लालबागच्या राजाचे बदलते रूप - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » विशेष वृत्त » लालबागच्या राजाचे बदलते रूप
लालबागच्या राजाचे बदलते रूप
ऑनलाइन टीम / मुंबई :
येत्या 25 ऑगस्टला गणेश चतुर्थी असल्याने महाराष्ट्राचे आराद्य दैवात गणरायाचे आगमन होणार आहे. घरा-घरात तसेच बहुसंख्य सार्वजनिक गणेश मंडळाद्वारा गणपतीची स्थापना केली जाते. गणेशोत्सवात सर्व जाती – धर्माचे लोक सहभागी होतात. या उत्सवात सर्वात जास्त चर्चा असते ती म्हणजे ‘लालबागचा राजा’ची. या बाप्पाचे बदले रूप आम्ही तुम्हाला दाखवणार आहोत.
लालबागचा राजा हा महाराष्ट्रातील मुंबईमधील सार्वजनिक गणपती आहे. लालबागच्या राजाची स्थापना इ.स, 1934साली करण्यात आली होती. सध्या अस्तित्वात असलेले मार्केट येथे निर्माण होण्यासाठी कोळी व इतर व्यापारी बांधवांनी नवस केला होता. त्यांची इच्छापूर्ती होऊन पेरूचाळ येथे उघडय़ावर भरणारा बाजार 1932 साली बंद होऊन सध्याच्या जागी कायमस्वरूपी बांधण्यात आला.तत्कालीन नगरसेवक कुंवरजी जेठाभाई शाह, डॉ. व्ही. बी. कोरगांवकर, नाकवा कोकम मामा, भाऊसाहेब शिंदे, डॉ. यु.ए.राव यांच्या प्रयत्नाने जागेचे मालक रजबअली यांनी आपली जागा बाजार बांधण्यास दिली. 1934मध्ये होडी वल्हवणाऱया दर्यासारंगाच्या रूपयात ‘श्री’ची स्थापना झाली. येथुनच ‘नवसाला पावणारा लालबागचा राजा’म्हणुन श्रीची मूर्ती प्रसिद्ध झाली आहे.
पहा लालबागच्या राजाचे दुर्मिळ फोटो
आता प्रत्येक रुग्णाला मोफत उपचार
जगातील सर्वात लठ्ठ पुरूषावर शस्त्रक्रिया
आता लवकरच शिधापत्रिका मिळणार 24 तासांत
रेल्वेचा वेग नोव्हेंबरपासून वाढणार
Posted in: विशेष वृत्त
पेट्रोलचा भडका, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
आंतरराष्ट्रीय महिला खेळाडूवर लैंगिक अत्याचार
अबू सालेमला लग्नाचे डोहाळे, मागितली 45 दिवसांची सूट्टी
आता अण्वस्त्र परीक्षण नाही, किम जोंग यांची घोषणा
निवृत्त अधिकारी राजकीय आखाडय़ात
रेशन दुकानातून पूर्वीच्या पद्धतीनेच धान्य मिळणार
नागपूर अधिवेशनावर अनिश्चिततेचे सावट
बेस्टकडे माजी कर्मचाऱयांचे निवृत्तीवेतन थकीत
सर्वसामान्यांचा लाल डबा महागणार
कल्याण ग्रोथ सेंटरला तत्वत: मंजुरी
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


आजचे भविष्य मंगळवार दि. 20 मार्च 2018 - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » भविष्य » आजचे भविष्य मंगळवार दि. 20 मार्च 2018
आजचे भविष्य मंगळवार दि. 20 मार्च 2018
मेष: नोकरी व्यवसायाच्या दृष्टीने अतिशय चांगला दिवस.
वृषभः नवीन नोकरी मिळेल अथवा व्यवसाय सुरु कराल.
मिथुन: विवाहाची बोलणी, नोकरी, व्यवसाय, धनलाभ.
कर्क: प्रवासाच्या दृष्टीने ग्रहमान उत्तम, अनेक गोष्टी साध्य होतील.
सिंह: मन उत्साही राहील, एखादे गंडांतर टळेल.
कन्या: आर्थिक सुधारणा नको असलेल्या व्यक्ती आपणहून दूर.
तुळ: महत्त्वाच्या कामातील अडथळे दूर होतील.
वृश्चिक: गंभीर प्रसंगावर मात कराल, जीवनाला सोनेरी वळण लागेल.
धनु: शुभ घटना घडतील, आर्थिक संकट टळेल.
मकर: आर्थिक लाभाच्या दृष्टीने अनुकूल काळ.
कुंभ: व्यवसाय, नोकरीत उत्तम, वैवाहिक अडचणी दूर होतील.
मीन: काही कारणाने खोळंबलेला विवाह होण्याच्या दृष्टीने अनुकूल.
आजचे भविष्य गुरुवार दि. 19 जानेवारी 2017
आजचे भविष्य सोमवार दि. 10 एप्रिल 2017
आजचे भविष्य मंगळवार दि. 28 नोव्हेंबर 2017
पेट्रोलचा भडका, 5 वर्षाचा विक्रम मोडला
आंतरराष्ट्रीय महिला खेळाडूवर लैंगिक अत्याचार
अबू सालेमला लग्नाचे डोहाळे, मागितली 45 दिवसांची सूट्टी
आता अण्वस्त्र परीक्षण नाही, किम जोंग यांची घोषणा
निवृत्त अधिकारी राजकीय आखाडय़ात
रेशन दुकानातून पूर्वीच्या पद्धतीनेच धान्य मिळणार
नागपूर अधिवेशनावर अनिश्चिततेचे सावट
बेस्टकडे माजी कर्मचाऱयांचे निवृत्तीवेतन थकीत
सर्वसामान्यांचा लाल डबा महागणार
कल्याण ग्रोथ सेंटरला तत्वत: मंजुरी
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


झोपताना स्मार्टफोन ठेवा दूर... | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
झोपताना स्मार्टफोन ठेवा दूर...
वर्तमानामध्ये स्मार्टफोनशिवाय श्वास घेणं कठिण झाले आहे असे वाटायला लागले आहे. फोन सतत हातात नसला की चुकल्या चुकल्यासारखे वाटतं. अनेक लोक बिछान्यावर गेल्यानंतर तासोतास चॅट करत राहत किंवा सर्च करतात. पण झोपताना स्मार्टफोनचा वापर केल्याने अनेक दुष्परिणाम होऊ शकतात हे स्मार्ट लोकांच्या लक्षात येत नाहीये.
झोपताना स्मार्टफोन वापरल्याने चयापचय क्रियेवर परिणाम होतो, यामुळे वजन वाढतं. सतत वापर केल्याने मेंदू थकतो, डोळ्यांवर ताण येतो. अती वापरमुळे स्मृतिभ्रंश होऊ शकतो. झोपताना अर्थात अंधारत जास्त वेळ स्मार्टफोन चालवण्याने डोळे लाल आणि कमकुवत होण्याची शक्यता अधिक असते.
तरी तुम्हाला फोन जवळ ठेवून झोपण्याची सवय असेल तर डाटा प्लान बंद करून झोपावे. कारण सतत नोटिफिकेशन आणि व्हायब्रेशनमुळे तुमच्या झोपेत अडथळा येऊ शकतो. याने झोप पूर्ण होत नसून दुसर्‍या दिवशी थकवा जाणवतो. रात्री झोपताना स्मार्टफोनचा वापर केल्याने मन एकाग्र राहत नाही.
उन्हाळ्यात सेवन केल्याने होतात हे Big Benefits
आपल्याला होते फूड अॅलर्जी, तर हे वाचा
डोळे आहे मौल्यवान, 6 सोपे उपायाने घ्या काळजी
लठ्ठपणा कमी करतो कढीपत्ता
यावर अधिक वाचा :
दलित समाजात जन्मलेले व स्वकर्तृत्वाने संपूर्ण भारतीय समाजाला आदर्श ठरलेले ज्ञानयोगी डॉ. ...
सर्वाधिक मुस्लीम लोकसंख्येचा देश म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या इंडोनेशियाची राजधानी जाकार्ताचे ...
CWG 2018 : नेमबाजीत अनीष भानवाला सुवर्ण
21 व्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत नेमबाज अनिश भानवाला याने पुरुषांच्या 25 मीटर रॅपीड पिस्टल ...
काठुआ बलात्कारात पाकचा हात: भाजपा खासदार
वरिष्ठ भाजप नेते आणि खंडवाहून खासदार नंदकुमार सिंह चौहान यांनी दावा केला आहे की ...
CWG 2018 : शूटिंगमध्ये तेजस्विनीला गोल्ड, अंजुमने जिंकले ...
राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारतीय खेळाडूंची जोरदार पदकांची कमाई सुरु आहे. नेमबाज तेजस्विनी ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


मित्रपरिवाराकडून वर्गणी घेऊन नवरोबा चढणार बोहल्यावर - BBC News मराठी

BBC News मराठी नेव्हिगेशन
मित्रपरिवाराकडून वर्गणी घेऊन नवरोबा चढणार बोहल्यावर
हे यासह सामायिक करा Facebook
हे यासह सामायिक करा Twitter
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा ईमेल
हे यासह सामायिक करा
हे यासह सामायिक करा Facebook
हे यासह सामायिक करा Twitter
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा Messenger
हे यासह सामायिक करा Google+
हे यासह सामायिक करा WhatsApp
हे यासह सामायिक करा ईमेल
हा दुवा कॉपी करा
सामायिक करण्याबद्दल अधिक वाचा
सामायिक करा पॅनेल बंद करा
प्रतिमा मथळा बेन फरीना आणि क्लेअर मोरन आता लोकवर्गणीतून लग्न करणार आहेत.
लग्न करायला चिक्कार पैसा लागतो. आयुष्यातला इतका मोठा दिवस म्हणून थाटही हवा, पण एका दिवसाचंच लग्न म्हणून किती पैसा खर्च करावा कळतंच नाही.
पण इंगलंडमधील एका भावी नवरदेवानं एक भारी शक्कल लढवली आहे. 'क्राऊडफंडींगच बिझनेस'च्या आजच्या जमान्यात तो आपल्या मित्रमंडळी आणि नातेवाईकांकडून पैसे गोळा करून लग्न करायला निघाला आहे.
नवरदेव बेन फरीनाचं बिजनेस मॉडल सोपं आहे. त्यानं प्रत्येक पाहुण्याकडून 150 पाउंड ( अंदाजे 13 हजार रुपये) घेतले. त्यांचं लग्न पुढील वर्षी जूनमध्ये होणार आहे, पण त्यांनी आत्ताच सर्व बुकिंग करून ठेवलं आहे.
प्रतिमा मथळा नॉकरडाउन कॉटेज इथं होईल विवाह सोहळा
चीन : या गावात सगळे एकमेकांना किस करतात
किशोरवयीन मुलावर चित्रपटाचा असाही परिणाम
"माझं लग्न एखाद्या शाही सोहळ्यासारखं असणार आहे. सर्वांसाठी ते एखाद्या पर्यटनस्थळी जाऊन सुट्टीचा आनंद घेतल्याप्रमाणं असणार आहे," असं बेननं बीबीसीला सांगितलं.
त्यानं क्लेअर मोरन हिला लग्नासाठी मागणी घातली. त्याला तिनं होकारही दिला. डर्बीशायरच्या एका रिसॉर्टमध्ये त्यांनी लग्न करायचं ठरवलं. पण ते त्यांच्या बजेटमध्ये बसत नव्हतं.
तेव्हा बेन यांनी एका बिजनेस मॉडलची आखणी केली. लग्नाला येणाऱ्या प्रत्येक पाहुण्याकडून 150 पाउंड घ्यायचे, असं त्यांनी ठरवलं. त्याबदल्यात त्यांना त्या रिसॉर्टमध्ये तीन दिवस सुट्टी घालवता येईल, असं ऑफर होती.
रिसॉर्ट तसं आलिशान आहे -- स्विमिंग पूल आहे, गेम रूम आहेत, स्पा आहेत. त्यामुळं नातेवाईंकाना आणि मित्र मंडळींना ही कल्पना आवडली.
"मी तिला मागणी घालण्यापूर्वीच सर्व विचार केला होता. जेव्हा मी क्लेअरला सांगितलं की आपण रिसॉर्टमध्ये लग्न करू तेव्हा ती म्हणाली, हे आपल्याला परवडणार नाही. पण मी सर्व आखणी केली होती."
''मी 60 जणांना निमंत्रण पाठवलं आणि त्यांना ही कल्पना सांगितली. त्या सर्व लोकांनी लग्नाला येण्याचं निमंत्रण स्वीकारलं त्याबरोबरचं माझ्या खात्यात पैसेही जमा केले."
प्रतिमा मथळा या रिसॉर्टमध्ये स्विमिंगपूल आणि स्पा आहे.
कसं आहे लग्नाचं नियोजन
नॉकरडाउन कॉटेज हे लग्नस्थळ आहे. इथलं तीन दिवसांचं भाडं आहे 10,000 पाउंड (अंदाजे साडे आठ लाख रुपये)
लग्नाला 60 निमंत्रित आहेत त्यांच्याकडून येणार आहेत प्रत्येकी 150 पाउंड्स म्हणजेच एकूण 9,000 पाउंड.
लग्नाला येणाऱ्या पालकांसोबत 20 लहान मुलं येणार. त्यांच्या पालकांकडून प्रत्येकी 50 पाउंड घेतले जातील, म्हणजे एकूण 1,000 पाउंड होतील.
नवरदेवाचे आई वडील लग्नाला 1,250 पाउंड देणार आहेत.
दोघं नवरदेव-नवरी मिळून लग्नात 2,000 पाउंड खर्च करणार आहेत. जेवण, ड्रिंक्स, कपडे यावर हा खर्च होईल.
लग्नाच्या दिवशी लागणारे ड्रिंक्स नवरदेव-नवरीकडून असतील. पण जर तुम्हाला त्या वीकएंडला ड्रिंक हवं असेल तर तुम्ही सोबत घेऊन येऊ शकता, असं त्यांनी निमंत्रण पत्रिकेत म्हटलं आहे.
नवरदेवाचे वडील शेफ आहेत. लग्नाच्या दिवशी ते स्वतः सगळा स्वयंपाक करणार आहेत. तसंच नवरदेवाचा मित्र गायक आहे. त्यानंदेखील त्या दिवशी मोफत गाण्याचं ठरवलं आहे.
"बरेचदा लग्नासाठी मोठा खर्च केला जातो. तसंच त्या लग्नाला जाण्या-येण्यासाठी पाहुण्यांनाही खर्च करावा लागतो. तेव्हा मला वाटलं आपण नुसतं लग्नापुरती ही गोष्ट मर्यादित न ठेवता आपल्या पाहुण्यांना एक हॉलिडे पॅकेज द्यावं," असं बेन सांगतो.
"आणि हीच गोष्ट मी रिसोर्टच्या व्यवस्थापनाला सांगितली. त्यांनी 10,000 पाउंड मध्ये तीन दिवसाचं पॅकेज पुरवण्याची तयारी दाखवली आणि मी बुकिंग केलं."
पण या सगळ्यावर बेनची होणारी पत्नी काय म्हणते ती जाम खूश आहे.
"आम्हाला इतकं महागडं लग्न परवडणार की नाही, ही शंकाच होती. आपण रजिस्टर मॅरेज करू, असं मीच त्याला म्हटलं होतं. पण बेननी छान योजना आखली आहे. आता मी आमच्या लग्नाची आतुरतेनी वाट पाहत आहे," असं क्लेअर म्हणाली.
(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)
हे वृत्त सामायिक करा सामायिक करण्याबद्दल
किम जाँग उन यांनी क्षेपणास्त्र चाचण्या का थांबवल्या
पावसाबद्दल भेंडवळची भविष्यवाणी : किती खरी किती खोटी
पैशाची गोष्ट : देशात कुठे आणि कशा निर्माण होतील नोकरीच्या संधी
पाकिस्तानात जाऊन मुस्लीम का झाल्या किरण बाला
नो वन किल्ड सतीश शेट्टी
#5मोठ्याबातम्या : 'संजयचं युद्ध वर्णन हाच इंटरनेटचा पुरावा'
महाभियोग : 'न्यायाधीश अनाहूतपणे राजकारणात सहभागी होत आहेत'
कॉल सेंटर्समध्ये महिलांना खरंच संधी मिळते
BBC News मराठी नेव्हिगेशन
Copyright © 2018 BBC. बाहेरच्या दुव्यांमधील मजकुरासाठी बीबीसी जबाबदार नाही बाहेरच्या दुव्यांबद्दल आमचा दृष्टिकोन


दीपज्योती २०११: डोळे !

