष्टय आहे. ब-याच वेळी पुन्हा पुन्हा सुज येण्यामुळे हा रोग रुग्ण आणि त्याचे कुटुंबिय यांच्याकरिता चिंतेचा विषय होतो.
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोममध्ये कोणते उपचार केले जातात
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोमच्या उपचारांत आहाराचे पथ्य, विशेष काळजी आणि आवश्यक ओषधे घेणे अत्यंत महत्वपूर्ण असते.
१. आहारात पथ्य पाळणे:
शरीरात सूज असल्यास व लघवीचे प्रमाण कमी असल्यास रुग्णाला पाणी व मीठ कमी घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
बहुतेक मुलांना प्रोटिन सामान्य प्रमाणात घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
२. संसर्गावर उपचार व संसर्गापासून बचाव :
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोमचे विशेष उपचार सुरु करण्याच्या आधी मुलांच्यात जर कोणता संसर्ग झाला असेल तर अशा संसर्गावर प्रथम नियंत्रण मिळवणे आवश्यक असते.
नेफ्रोटिक सिन्ड्रोमने पिडीत मुलांमध्ये सर्दी, ताप वगैरे प्रकारचे संसर्ग होण्याची शक्यता अधिक असते.
उपचार चालू असताना संसर्ग झाल्यास रोग बळावू शकतो म्हणुनच उपचार चालू असतात संसर्ग होऊ ण देणे याची विशेष खबरदारी घेणे व संसर्ग झाल्यास त्वरीत व ठाम उपचार करणे आवश्यक असते.
सामान्य उपचार : सुजेवर लवकरात लवकर नियंत्रण मिळवण्याकरीता लघवी जास्त प्रमाणात होईल अशी औषधे (डाययुरेटिक्स) थोड्या काळाकरता देण्यात येतात.
विशिष्ट उपचार : नेफ्रोटिक सिन्ड्रोमला काबूत आणण्यासाठी सर्वात जास्त प्रचलित व परिणामकारक औषध आहे प्रेडनीसोर्ळाम  हे स्टिरोईड वर्गातील औषध आहे. जर या औषधाने परिणाम झाला नाही तर इतर औषधांचा वापर केला जातो.
प्रेडनीसोमोन लघवीतून जाणा-या प्रोटीनवर नियंत्रण ठेवणारे परिणामकारक औषध आहे. हे औषध किती घायचे हे मुलांचे वजन व रोगाचे गांभिर्य लक्षात घेऊन डॉक्टर निश्र्चित करतात.
हे औषध किती काळाकरिता आणि कशा प्रकारे घ्यायचे हे तज्ञ डॉक्टर ठरवितात . या औषधाच्या सेवनाने बहुतांशी रुग्णांमध्ये एक ते चार आठवड्यात लघवीतून प्रोटीन जाणे बंद होते.


पु. ल. देशपांडे यांचे (कथित) स्फूट – ekoshapu

पु. ल. देशपांडे यांचे (कथित) स्फूट
हे स्फूट पु. ल. देशपांडे यांच्या नावाने सध्या प्रसारमाध्यमात फिरत आहे. माझ्या वाचनात तरी हे आलेले नव्हते, त्यामुळे खरे कोणी लिहीले आहे माहाती नाही…
“ही लिंबू-पारवा कॉम्बिनेशनची साडी कशी वाटतिये
“बरं, ही जाऊ दे… ती श्रीखंडी कशी आहे
… नको… चिकट असेल…” मी उगाच विनोद मारायचा प्रयत्न केला…
पण त्यावर बायको आणि तिला उत्साहानं साड्या दाखवणारा सेल्समन दोघांच्या चेहऱ्यावरची सुरकुतीही हालली नाही…
“बरं, ते ही जाऊ दे…. चिंतामणी किंवा गुलबक्षी रंगात काही बघू का यंदा” बायकोनी विचारलं…
आता मला माझ्या अज्ञानाची प्रकर्षानं जाणीव व्हायला लागली…
जगात “ता ना पि हि नि पा जा” हे एवढेच सातच रंग असतात ही माझी पक्की समजूत होती आणि आहे…
त्यातल्याही, तांबड्या आणि नारंगीत किंवा निळ्या आणि जांभळ्यात मला पटकन फरक समजत नाही… या शिवाय पारवा हे रंगाचं नसून कबुतरासारख्या दिसणाऱ्या पक्ष्याचं नाव आहे अशी माझी अनेक वर्षं समजूत आहे…
हे सात रंग आणि सरधोपट पांढरा किंवा काळा हे रंग सोडले रंगांच्या इतर छटा एकतर मला ओळखता येत नाहीत किंवा काहीतरी वेगळं आहेच असं वाटलं तर त्यांची नावं मला समजत नाहीत…
माझा अजून एक प्रॉब्लेम म्हणजे, मला हिरवा रंग हिरवाच दिसतो, त्यातल्या कशाला पोपटी म्हणायचं, कशाला सी ग्रीन म्हणायचं आणि कशाला बॉटल ग्रीन हे कळत नाही… तेच निळ्या रंगाचं… निळा म्हणजे निळा… त्यात स्काय ब्लू कोणता आणि मोरपंखी कोणता याचंही मला आकलन होत नाही…
या शिवाय, “डाळिंबी” हा रंग नसून ते “मोसंबी” सारखं देशी दारूचं नाव असावं, “तपकिरी” हे तपकीरचं अन “शेवाळी” हे शेवाळ्याचं अनेक वचन असावं आणि मोतिया हे एखाद्या नबाबाघरच्या पांढऱ्या कुतियेचं नाव असावं अशीही माझी अनेक वर्षं समजूत होती…
पण बायको बरोबर साड्यांच्या दुकानात गेलं की या साऱ्या साऱ्या समजुतींना सुरुंग लागतो. अन या सुरुंगाच्या स्फोटातून लाल, तांबड्या, नारंगी, चिंतामणी, पिवळ्या आणि लिंबू रंगांच्या ज्वाला उसळायला लागून त्यातून राखाडी, पारवा, तपकिरी, किरमिजी रंगांच्या धुराचे लोट उसळायला लागतात…
असो. तर मी असा माझ्या अज्ञानाच्या गर्तेत गटांगळ्या घेत असतानाच बायकोचा पुढचा प्रश्न आला….
“ही केतकी रंगाची साडी कशी आहे बघ ना… आमसुली काठ आहेत…”
” माझा शेवटचा प्रश्न असतो…
त्याकडे दुर्लक्ष करून बायको ती साडी अंगावर लपेटून आरशात स्वतःला न्याहाळायला लागते.
अन आपल्याला आवडलेली साडी अंगावर लपेटून आरशात स्वतःकडेच बघत असताना, तिच्या चेहऱ्यावर जो रंग उजळलेला दिसतो त्या रंगाचं नाव काय असावं याचा मी विचार करत बसतो…
– पु ल देशपांडे
प्रतिबिंबित मन on आज तिचा फोन आला…


Meghana in the Mirror: February 2015

हे असं असतं होय
बऱ्याचदा आपल्यासमोर आलेल्या गोष्टी आपण फारसा विचार न करता गृहीत धरतो. किंवा आपल्याला कोणीतरी सांगितली आहे म्हणजे तशीच असली पाहिजे असा विचार करून शांतपणे स्वीकारतो. बऱ्याच काळानंतर अचानकपणे साक्षात्कार होऊन त्या गोष्टीचा खरं अर्थ उमगतो किंवा ती गोष्ट खऱ्या स्वरुपात आपल्या समोर येते. रियालिटी आपल्या डोक्यातल्या फ्यांटसीजला छेदून जाते आणि एखादी गोष्ट नव्याने उमजते तेव्हा म्हणावसं वाटतं, ओहो.. हे असं असतं होय
शाळेत असताना निबंधलेखन हा एक अत्यंत कंटाळवाणा पण परीक्षेच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाचा भाग असायचा. विषयही फारसे वेगवेगळे नसायचे. 'विज्ञान शाप की वरदान' किंवा 'माझा आवडता लेखक' किंवा 'माझी आई' इत्यादी. पण निबंधलेखन हे आपल्या आजूबाजूच्या गोष्टी पाहून अनुभवून आपली विचार मते किंवा निरीक्षणे मांडण्याची गोष्ट आहे हे कोणीही सांगितलं नाही. बऱ्याचदा नवनीत चे गाईड्स आणि निबंधामालेसारखी (हातवळणे इ.इ.) रेफरन्स पुस्तके वाचून त्यातील छापील आराखड्यानुसार लिहिले जायचे. माझी एक मैत्रीण नेहेमी म्हणते, की निबंधाच्या पुस्तकातली आई ही ऑफिसला जाणारी, मुलांचा गृहपाठ घेणारी अशी असते. त्यामुळे तिला नेहेमी असं वाटायचं की अशाच आई वरती निबंध लिहिणं अपेक्षित आहे. तिची आई लवकर उठून भाकऱ्या करणारी, शेतात जाणारी होती. तिच्याहीबद्दल लिहिता येऊ शकतं हे त्यावेळी कोणीतरी सांगायला तर हवं ना शाळा सोडल्यानंतर बऱ्याच वर्षांनी हे कळलं की हे असं असतं तर
परवा मी ALDI चं weekly offers booklet चाळत असताना मला एक गोष्ट दिसली. ' Hot Cross Buns' च चित्र होतं ते. त्यावरच्या डिस्काउंट ची माहिती दिली होती. शाळेत असताना 'hot cross buns, hot cross buns, one a penny, two a penny, hot cross buns' अशी एक कविता होती. त्यातले ते buns म्हणजे हेच (त्यावर खरंच क्रीम ने भरलेला क्रॉस असतो असं असू शकेल असा विचार त्यावेळी कविता शिकताना अजिबात केला नव्हता). ते असे असतात/दिसतात हे आत्ता इतक्या वर्षानंतर समजलं तेव्हा खरच मजा वाटली. असा मी असामी मधल्या शंकऱ्या "म्हणजे तुम्ही मला डुक्कर म्हणता ते हे होय असं असू शकेल असा विचार त्यावेळी कविता शिकताना अजिबात केला नव्हता). ते असे असतात/दिसतात हे आत्ता इतक्या वर्षानंतर समजलं तेव्हा खरच मजा वाटली. असा मी असामी मधल्या शंकऱ्या "म्हणजे तुम्ही मला डुक्कर म्हणता ते हे होय" असं म्हणतो त्यातली गत :)
हे असं असतं होय
मेरी खामोशी.... - तेरे ही जिक्र की जासूसी मेरी खामोशी है रहूं मैं चुप क्यूँ, तेरी बातों सी मेरी खामोशी है रहूं मैं चुप क्यूँ, तेरी बातों सी मेरी खामोशी है हरफ हरफ से लम्हे जो बिखर जाते है हरफ हरफ से लम्हे जो बिखर जाते है
फास - दडलेल्या गोष्टी अंधारच स्पष्ट दर्शवतो हेच खरे. सूर्य कधीच दुबळा झाला होता. पक्षी वगैरे आपापल्या घरी पोचले होते. मनुष्य जात मात्र त्या हमरस्त्यावर आपापल्या...
अखेर त्यांनी लक्ष्मणरेषा ओलांडली… - गेल्या काही दिवसांपासून जी बातमी येऊ नये असं वाटत होतं, ती बातमी अखेर आली. आपल्या सर्वांच्या जिव्हाळ्याच्या ‘common man’ ला जन्म देणार्‍या आर. के. लक्ष्मण ...
 - यंदाची दिवाळी संपताक्षणी पुढच्या दिवाळीचे वेध लागावेत इतका, हा आवडीचा नि खासमखास असा सण. नवरात्र सुरू झाले की दिवाळीची चाहूल लागते. मनात आपसूकच उत्साहाचे...
हॉर्ससिक... - आम्ही उटीला गेलो होतो .छोटी केतकी आणि तिचे आई बाबा म्हणजे इंदु मॅडम आणि सुरेश सर पण आमच्या बरोबर होते ,तिच्या आई कडून समजलं की तिला उटीला गेलं की नावेत आण...


‘रणांगण’च्या निमित्ताने... | थिंक महाराष्ट्र!

