ठळक बातमी – Page 4 – Pune News Network

‘सैराट’ने मराठ्यांची लायकी काढली, तरीही मराठे शांत कसे
May 27, 2016	ठळक बातमी, मनोरंजन, मनोरंजन, राजकीय 0
सोलापूरमधील ‘मराठा आरक्षण एल्गार मेळाव्यात’ आमदार नितेश राणे यांचे चिथावणीखोर वक्तव्य… पुणे न्यूज नेटवर्क : बाजीराव मस्तानीमध्ये काशीबाई नाचल्याचं दाखवल्यावर ब्राह्मण समाज उठून उभा राहतो, मात्र मराठ्यांची लायकी काढणारा चित्रपट 80 कोटी कमावतो तरिहि मराठा समाज शांत कसा असं चिथावणीखोर वक्तव्य नितेश राणे यांनी केले आहे. मराठा आरक्षण मागणीसाठी सोलापूर …
नदीपात्रातील मेट्रोच्या कामाला पर्यावरणप्रेमींचा आक्षेप…
May 27, 2016	ठळक बातमी, पुणे, राजकीय 0
पुणे न्यूज नेटवर्क : पुणे मेट्रोबाबत गेल्या अनेक वर्षांपासून अनेक वाद निर्माण केले जात आहेत. पण मेट्रोचे काम काही सुरु होत नाही. आता पर्यावरणप्रेमींकडून मेट्रोच्या नदी पात्रातील मार्गाबद्दल प्रश्न उभे केले जात आहेत. नियोजित वनाज ते रामवाडी मार्गातील सुमारे साडेतीन किलोमीटर अंतराचा भाग नदी पात्रातून जाणार असल्यामुळे त्यात बदल करावा, …
स्वारगेट येथील उड्डाणपुलाचे अजित पवार यांच्या हस्ते उद्‌घाटन…
May 27, 2016	आज पुण्यात, ठळक बातमी, पुणे, राजकीय 0
स्वारगेट परिसरातील वाहतुक कोंडी सुटण्यास मदत… पुणे न्यूज नेटवर्क : गेल्या अनेक महिन्यांपासून रखडलेल्या स्वारगेट येथील उड्डाणपुलाचे अखेर आज लोकार्पण झाले. शहरातील विकास कामांच्या आणि राजकिय श्रेयवादाच्या लढाईत हा प्रश्न अनेक दिवस रेंगाळत पडला होता. अखेर आज(शुक्रवार) अजित पवार यांच्या हस्ते स्वारगेट येथील उड्डाणपुलाचे उद्‌घाटन करण्यात आले. यावेळी महापौर …
आर्याचे “अलवार माझे मन बावरे…” सुपरहिट गाणं रिलीज…
May 27, 2016	ठळक बातमी, मनोरंजन, मनोरंजन 0
गाण्याची झलक पाहण्यासाठी क्लिक करा… पुणे न्यूज नेटवर्क : सारेगमपा लिटील चॅम्प फेम आर्या आंबेकर आता मोठी झाली आहे. तिचा बदलेला लूक गेल्या कित्येक दिवसांपासून चर्चेचा विषय बनला होता. आर्याच्या आवाजातील “अलवार माझे मन बावरे…” मस्त गाणे आज रिलीज झाले आहे… उदय दिवाण आणि हरिभाऊ विश्वनाथ निर्मित हे एक सुंदर …
‘ अच्छे दिन ‘ ची फसवणूक मोदी सरकारच्या विरुद्ध राष्ट्रवादी कॉंग्रेसकडून निषेध आंदोलन…
May 26, 2016	ठळक बातमी, पुणे, राजकीय 0
पुणे : ‘मोदी सरकारला केंद्रात २ वर्षे पूर्ण झाली तरी सामान्य माणसाला दिलासा देण्यात अपयश आल्याच्या निषेधार्थ पुणे शहर राष्ट्रवादी कॉंग्रेस च्या वतीने खासदार आणि शहराध्यक्ष एड . वंदना चव्हाण यांच्या नेतृत्वाखाली आज सायंकाळी अलका टॉकीज चौकात निषेध आंदोलन करण्यात आले आणि विविध घोषणांनी चौक दणाणून सोडण्यात आला . ‘एकही भूल …
सीएसआईआर तर्फे मधुमेहावरील ‘बीजीआर- ३४’ या आयुर्वेदिक औषधाची निर्मिती
May 26, 2016	आरोग्य, ठळक बातमी 0
सीएसआयआरच्या एनबीआरआय आणि सीआयएमएपी द्वारा संयुक्तपणे औषधाची निर्मिती औषधाच्या प्रभावीपणा व सुरक्षिततेची शास्त्रीय दृष्ट्या यशस्वी चाचणी फक्त पाच रुपयांत उपलब्ध होणार औषध पुणे, दिनांक २६ मे : केंद्र सरकारच्या अंतर्गत येणा-या काउंसिल ऑफ सायंटिफीक अॅण्ड इंडस्ट्रीयल रिसर्च विभाग (सीएसआयआर- वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद) यांच्या वतीने पहिल्या डीपीपी ४ निरोधी उपक्रमा …
अपघातानंतर डीएसके यांची प्रतिक्रिया… (Video)
May 26, 2016	ठळक बातमी, पुणे 0
पुणे न्यूज नेटवर्क : पुण्याचे सुप्रसिद्ध ‘डीएसके’ समुहाचे बांधकाम व्यवसायिक आणि उद्योगपती डी.एस.कुलकर्णी यांच्या कारला मुंबई-पुणे ‘एक्स्प्रेस वे’वर बुधवारी मध्यरात्री भीषण अपघात झाला. अपघातात कुलकर्णी यांचा चालक नीरज सिंग जागीच ठार झाला असून, कुलकर्णी गंभीर जखमी झाले आहेत.
डी.एस.कुलकर्णी यांच्या गाडीला अपघात; चालक ठार तर डीएसके जखमी…
पुणे न्यूज नेटवर्क : पुण्याचे सुप्रसिद्ध ‘डीएसके’ समुहाचे बांधकाम व्यवसायिक आणि उद्योगपती डी.एस.कुलकर्णी यांच्या कारला मुंबई-पुणे ‘एक्स्प्रेस वे’वर बुधवारी मध्यरात्री भीषण अपघात झाला. अपघातात कुलकर्णी यांचा चालक नीरज सिंग जागीच ठार झाला असून, कुलकर्णी गंभीर जखमी झाले आहेत. डी. एस. कुलकर्णी हे त्यांच्या लँड क्रूझर मोटारने मुंबईहून पुण्याकडे येत …
करोड़ोंच्या लोटरीचे आमिष दाखवून फसवणुक करणाऱ्या नायजेरीन तरुणाला अटक
May 25, 2016	गुन्हेगारी, ठळक बातमी, पुणे 0
पुणे न्यूज नेटवर्क : 4 कोटी 92 लाखांची लॉटरी लागल्याचे आमिष दाखवून पुण्यातील एका महिलेची 16 लाख 18 हजारांची फसवणुक केल्याची घटना उघडकीस आली आहे. या प्रकरणी पुणे सायबर क्राईम सेलकडून एका नायजेरीन तरुणाला अटक करण्यात आली आहे. पुण्यातील फसवणुक झालेल्या महिलेला ई-मेलवरुन मेल आला होत. “तुम्हाला 4 कोटी 92 …
बारावीचा निकाल जाहिर… संपूर्ण राज्याचा निकालाची टक्केवारी 86.60%…
May 25, 2016	ठळक बातमी, पुणे, शैक्षणिक 0
पुणे न्यूज नेटवर्क : फेबुवारी-मार्च 2016 मध्ये घेण्यात आलेल्या 12 वी परिक्षेचे निकाल जाहिर. यामध्ये संपूर्ण राज्याचा निकालाची टक्केवारी 86.60 टक्के आहे. तर राज्यामध्ये सर्वाधिक निकाल कोकण विभागाचा असुन त्यांची टक्केवारी 93.29 टक्के एवढी आहे. तर सर्वाधिक कमी निकाल नाशिक विभागाचा 83.99 टक्के एवढा आहे. गेल्या वर्षीच्या प्रमाणात यंदा निकालाची …


Lodha committee criticizes BCCI बीसीसीआयवर लोढा समिती नाराज | eSakal

बीसीसीआयवर लोढा समिती नाराज
मंगळवार, 27 सप्टेंबर 2016
मुंबई/नवी दिल्ली - भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (बीसीसीआय) लोढा समितीच्या शिफारशींकडे दुर्लक्ष करीत असल्यामुळे समिती नाराज आहे. याबाबतचा सद्यःस्थितीचा अहवाल समिती मंगळवारी (ता. २७) न्यायालयात सादर करणार आहे.
मुंबई/नवी दिल्ली - भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ (बीसीसीआय) लोढा समितीच्या शिफारशींकडे दुर्लक्ष करीत असल्यामुळे समिती नाराज आहे. याबाबतचा सद्यःस्थितीचा अहवाल समिती मंगळवारी (ता. २७) न्यायालयात सादर करणार आहे.
लोढा समितीची शिफारस डावलत ‘बीसीसीआय’ने आपल्या घटनेनुसारच वार्षिक सभा घेतली. या सभेत अजय शिर्के यांची सचिवपदी बिनविरोध निवड करण्यात आली; तसेच पाच सदस्यांची राष्ट्रीय समितीही निवडण्यात आली. लोढा समितीने कार्यकारिणीऐवजी नऊ सदस्यांची सर्वोच्च समिती नियुक्त करण्याची शिफारस केली आहे. त्यासाठी १५ डिसेंबरपर्यंत मुदत आहे. समितीने राष्ट्रीय निवड समिती त्रिसदस्यीय असावी, असेही सुचवले आहे.
लोढा समितीच्या शिफारशी डावलत ‘बीसीसीआय’ने वार्षिक सभेत विविध समित्यांची नियुक्ती केली. आता ‘बीसीसीआय’ने लोढा समितीच्या शिफारशींबाबत ३० सप्टेंबरला विशेष सर्वसाधारण सभा निमंत्रित केली आहे. लोढा समितीने घटनेतील बदलासाठी ३० सप्टेंबरपर्यंत मुदत दिली आहे.
मंडळाने घेतलेल्या निर्णयांबाबत आज लोढा समितीची बैठक झाली. लोढा शिफारशींच्या अंमलबजावणीत अडथळे आणले जात आहेत, असे न्यायमूर्ती लोढा यांनी बैठकीनंतर सांगितल्याचे वृत्त आहे. भारतीय मंडळास १० सप्टेंबरपर्यंत लोढा समितीच्या शिफारशींच्या अंमलबजावणीचा अहवाल देण्याची सूचना होती; पण हा अहवालही भारतीय मंडळाने अद्याप सादर केलेला नाही.
युवानेते राहुल चव्हाणांच्या वाढदिवसनिमित्त टेनिस बॉल क्रिकेट स्पर्धेचे आयोजन
तळमावले (सातारा) : येथे युवा नेते मा. राहुल चव्हाण यांच्या वाढदिवसानिमित्त भव्य टेनिस बॉल क्रिकेट स्पर्धेचे आयोजन तळमावले येथील...
बावनकशी रसरंगरूपगंधाच्या जोरावर देवगड, रत्नागिरीच्या हापूस आंब्याने भौगोलिक निर्देशांकाच्या लढाईतली मोठी मसलत लीलया जिंकली आहे. आता देवगड-रत्नागिरी-...
ऑनलाइन कामे अवघी 25 टक्‍के
पिंपरी - देशात डिजिटल इंडियाचा बोलबाला आहे. मात्र, शहरातील नागरिकांना भविष्य निर्वाह निधी (पीएफ) विभागातील कामे रांगेत उभी राहून करावी लागत आहेत....
सिधुदुर्गात विनोद कांबळी क्रिकेट अकादमी
कणकवली - आमदार नितेश राणे यांच्या संकल्पनेतून विनोद कांबळी सिधुदुर्ग ग्रामीण क्रिकेट अकादमी साकारली आहे. आज या अकादमीचे उद्घाटन माजी...
दोनशे, पाचशेच्या नोटांची छपाई सुरू
नवी दिल्ली - देशातील चार नोटा छपाई मुद्रणालयांमध्ये नोटांची छपाई दिवस-रात्र सुरू करण्यात आली आहे, अशी माहिती केंद्र सरकारने गुरुवारी दिली....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


सेक्स पावरला वाढवण्यासाठी मदतगार आहे काही नैसर्गिक वस्तू | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
सेक्स पावरला वाढवण्यासाठी मदतगार आहे काही नैसर्गिक वस्तू
प्रकृतीत अशा काही वस्तू आहे ज्यांचे सेवन केल्याने यौन क्षमतेत वाढ करू शकता. जगभरात बर्‍याच वस्तूंवर एवढे प्रयोग झाले आहे की त्याचे निष्कर्ष म्हणून ही बाब समोर आली आहे की यांच्या प्रयोगाने तुमची सेक्स क्षमता बर्‍याच पटाने वाढू शकते. ह्या गुणकारी वस्तू सर्वसुलभ आहे ज्या तुमच्या यौन संबंधांना अधिक उत्तम बनवण्यात कामी पडू शकतात.
याची सुरुवात आपण लसुणाशी करू. माहितीनुसार लसुणामध्ये कामोत्तेजक गुण आढळून आले आहे, जे रक्त संचार आणि यौन क्षमतेला वाढवण्यात मदत करतात. पण याचे अती सेवनही लाभदायक नसते. लसुणामध्ये एलीकीन असतो जो सेक्सी भागांमध्ये रक्त प्रवाहाला वाढवतो. कामेच्छा वाढवण्यासाठी लसणाच्या कॅप्सूलचे वापर केले पाहिजे.
आल्याचे सेवन केल्याने सेक्सदरम्यान उत्तेजना वाढते. रात्री डिनरच्या वेळेस येचे सेवन केले पाहिजे किंवा रात्री झोपताना आल्याचा चहा प्यायला पाहिजे. याच्या सेवनाने हृदयाची धडधड वाढते, रक्ताचा प्रवाह होतो ज्याने उत्तेजना वाढते.
भारतीय मसाल्यांमध्ये किंमती वेलचीच्या प्रयोगामुळे कामेच्छा वाढते. वेलचीच्या जागेवर तुम्ही याच्या चहाचे सेवन करू शकता. तुळशीचा
प्रयोग देखील कामलोलुपतेच्या औषधाच्या रूपात केला जातो. इटलीच्या काही भागांमध्ये तुळशीचे झाडं प्रेमाचे स्वरूप मानण्यात येतात.
याचे सेवन केल्याने आणि याचे जवळ असल्याने हार्मोन्स सक्रिय होतात.
मिरचीमुळे वाढणार्‍या रक्त प्रवाहामुळे लोकांची सेक्स इच्छेत वाढ होते. मिरचीमुळे एंडोरफीन रिलीज होत असल्यामुळे सेक्स उत्तेजना वाढते.
तसेच हिरव्या भाज्यांमध्ये व्हिटॅमिन बी प्रचुर मात्रेत असते. हिरव्या भाज्या शरीरात हिस्टामाइन लेवलला वाढवतो. यामुळे हिस्टामाइन
लेवलमुळे शरीरात उत्तेजना वाढते.
व्हॉट्सअप मॅसेज : “love you All”
विराट म्हणाला - गरज पडली तर अनुष्कासाठी जीवन देखील देईन
देहगंध आणतो दोन व्यक्तींना जवळ
यावर अधिक वाचा :
31 मार्चला संपणार जिओ प्राइम मेंबरशिप
1 एप्रिल 2017 रोजी सुरू झालेली जिओ प्राइ मेंबरशिप 31 मार्च 2018 रोजी संपणार आहे. आता ...
भिडे यांच्या अटकेसाठी सरकारला ८ दिवसांची मुदत
कोरेगाव-भीमा येथे झालेल्या दंगलीमधील मुख्य आरोपी संभाजी भिडे यांना आठ दिवसांमध्ये अटक ...
इन्कम टॅक्सच्या दहा नियमांमध्ये 1 एप्रिलपासून होणार बदल
1. नव्या नियमानुसार नोकरदारांना सध्या देण्यात येणाऱ्या प्रवास भत्ता (रू.19,200) आणि ...
एअर एशियाची दमदार ऑफर
एअर एशिया या विमान कंपनीने दमदार ऑफर आणली आहे. यानुसार विदेशात विमान प्रवास करण्यासाठी ...
भिडे यांच्या अटकेसाठी सरकारला ८ दिवसांची मुदत
कोरेगाव-भीमा येथे झालेल्या दंगलीमधील मुख्य आरोपी संभाजी भिडे यांना आठ दिवसांमध्ये अटक ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


महाराष्ट्र सार्वजनिक विद्यापीठ विधेयक 2016 आज विधानसभेत एकमताने समंत… – Pune News Network

Home / ठळक बातमी / महाराष्ट्र सार्वजनिक विद्यापीठ विधेयक 2016 आज विधानसभेत एकमताने समंत…
महाराष्ट्र सार्वजनिक विद्यापीठ विधेयक 2016 आज विधानसभेत एकमताने समंत…
उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री विनोद तावडे यांनी मांडले विधेयक
विद्यार्थी केंद्रीत रचना व निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग वाढविणार
महाविद्यालयीन विदयार्थी निवडणूका पुन्हा सुरु होणार
पसंतीवर आधारित श्रेयांक पध्दती लागू होणार
परिणामकारक तक्रार निवारण व्यवस्था
शिक्षण क्षेत्रातील अनिष्ठ रुढी व पद्धतींना आळा
उच्चशिक्षण व्यवस्थेतील नफाखोरी व गैरव्यवहारांना आळा
सामाजिक आरक्षणाच्या टक्केवारीत वाढ
मुंबई दि.९ डिसेंबर : महाराष्ट्र सार्वजनिक विद्यापीठ विधेयक 2016 आज विधानसभेत एकमताने समंत करण्यात आल्यानंतर रात्री विधानपरिषदेतही या विधेयकाला एकमताने समंती देण्यात आली. या विधेयकाचे आता कायद्यामध्ये रुपांतर झाले आहे. उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री विनोद तावडे यांनी हे विधेयक विधानसभेनंतर विधानपरिषदेमध्ये मांडले. 21 सदस्यीय संयुक्त समितीने केलेल्या शिफारशी आणि दुरुस्त्यांचा अहवाल विधानसभेत मांडण्यात आला होता. संयुक्त समितीने प्रस्तावित विधेयकात 56 शिफारशी आणि सूचना मांडल्या होत्या. या सर्व शिफारशी स्वीकारुन आज विधानसभेत परिपूर्ण विधेयक समंत करण्यात आले. त्यानंतर हे विधेयक श्री.तावडे यांनी विधानपरिषदेमध्ये मांडले. विधानपरिषदे मध्येही विधेयकाला एकमताने समंती देण्यात आली. संयुक्त समितीचे सदस्य सतेज पाटील यांनी हे विधेयक समंत केल्याबददल उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री श्री. तावडे यांचे अभिनंदन केले. सभागृहातील सदस्यांनीही या अभिनंदाला पाठींबा दिला.या विधेयकामुळे राज्याच्या उच्च शिक्षणाला अधिक गती मिळणार आहे व संपूर्ण देशात महाराष्ट्र अग्रेसर राज्य म्हणून ओळख निर्माण करेल असा विश्वास व खात्री श्री. विनोद तावडे यांनी यावेळी व्यक्त केला.
Previous भाडेकरुंच्या माहितीची पोलीस पडताळणी आता ऑनलाईन
Next कोरिओग्राफर गणेश आचार्यचे मराठी चित्रपटात दिग्दर्शकीय पदार्पण…
अपर्णा सेन, सीमा देव आणि उस्ताद झाकीर हुसैन यांचा १५ व्या पिफ अंतर्गत सन्मान
यंदाचा १५ वा पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव १२ ते १९ जानेवारी दरम्यान
कोरिओग्राफर गणेश आचार्यचे मराठी चित्रपटात दिग्दर्शकीय पदार्पण…
भाडेकरुंच्या माहितीची पोलीस पडताळणी आता ऑनलाईन
पुणे, दि. 9 डिसेंबर : पुणे पोलीसांनी आता ऑनलाईन जगात आणखीन एक पाऊल टाकले आहे. …