किती बोलतात गं डोळे तुझे आई,
कधी आनंदाने माझे मन उजळवतात ,
तर कधी चुकी झाल्यावर रागाने दटावतात
पण नेहमीच असते त्यात उमेदीची नवलाई...
कधी निराशेच्या मळभात ते सूर्य बनून चकाकतात
तर कधी उगाच मिश्किल हसतात
कधी मला किती तरी प्रश्न विचारतात
तर कधी न विचारताच सारी उत्तरे देतात..
किती बोलतात गं डोळे तुझे आई...
कधी या डोळ्यांनीच शिकवते आम्हाला जगाला सामोरे जाण्याची धिटाई ,
तर कधी हेच डोळे आमच्या अश्रूंचाही भार साही..
किती बोलतात गं डोळे तुझे आई....
कधी आधाराचे आश्वासक कटाक्ष ,
कधी जाणीवेची नरमाई ...
करतात ते प्रत्येक सुखदु:खाला साक्ष
पण हीच सारी तुझी पुण्याई.
किती बोलतात गं डोळे तुझे आई.......
कवयित्री: अश्विनी अशोक कबाडे
Twitter वर शेअर कराFacebook वर शेअर कराPinterest वर शेअर करा
"कधी हेच डोळे आमच्या अश्रूंचा भार साही"
२१ ऑक्टोबर, २०११ रोजी १०:३१ म.उ.
आईबद्दलच्या भावना छान व्यक्त केल्यात अश्विनी. आवडली कविता.
२२ ऑक्टोबर, २०११ रोजी ९:१५ म.पू.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
सौ सोनार की.. एक 'तुसशार' की
एका भव्य स्वप्नाची देदीप्यमान यशस्वी वाटचाल
ये दिल है नखरेवाला
सुखी संसाराची सोपी वाटचाल
हा अंक आपल्याला कसा वाटला
प्रवास थीम. Blogger द्वारा समर्थित.