विश्राम बेडेकरांची एक कादंबरी. खूप खूप गाजलेली. राष्‍ट्रीयत्व आणि राष्‍ट्रीय अस्मितेची चिकित्सा हा मूळ आशय घेऊन १९३९ साली विश्राम बेडेकरांनी जन्माला घातलेल्या या कादंबरीला प्रकाशित होऊन तब्बल सत्त्याहत्‍तर वर्षांचा काळ लोटला. परंतु ‘रणांगणा’मधील आशय ताजा आहे. वाचकांची ह्रदये काबीज करण्यात सातत्याने यशस्वी व साहित्यक्षेत्रातील मैलाचा दगड ठरलेली ही कादंबरी वाचताना मन अस्वस्थ, विदीर्ण होते.
असे काय आहे हे रसायन ही प्रेमकथा आहे रूढ अर्थाने म्हटले तर नाही. प्रेम-मानवी प्रेम, स्वार्थी-नि:स्वार्थी प्रेम, अर्भकाच्या निरागस स्मितासारखे केवळ प्रेम हा या कादंबरीचा मूळ गाभा असला तरी दुस-या महायुध्दाची पार्श्वभूमी, जागतिक राजकारणाचे संदर्भ, नफेखोरीचा हव्यास आणि मानवी जीवन व्यवहाराचे यश-अपयश यांचा एकूण आलेखदेखील या कादंबरीत चपलखपणे मांडण्यात आला आहे. ही कादंबरी म्हणजे निळ्याशार अथांग सागरात अकरा दिवस हिंदकळत प्रवास करणा-या बोटीवर फुललेल्या विभिन्न देशांतील, वेगवेगळ्या धर्मांत जन्मलेल्या व परस्परविरोधी संस्कृतीच नव्हे तर पराकोटीच्या आर्थिक विषम स्तरांत वाढलेल्या दोन वेड्या प्रेमी जीवांची दारूण शोकांतिका आहे. चित्रदर्शी वर्णन, कारुण्य व मानवी जीवनाची हतबलता यांचे विदारक चित्र यथार्थपणे सादर करणारी ही कादंबरी जशी प्रेमकथा आहे, तशीच ती युद्धकथाही आहे. दोन संहारक युध्दांच्या दरम्यान घडलेली मानवी मनांची द्वंद्वकथा. हे द्वंद्व साधेसुधे नव्हते. महायुध्द होते ते जीवनातील सर्व सौंदर्याला, पावित्र्याला, मांगल्याला जाळून टाकणारे जीवनातील सर्व सौंदर्याला, पावित्र्याला, मांगल्याला जाळून टाकणारे जर्मनीतून द्वेषाचे वणवे धुमसत होते व त्याने युरोपातला बर्फ केव्हाच काळवंडून गेला होता आणि त्याच घुसमटवणा-या वातावरणातून पळ काढून चक्रधर विध्वंस हा हिंदुस्थानात परतण्यासाठी निघाला होता.
 प्रेमात झालेल्या प्रतारणेचे दु:ख उराशी कवटाळून उद्विग्‍न अवस्थेत कथानायक इंग्लंडला जाऊन पोचतो. उमेने केलेल्या प्रेमभंगामुळे चक्रधरला प्रत्येक स्त्री ही फसवी वाटू लागते. म्हणूनच की काय, इंग्लंडच्या वास्तव्यात अनेक स्‍त्र‍ीयांशी शरीरसंग करुनही तो मनाने कुठेच गुंतत नाही. युध्दाचे वारे वाहू लागल्यानंतर चक्रधर हिंदुस्थानात परतण्यास निघतो. तो ज्या बोटीतून प्रवास करत असतो त्याच बोटीवर हॅर्टासुद्धा असते. हिटलरशाहीमुळे ज्या ज्यूंची त्‍यांच्‍या देशातून हकालपट्टी होते, त्यातीलच हॅर्टा एक होती. त्या बोटीवर आणखीही माणसे होती. शिंदे होता, लुई होता, हॅर्टावर एकतर्फी प्रेम करणारा मन्नान होता, शिंदेकडे आपुलकीने पाहणारी लुईची आई होती आणि कोळसा व सोन्याची दलाली करणारा लतीफही होता. हिंदू, मुस्लिम, इटालियन, जर्मन, ख्रिश्चन असे विविध धर्मांचे, वंशांचे आणि देशांचे लोकही होते आणि त्याच बोटीवरील पाण्यात ‘रणांगण’ घडले. राष्‍ट्राराष्‍ट्रांतून वर्णद्वेषाचे डोंब उसळत असताना, अथांग - निळ्याशार वादळी पाण्यातून निघालेली बोट. जणू युरोपातल्या रणांगणापासून पळणारी माणसे व स्वत:च्या पोटात एक वेगळे ‘रणांगण’ घेऊन निघालेली बोट. तीवर हॅर्टाचे चक्रधरवर प्रेम जडते. चक्रधरचेही हॅर्टावर प्रेम बसते. हॅर्टा आणि चक्रधरचे प्रेम प्रेम म्हणता येईल का त्याला प्रेम म्हणता येईल का त्याला चक्रधरचे उमेवर निरतिशय प्रेम असते. परंतु तिने दुस-याशी लग्न केले. हॅर्टाचाही प्रियकर होता. परंतु तो दुर्दैवाने जर्मन सैन्याकडून मारला गेला. खरे प्रेम एकदाच होते अशी आपल्याकडची कल्पना. परंतु आपापल्या जोडीदारांवर भरभरुन प्रेम करणारे हॅर्टा व चक्रधर हे परस्परांवर देखील तितक्याच आवेगाने प्रेम करतात. हॅर्टा द्वेष, कौर्य, वेदना, स्वार्थ यांमुळे थकून गेली होती. म्हणूनच तिला चक्रधरच्या रुपाने प्रेमाचा ओलावा मिळाल्यावर बोटीवरल्या दहा दिवसांमध्ये तिने स्वर्गसुख अनुभवले. आपल्या आयुष्यात पुढे काय लिहून ठेवले आहे, आपण या बोटीवरुन उतरल्यानंतर खरेच पुन्हा एकदा नवजीवनास सुरुवात करु शकू की नाही चक्रधरचे उमेवर निरतिशय प्रेम असते. परंतु तिने दुस-याशी लग्न केले. हॅर्टाचाही प्रियकर होता. परंतु तो दुर्दैवाने जर्मन सैन्याकडून मारला गेला. खरे प्रेम एकदाच होते अशी आपल्याकडची कल्पना. परंतु आपापल्या जोडीदारांवर भरभरुन प्रेम करणारे हॅर्टा व चक्रधर हे परस्परांवर देखील तितक्याच आवेगाने प्रेम करतात. हॅर्टा द्वेष, कौर्य, वेदना, स्वार्थ यांमुळे थकून गेली होती. म्हणूनच तिला चक्रधरच्या रुपाने प्रेमाचा ओलावा मिळाल्यावर बोटीवरल्या दहा दिवसांमध्ये तिने स्वर्गसुख अनुभवले. आपल्या आयुष्यात पुढे काय लिहून ठेवले आहे, आपण या बोटीवरुन उतरल्यानंतर खरेच पुन्हा एकदा नवजीवनास सुरुवात करु शकू की नाही अशा आशंकांनी हॅर्टाचे मन थकून गेलेले असते. परंतु तिची चक्रधरशी भेट होते आणि काही काळासाठी का होईना हॅर्टाच्या आयुष्यात सुखाची झुळूक येऊ पाहते. हॅर्टाला ती झुळूक परतवून लावायची नसते. म्हणूनच चक्रधरच्या प्रेमात न्हाऊन निघण्यासाठी आतूर झालेली हॅर्टा कोणताही संकोच, भोवतालच्या लोकांची तमा न बागळता चक्रधरपुढे समर्पित होण्याची तयारी दर्शवते. आपण ज्यू असल्या कारणाने आपल्याशी चक्रधरला कधीही लग्न करता येणार नाही याची पुरेपुर जाण तिलाही असते. परंतु तरीही चक्रधर तिच्यापासून कायमचा दुरावण्यासाठी अवघ्या काही तासांचा अवधी शिल्लक असताना, त्याचे दु:ख करत वेळ न घालविता ती त्या परमोच्च सुखाच्या क्षणासाठी धडपडते. अखेर ती बोट मुंबईच्या किना-याला लागल्यानंतर चक्रधरला हॅर्टापासून कायमचे दूर जावे लागते. कधीही न परतण्यासाठी. हॅर्टाला आपली आपल्या बॉबशी पुन्हा कधीही भेट होणार नाही याची जेव्हा जाणीव जेव्‍हा होते तेव्हा मात्र ती उन्मळून पडते. बोटीवरून चक्रधरला पत्र पाठवूनही हॅर्टाला मनाचा कोंडमारा सहन करता येत नाही आणि ती बोटीवरुन उडी घेऊन आत्महत्या करते आणि चक्रधर... अशा आशंकांनी हॅर्टाचे मन थकून गेलेले असते. परंतु तिची चक्रधरशी भेट होते आणि काही काळासाठी का होईना हॅर्टाच्या आयुष्यात सुखाची झुळूक येऊ पाहते. हॅर्टाला ती झुळूक परतवून लावायची नसते. म्हणूनच चक्रधरच्या प्रेमात न्हाऊन निघण्यासाठी आतूर झालेली हॅर्टा कोणताही संकोच, भोवतालच्या लोकांची तमा न बागळता चक्रधरपुढे समर्पित होण्याची तयारी दर्शवते. आपण ज्यू असल्या कारणाने आपल्याशी चक्रधरला कधीही लग्न करता येणार नाही याची पुरेपुर जाण तिलाही असते. परंतु तरीही चक्रधर तिच्यापासून कायमचा दुरावण्यासाठी अवघ्या काही तासांचा अवधी शिल्लक असताना, त्याचे दु:ख करत वेळ न घालविता ती त्या परमोच्च सुखाच्या क्षणासाठी धडपडते. अखेर ती बोट मुंबईच्या किना-याला लागल्यानंतर चक्रधरला हॅर्टापासून कायमचे दूर जावे लागते. कधीही न परतण्यासाठी. हॅर्टाला आपली आपल्या बॉबशी पुन्हा कधीही भेट होणार नाही याची जेव्हा जाणीव जेव्‍हा होते तेव्हा मात्र ती उन्मळून पडते. बोटीवरून चक्रधरला पत्र पाठवूनही हॅर्टाला मनाचा कोंडमारा सहन करता येत नाही आणि ती बोटीवरुन उडी घेऊन आत्महत्या करते आणि चक्रधर... तो मुंबईतल्या एका हॉटेलात आपल्या वेदना उराशी कवटाळत नुसताच पडून राहतो...
अशी होते दोन वेड्या प्रेमी जीवांच्या प्रेमाची शोकांतिका... शोकांतिकाच म्हणायला हवी ही रणांगणावर फुललेले फूल असेच सुकून जाणार. पण त्याचा सुवास नाही सुकणार. हॅर्टाला हे नाही उमजले. म्हणून त्‍या प्रेमाची शोकांतिका झाली. प्रेमाचा गूढार्थ जर तिला समजला असता, तरहे ‘रणांगण’ नक्कीच घडले नसते. प्रेम खोटे-खरे करता येत नाही. प्रेमाचे तुकडे करता येत नाहीत. प्रेम विभागता येत नाही. ते सलग असते. तितकेच संयत असते. म्हणूनच हॅर्टा आणि चक्रधरने आपल्या प्रियकर - प्रेयसीवर केलेले प्रेम आणि परस्परांवर केलेले प्रेम यात डावे-उजवे नाही करता येणार.
आपल्याकडे प्राचीन काळापासून जो मधुरा भक्तीचा प्रकार पाहवयास मिळतो त्याच्याशी या प्रेमाचे खूप साम्य आहे. मधुरा भक्ती राधा-कृष्णाचे प्रेम अलौकिक होते. जर हॅर्टाला हे प्रेम कळले असते तर राधा-कृष्णाचे प्रेम अलौकिक होते. जर हॅर्टाला हे प्रेम कळले असते तर तर तिने तिच्या आजारपणात तिची सुश्रूषा करणा-या मन्नानची विनंती न अव्हेरता त्याच्याशी लग्न केले असते. मग चक्रधरचे काय झाल असते तर तिने तिच्या आजारपणात तिची सुश्रूषा करणा-या मन्नानची विनंती न अव्हेरता त्याच्याशी लग्न केले असते. मग चक्रधरचे काय झाल असते अर्थात शेवटच्या श्वासापर्यंत तो तिचा सखाच राहिला असता. पण हॅर्टा-चक्रधरच्या प्रेमाला लौकिकाचा शाप होता. संस्कृतात एक सुभाषित आहे. त्याचा अर्थ असा होतो, की दोन ओंडके समुद्रात वाहत-वाहत एकत्र येतात, काही काळ एकत्र वाहतात आणि मग पुन्हा... हॅर्टा-चक्रधरचे नातेदेखील असेच होते. ते नाते जुळले तेव्हाच त्यातील दूरता अधोरेखित होती. अखेर हॅर्टाने आत्महत्या केली. बिचारी हॅर्टा अर्थात शेवटच्या श्वासापर्यंत तो तिचा सखाच राहिला असता. पण हॅर्टा-चक्रधरच्या प्रेमाला लौकिकाचा शाप होता. संस्कृतात एक सुभाषित आहे. त्याचा अर्थ असा होतो, की दोन ओंडके समुद्रात वाहत-वाहत एकत्र येतात, काही काळ एकत्र वाहतात आणि मग पुन्हा... हॅर्टा-चक्रधरचे नातेदेखील असेच होते. ते नाते जुळले तेव्हाच त्यातील दूरता अधोरेखित होती. अखेर हॅर्टाने आत्महत्या केली. बिचारी हॅर्टा तिने तसे करायला हवे होते की नव्हते, याबाबत मनात मोठा संभ्रम आहे. परंतु तिने तसे केले नसते तर बरे झाले असते. कारण कुणाचे कुणावरचे प्रेम कधीच संपत नाही. दूरता आल्यानंतर प्रेमातील आवेग कमी होत असेल, परंतु प्रेम काही संपत नाही. संपणारही नाही. कारण प्रेमाचे उपभोगलेले क्षण हे केव्हाच कालकुपीत गुडूप झालेले असतात. त्याचे सोने झालेले असते. हॅर्टाने जीवनातील संकटांना घाबरून आत्‍महत्‍या केली, की चक्रधरशी लग्न होऊ शकणार नाही या दु:खाने, हे एक कोडे आहे. पण असे वाटते, की तिला जर सखी हे नाते माहित असते तर तिने नक्कीच ते पाऊल उचलले नसते. सखी ही प्रेयसी, पत्नीपेक्षा खूप काही अधिक देते. शब्दांच्या पलीकडल्या त्‍या नात्यात कधी प्रणय असतो, कधी माया असते, तर कधी आधारही असतो. तसेच एक बंध आणि निर्बंधही असतो. खरेच, हॅर्टाला हे नाते कळले असते तर
पुस्तकाचे नाव : रणांगण
लेखक : विश्राम बेडेकर
पृष्ठे : १२० पृष्ठे
प्रकाशक : देशमुख आणि कंपनी प्रकाशन
मूल्‍य : १०० रुपये
खूप छान विश्लेषण करून तुम्ही रणांगण बद्दल माहिती दिली आहे.
संदर्भ: कादंबरी, विश्राम बेडेकर
ब्लॅक ब्युटी – घोड्याच्या नजरेतून
संदर्भ: गिर्यारोहण, कादंबरी, गिर्यारोहक, लेखक
अरुण साधू - स्थित्‍यंतराच्‍या युगाचा लेखक
संदर्भ: अरुण साधू, लेखक, कादंबरी
घायाळ - य.दि. पेंढरकर (कवी यशवंत)
संदर्भ: कवी यशवंत, विस्‍मरणात गेलेली पुस्‍तके, रविकिरण मंडळ, कवी, कादंबरी
संदर्भ: कादंबरी, राजन खान
मनमोकळी ‘निळ्या डोळ्यांची’ लेखिका शिल्पा कांबळे
संदर्भ: लेखिका, शिल्‍पा कांबळे, कादंबरी
सोशल मिडिआ अकाऊंटने लॉगिन करा...
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