श्रीवर्धन

गिरीमित्रांनी सर्वप्रथम एक गोष्ट लक्षात घ्यावी ती म्हणजे राजमाची हा एकच किल्ला असुन या किल्ल्याच्या माचीवर मनरंजन व श्रीवर्धन हे दोन बालेकिल्ले आहेत. दोन बालेकिल्ले असणारा राजमाची हा महाराष्ट्रातील एकमेव किल्ला. हे दोन बालेकिल्ले म्हणजे दोन स्वतंत्र असे किल्लेच होय. या किल्ल्याचा पसारा प्रचंड असुन अवशेष देखील मोठया प्रमाणात आहेत. निसर्गसुंदर अशा या किल्ल्याला भेट दिल्यावर आपल्या भटकंतीला पुर्ण न्याय मिळावा यासाठी या दुर्गाचे वर्णन करताना एका दुर्गाचे तीन भागात विभाजन केलेले आहे. पहिला भाग माचीचा जो राजमाची म्हणुन संबोधला आहे. दुसरा भाग म्हणजे श्रीवर्धन बालेकिल्ला आणि तिसरा भाग म्हणजे मनरंजन. या तिघांपैकी बालेकिल्ला श्रीवर्धन याची ओळख आपण येथे करून घेणार आहोत. सह्याद्रीच्या लोणावळा खंडाळा पासून निघणाऱ्या डोंगररांगेमुळे निर्माण झालेला परिसर उल्हास नदीचे खोरे म्हणून ओळखला जातो. या उल्हास नदीच्या उगमाच्या प्रदेशात मुंबई पुणे लोहमार्गावर लोणावळ्याच्या वायव्येस १५ कि.मी अंतरावर राजमाची किल्ला वसलेला आहे. सातवाहन काळापासून प्राचीन घाटमार्गावर असलेला हा किल्ला प्रचंड वनांनी आणि निसर्गरम्य हिरवाईने वेढलेला आहे. इथला निसर्ग मनाला एक प्रकारची भुरळ घालतो. राजमाची किल्ल्याची समुद्रसपाटी पासूनची उंची सुमारे २८०० फुट आहे. श्रीवर्धन किल्ल्यास आपण दोन मार्गाने भेट देऊ शकतो. पहिला मार्ग म्हणजे कर्जतहून कोंदीवडे या गावात बसने अथवा रिक्षाने यावे. कोंदिवडे येथून खरवंडी मार्गे किल्यावर जाणारी पाउलवाट खडतर आहे. या वाटेने उधेवाडीत पोहोचण्यास सुमारे ३ तास लागतात. दुसरा मार्ग म्हणजे लोणावळ्याहून तुगांर्ली मार्गे उधेवाडी गावात यावे. ही वाट एकदंर १५ कि.मी ची आहे. या वाटेने किल्ल्यावर जाण्यास ५ तास लागतात. पुणे-मुंबई महामार्गाने लोणावळयाहुन खोपोलीला जाताना खंडाळ्याच्या घाटात राजमाची पॉईंट आहे. येथून समोर नजर टाकल्यावर एकाला एक लागून दिसणारी दोन शिखरे म्हणजेच राजमाची किल्ला. राजमाचीला पूर्व आणि दक्षिण दिशांना जी खोल दरी आहे ती 'कातळदरा' या नावाने ओळखली जाते. या दरीतूनच उल्हास नदी उगम पावते. या नदीच्या पश्चिमेकडील डोंगराला भैरोबाचा डोंगर म्हणतात. श्रीवर्धन आणि मनरंजन बालेकिल्ल्यांच्या मध्ये एक सखल पट्टी आहे यावर भैरवनाथाचे एक मंदिर आहे. मंदिरासमोरच ३ दिपमाळा आणि लक्ष्मीची मूर्ती आहे. येथून डावीकडे जाणारी वाट मनरंजन आणि उजवीकडची वाट श्रीवर्धन किल्ल्यावर जाणारी आहे. श्रीवर्धन मनरंजनपेक्षा उंच असुन या बालेकिल्ल्यावर जाणारी वाट सोपी आहे. यावर जाण्यासाठी खडकातच पायऱ्यांचा मार्ग खोदलेला आहे. साधारण अर्ध्या तासात आपण श्रीवर्धन किल्ल्याच्या पश्चिम दरवाज्यात पोहचतो. दुरवर डाव्याबाजूला म्हणजेच पश्चिमेकड़े किल्ल्याचा एक बुरुज दिसतो. मध्ये तटबंदी पडली असल्याने इकडूनच थेट तेथे जाता येते मात्र प्रवेशदाराची रचना आणि दुर्गबांधणी बघण्यासाठी मुख्य दरवाज्यातुन जावे. रामचन्द्रपंत अमात्य यांच्या आज्ञापत्रात ८ व्या प्रकरणात किल्ल्यांच्या रचनेवर लिहिले आहे "दरवाजे बांधावे ते खालील मारा चुकवून पुढे बुरुज देउन. येतिजाती मार्ग बुरुजांचे आहारी पाडोन दरवाजे बांधावे." या शास्त्राप्रमाणेच पुढे बुरुज देउन त्यामागे किल्ल्याचा दरवाजा लपवला आहे. गोमुखी पद्धतीच्या प्रवेशद्वारातून आत शिरताच दोन्ही बाजूंची देवडी थक्क करून सोडते. एकुण बांधकाम १ मजली आहे. आतल्या बांधकामाची उंची आणि लाकडाचे वासे घालायच्या जागांवरुन ते लगेच समजुन येते. वळणावळणाच्या मार्गावरील प्रशस्त आकाराची, रेखीव खांबांवर उभी असलेली ही देवडी पूर्वी बहुमजली होती. पण आता तिचे छत पूर्ण कोसळले आहे. किमान तिच्या उभ्या भिंती आणि खांब ढासळण्या-पडण्यापूर्वी तरी वाचवायला हवेत. उजव्या बाजुच्या पडक्या देवडीच्या पहिल्या मजल्यावरुन थेट तटबंदीवर जायला छोटासा दरवाजा आहे. किल्ल्याची भक्कम तटबंदी लांबूनही लक्षात येईल अशी आहे. या दरवाजातून गडावर पुढे जावे तो डाव्या हाताला खडकात खोदलेली काही टाकी दिसतात. या टाक्यांच्या कडेलाच एक लोहस्तंभ पडलेला आहे. अंदाजे ८ फूट लांबीच्या या लोहस्तंभाचे नेमके प्रयोजन मात्र कळत नाही. रायगडावर देखील असाच एक स्तंभ हत्ती तलावाच्या बाजुला आहे. गडांवरील या अशा वस्तूंचे योग्य जतन आणि संशोधन व्हायला हवे. या टाकीजवळून निघालेली ही वाट पुढे एका गुंफेजवळ जाते. या मूळच्या शैलगृहांची मध्ययुगात धान्याची कोठारे झाली. या शैलगृहाच्या दरवाजांवर गणेशपट्टी आणि कमळे कोरलेली आहेत. छोटेसे प्रवेशद्वार असलेली ही गुहा आतून मात्र प्रचंड मोठी आहे. हयात ३ मुख्य भाग आहेत. मध्ये एक आणि उजवीकड़े डावीकड़े अशी एक-एक. किल्ल्यावरील धान्याचा, शस्त्रांचा आणि इतर सामूग्रीचा साठा येथेच साठवला जात असणार. ही वाट पुढे श्रीवर्धनच्या शिखराकडे निघते. वाटेत आणखी काही उद्ध्वस्त घरांचे अवशेष, बुजलेल्या टाक्या, विष्णूचे एक छताविना छोटेसे मंदिर आणि गडाची सदर लागते. या साऱ्यांतून मार्ग काढत आपण गडाच्या सर्वोच्च अशा ढालकाठीच्या वा टेहळणीच्या बुरुजावर येतो. या बुरुजावर आता नव्याने ध्वजस्तंभ उभारला आहे. या बुरुजावरून संपुर्ण राजमाची परिसर आणि मनरंजन किल्ला न्याहाळता येतो. समोरच ढाक बहिरीचा चित्तथरारक सुळका तर त्याच्या उजव्या हातास असणारा शिरोटयाचा तलाव हा सर्व परिसर दिसतो. श्रीवर्धनची उत्तर बाजू या बालेकिल्ल्याची जणू एखादी माची आहे. या माचीच्या बुरुजांना दुहेरी तट घालून संरक्षित केले आहे. या दोन तटा दरम्यान ये-जा करण्यासाठी भुयारी जिनेही जागोजागी ठेवले आहेत. अशा बुरुजांना चिलखती बुरुज म्हटले जाते. येथे जाताना वाटेवर पाण्याचे एक तळे आहे व त्याच्या शेजारी नुकतीच पाण्यातून बाहेर काढलेली एक सहा फुट लांबीची तोफ आहे. याशिवाय तटावर दोन ठिकाणी अजून दोन तोफा दिसून येतात. इथून वरपर्यंत चढते बांधकाम आहे. सगळीकडे तटबंदीमध्ये जंग्या बांधलेल्या असुन पावसाने वाहुन येणाऱ्या मातीने त्या तसेच फांजी बुजून गेली आहे. गडावर ठिकठिकाणी पाण्याच्या टाक्या खोदलेल्या आहेत. श्रीवर्धन गडाची उतरत्या डोंगरावरची वेडीवाकड़ी तटबंदी मनरंजन वरुन फारच सुंदर दिसते. या किल्ल्याला फार ज्वलंत नसला तरी प्रदीर्घ असा इतिहास आहे. कल्याणा नालासोपारा ही प्राचीन काळातील मोठी व्यापारी बंदरे. या बंदरापासून बोरघाटमार्गे पुण्याकडे जाणारा मार्ग हा पुरातन व्यापारी मार्ग. जसा नाणेघाट तसा बोरघाट, त्यामुळे या मार्गावरून मोठ्या प्रमाणात वाहतूक चालत असे. या व्यापारी मार्गाचे नियंत्रण करण्यासाठी कोकण आणि घाटाच्या वेशीवर असणाऱ्या किल्ल्यांचा उपयोग केला जात असे. यापैकी एक किल्ले राजमाची. किल्ल्याचा भौगोलिक विचार केल्यास आपल्या असे दिसुन येते की राजमाचीच्या एका बाजूस पवनमावळातील तुंग, तिकोना, लोहगड, विसापूर तर एका बाजूस पेठ, भीमाशंकर, ढाकचा किल्ला, गोरखगड, सिध्दगड, चंदेरी असा सर्व परिसर नजरेत पडतो. त्यामळे हा किल्ला म्हणजे एक लष्करी प्रमुख ठाणं असावे. किल्ल्याच्या पश्चिम उतारावर बौध्द लेणं आहे. याला 'कोंढाणे लेणी' असे म्हणतात. ही लेणी कोंढाणे या रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यातील गावापासून आग्रेयेस २ कि.मी अंतरावर आहेत. ही लेणी ख्रिस्तपूर्व दुसऱ्या शतकात म्हणजे सातवाहनकालाच्या सुरवातीला खोदलेली आहेत. अखंड दगडात कोरलेल्या वास्तुशिल्पाचा हा उत्कृष्ठ नमुना आहे. या लेणी समुहात एक चैत्यगृह आणि सात विहारांचा समावेश आहे. या लेण्यांची निर्मिती राजमाचीवर असणाऱ्या सत्तेखाली झाली. हा काळ बहुधा सातवाहनांचा म्हणजेच दोन हजार वर्षांपूर्वीचा आहे. या किल्ल्याने सातवाहन, चालुक्य, राष्ट्रकूल, यादव, कदंब, बहमनी, आदिलशाही, शिवशाही, पेशवाई या सा-या राजवटी पाहिल्या असून किल्ल्याच्या जडणघडणीत या सा-यांचे हात लागले असल्याचे गडावर पहायला मिळते. राजमाची किल्ल्यास कोंकणचा दरवाजा संबोधण्यात येत असे. कल्याणच्या १६५७ च्या स्वारीनंतर त्याचवर्षी शिवाजी महाराजांनी पुणे आणि कल्याण विभागात असलेल्या बोरघाटावरील राजमाची ,लोहगड, तुंग, तिकोना, विसापूर किल्ले स्वराज्यात दाखल करून घेतले. यामुळे पुण्यापासून ते ठाण्यापर्यंतचा सर्व प्रदेशावर शिवशाहीचे वर्चस्व प्रस्थापित झाले. छत्रपती शिवाजी महाराजही एकदोनदा गडावर आल्याचे उल्लेख आहेत. पुढे संभाजी महाराज असेपर्यंत म्हणजेच सन १६८९ पर्यंत हे सर्व किल्ले मराठयांच्या ताब्यात होते. आलमगिरीची वावटळ सहय़ाद्रीत अवतरताच इसवी सन १७०४ मध्ये औरंगजेबाच्या सेनापतीने राजमाचीच्या किल्लेदारास वश करून हा गड जिंकला पण औरंगजेबाची पाठ फिरताच मराठय़ांनी राजमाचीवर पुन्हा भगवा फडकवला. यानंतर १७१३मध्ये शाहुमहाराजांनी कान्होजी आंग्रेना हा किल्ला दिला . सन १७३० मध्ये हा किल्ला पहिले बाजीराव पेशवे यांच्याकडे आला. १७७६मध्ये सदाशिवराव भाऊचा तोतया संपूर्ण कोकण प्रांत काबीज करीत बोरघाटा पर्यंत पोहचला. त्याने राजमाची किल्ला घेतला. यानंतर या तोतयाचे वर्चस्व वाढले मात्र पेशव्यांनी अचानक त्याच्यावर हल्ला करून राजमाची किल्ला आणि आजुबाजुचा परिसर आपल्या ताब्यात घेतला. पुढे १८१८ मध्ये किल्ला इंग्रजांकडे गेला. भारत सरकारने या किल्ल्याला दिनांक २६ एप्रिल इ.स. १९०९ रोजी महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केलेले आहे. हा किल्ला पाहण्यासाठी किमान दोन दिवस वेळ काढणे गरजेचे आहे. किल्याच्या पायथ्याशी असणाऱ्या उधेवाडी गावात राहण्या-खाण्याची उत्तम सोय होते.


अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.: बुद्ध पौर्णिमेच्या शुभेच्छा.

अ‍ॅड. एम. डी. रामटेके.
॥मी प्रखर आंबेडकरवादी आहे, इतका की बाबासाहेबांना आधुनिक बुध्द समजतो॥
मंगळवार, १७ मे, २०११
जयभीम मित्रहो. आज तथागत भगवान बुद्ध यांची जयंती............ खरं तर भगवान बुद्धांची जयंती व निर्वाण याच पौर्णिमेला झाले. म्हणुन त्यांच्या निर्वाणाचे दु:ख आहेच पण याच दिवशी त्यांचे आगमन झाले हे निर्वाणापेक्षा जास्त महत्वाचे म्हणुन उभ्या जगात जयंती साजरी केली जाते. बुद्ध धर्माचा पाया समता व बंधुता आहे. अडीच हजार वर्षापुर्वी ईथे समतेचं रोपटं लावणारं हे महान व्यक्तीमत्व आपल्या भुमीत जन्माला आलं हे आपलं सगळ्यांच सौभाग्य. भगवान बुद्धानी जो समतेचा व बंधुत्वतेचा विचार ईथे रुजविला त्यांच्या शिष्यानी पुढे भारतभर व भारता बाहेरही त्याचा प्रचार व प्रसार केला. भारताच्या आसपासच्या देशात हा मोलाचा संदेश पोहचविण्यासाठी कित्येक लोकानी अखंड प्ररिश्रम केला. अत्यंत चिकाटी व अविश्रांत कष्टानी बुध्दाचा समतेचा संदेश पसरविणा-या त्या बुद्धाच्या संघाला सुद्धा कोटी कोटी प्रणाम. पण मधल्या काळात या धर्माला अवकळा आली. काही कारणास्त हा समतेचा पुरस्कर्ता धर्म ईथुन बाद झाला. पण मुलभुत तत्वे अजोड असल्यामुळे ईथल्या शत्रुच्या नाकावर टिच्चुन जगभर पसरला. दिड हजार वर्षाचा वनवास भोगुन झाल्यावर मायभुमीत परत येण्याची दिवस जवळ येऊ लागले. या धर्माला परत ईथे पुन:स्थापित करण्यासाठी या मातीत एक धर्मवीर जन्माला आला. त्या धर्मवीराचं स्वप्न होतं ईथे परत एकदा बुद्ध धर्माला गतवैभव प्राप्त करुन देणे. यासाठी लागणारं परिश्रम, अभ्यास व निष्ठा या सगळ्या गोष्टी त्या महामानवाच्या ठायी ओतप्रोत होत्या. त्या महामानवाचं नाव आहे बोधिसत्व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर. बाबासाहेबानी मोठ्या मान सन्मानानी या परागंदा झालेल्या बौद्ध धर्माला ईथे पुन:स्थापीत केलं. १९५६ ला मोठ्या थाटामाटात बौद्ध धम्माची दिक्षा घेऊन व आपल्या लाखो अनुयायाना हा धर्म स्विकारायला लावुन बौद्ध धर्माला गतवैभव प्राप्त करुन दिलं.
ब-याच लोकाना असे वाटते की भगवान म्हणजे देव अन हा शब्द आपण हिंदुंकडुन उसने घेतला आहे. पण भगवान शब्दाचा वापर सर्वप्रथम बुद्ध धर्मात केला गेला. भग= भग्न, अन वान=वासना. सा-या वासना भग्न करणारा म्हणजे भगवान, देव नाही बरं का. बुद्ध कालापर्यंत वेदिक धर्माच्या कुठल्याच वेदात, रुचात किंवा उपनिषदात भगवान हा शब्द सापडत नाही. बुद्धा नंतर कित्येक शतकानी हा शब्द ईतर धर्मीयानी उचलला. तर भगवान बुद्ध म्हणजे देव-बुद्ध नसुन वासना भग्न करुन दु:ख-मुक्त जिवन कसे जागावे हे तत्वज्ञान शिकविणारा सर्वोत्तम भुमीपुत्र.
बुद्ध धर्म हा हिंदु धर्माची शाखा आहे काय
माझ्या ब्लोगवर कित्येकानी मला वरिल प्रश्न विचारला. ईतर धर्मियांकडुन तसा शेरा मारल्यावर माझे बौद्ध बांधव निरुत्तर होतात. बुद्ध धर्म हा हिंदु धर्माचीच शाखा आहे यावर त्याना युक्तिवाद करता येत नाही. युक्तीवाद करायची गरजही नाही. कारण बुद्ध धर्म हा इ.स. ५०० वर्षा पुर्वी उदयास आला. अन हिंदु धर्म ७-८ व्या शतकात. त्या आधि हिंदु नावाचा धर्म असल्याचे कुठेच पुरावे नाहित. विविध वेदिक धर्माचे, शैव अन वैष्णवांचे वेगवेगळे पंथ होते. पंथ म्हणजे धर्म नव्हे. अगदी अलिकडे हे सगळे पंथ एकत्र येऊन स्वत:ला हिंदु म्हणवुन घेऊ लागले. हिंदु म्हणजे अनेक पंथांचा संच होय. याचाच अर्थ असा की बुद्ध धर्म हा हिंदु धर्मापेक्षा किमान हजार वर्ष जुना आहे. त्यामुळे बुद्ध धर्म हिंदु धर्माची शाखा असण्याचा प्रश्नच येत नाही. तो स्वतंत्र धर्म आहे अन त्याचा मुलभुत तत्व समता व बंधुता आहे.
अशा महान भुमीपुत्रानी दिलेल्या समतेवर आधारीत धम्माचा यापुढे प्रचार व प्रसार करण्याची जबाबदारी आपली आहे. ब-याच लोकाना असं वाटतं की बुद्ध धर्म आचरणात आणायला फार कठिण आहे. पण ज्याना असं वाटतं त्याच्यासाठी बुद्धाचा एक अत्यंत महत्वाचा संदेश ईथे देतो.
"माझा धर्म म्हणजे नदी पार करण्यासाठी लागणारी होडी प्रमाणे आहे. तुम्ही दु:खाच्या नदीला पार करण्यासाठी बुद्ध धम्माचा होडी प्रमाणे वापर करा. होडी तिथेच टाकुन पुढचा प्रवास सुखाचा करा. पण त्या होडील खांदयावर घेऊन प्रावस केल्यास तुमचा प्रवास त्रासदायक होईल. मी म्हणतो म्हणुन तुम्ही बुद्ध धर्माचे पालन करु नका. त्यातील मुद्दे तुम्हाला बुद्धीच्या कसोटीवर पटत असतील तरच ते पालन करा. या जागात काहीच नित्य नाही, सगळं अनित्य आहे. म्हणुन बुद्ध शब्दम प्रमाणम करु नका."
उभ्या जगात ईतकं महत्वाचं संदेश कुठल्याच धर्मात नाही. म्हणुन हा धर्म सर्वोत्त धर्म आहे अन असा धर्म आम्हाला दिल्या बद्दल बाबासाहेबांचे आभार अन हे विचार सर्वप्रथम ईथे मांडणा-या त्या सर्वोत्तम भुमीपुत्रास (बुद्धास) शतश: वंदन.
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
देवीदास ४ मे, २०१७ रोजी ९:०७ म.उ.
बुद्ध धर्मातील तत्व ज्ञान या मुळे हाधर्म खुप देशातप्रसार झाला
समानता हे तत्व फार महत्वाचे आहे
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
विचारवंतानी सत्तेला शरण न जाता चुका निदर्शनास आणून देत कानपिचक्या द्यावे. यातून एक वचक निर्माण होतो व सत्तेचा समतोल राखण्याचे कार्य घडते. पण विचारवंतानी स्वार्थापायी सत्तेची भाटगिरी सुरु केली की सत्ता नि विचारवंत दोघांचाही -हास होतो.
अ. भा. साहित्य संमेलन (2)
अंधश्रद्धा निर्मुलन समिती (4)
अर्थशास्त्र आणि भारत (2)
आम आदमी पार्टी (AAP) (5)
आम्ही माडिया मधून (1)
इस्लाम आणि आतंकवाद (5)
एकवीरा देवीचे अतिक्रमण (1)
कबीर कला मंच (4)
कार्ल मार्क्स आणि कम्यूनिजम (9)
काळाराम मंदिर सत्याग्रह (1)
कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी (6)
ख्रिश्चन धर्म आणि विचार (1)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (30)
दारु आणि व्यसनमुक्ती (1)
पुणे विद्यापीठ नामविस्तार (2)
पुरस्कार व सन्मान (1)
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं (10)
बौद्धधम्म आणि पौर्णिमा (1)
मणिभवन गांधी भेट (1)
मरणान्तानि वैराणि लबाडी (2)
माझी प्रकाशित पुस्तकं (2)
मुलूख वेगळी माणसं (2)
राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (RSS) (3)
रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (RPI) (4)
लक्ष्मण माने प्रकरण (4)
वारकरी आणि वारी (4)
शेतकरी नावाचा नवदलित (1)
शेती व शेतकरी (3)
सुप्रिम कोर्टाचे दणके (2)
सेलिब्रिटीज व सिनेमावाले (1)
स्त्री आणि स्त्री-विचार (2)
स्वतंत्र विदर्भ चळवळ (1)
हिंदू देवदर्शन आणि मृत्यू (2)
हिंदू व हिंदू धर्म (3)
हिंदू संत व आरोप (1)
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - १०
बाबासाहेबांची अमुल्य़ पत्रं - ०९
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - ०८
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं- ०७
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - ०६
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं- ०५
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - ०४
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - ०३
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - ०२
बाबासाहेबांची अमूल्य़ पत्रं - ०१
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - भाग : २२ (गोलमेज परिषद-दुस...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - भाग : २१ (मणिभवन येथे गांध...
आर्थिक मागासलेपणा म्हणजे शोषण नव्हे.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - भाग : २० (गोलमेज परिषद- पह...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - भाग : १९ ( काळाराम मंदिर स...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - भाग : १८ (छात्रवास, व ईतर ...
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर - भाग : १७ (सायमन कमिशन )
जयंती मधे वाजतात D.J. ..........एक आरोप
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
MPSC अभ्यास: सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवा
या गॅझेटमध्ये एक एरर होती.