ऐच्छिक अपत्यहीनता. | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
आजकाल समाजांत DINC (डबल इन्कम् नो चाइल्ड्) चे फॅड येऊ लागले आहे. या (डिंक्) विचारसरणीची जोडपी अपत्याकडे आर्थिक बोजा, जबाबदारीचे ओझे, मौजमजेवरचे बंधन व करीयरमधील अडथळा म्हणून पाहात असतात. हा अपत्याविषयी नकारात्मक दृष्टीकोन झाला. सकारात्मक दृष्टीने पाहिल्यास अपत्य हे आयुष्यांत जीवनाच्या अखंडत्वाचा अनोखा अनुभव देते. अपत्यामुळे माणसांमध्ये आपलेपणा, त्यागाची वृत्ति, सहनशीलता, इत्यादि गुण विकसित होतात, जुन्या आणि नव्या पिढींतील माणसे अधिक जवळ येतात व माणसांना समाजासाठी कर्तृत्ववान् व्यक्ति घडवण्याची व त्यायोगे नावलौकिक मिळवण्याची संधि मिळते.
'डिंक' विचारसरणीच्या समर्थनासाठी वाढत्या लोकसंख्येसारखी सामाजिक कारणे पुढे केली जातात. हा स्वतःच्या पळपुटेपणाचे उदात्तीकरण करण्याचा प्रयत्न आहे. मुळांत 'डिंक्' विचारसरणी ही जबाबदारी टाळण्याच्या आत्मकेंद्रित वृत्तींतून निर्माण झालेली आहे. अशा विचारसरणीची जोडपी कितीही उच्चविद्याविभूषित असली तरी बाल्यावस्था न संपलेली अपरिपक्व माणसे आहेत असेच म्हणायला हवे.
 ] कोर्डे यानी मांडलेले जर सत्य असेल तर हे सर्व विचार करण्याजोगे आहे.
नविन पिढी खरेच असा विचार करत असेल तर अतिशय गंभीर बाब आहे. आपल्या स्वातंत्र्यासाठी - किंवा स्वच्छंद पणासाठि - हे असले अघोरी विचार बाळगणे निश्चितच मुर्खपणाचे आहे. ' तुझ्यामुळे मी झाले आई ' म्हणणा-या आया कुठे आणि ह्या आया कुठे{ अपत्य नसल्यामुळे त्या आया होतच नाहित हे अलाहिदा. ]
असा विचार बाळगणा-यांचा धि:कार करावा कि त्यांचे समूपदेशन करणे आवश्यक आहे
मूल होऊ देणे न देणे हा त्या दांपत्याचा वैयक्तिक निर्णय आहे. त्यामुळे
"विचारसरणीची जोडपी कितीही उच्चविद्याविभूषित असली तरी बाल्यावस्था न संपलेली अपरिपक्व माणसे आहेत असेच म्हणायला हवे." ही टीका करण्याचा त्रयस्थ माणसाला काय हक्क आहे
शरदजी आपण जो विचार इथे मांडला आहे तो खूपच एकांगी आहे. मूल जन्माला घातल्यास त्याचे नीट पालनपोषण करणे हे कोणत्याही मात्यापित्याचे आद्य कर्तव्य असते.तेव्हा मूल जन्माला घालून त्याची नीट काळजी घेता येणार नाही ह्या कारणास्तव असो अथवा जाणीवपूर्वक कुणाला अशा तर्‍हेचे (अपत्यहीन)आयुष्य जगायचेच असेल तर तो त्यांचा वैयक्तिक निर्णय मानून त्याचा आदरच केला पाहिजे.
र.धों.कर्व्यांचे कुटुंबनियोजनावरील पुस्तक वाचून मी देखिल असेच ठरवले होते की वाढत्या लोकसंख्येला आळा घालण्याच्या प्रक्रियेत आपलाही खारीचा वाटा असावा म्हणून लग्न केले तरी अपत्य होऊ न देणे. अर्थात तो निर्णय मी स्वतः अंमलात आणू शकलो नाही त्याची तीन महत्वाची कारणे होती. १) मी माझ्या बायकोच्या मताचा आधी विचारच केला नव्हता. तिच्या मनाविरुध्द जाऊन माझ्या निर्णयावर ठाम राहिलो असतो तर तो तिच्यावर अन्याय ठरला असता.त्याऐवजी लग्नच न करणे उचित ठरले असते. २) समजा मी माझा निर्णय माझ्या बायकोला पटवून देऊ शकलो असतो तरीही चारचौघात वावरताना अपत्यहीन बायकांना ऐकून घ्यावे लागणारे टोमणे ती सहन करू शकणार नव्हती. आणि ३) मी एक पूर्ण पुरुष आहे आणि माझी पत्नी ही देखिल एक पूर्ण स्त्री आहे हे सिध्द करण्यासाठी मला माझा निर्णय बदलावा लागला आणि फक्त एकाच अपत्याला जन्म देण्याचा निर्णय घ्यावा लागला.(तो मात्र मी पाळला
मी केले ते आदर्श आहे असा माझा मुळीच दावा नाही;मात्र जर काही जोडपी असा अपत्यहीन राहण्याचा जाणीवपूर्वक निर्णय घेत असतील आणि त्याचे ठामपणे पालन करू शकत असतील तर माझा त्यांना मानाचा मुजरा आहे. अहो जगाची लोकसंख्या ज्या झपाट्याने वाढते आहे त्याचा विचार केल्यास समाजात अशा विचारांची माणसे जास्त प्रमाणात निर्माण होणे आवश्यक आहे असे माझे प्रांजळ मत आहे. जे मी करू शकलो नाही ते कुणीतरी जाणीवपूर्वक आणि इमानेइतबारे करत असेल तर ती मानवजातीची सेवाच ठरेल आणि असे लोक माझ्यासाठी नेहमीच आदर्शवत असतील. तेव्हा कृपा करून अशा लोकांना जबाबदारी टाळणारे,पळपुटे वगैरे संबोधून त्यांची हेटाळणी करणे थांबवा ही विनंती. त्यांच्या ह्या निर्णयाचे दूरगामी परिणाम हे मानवाच्या भल्यासाठीचेच ठरतील ह्याबद्दल माझ्या मनात तिळमात्र शंका नाही.
विसोबा खेचर [22 Apr 2007 रोजी 19:54 वा.]
आजकाल समाजांत DINC (डबल इन्कम् नो चाइल्ड्) चे फॅड येऊ लागले आहे.
मग पूर्वी एकेका घरात आठ आठ, दहा दहा मुलं व्ह्यायची, त्याला आपण (लेस इन्कम, मेनी चिल्ड्रन) चे फॅड किंवा आचरटपणा म्हणणार आहात का) चे फॅड किंवा आचरटपणा म्हणणार आहात का बोला कोर्डेसाहेब
हा अपत्याविषयी नकारात्मक दृष्टीकोन झाला.
हे ठरवणारे तुम्ही आम्ही कोण
हा स्वतःच्या पळपुटेपणाचे उदात्तीकरण करण्याचा प्रयत्न आहे.
एखाद्या जोडप्याने आपापसात ठरवून मुल होऊ न देण्याचा निर्णय घेतला असेल तर तो पळपुटेपणा ठरतो, हा माझ्या मते एक मोठ्ठा विनोद आहे
अशा विचारसरणीची जोडपी कितीही उच्चविद्याविभूषित असली तरी बाल्यावस्था न संपलेली अपरिपक्व माणसे आहेत असेच म्हणायला हवे.
जोडपी उच्चविद्याविभूषित असोत वा अशिक्षित असोत. मुल होऊ देणं किंवा न देणं हा माझ्या मते पूर्णत: त्यांचा खाजगी मामला आहे. त्यांच्या निर्णयाबद्दल 'फॅड', 'नकारात्मक दृष्टीकोन', 'पळपुटेपणा', 'आत्मकेंद्रित वृत्ती', 'बाल्यावस्था न संपलेली अपरिपक्व माणसे' असले रिमार्क्स पास करून त्यावर जाहीर चर्चा करणे हे माझ्यामते असभ्यपणाचे लक्षण आहे
मुले होऊ द्यायची की नाही , किंवा किती, हा निर्णय त्या जोडप्याचा आणि फक्त त्यांचाच आहे. समाजाने फक्त उपदेश (गाईडलाईन) द्यावा, पण ज्यांचा निर्णय आहे, त्यांचा निर्णय कसाही असो, तो स्वीकार करावा.
माधवी गाडगीळ [23 Apr 2007 रोजी 06:16 वा.]
मुलं होऊ द्यायची किंवा नाही हा प्रत्येक दांपत्याचा अतिशय वैयक्तिक प्रश्न आहे, आणि त्याबद्दल इतर कुणीही काहीही बोलण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.
एखाद्याला नसेल झेपत तर दोघानी मिळून तसा निर्णय घेतला तर काय चूक. मूल जन्माला घालण्यापेक्षा ते वाढवणं, सुसंस्कृत करणं अवघड असतं. असं असताना सर्वच जोडप्यांच्या ठायी तेवढी इच्छाशक्ती असेल असं नाही. किंबहुना जन्म देऊन मग त्या मुलांची हेळ्सांड करण्यापेक्षा तुम्ही म्हणता त्या पुळपुटेपणामुळे जरी मूल होऊ दिलं नाही तरी काय् बिघडलं
स्वतःची कुवत, आवडनिवड ओळखता आली म्हणजे चांगलच् आहे. आजीला नातू खेळवायचाय आणि घरात बाळकृष्ण नांदवायचाय म्हणून मूल जन्माला घालण्यापेक्षा स्वतःला त्याची जबाबदारी कितपत व्यवस्थित् पार् पाडता येईल ह्याचा विचार होणे गरजेचे आहे.
देशाची लोकसंख्या हे कारण हास्यास्पद आहे. कारण आज चीनसारख्या देशाला तरूण मनुष्यबळाची कमतरता जाणवत् आहे.
मी ज्या प्रतिक्रियेमुळे माझी प्रतिक्रिया लिहायला घेतली तीच कुठेतरी गायब् झाली. असो.
हा विषय अगदीच व्यक्तिगत नाहीये. कुठे न कुठेतरी समाजाशी निगडीत आहे.(उदा: चीन परत् एकदा.) शरद म्हणताहेत ते अगदी सर्वसामान्यपणे खरं नसलं तरी त्यांनी नक्कीच असं जोडपं पाहीलं असणार् आहे जे जबाबदारी झटकण्यासाठी मूल् जन्माला येऊ देत् नाहीये.
लग्न करावे की नाही, अपत्य असावे की नाही हा संपूर्णे वैयक्तिक प्रश्न आहे. मूल वाढवणे ही जबाबदारीची गोष्ट आहे. समजा कुणाला ही जबाबदारी नको असेल तर मुलांचे वाईट रीतीने संगोपन करण्यापेक्षा मूल नको हा निर्णय नक्कीच योग्य वाटतो. असे लोक अपरिपक्व असतात ह्याच्याशी सहमत नाही.
छान मुद्दे मांडलेत. मुलांपेक्षा करिअर महत्वाची वाटणे हा दैवदुर्विलास आहे. पण पैशाची हाव सुटत नाही. आणि त्याच त्याच गुर्‍हाळात हे लोक पिळले जातात.
मरतांना पैसाही बरोबर नेता येत नाही. आरती प्रभू यांनी म्हटल्याप्रमाणे अवस्था होते --
"अंत झाला अस्ताआधी , जन्म एक व्याधी"
"वेदनांची गाणी म्हणजे पोकळ समाधी"
करीयर ही केवळ पैशाच्या हावेसाठी केली जात नाही. कामाचाही एक आनंद असतो. आपल्या आवडत्या कामासाठी मनमुसराद वेळ देता यावा म्हणूनही काही लोक अपत्यहीनतेचा स्वीकार करतात आणि त्यामध्ये मला काहीही अयोग्य वाटत नाही. मुले झाली की मुलांसाठी पुरेसा वेळ देणे आवश्यक असते. मग करीयरसाठी/कामासाठी पुरेसा वेळ देता येत नाही आणि मुलांसाठी वेळ देता येत नाही अशी रुखरुख मनांत कायम राहण्यापेक्षा करीयर वा मुले यापैकी एकच स्विकारणे कोणाला योग्य वाटत असेल तर त्याला पळपुटेपणा कसे म्हणावे आजकाल नोकरी म्हणजे ८ ते ५ अशा ठराविक वेळात काम करणे असे राहिलेले नाही. १०-१२ तास नोकरीमध्ये, शिवाय जाण्यायेण्यात गेलेला वेळ ह्या सगळ्याचा विचार करता मुलांसाठी वेळ काढणे काहींना जमत नसेल आणि म्हणून परस्परांत विचार करून त्यांनी अपत्यहीनतेचा निर्णय घेतला असेल तर त्याला पळपुटेपणा कसे म्हणावे आजकाल नोकरी म्हणजे ८ ते ५ अशा ठराविक वेळात काम करणे असे राहिलेले नाही. १०-१२ तास नोकरीमध्ये, शिवाय जाण्यायेण्यात गेलेला वेळ ह्या सगळ्याचा विचार करता मुलांसाठी वेळ काढणे काहींना जमत नसेल आणि म्हणून परस्परांत विचार करून त्यांनी अपत्यहीनतेचा निर्णय घेतला असेल तर त्याला पळपुटेपणा कसे म्हणावे लग्न झाले म्हणजे पाळणा हाललाच पाहिजे हा नियम आता कालबाह्य होत आहे, आणि त्यात गैर काहीही नाही. अपत्यांमुळे जीवनाच्या अखंडत्वाचा अनुभव मिळत असेलही. पण हा अनुभव घेण्याची गरज प्रत्येकाला वाटलीच पाहिजे असे नाही.
कोर्डेकाकांनी एखादा चर्चाविषय ऐरणीवर घेतल्यावर, त्यावर अनेकांनी पूरक, सहमती/असहमतीदर्शक विधाने केल्यावर, ते वाचून कोर्डेकाकांना त्यांच्या मूळ मतामध्ये बदल करावासा वाटला का हे जरूर सांगावे. नाहीतर चर्चाविषय सोडून दिल्यासारखे होईल.
शरद् कोर्डे [23 Apr 2007 रोजी 17:54 वा.]
एक-दोन दिवसांत अजून काही प्रतिसाद येतात का ते पाहून मी माझे म्हणणे मांडीन.
जरूर. मी थांबेन. मात्र ह्या आधीच्या चर्चाप्रस्तावांबद्दलही माझे हेच म्हणणे आहे. उदा. लैंगिक शिक्षण वा वेगळा विषय असावा का ह्या चर्चेवर काहींनी आपली मते मांडली, मात्र त्यार् तुम्ही तुमच्या मतात बदल झाला का ह्या चर्चेवर काहींनी आपली मते मांडली, मात्र त्यार् तुम्ही तुमच्या मतात बदल झाला का का झाला वगैरे काहीही न लिहिता चर्चा सोडून दिलीत. असो.
विसोबा खेचर [23 Apr 2007 रोजी 18:22 वा.]
मात्र त्यार् तुम्ही तुमच्या मतात बदल झाला का का झाला वगैरे काहीही न लिहिता चर्चा सोडून दिलीत. असो.
(व्यक्तिगत रोख असलेला मजकूर संपादित केला आहे)
शरद् कोर्डे [25 Apr 2007 रोजी 09:22 वा.]
सर्वसाधारणपणे मी जेव्हा एखाद्या चर्चाप्रस्तावावर माझे मत मांडतो त्यावेळी प्रस्ताव मांडणार्‍याला आपल्या मतांत फरक करावासा वाटला की नाही असे कधी विचारले नाही. त्यामुळे माझ्याकडून तशा प्रकारची अपेक्षा असेल असे वाटले नाही. पण तुम्ही मुद्दाम विचारणा केल्यामुळे मी माझी प्रतिक्रिया कळवीत आहे.
आलेल्या प्रतिसादांत अनेक असहमतीदर्शक विधाने असली तरी त्यांत मुख्य मुद्दा व्यक्तिस्वातंत्र्य हा आहे. माझ्या मते लग्न व अपत्य या गोष्टींना सामाजिक परिमाणही आहे. शिवाय माझ्या लेखांतील एक मुद्दा अपत्याविषयी सकारात्मक दृष्टीकोन असावा हाही आहे. अपत्याकडे liability म्हणून न पाहाता human resource म्हणून पाहावे व त्यांतून समाजाला asset ठरेल अशा व्यक्ति घडवावी. काही फारशा अनुकूल स्थितींत नसणारी जोडपीही हे करीत असतात. त्यांत त्यांचा स्वार्थ असला तरी समाजाचाही फायदा होतो. मग सुस्थितींत (Double Income) असलेल्या जोडप्यांनी या बाबतींत उदासीन का रहावे
लैंगिक शिक्षणाच्या बाबतींत मी माझ्या लेखांत प्रामुख्याने 'उत्कट'तेचा (कृपया मूळ लेख पहावा) सहसा लक्षांत न येणारा मुद्दा संदर्भासहित मांडला आहे . आलेल्या प्रतिसादांत त्यावर मतप्रदर्शन नाही. लेखाच्या शेवटी लैंगिक शिक्षणाचे स्वरूप ठरवतांना मानसशास्त्रांतील अत्याधुनिक संशोधनाची मदत घ्यावी असे म्हंटले आहे. यावरून माझी आग्रही भूमिका नाही हे लक्षांत येईल.
(आपले मतपरिवर्तन व्हावे असा आग्रह नाही)
वरदा यांच्याशी १००% सहमत
अपत्य असावे कि नसावे हा प्रत्येकाचा वैयक्तिक प्रश्न आहे. चर्चा विषया वाचून काही प्रश्न मनात आले. ते येथे विचारत आहे...
आपण जोडपी हा शब्द प्रयोग केला आहे. पण हि जोडपी लग्न झालेली का न झालेली
डिंक हि विचारसरणी योग्य अयोग्य ठरवणारे आपण कोण
माणसाला मुले व्हावीत असे का वाटते
आयुष्यात महत्व कशाला आहे फक्त भावना कि फक्त व्यवहारीपणा
विसोबा खेचर [24 Apr 2007 रोजी 06:37 वा.]
माझ्या मते जो चुकून होतो, (उदा पडल्याने, किंवा काही चुकीचं औषध खाल्ल्याने, किंवा अन्य कुठल्या कारणाने) तो गर्भपात, आणि जी डॉक्टरी देखरेखीखाली मुद्दामून केली जाते ती भृणहत्या
विसोबा खेचर [24 Apr 2007 रोजी 07:44 वा.]
समजा एखाद्या स्त्रीवर बलात्कार झालाय, आणि त्यामुळे तिच्या गर्भी एक भृण राहिला. तर तिने त्या गर्भातील भृणाला संपवले, तर ते चांगले की वाईट
मुद्दा चांगले किंवा वाईटचा नसून गर्भपात आणि भृणहत्येचा आहे. मी वर सांगितल्याप्रमाणे जी मुद्दामून आणि जाणूनबुजून केली जाते ती भृणहत्या, आणि जो चुकून होतो तो गर्भपात.
समजा तो गर्भ ३ महिन्यांच्या आधी संपवला तर  तीन महिन्यांनंतर संपवला तर  तीन महिन्यांनंतर संपवला तर  काही फरक आहे का
विसोबा खेचर [24 Apr 2007 रोजी 07:58 वा.]
जाऊ दे रे मिलिंदा,
मला जेवढी माहिती होती तेवढी दिली.
आता अजून किती पिडशील
शरद् कोर्डे [25 Apr 2007 रोजी 14:18 वा.]
आपण नेहमी असे विषय चर्चेला घेता, आणि नंतर तिथून निघून जाता.......
वरदा यांनी विचारणा केल्याप्रमाणे त्यांच्या प्रतिसादावर मी त्यांना उत्तर दिले आहे ते पहावे.
मुले होऊ द्यायची की नाही हा पतीपत्नीतला आपापसातला प्रश्न आहे. या प्रश्नाशी समाजाचा काहीही संबंध नाही असे मला वाटते.
अशा विचारसरणीची जोडपी कितीही उच्चविद्याविभूषित असली तरी बाल्यावस्था न संपलेली अपरिपक्व माणसे आहेत असेच म्हणायला हवे
हे मान्य केले तरी अश्या बाल्यावस्थेतल्या माणसांना मुले न झालेलीच चांगली, नाही का
चाणक्य यांनी माणसांना मुले व्हावीशी का वाटतात असा प्रश्न विचारला आहे, त्याचे थोडक्यात उत्तर द्यायचा प्रयत्न करते. कोणत्याही प्राण्याला आपला वंश पुढे वाढावा असे 'वाटत असते'. असे न वाटणारे 'प्राणी' जगाच्या सुरुवातीलाच नामशेष झाले हे वाटणे म्हणजे एखादी भावना, विचार असे नसून नैसर्गिक सहजप्रेरणा असते. म्हणजे मेंदूतील सॉफ्टवेअर नसून हार्डकोड असतो असे म्हणता येईल. असे असताना मनापासून आपल्याला मुले नकोत असे कसे वाटू शकते हे वाटणे म्हणजे एखादी भावना, विचार असे नसून नैसर्गिक सहजप्रेरणा असते. म्हणजे मेंदूतील सॉफ्टवेअर नसून हार्डकोड असतो असे म्हणता येईल. असे असताना मनापासून आपल्याला मुले नकोत असे कसे वाटू शकते याचे शास्त्रज्ञांना प्रयोगांतून दिसणारे उत्तर म्हणजे लोकसंख्येचा विस्फोट. उंदरांमध्ये एका पिंजर्‍यात खूप उंदीर झाले तर त्यांना ताण येतो, ताणातून उद्भवणारे मानसिक आजार होतात; लेमिंग या मूषकवर्गातील प्राण्यात अतिप्रजनन झाले तर नैसर्गिक स्थितीतही (म्हणजे पिंज‍र्यात नाही) अतिताणामुळे ते दिशा फुटेल तिकडे पळत राहतात व मरतात याचे शास्त्रज्ञांना प्रयोगांतून दिसणारे उत्तर म्हणजे लोकसंख्येचा विस्फोट. उंदरांमध्ये एका पिंजर्‍यात खूप उंदीर झाले तर त्यांना ताण येतो, ताणातून उद्भवणारे मानसिक आजार होतात; लेमिंग या मूषकवर्गातील प्राण्यात अतिप्रजनन झाले तर नैसर्गिक स्थितीतही (म्हणजे पिंज‍र्यात नाही) अतिताणामुळे ते दिशा फुटेल तिकडे पळत राहतात व मरतात तसेच अतिलोकसंख्येमुळे अपत्य हवेसे वाटण्याची नैसर्गिक सहजप्रेरणा कमी होते आहे. आम्हाला मुले नकोत म्हणणारे लोक ओसंडून वाहणा‌र्‍या शहरातले असतात. मुले म्हणजे आधीच ताणलेल्या आयुष्यात आणखी एक पीळ असे त्यांना वाटल्यास नवल नाही.
मुले असावीत की नसावीत, लग्न करावे की नाही असले प्रश्न खरोखर प्रत्येकाच्या वैयक्तिक आयुष्यातले आहेत. समजा या चर्चेतून मुले असायलाच हवीत असे निष्पन्न झाले, अगदी तसा कायदा झाला तरी ज्यांना ती नको आहेत त्यांच्याकडे ती होणे हे त्या मुलांच्या दृष्टीनेही वाईटच असे मला वाटते. चर्चेतून विचाराभिसरण होते ते चांगलेच आहे, पण त्याहून जास्त काही नाही.


प्राजु: वादळ (अंतिम)