बाडेन-व्युर्टेंबर्ग - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
बाडेन-व्युर्टेंबर्गचे जर्मनी देशामधील स्थान
क्षेत्रफळ ३५,७५२ चौ. किमी (१३,८०४ चौ. मैल)
घनता ३००.८ /चौ. किमी (७७९ /चौ. मैल)
बाडेन-व्युर्टेंबर्ग हे जर्मनीचे एक महत्त्वाचे राज्य असून औद्योगिक व शैक्षणिक दृष्टया पुढारलेले राज्य आहे. जर्मनीचा नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) दिशेचा बहुतेक भाग व्यापते. र्‍हाइन नदीचा वरचा भाग हा बहुतांशी या राज्यात येत असला तरी या राज्यातील बहुतेक मुख्य शहरे नेकार नदीच्या किनारी वसलेली आहेत. (उदा: स्टुटगार्ट , ट्युबिंगेन, हाइलब्रॉन, मानहाइम ). याची राजधानी स्टुटगार्ट असून हे जर्मनीतील आकाराने ( ३५,७४२ वर्ग किमी ) व लोकसंख्येने ( १ कोटी ७ लाख ) तिसरे मोठे राज्य आहे.
३ पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे
बाडेन-व्युर्टेंबर्ग राज्याच्या पश्चिमेला र्‍हाइन नदीलगत फ्रान्सची सीमा आहे व दक्षिणेला स्वित्झर्लंडची आंतरराष्ट्रीय सीमा आहे. पूर्वेला बायर्न, तर उत्तरेला र्‍हाइनलँड-फाल्त्स व हेसेन या राज्यांच्या सीमा आहेत.
राज्यातील प्रमुख नदी - र्‍हाइन नदी - फ्रान्सच्या सीमेलगत वाहते. राज्यातील इतर प्रमुख नद्यांमध्ये नेकार व डोनाउ यांचा समावेश होतो. नेकार नदी मानहाइम या शहराजवळ र्‍हाइन नदीला मिळते. डोनाउ नदी ही पूर्ववाहिनी असून तिचा युरोपातील प्रमुख नद्यांत समावेश होतो. ती बायर्नमधून पुढे जाऊन युरोपातील अनेक देशांतून वाहते व सरतेशेवटी रोमानियामध्ये काळ्या समुद्राला जाऊन मिळते. नेकार व डोनाउ या दोन्ही नद्या ब्लॅक फॉरेस्टनजीकच्या पर्वतरांगेत उगम पावतात.
ब्लॅक फॉरेस्ट अथवा जर्मन भाषेत श्वार्झवाल्ड ही राज्यातील प्रमुख पर्वतरांग आहे. या डोंगररांगामध्ये असलेले पाईन वृक्षांच्या घनदाट जंगलांमु़ळे याचे नाव ब्लॅक फोरेस्ट असे पडले. यामध्ये फेल्डबर्ग हे सर्वात उंच ठिकाण असून त्याची उंची १४९३ मी आहे. ब्लॅक फॉरेस्टने डोंगररांगेनी राज्याचा पश्चिम भाग व्यापला आहे तर पूर्व भागात स्वेबियन आल्प्स ( अथवा श्वाबन आल्प्स) ही डोंगररांग आहे. या दोन डोंगररांगांमुळे हे राज्य बहुतांशी उंच-सखल आहे.
दक्षिणेला स्वित्झर्लंडच्या सीमेलगत बोडेन्जी हे तळे असून जर्मनीतील एक प्रमुख पर्यटन स्थळ आहे.
पर्यटन व प्रेक्षणीय स्थळे[संपादन]
लुडविग्सबर्ग - येथील राजवाडा प्रसिद्ध आहे.
हायडेलबर्ग- येथील राजवाडा तसेच अनेक मध्ययुगीन स्थापत्य इथे पाहायला मिळते.
हेशिंगेन- येथील किल्ला बुर्ग होहेंत्सोलर्न नावाने प्रसिद्ध आहे.
बाडेन-बाडेन- ब्लॅक फॉरेस्टचे विहंगम दृश्य तसेच उंचावरुन दिसणारे र्‍हाइन नदीचे खोरे, पण त्यापेक्षाहि वैशिष्ट्य म्हणजे येथील कॅसिनो.
टितेसे चा तलाव- ब्लॅक फॉरेस्टच्या कुशीत वसलेला तलाव. चहुबाजूंनी पाइन वृक्षांचे घनदाट जंगल.
फेल्डबर्ग- ब्लॅक फॉरेस्ट मधील सर्वात उंच ठिकाण. हिवाळ्यात भरपूर बर्फवृष्टी होत असल्याने स्किंइंग करण्यासाठी प्रसिद्ध.
ट्रीबर्ग- जर्मनीतील सर्वात उंच धबधबा. व चहुबाजुने पाइन चे जंगल. येथील कुकु-घड्याळे प्रसिद्ध आहेत.
बोडनसे अथवा कॉन्स्टांत्स तळे - जर्मनीतील सर्वात मोठे सरोवर ( ५३८ किमी-वर्ग). क्रूझ, पाण्यातील अनेक खेळ, तसेच बोटिंग, मच्छीमारीसाठी तसेच इतर अनेक कारणांसाठी प्रसिद्ध.
माइनाउ- बोडनसे तळ्यातील कोंस्टांन्स या गावाजवळील बेट. हे बेट येथील फुलांच्या बगीच्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
फ्रीडरिक्सहाफेन- येथील झेपलिन संग्रहालय प्रसिद्ध आहे. तसेच मध्यकालीन महत्त्वाचे बंदर.
विकिव्हॉयेज वरील बाडेन-व्युर्टेंबर्ग पर्यटन गाईड (इंग्रजी)
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत:
जाक्सन · जाक्सन-आनहाल्ट · जारलांड · थ्युरिंगेन · नीडरजाक्सन · नोर्डऱ्हाइन-वेस्टफालन · बाडेन-व्युर्टेंबर्ग · बायर्न · ब्रांडेनबुर्ग · मेक्लेनबुर्ग-फोरपोमेर्न · ऱ्हाइनलांड-फाल्त्स · श्लेस्विग-होल्श्टाइन · हेसेन
महानगर राज्ये: बर्लिन · ब्रेमन · हांबुर्ग
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २४ फेब्रुवारी २०१५ रोजी ०९:२६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


हार्दिक पटेलच्या प्रभावाची परीक्षा - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय » हार्दिक पटेलच्या प्रभावाची परीक्षा
हार्दिक पटेलच्या प्रभावाची परीक्षा
पाटीदार समाजाला आरक्षण देण्यात यावे, या मागणीसाठी हार्दिक पटेल या नेत्याने तीन वर्षापूर्वी आंदोलन उभे केले. सौराष्ट्र आणि कच्छ या भागात पाटीदार मतदारांची संख्या मोठी आहे. चौदा मतदारसंघात त्यांची मते निर्णायक ठरू शकतात. आतापर्यंत हा समाज प्रामुख्याने भाजपच्या पाठीशी उभा राहिला आहे. या निवडणुकीत हार्दिक पटेलचा प्रभाव या समाजावर किती आहे याची कसोटी लागणार आहे. हे सर्व मतदारसंघ पहिल्याच टप्प्यात मतदानास सामोरे जात असल्यामुळे गुजरातमधील समीकरणे कशी बनतात हे या टप्प्यावर अवलंबून आहे.
सुरेश प्रभूंकडून ओडिशाच्या प्रस्तावाला 3 मिनिटात मंजुरी
राज्यातील उपसा सिंचन योजना सोलरवर
कपटी मित्रापेक्षा दिलदार विरोधक बरा : देवेंद्र फडणवीस
शेतकरी आंदोलनातून शहरी माओवाद डोकावतोयः पुनम महाजन
नेमबाजीला वगळल्याने भारताला फटका : अभिनव बिंद्रा
अंगणवाडी कर्मचाऱयांनी एकजूट कायम राखावी
आता कायदाच हाती घेऊ
आत्माराम बांदेकर यांचे उपोषण स्थगित
ज्योकोव्हिकला हरवून थिएम उपांत्यपूर्व फेरीत
विर्डी प्रकल्पग्रस्तांचा वनवास संपला
विजयी घोडदौडीसाठी कोलकाता, पंजाब सज्ज
सुशील म्हणतो, माझे सुवर्णपदक अद्याप माझ्या मुलांकडेच
न्यूझीलंडचा क्रिकेटपटू मायकल पेप्स निवृत्त
सरन्यायाधीशांविरोधात विरोधकांचा महाभियोग प्रस्ताव
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


sangram salvi's comeback on television | संग्राम साळवी कुलस्वामिनी या मालिकेत | CNX Masti