रायगड : खंडाळ्याचा घाट धुक्यात हरवला, पर्यटकांची गर्दी
बातमी मुंबई-पुणे महामार्गालगत पसरलेल्या दाट धुक्याची.. गेल्या तीन दिवसांपासून राज्यभरात धुक्याची चादर पसरलेली पाहयला मिळतीय.. त्यातचं आज खंडाळा-खोपोली आणि उरण भागात मोठ्या प्रमाणात धुकं पड़लंय.. ज्यामुळे अगदी जवळची वाहनंही स्पष्टपणे दिसत नव्हती
712 : कोकणच्या हापूसला पेटंटने नवी ओळख
712 : महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाचं संकट
ब्रेकफास्ट न्यूज : नोटाबंदी बँकांमध्ये सर्वाधिक बनावट नोटा, एफआययूचा अहवाल
अंबरनाथ : मुजोर रिक्षाचालकांचा प्रवाशावर चाकूहल्ला
ब्रेकफास्ट न्यूज : लोकलच्या तिन्ही मार्गांवर उद्या मेगाब्लॉक
ब्रेकफास्ट न्यूज : 12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशी
मुंबई : पेट्रोल, डिझेलची रेकॉर्ड दरवाढ, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
पुणे : महापालिकेच्या चुकीमुळे मुजुमदार वाड्याचं नुकसान, वारस अनुपमा मुजुमदार यांच्याशी चर्चा
सांगली : कृष्णा नदीच्या पात्रात मगरीने मुलाला ओढलं, शोधमोहीम सुरु
नॉनस्टॉप 25 : बातम्यांचा झटपट आढावा
मुंबई : अंगावर झाड कोसळून दादरमध्ये एकाचा मृत्यू
मुंबई : अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमला सर्वोच्च न्यायालयाचा दणका
मुंबई : मुंबईकरांवर पाणीटंचाईचं संकट, धरणातील पाणीसाठ्यात घट
मुंबई : सिटी को-ऑपरेटिव्ह बँकेचं सारस्वत बँकेत विलीनीकरण करण्यासाठी प्रयत्न
मुंबई : मुलुंडजवळ ट्रक आणि डंपरचा भीषण अपघात, तीन जण जखमी
712 : कोकणच्या हापूसला पेटंटने नवी ओळख
712 : महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाचं संकट
ब्रेकफास्ट न्यूज : नोटाबंदी बँकांमध्ये सर्वाधिक बनावट नोटा, एफआययूचा अहवाल
अंबरनाथ : मुजोर रिक्षाचालकांचा प्रवाशावर चाकूहल्ला
ब्रेकफास्ट न्यूज : लोकलच्या तिन्ही मार्गांवर उद्या मेगाब्लॉक
ब्रेकफास्ट न्यूज : 12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशी
मुंबई : पेट्रोल, डिझेलची रेकॉर्ड दरवाढ, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
पुणे : महापालिकेच्या चुकीमुळे मुजुमदार वाड्याचं नुकसान, वारस अनुपमा मुजुमदार यांच्याशी चर्चा
सांगली : कृष्णा नदीच्या पात्रात मगरीने मुलाला ओढलं, शोधमोहीम सुरु
नॉनस्टॉप 25 : बातम्यांचा झटपट आढावा
मुंबई : अंगावर झाड कोसळून दादरमध्ये एकाचा मृत्यू
मुंबई : अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमला सर्वोच्च न्यायालयाचा दणका
रायगड : खंडाळ्याचा घाट धुक्यात हरवला, पर्यटकांची गर्दी
रायगड : खंडाळ्याचा घाट धुक्यात हरवला, पर्यटकांची गर्दी
बातमी मुंबई-पुणे महामार्गालगत पसरलेल्या दाट धुक्याची.. गेल्या तीन दिवसांपासून राज्यभरात धुक्याची चादर पसरलेली पाहयला मिळतीय.. त्यातचं आज खंडाळा-खोपोली आणि उरण भागात मोठ्या प्रमाणात धुकं पड़लंय.. ज्यामुळे अगदी जवळची वाहनंही स्पष्टपणे दिसत नव्हती
712 : कोकणच्या हापूसला पेटंटने नवी ओळख
712 : महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाचं संकट
ब्रेकफास्ट न्यूज : नोटाबंदी बँकांमध्ये सर्वाधिक बनावट नोटा, एफआययूचा अहवाल
अंबरनाथ : मुजोर रिक्षाचालकांचा प्रवाशावर चाकूहल्ला
ब्रेकफास्ट न्यूज : लोकलच्या तिन्ही मार्गांवर उद्या मेगाब्लॉक
ब्रेकफास्ट न्यूज : 12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशी
मुंबई : पेट्रोल, डिझेलची रेकॉर्ड दरवाढ, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
पुणे : महापालिकेच्या चुकीमुळे मुजुमदार वाड्याचं नुकसान, वारस अनुपमा मुजुमदार यांच्याशी चर्चा
सांगली : कृष्णा नदीच्या पात्रात मगरीने मुलाला ओढलं, शोधमोहीम सुरु
नॉनस्टॉप 25 : बातम्यांचा झटपट आढावा
IN PICS: लड़की ने अपने 'पार्टनर' से माफी मांगते हुए धोनी को बताया पहला प्यार
IPL 2018: अंक तालिका में चेन्नई टॉप पर पहुंची
WATCH: अपनी गेंद पर शार्दुल ठाकुर ने एक हाथ से लपका बेहतरीन कैच
WATCH: मैदान पर एमएस धोनी के पैरों में गिर गया उनका फैन
CSKvRR: शेन वाटसन के शतक से सीएसके ने नए घर में किया जीत से आगाज़


मुंबई : माहिती अधिकार कार्यकर्ते अजय बोस यांना धमक्या
लोकमान्य टिळक टर्मिनसवर उत्तर भारतीय प्रवाशांकडून रेल्वे पोलिस कशाप्रकार पैसे उकळतात याचा व्हिडिओ एबीपी माझाने समोर आणला होता. त्यानंतर संबंधित दोन पोलिस कर्मचा-यांना निलंबित करण्यात आलं. मात्र, हा प्रकार एबीपी माझ्याच्या साथीनं ज्या आरटीआय कार्यकर्ते अजय बोस यांनी समोर आणला होता. बोस यांना आता धमक्या येत आहेत. यासंदर्भात त्यांनी पोलिस ठाण्यात तक्रार नोंदवली आहे. दरम्यान, अद्यापही पैसे उकळण्याचा प्रकार सुरुच असल्याची माहिती त्यांनी दिलीय. आपणास सुरक्षा व्यवस्था पुरवण्यात यावी, तसच पोलिस अधिकाऱ्यांनी या प्रकरणाची कसून चौकशी करण्याची मागणी बोस यांनी केलीय.
712 : कोकणच्या हापूसला पेटंटने नवी ओळख
712 : महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाचं संकट
ब्रेकफास्ट न्यूज : नोटाबंदी बँकांमध्ये सर्वाधिक बनावट नोटा, एफआययूचा अहवाल
अंबरनाथ : मुजोर रिक्षाचालकांचा प्रवाशावर चाकूहल्ला
ब्रेकफास्ट न्यूज : लोकलच्या तिन्ही मार्गांवर उद्या मेगाब्लॉक
ब्रेकफास्ट न्यूज : 12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशी
मुंबई : पेट्रोल, डिझेलची रेकॉर्ड दरवाढ, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
पुणे : महापालिकेच्या चुकीमुळे मुजुमदार वाड्याचं नुकसान, वारस अनुपमा मुजुमदार यांच्याशी चर्चा
सांगली : कृष्णा नदीच्या पात्रात मगरीने मुलाला ओढलं, शोधमोहीम सुरु
नॉनस्टॉप 25 : बातम्यांचा झटपट आढावा
मुंबई : अंगावर झाड कोसळून दादरमध्ये एकाचा मृत्यू
मुंबई : अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमला सर्वोच्च न्यायालयाचा दणका
मुंबई : मुंबईकरांवर पाणीटंचाईचं संकट, धरणातील पाणीसाठ्यात घट
मुंबई : सिटी को-ऑपरेटिव्ह बँकेचं सारस्वत बँकेत विलीनीकरण करण्यासाठी प्रयत्न
मुंबई : मुलुंडजवळ ट्रक आणि डंपरचा भीषण अपघात, तीन जण जखमी
712 : कोकणच्या हापूसला पेटंटने नवी ओळख
712 : महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाचं संकट
ब्रेकफास्ट न्यूज : नोटाबंदी बँकांमध्ये सर्वाधिक बनावट नोटा, एफआययूचा अहवाल
अंबरनाथ : मुजोर रिक्षाचालकांचा प्रवाशावर चाकूहल्ला
ब्रेकफास्ट न्यूज : लोकलच्या तिन्ही मार्गांवर उद्या मेगाब्लॉक
ब्रेकफास्ट न्यूज : 12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशी
मुंबई : पेट्रोल, डिझेलची रेकॉर्ड दरवाढ, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
पुणे : महापालिकेच्या चुकीमुळे मुजुमदार वाड्याचं नुकसान, वारस अनुपमा मुजुमदार यांच्याशी चर्चा
सांगली : कृष्णा नदीच्या पात्रात मगरीने मुलाला ओढलं, शोधमोहीम सुरु
नॉनस्टॉप 25 : बातम्यांचा झटपट आढावा
मुंबई : अंगावर झाड कोसळून दादरमध्ये एकाचा मृत्यू
मुंबई : अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमला सर्वोच्च न्यायालयाचा दणका
मुंबई : माहिती अधिकार कार्यकर्ते अजय बोस यांना धमक्या
मुंबई : माहिती अधिकार कार्यकर्ते अजय बोस यांना धमक्या
लोकमान्य टिळक टर्मिनसवर उत्तर भारतीय प्रवाशांकडून रेल्वे पोलिस कशाप्रकार पैसे उकळतात याचा व्हिडिओ एबीपी माझाने समोर आणला होता. त्यानंतर संबंधित दोन पोलिस कर्मचा-यांना निलंबित करण्यात आलं. मात्र, हा प्रकार एबीपी माझ्याच्या साथीनं ज्या आरटीआय कार्यकर्ते अजय बोस यांनी समोर आणला होता. बोस यांना आता धमक्या येत आहेत. यासंदर्भात त्यांनी पोलिस ठाण्यात तक्रार नोंदवली आहे. दरम्यान, अद्यापही पैसे उकळण्याचा प्रकार सुरुच असल्याची माहिती त्यांनी दिलीय. आपणास सुरक्षा व्यवस्था पुरवण्यात यावी, तसच पोलिस अधिकाऱ्यांनी या प्रकरणाची कसून चौकशी करण्याची मागणी बोस यांनी केलीय.
712 : कोकणच्या हापूसला पेटंटने नवी ओळख
712 : महाराष्ट्रावर पुन्हा एकदा अवकाळी पावसाचं संकट
ब्रेकफास्ट न्यूज : नोटाबंदी बँकांमध्ये सर्वाधिक बनावट नोटा, एफआययूचा अहवाल
अंबरनाथ : मुजोर रिक्षाचालकांचा प्रवाशावर चाकूहल्ला
ब्रेकफास्ट न्यूज : लोकलच्या तिन्ही मार्गांवर उद्या मेगाब्लॉक
ब्रेकफास्ट न्यूज : 12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशी
मुंबई : पेट्रोल, डिझेलची रेकॉर्ड दरवाढ, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
पुणे : महापालिकेच्या चुकीमुळे मुजुमदार वाड्याचं नुकसान, वारस अनुपमा मुजुमदार यांच्याशी चर्चा
सांगली : कृष्णा नदीच्या पात्रात मगरीने मुलाला ओढलं, शोधमोहीम सुरु
नॉनस्टॉप 25 : बातम्यांचा झटपट आढावा
IN PICS: लड़की ने अपने 'पार्टनर' से माफी मांगते हुए धोनी को बताया पहला प्यार
IPL 2018: अंक तालिका में चेन्नई टॉप पर पहुंची
WATCH: अपनी गेंद पर शार्दुल ठाकुर ने एक हाथ से लपका बेहतरीन कैच
WATCH: मैदान पर एमएस धोनी के पैरों में गिर गया उनका फैन
CSKvRR: शेन वाटसन के शतक से सीएसके ने नए घर में किया जीत से आगाज़