माझ्या गीतांची ध्वनि-मुद्रीका ...
'साम' टी. व्ही. साठी झालेली माझी मुलाखत
नभ कसं दूर दूर... बेला शेंडे आणि प्राजक्ता पटवर्धन
'फुलांची आर्जवे' : मुख़पृष्ठ
आय ऍम अ कॉम्प्लॅन बॉय
मराठी टंकलेखकाचा वापर करा.
शनिवार, ७ फेब्रुवारी, २००९
( काही वर्षापूर्वी, सांगलीला आमच्या सोसायटीच्या गणेशोत्सवातील कार्यक्रमात सादर करण्याकरिता एक एकांकिका मी लिहिली होती. ती कथा रूपाने इथे लिहित आहे.मुंबईमध्ये १९९३ साली बॉम्ब स्फ़ोट झाले आणि त्यानंतर उसळलेल्या हिंदुमुस्लिम दंगली..याची पार्श्वभूमी कथेला आहे.)
(वैभवने थर्मासमधली कॉफी ओतून मगात घेतली आणि त्याच्या नेहमीच्या खुर्चित बसून पुस्तक वाचू लागला. कितिवेळ गेला कोणास ठाऊक...अचानक..दारावर थाड थाड आवाज आला...."दरवाजा खोलो... प्लिज दरवाजा खोलो.... वो मुझे मार देंगे..ओपन द डोर आय से...." थाड थाड.. थाड्ड्ड्ड...वैभव घाबरला... चरकला... आणि... घाबरत घाबरत.. पुढे झाला..दरवाजा उघडावा की नको... कोण असेल.... आपण एकटेच आहोत. जवळ शस्त्र नाही.. काय करावे..पण मनाचा हिय्या करून दरवाजा त्याने उघडला...)
आणि.. तो जागच्या जागी खिळून गेला. समोर कपाळावर घामाचे थेंब, डोळ्यात मदतीची आस हात छातीशी घट्ट बांधलेले... निळसर भुरे भेदरलेले डोळे.. घामाचे थेंब जमलेलं धारदार नाक ... फिकी हिरवट रंगाची ओढणी डोक्यावरून स्कार्फसारखी घेतलेली, फिकट पिवळ्या रंगाच्या उंची कपड्यात, एक असहाय्य तरूणी ....  क्षणभर तो भांबावला. दार उघताच ती फक्त आत आली आणि भेदरलेल्या नजरेन तिने खोलीत सगळीकडे एकवार नजर टाकली आणि पटकन स्वतः दार लावून घेऊन दाराल टेकून डोळे मिटून उभी राहीली. काही कळायच्या आत इतक्या गोष्टी घडल्या... वैभवची अवस्था बिकट झाली. काय करावं सुचेना त्याला. काही बोलावं तर ती इतकी घाबरलेली होती.. की, अशा वेळी नेमकं काय बोलायचं असतं तेही त्याला आठवेना. तो नुसताच भांबावल्यासारखा उभा राहिला.तिचा श्वास थोडा संयमित झाल्यावर तीने डोळे उघडले.. आणि त्याच्याकडे पाहिलं. कसं नुसं हसला तो.. करणार तरी काय होता अशा परिस्थितीत क्षणभर तो भांबावला. दार उघताच ती फक्त आत आली आणि भेदरलेल्या नजरेन तिने खोलीत सगळीकडे एकवार नजर टाकली आणि पटकन स्वतः दार लावून घेऊन दाराल टेकून डोळे मिटून उभी राहीली. काही कळायच्या आत इतक्या गोष्टी घडल्या... वैभवची अवस्था बिकट झाली. काय करावं सुचेना त्याला. काही बोलावं तर ती इतकी घाबरलेली होती.. की, अशा वेळी नेमकं काय बोलायचं असतं तेही त्याला आठवेना. तो नुसताच भांबावल्यासारखा उभा राहिला.तिचा श्वास थोडा संयमित झाल्यावर तीने डोळे उघडले.. आणि त्याच्याकडे पाहिलं. कसं नुसं हसला तो.. करणार तरी काय होता अशा परिस्थितीत"मुझे थोडी देर यहा छुपने दो.... ये लोग मुझे मार डालेंगे... प्लिज. आय बेग यू".. अतिशय केविलवाणी होत ती म्हणाली. आणि त्याच्या समोर एकदम गुडघ्यावर बसली...त्याला तिची दया आली."अहो... तुम.. तुम्ही... असं.. इथे वरती बसा ना सोफ्यावर. म्..म... मी पाणि घेऊन येतो." असं म्हणत तो स्वयंपाक घरात आला. काहीतरी गंभीर प्रकार आहे हे त्याच्या लक्षात येत होतं. पण आपण कसं वागायचं अशा वेळी हे उमगत नव्हतं. खरंतर विचार करायला वेळ द्यावा स्वतः ला, म्हणून तो पाणी आणण्यासाठी आत आला. पाण्याचा ग्लास घेऊन जात असताना मात्र.. तो स्थिर झाला होता. आता जे असेल त्याला तोंड देण्याचा निर्धार जणू त्याच्या मनाने केला होता. आणि आत्मविश्वासात्मक पावले टाकत तो बाहेर आला.
ती आताही अस्वस्थच होती. मात्र बहुधा तिची भिती कमी झाली असावी. सोफ्याच्या एका बाजूला अंग चोरून ती बसली होती.. आणि नजर मात्र खालच्या कारपेट वर स्थिरावली होती. कारपेट कडे जरी ती बघत असली तरी लक्ष मात्र कुठेतरी दुसरीकडेच होतं हे तिच्या चेहर्‍यावरून समजत होतं.
तिच्या जवळ गेल्यावर त्याने घसा खाकरला...." हे... प्..पाणी घ्या. थोडं बरं वाटेल." त्याच्या हातून तिने पाण्याचा ग्लास घेतला. ग्लास घेताना तिच्या हाताकडे त्याचं लक्ष गेलं. लख्ख गोरा हात, लांब सडक निमुळती बोटं, नखावर मरून रंगाचं नेलपॉलिश... हातावर फिकी झालेली मेहेंदी आणि सोन्याच्या २ जाड बांगड्या. खानदानी असं तिचं सौंदर्य आणि पेहराव होता. ग्लास हातात घेऊन ती घटाघटा त्यातलं पाणी प्याली. तिला थोडं बरं वाटलं असावं. तिच्या नजरेतली भिती मावळली होती आणि आता त्यात दु:खाने जोर धरलाय.. असं त्याला वाटून गेलं. थोडा वेळ ती तशीच बसून होती..."आणखी हवंय का पाणी..." त्याने तिला विचारलं तशी ती भानावर आली."अं... नही.. नको." ग्लास त्याच्याकडे देत म्हणाली. "मला माफ करा. मी अशी एकदम.. आले... पण माझा नाईलाज झाला. ते लोक माझ्या मागे लागले होते... धावत धावत मी या तुमच्या बिल्डींग मध्ये शिरले.. ग्राऊंड फ्लोअरलाच तुमचं घर.. त्यामुळे तुमचंच दार वाजवलं गेलं माझ्याकडून. तुम्हाला त्रास द्यावा लागला " ती ओशाळून म्हणाली.
"नाही.. नाही.. अहो.. त्रास काय.. पण हरकत नसेल तर.. .............तुम्ही कोण, कुठल्या आणि कोण तुमच्या मागे लागले आहे पण हरकत नसेल तर.. .............तुम्ही कोण, कुठल्या आणि कोण तुमच्या मागे लागले आहे इथे अशा आलात" नकळत त्याने तिच्यावर प्रश्नांचा भडीमार केला. त्याच्याही ते लक्षात आलं. पण आता तो विचारून बसला होता.
त्याच्या नजरेला नजर देऊन ती म्हणाली..."मै... कौन आप जानते है, मुंबई में क्या हो रहा है हिंदू- मुस्लिम एकदुसरे के जान के दुश्मन बन चुके है हिंदू- मुस्लिम एकदुसरे के जान के दुश्मन बन चुके है दंगे उसळले आहेत. आधी वाटलं होतं.. इथे या भागांत काही नाहीये दंगा. पण आता इथेही चालू झाला आहे. "
त्याला कळत नव्हतं ही अशी असंबद्ध का बडबड करते आहे मुंबईत जे चालू आहे ते तर सगळ्यांनाच माहिती आहे. मग ही अशी का  मुंबईत जे चालू आहे ते तर सगळ्यांनाच माहिती आहे. मग ही अशी का ... त्याच्या चेहर्‍यावरचे प्रश्नचिन्ह वाचून ती म्हणाली... "मेरा नाम जकिया है... त्याच्या चेहर्‍यावरचे प्रश्नचिन्ह वाचून ती म्हणाली... "मेरा नाम जकिया है"...................................................... त्याच्या चेहर्‍यावर बदलत जाणारे भाव ती टिपत होती. त्याला हळू हळू तिच्या सगळ्या बोलण्याचा उलगडा झाला. "काय विचार करता आहात"...................................................... त्याच्या चेहर्‍यावर बदलत जाणारे भाव ती टिपत होती. त्याला हळू हळू तिच्या सगळ्या बोलण्याचा उलगडा झाला. "काय विचार करता आहात" .. तीने एकदम विचारलं. कितीही संयमी म्हंटलं तरी.. त्याच्या नजरेत एकप्रकारची कटूता आली. संयम ढळू नये म्हणून तो म्हणाला.." तुम्ही कॉफी घेणार" .. तीने एकदम विचारलं. कितीही संयमी म्हंटलं तरी.. त्याच्या नजरेत एकप्रकारची कटूता आली. संयम ढळू नये म्हणून तो म्हणाला.." तुम्ही कॉफी घेणार".. असं म्हणत त्याने आणखी एक मग आणला त्यात थर्मास मधली कॉफी ओतली आणि तिला दिली. ती खूपच सावध झाली होती आता. स्थिरावली होती. कॉफी घेत असताना त्याचे तिच्या कपड्यांकडे लक्ष गेले. उंची असला तरी.. मातीने माखलेला, काही ठिकाणी खोंबारला गेलेला तिचा ड्रेस.. ती कोणत्या दिव्यातून आलेली आहे हे सांगायला पुरेसा होता. हातांवर, ओरखडे होते...."तुम्ही दंगलित फसला होतात का".. असं म्हणत त्याने आणखी एक मग आणला त्यात थर्मास मधली कॉफी ओतली आणि तिला दिली. ती खूपच सावध झाली होती आता. स्थिरावली होती. कॉफी घेत असताना त्याचे तिच्या कपड्यांकडे लक्ष गेले. उंची असला तरी.. मातीने माखलेला, काही ठिकाणी खोंबारला गेलेला तिचा ड्रेस.. ती कोणत्या दिव्यातून आलेली आहे हे सांगायला पुरेसा होता. हातांवर, ओरखडे होते...."तुम्ही दंगलित फसला होतात का " त्याच्या प्रश्नाने एक्दम ती चमकली. उदास झाली.. आणि बांध फुटल्यासारखी रडू लागली. त्याला काय करावं सुचेना. थोडा वेळाने शांत होत म्हणाली.. " यू नो.. माझा निकाह आहे... म्हणजे होता पुढच्या हफ्त्यामध्ये.. हमिद.. माय बुड बी.. ते दुबई मध्ये असतात. शॉपिंग करायला मी , आम्मी आणि सकीना.. माझी बहीण.. आम्ही आलो होतो. एका दुकानात होतो तिथेच कळलं कर्फ्यु पुकारला आहे ते. लवकर घरी जायचं म्हणून तिथून बाहेर पडलो.. पण टॅक्सी मिळेना. समोरून जमाव आमच्या दिशेने येताना दिसला.. कुठे पळावं समजेना.. तिथेच एका गल्लीत शिरलो.. तिथेही लोकं मारामारी करत होती. काठ्या, चाकू... मिळेल त्याने मारत होती. आम्मी बुढी आहे.. तिला पळायला येईना. तीने मला आणि सकीनाला कसम देऊन तिथून पळून जायला सांगितलं.. आम्ही कसं बसं तिथून निघालो. वाट दिसेल तिथे पळत होतो.. एका गल्लीच्या तोंडावर तलवार घेऊन लोकं एकमेकाची जान घेत होते.. आम्हा दोघिंना पाहताच.. आमच्याकडेही धाऊन आले. सकीनाला मी एका दिशेने जायला सांगितले.. ती लहान आहे हो अजून. ती पळून जाताच जमाव माझ्या रोखाने आला... मी .. काय करणार होते एकटी " त्याच्या प्रश्नाने एक्दम ती चमकली. उदास झाली.. आणि बांध फुटल्यासारखी रडू लागली. त्याला काय करावं सुचेना. थोडा वेळाने शांत होत म्हणाली.. " यू नो.. माझा निकाह आहे... म्हणजे होता पुढच्या हफ्त्यामध्ये.. हमिद.. माय बुड बी.. ते दुबई मध्ये असतात. शॉपिंग करायला मी , आम्मी आणि सकीना.. माझी बहीण.. आम्ही आलो होतो. एका दुकानात होतो तिथेच कळलं कर्फ्यु पुकारला आहे ते. लवकर घरी जायचं म्हणून तिथून बाहेर पडलो.. पण टॅक्सी मिळेना. समोरून जमाव आमच्या दिशेने येताना दिसला.. कुठे पळावं समजेना.. तिथेच एका गल्लीत शिरलो.. तिथेही लोकं मारामारी करत होती. काठ्या, चाकू... मिळेल त्याने मारत होती. आम्मी बुढी आहे.. तिला पळायला येईना. तीने मला आणि सकीनाला कसम देऊन तिथून पळून जायला सांगितलं.. आम्ही कसं बसं तिथून निघालो. वाट दिसेल तिथे पळत होतो.. एका गल्लीच्या तोंडावर तलवार घेऊन लोकं एकमेकाची जान घेत होते.. आम्हा दोघिंना पाहताच.. आमच्याकडेही धाऊन आले. सकीनाला मी एका दिशेने जायला सांगितले.. ती लहान आहे हो अजून. ती पळून जाताच जमाव माझ्या रोखाने आला... मी .. काय करणार होते एकटी जसं जमेल तसं स्वत:ला वाचवत होते.. पळत होते. कुठे पळते आहे... कुठे जाते आहे.. काही ...काही कळलं नाही. ५ मिनिटांपूर्वी ज्या रस्त्यावर शांतता होती.. तिथे जमावाने तोडफोड केली...."
ती सांगत असतानाच पोलिस व्हॅन चा सायरन ऐकायला आला. तशी ती पुन्हा घाबरली. सायरन लांब गेला..."तुमच्या बिल्डींग मध्ये आले.... आणि..." ती पुन्हा रडू लागली. "आम्मी कुठे असेल सकीना सलामत असेल ना सकीना सलामत असेल ना काय झालं हेआमची काय चूक होती...... " असं म्हणून ती हमसून हमसून रडू लागली. चेहर्‍यावर भयंकर थकवा जाणवत होता. ती तशीच सोफ्यावर मागे टेकून डोळे मिटून बसून राहिली.
वैभवची अवस्था फार विचित्र झाली. मगाशी अजिंक्य आणि प्रसाद चे तणतणणारे संवाद त्याला आठवले. त्यांचे मुस्लिम समाजाबद्दल असलेले भयंकर विचार त्याला आठवले.."त्यांनी आपल्या आया बहिणींची अब्रू काढली.. आपणही तेच करायला हवं...तरच यांना अकला येतील" हे प्रसादचं वाक्य आठवलं आणि तो विलक्षण चरकला. "परमेश्वरा ... आज तू नक्की काय पहायला लावणार आहेस मला..." त्याने मनांत त्या इश्वराला साद घातली. आणि इतक्यात.. दारावरची वेल वाजली..त्याच्या लक्षात आलं दुसरं तिसरं कोणी नसून... हीच दोन भूतं आलेली आहेत. काय करावं दार उघडावं का नाही" त्याने मनांत त्या इश्वराला साद घातली. आणि इतक्यात.. दारावरची वेल वाजली..त्याच्या लक्षात आलं दुसरं तिसरं कोणी नसून... हीच दोन भूतं आलेली आहेत. काय करावं दार उघडावं का नाही त्यातच बेल वाजताच जकिया एकदम उठून उभी राहिली. तिच्या डोळ्यांत पुन्हा तीच भिती आणि दरवाजा न उघडण्याची विनवणी होती. .. द्विधा मन:स्थितीत तो तसाच उभा राहिला. मागून आवाज आला.. 'ए.. वैभव.. काय झोपलास काय त्यातच बेल वाजताच जकिया एकदम उठून उभी राहिली. तिच्या डोळ्यांत पुन्हा तीच भिती आणि दरवाजा न उघडण्याची विनवणी होती. .. द्विधा मन:स्थितीत तो तसाच उभा राहिला. मागून आवाज आला.. 'ए.. वैभव.. काय झोपलास काय अरे दार उघड ना." अजिंक्य ओरडत होता. त्याने तिच्याकडे बघत बघत पुढे होऊन दार उघडले.
"अरे दंगा इथेही सुरू झाला आहे. मगाशीच पोलिस गाडी आली होती.. १०-१२ लोकांना पकडून नेलं त्यांनी. अरे पेटलीये रे मुंबई.. जनूची मेस पण फोडली लोकांनी. " बूट काढता काढता प्रसाद म्हणाला. वैभवचे त्याच्याकडे लक्ष नव्हते. भिजलेल्या मांजरासारखी त्याची अवस्था झाली होती.
"ही अंडी आणि हा ब्रेड.. आज ब्रेड ऑम्लेट खायेंगे" असे म्हणून अजिंक्य मागे वळला. ................ तिला बघून असंख्य प्रश्नांच जाळं त्याच्या चेहर्‍यावर पसरलं. एकदा वैभवकडे.. एकदा जकियाकडे.. बघत तो अंदाज घेण्याचा प्रयत्न करू लागला. प्रसादचं लक्ष गेलं तिच्याकडे... त्याचीही अवस्था तशीच झाली. जकियाला उगाचच अपराधीपणा आल्यासारखं झालं.
"काय रे ही कोण" प्रसाद.. आवाजात जरब होती. कपाळावर आठ्यांच जाळंच होतं.
"ही.... अं.. ही..... जकिया..."वैभव अगदी खालच्या आवाजात म्हणाला.
तिचं नाव ऐकताच... प्रसाद आणि अजिंक्य च्या डोळ्यात द्वेषाने परिसीमा गाठली. चेहरे त्यांचे इतके बदलले आणि डोळ्यात इतकी आग उतरली की, शक्य असतं तर त्या आगीत त्यांनी जकियाला जाळून टाकली असती. वैभवने काहीतरी निश्चय केला आणि बाकी काही बोलायच्या आधीच तो त्या दोघांना ओढत आतल्या खोलीत घेऊन गेला.
"वैभव, ही इथं का आली आहे.... जीव वाचवायला आली असेल तर तिला जायला सांग.. नाहीतर आज इथे जे होईल ते हीने कधी स्वप्नात सुद्धा पाहीले नसेल..." अजिंक्य संतापला होता. वैभव.. दोघांना समजावण्याचा प्रयत्न करू लागला.. दोघेही ऐकण्याच्या मन:स्थितीत नव्हते.बाहेर जकियाला काय करावं सुचेना.. अंग चोरून तशीच ती खोलिच्या कोपर्‍यात उभी राहीली.... आता आपल्यापुढे काय वाढून ठेवले आहे.. याचा अंदाज बांधू लागली.तिघांची पुन्हा बाचाबाची सुरू झाली... पुन्हा मगाचेच सगळे संदर्भ... पेपरमधली तेजलची बातमी... टिवी वर पाहिलेला हाडामासांचा सडा...
बाहेर जावं तर जमाव आहे.. आणि ...इथे ..तिघांपैकी किमान एक जण आहे ज्याच्याबद्दल थोडी आशा वाटते आहे... अशी जकियाची स्थिती झाली.
घरामध्ये सुद्धा गोंधळ चालू झाला. वैभव दोघांना समजावण्याचा निष्फळ प्रयत्न करत होता...."वैभव... आज इथे तेच घडणार.. जे तेजलच्या बाबतीत झालं...." अजिंक्य सरसावून म्हणाला." हिलाही कळेल अब्रू म्हणजे काय ते.. .."
"नाही.... नाही.. अजिंक्य.............. मी तुम्हाला असं काही नाही करू देणार.. नका जाऊ.. प्लिज..." वैभवने खूप प्रयत्न केला दोघांना थांबवण्याचा.. पण त्यांनी त्याला त्याच खोलीत कोंडून घातला आणि ते तावातावाने बाहेर आले...ती बाहेर... चोरट्यासारखी उभी होती. ते येताच तिने दोघांकडे... आळीपाळीने पाहिले.. आता हे काय करणार...  वैभव दार ठोठावत होता. नक्की काय चाललं आहे... तिला कळेना.
"तू का आलिस इथं" प्रसादने तिच्यावर नजर रोखून विचारलं. नजरेत इतका संताप असू शकतो हे तेव्हा तिला जाणवलं..ती थरथरू लागली..
"बाहेर जमाव माझ्या मागे लागला होता... खूप घाबरले होते... आणि..." ती सांगत असतानाच.. अजिंक्य म्हणाला.." घाबरली होतीस... हो मग.. इथे नाही का भिती वाटली तुला.... मग.. इथे नाही का भिती वाटली तुला.... बिनधास्त घुसलीस ते
"नाही... इथे आल्यावर भिती नाही वाटली..." ती शांतपणे सांगत होती..." दार ठोठावत असताना... भिती वाटली होती.. पण हे दार उघडलं गेलं.. आणि त्या भिंतीवर असलेला शिवाजी महाराजांचा फोटो पाहिला...ज्या घरात या महापुरूषाची पूजा होते तिथे माझ्या अब्रूला काहीही धक्का नाही लागणार याची मला खात्री पटली.. आणि मी घरात पाऊल ठेवलं..................."
दोघांची बुद्धी खुंटली. आपण संतापाच्या भरात काय करत होतो याची जाणिव झाली.......... सगळं घर डोक्याभोवती फिरतं आहे असं वाटू लागलं."तुम्ही काळजी करू नका... मी जाईन थोड्या वेळात इथून निघून..." ती सांगत होती.. पण तिचे शब्द त्या दोघांच्या कानांपर्यंत पोचतच नव्हते. कोणीतरी उंच कड्यावरून ढकलून देते आहे असं वाटू लागलं. कोणीतरी श्वास कोंडून ठेवला आहे... हुंदका बाहेर येत नाहीये.. घशाला कोरड पडली आहे.. असं वाटू लागलं दोघांना. ट्रान्स मध्ये गेल्या सारखा अजिंक्य अलगद भिंतीला टेकला... आणि डोकं धरून खाली बसला. काय हे... काय वेडेपणा केला असता आज
दारावरची बेल वाजली. दोघे तंद्रीतून जागे झाले. प्रसादने जाऊन वैभवला बाहेर खोलीबाहेर आणले. अजिंक्यने बाहेरचे दार उघडले. सुशांत होता. त्यांचा आणखी एक मित्र.
"अरे मला कल्याणला जायचं आहे.. पण जाताच येत नाहीये..प्रचंड वाद्ळ चालू आहे बाहेर. किती लोकं मेली... काय काय झालं.. किती नुकसान झालं... बापरे
प्रसाद त्यावर शांतपणे म्हणाला, " इथेही एक खूप मोठं वादळ आलं होतं................. पण.. कुणाचही नुकसान न करता... ते जसं आलं तसंच निघून गेलं"
(डिस्क्लेमर : ही कथा पूर्णपणे काल्पनिक आहे. त्यातल्या नावांशी, पात्रांशी कोणाला साधर्म्य वाटले तर योगायोग समजावा. )
अप्रतिम.. शेवट उत्तम जमून आला आहे.. छत्रपतिंचा कारभार असाच नेटाचा होता.
११ मार्च, २००९ रोजी ७:३४ म.उ.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझ्या ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
माझ्या ब्लॉगला भेट देण्याकरिता यापुढे तुम्हाला http://praaju.blogspot.com/ असा लांबलचक पत्ता (URL) लिहायची गरज नाही. आता तुम्ही http://www.praaju.net/ किंवा praaju.net असे लिहून माझ्या ब्लॉगपर्यंत पोहोचू शकाल.
माझ्या ब्लॉगबद्दल तुमच्या सुचनांचे स्वागत आहे.
ई प्रसारण (इंटरनेट रेडीओ)
आजवर इतक्या वाचकांनी संस्थळाला भेट दिली