आज दुपारी १ वाजता ‘झी मराठी’वर पाहा महाराष्ट्राज मोस्ट स्टायलिश अवॉर्ड्सचा रंगतदार सोहळा
रंगला शानदार सोहळा,‘लोकमत’च्या सोहळ्यात अवतरले ‘स्टायलिश’ तारांगण
महाराष्ट्राज मोस्ट स्टायलिश अवॉर्ड
Hritik Roshan Style: दुस-यांना आकर्षित करेल अशी स्वतःची वेगळी स्टाइल तुम्हाला बनवते 'स्टाइलिश'
स्टाइलमध्ये असावी ओरिजनालिटीः तेजस्विनी पंडीत
स्टाइल हे एक प्रेझेंटेशन
लोकमत महाराष्ट्राज मोस्ट स्टायलिश अॅवॉर्डवेळी दिसला टायगर श्रॉफचा रॉकींग अंदाज
लोकमत महाराष्ट्राज मोस्ट स्टायलिश अॅवॉर्डवेळी दिसला सोनाली बेंद्रेचा इंडो-वेस्टर्न लुक
लोकमत महाराष्ट्राज मोस्ट स्टायलिश अॅवॉर्डवेळी दिसला सई ताम्हणकरचा ग्लॅमरस लूक
माधुरी दिक्षीतने केली सुमेध मदगलकरच्या अभिनयाची प्रशंसा
रणांगण चित्रपटाचं आगळं – वेगळं पोस्टर लाँच
माधुरी दीक्षितची निर्मिती असलेल्या मराठी चित्रपटात या भूमिकेत झळकणार वैभव मांगले
दर्शकांनी साथ दिल्यास मराठी चित्रपट यशस्वी- कश्मिरा शहा
Interview : उत्तम डायरेक्शनमुळे भूमिकेला न्याय देता आला- भालचंद्र (भाऊ) कदम
‘अभिनय हे माणूस म्हणून समृद्ध करणारं क्षेत्र’ -मुक्ता बर्वे
पहिला मराठी सिनेमा प्रदर्शित होण्यापूर्वीच स्वानंदी बेर्डेने साईन केला दुसरा सिनेमा
ऋषिकेश जोशीच्या या फोटो मागचं गुपित काय
अक्षय तृतीयाच्या शुभमूहुर्तावर बोनस चित्रपटाचे टीझर पोस्टर लाँच
shikari marathi movie review : शिकाऱ्याच्या जाळ्यात अडकलेल्या अभिनेत्रीची कथा
mantra marathi movie review : आस्तिक - नास्तिक यावर भाष्य करणारा मंत्र
अक्षय तृतीयाच्या शुभमूहुर्तावर ‘Once मोअर’ चित्रपटाचे मोशन पोस्टर प्रदर्शित
म्युजिकल लव्हस्टोरी 'तुझीच रे'चा मुहूर्त संपन्न
अमजद अली खान, आशा भोसले, अनुपम खेर दिग्गजांना मास्टर दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार घोषित
कठुआ प्रकरणावर अमिताभ बच्चन यांची प्रतिक्रिया ऐकून असे भडकले युजर्स
‘या’ पाकिस्तानी अभिनेत्रीने अली जफरवर लावला लैंगिक शोषणाचा आरोप
'या' अटीवर संजय दत्तने माधुरी दीक्षितसोबत कलंकमध्ये काम करण्यास दिला होकार
निया शर्मा म्हणते, माझ्या लिपस्टिकच्या शेडवर टीका करणा-यांची मला पर्वा नाही
थॅलेसेमिया देशापुढे आव्हान : जॅकी श्रॉफ
इशान खत्तर सांगतोय शाहिद कपूरने दिले हे मार्गदर्शन
मुंबईच्या रेल्वे स्टेशनवर दिवसभर बिनधास्त फिरत होती ‘चुलबुली गर्ल’,पण कोणीही तिला ओळखले नाही
अबब... प्रियांका चोप्राच्या ‘या’ ड्रेसची किंमत जाणून तुम्हाला धक्का बसेल
फक्त पाचवीपर्यंत शिकली बॉलिवूडची ‘ही’ प्रसिद्ध अभिनेत्री, जाणून घ्या
Nanu Ki Jaanu Movie Review : न हसवणारा, न घाबरवणारा विनोदी भयपट
Mercury Movie Review : डायलॉगविना खिळवून ठेवणारा थ्रिलर - ‘मर्क्युरी’
 भोजपुरी इंडस्ट्रीवर आम्रपाली दुबेचा ‘कब्जा’
‘भारत’मधून बॉबी देओल ‘आऊट’ सुनील ग्रोव्हर बनणार भाईजान सलमानचा मित्र
‘बाहुबली’ प्रभास खरचं करतोय का हॉलिवूड डेब्यू उत्तर हवे असेल तर वाचा बातमी
सैफ अली खानच्या कालाकांडीमधले दुसऱ्या साँगचे टीझर रिलीज
shocking :  लग्नाच्या तीन आठवड्यांपूर्वी जॉन सीना व निकी बेलाचे ब्रेकअप
हॉलिवूडच्या ‘या’ अभिनेत्रीने उत्तर प्रदेशातील मुलाला घेतले दत्तक, फोटो केला शेअर
एक्समॅन ह्यू जॅकमॅनने केले चाहत्यांना अलर्ट
मायकल जॅक्सनच्या मुलीने ‘या’ अभिनेत्रीसोबत समलैंगिक संबंध असल्याची दिली कबुली
एकटेपणामुळे वैतागली अ‍ॅँजेलिना जोली; या व्यक्तीला करतेय डेट
‘क्वांटिको-३’च्या प्रोमोमध्ये प्रियांका चोप्राने लावला अ‍ॅक्शन अन् हॉटनेसचा तडका
‘डीआयडी लिटिल मास्टर्स’मध्ये ‘लुंगी डान्स’च्या तालावर थिरकणार चित्रांगदा सिंह
स्टार प्रवाहवरील 'नकळत सारे घडले'च्या कथानकाला मिळणार हे वळण
बिग बॉसच्या घरामध्ये मेघा धाडे आणि आरती या दोघी का चिडल्या अनिल थत्तेवर
स्वत:च्या टॅलेंटवर विश्वास ठेवा - अंजली आनंद
‘शारीरिक-मानसिक पातळीवर स्वत:ला स्ट्राँग बनवा’- रणदीप राय
‘आयुष्य सर्वार्थाने समृद्ध बनवा’ - मोहित मलिक
“फराह माझी प्रेरणा आहे” एंटरटेनमेंट की @9- लिमिटेड एडिशनच्या सेटवर म्हणाली रविना टंडन
‘बिग बॉस’फेम पूजा मिश्रा इतरांना देणार सिनेमात झळकण्याची संधी
चित्रपटातील भूमिकेसाठी मला सुजयदांकडून तब्बल दोन वर्षांनंतर प्रतिसाद मिळाला- सुरवीन चावला
शिवजयंतीचे औचित्य साधत ‘संभाजी’ मालिकेच्या सेटवर रंगला कौतुक सोहळा
'द व्हॉईस इंडिया किड्स' 2च्या सेटवर लागली मोठी आग
प्रमोशनसाठी नाही तर या कारणासाठी सलमान खान पोहचला होता 'द व्हॉईस इंडिया किड्स'च्या सेटवर हे होते नेमके कारण
‘बिट्टी बिझनेसवाली’मध्ये अभिनेता अभिषेक बजाज बनला दबंग
‘बिट्टी बिझनेसवाली’मध्ये अभिनेता अभिषेक बजाज बनला दबंग
'शक्ति अस्तित्व के एहसास की' मालिकेत पाहायला मिळणार हा ट्रॅक
कलर जीन्स देई आकर्षक ‘ड्रेसिंग स्टाईल’
तरुणांमध्ये हिट होतेय 60's फ्लोरल प्रिंटची फॅशन
रोड ट्रीपसाठी सज्ज व्हा “या” कुल ड्रेसिंगसह
लहान मुलांची बौद्धिक क्षमता वाढवी ‘योगा’
सतत स्क्रीनसमोर असणा-यांनी डोळ्यांची घ्या काळजी
सडपातळ मुलीही दिसतील स्टायलिश
म्हणून सौंदर्य प्रसाधनांचा अतिरेक नको
सेरेन्डिपिटी आर्टस् फेस्टिवल-गोवा २०१७ मध्ये फक्त ७२ तासांमध्ये ५०००० हुन अधिक प्रेक्षकांनी भेट दिली
बाईक चालवताना घ्या ‘या’ गोष्टींची काळजी...
Travel Tips : एकट्याने प्रवास करताना महिलांनी लक्षात ठेवाव्यात ‘या’ टिप्स
या '' पाच '' कारणांनी मुलींवर होतात बलात्कार...
व्हॅलेंटाईन डे ला “तिला” द्या एक खास सरप्राईस
जाणून घ्या पुरुषाने आपल्यापेक्षा मोठ्या वयाच्या स्त्रीशी विवाह करण्याचे फायदे आणि तोटे
कलाकारांना सगळ्यात Irritate करणारे प्रश्न | Vaibhav Tatwawadi
लोकमत उत्सव नववर्षाचा-२०१८ | केतकी चितळे आणि साईंकित कामत | Rapid Fire प्रश्न
निया शर्माचा बोल्ड लूक
एमी जॅक्सनचा व्हॅकेशनदरम्यान दिसला कुल अंदाज
सो कुल मंदिरा बेदी
ब्युटीफूल अँड बोल्ड इलियाना डिक्रूज
संग्राम साळवी कुलस्वामिनी या मालिकेत
संग्राम साळवीचा छोट्या पडद्यावर लवकरच कमबॅक होणार आहे. संग्राम कुलस्वामिनी या मालिकेत काम करणार असून या मालिकेत तो एका वेगळ्या भूमिकेत दिसणार आहे.
देवयानी या मालिकेतील भूमिकेसाठी संग्राम साऴवी चांगलाच प्रसिद्ध झाला होता. या मालिकेतील तुमच्यासाठी काय पण हा त्याचा संवाद तर प्रचंड गाजला होता. या मालिकेनंतर संग्राम अनेक मालिकांमध्ये झळकला. तसेच त्याने मितवा या चित्रपटातदेखील काम केले होते. आता संग्राम प्रेक्षकांना एका नव्या मालिकेत पाहायला मिळणार आहे. कुलस्वामिनी ही मालिका लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीस येणार असून या मालिकेचा प्रोमो प्रेक्षकांच्या भेटीस आला आहे. या प्रोमोमध्ये बाहुबली फिव्हर आपल्याला पाहायला मिळत आहे. कारण बाहुबलीमध्ये प्रभासने शिवलिंग खांद्यावर उचलला होता आणि या मालिकेच्या प्रोमोमध्ये संग्राम साळवीने बाहुबलीप्रमाणे देव्हारा खांद्यावर उचलून घेतल्याचे दिसत आहे.
कुलस्वामिनी या मालिकेच्या प्रोमोमध्ये संग्राम या घरात देवीला स्थान नाही असे म्हणून देव्हारा उचलताना आपल्याला दिसत आहे. त्यामुळे आता या मालिकेचे कथानक काय असणार याची उत्सुकता प्रेक्षकांना लागली आहे.
संग्राम या मालिकेद्वारे कित्येक वर्षांनंतर छोट्या पडद्यावर पुनरागमन करत आहे. स्टार प्रवाह या वाहिनीवरील देवयानी या मालिकेने त्याला खरी लोकप्रियता मिळवून दिली. त्यामुळे पुन्हा याच वाहिनीसोबत काम करण्यास संग्राम प्रचंड उत्सुक आहे.
संग्रामला ही मालिका मिळाल्यामुळे तो प्रचंड खूश आहे. पण त्याचसोबत सध्या तो त्याच्या वैयक्तिक आयुष्यातही प्रचंड आनंदित आहे. संग्रामचा काहीच दिवसांपूर्वी अभिनेत्री खुशबू तावडे सोबत साखरपुडा झाला. खुशबू आणि संग्रामने अतिशय साधेपणाने साखरपुडा केला. खुशबू तावडे हे नाव केवळ मराठी इंडस्ट्रीतच नव्हे तर हिंदी इंडस्ट्रीतदेखील तितकेच प्रसिद्ध आहे. तिने तू भेटशी नव्याने, पारिजात यांसारख्या मराठी मालिकांमध्ये काम केले असून तारक मेहता का उल्टा चष्मा, सिंहासन बत्तीसी यांसारख्या हिंदी मालिकांमध्ये ती झळकली आहे. तिने नुकतेच तेरे बीन या मालिकेत काम केले होते. तिच्या या मालिकेला प्रेक्षकांची चांगली पसंती मिळाली होती.
'शतदा प्रेम करावे' मध्ये सायलीच्या...
ग्रहण या मालिकेच्या विशेष भागात प्र...
'शतदा प्रेम करावे' आणि 'नकळत सारे घ...
सुनिधी चौहानने गायले मराठी गाणं
स्टार प्रवाहच्या 'छोटी मालकीण' मध्...
नोकरीला रामराम करून एतशा संझगिरी झ...
म्हणून 'सरस्वती'म्हणजेच तितिक्षा ता...
'छोटी मालकीण' या मालिकेतील अक्षर क...
गोठच्या सेटवर झाले महिला दिनाचे से...
मराठमोळ्या अभिनेत्यासह लग्नबंधनात अ...
‘डीआयडी लिटिल मास्टर्स’मध्ये ‘लुंग...
स्टार प्रवाहवरील 'नकळत सारे घडले'च...
बिग बॉसच्या घरामध्ये मेघा धाडे आणि...
अनिता हसनंदानी झळकणार 'नागीण 3' मध्...
कोण असेल कलर्स मराठीवरील बिग बॉस मर...
बिग बॉस मराठीच्या घरामधील कलाकारांच...
बिग बॉस मराठीच्या स्पर्धकांना वाटतं...
झी टॉकीजवर लवकरच ‘सैराटच्या नावानं...
कलर्सच्या लाडो २ मध्ये विन्नी अरोर...
मुन्ना भाईला मिळाला हा नवीन सर्किट
'नकळत सारे घडले'च्या सेटवर झाली आई...
shikari marathi movie review : शिकाऱ्याच्या जाळ्यात अडकलेल्या अभिनेत्रीची कथा 20 Apr 2018
मराठी बिग बॉस हिट ठरणार का
पल्लवी जोशी सांगतेय, लहानपणापासून या वस्तूसोबत मी भावनिकदृष्ट्या जोडलेली होती...
‘बाहुबली’ प्रभास खरचं करतोय का हॉलिवूड डेब्यू उत्तर हवे असेल तर वाचा बातमी
shikari marathi movie review : शिकाऱ्याच्या जाळ्यात अडकलेल्या अभिनेत्रीची कथा
'या' अटीवर संजय दत्तने माधुरी दीक्षितसोबत कलंकमध्ये काम करण्यास दिला होकार
Video Goes Viral : अर्ध्यारात्री बॅकफ्लिप मारताना दिसला सलमान खान
सोनम कपूरच्या लग्नाची डेट झाली कन्फर्म, या बॉलिवूड सेलिब्रेटीना मिळाले लग्नाचे आमंत्रण
महेश भुपतीसोबत लग्न करण्याआधी लारा दत्ता या अभिनेत्यासोबत होती लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये...