गाळणा किल्ला

इतिहासकाळात बागलाणचे दक्षिणेकडील प्रवेशद्वार म्हणून ओळखला जाणारा गाळणा किल्ला अनेक भव्य दरवाजे, बुलंद बुरुज, दिमाखदार तटबंदी, देखण्या चर्या, अनेक दुर्गद्वार शिल्पे, सुंदर महिरपी कमान, अनेक कातळ कोरीव गुंफा, शिलालेख, अंबरखाना, देखणे जलसंकुल अशा नानाविध दुर्गअवशेषांनी ऐश्वर्यसंपन्न बनला आहे. त्यामुळे हा गड खानदेशातील सर्वोत्तम डोंगरीदुर्ग म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्रातील देवगिरी किल्ल्याप्रमाणे या किल्ल्यास एकच मार्ग असून परकोट दरवाजा, लोखंडी दरवाजा, कोतवाल पीर दरवाजा व लाखा दरवाजा अशी अजस्त्र दरवाज्यांची मालिकाच या मार्गावर उभारण्यात आली आहे. या प्रवेशद्वारांच्या एका पाठोपाठ एक मालिकेमुळे एका दरवाज्यातून दुसऱ्या दरवाज्यापर्यंत येणारा मार्ग पूर्णपणे तोफेच्या माऱ्याच्या टप्प्यात येतो. त्यामुळे हा गड त्याकाळी अभेद्य मानला जात असे. गाळणा किल्ल्यावर जाण्यासाठी मालेगाव आणि धुळे या दोंन्ही बाजूंनी रस्ते आहेत. आपल्याला मालेगाव - डोंगराळे मार्गे गाळणा गावात पोहचता येते. मालेगावाहून डोंगराळे पर्यंत येण्यास एसटी बसेस आहेत. मालेगाव - डोंगराळे अंतर साधारणत: ३० किमी आहे. धुळ्याहूनही डोंगराळ्याला बसेस आहेत. हे अंतर साधारणपणे ३५ कि.मी आहे. डोंगराळेहून ४ किमी अंतरावर असलेल्या गाळणा गावात पोहचता येते. गाळणा हेच किल्ल्याच्या पायथ्याचे गाव आहे. पुर्वी संपुर्ण गाळणा गावाला तटबंदी असावी कारण आपला प्रवेश तटबंदीतील एका उध्वस्त दरवाजातुन गाळणा गावात होतो. किल्ल्याचा परिसर हा या दरवाज्यापासूनच सुरु होतो. या दरवाज्याच्या आजुबाजुला पडक्या तटबंदीचे अवशेष दिसतात. गांवाच्या वेशीवर येताचं डावीकडे दुरवर ठळक तटबंदी व मोठे बुरुज आपलं लक्ष वेधुन घेतात. गावांत किल्याच्या पायथ्याशी नाथपंथीय गोरखनाथ शिवपंचायतन मंदिर आहे. इथे आपली जेवणाची व रहाण्याची व्यवस्था होऊ शकते. समुद्र सपाटीपासून या किल्ल्याची उंची २३१६ फूट असून पायथ्यापासून अंदाजे ६०० फुट उंच हा किल्ला चढायला अर्धा-पाऊण तास पुरतो. मठाच्या बाजूने किल्ल्यावर जाण्याची वाट आहे. या वाटेने आपण अवघ्या १० मिनीटांतच किल्ल्याच्या पहिल्या पुर्वाभिमुख परकोट दरवाज्यात पोहोचतो. हा जिबिचा दरवाजा म्हणजे चौकशी दरवाजा. दरवाजाच्या दोनही बाजुंना देवड्या अनं कोरीवकाम असुन कमानीच्या दोनही बाजूंवर माथ्याकडे कमळपुष्पे कोरली आहेत. गडाकडे जातांना प्रचंड लांबीचा कातळ व त्यावर गाळणा किल्ल्याची आकर्षक आणि भव्य तटबंदी लक्ष वेधून घेते. पुढे डाव्या बाजुला कातळात कोरलेल्या टाक्या आहेत तर थोडयाच चढाईनंतर दोन बुरुजांच्या आधाराने भरभक्कम व सुस्थितीत असणारा पश्चिमाभिमुख लोखंडी दरवाज़ा आहे. दरवाजा पाहूनच आपल्याला त्याच्या मजबूतीची कल्पना येते. दरवाजातून मागे पाहता लांबच्या लांब पसरलेली तटबंदी दिसते. दरवाजावरील पर्शियन भाषेतला शिलालेख,एैसपैस देवड्या, वरच्या भागातील महिरीपी व दरवाजाची बांधणी हे सर्व आवर्जुन पहाण्यासारखे आहे. पुढे डाव्या बाजुला आतील दरवाजा दिसतो. आत दोन्ही बाजुने प्रवेशद्वाराच्या माथ्यावर जाण्यासाठी पायऱ्या आहेत. डाव्या बाजुला पुर्वेकडुन येण्यास चोर दरवाजा आहे. या भागांत सलग सुरेख तटबंदी दिसते. गडाच्या तटबंदीवरील चर्या दिमाखदार असुन तटावरील एका दगडावर सुरेख व्याघ्रशिल्प आहे तर दरवाज्याच्या माथ्यावर शिलालेख कोरलेला आहे. या दरवाज्यातून थोडे पूढे गेल्यावर दोन वाटा फुटतात, एक वाट उजवीकडे तिसऱ्या दरवाजाकडे वळते, तर समोरची वाट दिंडी दरवाज्याकडे जाते. इथे डाव्या हाताच्या पायवाटेवर एक भग्न शिलालेख दिसतो. दिंडी दरवाज्यातून एक वाट खाली गावात उतरते पण ही वाट बरीच गैरसोयीची आहे. मागे येऊन पुन्हा २५ पाय-या चढून आपण तिस-या कोतवाल पीर दरवाजापाशी येतो. तिसऱ्या दरवाज्यातून आत शिरल्यावर पुढची वाट काटकोनात वळते. या ठिकाणी एका बाजूला कातळभिंत तर दुसऱ्या बाजुला किल्ल्याची तटबंदी यामधील चिंचोळ्या भागातून आपण पुढे जातो. नंतर २० पाय-या चढून गेल्यानंतर काही अंतरावरचा चौथा लाखा दरवाज़ा आहे. या दरवाज्याच्या उजव्या हाताला असणाऱ्या तटातील महिरपी कमान आपल्याला राजस्थानातील किल्ल्यांची आठवण करून देते. हा नक्षीदार दरवाजा आज पुर्णपणे ढासळत्या अवस्थेत आहे. कमानीच्या माथ्यावर दोन सुंदर दगडी कमळे कोरलेली असून पहारेकऱ्यांच्या देवडय़ा मात्र ढासळलेल्या आहेत. या चौथ्या दरवाज्यापासुन वर तटाकडे बघितले की एक नक्षीदार कोरीव खिडकी उभी आहे. संपुर्ण दगडातली कोरलेली तिची दर्शनी चौकट तेवढी शिल्लक आहे. या भागांत वाटेवर ब-यांच ठिकाणी आजुबाजूला अनेक कोरीव शिळा विखुरलेल्या आढळतात. दरवाज्यातून आत शिरल्यावर तीन वाटा लागतात. समोर जाणारी वाट ही किल्ल्याच्या माथ्यावर जाते. आपण आधी डावीकडची वाट पकडायची. तटबंदीवरुन चालत असतांना गाळण्याची तटबंदी किती मजबूत आहे याची कल्पना येते. बुरुजांवर तोफा फिरवण्यासाठी असणाऱ्या खांबाची व्यवस्था केलेली आहे. बुरुजाखाली तटात बांधलेले एक शौचालय तसेच एक चोर दरवाजा आढळतो. या भागाच्या सर्वात शेवटी एक गुप्त दरवाजा आहे पण तिथपर्यंत जाण्याची वाट ढासळलेली आहे. तटबंदी आणि किल्ल्याची कातळभिंत यामध्ये बरीच पाण्याची टाकी आहेत. हे सर्व पाहून परत दरवाजापाशी यायचे व उजवीकडची वाट धरायची.उजव्या बाजुला तटबंदीवर दोन सुरेख नक्षीदार सज्जे लक्ष वेधतात. सज्जाला चार नक्षीदार खांब असुन त्यातले दोन ढासळलेले आहेत.थोडे पुढे गेल्यावर आपण सज्जापाशी येऊन पोहचतो. हाच तो सज्जा जो खालून आपले लक्ष वेधून घेत असतो. सज्जातुन किल्याची भव्यता सहज लक्षात येते. इथून किल्ल्याचे चारही दरवाजे व्यवस्थित दिसतात. इथून पुढे गेल्यावर डावीकडच्या कातळात एकामागोमाग एक खोदलेल्या पाच गुहा आपणास दिसतात. यापैकी कातळ कोरून केलेले एक गुहामंदिर आहे त्या गुहेत महादेवाची पिंड आहे. या पिंडीशेजारी मारुती कोरलाय तर पिंडीमागे गणपतींची मुर्ती आहे. यातील काही खोलगट गुहा पाण्याने भरलेल्या तर काही कोरडय़ाच आहेत. आपण येथून उजव्या बाजूच्या तटावरील सुंदर चर्या पाहात पुढे गेल्यावर तटबंदी अचानक खाली काटकोनात वळते. सलग पाषाणाच्या तटात दोन ठिकाणी शरभशिल्पे दिसतात तर मधोमध इ. स.१५६९चा एक फारशी शिलालेख आहे. उजवीकडे तटाच्या बांधकामातचं पुर्वाभिमुख गुप्त दरवाज़ा आहे तो थेट ख़ाली पहिल्या दरवाज्यापर्यंत नेतो पण सध्या तो मार्ग बंद आहे. खाली उतरल्यावर समोरच एक पाण्याचे टाके दिसते. इथून थोडे अंतर पुढे गेल्यास एक वाट कातळातून खाली उतरत जाऊन किल्ल्याच्या दुसऱ्या दरवाज्याला येऊन मिळते. पण ही वाट बरीच कठीण आहे. हे सर्व पाहून दरवाज्यातून वर यायचे. किल्ल्याची तटबंदी बरीच लांब पर्यंत पसरलेली दिसते. वेळ असल्यास या तटबंदीवरुन चालत जाऊन संपूर्ण किल्ल्याला वळसा सुध्दा मारता येतो. अन्यथा माघारी फिरुन चौथ्या दरवाज्यापाशी यायचे आणि माथ्याकडची वाट धरायची. येथून पायऱ्यांच्या वाटेने वर गेल्यावर आपणास उजव्या हाताला एक सुंदर महिरपी कमान पाहायला मिळते. माथ्यावर पोहचल्यावर आपण एका मशिदीसमोर येऊन पोहोचतो. या मशिदीच्या जागी १५ व्या शतकात गाळणेश्वर महादेवाचे मंदिर होते. या नावावरूनच हा गड गाळणा नावाने ओळखला जातो. पण इ.स. १५२६ मध्ये अहमदनगरचा बादशाहा बुरहान निजामशहाने या किल्ल्यावर आक्रमण करून हे मंदिर जमीनदोस्त केले व या ठिकाणी सध्याची मशीद उभी केली. हा महत्त्वपूर्ण उल्लेख ‘बुरहाने मासीन’ या ग्रंथात आपणास वाचावयास मिळतो. या मशिदीच्या खांबावर कुराणातील आयते कोरलेले असून मशिदीच्या माथ्यावर सुंदर मिनार आहेत. त्यातले खांब व आतील कोरीव काम मात्र मंदिराची आठवण करून देते. मशिदीच्या डाव्या हाताला आपणास २० फूट खोलीचा एक बांधीव हौद पाहायला मिळतो. येथून गडाच्या डाव्या बाजूला एक वाट जाते तर मशिदीच्या मागून एक वाट उजव्या बाजूला जाते. यातील डाव्या बाजूच्या वाटेने पुढे गेल्यावर आपण अंबरखान्याच्या भग्न वास्तूजवळ येऊन पोहोचतो. या वास्तूपलीकडेच गडाची सदर आपणास दिसते. इतिहास काळात नानाप्रकारची खलबते अनुभवलेली ही सदरेची वास्तू सध्या मात्र कशीबशी उभी असून तिच्या भग्न भिंतीतील देवळ्या मात्र आजही शाबूत आहेत. याच्या पुढे आपल्याला ढासळत असलेली हमामखान्याची इमारत दिसून येते. ही वास्तू आपण डोळसपणे पहावी म्हणून तिचे वर्णन देत नाही.पण येथील पाणी गरम करण्याचा चुल्हाणा,खापरी नळ,आंघोळीचे टाके,गरम वाफ बाहेर जाऊ नये यासाठी केलेली रचना सारे काही पहाण्यासारखे आहे. येथून गडाच्या डाव्या टोकावरील बुरुजावर जायचे. या बुरुजाच्या भिंतीत एक पर्शियन शिलालेख व त्याच्या डाव्या-उजव्या बाजूस दोन व्यालांची शिल्पे आहेत. या बुरुजाच्या माथ्यावरून खाली पाहिल्यावर गडाचा पूर्व बाजूचा तिहेरी कोट व त्याच्यामध्ये एकाखाली एक या पद्धतीने खोदलेली पाण्याची टाकी आपणास पाहायला मिळतात. या बाजूच्या तटाची उंची तब्बल ३५ ते ४० फूट आहे. मशीदीच्या मागच्या बाजूस एक बांधीव तळे आहे. हेच काय ते किल्ल्यावरील एकमेव पिण्याच्या पाण्याचे तळे. इथे पाण्याची टाकी आणी डावीकडे एक इमारत दिसते. हा महाल असावा. या ठिकाणी तीन कमानींनी तोललेली दगडी वास्तू असून तिच्या आतमध्ये बाराही महिने थंडगार पाणी वाहणारा झरा आहे. या झऱ्याचे पाणी साठविण्यासाठी आतमध्ये दगडी कुंड असून या झऱ्याचे पाणी जिवंत राहण्यासाठी या वास्तूच्या माथ्यावर छप्पर बांधलेले नाही. इथे दोन हौद आहेत. लहान हौदातून मोठ्या हौदात पाणी जायची केलेली रचना वैशिष्ट्यपूर्ण अशीच आहे. महालाच्या भिंतीवर पर्शियन भाषेतील शिलालेख असुन त्यावर काही करंट्यांनी नावे कोरली आहेत. मशिदी समोरुन एक वाट किल्ल्याच्या पूर्व टोकाला जाते. येथे काही वाड्यांचे अवशेष आहेत. गडाच्या उत्तरेकडील एका बुरूजांवर शके १५८०चा देवनागरी शिलालेख असून त्याखाली इ.स.१५८३ चा दुसरा शिलालेख तो बुरूज बांधणारा महंमद अलीखान याच्या नांवाचा आहे. तिस-या एका बुरूजावर १५८७ चा पर्शियन शिलालेख आहे. किल्याच्या मध्यभागी बालेकिल्यासारखी टेकडी असुन त्यावर ब-यापैकि झाडी आहे. मशिदी जवळून एक वाट किल्ल्याच्या सर्वोच्च माथ्याकडे जाते. या वाटेने सर्वोच्च माथा गाठायचा. या माथ्यावर काही कबरी आहेत. येथील थडग्यांवरील बारीक नक्षीकामाची कलाकुसर पाहता ही थडगी राजपरिवारातील सदस्यांची असावी. गडाच्या पुर्व भागात सुस्थितीतली तटबंदी व इंग्रज अधिका-याचे थडगे दृष्टिस पड़ते. किल्याची फेरी पुर्ण करतांना अनेक उध्वस्त बांधकामाच्या खुणा व भक्कम स्थितीतली तटबंदी नजरेस पडते. गडाच्या दक्षिणेला पांजरा नदी खोरे आहे तर उत्तरेला दूरवर तापी खोरे व पलीकडे सातपुडा पर्वतरांगा दिसतात. पुर्वेला खानदेश मुलूख व लळिंग किल्याचं टोक दिसतं तर पश्चिमेला सातमाळा रांगेतला धोडप, कंकराळा व इतर शिलेदार नजरेस पडतात. येथून किल्ल्याचा पूर्ण घेरा नजरेस पडतो. गाळणा किल्ल्याची भटकंती करायला ४ तास पुरे पण गड नीट पहायचा तर एक संपुर्ण दिवस हवा. इतिहासकारांच्या मते बागलाणचे राठोडवंशीय बागुल यांनी १३ व्या शतकात या किल्ल्याची निर्मिती केली असावी. बहामनी व निजामशाही यांनादेखील बागलाणवर वर्चस्व मिळविणे जमले नाही. पंधराव्या शतकाच्या शेवटी या किल्ल्यास महत्व प्राप्त होउ लागले. सन १४८७ मध्ये दौलताबादच्या मलिक वूजी आणि अश्रफ या बंधुनी गाळणा किल्ला मराठ्यांकडून जिंकला. पुढे निजामाशी दोन हात करण्यांत मलिक वूजीचा खुन झाला. किल्ला निजामांनी स्थानिक मराठा सरदारांकडे दिला व त्या बदल्यांत निजाम खंडणी घेऊ लागला. बहामनी सत्तेच्या अस्तानंतर गाळणा किल्ला निजामशाहीचा एक भाग म्हणुन ओळखला जाऊ लागला. इ.स.१५१० ते १५२६ दरम्यान गाळणा किल्ला निजामशाहाने जिंकला पण बागलाणचा राजा बहिर्जी याने इ.स.१५२६ मध्ये हा गड परत घेतला. इ.स.१५५५ मध्ये हुसैन निजामशहा याने हल्ला करून हा गड आपल्या ताब्यात घेतला. १५६० साली मात्र खंडणी बंद होऊन गाळणा स्वतंत्र झाला. सन १६६४ मध्यें गाळणाचा मुसुलमान किल्लेदार महमदखान ह्याचा शहाजीस हा किल्ला देण्याचा विचार होता पण शहाजहानकडून मोठे इनाम मिळाल्यामुळें त्यानें तो बादशहास दिला. सन १६७९ मध्यें शिवाजीराजांनी हा किल्ला घेतला. १७०४ मध्ये स्वत: औरंगझेबाने गाळण्याला वेढा घातला तरी हा किल्ला जिंकण्यास त्याला वर्ष लागले. इ.स.१७५२ मध्ये मल्हारराव होळकर व मराठी सैन्याने भालकीच्या युद्धात निजामाचा पराभव केल्यानंतर हा किल्ला होळकर साम्राज्याच्या अंतर्गत आला. १८०४ साली हा किल्ला इंग्रज कर्नल वॅलस याने होळकरांकडुन जिंकुन घेतला. त्यानंतर किल्ले गाळणा इंग्रजांच्या ताब्यात गेला. १८१८ नंतर काही वर्षे ह्या गांवी मामलेदार कचेरी होती. इंग्रजांनी खानदेश घेतल्यावर कांही दिवस गाळणा हें खानदेशांतील एक उत्तम हवेंचे ठिकाण म्हणून उपयोगांत येत होतें. हिंदू राजवट, निजामशहा, बागलाण राजवट, शिवाजीराजे, औरंगझेब, इंग्रज असे कित्येक शासक या दुर्गाने अनुभवले आहेत. ----------सुरेश निंबाळकर


प्राजु: अंतरात या शक्ती लाभो, ईश्वर-दयाघना

माझ्या गीतांची ध्वनि-मुद्रीका ...
'साम' टी. व्ही. साठी झालेली माझी मुलाखत
नभ कसं दूर दूर... बेला शेंडे आणि प्राजक्ता पटवर्धन
'फुलांची आर्जवे' : मुख़पृष्ठ
आय ऍम अ कॉम्प्लॅन बॉय
मराठी टंकलेखकाचा वापर करा.
शुक्रवार, ९ सप्टेंबर, २०११
अंतरात या शक्ती लाभो, ईश्वर-दयाघना
अंतरात या शक्ती लाभो, ईश्वर-दयाघना
शब्द सूरातुन अशीच होवो सृजनाची साधना ||धृ||
मुके बावरे शब्द आमुचे, घेशील का समजुनी
कंठामध्ये प्राण ओतले, दोन्ही कर जोडुनी
सुरांसुरांतून तुझी प्रतिमा, काय करू कल्पना
अंतरात या शक्ती लाभो, ईश्वर-दयाघना ||१||
हात फ़िरूदे पंखावरूनी, पेलावया अंबरा
मुखी राहुदे नाम तुझे सत्यं शिवं सुंदरा
भार न वाटो जगा आमुचा, हीच मनी कामना
अंतरात या शक्ती लाभो, ईश्वर-दयाघना ||२||
स्पंदनातुन वाजे वीणा, तूच नाद ब्रह्म
कणाकणातुन ध्यास घेतला तुझाच आजन्म
तुझ्या कृपेने जागृत व्हाव्या सार्‍या संवेदना
अंतरात या शक्ती लाभो, ईश्वर-दयाघना |||३||
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझ्या ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
माझ्या ब्लॉगला भेट देण्याकरिता यापुढे तुम्हाला http://praaju.blogspot.com/ असा लांबलचक पत्ता (URL) लिहायची गरज नाही. आता तुम्ही http://www.praaju.net/ किंवा praaju.net असे लिहून माझ्या ब्लॉगपर्यंत पोहोचू शकाल.
माझ्या ब्लॉगबद्दल तुमच्या सुचनांचे स्वागत आहे.
ई प्रसारण (इंटरनेट रेडीओ)
आजवर इतक्या वाचकांनी संस्थळाला भेट दिली


Slab collapes pune (5) – Pune News Network

Home / पुण्यात स्लॅब कोसळून ९ जणांचा मृत्यू; बालेवाडीतील घटना / Slab collapes pune (5)
Previous पुण्यात स्लॅब कोसळून ९ जणांचा मृत्यू; बालेवाडीतील घटना
अपर्णा सेन, सीमा देव आणि उस्ताद झाकीर हुसैन यांचा १५ व्या पिफ अंतर्गत सन्मान
यंदाचा १५ वा पुणे आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव १२ ते १९ जानेवारी दरम्यान
कोरिओग्राफर गणेश आचार्यचे मराठी चित्रपटात दिग्दर्शकीय पदार्पण…
महाराष्ट्र सार्वजनिक विद्यापीठ विधेयक 2016 आज विधानसभेत एकमताने समंत…
उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री विनोद तावडे यांनी मांडले विधेयक विद्यार्थी केंद्रीत रचना व निर्णयप्रक्रियेतील …


Jeevanyogi Saneguruji|जीवनयोगी सानेगुरुजी

साहित्य, कला, संस्कृती, समाज, राजकारण, शिक्षण, अध्यात्म, प्रबोधन अशा जीवनाच्या विविध अंगांना प्रभावीपणे स्पर्श करणारे साने गुरुजींचे जीवन हे योग्याचे जीवन होते. योगी परिपूर्ण असतो, परंतु अलिप्त असतो. गुरुजीही असेच होते. ते अनासक्त राहिले आणि समाजाला सर्वस्व देत देत निघून गेले आणि म्हणूनच पू. विनोबाजींनी ह्या अमृतपुत्राला तुकारामादिकांच्या मालिकेत बसवले. भाषा, भावना, विचार, वक्तृत्व आणि कर्तृत्व ह्या सर्वांचा अनोखा संगम असणारा असा जीवनयोगी विरळा


आस्थापना विभाग | बुलढाणा जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत

एसटीडी आणि पिन कोड
संजय गांधी योजना विभाग
रोजगार हमी योजना विभाग
राष्ट्रीय सूचना विज्ञान केंद्र
गट क व गट ड संवर्गासाठी निवड झालेल्या नवनियुक्त उमेदवाराना नियुकत्या देणे.
अनुकंपधारकांची जेष्टता यादी तसेच उमेदवारांना नियुक्ती देणे.
जेष्टता यादी तयार करणे
कर्मचा-याच्या नियुक्त्या तसेच सेवाविषयक बाबीसंबंधी दाखल न्यायालयीन प्रकरणे हाताळणे.
आंतरजिल्हा बदलीसंबंधीच्या नस्ती हाताळणे.
कर्मचा-यांवर शिस्तभंगाची कार्यवाही करणेसंबंधीच्या गट क व गट ड संवर्गातील नस्ती.
लाचलुचपत प्रकरणासंबंधी कार्यवाही करणे.
स्वेच्छानिवृत्ती अर्जावरील प्रकरणात कार्यवाही करणे.
गट क व गट ड संवर्गाची सरळसेवा भरती प्रक्रियेबाबत कार्यवाही करणे.
विधी अधिकारी व आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी कंत्राटी भरती प्रक्रियेबाबत संपूर्ण कार्यवाही करण्यात येवुन नियुक्ती आदेश निर्गमित करणे.
वाहन चालक व शिपाई सरळसेवा भरती प्रक्रियेबाबत संपूर्ण कार्यवाही करण्यात येवुन नियुक्ती आदेश निर्गमित करणे.
घरबांधणी अग्रिम, मोटार सायकल अग्रिम, संगणक अग्रिम इत्यादी अग्रिम मंजुर करणे तसेच नोदवहया अदयावत करणे.
विभागीय दुय्यम सेवा परिक्षा व महसुल अर्हता परिक्षा कार्यवाहीबाबतची नस्ती.
मा.जिल्हाधिकारी व अपर जिल्हाधिकारी यांचे वापरातील वाहनाचे तसेच क्षेत्रीय अधिकारी यांचे वाहन दुरूस्ती, इंधन-वंगन देयके मंजुरीसाठी सादर करणे.
मा. जिल्हाधिकारी यांचे अधिकारातील तिन सुटटी मंजुरी करणेबाबत नस्ती.
अधिकारी/कर्मचारी यांच्या प्रशिक्षणाबाबत नस्ती.
अपंग अधिकारी/कर्मचारी यांची वाहतुक भत्ता मिळणे व व्यवसाय करातुन सुट मिळणेबाबत नस्ती.
अधिकारी/कर्मचारी यांना अतिरीक्त मेहनताना (विशेष वेतन) प्रस्ताव तपासणी करून मंजुरी करीता सादर करणे.
मुख्य लेखाशिर्ष 7610 अंतर्गत अनुदानाची मागणी करणे, महालेखापाल नागपूर येथे खर्चाचा ताळमेळाचे काम विहीत मुदतीत पुर्ण करून निष्पत्तीपत्रे सादर करणे.
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाकडुन घेण्यात येणा-या परिक्षेबाबत कार्यवाही करणे.
सामान्य आस्थापना विभागातील अधिकारी/कर्मचारी यांची सेवापुस्तके अदयावत करणे.
अधिकारी/कर्मचारी यांच्या रजेबाबत कार्यवाही करणे रजा प्रवास सवलत मंजुरीबाबत कार्यवाही करणे.
अधिकारी/कर्मचारी यांच्या वेतन वाढीबीबत कार्यवाही करणे.
जिल्हाधिकारी बुलढाणा यांच्या अधिनस्त वर्ग-1 व वर्ग-2 अधिकारी यांच्या रजा, वेतननिश्चिती, रजा प्रवास सवलत मंजुरी वेतन वाढ, पदभार कार्यमुक्त करणे इत्यादी बाबींवर कार्यवाही करणे.
रजा रोखीकरणाबाबत कार्यवाही करणे.
अधिकारी/कर्मचारी यांना मराठी व हिंदी भाषा उत्तीर्ण होण्यापासुन सुट देणेबाबतची कार्यवाही करणे
परिविक्षादिन अधिकारी यांचा कार्यक्रम निश्चित करणे.
अधिकारी/कर्मचारी यांना उच्च पदाकरीता परिक्षेला बसण्याबाबतची परवानगी देण्याबाबतची कार्यवाही करणे.
अधिकारी/कर्मचारी यांना सेवानिवृत्त करण्याबाबतची परवानगी देण्याबाबतची कार्यवाही करणे.
अधिकारी/कर्मचारी यांचे गोपनिय अहावल जतन करणे
अधिकारी/कर्मचारी यांच्या रजेचा हिशोब ठेवणे
चतुर्थ श्रेणी कर्मचारी यांची झेंडा डयुटी व रात्रपाळी डयुटी लावणे
पदोन्नतीसाठी व कालब्ध पदोन्नतीसाठी गोपनिय अहवाल देणे.
मिटींगसाठी शिपाई नियुक्ती आदेश तयार करणे.
सर्व कर्मचारी यांचा थंब रिपोर्ट फाईल जतन करून ठेवणे.
मंडळ अधिकारी, तलाठी व कोतवाल संवर्गाचे सेवाविषयक बाबी. (तलाठी संवर्गाचे नियुक्ती प्राधिकारी हे उपविभागीय अधिकारी आणि कोतवाल संवर्गाचे नियुक्ती प्राधिकारी तहसिलदार)
मंडळ अधिकारी संवर्गाची बिंदुनामावली तयार करणे
मंडळ अधिकारी , तलाठी , कोतवाल यांची जिल्हास्तरीय जेष्टता यादी तयार करणे
कर्मचा-याच्या नियुक्त्या तसेच सेवाविषयक बाबीसंबंधी दाखल न्यायालयीन प्रकरणे हाताळणे.
तलाठी संवर्गाचे आंतरजिल्हा बदलीसंबंधीच्या नस्ती हाताळणे.
मंडळ अधिकारी व तलाठी या कर्मचा-यांवर शिस्तभंगाची कार्यवाही करणे.
लाचलुचपत प्रकरणासंबंधी कार्यवाही करणे.
स्वेच्छानिवृत्ती मंडळ अधिकारी यांचे अर्जावरील प्रकरणात कार्यवाही करणे.
कोतवाल भरती प्रक्रियेबाबत कार्यवाही करणे.
तलाठी संवर्गांचे विभागीय दुय्यम सेवा परिक्षा व महसुल अर्हता परिक्षा कार्यवाहीबाबत.
वयाची 45 वर्ष पूर्ण करणारे तलाठी या संवर्गांना विभागीय दुय्यम सेवा परिक्षा व महसुल अर्हता परिक्षेतून सूटीबाबत.
मंडळ अधिकारी / तलाठी / कोतवाल संवर्ग कर्मचारी यांचे प्रशिक्षणाबाबत.
अपंग मंडळ अधिकारी / तलाठी यांची वाहतुक भत्ता मिळणे व व्यवसाय करातुन सुट मिळणेबाबत
तलाठी / मंडळ अधिकारी यांना अतिरीक्त मेहनताना (विशेष वेतन) प्रस्ताव तपासणी करून मंजुरी करीता सादर करणे.
मुख्य लेखाशिर्ष 2053 अंतर्गत अनुदानाची मागणी करणे, महालेखापाल नागपूर येथे खर्चाचा ताळमेळाचे काम विहीत मुदतीत पुर्ण करून निष्पत्तीपत्रे सादर करणे.
अर्थसंकल्पीय अनुदान समर्पित करणे.
कार्यालयीन खर्चाची व 39 ब देयक मंजुरीबाबत.
वैद्यकीय देयके मंजूरी बाबत.
भविष्यनिर्वाह निधी ना-परतावा रक्कम मंजुरी
तलाठी कार्यालय भाडे / कार्यालय बांधकामबाबत
अधिकारी/कर्मचारी यांना मराठी व हिंदी भाषा उत्तीर्ण होण्यापासुन सुट देणेबाबतची कार्यवाही
मंडळ अधिकारी यांना सेवानिवृत्त करण्याबाबतची परवानगी देण्याबाबतची कार्यवाही करणे.
मंडळ अधिकारी यांचे गोपनीय अहवाल जतन करणे.
मंडळ अधिकारी यांचे पदोन्नतीसाठी व कालब्ध पदोन्नतीबाबत
तलाठी / मंडळ अधिकारी यांचे बदल्यांबाबतची
विभागीय चौकशी प्रकरणे (मंडळ अधिकारी)
अपील प्रकरणे नस्ती. (तलाठी संवर्ग)
लेखा परीच्छेद / माहितीचा अधिकार अधिनियम 2005 बाबत.
कोतवाल / तलाठी / मंडळ अधिकारी यांचे रिक्त पदांबाबत.
तलाठी / मंडळ अधिकारी यांचेबाबत तक्रारी.
तलाठी / मंडळ अधिकारी यांचे पिक कापणी प्रयोगाबाबत
तलाठी / मंडळ अधिकारी यांचे दप्तरविषयक स्टेशनरीबाबत.
तलाठी / मंडळ अधिकारी यांचे साज्यावरील उपस्थितीबाबत.
© कॉपीराइट जिल्हा बुलढाणा , राष्ट्रीय सूचना विज्ञान केंद्र,
इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय, भारत सरकार द्वारे विकसित आणि होस्ट
शेवटचे अद्यावत: Apr 21, 2018