प्राजु: रसग्रहण.. ....सखी साजणी - सारंग भणगे

माझ्या गीतांची ध्वनि-मुद्रीका ...
'साम' टी. व्ही. साठी झालेली माझी मुलाखत
नभ कसं दूर दूर... बेला शेंडे आणि प्राजक्ता पटवर्धन
'फुलांची आर्जवे' : मुख़पृष्ठ
आय ऍम अ कॉम्प्लॅन बॉय
मराठी टंकलेखकाचा वापर करा.
शनिवार, १३ जुलै, २०१३
रसग्रहण.. ....सखी साजणी - सारंग भणगे
मराठी कविता समुहाचे संचालक आणि उत्तम कवी सारंग भणगे यांनी "....सखी साजणी" या कवितेचे केलेले रसग्रहण.. धन्यवाद सारंगदा..
तुझ्या कविता सहसा गोड असतात. इथे तर एक गोड विषय दिला असताना मधामध्ये साखर घोळून एक महन्मधुर कविता तू लिहिली नसतीस तरच नवल
सुखाची जणू देत चाहूल........ हि ओळ वाचली आणि मी लिहायला सुरुवात केली. सर्वप्रथम तुझ्या शीर्षक नसलेल्या या गीताला मी ते शीर्षक दिले. इतके सुरेख आणि अगदी समर्पक शीर्षक मिळाले कि मला त्याचाच आनंद झाला. प्रिया येत आहे हि सुखाचीच चाहूल नाही का खूप छान ओळ आहे ती.
इथे दरवळूनी तिचा गंध आला.....कसा तर उडू लागली का तिची ओढणी अहाहा हि कल्पना खूप सुंदर बांधली आहे. तिच्या ओढणीचा गंध वगैरे तशी जुनीच कल्पना, पण या कवितेत ती अशी बांधली आहे कि एक औरच मजा आली.
फुलांनी उन्हाकडे लकाकी मागून घेणे हि एक अभिनव कल्पना आहे. आवडली.
निळ्या आसमंती निळ्या अंबराने – इथे आसमंत आणि अंबर एकच. असे म्हटले तर – निळ्या आसमंती निळ्या पाखरांनी .....
या निळ्या ओळींनी गीताचे सौंदर्य खुलले आहे. निळ्या नक्षीची कल्पना देखील डोळ्या समोर आणली कि नयन मनोहरच वाटते. या साऱ्याचा आपल्या गीताशी काय संबंध हे काय निसर्ग गीत आहे हे काय निसर्ग गीत आहे असा क्षणभर विचार तरळतो आणि मग त्याचे उत्तर तिसऱ्या ओळीत सापडते. सारा निसर्गच जणू तिच्या स्वागताला सजून-धजून सज्ज झाला आहे. हे संपूर्ण कडवे अतिशय कल्पनाविभोर झाले आहे. सुंदर धृवापादानंतर इतके मधुर कडवे, पुढील कडव्याची उत्सुकता वाढवते.
पुढच्या कडव्यावर मी काय लिहू अगदी शब्दामुके होऊन गेलो. अतिशय लोभस, मिठास भरलेले अप्रतिम कडवे. प्रथमत: त्या कडव्यातील ‘जीवघेणी खळी’, ‘निशा चंद्रवर्खी’, ‘धुक्याने जणू माझालेली प्रभा’ या शब्दांनाच मी केवळ मुजरा करेन. मधाचा जणू पाऊस पडावा असे हे शब्द मनावर एक मधुर वर्ख चढवत जातात. अनेकदा माझ्या मनात विचार येतो कि आज गेली शेकडो वर्ष इतके काही लिहिले गेले आहे, कवींना आता नवीन कल्पना कुठून मिळणार अगदी शब्दामुके होऊन गेलो. अतिशय लोभस, मिठास भरलेले अप्रतिम कडवे. प्रथमत: त्या कडव्यातील ‘जीवघेणी खळी’, ‘निशा चंद्रवर्खी’, ‘धुक्याने जणू माझालेली प्रभा’ या शब्दांनाच मी केवळ मुजरा करेन. मधाचा जणू पाऊस पडावा असे हे शब्द मनावर एक मधुर वर्ख चढवत जातात. अनेकदा माझ्या मनात विचार येतो कि आज गेली शेकडो वर्ष इतके काही लिहिले गेले आहे, कवींना आता नवीन कल्पना कुठून मिळणार प्रेयसीला पहिल्यांदा जेव्हा कुणा कवीने चंद्र म्हटले असेल त्यावेळी त्या कवीला लोकांनी डोक्यावर घेतले असेल. पण आता या कल्पना बोथट झाल्या. मग नवनवीन कल्पना विचार कुठून आणायचे. निसर्ग तर तसाच आहे, मग कवीने रवीच्या पलीकडे काव्यविश्व शोधायचे तरी किती प्रेयसीला पहिल्यांदा जेव्हा कुणा कवीने चंद्र म्हटले असेल त्यावेळी त्या कवीला लोकांनी डोक्यावर घेतले असेल. पण आता या कल्पना बोथट झाल्या. मग नवनवीन कल्पना विचार कुठून आणायचे. निसर्ग तर तसाच आहे, मग कवीने रवीच्या पलीकडे काव्यविश्व शोधायचे तरी किती पण जेव्हा अशा काही ओळी मी वाचतो तेव्हा निर्धास्त होतो कि निसर्ग बदलला नसला तरी कवीची प्रतिभा त्या निसर्गाचा अनेकविध नवीन प्रकारे शोध घेताच आहे आणि राहील. हे सारे विचार मनात येऊन जावेत इतके सुंदर हे कडवे आहे.
प्रियकराचे मन त्याच्या प्रेयसीच्या भोवती किती फिरते, तिला काय काय उपमा द्याव्यात हे त्याला सुचतच नाही. तिचे केस, तिची काया, तिची खळी सारे त्याच्या मनात साचले आहे, त्याचे दर्शन त्याला कदाचित थोड्याच वेळात होणार आहे आणि तो ते सारे मनात साठवलेले आठवतो आहे. आणि मग त्यालाच सुचत नाही कि मी तिला नक्की काय म्हणू, थंड धुक्याची दुलई पांघरलेली उषा कि चंद्राच्या चांदण्याचा वर्ख ल्यालेली निशा, कि सोवळी अशी सांज यातून किती काही सुचवले आहे, नायक प्रेयसीचा सकाळ, संध्याकाळ आणि रात्री विचार करतो असे सुचविले आहे कि या सगळ्या सुंदर प्रतिमांशी त्याला त्याह्या प्रेयसीच्या सौंदर्याची तुलना करावी वाटते आहे कि या प्रतिमा देखील तिच्या सौंदर्यापुढे खुज्या आहेत आणि यातील कोणती एक प्रतिमा –उपमा तिच्यासाठी पुरेशी नाही....कित्ती काय सांगतात या ओळी
येथे सांज ‘सोवळी’ हे मुद्दाम योजले आहे का सहसा सांज सावळी असे पटकन लिहिले जाते. ते इथे योग्य वाटले असतेच, पण सोवळी मधून देखील ती प्रिया केवळ संजेसारखी सावळीच नाही तर ती पवित्र आणि शुभांगी अशी सोवळी आहे असे सुचवायचे आहे का सहसा सांज सावळी असे पटकन लिहिले जाते. ते इथे योग्य वाटले असतेच, पण सोवळी मधून देखील ती प्रिया केवळ संजेसारखी सावळीच नाही तर ती पवित्र आणि शुभांगी अशी सोवळी आहे असे सुचवायचे आहे का मला सोवळी आवडले, पण आधी म्हटल्याप्रमाणे सावळी सांज असा लिहायचा असताना एकच मात्र अधिक जोडून सोवळी लिहिताना कवयित्रीने नक्की कसा विचार केला असेल याचे राहून राहून आश्चर्य वाटत राहिले.
कवितेचा आलेख अगदी जसा असला पाहिजे तसा प्रत्येक कडव्याने उंचावत गेला आहे. शेवटचे कडवे म्हणजे या काव्य-गीताचा कलाशाध्यायच जणू कविता अक्षरश: उंच पर्वताच्या टोकावर जाते इथे. कवितेतील सर्व कडवी स्वतंत्र असली तरी ती एकमेकात गुंफल्यासारखी आहेत. प्रत्येक कडवे जरी एक मोती असला तरी संपूर्ण गीत हे एका विशिष्ट विचाराच्या सूत्रामध्ये बांधले असल्याने त्या विचाराच्या सुतामध्ये कडव्यांचे मोती ओवून हे गीत म्हणजे मोत्याची एक माळ असल्याप्रमाणे झाले आहे. त्या गीतामधून एक abstract चित्र तयार न होता एक नयनरम्य असे सुंदर आकृतिबंध असलेले एकसूत्र चित्र एकवटून आले आहे. इतके कि ती येते आहे हि सुखाची चाहूल निसर्गामध्ये जाणवत जाते आणि मग त्या केवळ चाहुलीचे रुपांतर ती येण्याची प्रचीती येण्यापर्यंत पोहोचते अशी सांगड पहिल्या कडव्यापासून शेवटच्या कडव्यापर्यंत बसते. आपण ट्रीपला कसे जातो कविता अक्षरश: उंच पर्वताच्या टोकावर जाते इथे. कवितेतील सर्व कडवी स्वतंत्र असली तरी ती एकमेकात गुंफल्यासारखी आहेत. प्रत्येक कडवे जरी एक मोती असला तरी संपूर्ण गीत हे एका विशिष्ट विचाराच्या सूत्रामध्ये बांधले असल्याने त्या विचाराच्या सुतामध्ये कडव्यांचे मोती ओवून हे गीत म्हणजे मोत्याची एक माळ असल्याप्रमाणे झाले आहे. त्या गीतामधून एक abstract चित्र तयार न होता एक नयनरम्य असे सुंदर आकृतिबंध असलेले एकसूत्र चित्र एकवटून आले आहे. इतके कि ती येते आहे हि सुखाची चाहूल निसर्गामध्ये जाणवत जाते आणि मग त्या केवळ चाहुलीचे रुपांतर ती येण्याची प्रचीती येण्यापर्यंत पोहोचते अशी सांगड पहिल्या कडव्यापासून शेवटच्या कडव्यापर्यंत बसते. आपण ट्रीपला कसे जातो आपल्या घरातून निघतो, मग वेगवेगळी ठिकाणे पाहत पुन्हा आपल्या घरी येतो तसेच वाटते या कवितेत. एका अर्थाने हि कविता ‘संपूर्ण’ आणि ‘परिपूर्ण’ वाटते.
तिच्या पैंजणांचा खुळा नाद हा तिच्या येण्याची प्रचीती देतो हि रोमांचक कल्पना तर आहेच, परंतु तिची अशी हि प्रचीती म्हणजे नायकाची, प्रियकराची स्वप्नपूर्ती आहे असे संबोधून या कल्पनेला एक अंतिम पाडाव दिला आहे. त्यावर कडी म्हणून तिच्या पैंजणांचा नाद हा प्रियकराशी इतका तदात्म आणि एकरूप झाला आहे कि जणू तो नाद म्हणजे त्याच्या हृदयाचे स्पंदच जणू दोन ओळींमध्ये इतके काही लिहून जाता येते हेच मला केवळ दिग्मूढ करून जाते. आणि प्रीतीने अनावर झालेला, प्रेयसीशी एकरूप झालेला, दही दिशात निशिदिन तिला पाहणारा हा प्रियकर तिच्या प्रितीमध्ये इतका काही समरस झाला आहे कि त्याचे सारे प्राण त्या प्रेयसीला पाहण्यासाठी एकवटून त्याच्या डोळ्यांमध्ये आलेले आहेत. त्याची प्रेयसीप्रतीची तल्लीनता इतक्या भावगर्भ रीतीने इथे वर्णिली आहे कि खरे सांगतो, मला माझे शब्द इथे आता थिटे वाटू लागले आहेत. प्राणाहून प्रिय असणाऱ्या प्रेयसीच्या दर्शनासाठी प्राणांचे डोळ्यात एकवटणे हे त्या प्रियकराची प्रेयसीविषयीची पराकोटीची एकतानता दर्शवितात.
भावगर्भ शब्दमाधुर्य, अभिनव कल्पना, उत्कट भाव, सुंदर वर्णन, एकसंध आकृतिबंध, चढता काव्यालेख, प्रसंगास अत्यंत अनुरूप असे हे गीत आमच्या निर्माता, दिग्दर्शक, संगीतकार, नायक, नायिका आणि मी सर्वांनाच फार म्हणजे फार आवडले.
व्यक्तिश: उपक्रमाचा भाग म्हणून मला यावर लिहिता आले तरी इतर कवितांचा देखील रसास्वाद घ्यायचा असल्याने इथे थोडे आखडते घेणे भाग आहे. अन्यथा मी यावर अजून बरेच काही लिहायचा प्रयत्न केला असता
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझ्या ब्लॉगला भेट दिल्याबद्दल धन्यवाद
माझ्या ब्लॉगला भेट देण्याकरिता यापुढे तुम्हाला http://praaju.blogspot.com/ असा लांबलचक पत्ता (URL) लिहायची गरज नाही. आता तुम्ही http://www.praaju.net/ किंवा praaju.net असे लिहून माझ्या ब्लॉगपर्यंत पोहोचू शकाल.
माझ्या ब्लॉगबद्दल तुमच्या सुचनांचे स्वागत आहे.
ई प्रसारण (इंटरनेट रेडीओ)
आजवर इतक्या वाचकांनी संस्थळाला भेट दिली