आयपीएल २०१८: मुंबईची पराभवाची हॅट्रिक तर दिल्लीचा या मोसमातील पहिला विजय - Maha Sports

आयपीएल २०१८: मुंबईची पराभवाची हॅट्रिक तर दिल्लीचा या मोसमातील पहिला विजय
आयपीएल २०१८: मुंबईची पराभवाची हॅट्रिक तर दिल्लीचा या मोसमातील पहिला विजय
 शेवटच्या चेंडूपर्यंत रंगलेल्या आजच्या आयपीएल सामन्यात दिल्ली डेअरडेव्हिल्सने मुंबई इंडियन्सविरुद्ध ७ विकेटने विजय मिळवत या मोसमातील पहिला विजय नोंदवला आहे. दिल्लीने जेसन रॉयच्या नाबाद अर्धशतकाच्या जोरावर या सामन्यात विजय मिळवला.
मुंबईने दिल्ली समोर विजयासाठी १९५ धावांचे आव्हान ठेवले होते. या आव्हानाचा पाठलाग करताना दिल्लीची सुरुवात चांगली झाली होती. सलामीवीर जेसन रॉय आणि गौतम गंभीरने ५० धावांची सलामी भागीदारी रचली. या जोडीला मुस्तफिझूर रेहमानने तोडले. त्याने गंभीरला १५ धावांवर असताना बाद केले.
यानंतर रॉय आणि रिषभ पंतने चांगला खेळ केला. पंतने रॉयची भक्कम साथ देताना २५ चेंडूंतच ४७ धावांची खेळी केली. त्याला कृणाल पंड्याने बाद केले. त्याच्यापाठोपाठ काहीवेळातच अष्टपैलू खेळाडू ग्लेन मॅक्सवेलही(१३) बाद झाला.
त्यामुळे फलंदाजीची जबाबदारी रॉय आणि श्रेयश अय्यरवर(२७*) आली. या दोघांनी नंतर आणखी पडझड न होऊ देता दिल्लीला सहज विजय मिळवून दिला. या सामन्यात सलामीला आलेला रॉयने शेवटपर्यंत लढत दिली. रॉयने आज ५३ चेंडूत ६ चौकार आणि ६ षटकारांच्या साहाय्याने नाबाद ९१ धावांची खेळी केली.
मुंबईकडून या सामन्यात कृणाल पंड्या(२/२१) आणि मुस्तफिझूर रहमान(१/२५) यांनी विकेट घेतल्या.
तत्पूर्वी मुंबईने प्रथम फलंदाजी करताना २० षटकात ७ बाद १९४ धावा केल्या आहेत. मुंबईकडून सूर्यकुमार यादव(५३), एवीन लेविस(४८) आणि ईशान किशन(४४) यांनी चांगली लढत दिली. मात्र बाकी फलंदाजांना काही खास करता न आल्याने त्यांनी नियमित कालांतराने आपल्या विकेट गमावल्या.
मुंबईकडून बाकी फलंदाजांपैकी कर्णधार रोहित शर्मा(१८), कृणाल पंड्या(११), हार्दिक पंड्या(२), अकिला धनंजया(४*) आणि मयंक मार्कंडे(४*) यांनी धावा केल्या.
दिल्लीकडून डॅनियल ख्रिस्तियन(२/३५), राहुल तेवतीया(२/३६), ट्रेंट बोल्ट(२/३९) आणि मोहम्मद शमी(१/३६) यांनी विकेट्स घेतल्या.
IPL 2018Jason RoyMIvDDMumbai Indiansआयपीएल २०१८जेसन रॉयमुंबईमुंबई इंडियन्स विरुद्ध दिल्ली डेअरडेव्हिल्स
राष्ट्रकुल स्पर्धा 2018: भारताला स्क्वॅशमध्ये पहिले पदक
राष्ट्रकुल स्पर्धाे 2018 : भारताला बाॅक्सिंगमध्ये तिसरे सुवर्णपदक
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला आपल्या नावे
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी
IPL 2018: आज पुण्यात रंगणार चेन्नई विरूद्ध राजस्थान सामना
पहा व्हिडिओ- गेलचे धमाकेदार शतक आणि युवराजचा गंगनम स्टाईल डान्स
जागतिक शालेय बॅडमिंटन स्पर्धेत भारत अ संघाची ब्राझीलवर मात
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला आपल्या नावे
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी
IPL 2018: आज पुण्यात रंगणार चेन्नई विरूद्ध राजस्थान सामना
जागतिक शालेय बॅडमिंटन स्पर्धेत भारत अ संघाची ब्राझीलवर…
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला…
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी


सुमंतभाई गुजराथी - इतिहास संवर्धनाचे शिलेदार | थिंक महाराष्ट्र!