मिथुन रास - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
मिथुन (इंग्रजीमध्ये जेमिनी) ही राशीचक्राच्या १२ राशींपैकी तिसरी रास आहे. मिथुन राशीवर बुध (ज्योतिष) ग्रहाची मालकी आहे व ही वायुतत्‍त्वाची रास आहे, असे म्हटले जाते. कुंडलीतील ही रास तिसर्‍या क्रमांकाच्या घराने दर्शवतात. सूर्य या राशीत २१ मेपासून २१ जूनपर्यंत असतो. या राशी ६६च्या आसपास तारे आहेत, त्यांपैकी पोलक्स हा सगळ्यात मोठा आहे
ग्रीक पुराणाप्रमाणे ही रास म्हणजे कॅस्टर आणि पोलक्स या दोघांची जुळी जोडगोळी आहे, म्हणून हिचे नाव जेमिनी (जुळे).
हिंदू पुराणानुसार हे जोडतारे म्हणजे सूर्य आणि सूर्यपत्‍नी असलेली आणि मेघांची देवता शरण्यू यांची आश्विन नावाची दोन जुळी मुले आहेत.
या राशीत उत्तम ग्रहणशक्ती आढळते. अभ्यासू वृत्ती, तरल बुद्धी, हास्य विनोदी, खेळकर असा स्वभाव दिसून येतो. बोलण्यात चातुर्य आणि उत्कृष्ट स्मरण शक्ती हे दोन महत्त्वाच्या गोष्टी आहेत.प्रसाद
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ३ फेब्रुवारी २०१८ रोजी २१:५७ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


’त्या’ कविता: बिटवीन बर्थस- Indian treescape -गौरी देशपांडे

निखळ, ख-याखु-या कविता पूर्ण समजायच्याही कितीतरी आधी आपल्याशी संवाद साधतात
बिटवीन बर्थस- Indian treescape -गौरी देशपांडे
या ब्लॉगवरील कविता कॉपी-पेस्ट करता येणार नाहीत.
आपणांस या कविता विनासायास, कुठलेही कष्ट न घेता आंतरजालावर एकाच ठिकाणी उपलब्ध करुन देण्याच्या बदल्यात आपण किमान कवितांच्या बाबतीत तरी कॉपी-पेस्टची अंगवळणी पडलेली सवय बाजूला ठेवावी असे संग्राहकाला वाटते.
कविता सरसकट कॉपी-पेस्ट करणं टाळा.
सुमारे साडे-तीनशेच्यावर कविता टा‌ईप करताना संग्राहकाने इन्व्हेस्ट केलेला वेळ, श्रम याचसाठी आहेत की तुम्ही या उत्तमोत्तम कविता वाचाव्यात, त्यांचा आनंद घ्यावा.
काही शंका असल्यास कमेंट लिहा, प्रश्न विचारा- त्यांची उत्तरं देण्याचा यथाशक्ती, यथामती प्रयत्न केला जा‌ईल.
एखादी कविता तुमच्या संग्रही असावी असं वाटलं तर ती लिहून काढा, टा‌ईप करा. कवितेचं ते खरंखुरं हस्तांतरण असेल.
कॉपी-पेस्ट्चा शॉर्टकट चोखाळू नये.
आपण रसिक आहात, आपल्याकडून हे अपेक्षित नाही.
अरविंद वामन कुलकर्णी (1)
गजानन माधव मुक्तिबोध (1)
भिलोरी बोलीतील कविता (3)
मलिका अमर शेख (6)
वि. दा. सावरकर (1)
शमशेर बहादूर सिंग (2)
श्री. कृ. कोल्हटकर (1)
हरिवंश राय बच्चन (1)
एक बार वक्त से, लम्हा गिरा कहीं
वहॉं दास्तां मिली, लम्हा कहीं नहीं
हे लम्हें वेचून जपण्याकरताच मी लिहिते, लिहीत राहीन.
’त्या’ कवितांचा संग्रह करण्यातून संग्राहकाला कोणताही आर्थिक लाभ नाही. संग्राहक आर्थिक लाभाकरिता या कवितांचा वापर करत नाही; आणि, तसे करण्यास कोणालाही प्रोत्साहन देत नाही.