बघा कोहली या खिडकीत डोकावून काय काय म्हणतोय ते!

बघा कोहली या खिडकीत डोकावून काय काय म्हणतोय ते
← ७ लोकप्रिय व्यायाम जे शरीरासाठी घातक आहेत
GST – सोप्या शब्दात, काय वाढले काय कमी झाले
भन्नाट विनोद - बिल तुमचा नातू देईल
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर...
बाहेरून पुण्यात येणाऱ्यांसाठी पुणेरी सूचना
पुण्यातील वाहतुकीचा अभ्यास 😂😂😂 वाचाल तर हासाल
एका मुलाने आईवडिलांचे केले स्वप्न पूर्ण, पाहून व्हाल थक्क.
पोर्कीस्तानी आणि चायनीज घुसखोरांवर बनवाबनवी बनला असता तर
नक्की वाचा - STEPHEN HAWKING - संघर्षमय विज्ञानाचा अंत
पुण्यातील लिकर शॉप बाहेरील पुणेरी पाट्या (10/2016)
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर…
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
नक्की वाचा – STEPHEN HAWKING – संघर्षमय विज्ञानाचा अंत
जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Sagar Gaikwad on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rishabh Dhumal on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rajshree on अत्यंत हुशार लोकच या कोड्याचे…
भन्नाट विनोद - बिल तुमचा नातू देईल
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर...
बाहेरून पुण्यात येणाऱ्यांसाठी पुणेरी सूचना
पुण्यातील वाहतुकीचा अभ्यास 😂😂😂 वाचाल तर हासाल
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर… 16/04/2018
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
नक्की वाचा – STEPHEN HAWKING – संघर्षमय विज्ञानाचा अंत 16/03/2018
जगात सर्वकाही उलटे असते तर
भन्नाट विनोद – बिल तुमचा नातू देईल 08/01/2018
व्हाट्सअप्प फेसबुक वरून लोकांचा स्वभाव 😂😂😂 24/12/2017
माझ्या मराठीची मजा 18/12/2017
जीवनात आपल्याला पुढे नेणारी स्त्री 12/12/2017
Sagar Gaikwad on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rishabh Dhumal on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rajshree on अत्यंत हुशार लोकच या कोड्याचे…


लेटेष्ट किस्सा – काल एका पार्टीत जरा जास्तच झाली…
Posted in पुटो च्या लेखणीतूनTagged किस्सा, घडलेला किस्सा, पार्टी, पुणेरी टोमणे, लेटेस्ट, puto च्या लेखणी मधून, PUTO च्या लेखणीतून1 Comment
← जेव्हा मृत्यू सुट्टीवर असतो तेव्हा… 7 डेडली व्हीडिओ
लेख: आत्ताच्या पिढी ने खूप काही मोठे बदल पाहिलेत. →
One thought on “लेटेष्ट किस्सा – काल एका पार्टीत जरा जास्तच झाली… ”
होय होय काल जरा जास्तच झाली…
रात्री अचानक आईची खूप आठवण आली म्हणून जाऊन पाय पडलो.
आणि तिची आजवर जो काय त्रास दिला त्याबद्दल माफी पण मागितली, तर तिने प्रेमाने कुशीत घेतले आणि कपाळाचा पापा घेत म्हणली,
“अहो, आईंना गावी जाऊन आता २ दिवस झाले ; मी बायको आहे तुमची
थांबा अजून मज्जा तर पुढे आहे.
मेंदूला मुंग्या तर तेव्हा आल्या जेव्हा विचार केला की,
बायको म्हणून मग मिठी मारून गॅलरीतुन काली कुणाला ढकलून दिले
भन्नाट विनोद - बिल तुमचा नातू देईल
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर...
बाहेरून पुण्यात येणाऱ्यांसाठी पुणेरी सूचना
पुण्यातील वाहतुकीचा अभ्यास 😂😂😂 वाचाल तर हासाल
एका मुलाने आईवडिलांचे केले स्वप्न पूर्ण, पाहून व्हाल थक्क.
पोर्कीस्तानी आणि चायनीज घुसखोरांवर बनवाबनवी बनला असता तर
नक्की वाचा - STEPHEN HAWKING - संघर्षमय विज्ञानाचा अंत
पुण्यातील लिकर शॉप बाहेरील पुणेरी पाट्या (10/2016)
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर…
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
नक्की वाचा – STEPHEN HAWKING – संघर्षमय विज्ञानाचा अंत
जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Sagar Gaikwad on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rishabh Dhumal on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rajshree on अत्यंत हुशार लोकच या कोड्याचे…
भन्नाट विनोद - बिल तुमचा नातू देईल
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर...
बाहेरून पुण्यात येणाऱ्यांसाठी पुणेरी सूचना
पुण्यातील वाहतुकीचा अभ्यास 😂😂😂 वाचाल तर हासाल
इंग्रजी नावाच्या कंपन्या मराठी माणसाने काढल्या असत्या तर… 16/04/2018
आरोग्याच्या दृष्टीने सुरक्षित प्लास्टिक वॉटर बाॅटल कशी निवडावी
नक्की वाचा – STEPHEN HAWKING – संघर्षमय विज्ञानाचा अंत 16/03/2018
जगात सर्वकाही उलटे असते तर
भन्नाट विनोद – बिल तुमचा नातू देईल 08/01/2018
व्हाट्सअप्प फेसबुक वरून लोकांचा स्वभाव 😂😂😂 24/12/2017
माझ्या मराठीची मजा 18/12/2017
जीवनात आपल्याला पुढे नेणारी स्त्री 12/12/2017
Sagar Gaikwad on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rishabh Dhumal on जगात सर्वकाही उलटे असते तर
Rajshree on अत्यंत हुशार लोकच या कोड्याचे…