सुमंतभाई गुजराथी - इतिहास संवर्धनाचे शिलेदार
सुमंतभाई गुजराथी म्हणजे सिन्नर तालुक्यातील गेल्या पाच दशकांतील सांस्कृतिक व ऐतिहासिक घटनांचे साक्षीदार. नव्वदाव्या वर्षांतही ताजेतवाने. तो माणूस म्हणजे ऊर्जास्रोत होता. त्यांनी नोकरी म्हणाल तर एस टी महामंडळात कारकुनाची केली. पण एरवी, ते सतत काही करत असायचे. त्यांचे संपर्काचे साधन होते पोस्ट कार्ड. पोस्ट कार्डच्या बळावर सुमंतभार्इंनी अनेक गोष्टींचा पाठपुरावा केला.
शाहिरी परंपरेतील वरदी परशराम हे शाहीर सिन्नर तालुक्यातील वावी गावचे. सुमंतभार्इंनी परशरामांचे मोठेपण त्यांच्या भाऊबंदाना समजावून सांगितले. मग सुरू झाला परशरामाच्या लावण्यांचा शोध. त्यांच्या लावण्या सिन्नर तालुक्यातील अनेक शाहीर म्हणत असत. यात्रांच्या निमित्ताने कलगी तुरा होत असे. कलगी आणि तुरा हे शाहिरांचे संघ किंवा गट; त्यांच्यातील सामना दिवस दिवस रंगे. भाऊ त्यांना भेटत. प्रोत्साहन देत आणि सांगत, “अरे, हे आपल्या शाहिरांचे महत्वाचे साहित्य आहे. ते मौखिक परंपरेतच राहिले तर टिकणार नाही. त्याचे जतन, संवर्धन आणि संशोधन होऊ द्या”.
महाराष्ट्रातील अनेक गावांत शाहिरी वाङ्मय मुखोद्गत असणारे शाहीर आहेत. काहींनी ते वहीतही लिहून ठेवले आहे. कवित्व शक्तीचा प्रत्यय देणारे, काव्यनिर्मितीचे अनेक बंध मांडणारी शाहिरी कविता मौखिक परंपरेने टिकून आहे, पण अप्रकाशित आहे. भाऊंनी शाहिरांच्या कविता जतन करण्यासाठी वणवण केली. ते डॉ. गंगाधर मोरजे यांना अहमदनगरला जाऊन भेटले. त्यांच्याकडून शाहीर परशरामाच्या कवितांचे संशोधन, संपादन, संकलन झाले. मराठी वाङ्मयाच्या इतिहासात शाहिरांना सन्मान मिळाला. शाहीर परशरामाचे स्मारक उभे राहिले. ते सारे घडले सुमंतभाई गुजराथी या माणसामुळे. तो माणूस पदरमोड करून हे संस्कृतिसंचित टिकावे यासाठी प्रयत्न करत राहिला.
औंढापट्टा हा सिन्नर तालुक्यातील दुर्लक्षित किल्ला. छत्रपती शिवाजी महाराज सुरतेची लूट करून परतताना नाशिक जिल्ह्यातील काही गडकिल्ल्यांवर थांबले होते. त्या ऐतिहासिक घडामोडींचा संदर्भ असणारी ‘शोध’ ही महत्त्वाची कादंबरी मुरलीधर खैरनार यांनी लिहिली आहे. सुमंतभाई लिहीत असले तरी ते यशस्वी लेखक नव्हते. त्यांना लेखनात करियरही करायचे नव्हते. पण इतिहास संस्कृतीचे जतन व संवर्धन व्हावे यासाठी ते प्रयत्नशील होते. औंढापट्टा ही ऐतिहासिक निशाणी इतिहासात वाचताना त्यांच्या लक्षात आली. भाऊंनी त्या किल्ल्यांकडे लोकांचे लक्ष वेधले. ‘चलो औंढापट्टा’ ही काही काळ त्यांची घोषणा होती. पुढे त्यांना दुसरे तुकोजीराव होळकर यांचे जन्मस्थान सिन्नर- निफाड तालुक्यांच्या सीमेवर करंजी येथे असल्याचा शोध लागला. ते करंजीत जाऊन तेथे तुकोजीरावांचा जन्मोत्सव करत. ते वडांगळीचे संतकवी बाळाबुवा कबाडी यांच्याबद्दलची माहिती लोकांना देत. बाळाबुवांची गाथा शंभर वर्षांपूर्वी प्रसिद्ध झाली. तेच इंग्रजांविरुद्ध बंडाचे निशाण रोवणा-या भागोजी नाईक यांच्याविषयी. नाईक यांनी तशीच जागृती केली. नांदूरशिंगोटे येथे भागोजी नाईक यांचे स्मारक करण्यासाठी त्यांनी अथक प्रयत्न केले. भाई सिन्नर तालुक्यातील ऐतिहासिक प्रतीकांचे पूजक होते. त्यांना ऐतिहासिक पुरुषांविषयी अभिमान वाटे, पण तो दुरभिमान मात्र नव्हता.
निकोप समाजमन घडवण्यासाठी विविध उपक्रम राबवणा-या सुमंत भाई गुजराथी यांनी सीमेवर देशाचे रक्षण करणा-या सैनिकांसाठी राख्या पाठवण्याचा उपक्रमही केला. त्यासाठी त्यांनी शाळा शाळांत जाऊन प्रबोधन केले. वडांगळी गावी बाळाबुवा कबाडी नावाचे वीरशैव समाजाचे संत हाेऊन गेले. त्‍यांनी 1912 साली लिहिलेली अभंगाची गाथा गावक-यांना मठात मिळाली. सुमंतकाकांनी त्‍यानिमित्‍ताने बाळाबुवांच्‍या जन्‍मोत्‍सवादिनी उत्सव सुरू केला. पांगरी गावातील नाथ पंथाचे माधव महाराज यांचा उत्‍सव किंवा जॅक्सन प्रकरणातील अनंत कान्‍हेरे यांचे सहकारी विनायक देशपांडे यांच्‍या पत्‍नीची समाधी अशा घटनांमध्‍ये सुमंतकाकांचा पुढाकार होता.
सिन्‍नरचे शिव पंचायतन गोंदेश्‍वर मंदिर प्रसिद्ध आहे. मुख्‍य मंदिर शिवाचे आणि भोवतालची चार मंदिरे इतर दैवतांची. त्‍यापैकी एक मंदिर सूर्याचे आहे. महाराष्‍ट्राचे सूर्यमंदिरे दुर्मिळ. सुमंतभाईंनी वीसेक वर्षांपूर्वी रथसप्‍तमीला मंदिराच्‍या परिसरात सूर्यनमस्‍कारांची प्रात्यक्षिके आणि स्‍पर्धा आयोजित केली. ती परंपरा आजही सुरू आहे. सिन्‍नरच्‍या जवळपास सर्व शाळा त्यामध्‍ये भाग घेतात.
भाऊ जातपात, सोवळेओवळे पाळत नसत. एकदा त्यांनी मला घरी जेवण्यासाठी बोलावून घेतले; पाट मांडून, रांगोळी घालून चक्क देवघराजवळ जेवायला बसवले. त्यांना महाराष्ट्र शासनाने दलितमित्र पुरस्कार दिला तेव्हा मला त्याचे औचित्य लक्षात आले.
सुमंतभार्इंनी एस. टी. महामंडळातून निवृत्त झाल्याच्या दुस-याच दिवशी एस टी तिकिट काढल्यावर कंडक्टरही अचंबित झाला घटना साधी पण नैतिक आचरणाचा वस्तुपाठ
सुमंतकाका प्रसिद्धी सत्‍कारापासून नेहमी दूर राहिले. त्‍यांनी इतिहास संशोधक-संवर्धकाच्या भूमिकेतून काम करताना नाव प्रसिद्ध होण्‍यासाठी आटापीटा केला नाही. म्‍हणूनच सिन्‍नर किंवा नाशिकसंबंधात लेखन करणा-या लेखकांच्‍या पुस्‍तकांमध्‍ये त्‍यांचा मोठा वाटा राहिला. तेे राष्‍ट्रीय स्‍वयंसेवक संघाचे कार्यकर्ते. मात्र त्‍यांच्‍याठायी इतर विचारसरणींबाबत कटुता नव्‍हती. त्‍यांच्‍या देवघरात गोळवलकर गुरूजी आणि साने गुरूजी अशा प्रतिमा एकत्र नांदत असत. त्‍यांच्‍या कार्याची नोंद घेऊन त्‍यांना 'सिन्‍नर भूषण' हा पुरस्‍कार प्रदान करण्‍यात आला. 'दैनिक देशदूत'चे देवकिसन सारडा आणि सुमंतकाका या दोघांना तो पुरस्‍कार एकाच वेळी देण्‍यात आला.
नियतीने त्यांना मोठा तडाखा दिला. त्यांना एक मुलगा व दोन मुली. मुली दिल्याघरी सुखी. मुलगा वकिली करत होता. पण त्याचे मन वकिलीत रमेना. गुजराथी माणूस उद्यमशील. भाई महामंडळातून रिटायर झालेले. मुलाने व्यवसाय करण्याचा निर्णय घेतला; हार्डवेअरचे दुकान थाटले. भाऊंनी सेवानिवृत्तीची रक्कम मुलाच्या व्यवसायात गुंतवली. दुकान व्यवस्थित चालत असताना एका रात्री घरी अपघाताची बातमी येऊन धडकली. घरातील कमावता आधार गेला आणि निवृत्तीची पुंजीही उधळली गेली त्या रात्री भार्इंनी एक करूण घटना सांगितली. दुचाकीच्या अपघातातील मुलाचा मित्र बचावला होता. त्याने बाहेर पडताना भार्इंना हातरुमालाचा सेट गिफ्ट केला होता. भाऊ म्हणाले, “जणू डोळे पुसण्याची व्यवस्था करुनच ते दोघे बाहेर पडले.” आणि त्या रात्री दाबून धरलेल्या दुःखाला त्यांनी जणू वाट मोकळी करून दिली. त्यांनी त्या दुःखाला कवेत घेऊन पुढील पाव शतक मजल दर मजल करत वाटचाल केली.
सुमंतभार्इंनी नियतीशी सामना केला. ते एकाकीपण वाट्याला येऊनही कुढत बसले नाहीत. त्यांनी नवा डाव मांडला. घर सावरले आणि स्वतःलाही; कधी कडवटपणा दाखवला नाही.
भाऊ सिन्नरच्या सार्वजनिक वाचनालयात रमले. वाचनालयात महापुरुषांच्या जयंत्या-पुण्यतिथ्यांना निदान स्मरण म्हणून हार घातला जावा, ही सुरुवात त्यांनी केली. त्या त्या महात्म्याचे लोकांनी स्मरण करावे, त्यातून प्रागतिक विचारांचे पोषण व्हावे असा वाचनाचा संस्कार वृद्धिंगत व्हावा यासाठी ते प्रयत्नशील होते. वाचनामुळे ते स्वत: सजग होते. वाचनालयाकडे लोक आले पाहिजेत हा त्यांचा प्रयत्न असे. सिन्नरला ‘साहित्य रसास्वाद मंडळा’च्या संस्थापकांपैकी ते एक. कविता, पत्रलेखन यांबरोबरच ते प्रासंगिकही लिहीत. त्यांच्या कवितांचे स्वरूप आठवणी, प्रतिक्रिया स्वरूपाचे आहे. ‘दिसामाजी काहीतरी लिहीत जावे’ या वृत्तीने त्यांनी अष्टाक्षरी कविता विपुल लिहिल्या आहेत. त्यांच्या लेखनात डॉक्युमेंटेशनच्या अंगाने तपशील अधिक असत. त्यांना लेखक होण्याची हौस नव्हती.
त्यांचा पिंड समाज संस्कृतिसंपन्न व्हावा असा होता. वाचन, लेखन, डॉक्युमेंटेशन ही त्यांची साधने होती.
त्यांनी वयाच्या नव्वद्दीत जगाचा निरोप घेतला. त्या दिवशी ते ‘थिंक महाराष्ट्र डॉट कॉम’च्या संस्कृतिवेधचाच विचार करत होते. ते त्यांच्या जवळचे डॉक्युमेंट झेरॉक्स करायला गेले आणि तेथे त्यांना हृदय विकाराचा झटका येऊन त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला एवढा सत्शील माणूस त्यापूर्वी मी पाहिला नव्हता.
(सुमंत गुजराथी आणि 'थिंक महाराष्‍ट्र डॉट कॉम'चा परिचय केवळ एका बैठकीचा. 'नाशिक जिल्‍हा संस्‍कृतिवेध' मोहिमेच्‍या पूर्व तयारीसाठी 'थिंक महाराष्‍ट्र'चे अधिकारी-कार्यकर्ते यांनी सिन्‍नर येथे बैठक घेतली. त्यावेळी गुजराथी उपस्थित होते. त्‍यांनी माहितीसंकलनात मदत करण्‍याची इच्‍छा व्‍यक्‍त केली. मुंबईतून मोहिमेची तयारी सुरू असताना सिन्‍नरच्‍या सूत्रांकडून गुजराथी यांनी स्‍वयंप्रेरणेने मोहिमेसाठी सुरू केलेली हालचाल थोड्याफार प्रमाणात कळत राहिली. मोहिमेच्‍या पूर्व संध्‍येला 'थिंक महाराष्‍ट्र'च्‍या कार्यकर्त्‍यांची टिम सिन्‍नरला पोचली आणि गुजराथी यांच्‍या मृत्‍यूची बातमी येऊन थडकली. दुस-या दिवशी सिन्‍नरच्‍या माहितीसंकलनास सुरूवात झाली. 'थिंक महाराष्‍ट्र'च्‍या माहितीसंकलकांना पुढील तीन दिवस गावागावातील स्‍थानिकांकडून 'सुमंत गुजराथी आणि त्‍यांनी 'थिंक महाराष्‍ट्र'साठी चालवलेली तयारी' याचे किस्‍से ऐकण्‍यास मिळत राहिले. गुजराथी यांच्‍या अंत्‍ययात्रेस जमलेल्या 'थिंक महाराष्‍ट्र'च्‍या स्‍थानिक सहका-यांनी गुजराथी यांच्‍या अंत्‍यसंस्कारसमयी 'थिंक महाराष्‍ट्र'ची सिन्‍नर मोहिम यशस्‍वी करणे हीच सुमंतकाकांना श्रद्धांजली' असा जाहीर विचार बोलून दाखवला. त्‍याप्रमाणे त्‍यांचे सहकार्यही लाभले. सिन्‍नरचे चांगले माहितीसंकलन होऊ शकले. या लेखाद्वारेे सुमंत गुजराथी यांच्‍याप्रती आदरांजली व्‍यक्‍त करत आहोत. - टिम 'थिंक महाराष्‍ट्र')
अविरत कामात मग्न असलेले काका. धन्यवाद बो-हाडे सर.
'थिंक महाराष्‍ट्र' टिमने सुमंतकाका यांचा लेख आपल्या वेबपोर्टलवर टाकून त्यांना श्रध्दांजलीच वाहिली आहे. धन्यवाद. सर्व टिमसाठी.
यात उल्लेख आहे कि जॅक्सन वधातील अनंत कान्हेरेचे सहकारी विनायक देशपांडेंच्या पत्नीची समाधी ती कुठे आहे ते कळावे कृपया मला ती माहिती हवी आहे.
शंकर बो-हाडे हे पिंपळगाव, नाशिक येथील 'कर्मवीर काकासाहेब वाघ महाविद्यालया'त मराठीचे प्राध्यापक आहेत. ते सिन्नर गावात 'साहित्य रसास्वाद' हे वाङ्मय मंडळ चालवतात. बो-हाडे हे 'राष्ट्र सेवा दला'चे सैनिक. बो-हाडे नामांतर चळवळीत सत्याग्रह करून शिक्षणावर तुळशीपत्र ठेवून जेलमध्ये गेले. ते परिवर्तनवादी, दलित चळवळ व साहित्य याचे अभ्यासक आहेत. त्यांनी पत्रकार 'जागृति'कार पाळेकर यांच्या साहित्याच्या संशोधनानिमित्ताने मराठी पत्रकारितेच्या इतिहासाचा अभ्यास केला. ते गेली तीन दशके नाशिकच्या वृत्तपत्रातून लेखन करतात.
साहित्य संमेलनाच्या अलिकडे - पलिकडे
संदर्भ: साहित्यसंमेलन, साहित्य, लक्ष्मीकांत देशमुख
अनुराधा राव - संवेदनशील गाईड
संदर्भ: गाईड, अंदमान बेटे
सुमंतभाई गुजराथी - इतिहास संवर्धनाचे शिलेदार
संदर्भ: सिन्‍नर तालुका, सिन्‍नर शहर, इतिहास संवर्धन
स्वास्थ्यासाठी नाशिककरांची पंढरपूर सायकलवारी
संदर्भ: पर्यावरण, पंढरीची वारी, आरोग्‍य, सायकलींग, नाशिक शहर, नाशिक तालुका
लेखक: मधुकर मुरलीधर जाधव
संदर्भ: सिन्‍नर तालुका, सिन्‍नर शहर, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, आंबेडकर दर्शन
सिन्नरचा उद्धार सहकारी औद्योगिक वसाहतीत
संदर्भ: सिन्‍नर तालुका, sinnar tehsil, सिन्‍नर शहर
संदर्भ: डुबेरे गाव, सिन्‍नर तालुका, सिन्‍नर शहर
यादव सम्राटांची राजधानी – सिन्नर (श्रीनगर)
संदर्भ: सिन्‍नर तालुका, सिन्‍नर शहर, गावांच्या नोंदी
राहुल पगारे - चित्रकला शिक्षकाचे सामाजिक भान
संदर्भ: प्रयोगशील शिक्षक, सिन्‍नर तालुका, सिन्‍नर शहर, ठाणगाव, शिक्षणातील प्रयोग
सोशल मिडिआ अकाऊंटने लॉगिन करा...
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर | थिंक महाराष्ट्र!