घरकाम/बालसंगोपन व जीडीपी | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
कधीकधी आपल्या मनात एखादा विचार रुंजी घालत असतो. आणि कर्मधर्मसंयोगाने तोच विचार मांडणारं किंवा निदान त्याचा उल्लेख तरी करणारं पुस्तक हाती येतं. मग वाटतं की हा, आपला विचार अगदीच चुकीचा नव्हता. किंवा आपल्या आधी निदान काही लोकांनी तरी या दृष्टीकोनातून या विशिष्ट प्रश्नाकडे बघितलं आहे. घरकाम हे जीडीपी* मध्ये कसं मोजतात किंवा मोजतात का याबाबत विचार करताना माझं असंच झालं. 'बाईमाणूस' हे उत्तम पुस्तक नुकतंच हाती आलं. (बाईमाणूस या वाचनीय पुस्तकाविषयी हा लेख नाही. पण ते वाचायच्या काही दिवसच आधी माझ्या मनात या प्रश्नाविषयी विचार चालू होता.) त्यात करुणा गोखलेंनी स्त्रीमुक्ती चळवळीचा आढावा घेतलेला आहे. स्त्रीच्या जीवनातल्या प्रश्नांपैकी एक म्हणजे सर्वसाधारण स्त्रीची दखलच न घेण्याच्या पुरुषप्रधान संस्कृतीच्या यंत्रणांचा कल. अनेक संस्थांमध्ये (धर्मसंस्था, कुटुंबसंस्था वगैरे) हे होतं हे त्या उलगडून दाखवतात. अर्थशास्त्रामध्येदेखील हे होतं.
एखाद्या देशाचं जीडीपी मोजताना त्या विशिष्ट देशात, त्या वर्षी कुठच्या वस्तु व सेवांचं उत्पादन झालं याची मोजदाद केली जाते. राष्ट्राच्या कार्यशीलतेचा, प्रगतीचा, आर्थिक तब्येतीचा तो मानदंड असतो. कमी दरडोई जीडीपी असलेले देश गरीब, अधिक दरडोई जीडीपी असलेले देश श्रीमंत. जितकं उत्पादन अधिक तितका समाज 'सुखी', असं मानलं जातं. अधिक जीडीपी चांगलं, जीडीपी वाढीचा दरही जास्त असणं चांगलं मानलं जातं. एका विशिष्ट मर्यादेपर्यंत ते बरोबरही आहे. तो एक थंबरूल आहे, आणि त्याच्या मर्यादा कुठे सुरू होतात हे सांगणं कठीण आहे.
पण जीडीपी मोजताना फक्त रुपया-पैशांत विकल्या गेलेल्या वस्तूंचा समावेश होतो. जीडीपी मोजण्यातली ही प्रचंड मोठी त्रुटी आहे असं मला वाटतं. एके काळी उत्पादन खूपच मर्यादित होतं. मनुष्य शिकार करायचा तेव्हा ती बऱ्याच वेळा शेजाऱ्यांबरोबर वाटायचा. एका अर्थाने ही विक्रीच होती, कारण जेव्हा त्याच्या शेजाऱ्याला शिकार मिळे तेव्हा त्याला त्याची किंमत मांसाच्या स्वरूपातच परत मिळे. नंतर हीच व्यवस्था थोडी क्लिष्ट होऊन बलुतेदार पद्धती निर्माण झाली. ते एकमेकांना आपापल्या वस्तू व सेवांची देवाणघेवाण (बार्टर) करत. प्रत्यक्ष खरेदी-विक्रीचे (रुपया-पैशांत मोजले जाणारे) व्यवहार कमी होते. ती किती आदर्श व्यवस्था होती वगैरे मला म्हणायचं नाही. पण जसजसं उत्पादन वाढलं, अधिक गरजा भागवल्या जाऊ लागल्या तसतसं देवाणघेवाणीसाठी सर्वमान्य एकक - चलन, पैसे - निर्माण झालं. मग पुढे एक काळ असा आला की सर्वच उत्पादन पैशात मोजलं जाऊ लागलं. निदान अर्थशास्त्रज्ञ सोयीसाठी तेच मोजमापाचं एकक मानू लागले.
पण ही स्थिती योग्य आहे का मानवाच्या अन्न-वस्त्र-निवारा या मूलभूत गरजा रुपया-पैशांमध्ये बऱ्यापैकी अचूक मोजता येतात. पण त्यापलिकडे गरजाच नाहीत हे म्हणणं धाडसाचं ठरेल. त्या गरजा असणं, व त्या भागवल्या जाणं हे बऱ्याच वेळा अजूनही बार्टर पद्धतीवर - देवाणघेवाण तत्वावर घडतं. अर्थशास्त्राच्या दृष्टीतून मात्र याची मोजमाप करण्याचा प्रयत्न होत नाही. जीडीपी मोजताना तरी नाही. याचा अर्थ ती मोजमाप करण्यासाठी एककंच नाहीत असं नाही. अगदी टोकाचं उदाहरण द्यायचं झालं तर पती-पत्नीमध्ये होणारा संभोग. याची किंमत तत्वतः ठरवता येते. थायलंडसारख्या देशात या इंडस्ट्रीचं राष्ट्रीय पातळीवर जीडीपीसाठी अडीच ते दहा टक्के योगदान असतं (संदर्भ - थायलंड, विकिपीडिया).
पण इतक्या टोकाला जायची गरज नाही. आपण साधं घरकाम व बालसंगोपनाचं उदाहरण घेऊ. पारंपारिक समाजांत ही जबाबदारी स्त्रीवर असते. नवरा बाहेर कामाला जातो, बायको घरचं बघते. घरचं बघणं म्हणजे त्यात स्वयंपाक करणं, घरातली लहानमोठी कामं करणं, मुलांची काळजी घेणं अशी अनेक कामं येतात. मात्र नवरा जे मिळवतो ते जीडीपीमध्ये मोजलं जातं, बायको घरात जे करते त्याचा कुठेही हिशोब नाही. दुसऱ्या दृष्टीकोनातून विचार केला तर समजा त्या बाईने घरकाम करण्याऐवजी बाहेर नोकरी केली आणि घरकामासाठी बाई ठेवली व मुलांना सांभाळण्यासाठी पाळणाघरात ठेवलं तर लगेच जीडीपी वाढतं. कसं हे बघण्यासाठी काही काल्पनिक आकडे घेऊ. जोपर्यंत ती बाई स्वतःच सगळं सांभाळते तोपर्यंत तिचं जीडीपीसाठी योगदान शून्य. आता समजा तिने ताशी १०० रुपयांची नोकरी घेतली. त्यासाठी ती ताशी २० रुपये पाळणाघरासाठी देते व ताशी १० रुपये घरकामाच्या बाईसाठी देते. तसंच ती प्रवासासाठी, बाहेर खाण्यासाठी, नोकरीसाठी लागणाऱ्या कपड्यांसाठी ताशी १५ रुपये देते. आता समाजोपयोगी काम खरं तर ताशी १०० रुपयांचंच वाढलं. मात्र जीडीपीच्या हिशोबात १४५ रुपयांची किमान भर पडली. किमान अशासाठी की तिने खर्च केल्यामुळे इतर उद्योगांना चालना मिळते आणि जीडीपी आणखीनच वाढतं. म्हणजे जीडीपी वाढवा म्हणून ओरडणारे अर्थशास्त्रज्ञ कृत्रिमरीत्या हा आकडा फुगवण्यासाठी एका विशिष्ट समाजव्यवस्थेला पुष्टी देत आहेत का
माझ्या माहितीत अमेरिकेतलं उदाहरण आहे, जिथे आपल्या दोन मुलांचा सांभाळ करण्यासाठी आईने वर्षाला सत्तर हजार डॉलरची नोकरी सोडली. तिचं गणित सोपं होतं. मुलांना चाइल्ड केअरमध्ये ठेवायचं तर वर्षाला पंचवीस ते तीस हजार, टॅक्स पंधरा हजाराचा जाणारच, शिवाय गाडी ठेवणं, बाहेर खाणं यात आणखीन खर्च. त्यातून किती हातात राहाणार एवढी दगदग, जिवाचा आटापिटा करून शेवटी मुलांना आई मिळणार नाहीच. त्यापेक्षा ती घरी राहिली तर जे सुख मिळेल ते हातात पडणाऱ्या दहा पंधरा हजारापेक्षा कितीतरी अधिक असेल. तिने जो हिशोब केला तो तिच्या दृष्टीने बरोबरच आहे. बहुतेक जण असाच हिशोब करतात व या किंवा त्या बाजूचा निर्णय घेतात. यात कुठचा निर्णय बरोबर व कुठचा चूक असं म्हणायचं नाही. मला म्हणायचं आहे की आपल्याकडे असलेल्या मर्यादित साधनांचा, आपल्या गरजा भागवण्यासाठी जो हिशोब सामान्य माणसं करतात, त्या हिशोबाचा अंतर्भाव अर्थशास्त्रात झाला पाहिजे. शेवटी अर्थशास्त्राचा तोच गाभा आहे. पण तसं होताना दिसत नाही. अर्थशास्त्रज्ञ 'पैशांचा व्यवहार झाला तरच आम्ही तो मोजू' असं काहीसं हटवादीपणे म्हणताना दिसतात. त्याचा परिणाम विशेषतः स्त्रियांच्या समाजाला, अर्थव्यवस्थेला, मानवी आनंदाला असलेल्या योगदानाला शून्य मानण्यामध्ये होतो.
मी जे विचार मांडले आहेत ते कोणी 'सर्वच गोष्टींचं कमोडिटायझेशन व्हावं' अशा कोत्या अर्थाने घेतील. कमोडिटायझेशन या शब्दाला खरेदी-विक्रीचे संदर्भ आहेत. मला असं म्हणायचं आहे की मानवी आनंदासाठी जे व्यवहार होतात ते सर्वच अर्थशास्त्राच्या अभ्यासात यावेत. अस्मितेची किंमत करता येत नाही, पण अस्मिताहीन धनवान समाज व अस्मिता असलेला पण गरीब समाज यांना एकाच तराजूने तोलू नये. निदान निव्वळ पैशांच्या देवाणघेवाणीवरून तरी नाही. शेवटी आदर्श समाज निर्माण करायचा असेल तर काय वाढवलं पाहिजे याला 'पैसा' किंवा 'उत्पादन' हे उत्तर अपुरं आहे. पण तो निकष वापरला तर उत्पादन म्हणजे काय याचं मोजमाप तरी शक्य तितकं अचूक हवं. आनंदाची मोजदाद किती प्रमाणात करता येईल, व कुठे थांबावं लागेल हे मला सांगता येत नाही. पण सामान्य माणसं त्यांच्या सामान्य जीवनांत जे हिशोब करताना दिसतात ते करण्याचा तरी प्रयत्न व्हावा. वरच्या उदाहरणातल्या स्त्रीला जर सत्तर हजाराच्या नोकरीऐवजी दीड लाखाच्या नोकरीची ऑफर असती तर कदाचित तिने स्वीकारली असतीही. म्हणजे मुलांची जी काही कुचंबणा होईल ती वरकड ऐशी हजाराने भरून निघेल असंही तिला वाटेल. असा विचार करण्यात काहीच गैर नाही. मुद्दा असा आहे की किमती ठरवणं कठीण आहे म्हणून शास्त्रीय पातळीवर तो प्रयत्नच होऊ नये हे बौद्धिक आळशीपणाचं लक्षण वाटतं. अर्थशास्त्रासारख्या शेकडो वर्षांचा इतिहास असलेल्या शास्त्राने हा प्रयत्न न करणं लांच्छनास्पद आहे. की हे केवळ पुरुषप्रधान, पाश्चिमात्य विचारसरणीतून होतं तसा मनापासून प्रयत्न होण्याला काय मर्यादा आहेत
(* जीडीपी - G.D.P. - gross domestic product. राष्ट्राचं वार्षिक उत्पादन)
कमोडिटायजेशनचा आग्रह पटला पण त्याला पुरुषप्रधान/पाश्चिमात्य अशी विशेषणे देणे पटले नाही.
राजेशघासकडवी [08 Jan 2011 रोजी 09:21 वा.]
आग्रह कमोडिटायझेशनचा नाही. कमोडिटायझेशन हा तसा नकारात्मक छटा असलेला शब्द आहे. किमानपक्षी कमोडिटी कशाला म्हणावं, या बाबतीत निकष एकच असावेत असा आग्रह आहे. घरकाम करण्यासाठी किंवा स्वयंपाकासाठी बाई ठेवली व तिला पैसे दिले तर लगेच ती कमोडिटी झाली पण गृहिणीने तीच कामं केली तर त्याची मोजदाद नाही असा दुटप्पीपणा नको. पुरुषप्रधान/पाश्चिमात्य ही विशेषणं काहीशी प्रश्नार्थक रीतीने आलेली आहेत. स्त्रीमुक्ती चळवळीच्या समर्थकांकडून अनेक प्रस्थापित संस्थांना ती लावली जातात. मला त्यात थोडंफार(च) तथ्य वाटतं. तुम्हाला जर ती विशेषणं पटली नसतील तर थोडा ऊहापोह करावा.
द्रौपदीचे सत्त्व माझ्या लाभु दे भाषा-शरीरा
भावनेला येउं दे गा शास्त्र-काट्याची कसोटी
मुळात, श्रमांची तुलना केवळ उपयुक्ततेच्या निकषावर करण्याचा उद्देश असेल तर प्रत्येक श्रमाचे कमोडिटायजेशन करावेच लागेल. परंतु, आज बहुतेक सर्व श्रमांचे मूल्य उपयुक्ततेपेक्षा डेरिवेटिव अशा तथाकथित मागणीवर ठरते. उपयुक्ततेच्या (पदार्थ उदा., अन्न, खनिजे, पोलाद, सिमेंट, रसायने, इ. किंवा सेवा उदा. सावकारी, रोगोपचार, अभियांत्रिकी, वकिली, ताळेबंद तपासणे, शिक्षण, इ.) पलिकडेही, लोकप्रियतेच्या निकषावर चित्रपट, आर्मानीचे सूट, हुसेनची चित्रे, सोने/हिरे या जगण्यासाठी निरुपयोगी असलेल्या उत्पादनांचाही जीडीपीमध्ये समावेश केला जातो. समाजाची जगण्याची क्षमता मोजणे हा जीडीपीचा उद्देशच नसतो, समाजाचे परस्परावलंबित्व मोजणे हा उद्देश असतो असे वाटते. म्हणजे असे की एखाद्या उत्पादनाच्या आंतरिक मूल्यापेक्षा त्या उत्पादनामुळे समाज एकमेकांशी किती बांधला जातो ते पाहिले जाते. घरातील व्यवहार कितीही प्रेमाचे/शत्रुत्वाचे असतील तरी समाजाच्या दृष्टीने ते एक (ब्लॅक बॉक्स) एकक असते. मुलाने रंगविलेले चित्र बापाने करोडो रुपयांना विकत घेतले तरी त्यातून समाजाचे समाजपण वाढत नसावे.
जीडीपी हा राष्ट्राच्या आर्थिक सुबत्तेचा मानदंड मानण्यामुळे निर्माण झालेले गोंधळ अनेक आहेत. त्यापैकी एक लेखकाने चांगल्या रित्या मांडलेला आहे. जीडीपी कसा भ्रामक असतो याचे दुसरे एक उदाहरण म्हणजे जुन्या झालेल्या परंतु राहण्यास सर्व प्रकारे योग्य असलेल्या इमारती किंवा इतर स्थापत्य पाडून त्या जागी नवीन इमारत किंवा स्थापत्य निर्माण करणे. या प्रकारच्या ऍक्टिव्हिटीज मधे प्रत्यक्षात नवीन काहीच घडलेले नसते. चीन मधे या प्रकारची ऍक्टिव्हिटी खूप मोठ्या प्रमाणात चालू असते.
जीडीपी हा मानदंड म्हणून मानण्यात येणार्‍या या अडचणींमुळे आता पीपीपी किंवा परचेस पॉवर पॅरिटी हा मानदंड वापरावा असे मत होत चालले आहे. यात काही मूलभूत वस्तूंचे त्या देशातले भाव लक्षात घेऊन त्या राष्ट्राच्या आर्थिक सुबत्तेचा अंदाज बांधला जातो. उदाहरणार्थ भारतात कॉफीचा कप जर 20 रुपयाला मिळत असला आणि तीच कॉफी अमेरिकेत पावणे दोन डॉलरला मिळत असली तर भारतातले 20 रुपये हे पावणे दोन अमेरिकन डॉलर्स एवढे आहेत असे मानले जाऊन तुलना केली जाते. (अनेक गोष्टींच्या किंमतीचा विचार आवश्यक असतो. फक्त कॉफी नाही.)
हा मानदंड वापरला की जीडीपी च्या वापरामुळे होणारे गोंधळ बर्‍याच प्रमाणात कमी होऊ शकतात. यात कमोडिटायझेशन करण्याची आवश्यकताच उरत नाही. चन्द्रशेखर
पीपीपी ठीक आहे, पण...
राजेशघासकडवी [08 Jan 2011 रोजी 10:03 वा.]
पीपीपी वापरून काही मूलभूत गोंधळ कमी होतात याबद्दल वादच नाही. पण तरीही न मोजल्या जाणाऱ्या गोष्टी मोजल्या जाव्यात ही अपेक्षा चुकीची नाही. हे सर्वच देशांत करावं लागेल. मानवाला उपलब्ध असलेली संसाधनांचं त्याच्या गरजा भागवण्यासाठी सुयोग्य रीतीने वाटप करणं हा अर्थशास्त्राचा हेतू आहे. जर या गणितात काही संसाधनं मोजलीच नाहीत, व काही भागलेल्या गरजा मोजल्याच नाहीत तर येणारी उत्तरं साफ चुकीची असू शकतात. घरी बनवलेलं अन्न कच्च्या मालाच्या किमतीव्यतिरिक्त 'फुकट' व रेस्टॉरंटमध्ये शेफ व वेटरना पगार हे दुटप्पी झालं. गृहिणीच्या कामाचा तो दुर्लक्षाने मारून केलेला अपमान वाटतो.
द्रौपदीचे सत्त्व माझ्या लाभु दे भाषा-शरीरा
भावनेला येउं दे गा शास्त्र-काट्याची कसोटी
जीडीपीबाबत लेखाचा सूर पटणारा आहे. किंबहुना, वर मांडलेला विचार बायकांच्या मनात कधीना कधी येत असावाच. (म्हणजे जीडीपीपर्यंत नाही परंतु मी काम करत होते तेव्हा मूल्य नव्हते परंतु हेच काम दुसरा करू लागला तेव्हा मूल्य आले.)
हे केवळ पुरुषप्रधान, पाश्चिमात्य विचारसरणीतून होतं
हे फारसे पटले नाही. बायकांच्या कामाचे मूल्य पुरुषाच्या तुलनेने पूर्वी कमी गणले जात असावे. लेखक पाश्चिमात्य देशाचे उदाहरण घेतो परंतु तेथे बाई आणि पुरुष हे दोघेही अशी अनेक कामे करतात की त्यांचे मूल्य ठरवता येत नाही. संगोपन पुरुषही करतात, लॉन मोविंग करतात, साफसफाई करतात, गाडीची निगा राखतात, ड्रायवरचे काम करतात, बाजारहाट करतात, मेकॅनिकचे काम करतात वगैरे. (माझ्या घरात आजतागायत प्लंबर आणि इलेक्ट्रिशियन ही माणसे कधीही आलेली नाहीत.) मला वाटते जे काम मनुष्य स्वतःसाठी किंवा स्वतःच्या कुटुंबासाठी करतो त्याचे मूल्य ठरवले जात नाही. लहान मुले बर्‍याचदा कळत-नकळत मोठ्यांची करमणूक करतात. त्याचेही मूल्य ठरत नाही.
पुरुष १०० हजार डॉ. कमवतो परंतु ७० हजार डॉ. कमावणार्‍या बाईशी लग्न करतो आणि मग मुले झाली की बाईचा पगार पुरुषापेक्षा कमी असल्याने ती नोकरी सोडून घरी बसते हे गणित सहसा दिसते. याला पुरुषप्रधान संस्कृती म्हणता येईल. हे गणित उलटे असते तेव्हा घरी बसून मुले सांभाळणारे पुरुष पाहिले आहेत.
राजेशघासकडवी [08 Jan 2011 रोजी 18:18 वा.]
हे केवळ पुरुषप्रधान, पाश्चिमात्य विचारसरणीतून होतं
हे मत मांडलेलं नसून निव्वळ प्रश्न आहे. म्हणजे वैचारिक आळस की स्त्रीकडे दुर्लक्ष करण्याची पूर्वापार चालत आलेली पद्धती (की इतर काही) असा प्रश्न विचारायचा होता. त्यात पाश्चिमात्य विशेष दुर्लक्ष करतात असं म्हणायचं नव्हतं. तर स्त्रीमुक्तीवाद्यांनी मांडलेली कारणपरंपरा कितपत लागू आहे असं विचारायचं होतं.
संगोपन पुरुषही करतात, लॉन मोविंग करतात, साफसफाई करतात, गाडीची निगा राखतात, ड्रायवरचे काम करतात, बाजारहाट करतात, मेकॅनिकचे काम करतात वगैरे.
या सगळ्या गोष्टींची डॉलर व्हॅल्यू काढता येते, व काढली जावी. बाकी लहान मुलांनी कळत नकळत केलेल्या करमणुकीची 'किंमत' काढता येईल की नाही माहीत नाही. पण अशा सर्व जीवनव्यवहारांचा, त्यांच्या आनंदाचा व उपयुक्ततेचा विचार तरी व्हावा. (उदा. मूल करमणूक करतं म्हणून मी दिवसातले दहा तास घालवणार नाही - माझा वेळ मी इतर अधिक उपयुक्त, अधिक आनंददायी कामांसाठी घालवीन. हे मार्जिनल युटिलिटीचं तत्व लागू करता येईल.)
हे गणित उलटे असते तेव्हा घरी बसून मुले सांभाळणारे पुरुष पाहिले आहेत.
हे बरोबरच. मुद्दा घरकामाची किंमत धरली जात नाही - व सध्या तरी बहुतांशी ते करणाऱ्या स्त्रिया आहेत म्हणून स्त्रियांवर अन्याय होतो असं म्हटलं. जर ते प्रमाण समसमान झालं तर दोहोंवर समसमान अन्याय होईल. तरीही अर्थशास्त्रातली त्रुटी राहातेच.
द्रौपदीचे सत्त्व माझ्या लाभु दे भाषा-शरीरा
भावनेला येउं दे गा शास्त्र-काट्याची कसोटी
प्रमोद सहस्रबुद्धे [08 Jan 2011 रोजी 12:10 वा.]
घरसांभाळणारीशी (हाउसकीपर) लग्न केलेत की जीडीपी ढासळतो. अशी अर्थेशास्त्रातली एक म्हण आठवली. बर्‍याच बार्टर पद्धतीत जीडीपीचा र्‍हास होतो. एवढेच नाही तर ज्यांची नोंद होत नाही असे अनेक उधोग जीडीपीतून सुटलेले असतात. किराणा देणारा वाणी आणि मॉल मधील संघटीत दुकान यात मॉल मधील दुकान जास्त जीडीपी दाखवत असतो. घरगडी, बस्तु दुरुस्त करून देणारे, रस्त्यावर मोलमजूरी करणारे असे कित्येक जण जीडीपीत आपले अस्तित्व पूर्णपणे दाखवत नाहीत. (माझी अशी शंका आहे की त्यांचा जीडीपीत समावेश जवळपास नसावा.)
अर्थशास्त्रातील जीडीपी आणि युटीलिटीची कल्पना यात मोठे अंतर आहे. आज कुठलेही थंड प्रदेशातील देश जास्त (स्कॅन्डेनेविया, कॅनाडा) जीडीपी उत्पन्न दाखवतात. यातील एक भाग म्हणजे अतिशय थंड हवेमुळे घर, अन्न, कपडे आणि उर्जेच्या रोजच्या (जगण्याला आवश्यक) गरजा या त्यापेक्षा जास्त उष्ण असलेल्या देशांपेक्षा जास्त असतात. त्यामुळे त्यांची युटीलिटी (कदाचित हलाकीत असले तरी ) कमी असली तरी जीडीपी जास्त असतो.
याशिवाय पर्चेसिंग पॉवरचा मुद्दा पण विचारात घेण्यासारखा आहे.
मला म्हणायचं आहे की आपल्याकडे असलेल्या मर्यादित साधनांचा, आपल्या गरजा भागवण्यासाठी जो हिशोब सामान्य माणसं करतात, त्या हिशोबाचा अंतर्भाव अर्थशास्त्रात झाला पाहिजे.
मला असं म्हणायचं आहे की मानवी आनंदासाठी जे व्यवहार होतात ते सर्वच अर्थशास्त्राच्या अभ्यासात यावेत. अस्मितेची किंमत करता येत नाही, पण अस्मिताहीन धनवान समाज व अस्मिता असलेला पण गरीब समाज यांना एकाच तराजूने तोलू नये.
पण सामान्य माणसं त्यांच्या सामान्य जीवनांत जे हिशोब करताना दिसतात ते करण्याचा तरी प्रयत्न व्हावा.
मुद्दा असा आहे की किमती ठरवणं कठीण आहे म्हणून शास्त्रीय पातळीवर तो प्रयत्नच होऊ नये हे बौद्धिक आळशीपणाचं लक्षण वाटतं.
-हे मुद्दे योग्य आहेत आणि ते पटतात. प्रत्येक गोष्टीचे आर्थिक मूल्य ठरवण्याचा अट्टाहास नसावा पण तिचे सामाजिक मूल्य काय आहे त्याचा विचार अर्थशास्त्रात अंतर्भूत करायला हवा. त्यापरता 'सुखी माणसाचा सदरा' हा मुद्दा आहेच.
की हे केवळ पुरुषप्रधान, पाश्चिमात्य विचारसरणीतून होतं
-हे कशासाठी आले आहे स्त्री-पुरुष असा भेदविचार असू नये. घरातली लहान मुलेही कामे करतात. त्यांचा अंतर्भाव यात कसा होईल
मुद्दा असा आहे की किमती ठरवणं कठीण आहे म्हणून शास्त्रीय पातळीवर तो प्रयत्नच होऊ नये हे बौद्धिक आळशीपणाचं लक्षण वाटतं.
 तर या धडपडीचा उपयोग झाला तर.
आपली आई घरातही खूप राबते, एवढा विचार मुलांच्या मनात एरवीही येत असतो (किंवा यावा अशी अपेक्षा असते, सामाजिक पातळीवर).
त्यामुळे आईला मिळणारा आदर, महत्त्व इ. त्याचे "मोल" असते. अर्थशास्त्रीय दृष्टीतून या कामाचे मोल नसते. कारण तेथे वैयक्तिक पातळीवरचे "मोल" चुकवणे, पांग फेडणे ही संकल्पना नाही. पण घासकडवी म्हणतात तसे झाले तर उद्या नॉट फॉर प्रॉफिट संस्थेला दान केलेल्या पैशाचा करामध्ये थोडीफार सूट मिळण्यासाठी फायदा होतो तसा आई किंवा घरगुती कष्टकरी बायको या संस्थेचा करात सूट मिळवण्यासाठी फायदा होणे अशी संकल्पना तयार झाली, तर मजा येईल :-)
राजेशघासकडवी [08 Jan 2011 रोजी 18:53 वा.]
आपण डॉक्टरला देखील मान देतो. पण त्याच्या सेवेबद्दल पैसे देणं हे अपेक्षितच असतं. मान वगैरे ऑप्शनल असतो.
नॉट फॉर प्रॉफिट संस्थेला दान केलेल्या पैशाचा करामध्ये थोडीफार सूट मिळण्यासाठी फायदा होतो तसा आई किंवा घरगुती कष्टकरी बायको या संस्थेचा करात सूट मिळवण्यासाठी फायदा होणे अशी संकल्पना तयार झाली, तर मजा येईल :-)
करात सूट वगैरे माहीत नाही, पण समाजात निर्माण होणाऱ्या महत्त्वाच्या सेवेचं काहीतरी मूल्य मान्य करावं, हिशोबात घ्यावं. नाहीतर आपण चुकीच्या गोष्टी ऑप्टिमाइझ करत बसू.
द्रौपदीचे सत्त्व माझ्या लाभु दे भाषा-शरीरा
भावनेला येउं दे गा शास्त्र-काट्याची कसोटी
भावना आवडली पण लेख तसा समजला नाही
घरकाम आणि बालसंगोपनाला समाजात मिळावा तितका मान मिळत नाही, या भावनेशी मी सहमत आहे. समाजातल्या ऐतिहासिक आणि आधुनिक पुरुषप्राधान्याचा याबाबतीत काही संबंध आहे, हे विश्लेषणही पटते.
पण बाकी कसलातरी हिशोब केला पाहिजे, या बाबत लेखाचा रोख मला कळलेला नाही. जीडीपी या आकड्याचा उपयोग हल्ली कशासाठी करतात
तुमच्या ओळखीच्या कुटुंबातल्या बाईने सत्तर हजारारांची नोकरी सोडली, त्याचा हिशोब तर व्यवस्थित दिलेला आहे. अशा कृती करताना हिशोब व्यवस्थित होतो, आणि जीडीपी वाढते की कमी होते, याच्याकडे व्यक्ती यथेच्छ दुर्लक्ष करते. उलट जीडीपीचा आकडा या बाबतीत नि:संदर्भ आहे.
तुम्ही म्हणता की या असल्या उत्पादनाचा अभ्यास अर्थशास्त्रात व्हावा. होतोच. मायक्रोइकोनॉमिक विश्लेषण करताना ऑपर्च्यूनिटी कॉस्ट, बार्टर्ड सर्व्हिसेस वगैरे हिशोब केलेच जातात. अर्थशास्त्राचे सिद्धांतही या विवेचनामुळे बदलायची गरज नाही, की प्रायोगिक विश्लेषणेही बदलायची गरज नाही.
अन्यत्र याच चर्चाप्रस्तावाखाली श्री. अवलिया म्हणतात की :
घरी पुस्तकं वाचण्यात वेळ घालवतो. तितक्या प्रमाणात मला उत्पन्न कमी मिळतं, त्यामुळे खर्च कमी होतो. जीडीपी कमी होते.
हे चर्चाप्रस्तावक (श्री. घासकडवी) सुसंदर्भ मानतात. म्हणजे स्वतःच्या उपयुक्ततेसाठी केलेले उत्पादन आणि खर्चसुद्धा सुसंदर्भ आहे. तसे पाहाता मी श्वास घेण्याकरिता स्नायूंचा "खर्चिक" वापर करतो, स्वतःला अन्न भरवतो आणि माझे सुदृढ दीर्घायुष्य उत्पादन करतो. या सर्व उलाढालीचा हिशोब सुसंदर्भ होऊ लागेल.
यावरून सहज लक्षात येईल, की काही खर्च-उत्पादने जीवनासाठी अत्यावश्यक असली, तरी बाजारपेठ त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करते. बाजारपेठेचे दुर्लक्ष म्हणजे "या गोष्टी महत्त्वाच्या नाहीत" असे प्रतिपादन मुळीच नसते. बहुतेकांचा श्वासोच्छ्वास, अन्न भरवणे, यांची सार्वत्रिक बाजारपेठ नाही इतपत म्हणण्यापुरते ते दुर्लक्ष असते. या दोन क्रियांची उदाहरणे केवळ अचरट नाहीत. ज्या थोड्या लोकांना स्वतःच्या बळाने श्वासोच्छ्वास करता येत नाही, किंवा स्वतःला अन्न भरवता येत नाही, ते लोक या सेवा बाजारातून विकत घेतात. रेस्पिरेटर, परिचारक-सेवा यांची बाजारपेठ आहे. या बाजारपेठेत किती पैशांची-सेवेची उलाढाल होत आहे हा बाजारपेठेला उपयोगी आकडा आहे. "पण जे लोक स्वतःच्या बळावर श्वास घेत आहेत, आणि स्वतःला अन्न भरवत आहेत, त्यांचा हिशोब का नाही केला हा बाजारपेठेला उपयोगी आकडा आहे. "पण जे लोक स्वतःच्या बळावर श्वास घेत आहेत, आणि स्वतःला अन्न भरवत आहेत, त्यांचा हिशोब का नाही केला हा त्यांचा अपमान नाही काय हा त्यांचा अपमान नाही काय" असे कोणी म्हणाले तर बाजारातले ग्राहक-विक्रेते किंकर्तव्यमूढ होतील. त्यांचा हिशोब केला म्हणून बाजारपेठेतील (किंवा बाहेरील) व्यक्तीची कुठली कृती बदलणार आहे
चर्चाप्रस्तावक म्हणू शकेल "स्वतःची सेवा सोडा". मग बालसंगोपनच घेऊ. बाळपणी आईवडलांनी मला मोफत अन्न भरवले, अंग धुतले, वगैरे. पालक असेच आजकालही बाळासाठी करतात. आता इस्पितळात बाळाची काळजी घेणारी परिचारिका असली - तिच्या सेवेचा दर कसा ठरवायचा जितकी बाळे या सेवेसाठी बाजारात आहेत ती गरज मानावी, जितके सेवादाते बाजारात उपलब्ध आहेत त्यावरून पुरवठा, आणि त्या दोहोंवरून सेवेची किंमत ठरवता येईल. जे पालक आपल्या बाळांना स्वतः न्हाऊमाखू घालत आहेत - बाजारपेठेत नाहीत - त्यांचा हिशोब उत्पादक आणि ग्राहक म्हणून केला तर आपण करू शकतो ना. पण त्या प्रचंड उत्पादनावरून आणि ग्राहकसंख्येवरून इस्पितळातल्या बाळासाठी परिचारिकेच्या सेवेची किंमत कशी ठरवणार जितकी बाळे या सेवेसाठी बाजारात आहेत ती गरज मानावी, जितके सेवादाते बाजारात उपलब्ध आहेत त्यावरून पुरवठा, आणि त्या दोहोंवरून सेवेची किंमत ठरवता येईल. जे पालक आपल्या बाळांना स्वतः न्हाऊमाखू घालत आहेत - बाजारपेठेत नाहीत - त्यांचा हिशोब उत्पादक आणि ग्राहक म्हणून केला तर आपण करू शकतो ना. पण त्या प्रचंड उत्पादनावरून आणि ग्राहकसंख्येवरून इस्पितळातल्या बाळासाठी परिचारिकेच्या सेवेची किंमत कशी ठरवणार बाजारपेठेबाहेरच्या ग्राहक-उत्पादकांचा हिशोब न-करता सेवेची किंमत ठरवली जाते. म्हणजे जगातल्या सर्व पालक-बालकांच्या आनंदमय नात्यांचा अपमान होत नाही.
("बाळा होऊ कशी उतराई तुझ्यामुळे मी झाले आई" या गाण्यात थोडेसे अर्थशास्त्रीय विश्लेषण करायचा प्रयत्न केला आहे. पण तो काव्यालंकार मानून त्याबद्दल कोणीही गंभीर विचार करत नाही. पण वाटल्यास मायक्रोइकोनॉमिक विश्लेषण करता येईल. पण ते विश्लेषण केल्यानंतर फक्त "पैशांची आदलाबदल न होणार्‍या आई-बाळांमधील देवाणघेवाण" याबद्दल ज्ञान मिळेल. परिचारिकेच्या सेवेबद्दल किती मोबदला द्यावा याबद्दल काहीच उजेड पडत नाही.)
रणजित चितळे [09 Jan 2011 रोजी 05:32 वा.]
मुद्दा पटला. छान विषय काढलात.
भुतान हा विकसीत देश नाही (पाश्चिमात्यांच्या दृष्टीकोनातून) पण तो सुखी देश आहे.
आपण जी डि पी मोजतो आणि आपला असा संभ्रम होऊन जातो की - जास्त जि डी पी म्हणजे जास्त सुख.
आपण जी डि पी पेक्षा जी हॅ पी (ग्रॉस हॅपिनेस प्रॉडक्ट) कसे मोजता येईल एकडे लक्ष दिले पाहिजे. जी डि पी ठिक आहे पण त्याला मर्यादा आहेत हे समजून घेतले म्हणजे झाले.
हा लेख मी आज पुन्हा वाचला. त्यानिमित्ताने मोजके का होईना पण आलेले प्रतिसाद आणि घासकडवी यांची उत्तरे वाचली. धनंजयच्या प्रतिसादाला त्यांनी उत्तर का दिले नसावे अशी शंकाही वाटली. रिटेच्या शंकांनाही उत्तर नाही.
ही चर्चा खुद्द लेखकामुळेच तर थंडावली नाही ना असा प्रश्न पडला.
कदाचित एकच लेख अनेक ठिकाणी एकाचवेळी प्रकाशित केला की लेखकांना दोन्ही/तिन्ही आघाड्या सांभाळणे कठिण होत असावे.
असो. पुनर्वाचनाचा आनंद घेता आला हे ही नसे थोडके.
बायदवे, हा प्रतिसाद नं: १४ ;-) ह. घेणे.
"राजेश यांनी माझ्याही प्रतिसादाचा प्रतिवाद करणे का टाळले असावे यामागचे एक कारण स्पष्ट केल्याबद्दल धन्यवाद" असे मी लिहीत असतानाच वरील प्रतिसाद बदलण्यात आला आहे (आणि माझ्याही प्रतिसादाचा उल्लेख तेथेच आला आहे). आता माझ्या प्रतिसादाला शून्य-माहिती-प्रतिसाद या गटात मोजावे लागेल :(
मी दोन्ही ठिकाणी दिलेला (मला आठवणारा) एकच लेख आहे (की लेखमाला) - "एक वाक्य-उत्क्रांतीचा प्रयोग"
दोन्ही ठिकाणी समरसून उत्तरे देणे फारच कठिण झाले असते. एके ठिकाणी चर्चा थंडावल्यानंतर तो लेख मी दुसर्‍या ठिकाणी दिला.
दोन्ही ठिकाणी चर्चेत बराच फरक होता. दोन्ही ठिकाणी चर्चा केल्याबद्दल मला कुठलेच शल्य वाटत नाही.
खाजगीवाल्यांनी टाकलेल्या चर्चेच्या निमित्ताने आपण एका उत्तम विषयावरील चर्चेवर अन्याय करतो आहोत हे कळले. घरकाम आणि बालसंगोपन ही महत्त्वाची कामे आहेत. प्रत्येक वेळी स्त्रीनेच हे काम करायला पाहिजे असेही नाही. असो.
मला असं म्हणायचं आहे की मानवी आनंदासाठी जे व्यवहार होतात ते सर्वच अर्थशास्त्राच्या अभ्यासात यावेत.
हरकत नाही. अशी दरपत्रके तयार करायला हवीत. उदा. पत्नीने पतीच्या आनंदाखातर मोगऱ्याचा गजरा घातला. (२० रुपये). वगैरे वगैरे.
हा प्रतिसाद नं: १५.
अशी दरपत्रके तयार करायला हवीत. उदा. पत्नीने पतीच्या आनंदाखातर मोगऱ्याचा गजरा घातला. (२० रुपये). वगैरे वगैरे.
माझ्यामते तुमचा प्रतिसाद १६ आहे तरी १५ वा असे मोजताय. दरपत्रक बनवून गणित काय करणार
मी प्रतिसाद टाकेपर्यंत रिटेंनी प्रतिसाद टाकला होता.
दरपत्रक बनवून गणित काय करणार
हीहीही. दरपत्रकाची आयड्या चांगली आहे पण. लग्न ठरवताना दरही ठरवून घ्यावेत.
दरपत्रक बनवून गणित काय करणार
हीहीही. जाऊ द्या ह्यावर एखादी आधुनिकोत्तर कविता सुचत होती.
 मस्त चर्चा. पण घासकडवींनी अशी पाठ का फिरवली समजले नाही. इकडे प्रतिसाद कमी आले म्हणून की काय
असो ह्या घ्या माझा प्रतिसाद नं. १७
नव्हे, पाठ फिरवली म्हणून प्रतिसाद कमी आले
नव्हे, पाठ फिरवली म्हणून प्रतिसाद कमी आले
पाठ फिरवली काय करताय समरसून प्रतिसाद द्या की जरा. (कापूसकोंड्याची गोष्ट सांगूच्या धरतीवर).
रिटे, तुमचं लग्न झालंय का नसेल तर मग आधी दरपत्रक तपासून बघा. ही चुंबने, ह्या मिठ्या वगैरे वगैरे तुम्हाला कितपत परवडतील ह्याचा हिशेब करा. (बाय द वे त्यातही पोस्टपेड आणि प्रीपेड असा काही प्रकार असतो का नसेल तर मग आधी दरपत्रक तपासून बघा. ही चुंबने, ह्या मिठ्या वगैरे वगैरे तुम्हाला कितपत परवडतील ह्याचा हिशेब करा. (बाय द वे त्यातही पोस्टपेड आणि प्रीपेड असा काही प्रकार असतो का) असो. काही दिवसांनी डेबिट, क्रेडिट कार्डे निघाल्यास नवल नाही.
दरपत्रक पाहण्यापूर्वी: पहिल्या चुंबनाचे मूल्य हे पहिल्या रात्रीहून अधिक असते हे लक्षात ठेवा बरंका (असे मी नाही म्हणत इथे एका तुलनात्मक अभ्यासात म्हंटले आहे. )
बाकी ह्यावरुन 'रिटेंचे लग्न' अशी एक लेखमालाच सुचते आहे:
मुलगी होमिओपथी डॉक्टर आहे. घाटपांड्यांनी पत्रिका जुळवून दिली आहे. गजानन महाराजांच्या साक्षीने संजोप राव लग्न लावत आहेत. सगळे विधी यथासांग पार पडत आहेत का ह्यावर थत्ते बारीक लक्ष ठेवून आहेत..अहाहा
मग तुम्हीच घ्या की मनावर
मग शिंदे तुम्हीच घ्या की तेवढे मनावर. बघा एखादे अनुरूप स्थळ. दरम्यान घासकडवी त्यांना ह्या संकल्पना, ह्या कमॉडिटी मार्केट मध्ये कसे ट्रेडिंग करायचे ते समजावून सांगतीलच. बाय दे डोमेस्टिक प्रॉडक्ट ग्रॉस का असतो बरे
ठोक तसाच निव्वळही असतो
देशांतर्गत एकूण/ढोबळ/ठोक उत्पादनासारखे (जीडीपीसाठी प्रतिशब्द) देशांतर्गत निव्वळ उत्पादन (नेट डोमेस्टिक प्रॉडक्ट) ही संकल्पनादेखील उपलब्ध आहे.
त्यामुळे अंतर्गत उत्पादनात फक्त ठोकशाहीच (किंवा कलम १४४) चालते असे नाही ;-)
("देशांतर्गत एकूण/ढोबळ उत्पादन" हे शब्दप्रयोग सकाळ वर्तमानपत्रातले आहेत. यासाठी शालेय पाठ्यपुस्तकातला प्रतिशब्द काय आहे
एकूण/ढोबळ/ठोक उत्पादना साठी सकल/स्थूल उत्पादन हे पर्यायही आहेत. शालेय पुस्तकातला प्रतिशब्द बघावा लागेल. [ ग्रॉस डोमेस्टिक प्रॉडक्टला असभ्य किंवा गावंढळ घरगुती उत्पादनही म्हणता येईल. ;) (ग्रॉस = इनडीसेंट, क्रूड)]