चला बोलू या - भाग १ | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
चला बोलू या - भाग १
आज येथे, महाराष्ट्रापासून दहा हजार मैलांवर, अनेक मराठी लोकांना आपापल्या जीवनात कुठे ना कुठे, कधी ना कधी तरी उपयोगात पडेल असा एक अगळा वेगळा कार्यक्रम पार पडला. महाराष्ट्र फाउंडेशन व कनेटिकट महाराष्ट्र मंडळाने "चला बोलू या" नावाच्या एका चर्चा सत्रासाठी येथील सर्व मराठी कुटुंबांच्या जीवनाशी निगडीत विषय निवडला होता, "अमेरिकेतील मराठी म्हणून आपले विचार, अनुभव व आपल्या समोरील प्रश्न".
या चर्चा सत्रात तीन मराठी पिढ्यांचे प्रतिनिधी होते. या तीन पिढ्यात होते आपली मुले येथे अमेरिकेत लहानाची मोठी करणारे अनुभवी पालक, ज्यांची मुले आजून लहान आहेत असे नवीन पालक व तिसरे आणि सर्वांत महत्वाचे म्हणजे असे मराठी तरूण/तरुणी जे या पश्चात्य संस्कृतीत वाढले आहेत. यांत अनेक क्षेत्रातले दिग्गज जसे डॉक्टर, सामाज सेवक, शिक्षक, उद्योजक, मानसोपचार तज्ञ, आदिंचा सुद्धा समावेष होता. त्यांनी परदेशस्थ मराठी समाजा समोरील विविध समस्यांवर चर्चा केली तसेच या चर्चेच्या माध्यमातून मौलिक माहितीची देवाण-घेवाण पण केली. कार्यक्रमाच्या सुव्यवस्थित संचलनाने त्याला सर्व उपस्थितांचा उत्सफूर्त प्रतिसाद लाभला व तो अफलातून यशस्वी झाला हे सांगणे नको.
या चर्चा सत्रात चर्चिले गेलेले काही मुद्दे सहसा मराठी वा भारतीय कुटुंबात चर्चिले जात नाहीत ज्यामुळे काही घटनांना कसे सामोरे जावे याची आपाली तयारीच असत नाही. चला तर बघू या काय झाले या कार्यक्रमात.
कार्यक्रमाची सुरुवात अर्थातच सर्वांत मूळ प्रश्नाने करण्यात आली.
या देशात आपल्या मुलांना मराठी येणे कितपत महत्वाचे आहे या प्रश्नावर आलेली प्रातिनिधीक मते...
एक अजोबा: येत्या दोन-तीन दशकात मराठीचा वापर खुद्द महाराष्ट्रातच कमी होणार आहे. तर येथे मुलांवर "मराठी बोल, मराठी बोल" अशी बळजबरी का बरे करावी मला वाटते मराठीचा अट्टाहास आपण सोडला पाहिजे. कारण ती या मुलांची ज्ञान-भाषा नाही, ती यांना वाचता येण्याची शक्यता कमीच आहे ज्यामुळे त्यांना तिची गोडी लागणार नाही आणि गोडी लागली नाही तर ते ती पुढच्या पिढीला कशी देणार मला वाटते मराठीचा अट्टाहास आपण सोडला पाहिजे. कारण ती या मुलांची ज्ञान-भाषा नाही, ती यांना वाचता येण्याची शक्यता कमीच आहे ज्यामुळे त्यांना तिची गोडी लागणार नाही आणि गोडी लागली नाही तर ते ती पुढच्या पिढीला कशी देणार मग जर मराठी आपल्या पुढच्या दोन पिढ्या सुद्धा जगणार नाही, तर मग या मुलांचे "टॉर्चर" का
दुसरे अजोबा: मी माझ्या नातीला कधीच मराठी बोल म्हणत नाही. ती जी इंग्रजी बोलते तिचे उच्चार भारतातल्या इंग्रजीपेक्षा वेगळे असतात. मग मी तिला ते हळू-हळू मला समजेल असे बोलायला लावतो. त्यांनतर तेच मराठीतून तिला सांगतो. तिला ते उच्चारायला अवडते अन आमचा संवाद मराठी मध्ये सुरु होतो. "टॉर्चर"चा प्रश्नच नाही.
अमेरिकन मराठी तरूण (अ.म.त.): (त्याला "टॉर्चर" बद्दल विचारले गेले तेव्हा) हो, होते "टॉर्चर". पण शाळेत जाणे, अभ्यास करणे, चांगल्या सवयी लावणे, हे सुद्धा "टॉर्चर"च आहे. ते चालते तर मग मराठी बोलण्यालाच का सोडायचे शाळेत गेल्याचा, अभ्यास केल्याचा व आई वडिलांनी चांगल्या सवयी लावल्याचा फायदा होतो तसाच मराठी येत असल्याचा अभिमान पण वाटतो. आपल्या ईतर मित्रांजवळ नसलेली एक खूबी आपल्यात आहे हे पाहून आनंद वाटतो.
अमेरिकन मराठी तरूणी (अ.म.ती.)ची आई: मुलांना मराठी शिकवण्यासाठी "टॉर्चर"च करायची गरज नाही. काही छोट्या-छोट्या घटनांमधून त्यांच्यात ती शिकवण्याची भावना जागृत केली तर ते आपोआपच शिकतात. माझ्या मुलांना दुकानात मला कोणाबद्दल काही सांगायचे झाल्यास त्या व्यक्तिसमोरच मराठीतून सांगता आल्याने फार गंमत वाटायची (एक गंमतीशीर उदाहरण सांगितले).
यावर आणखी एका पालकाने त्यांच्या मुलाचा अनुभव सांगितला. सार्वजनीक ठिकाणी आई-बाबा रागाऊ लागले तर ते इतरांना समजून आपली वेशीवर टांगली जाऊ नये म्हणून हा म्हणायचा, "आई/बाबा, मराठीत, मराठीत".
पण या छोट्या-छोट्या घटनांमधून त्यांची नाळ मराठीसोबत बांधून ठेवण्यात हे पालक यशस्वी झाले. त्यानंतर काहींनी आपल्या मुलांमध्ये मराठी येते हा एक "कॉन्फिडन्स" वाढवण्याचा भाग कसा असू शकतो ते सांगितले. काहींना आपल्या भावना पोचवण्यासाठी आपली मायबोलीच उपयुक्त असल्याचे वाटते तर काहींना भाषा ही त्यात महत्वाची वाटत नाही.
त्यानंतर ऐरणीवर आलेला दुसरा प्रश्न...
आपण या समाजाच्या मुख्य प्रवाहात का व कसे सामिल व्हायला हवे उदाहरणार्थ आपल्या अन्नाच्या सवयींमुळे मुलांना येथे काही सामाजिक त्रास होतात का उदाहरणार्थ आपल्या अन्नाच्या सवयींमुळे मुलांना येथे काही सामाजिक त्रास होतात का आपण या सवयी बदलायला हव्यात का आपण या सवयी बदलायला हव्यात का
या मुद्याच्या चर्चेला सुरुवात झाली मुलांच्या डब्यांमुळे निर्माण होणार्‍या समस्यांपासून. आपल्या मुलांना भाजी-पोळी/भात वा आणखी काही भारतीय जेवण दिले तर ही मुले त्यांच्या शाळेत जेवताना वेगळे पडतात. आपल्या अन्नाचा सुगंध बाकीच्यांसाठी उग्र असतो त्यामुळे ते आपल्या मुलांना वेगवेगळे प्रश्न विचारायला सुरुवात करतात, कधि-कधि नावे पण ठेवतात, चिडवतात. मग आपली मुले डब्यात मराठी/भारतीय जेवण नको म्हणतात. तसेच त्यांच्या मनात आपल्या अन्नाबद्दल, सवयींबद्दल व एकूनच संस्कृतीबद्दल न्यूनगंड निर्माण व्हायला मदत होऊ शकते. त्यामुळे आई-वडिलांनी आपल्या मुलाला त्यांच्या शाळेत जास्तच वेगळे वाटणार नाही असे जेवण द्यावे, जसे की गुंडाळलेली पोळी-भाजी, चमच्याने खाता येणारे व सुगंध न पसरवणारे पदार्थ, वगैरे. पण यावरच न थांबता अधून मधून आपल्या सणांचे/उत्सवांचे निमित्त साधून अमेरिकन मुलांना जमेल असे पदार्थ (शंकरपाळे, साधी चकली, चुरमुर्‍याचा दाणे नसलेला चिवडा (जेणेकरुन कोणा अलर्जीवाल्याला त्रास होणार नाही), वगैरे) घेऊन शाळेत जावे. त्यांना आपल्या पदार्थांची माहिती करून द्यावा व त्यातून ते आपल्या मुलांस नावे ठेवणार नाहीत असा "ऍक्सेप्टन्स" मिळवावा. अशा प्रयोगशील पालकांनी या गोष्टींचा त्यांच्या मुलांना झालेला फायदा, त्यातून त्यांचा उंचावलेला "कॉन्फिडन्स" यांची काही उदाहरणे सांगितली. त्यातील एक म्हणजे आपल्या एका मराठी मुलाच्या मित्रांना शंकरपाळे एवढे आवडले की तो त्याच्या स्काऊट वगैरेची कमाई करण्यासाठी शंकरपाळे मित्रांना विकत असे
एकंदरीत काय तर तुम्हाला तुमच्या जेवणाच्या सवयी सोडून द्यायची गरज नाही. तर गरज आहे ती आपल्या व त्यांच्यात सूवर्णमध्य साधन्याची.
पुढील भागात आपण खालील विषयांवरील चर्चेचे अवलोकन करू या. दरम्यान आपण या भागावर आपल्या प्रतिक्रिया कळवाव्यात ही विनंती...
आपली सांस्कृतिक/धार्मिक ओळख आपल्या मुलांनी कशी निर्माण करावी त्यासाठी आपण मुलांना आपल्या धर्माबद्दल व संस्कृतीबद्दल, केव्हा (कोणत्या वयात), काय व किती सांगावे त्यासाठी आपण मुलांना आपल्या धर्माबद्दल व संस्कृतीबद्दल, केव्हा (कोणत्या वयात), काय व किती सांगावे मुलांच्या प्रश्नांना (आपण चर्चला का जात नाही मुलांच्या प्रश्नांना (आपण चर्चला का जात नाही, हॉलोवीनला टर्की का करत नाही, हॉलोवीनला टर्की का करत नाही वगैरे) उत्तरे कशी द्यावी वगैरे) उत्तरे कशी द्यावी मुलांना त्यांच्या मित्रांनी विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तरे द्यायला कसे तयार करावे मुलांना त्यांच्या मित्रांनी विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तरे द्यायला कसे तयार करावे अशा घटनांमधून मुलांच्या मनाला कसे जपावे अशा घटनांमधून मुलांच्या मनाला कसे जपावे काय टाळावे व काय टाळायची गरज नाही
आपणास आपल्या भारतातील जवळच्या नातेवाईकांची विषेशत आई-वडिलांची येथे सतत उणीव भासते. तसेच आपल्या मुलांना त्यांच्या आजी-आजोबांची व ईतर नातेवाईकांची भासत नसेल का आई-वडिलांची येथे सतत उणीव भासते. तसेच आपल्या मुलांना त्यांच्या आजी-आजोबांची व ईतर नातेवाईकांची भासत नसेल का त्यांचे सर्व नातेवाईकांशी जिव्हाळ्याचे संबंध निर्माण व्हावेत यासाठी आपण काय करू शकतो
आपल्या मुलांच्या डेटींगच्या प्रकरणात आपला सहभाग काय मुलांसोबतचे संबंध जपत त्यांना मदत कशी करावी मुलांसोबतचे संबंध जपत त्यांना मदत कशी करावी शाळेत लैंगिक शिक्षण सुरु झाल्यावर आपण त्यांच्याशी काय बोलावे व कसे वागावे
या देशात आपल्या मुलांना मराठी येणे कितपत महत्वाचे आहे
माझं मतः इतरांसमोर कोड लँग्वेजमध्ये बोलायला उपयुक्त आहे तेवढेच महत्त्व (सध्यातरी) मराठीचे आहे आणि त्यासाठी मराठीच का हिंदी, गुजराथी किंवा 'च' ची भाषा आणि पिग-लॅटीनही चालून जाऊ शकते.
आपल्या मुलांना मोडके तोडके चार शब्द मराठीत बोलता येतात म्हणजेच त्यांना मराठी येते आणि त्यांची नाळ मराठीशी जोडलेली आहे असा अनेकांचा (गैर)समज असतो. या मुलांना मराठीत दुकानात बोलणे किंवा परक्यांसमोर मराठी फेकणे याच्यापुढे काय माहित असते जसे, ही मुलं अमेरिकनांना कळू नये म्हणून मराठीत बोलणे पसंत करतात तसे त्यांचे आईवडिल मुलांना कळू नये म्हणून हिंदीत बोलतात आणि मराठी आणि हिंदी भाषा बर्‍यापैकी सारख्या असूनही मुलांना हिंदीचे आकलन होत नाही यावरून त्यांचे मराठीचे ज्ञान लक्षात येईल. ज्ञानेश्वर, तुकाराम, पु.ल., गदिमा इ. इ. वाचणे, समजणे, त्यावर भाष्य करता येणे, वर्तमान मराठी जगतात काय चालले आहे या फार पुढच्या गोष्टी झाल्या.
बरेचदा आपल्याला मराठी येतं, यांत त्या मुलांना काही विशेष वाटत नसतं पण त्यांच्या पालकांना त्याचं खूप विशेष असतं. अर्थात, हे दोन्ही बाजूंनी दिसतं म्हणजे 'आमच्या मुलाला मराठी येतं' आणि 'त्याच्याशी मराठीत बोलून उपयोग नाही त्याला मराठी अजीबात येत नाही' ही दोन्ही वाक्ये पालक सारख्याच अभिमानाने उच्चारतात. (पैकी दुसरे वाक्य खुद्द मुंबईतच अनेकदा ऐकले आहे.)
अमेरिकेत, मला अद्याप एकही मूल भेटले नाही जे मराठी अस्सखलित वाचते किंवा लिहिते. बोलणारे खूप आहेत. माझी कन्या मराठी आणि हिंदी दोन्ही भाषा व्यवस्थित बोलते. तिला मराठी-हिंदी चित्रपट पाहण्यातही खूप रस असतो. तिला दोन वर्षे मराठी लिहायला शिकवून पाहिले. काही दिवसांत उत्साह मावळला. त्यापेक्षा हॅरी पॉटरचे खंड वाचणे ती पसंत करते. आता इथे "टॉर्चर" होते का ते माहित नाही पण कला आणि विद्या आवडीशिवाय येत नाहीत. तेव्हा ते सोकॉल्ड टॉर्चर करावे असे मला वाटले नाही.
यापुढे जाऊन असे म्हणावेसे वाटते की शाळेत जाणारे अमेरिकन मूल हे बाहेरच्या जगात (शाळेत आणि इतर कार्यक्रम) जितके तास वावरते त्याच्या निम्मे तासही घरात वावरत नाही. अठरा वर्षांनंतर मुले घरातही राहात नाहीत तेव्हा मराठीचा यज्ञकर्म थोडक्यात खुंटतो असा अनेकांचा अनुभव आहे.
असो. भाषा समजणे आणि मोडकी तोडकी बोलणे म्हणजे भाषा येणे नाही. भाषा येणे या शब्दात जो खोलपणा आहे (बोलणे, वाचणे, लिहिणे, व्याकरण, साहित्य, काव्य) तो मी एकाही अमेरिकन मराठी मुलात पाहिलेला नाही. (अपवाद नसतीलच असे नाही पण ते अपवादच ठरावेत.) त्यामुळे हे "भाषा येणे" १६-१७ व्या वर्षापासून विरायला लागते असेही पाहिलेले आहे. मराठी मंडळाच्या कार्यक्रमाला येणारी अनेक तरूण मुलं/ मुली (वय : १८+, जन्मः अमेरिका, घरातून बाहेर पडलेले) आलेच तर आई-वडिलांनी दाव्याला बांधून आणल्याप्रमाणे येतात. एका जागी बसून २-३ तास घालवतात, खातात आणि चालू पडतात असा अनुभव आहे.
बाकी, खाद्यपदार्थ, कला, नृत्य, गायन यांतून नाळ बांधली राहणे शक्य आहे. त्यात शारिरीक ऍक्टीविटीज अधिक आहेत. सुनीता विल्यम्स अंतराळात समोसे घेऊन गेल्याची कथा प्रसिद्ध झाली होती.
अवांतरः हॉलोवीनला टर्की का करत नाही - टर्की थँक्स गिविंगला करतात. हॅलोवीनला आपणच टरकायचं असतं. ह. घ्या.
भास्कर केन्डे [29 Oct 2007 रोजी 15:51 वा.]