बाबासाहेब अांबेडकरांना अागळीवेगळी श्रद्धांजली - भूमिका अाणि विचार
डॉ. हर्षदीप कांबळे (I.A.S., उद्योग विकास अायुक्त, महाराष्ट्र राज्य) अाणि दंतवैद्य विजय कदम या दोघांनी 'डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विचार महोत्सव समिती' स्थापना केली. त्या समितीमार्फत त्या दोघांनी एकशेसव्वीसावी आंबेडकर जयंती वेगळ्या ढंगात साजरी केली. त्यांनी भावनेत आणि उत्साहात अडकलेला 14 एप्रिलचा जयंती दिन बाहेर काढला आणि त्या उत्सवाला कालानुरूप समर्पक असा अर्थ दिला.
बाबासाहेब आंबेडकर हयातभर त्यांच्या अनुयायांच्या कानीकपाळी ओरडत राहिले, की इतर समाज तुमच्या चळवळीत सामील होईल असे वागा. तुम्हाला त्यांच्या समस्या कळू द्या. त्यांना त्या समस्या सोडवण्यात सहाय्य करा. म्हणजे त्यांनाही तुम्ही 'आपले' वाटाल निवडणुकांत इतरांच्या सहाय्याशिवाय यशस्वी होता येत नाही. हर्षदीप कांबळे व विजय कदम यांना बाबासाहेबांचा तो कानमंत्र उमगला आहे. आंबेडकर यांना त्यांच्या महाड चवदार तळे सत्याग्रहात, नाशिकच्या काळाराम मंदिर प्रवेश सत्याग्रहात दलित समाजाव्यतिरिक्त विविध जातिधर्मांतील लोकांनी साथ दिली होती. हर्षदीप व विजय या व्दयीने समाजभान असणा-या त्या महनीयांच्या वंशजांना एकत्र आणले आणि त्यांचा सत्कार घडवून आणला.
हर्षदीप कांबळे यांनी त्या कार्यक्रमामागची भूमिका अाणि विचार 'थिंक महाराष्ट्र'ला सांगितला.
- टीम 'थिंक महाराष्ट्र'
बाबासाहेब आंबेडकर : जयंती मुलखावेगळी
प्रशासकीय सेवेतील हर्षदीप कांबळे नावाचे अधिकारी आणि मालाड येथील दंतवैद्य विजय कदम यांच्या सहकार्यातून ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर विचार महोत्सव समिती’ मालाड येथे स्थापन करण्यात आली आहे. समितीने एकशेसव्वीसावी आंबेडकर जयंती 2017 साली वेगळ्या ढंगाने साजरी केली. त्यांनी भावनेत आणि उत्साहात अडकलेला 14 एप्रिलचा जयंती दिन बाहेर काढला आणि त्या उत्सवाला कालानुरूप समर्पक असा अर्थ दिला.
बाबासाहेब आंबेडकर हयातभर त्यांच्या अनुयायांच्या कानीकपाळी ओरडत राहिले, की इतर समाज तुमच्या चळवळीत सामील होईल असे वागा. तुम्हाला त्यांच्या समस्या कळू द्या. त्यांना त्या समस्या सोडवण्यात सहाय्य करा. म्हणजे त्यांनाही तुम्ही 'आपले' वाटाल निवडणुकांत इतरांच्या सहाय्याशिवाय यशस्वी होता येत नाही.
आंबेडकर आणि मराठी नाटके
बाबासाहेब आंबेडकर हे मराठी नाटकांचे चाहते होते हे त्यांच्या उच्च शिक्षणासाठी प्रथम अमेरिकेत केलेल्या वास्तव्य काळात दिसून आले. त्यांनी त्यांचे आरंभीचे सहकारी सीताराम शिवतरकर मास्तर यांना त्यांच्या अमेरिकेतील वास्तव्यात जी पत्रे लिहिली, त्यात गडकऱ्यांच्या नाटकांची पुस्तके पाठवून देण्यासाठी सुचवल्याचा उल्लेख आहे.
बाबासाहेबांचे कार्यालय परळच्या दामोदर नाट्यगृहाला लागून होते. त्यांचे स्वतःचे ग्रंथालय दामोदर हॉलच्या एक तृतीयांश भागात थाटलेले होते. विशेष म्हणजे ते अर्ध्या लाकडी आणि जाळीच्या पार्टीशनने मुख्य नाट्यगृहापासून विभागलेले होते. त्यामुळे स्टेजवर सुरू असलेल्या नाटकातील पदे व संवाद त्यांच्या कानी सतत पडत असत.
बाबासाहेबांनी कोल्हटकर, खाडिलकर, गडकरी अशा मान्यवरांची नाटके आवडीने पाहिली असावीत. त्यांनी ती नाटके निदान वाचल्याचे दिसून येते. प्रबोधनकार ठाकरे यांच्या ‘खरा ब्राह्मण’ ह्या नाटकावर बाबासाहेबांनी प्रदीर्घ समीक्षण लिहिले होते असे प्राचार्य म.भि. चिटणीस यांनी त्यांच्या आठवणींत लिहून ठेवले आहे.
चिटणीस ‘मिलिंद महाविद्यालया’च्या वार्षिक सभेत जेव्हा त्यांना वृत्तांत कथन करत त्यावेळी ते “आपल्या महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांनी अमुक अमुक मराठी नाटक अथवा नाट्यप्रयोग सादर केले” असे सांगत. त्यावर बाबासाहेब त्यांना म्हणत, “आपल्या महाविद्यालयात तीच ती नाटके कसली सादर करता आपल्या मुलांनी करण्याजोगे वेगळे नाटक नाही का मिळत आपल्या मुलांनी करण्याजोगे वेगळे नाटक नाही का मिळत मुलांनाच त्यांच्या जीवनावर लिहू द्या नाटक आणि त्याचे प्रयोग करा.”
युगयात्रा : प्रवाहातील रंगसंहिता
ते 1956 चे वर्ष होते. डॉ. बाबासाहेब आंबडेकरांनी त्यांच्या लाखो अनुयायांसमवेत धम्मदीक्षा नागपुरात त्या वर्षीच्या 14 ऑक्टोबर रोजी घेतली. त्या दीक्षांत कार्यक्रमानंतर त्याच ठिकाणी त्यांच्यासमोर एक नाटक सादर झाले होते. ते म्हणजे, मिलिंद महाविद्यालयाचे तत्कालीन प्राचार्य म. भि. चिटणीस यांनी लिहिलेले आणि सादर केलेले ‘युगयात्रा’ हे नाटक ‘युगयात्रा’ या नाटकाचा विशेष म्हणजे त्याला धम्मदीक्षा घेण्यास आलेला लाखोंचा जनसमुदाय प्रेक्षक म्हणून लाभला ‘युगयात्रा’ या नाटकाचा विशेष म्हणजे त्याला धम्मदीक्षा घेण्यास आलेला लाखोंचा जनसमुदाय प्रेक्षक म्हणून लाभला इतक्या मोठ्या जनसमुदायापुढे नाटक होणे दुर्मीळच आणि त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे त्या नाटकापासून दलित रंगभूमीची सक्रिय चळवळ उभी राहिली. त्यानंतर समाजाच्या दुर्लक्षित घटकाला समोर ठेवून नाटके लिहिली गेली, सादर होत राहिली.
मिलिंद महाविद्यालय हा दलित रंगभूमीच्या चळवळीचा उगमस्रोत. त्या महाविद्यालयातून साहित्य-साहित्यिक व कार्यकर्ते यांची फळी तयार झाली. त्यामधून 1976 मध्ये ‘अखिल भारतीय दलित थिएटर’ची स्थापना झाली. त्या ‘थिएटर’मधून दर्जेदार नाटके लिहिली गेली. दलित समाज साहित्यातून, नाटकांतून विद्रोहाची भाषा सांगू लागला; त्यांच्यावरील अन्याय-अत्याचाराला नेस्तनाबूत करण्यासाठी सज्ज झाला. तशी वैशिष्ट्यपूर्ण माहिती आणि त्या प्रवाहातील तशा बारा नाटकांची एकत्रित बांधणी ‘युगयात्रा : प्रवाहातील रंगसंहिता’ या नव्या संपादित ग्रंथात करण्यात आली आहे.
बाबुराव अर्नाळकरांच्या रहस्यकथांचे गारुड
काही लेखक-कवींनी मराठी साहित्यविश्वात चमत्कार वाटावा असे काम करून, त्यांचे नाव त्या त्या साहित्यप्रकाराशी कायमचे जोडून ठेवले आहे. तसे, रहस्यकथाकार म्हटले की बाबुराव अर्नाळकर यांचे नाव तोंडात येते. बाबुरावांनी मराठी आद्य रहस्यकथा-कादंबरी लिहिली. त्यांनी उण्यापुऱ्या चाळीस वर्षांत एक हजार चारशेसत्तरच्या वर रहस्यकथा लिहिल्या त्यांनी इंग्रजी पुस्तकांवरून स्फूर्ती घेऊन, त्यावर मराठी मातीत/संस्कृतीत रूजणाऱ्या रहस्यकथा लिहिल्या. त्यांनी ‘झुंजारराव’, ‘काळा पहाड’, ‘धनंजय’ अशी काल्पनिक पात्रे निर्माण केली. ती लोकांना इतकी आवडली, की प्रसिद्ध चित्रपट निर्माते व्ही. शांताराम यांनी ‘धनंजय’ नावाचा चित्रपट बनवण्याचा प्रयत्न केला, तर प्रसिद्ध संगीतकार सी. रामचंद्र (चितळकर) यांनी बाबुरावांच्या ‘धनंजय’वर चित्रपट निर्माण केला व त्यामध्ये स्वत:च काम केले. मात्र तो चित्रपट सपशेल आपटला.
बाबुरावांचे निधन १९९६च्या जुलैमध्ये झाले. ते आजारपणाची शेवटची काही वर्षें सोडली तर सतत लिहीत होते. त्यांनी रहस्यकथांव्यतिरिक्त मराठी नाटके, ललित कथा, निबंध वगैरे प्रकार हाताळले. पण ते फार कोणाला माहीत नाही; ना कोणी त्यांचे ते साहित्य वाचले. त्यामुळे त्यांच्या लिखित पुस्तकांची संख्या आणखी वाढते.
मराठवाड्याची पहिली महार, मांग, वतनदार परिषद
लातूर जिल्हा उस्मानाबाद जिल्ह्याचे १९८२ मध्ये विभाजन होऊन स्थापन झाला. सोलापूर जिल्ह्यातील जी गावे उस्मानाबाद जिल्ह्याला जोडण्यात आली, त्यांपैकी येडशी आणि कसबे-तडवळे ही दोनच मोठी होती. कसबे-तडवळे हे येडशी ते ढोकी या रस्त्यावरील गाव. त्या गावाची वस्ती १९४०-५० च्या काळात शंभर घरांची असेल. त्यात ब्राह्मण समाजाची घरे अधिक होती. तेथील श्रीरामाचे मंदिर पुरातन आणि परिसरात प्रख्यात असे आहे. त्यामानाने लहान अशा त्या गावात १९४१ साली हैदराबाद संस्थानाच्या ताब्यातील इलाख्यामधील महार, मांग आणि वतनदार परिषद झाली होती व त्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वत: उपस्थित झाले होते. परिषदेच्या निमित्ताने, सोलापूर जिल्हा आणि मराठवाडा विभाग यांमधील दलित समाजाचे जणू पहिले अधिवेशनच घडून आले
मधुकर मुरलीधर जाधव 20/12/2016
जेथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सभा आहे तेथे ‘जलसा’ नाही असे क्वचित कधी घडले असेल. सिन्नरच्या ‘क्रांतिकारक जलसा’चा त्याच कालखंडात उदय झाला. ते सिन्नर तालुक्याचे भूषण ठरले. सिन्नर तालुका हा आंबेडकरांच्या चळवळीतील एक बालेकिल्ला होता. आंबेडकरांनी सिन्नरला तीनदा भेटी दिल्या आहेत. महसूल ‘जादा जुडी आकारणी’ (ब्रिटीश सरकारने महसूलावर केलेली जादा आकारणी.) विरुद्धच्या चळवळीची सुरुवात सिन्नरच्याच सभेत १६ ऑगस्ट १९४१ रोजी झाली. आंबेडकरांनी सिन्नरमधील ‘जाधव विरुद्ध देशमुख’ ही केस खास लोकाग्रहास्तव लढवली होती. लोकांनी आंबेडकरांना बघण्यास त्यावेळी इतकी गर्दी केली होती, की सिन्नरच्या जुन्या कोर्टाच्या (नृसिंह मंदिराजवळ) काचेचे तावदान फोडले गेले होते. बाबासाहेब आंबेडकर सिन्नर येथे मनमाडच्या सभेला जाताना थांबले होते. लोककवी वामनदादा कर्डक हेही सिन्नर तालुक्यातील देसवंडी या गावचे. असा हा ऐतिहासिक वारसा लाभलेला हा सिन्नर तालुका आणि सिन्नरचा क्रांतिकारक जलसा.
सिन्नरच्या ‘क्रांतिकारक जलसा मंडळा’त जे कलावंत होते त्यातील एक नोकरी करणारा, एक-दोन अक्षरओळख असलेले आणि बाकीचे अक्षरशत्रू होते, पण सर्वांना कलेची जबरदस्त ओढ आणि आंबेडकरांच्या विचारांवरील पक्की निष्ठा. सुंदर लयबद्ध आवाजाची देणगी असलेला तो जलसा संच थोड्या अवधीत लोकप्रिय झाला. त्यांनी काव्य, संवाद, फार्स यांच्या माध्यमातून समाजप्रबोधन केले.
सोलापूरातील मिलिंदनगर येथे हा बुद्धविहार आहे. बुद्धविहाराने पूर्ण तळमजला व्यापला आहे. तेथे वॉलपेपरवर मोठा वृक्ष व त्याखाली बुद्ध बसलेले आहेत. बाजूला आंबेडकरांचा अर्धपुतळा आहे व दोन्ही बाजूंस दोन बौद्ध भिक्षूक (कार्डबोर्डवर) आहेत. दर पौर्णिमेला तेथे विशेष पूजा करतात व प्रसाद म्हणून गव्हाची खीर वाटतात. तेथे रोज पूजाही होते. लोकांच्या वर्गणीतून नाश्ता दिला जातो. बुद्ध विहार बांधून दहा वर्षे झाली आहेत.
सोलापूरमधील ‘प्रेरणाभूमी’ म्हणजे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या अस्थींचा कलश ठेवलेली जागा ती दुमजली सुंदर इमारत असून तळमजला व पहिला मजला अशी ती वास्तू ती दुमजली सुंदर इमारत असून तळमजला व पहिला मजला अशी ती वास्तू दोन्ही मजल्यांवर मोठी सभागृहे आहेत. तळमजल्यावर बुद्धाचा व डॉ. आंबेडकरांचा पुतळा आहे. वरच्या मजल्यावर चांदीचा अस्थिकलश व बाबासाहेबांचा अर्धपुतळा आहे. समोरील सभागृहात बुद्धपौर्णिमेला मोठ्या प्रमाणात कार्यक्रम होतो, तर दर पौर्णिमेला एखादे व्याख्यान असते. अस्थिकलशाच्या वरच्या घुमटावर दोन मोठे लाऊडस्पीकर आढळले. त्यावर रोज सकाळी बाबासाहेबांची गाणी ऐकवली जातात.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या अस्थी महाराष्ट्रात तीन ठिकाणी आहेत. नागपूरमध्ये दीक्षाभूमी, मुंबईत चैत्यभूमी तर सोलापुरात प्रेरणाभूमी येथे
Subscribe to डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