MMRDA - Latest News on MMRDA | Read Breaking News on Zee News Marathi

वसईतील खार जमिनीवरील प्रस्तावित ग्रोथ सेंटर वादाच्या भोव-यात
वसईत आता लवकरच ग्रोथ सेंटर उभारण्यात येणार आहे. वसईत १५६० एकर जमिनीवर हे सेंटर उभं राहणार आहे. मात्र याला ग्रामस्थांचा विरोध असून ग्रामस्थ आक्रामक झाले आहेत.
समृद्धी महामार्गावर असणार तब्बल ३१ टोलनाके
एकीकडे किती टोलनाके असणार हे सांगता येणार नाही असं सार्वजनिक बांधकाम मंत्री म्हणत असले तरी मुंबई-नागपूर समृद्धी महामार्गावर ३१ टोल असणार आहेत.
'मेट्रो ३'चं काम रखडणार
मेट्रो - ७ करता पश्चिम द्रुतगती महामार्गावरील २१६ झाडांच्या कत्तलीसाठी मुंबई उच्च न्यायालयानं परवानगी दिलीय.
बीकेसी मैदानात होणार 'कोल्ड प्ले'
'कोल्ड प्ले' हा कार्यक्रम रद्द करण्यास मुंबई उच्च न्यायालयाने नकार दिलाय. त्यामुळे आता कोल्ड प्ले कार्यक्रम बीकेसी मैदानात होणार आहे. पण, या कार्यक्रमाच्या आयोजकांनी करमणूक कर द्यावा ही याचिकार्त्यांची मागणी आहे.
डोंबिवलीही येणार मेट्रोच्या मॅपवर
डोंबिवलीही आता मेट्रोच्या मॅपवर येणार आहे. तळोजा- डोंबिवली- कल्याण अशा मेट्रो मार्गाचा डीपीआर तयार करण्याचे मुख्यमंत्र्यांनी एमएमआरडीएला आदेश दिलेत.
‘ठाणे-भिवंडी-कल्याण, मीरा-भाईंदर मेट्रो प्रकल्पाला मंजुरी
एमएमआरडीएच्या बैठकीत आज ठाणे -भिवंडी- कल्याण या मेट्रो पाच प्रकल्पाला मान्यता देण्यात आली. त्याचप्रमाणे जोगेश्वरी-कांजूरमार्ग-विक्रोळी या मेट्रो 6 या प्रकल्पालाही परवानगी देण्यात आली आहे. ही मेट्रो पुढे भाईंदर पर्यंत नेली जाणार असल्याचं यावेळी मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केलंय.
मुंबईत धावणार बॅटरीवर चालणाऱ्या बसेस
मुंबईत आता लवकरच बॅटरीवर चालणाऱ्या बसेस धावताना दिसणार आहेत.
एमएमआरडीएतील नागरिकांसाठी फडणवीस सरकारची खुशखबर
मुंबईच्या एमएमआरडीए परिसरातल्या सर्व नागरिकांसाठी सर्वात मोठी खुषखबर मिळाली आहे. एमएसआरडीसीनं सुमारे 50 हजार कोटींच्या प्रकल्पांना मंजुरी दिली आहे.
रिलायन्स इन्फ्राला दणका, मुंबई मेट्रो २ प्रोजेक्ट करार रद्द
दिवसागणिक मुंबईतील प्रवास कटकटीचा होत आहे. त्यातच मुंबईचा मेट्रो २ प्रोजेक्ट रखडण्याची चिन्हे आहेत. मेट्रो दोनचा एमएमआरडीएने रिलायन्स इन्फ्रासोबतचा करार रद्द केला आहे.
`एक्स्प्रेस वे`वरील टोलच्या रकमेत अठरा टक्यांनी वाढ
पुणे-मुंबई `एक्स्प्रेस वे`वरील टोलच्या रकमेत अठरा टक्यांनी वाढ होणार आहे. उद्यापासून हे नवे दर लागू होणार असून टोलची नवीन दरवाढ २०१७पर्यंत राहाणार आहेत.
खुशखबर : गिरणी कामगारांना मिळणार हक्काची घरे
गिरणी कामगारांच्या आंदोलनाला अखेर यश आलंय. भाडेतत्त्वावरील एमएमआरडीए बांधत असलेली ५० टक्के घरे गिरणी कामगारांना देण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. यामुळे १७ ते १८ हजार गिरणी कामगारांना घरे मिळणार आहेत.
जगातील पहिली मोनोरेल कधी धावली
मुंबईत देशातील पहिली आणि जगातील दुसरी लांब अंतराची मोनोरेल १ फेब्रुवारी २०१४ धावली. मात्र, याआधी पहिली मोनोरेल कधी आणि कुठे धावली हे तुम्हाला माहित आहे का दोन शतकांपूर्वी रशियात जगातील पहिली मोनोरेल धावली.
असे कसे बनवतात रस्ते
नवी मुंबई, मीरा भाईंदर, ठाणे, डोंबिवली, दिवा आणि मुंब्रा या शहरांना पाणीपुरवठा करणारी एमआयडीसीची पाईप लाईन फुटल्यानं लाखो लिटर पाणी वाया जात आहे.
दिवाळीनंतर सुरू होणार मुंबईकरांची `मोनो`वारी
अखेर अनेक डेडलाईन पार करणारी मोनो रेल्वे आता नोव्हेंबरमध्ये सुरु होणार असल्याचा छातीठोक दावा ‘एमएमआरडीए’नं केलाय.
पुढील महिन्यात मुंबईकरांना मोनोरेल यात्रा
अखेर मुंबईकरांना मोनो रेल्वेमधून प्रवास करण्याची संधी नोव्हेंबर महिन्यात मिळणार आहे. मोनो रेल्वेची सर्व कामे पूर्ण झाली असल्याचा छातीठोक दावा एमएमआरडीएने केला आहे.
तुकाराम मुंढे यांची आतापर्यंतची सर्वात मोठी कारवाई
मोठा झटका : पेट्रोल ४ तर डिझेल ६ रुपयांनी महागले, या वर्षांतील मोठी दरवाढ
टी-20नंतर क्रिकेटचा नवा फॉरमॅट, शेवटची ओव्हर असणार १० बॉलची
विद्या बालनने सांगितले 'बेडरूम सिक्रेट्स'
१० दिवस रोज थोडेसे जिरे खा ; मिळतील भरपूर फायदे
'या' फोनमध्ये २ रियर कॅमेरा आणि 4000mAH बॅटरी, ही आहे किंमत
मुलीच्या जन्मानंतर ११ हजार रुपये देईल ही कंपनी ; असे करा आवेदन
IPLच्या प्रत्येक मॅचमध्ये क्रिकेटपटूंना मिळतील एवढे पैसे, देशातलं क्रिकेट संपेल
तरुणाईला वेड लावणाऱ्या प्रियाचा नवा व्हिडिओ व्हायरल....
उन्हाळ्यात वीज गूल झाल्यावर एसीशिवाय शांत झोप मिळवण्यासाठी खास ७ टिप्स


माचनुर

सोलापूर जिल्ह्यात मंगळवेढा तालुक्यात मंगळवेढ्यापासून १५ कि.मी अंतरावर माचणूर गाव आहे. या गावातून वाहणाऱ्या भीमा नदीच्या काठी असलेल्या प्राचिन सिध्देश्वर मंदिरामुळे हे गाव प्रसिध्द आहे. या सिद्धेश्वर मंदिरापासून जवळच माचणूरचा किल्ला आहे. औरंगजेबाच्या सैन्याचा तळ इ.स.१६९४ ते १७०१ या काळात येथे होता. स्वत: औरंगजेब त्या काळात तेथे राहत असे. दक्षिणेतील राज्ये संपविण्यासाठी आलेला औरंगजेब मराठ्य़ांच्या अचानक होणाऱ्या हल्ल्यांनी त्रासला होता. मराठयांच्या अचानकपणे कोसळणाऱ्या टोळधाडीपासून संरक्षण मिळविण्यासाठी औरंगजेबाने मूळ ब्रम्हगिरी गावाजवळ भिमा नदीच्या काठी इ.स. १६९५च्या सुमारास हा किल्ला बांधला. या किल्ल्यात मुगल सैन्याची मोठी छावणी होती. या गावाचे नाव माचणूर पडण्याबाबत एक लोककथा सांगितली जाते. औरंगजेबाने हा भुभाग जिंकल्यावर सिध्देश्वराचे मंदिर उध्वस्त करण्याचा प्रयत्न केला पण त्यावेळी सैनिकांवर भुंग्यांच्या थव्याने भयानक हल्ला चढविला व मंदिर उध्वस्त होण्यापासून वाचले. यामुळे चिडलेल्या औरंगजेबाने शंकराचा अपमान करण्यासाठी त्याला नैवेद्य म्हणून गोमांस पाठवले पण पिंडीपुढे नैवेद्य ठेवल्यावर गोमांसाच्या जागी पांढरी फूले दिसली. मांसाचा नूर पालटला त्यामुळे या ठिकाणाला मासनूर असे म्हटले जाऊ लागले. पुढे मासनूरचे अपभ्रंशाने माचणूर झाले. या प्रकारामुळे खजिल झालेल्या औरंगजेबाने सिध्देश्वर मंदिराला ४०० रुपये व ६ रुपये अशी दोन वर्षासने चालू केली. आजही महाराष्ट्र सरकारकडून मंदिराला ४८० रुपये वर्षासन मिळते. गावातुन किल्ल्याकडे जाताना किल्ल्याचा बुरुज व त्यावरील चर्या आपले लक्ष वेधतात. माचणूर किल्ल्याच्या मुख्य प्रवेशव्दारासमोर रणमंडळाची रचना दिसुन येते. यात शत्रुला सहजपणे किल्ल्याच्या दरवाजापर्यंत पोहोचता येऊ नये यासाठी गडाच्या मुख्य दरवाजा समोर आडोसा निर्माण करून शत्रुला यात कोंडले जाते. गडाचे प्रवेशव्दार, तटबंदी व बुरुज आजही शिल्लक आहेत. प्रवेशव्दारातून आत आल्यावर दरवाजाच्या दोन्ही बाजूला पहारेकऱ्यासाठी बांधलेल्या देवड्या दिसतात. उजव्या बाजुला तटाशेजारी पाण्यासाठी खोदलेला तलाव असुन त्यात खूप मोठया प्रमाणात झाडी वाढलेली असल्याने नीट पहाता येत नाही. माचणूर किल्ला साडेतीन एकरात पसरलेला असुन किल्ल्याच्या तटबंदीत आजघडीला बारा बुरूज दिसुन येतात. नदीच्या बाजूची किल्ल्याची तटबंदी पूरांमुळे पुर्ण कोसळली असुन या तटबंदीतील बुरुज नष्ट झालेले आहेत. उर्वरित तटबंदी १५-२० फुट उंच असुन आजही चांगल्या अवस्थेत आहे व संपुर्ण तटबंदीवर फेरी मारता येते. काही ठिकाणी सिमेंटचा वापर करून पुरातत्त्व खात्याने तटबंदी दुरुस्त केल्याचे दिसते. तटबंदीवर चढण्यासाठी सहा ठिकाणी पायऱ्या असुन किल्ल्याला आपण शिरलेल्या प्रवेशद्वाराशिवाय अजुन दोन प्रवेशद्वारे दिसुन येतात. प्रवेशव्दाराच्या समोरील बाजुस किल्ल्याच्या दुसऱ्या टोकाला एक पडकी मशिद असुन मशिदी समोर दगडात बांधलेल पाण्याच टाक आहे. मशिदी शेजारी डाव्या बाजुला तटबंदीला लागुन एक कबर दिसते. या कबरीशेजारील भिंतीवर एक पर्शियन शिलालेख दिसतो. कबर साधी असून ती औरंगजेबाची मुलगी झेब्बुन्निसाची असावी असे सांगितले जाते. मशिदीच्या मागिल बाजूस दुरवर वाहत जाणाऱ्या भीमा नदीचे खोल पात्र दिसते. येथील कोसळलेल्या तटबंदीचे अवशेष व खाली उतरणाऱ्या काही पायऱ्या पहाता या भागात देखील नदीच्या दिशेने उतरणारा दरवाजा असावा. माचनूर किल्ल्याला दोन बाजुनी नदीच्या पात्राने वेढले आहे. भीमा नदी या किल्ल्याला वळसा मारूनच पुढे जाते. दोन बाजूंना नैसर्गिक संरक्षण असल्याने या किल्ल्याचे स्थान भौगोलिकदृष्ट्या उत्तम आहे. उर्वरीत किल्ल्यात रान माजले असुन गावकऱ्यांनी किल्ल्यात एकही अवशेष व त्याचा दगडदेखील शिल्लक ठेवला नाही. ------------------सुरेश निंबाळकर


Lokshikshak Gadgebaba|लोकशिक्षक गाडगेबाबा

जनलोकांच्या सेवेमध्ये ईश्र्वराच्या पूजेचे सार आहे, हे ओळखून गाडगेमहाराजांनी डोंगराएवढे विधायक कार्य उभे केले. कीर्तन प्रबोधनाची पताका खांद्यावर घेऊन जनउद्धाराची वाट दाखविली. हातात खराटा घेऊन गाव स्वच्छ केला तर कीर्तनात उभे राहक्तन लोकांची मनेही स्वच्छ केली. समाजजीवनात वावरताना जे जे अनुभवले त्यातूनच जीवनाचे तत्त्व बनले. त्याच तत्त्वाचा पुरस्कार करीत गाडगेबाबांचे जीवनदर्शी तत्त्वज्ञान उदयास आले. विचारांना आचाराची जोड देऊन, कळणारी भाषा आणि पेलणारे तत्त्व डोळसपणे मांडले. लोकशिक्षकाची भूमिका घेऊन खरे लोकशिक्षण घडविणारे गाडगेमहाराज, ही केवळ एक व्यक्ती नाही, विभूती नाही, तर ते एक महान प्रबोधनकारी लोकविद्यापीठ आहे.


India China relations | भारतापुढील आव्हाने व उपाययोजना | Loksatta

भयमुक्त भारतासाठी भाजपला सत्तेपासून रोखा-सचिन पायलट
मुलीवर अत्याचार; आरोपीस सक्तमजुरी
जयंत पाटील, राजू शेट्टी उद्या एकाच व्यासपीठावर
जातीय तेढ वाढवण्याचे भाजपाचे षड्यंत्र- अशोक चव्हाण
कोलकाता-पंजाब लढतीत विंडीजच्या फलंदाजांकडे लक्ष
भारतापुढील आव्हाने व उपाययोजना
भारतापुढील आव्हाने व उपाययोजना
भारत- चीन संबंधांचा विचार करता चार महत्त्वाची आव्हाने आपल्यासमोर आहेत.
चीनचे अध्यक्ष क्षी जिनपिंग आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी
भारत- चीन संबंधांचा विचार करता चार महत्त्वाची आव्हाने आपल्यासमोर आहेत. दोन्ही देशांतील सीमावाद सोडवणे, ‘रोड आणि बेल्ट’ पुढाकारात सहभागी होण्यासंबंधी. भारतीयांना स्वत:च्या राजकीय व्यवस्थेऐवजी स्पर्धक/शत्रू राष्ट्राची राजकीय व्यवस्था अधिक चांगली वाटू लागणे हे तिसरे आव्हान आहे. चौथे मोठे आव्हान हे या देशाच्या संभाव्य अपयशातून उभे राहणारे आहे.
जागतिक पटलावरील चीनच्या उदयामुळे भारतापुढे उभ्या ठाकलेल्या आव्हानांचा आढावा घेत उपाययोजनांची चर्चा करण्याची गरज आहे. पहिले आव्हान आहे ते दोन्ही देशांतील सीमावाद सोडवण्याचे जागतिक शक्ती-संतुलन, राष्ट्रीय शक्ती आणि राष्ट्रीय प्राथमिक हित यासंबंधी स्वत:बाबतच्या आकलनातून चीनची सीमा प्रश्नावरची भूमिका निर्धारित होत आली आहे. ढोबळमानाने, सन १९५०च्या दशकात भारताच्या पूर्व क्षेत्रातील विवादित भाग भारताने ठेवावा आणि भारताच्या उत्तर क्षेत्रातील विवादित भाग चीनला मिळावा असे चीनचे म्हणणे होते. त्यानंतरच्या दोन दशकांमध्ये चीनने संपूर्ण विवादित भागांवर आग्रही हक्क सांगण्याचे धोरण अवलंबले होते. मात्र सन १९७८ मध्ये डेंग शिओिपगने ‘चीनचा शांततापूर्ण उदय’ घडवून आणण्याचा संकल्प केल्यानंतर सीमाप्रश्न सोडवण्यासाठी चीनने पुन्हा देवाणघेवाणीच्या सूत्राचा पुरस्कार केला.
सन २००८-०९ नंतर चीनने हळुवारपणे भूमिका ताठर करण्यास सुरुवात केली. त्याचवेळी सीमाप्रश्नाच्या द्विपक्षीय चच्रेत देवाणघेवाणीचे तत्त्व चीनने नाकारले नाही. सन २००८-०९ मध्ये पाश्चिमात्य देशांवरील आíथक संकटाच्या पाश्र्वभूमीवर निखरून आलेली चीनची आíथक क्षमता हे या बदलामागील प्रमुख कारण होते. या परिस्थितीत भारताने सन २००५ च्या ‘सीमाप्रश्न सोडवण्यासाठीची मार्गदर्शक तत्त्वे आणि राजकीय सूत्रे’ या द्विपक्षीय कराराचा सातत्याने आधार घेण्याची गरज आहे. या करारानुसार सीमा प्रश्न सोडवण्यासाठी सहा मुख्य राजकीय तत्त्वे निश्चित करण्यात आली आहेत. एक, दोन्ही देश एकमेकांबद्दल आदरभाव राखत सीमेसंबंधीच्या आपापल्या दाव्यांमध्ये तडजोड करतील, जेणेकरून सीमा प्रश्नाचे समाधान अंतिम आणि सर्व क्षेत्रांचा समावेश करणारे असेल. दोन, दोन्ही देश परस्परांचे सामरिक हित तसेच एकमेकांच्या सुरक्षेचा विचार करतील. तीन, दोन्ही देश ऐतिहासिक पुरावे, राष्ट्रीय भावना, वस्तुनिष्ठ समस्या, परस्परांच्या चिंता व संवेदना आणि प्रत्यक्ष सीमेवरील परिस्थिती या बाबी विचारात घेतील. चार, दोन्ही देशांना मान्य होईल अशी नसíगक भौगोलिकदृष्टय़ा व्यवस्थित ठरवता येण्याजोगी व सहज निदर्शनास येईल अशी सीमा असावयास हवी. पाच, सीमा प्रश्नावर अंतिम समाधान शोधताना दोन्ही देश सीमा भागात स्थायिक असलेल्या आपापल्या लोकसंख्येच्या हितांचे रक्षण करतील. सहा, वर मान्य करण्यात आलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार दोन्ही देशांतील सीमेला अंतिम रूप देताना आधुनिक नकाशाशास्त्र, सव्‍र्हे पद्धती आणि संयुक्त सव्‍र्हे या सर्वाचा आधार घेण्यात येईल. या कराराच्या पायाशी देवाणघेवाणीचे तत्त्व असले तरी तपशिलात भारतीय हितांचा सविस्तर विचार करण्यात आला आहे.
कठुआ बलात्कार: पीडितेच्या प्रायव्हेट पार्टमध्ये आरोपीच्या वीर्याचे अंश आढळल्याचा फॉरेन्सिक अहवाल
पुण्यातील आंबडेकर नगर झोपडपट्टीला भीषण आग, अग्निशमन दलाचा जवान रूग्णालयात
सुरत बलात्कार : पीडिता आणि तिच्या आईला नराधमाने ३५ हजारात खरेदी केल्याचे वास्तव समोर
'सोनिया असो की प्रियंका गांधी, २०१९ ला रायबरेलीतून कोणीही निवडून येणार नाही'
पुन्हा एकदा शाहिद कपूर होणार बाबा
कामासाठी महिला पत्रकार सेक्सलाही तयार, भाजपा नेता बरळला
चीनशी निगडित दुसरे आव्हान आहे ‘रोड आणि बेल्ट’ पुढाकारात सहभागी होण्यासंबंधीचे ‘रोड आणि बेल्ट’ संकल्पनेत विविध टप्पे आहेत आणि भारताचा दोन टप्प्यांना विशेष विरोध आहे. एक, चीन-पाकिस्तान आíथक महामार्ग आणि दोन, नाविक सिल्क रोड. या व्यतिरिक्त बांगलादेश-चीन-भारत-म्यानमार (इउकट) आíथक महामार्गात भारताचा समावेश असला तरी तो फारसा उत्साही नाही. एकूणच चीनच्या ‘रोड आणि बेल्ट’ पुढाकाराबाबत भारताचे दोन मुख्य आक्षेप आहेत. एक, यातील प्रकल्प आíथक असले तरी त्यांचे दूरगामी उद्दिष्ट सामरिक आहे आणि त्यातून भारताची सामरिक कोंडी होऊ शकते. दोन, यातील सर्व टप्पे यशस्वी झाल्यास पुढील २५ वर्षांमध्ये जागतिक अर्थव्यवस्था पूर्णपणे चीनकेंद्रित होणार आहे, जे भारताच्या दीर्घकालीन हिताचे नाही. मात्र भारतापुढील समस्या अशी आहे की चीनच्या ‘बेल्ट आणि रोड’ पुढाकारात सहभागी होणे चीनच्या पथ्यावर पडणारे आहे, तर यावर बहिष्कार टाकल्यास आशियात आíथक एकाकीपणा ओढवून घेण्याचा भारताला धोका आहे. याला पर्यायी आंतरराष्ट्रीय योजना अमलात आणण्याची भारताची आíथक क्षमता नाही. साहजिकच, चीनच्या ‘बेल्ट आणि रोड’ आव्हानाला भारताला अद्याप तोड सापडलेली नाही. या परिस्थितीत, ‘गुजराल सिद्धान्तानुसार’ छोटय़ा शेजारी देशांना आपल्या प्रभाव क्षेत्रात ठेवायचे आणि अमेरिका, युरोपीय संघ, रशिया व जपानसह चीनशी द्विपक्षीय व्यापारी संबंध अधिकाधिक सदृढ करायचे असे दीर्घकालीन संयमित धोरण भारताला अमलात आणावे लागेल.
भारताने जागतिक शक्ती होण्यासाठी देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय धोरणांमध्ये चीनचे अनुकरण करावे असा मतप्रवाह आपल्या देशात वाढू लागला आहे. चीनमध्ये ‘लोकशाही’ व्यवस्था नसल्यामुळे या देशाने पद्धतशीर विकास घडवून आणला आहे ज्यातून भारताने धडा घेण्याची गरज आहे, अशा प्रकारची मते अधूनमधून व्यक्त होत असतात. भारतीयांना स्वत:च्या राजकीय व्यवस्थेऐवजी स्पर्धक/शत्रू राष्ट्राची राजकीय व्यवस्था अधिक चांगली वाटू लागणे हे चीनने भारतापुढे टाकलेले तिसरे आव्हान आहे. आíथक विकासाच्या क्षेत्रात चीनने भारतापेक्षा मोठी झेप घेतली आहे आणि भारताच्या तुलनेत मोठय़ा प्रमाणात गरिबीचे निर्मूलन केले आहे हे खरे असले तरी अर्धसत्य आहे. चीनमधील सध्याची पिढी भारतीयांपेक्षा सुस्थितीत असली तरी मागील ७० वर्षांमध्ये नेहमीच अशी परिस्थिती नव्हती. समाजवादी गणराज्याच्या सुरुवातीच्या तीन दशकांमध्ये चीनने मोजलेली मानवी किंमत प्रचंड मोठी आहे. या काळात भारतात झालेल्या मानवी मूल्यांची स्थापना आणि या मूल्यांच्या जोपासनेसाठी निर्मिलेल्या लोकशाही संस्था भारताचे दीर्घकालीन भांडवल आहे. संसद, सरकार आणि न्यायसंस्था यांच्यातील अधिकार वाटणी, पंचायती राज संस्थांचा विकास, प्रसारमाध्यमांचे स्वातंत्र्य आणि वैविध्यतेचे एकात्मतेत गुंफलेले सूत्र इत्यादी बाबतीत भारताकडून शिकण्याचा चीनचा प्रयत्न आहे. या क्षेत्रांमध्ये चीनचे लोकमत प्रभावित करण्याची भारताची क्षमता आहे. असे असताना आपल्या राजकीय पद्धतीबाबत दुस्वास दाखवत चीनबाबत आकर्षण निर्माण होणे हे हाराकिरीचे लक्षण आहे.
चीनकडून येऊ शकणारे चौथे मोठे आव्हान हे या देशाच्या संभाव्य अपयशातून उभे राहणारे आहे. नजीकच्या भवितव्यात चीनमधील राजकीय व्यवस्था कोलमडून आíथक व सामाजिक अनागोंदी माजल्यास त्याचे भारतावर काय परिणाम होतील याचा विचार अद्याप करण्यात आलेला नाही. मुळात, चीनमध्ये अराजक पसरण्याची शक्यता कितपत आहे चिनी राज्यकत्रे आणि समाजातील अभिजन वर्ग नेहमीच राजकीय अराजकतेच्या भीतीने धास्तावलेला असतो. ही भीती मुख्यत: दोन बाबींमुळे आहे. एक, तिबेट आणि शिन्जीयांग प्रांतातील प्रचंड असंतोषाचे रूपांतर जाहीर उठावात झाल्यास त्याचे चीनच्या इतर भागांमध्येसुद्धा पडसाद उमटू शकतात. असे झाल्यास, इतर प्रांतातील वांशिक अल्पसंख्याक समूह साम्यवादी पक्षाचे नेतृत्व झुगारून देऊ शकतात, ज्याचा परिणाम साम्यवादी पक्षाची सत्तेवरील पकड सल होण्यावर होऊ शकतो. दोन, चीनमधील प्रचंड आíथक दरीमुळे ‘नाही रे’ वर्गात असंतोषाने मुळे धरली आहेत. या असंतोषामुळे चीनमधील मोठय़ा वर्गाला साम्यवादी पक्षाबद्दल आदर वाटेनासा झाला आहे. याचे रूपांतर वेगवेगळ्या स्तरांवर स्थानिक सरकारी अधिकारी तसेच पक्षाचे स्थानिक पदाधिकारी यांच्याविरुद्ध विविध रूपांत जाहीर विरोध प्रदर्शनांमध्ये होते आहे. एका वर्षांत घडणाऱ्या अशा प्रदर्शनांची संख्या लाखोंमध्ये आहे. विरोधाच्या या ठिणग्या एकाचवेळी प्रज्वलित झाल्यास साम्यवादी पक्षाच्या हाताबाहेर परिस्थिती जाण्याचा धोका आहे. यातून उद्भवणारा संघर्ष पुन्हा एकदा चीनला अराजकतेकडे घेऊन जाईल.
अराजकतेमुळे असुरक्षित झालेला चीनचा साम्यवादी पक्ष आंतरराष्ट्रीय राजकारणात आक्रस्ताळेपणा दाखवतो असा पूर्वानुभव आहे. या प्रकारची परिस्थिती हाताळण्यासाठी भारताने सावधता आणि संवेदना बाळगण्याची गरज असेल. पंचतंत्रातील कासव आणि सशाच्या गोष्टीची तुलना करता भारत कासव आहे तर चीन ससा भारताची कवचकुंडले प्रचंड मजबूत आहेत, निर्धार पक्का आहे आणि आयुष्य दीर्घ आहे. वेगाने पुढे जाणाऱ्या सशावर नजर रोखत कासवाला स्वत:ची वाटचाल अविरतपणे सुरू ठेवण्याची गरज आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
जगप्रसिद्ध डीजे एविचीचे वयाच्या अवघ्या २८ व्या वर्षी मस्कतमध्ये निधन
कथा : हरवलेला महाराष्ट्र
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
कठुआ बलात्कार: पीडितेच्या प्रायव्हेट पार्टमध्ये आरोपीच्या वीर्याचे अंश आढळल्याचा फॉरेन्सिक अहवाल
पुण्यातील आंबडेकर नगर झोपडपट्टीला भीषण आग, अग्निशमन दलाचा जवान रूग्णालयात
सुरत बलात्कार : पीडिता आणि तिच्या आईला नराधमाने ३५ हजारात खरेदी केल्याचे वास्तव समोर
'सोनिया असो की प्रियंका गांधी, २०१९ ला रायबरेलीतून कोणीही निवडून येणार नाही'
पुन्हा एकदा शाहिद कपूर होणार बाबा
कामासाठी महिला पत्रकार सेक्सलाही तयार, भाजपा नेता बरळला
वरुण धवनच्या जबरा फॅनची करामत ऐकली का
मी शिव्या देऊन स्वतःला शांत करतो- कपिल शर्मा
सुहाना खानच्या शूजची किंमत जाणून तुम्हीही व्हाल थक्क
मुस्लिम व्यक्तीशी लग्न केल्यामुळे करिना ट्रोलिंगची शिकार; स्वरा भास्करकडून नेटकऱ्यांना सडेतोड उत्तर
कठुआ बलात्कार प्रकरणी स्पृहा म्हणतेय, काय फरक पडतो मी नाही लिहिलं तर
एस. बंगारप्पांचे पुत्र एकमेकांविरुद्ध
‘बेस्ट’कडून माहिती घेण्यास महापालिका असमर्थ
अर्सेनलचे प्रशिक्षकपद सोडण्याची वेंगर यांची घोषणा
बेस्टचे सेवानिवृत्त कर्मचारी दीड वर्षांपासून उपदानापासून वंचित
पुण्यात वर्षभरात लोहमार्गावर ५४० मृत्यू
‘गुटखा बंदी’ केवळ नावापुरती
‘महाराष्ट्र दिन’ श्रमदानाने साजरा करावा
दीड लाख महिलांना प्रशिक्षण, ४० कोटींचा खर्च
बिबटय़ाच्या हल्ल्यात पोलीस पाटील जखमी ; बिबटय़ाचा मृत्यू
नाणारच्या तव्यावर विरोधकांची पोळी


कोणत्या पदार्थासोबत काय खाऊ नये | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
कोणत्या पदार्थासोबत काय खाऊ नये
कोणताही आहार घेण्यापूर्वी याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे की कोणत्या पदार्थासोबत कोणते पदार्थ खाणे टाळावे. कारण आयुर्वेदाप्रमाणे काही पदार्थ असे आहेत जे बरोबर सेवन केल्याने आजार होण्याची शक्यता वाढून जाते. बघू या असेच काही पदार्थ जे सोबत सेवन करणे टाळावे:
दूधासोबत आंबट पदार्थ, फिश, आंबट फळं, वांगी, तुरई, मुळा, उडीद, दही
खीरसोबत आंबट पदार्थ, जॅक फ्रूट, दारू
मधसोबत द्राक्ष, गरम दूध, दारू, मुळा
कच्चे अंकुरित धान्यासोबत शिजलेलं अन्न.
महाराष्ट्रातील टॉप टेन रेसिपीज
यावर अधिक वाचा :
हे पदार्थ सोबत खाणे टाळा
कोणत्या पदार्थासोबत काय खाऊ नये
दलित समाजात जन्मलेले व स्वकर्तृत्वाने संपूर्ण भारतीय समाजाला आदर्श ठरलेले ज्ञानयोगी डॉ. ...
सर्वाधिक मुस्लीम लोकसंख्येचा देश म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या इंडोनेशियाची राजधानी जाकार्ताचे ...
CWG 2018 : नेमबाजीत अनीष भानवाला सुवर्ण
21 व्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत नेमबाज अनिश भानवाला याने पुरुषांच्या 25 मीटर रॅपीड पिस्टल ...
काठुआ बलात्कारात पाकचा हात: भाजपा खासदार
वरिष्ठ भाजप नेते आणि खंडवाहून खासदार नंदकुमार सिंह चौहान यांनी दावा केला आहे की ...
CWG 2018 : शूटिंगमध्ये तेजस्विनीला गोल्ड, अंजुमने जिंकले ...
राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंची जोरदार पदकांची कमाई सुरु आहे. नेमबाज तेजस्विनी ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


Savitribai Phule : Astapaillu Vyaktimatva|सावित्रीबाई फुले : अष्टपैलू व्यक्तीमत्व
Savitribai Phule : Astapaillu Vyaktimatva|सावित्रीबाई फुले : अष्टपैलू व्यक्तीमत्व
Product Code: सावित्रीबाई फुले : अष्टपैलू व्यक्तीमत्व
महात्मा जोतीराव फुले यांच्या पत्नी एवढीच सावित्रीबाई फुले यांची ओळख नाही. क्रांतिज्योती सावित्रीबाई आदर्श वैवाहिक जीवनाच्या शिल्पकार, सत्यशोधक समाजाचा आधारस्तंभ, तर स्त्री-मुक्ती आंदोलनाच्या दिशादर्शक होत्या. लेखन, संपादन, भाषण, काव्य या विषयांतील त्यांची गती व प्रतिभा आश्चर्यकारक होती. सावित्रीबाईंच्या ह्या अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्वाचा शोध ह्या पुस्तकात घेतला असून, सावित्रीबाईंच्या संदर्भात अधिक संशोधनाला कसा वाव आहे, हे सुद्धा प्रामाणिकपणे दाखवून दिले आहे. प्रस्तुत ग्रंथ म्हणजे सावित्रीबाईंचे केवळ चरित्र नसून सामाजिक चळवळीचा इतिहास आहे.


’त्या’ कविता: मैत्रिणी- शांता शेळके

निखळ, ख-याखु-या कविता पूर्ण समजायच्याही कितीतरी आधी आपल्याशी संवाद साधतात
अवचित समोर उभी ठाकलीस
आणि माझ्या गळ्यात हात टाकलेस
तुझे ओठ हसत होते
पण डोळे बारकाईने माझा वेध घेत होते
मी माझ्या एकाकीपणात गुरफ़टून गेलेली
खिन्न, उदास, काहीशी भांबावलेली
आणि माझ्याभोवती एक दुर्भेद्य कोष तयार
तो भेदून तू कधी माझ्यापाशी पोचलीस
मग तुझ्या तुफ़ान गप्पा, पोरकट विनोद
माझे अंग घुसळीत स्वत:च खदखदून हसणे
-जणू मधले काही घडूनच गेले नव्हते
माझ्या मनाचे बंद कवाड
माझ्या दु:खाला स्पर्श न करता
मूकपणे त्याला कुरवाळलेस, गोंजारलेस.
सारा दिवस तुझा स्पर्श, तुझा हर्ष
तुझा परिहास, सुखद सहवास
आणि भूमिगत प्रवाहासारखे त्याआडून
ओलावा देणारे तुझे सांत्वन-
निरोप देताना क्षणभर हुंदका दाटला
तो हुंदका तुझा की माझा होता
या ब्लॉगवरील कविता कॉपी-पेस्ट करता येणार नाहीत.
आपणांस या कविता विनासायास, कुठलेही कष्ट न घेता आंतरजालावर एकाच ठिकाणी उपलब्ध करुन देण्याच्या बदल्यात आपण किमान कवितांच्या बाबतीत तरी कॉपी-पेस्टची अंगवळणी पडलेली सवय बाजूला ठेवावी असे संग्राहकाला वाटते.
कविता सरसकट कॉपी-पेस्ट करणं टाळा.
सुमारे साडे-तीनशेच्यावर कविता टा‌ईप करताना संग्राहकाने इन्व्हेस्ट केलेला वेळ, श्रम याचसाठी आहेत की तुम्ही या उत्तमोत्तम कविता वाचाव्यात, त्यांचा आनंद घ्यावा.
काही शंका असल्यास कमेंट लिहा, प्रश्न विचारा- त्यांची उत्तरं देण्याचा यथाशक्ती, यथामती प्रयत्न केला जा‌ईल.
एखादी कविता तुमच्या संग्रही असावी असं वाटलं तर ती लिहून काढा, टा‌ईप करा. कवितेचं ते खरंखुरं हस्तांतरण असेल.
कॉपी-पेस्ट्चा शॉर्टकट चोखाळू नये.
आपण रसिक आहात, आपल्याकडून हे अपेक्षित नाही.
अरविंद वामन कुलकर्णी (1)
गजानन माधव मुक्तिबोध (1)
भिलोरी बोलीतील कविता (3)
मलिका अमर शेख (6)
वि. दा. सावरकर (1)
शमशेर बहादूर सिंग (2)
श्री. कृ. कोल्हटकर (1)
हरिवंश राय बच्चन (1)
एक बार वक्त से, लम्हा गिरा कहीं
वहॉं दास्तां मिली, लम्हा कहीं नहीं
हे लम्हें वेचून जपण्याकरताच मी लिहिते, लिहीत राहीन.
’त्या’ कवितांचा संग्रह करण्यातून संग्राहकाला कोणताही आर्थिक लाभ नाही. संग्राहक आर्थिक लाभाकरिता या कवितांचा वापर करत नाही; आणि, तसे करण्यास कोणालाही प्रोत्साहन देत नाही.