इ.स. १५६४ - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
सहस्रके: इ.स.चे २ रे सहस्रक
शतके: १५ वे शतक - १६ वे शतक - १७ वे शतक
दशके: १५४० चे - १५५० चे - १५६० चे - १५७० चे - १५८० चे
वर्षे: १५६१ - १५६२ - १५६३ - १५६४ - १५६५ - १५६६ - १५६७
वर्ग: जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती
ठळक घटना आणि घडामोडी[संपादन]
फेब्रुवारी १५ - गॅलेलियो, इटलीचा भौतिकशास्त्रज्ञ व अंतराळतज्ञ.
जानेवारी ४ - होसोकावा उजित्सुना, जपानी सेनापती.
जुलै २७ - फर्डिनांड पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.
इ.स.च्या १५६० च्या दशकातील वर्षे
इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
इ.स.च्या २ र्‍या सहस्रकातील वर्षे
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ६ एप्रिल २०१३ रोजी ०८:४९ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


मनमोकळं: 2004

बंडखोर विचारांच्या ... बंडखोर मनाचं
आजीबाई बनारसे ,लंडन ' एवढ्या त्रोटक पत्यावर पत्र पोहोचेल असे वाटते का  नाहि ना  पण काही व्यक्ति आपल्या कर्तुत्वाचा झेंडा अगदी लंडनपार लावतात. आजीबाई बनारसे त्यातील एक.
विदर्भातील 'चौंडी ' या खेडेगावात आजीबाईंचा जन्म झाला. लहानपणीच आई , वडिल वारले. पहिले लग्न झाले. ५ मुली झाल्या. यजमान वारले. प्रापंचीक गरज म्हणुन दुसरे लग्न केले आणि काहिशा अपघातानेच त्या लंडनला पोहोचल्या.
लंडनमध्ये दुसर्‍या यजमानांचे लवकरच निधन झाले. आजीबाई अक्षरश: रस्त्यावर आल्या परंतु नियतीच्या मनात काहि औरच होते.
परिस्थितिचे चटके खात-खात त्या तेथिल विख्यात 'लॅन्ड लेडि' बनल्या. भरभराटीच्या काळात त्यांच्या नावावर लंडनमध्ये १४ इमारती होत्या. लंडनमधील हिंदू साई मंदिर , महाराष्ट्र मंड्ळ हे आजीबाईंची देन आहे.
एवढे कर्तुत्व गाजवणार्‍या आजी 'निरक्षर' होत्या यावर कुणाचा विश्वासहि बसणार नाही.
त्यांच्या जिवनावर 'कहानी लंडनच्या आजीबाईंची' हे पुस्तक 'राजहंस प्रकाशन' ने प्रकाशित केले आहे. ते फ़ारच वाचनिय आहे.
आजींची संक्षिप्त कहानी खालील संकेतस्थळावर आहे.
(माझ्या या ब्लॉग-पोस्टला बऱ्याच भेटी होतांना दिसत आहेत. आपणास अजुनही बरेच काही वाचनीय माझ्या मनमोकळं या ब्लॉगवर सापडु शकेल.)
(वाचकांना विनंती :- आपल्या प्रतिक्रिया नोंदवायला विसरू नका.)


50languages मराठी - इटालियन नवशिक्यांसाठी | दुय्यम पोटवाक्य तर = Frasi secondarie con se |

Home > 50languages.com > मराठी > इटालियन > अनुक्रमणिका
तो माझ्यावर प्रेम करतो का ते मला माहित नाही.
तो परत येणार असेल तर मला माहित नाही.
तो मला फोन करणार असेल तर मला माहित नाही.
माझ्यावर त्याचे प्रेम असेल का बरं
तो परत येईल का बरं
तो मला फोन करेल का बरं
त्याला माझी आठवण येत असेल का याबद्दल मी साशंक आहे.
त्याची दुसरी कोणी मैत्रीण असेल का अशी मला शंका येते.
तो खोटं बोलत असेल का असा मनात प्रश्न येतो.
त्याला माझी आठवण येत असेल का बरं
त्याची आणखी कोणी मैत्रीण असेल का बरं
तो खोटं तर बोलत नसावा
मी त्याला खरोखरच आवडत असेन का याची मला शंका आहे.
तो मला लिहिल का याची मला शंका आहे.
तो माझ्याशी लग्न करेल का याची मला शंका आहे.
मी त्याला खरोखरच आवडते का
तो मला लिहिल का
तो माझ्याशी लग्न करेल का
मेंदू व्याकरण कसे शिकतो
आपण लहान बाळ असतानाच आपली मूळ भाषा शिकलो. हे आपोआप होते. आपल्याला त्याची जाणीव नसते. तसंही, आपल्या मेंदूला शिकत असताना खूप साधावं लागतं. उदाहरणार्थ, आपण जेव्हा व्याकरण शिकतो तेव्हा त्याला भरपूर काम असतं दररोज तो नवीन गोष्टी ऐकतो. त्याला सतत नवीन प्रेरणा मिळते. मेंदू मात्र, प्रत्येक प्रोत्साहन प्रक्रिया वैयक्तिकरित्या करू शकत नाही. त्यालाआर्थिकदृष्ट्या कृती करावी लागते दररोज तो नवीन गोष्टी ऐकतो. त्याला सतत नवीन प्रेरणा मिळते. मेंदू मात्र, प्रत्येक प्रोत्साहन प्रक्रिया वैयक्तिकरित्या करू शकत नाही. त्यालाआर्थिकदृष्ट्या कृती करावी लागते म्हणूनच, ते नियमितपणे स्वतःच्या दिशेने निर्देशन करत असते. मेंदू अनेकदा जे ऐकतो ते लक्षात ठेवतो. तो एखादी गोष्ट किती वेळा उद्भवते याची नोंदणी करत असतो. मग तो या उदाहरणातून, व्याकरणासंबंधीचा नियम तयार करतो. मुलांना एखादं वाक्य योग्य आहे की नाही हे कळतं. तथापि, ते तसं का आहे हे त्यांना माहित नसतं. त्यांच्या मेंदूला ते नियम शिकले नसतानाही माहित असतात. प्रौढ वेगळ्या पद्धतीने भाषा शिकतात. त्यांना आधीच त्यांच्या मूळ भाषेची रचना माहित असते. ह्यानेच नवीन व्याकरण संबंधीचा पाया तयार होतो. पण प्रौढांच्या बाबतीत शिकण्यासाठी शिकवण्याची गरज असते. जेव्हा मेंदू व्याकरण शिकतो तेव्हा त्याची एक निश्चित प्रणाली असते. याचे उदाहरण म्हणजे नाम आणि क्रियापद. ते मेंदूच्या विविध क्षेत्रांमध्ये साठवले जातात. ते त्यांची प्रक्रिया करताना मेंदूच्या विविध भागात सक्रिय असतात. साधे नियम देखील वेगळ्या पद्धतीने जटिल नियमांपेक्षा शिकले जातात. जटील नियमांमुळे, मेंदूचे अधिक भाग एकत्रितपणे काम करतात. नक्की मेंदू व्याकरण कसे शिकतो यावर अजून संशोधन झालेले नाही. तथापि, आपल्याला माहित आहे, तो प्रत्येक व्याकरण नियम पाठ करू शकतो…
Contact book2 मराठी - इटालियन नवशिक्यांसाठी


राष्ट्रकुल स्पर्धा २०१८: असे आहे तिसऱ्या दिवसाचे वेळापत्रक - Maha Sports

राष्ट्रकुल स्पर्धा २०१८: असे आहे तिसऱ्या दिवसाचे वेळापत्रक
राष्ट्रकुल स्पर्धा २०१८: असे आहे तिसऱ्या दिवसाचे वेळापत्रक
ऑस्ट्रेलियात चालू असलेल्या गोल कोस्ट राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारताने पहिल्या दोन दिवसात वेटलिफ्टिंगमध्ये चांगले यश मिळवले आहे. भारताला आत्तापर्यंत ४ मेडल मिळाले आहेत. यात मीराबाई चानू आणि संजिता चानू यांनी सुवर्णपदकाला गवसणी घातली आहे, तर पी. गुरुराजाने रौप्य पदक आणि दीपक लाठेरने कांस्यपदक जिंकले आहे.
सध्या भारत या चार पदकांसह गुणतालिकेत ५ व्या स्थानी आहे. आज या स्पर्धेचा तिसरा दिवस असून आजही भारताला पदकांची आशा असेल. आज पुरुष हॉकीमध्ये भारताचा सामना पाकिस्तानशी होणार आहे.
राष्ट्रकुल स्पर्धेच्या तिसऱ्या दिवशी(७ एप्रिल) असे असेल सामन्यांचे वेळापत्रक:
लॉन बॉल्स (महिला एकेरी – ५ वी फेरी): पिंकी विरुद्ध पाउलीन
पुरुष ट्रिपल: (५ वी फेरी) : भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका
आर्टिस्टिक जिम्नॅस्टिक (पुरुष एकेरी ऑल- राऊंड, अंतिम सामना): योगेश्वर सिंग
वेटलिफ्टिंग (पुरुष ७७ किलो वजनी गट अंतिम सामना) : सतीश कुमार शिवलिगम
टेबलटेनिस (महिला संघ उपांत्यपूर्व फेरी): भारत विरुद्ध मलेशिया
जलतरण = (पुरुष २०० मीटर बटरफ्लाय): साजन प्रकाश
सकाळी ६. ३१ वाजता
बॅडमिंटन (मिश्र संघ उपांत्यपूर्व फेरी): भारत विरुद्ध मॉरिशस
जलतरण (पुरुष ५० मीटर बॅकस्ट्रोक): श्रीहरी नटराज
लॉन बाउल्स (पुरुषांची दुहेरी – ५ वी फेरी ): भारत विरुद्ध नॉरफोक आयर्लंड
वूमेन्स फोर – पाचवी फेरी : भारत विरुद्ध फिजी
टेबल टेनिस (पुरुष संघ उपांत्यपूर्व फेरी): भारत विरुद्ध मलेशिया
स्क्वॉश (महिला एकेरी क्लासिक प्लेट उपांत्यपूर्व फेरी): दीपिका पल्लिकल विरुद्ध सामन्था कॉर्नेट
सायकलिंग ट्रॅक (पुरुष पात्रता फेरी): सानुराज सानंदराज, साहिल कुमार, रणजीत सिंग
वेटलिफ्टिंग (महिला ६३ किलो फेरी): वंदना गुप्ता
पुरुष हॉकी : भारत विरुद्ध पाकिस्तान
सायकलिंग ट्रॅक (पुरुषांची १५ किमी स्क्रॅचरेस पात्रता फेरी): मनजीत सिंह
आर्टिस्टिक जिमनास्टिक्स (महिला एकेरी ऑल राऊंडची अंतिम फेरी : प्रणति दास
बास्केटबॉल (पुरुषांची प्राथमिक फेरी): भारत विरुद्ध इंग्लंड
वेटलिफ्टिंग (पुरुष ८५ किलो अंतिम फेरी): वेंकट राहुल रागाला
बास्केटबॉल (महिलांची प्राथमिक फेरी): भारत विरुद्ध मलेशिया
बॉक्सिंग (महिला ६० किलो, १६ वी फेरी) :सरिता देवी विरुद्ध किम्बरली गिटेंस
सायक्लिंग ट्रॅक्स (महिला २५ किमी अंतिम फेरी): मोनोरमा देवी टोंगब्रॅम, सोनाली मयांग्लंबम्
स्क्वॉश (महिला एकेरी उपांत्यपूर्व फेरी): जोशना चिनप्पा वि जॉय किंग
बॉक्सिंग (पुरुष ५६ किलो, १६वी फेरी): हुसमुद्दीन मोहम्मद व बोए वारवार
सायकलिंग ट्रॅक (महिला ५०० मीटर टाइम ट्रायल अंतिम फेरी): अलीना रेजी, दबोराह
बॉक्सिंग (पुरुष ६९ किलो, १६ वी फेरी): मनोज कुमार विरुद्ध कासीम एमबंडवाईक
सुरेश रैनाला आयपीएलमध्ये गेल्या १० वर्षात जे जमले ते यावर्षीही जमणार का
राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारताचा सुवर्ण पदकांचा धडाका सुरुच, सतिशकुमार शिवलिंगची चमकदार कामगिरी
2022च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेतुन नेमबाजी वगळणे भारतासाठी मोठा धक्का – अभिनव…
रौप्यपदक आणि सुवर्णपदक यातील अंतर आता लक्षात आले – आंतरराष्ट्रीय टेबल टेनिसपटू…
मुंबई शरीरसौष्ठव संघटनेकडून भारत श्री विजेते आणि कुटुंबियांचा गौरव
१००% निकाल- राष्ट्रकुलला गेलेल्या १२ पैकी १२ कुस्तीपटूंनी केले भारताचे नाव रोशन
जागतिक शालेय बॅडमिंटन स्पर्धेत भारत अ संघाची ब्राझीलवर मात
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला आपल्या नावे
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी
IPL 2018: आज पुण्यात रंगणार चेन्नई विरूद्ध राजस्थान सामना
जागतिक शालेय बॅडमिंटन स्पर्धेत भारत अ संघाची ब्राझीलवर…
केवळ ७२ तासांत आयपीएल किंग सुरेश रैनाने तो विक्रम केला…
आज या ११ खेळाडूंना देण्यात आले चेन्नईकडून संधी