आपला प्रतिसाद वाचताना पुन्हा एकदा कालच्या चर्चासत्रात गेल्यासारखे वाटले. :)
आणि त्यासाठी मराठीच का
-- हे चर्चासत्र मराठी भाषकांनी, मराठी भाषकांसाठी आयोजित केलेले असल्याने त्यावर केवळ मराठी-इंग्रजी यावर चर्चा झाली. तसेच हिंदीसह इतर भारतीय भाषांचा ओघवता उल्लेख आपण केला तसा झाला.
या मुलांना मराठीत दुकानात बोलणे किंवा परक्यांसमोर मराठी फेकणे याच्यापुढे काय माहित असते
--तेच तर. परंतू अशाच काही छोट्या-छोट्या गोष्टींमधून या मुलांचा मराठीशी संबंध तर टिकून राहतो.
पैकी दुसरे वाक्य खुद्द मुंबईतच अनेकदा ऐकले आहे.)
--होय, कालच्या चर्चासत्रात एका मुलीचा या विषयावरील अनुभव फार बोलका होता. ती जेव्हा भारतात गेली होती तेव्हा तिची चुलत का मामेबहीन तिच्याशी इंग्रजी बोलत होती व ही तिच्याशी मराठी त्या भारत स्थित मुलीच्या आईवडिलांचे पण हिला इंग्रजी बोल, इंग्रजी बोल असे चालले होते म्हणे.
यापुढे जाऊन असे म्हणावेसे वाटते की शाळेत जाणारे अमेरिकन मूल हे बाहेरच्या जगात (शाळेत आणि इतर कार्यक्रम) जितके तास वावरते त्याच्या निम्मे तासही घरात वावरत नाही. अठरा वर्षांनंतर मुले घरातही राहात नाहीत तेव्हा मराठीचा यज्ञकर्म थोडक्यात खुंटतो असा अनेकांचा अनुभव आहे.
--हो, हा मुद्दा मी नोंदवायचा विसरलो. कृपया माझा नवीन प्रतिसाद पाहा.
मराठी मंडळाच्या कार्यक्रमाला येणारी अनेक तरूण मुलं/ मुली (वय : १८+, जन्मः अमेरिका, घरातून बाहेर पडलेले) आलेच तर आई-वडिलांनी दाव्याला बांधून आणल्याप्रमाणे येतात. एका जागी बसून २-३ तास घालवतात, खातात आणि चालू पडतात असा अनुभव आहे.
-- याचर्चा सत्रात आलेली मुले २१-२२ वर्षांची होती व त्यांनी खूप सक्रीय सहभाग नोंदवला. पुढील भागात त्यांच्या अनुभवांना मी टिपणार आहे.
अवांतरः हॉलोवीनला टर्की का करत नाही - टर्की थँक्स गिविंगला करतात. हॅलोवीनला आपणच टरकायचं असतं. ह. घ्या.
-- चूक लक्षात आणून दिल्याबद्दल आभार. :)
आहे तितुके जतन करावे, आणिक मिळवावे,
महाराष्ट्र राज्यची करावे जिकडे तिकडे ॥
याचर्चा सत्रात आलेली मुले २१-२२ वर्षांची होती व त्यांनी खूप सक्रीय सहभाग नोंदवला. पुढील भागात त्यांच्या अनुभवांना मी टिपणार आहे.
 हे अनुभव वाचायला खूप आवडतील. याबरोबरच शक्य असल्यास या वयांतील मुलांत अमेरिकेत जन्मलेली आणि भारतात जन्मलेली, तिथे दोन-चार वर्षे का होईना पण वाढलेली आणि नंतर अमेरिकेत आलेली मुले किती हा आकडा तुम्हाला मिळाला तर पाहाल का
मला असा अनुभव आहे की भारतातून जन्मलेली आणि नंतर इथे आलेली मुले ऋणानुबंध टिकवण्यास थोडी अधिक उत्सुक दिसतात.
कर्मभुमी की जन्म भुमी
प्रकाश घाटपांडे [29 Oct 2007 रोजी 14:44 वा.]
या देशात आपल्या मुलांना मराठी येणे कितपत महत्वाचे आहे
आपण परत भारतात जाणार आहोत काय यावर ते अवलंबून आहे. उर्वरित प्रियालीच्या मताशी सहमत आहे.
मुलांना मराठी येणे ही पालकांची भावनिक गरज आहे.
आपण या समाजाच्या मुख्य प्रवाहात का व कसे सामिल व्हायला हवे उदाहरणार्थ आपल्या अन्नाच्या सवयींमुळे मुलांना येथे काही सामाजिक त्रास होतात का उदाहरणार्थ आपल्या अन्नाच्या सवयींमुळे मुलांना येथे काही सामाजिक त्रास होतात का आपण या सवयी बदलायला हव्यात का आपण या सवयी बदलायला हव्यात का
मुस्लीम इतके वर्ष भारतात रहातात. गेली काही शतके. बरेचसे इथेच धर्मांतरीत झाले . तरी इथेले लोक त्यांना आपले मानायला तयार नाहीत. मुख्य प्रवाहात सामील होणे अपरिहार्य आहे, तसे केले नाही तर वेगळेपणा हा संघर्ष निर्माण करेल. कर्मभुमी महत्वाची कि जन्मभुमी हा पुढच्या पिढिला कदाचित कमी पडेल.
पुढची झलक दिल्याने वाचण्यास आसुसलेला.
मुलांना मराठी येणे ही पालकांची भावनिक गरज आहे.
 मनातलं बोललात आणि बरेचदा पालक मुलांना खरंच टॉर्चर करताता की काय असेही वाटण्याइतपत उदाहरणे पाहिलेली आहेत. उलटपक्षी, ही काही मुलांची गरजही असू शकते. विशेषतः जर त्यांचे ऋणानुबंध मराठीशी जुळलेले असतील तर. जसे, माझ्या मुलीला आजी-आजोबांशी इंग्रजी बोलण्यापेक्षा मराठीत बोलायला आवडते आणि ती त्यांच्याशी फोनवर आवर्जून मराठी बोलते. त्यामागे, मी इंग्लिशमध्ये बोलले तर त्यांना काही कळतच नाही (ऍक्सेंटमुळे) अशी तिची तक्रार असते. इंग्लिश बोलून त्यांना काही कळलं नाही किंवा पुन्हा पुन्हा तेच सांगावं लागलं तर तिला वाईटही वाटतं. तेव्हा ही तिची भावनिक गरज आहे.
पण भाषा लिहिणे आणि वाचणे ही तिची सध्यातरी गरज नाही.
मुख्य प्रवाहात सामील होणे
भास्कर केन्डे [29 Oct 2007 रोजी 15:58 वा.]
हो, हा मुद्दा सर्वांनीच मांडला व मान्य केला की आपण येथे राहणार असू तर येथील मुख्य प्रवाहात लवकरात लवकर सामील व्हायला हवे. कदाचित मी हा मुद्धा या भगात व्यवस्थित मांडु शकलो नाही. पण पुढील भागांत हा पुन्हा येणार आहेच.
आवांतर - या चर्चसत्रात आयोजकांनी याच विषयावरील अपर्णा वेलणकरांचे "फॉर हिअर, ऑर टू गो" हे पुस्तक विक्रीस ठेवले होते. चाळत असताना ते खूप चांगले वाटले. वाचून प्रतिक्रिया देईन.
आहे तितुके जतन करावे, आणिक मिळवावे,
महाराष्ट्र राज्यची करावे जिकडे तिकडे ॥
भास्कर केन्डे [29 Oct 2007 रोजी 16:16 वा.]
मराठी येण्याची चर्चा चालू असताना आलेले दोन मुद्दे वरील लेखात द्यायचे मी विसरलो. त्याबद्दल क्षमस्व. ते मुद्दे असे...
१. वरीष्ठ पालक (ज्यांची मुले मोठी झाली आहेत) तसेच त्यांची मुले यांना १५-२० वर्षापूर्वी आपले मराठीपण टिकवून ठेवण्यासाठी करावा लागणारा संघर्ष हा आजच्या पेक्षा कठीण होता. कारणे दोन आहेत. एक, त्यावेळी येथे आपली लोकसंख्या खूपच कमी असल्याने मुलांना आई-वडिलांव्यतिरिक्त कोणाशी मराठी बोलायलाच मिळत नसे. आता मात्र मराठी कार्यक्रमांव्यतिरिक्त मित्रांच्या घरात, दुकानांत, मंदिरात बरेचदा मराठी बोलायला मिळते. दूसरे म्हणजे आता मुलांसाठी भरपूर डीव्हिडी विकत मिळतात. काही मुलांना तर कार्स, मेडागस्कर पेक्षा जिंगल-टून्सचा चॉकलेटचा बंगला जास्त आवडतो असे कळले. तसेच आता अल्फा मराठी, सह्याद्री वगैरे येथे घरोघरी पोचले आहेत. या कारणांमुळे मुलांना मराठी शिकन्यासाठी जास्त वाव मिळतो. कार्टुन्स हे असे प्रभावी माध्यम आहे की जे शाळेतल्या आठ तासाच्या शिकवणी ईतकेच दोन तासांत मुलांना शिकवू शकते. त्यामुळे आठ-दहा तास इंग्रजी वातावरणात राहिलेले मुले तास-दोन तास मराठी वातावरणात राहिले की त्यांना दोन्ही भाषा उत्तम बोलता येतात.
२. एका आजोबांनी उपस्थित केलेला मुद्दा: चीनचा पुनर्वोदय झाल्यापासून अमेरिकेत चीनी भाषा शिकण्याकडे बरेच लोकांचा कल आहे. भारताचीही घोडदौड चालू आहेच. पुणे-औरंगाबाद-कोल्हापूर-नाशिक-नागपूर येथे जर आंतराष्ट्रीय उद्योगांची भरभराट झाली तर मराठी येत असणार्‍या अमेरिकन तरूणांना नवीन दालणे उघडली जातील. अर्थात ती जर मराठी मुले असतील तर त्यांना पुन्हा आपल्या पूर्वजांच्या भूमीत जायला आवडेल जसे आता यूरोप मूळ असलेल्यांना युरोपात जायला आवडते. हा खूप मोठा आशावाद वातला तरी दुसर्‍या महायुद्धातल्या विंड-टॉकर्स नंतर अमेरिकेत अल्पसंख्यांकांच्या भाषेला आलेल्या महत्वामुळे शासन दरबारी सुद्धा एखादी परदेशी भाषा येत असल्यास नक्कीच फायदा होतो.
आहे तितुके जतन करावे, आणिक मिळवावे,
महाराष्ट्र राज्यची करावे जिकडे तिकडे ॥
आजोबा नं १ यांच्या म्हणण्यात तथ्य आहे.
एक अजोबा: येत्या दोन-तीन दशकात मराठीचा वापर खुद्द महाराष्ट्रातच कमी होणार आहे. तर येथे मुलांवर "मराठी बोल, मराठी बोल" अशी बळजबरी का बरे करावी मला वाटते मराठीचा अट्टाहास आपण सोडला पाहिजे. कारण ती या मुलांची ज्ञान-भाषा नाही, ती यांना वाचता येण्याची शक्यता कमीच आहे ज्यामुळे त्यांना तिची गोडी लागणार नाही आणि गोडी लागली नाही तर ते ती पुढच्या पिढीला कशी देणार मला वाटते मराठीचा अट्टाहास आपण सोडला पाहिजे. कारण ती या मुलांची ज्ञान-भाषा नाही, ती यांना वाचता येण्याची शक्यता कमीच आहे ज्यामुळे त्यांना तिची गोडी लागणार नाही आणि गोडी लागली नाही तर ते ती पुढच्या पिढीला कशी देणार मग जर मराठी आपल्या पुढच्या दोन पिढ्या सुद्धा जगणार नाही, तर मग या मुलांचे "टॉर्चर" का
पुण्यात रस्त्यावर व दुकानात पहिले वाक्य मराठीत ऐकले की आनंदातिशयाने हॄदय बंद पडेल की काय अशीच भीती वाटते. जरा चांगले कपडे बिपडे घातले की भेटणारा कोणीही लगेच हिंदीच सुरु करतो. त्यामुळे मधून मधून मळके व गबाळे कपडे घालून मराठीपण सिद्ध करावे लागते.
अभिमान वगैरे गोष्ट जरा बाजूला ठेवली तर अमेरिकेतील "मराठी" मुलांना (सेकंड जनरेशन-दुसरी पिढी) मराठी येण्याचा तसा काय फायदा आहे अमेरिकेतील संस्कॄतीशी समरस होणे, स्वतःचे सांस्कृतिक व वांशिक वेगळेपण न दर्शवणे या गोष्टी त्यांच्यासाठी फायदेशीर व योग्य आहेत असे वाटते.
आम्हाला येथे भेट द्या.
माझी मुलगी व्यवस्थित मराठी बोलते. पण मी तिला मराठी शिकण्याच्या शाळेत घातलेले नाही. पाच दिवस नेहमीच्या शाळेत गेल्यावर परत रविवारी तिने मराठीसाठी शाळेत जाणे हे मला तेवढेसे आवश्यक वाटत नाही. पण मी घरी जमेल तेवढी अक्षर ओळख करून देते - आणि काही गोष्टी/गाणी मराठीतूनही सांगते. मराठी गाण्यांचे अर्थ सांगते. भाषेतून संस्कृती पुढे जाते म्हणतात, तेवढे मी थोड्याफार प्रमाणात करू शकले तर मला बरे वाटेल, इथे समरस होण्यासाठी तिचा भाषेशी आहे तोही संबंध तोडण्याची गरज मला वाटत नाही. आमच्या घरात नैसर्गिकपणे मराठीच बोलले जाते अर्थात ती ते आपोआप शिकली आहे. यापलिकडे प्रियाली म्हणते तसे मराठी किंवा मातृभाषा "येत" असले (म्हणजे व्याकरण वगैरे सर्व) तर माझ्या मते दुधात साखर.
अजून एक म्हणजे मुलीचे नात्यातील लोकांशी व्यवस्थित संबंध ठेवणे हेही मी करते - मराठी येते का यापेक्षा तिला त्यांच्यात परके वाटू नये एवढ्यासाठी मी तिला ते दूर असले तरी आमच्या घरातल्या गोष्टी सांगत तिच्या मनात तिकडची नाळ ठेवायचा प्रयत्न करते. आणि इथल्याही मैत्रिणींना घरी बोलावणे, त्यांच्याकडे मुलीला पाठवणे, शाळेतल्या गोष्टींमध्ये भाग घेणे यासारख्या गोष्टी करते.
"स्वतःचे सांस्कृतिक व वांशिक वेगळेपण न दर्शवणे या गोष्टी त्यांच्यासाठी फायदेशीर व योग्य आहेत असे वाटते. "
वेगळेपण दर्शवायचे नाही म्हणजे काय करायचे ह्या प्रश्नाने मात्र माझी पंचाईत होणार
मी पालक नाही त्यामुळे साहजिकच अनुभव माझे नाहीत. मुले आणि भाषा यांच्या अनुषंगाने माझ्या माहितीतील अनुभव इथे सांगावेसे वाटतात.
इटलीमध्ये आमच्या इन्स्टिट्यूटमध्ये उन्हाळ्याच्या सुट्टीत भारतातील एक शास्त्रज्ञ त्यांची पत्नी आणि दोन मुलांसह आले होते. इथे त्यांचे जवळजवळ अडीच तीन महिने वास्तव्य होते. परत गेल्यावर त्यांच्या लक्षात आले की त्यांची मुले इटालियन बोलायला शिकली आहेत. मग मुलांच्या लक्षात आले की आपल्या आई-बाबांना इटालियन समजत नाही. तेव्हापासून आईबाबांच्या समोर काही शीक्रेट बोलायचे असेल तर मुले इटलियनचा वापर करत असत. :)
दुसरे एक कुटुंब ओळखीचे होते. त्यात आई उत्तर प्रदेशातील आणि बाबा बंगाली. त्यांच्या मुलाला त्यांनी बंगाली, इंग्रजी आणि हिंदी अशा तीन भाषा शिकवल्या होत्या. आणि तो पठ्ठाही आरामात आईशी हिंदी आणि बाबांशी बंगाली बोलत असे.
लहान मुलांमध्ये कुठलीही भाषा अतिशय चटकन आत्मसात करण्याचे प्राविण्य असते. काहींच्या मते हा जनुकीय गुणधर्म आहे. अर्थात हा भाग भाषा येण्याबद्दल आहे. त्या भाषेत वाचन, लेखन करणे याबद्दल मांडलेले वरचे मुद्दे पटण्यासारखे आहेत.
भास्कर केन्डे [30 Oct 2007 रोजी 19:14 वा.]
परत गेल्यावर त्यांच्या लक्षात आले की त्यांची मुले इटालियन बोलायला शिकली आहेत.
-- यातून आपण असा बोध घ्यावा .... "मुलांना घेऊन इटलीला जाऊ नये". ह. घ्या. :)
या लेखात (चर्चा सत्रात) उत्तम चर्चा चाललेली दिसते आहे.
आवडली. मते महत्वपूर्ण वाटली.
महाराष्ट्रातच भाषा मागाच्या पीढीपासून मरायला लागली आहे अशी ओरड करून काय उपयोग
ज्यांना यात रस आहे ते ती जीवंत ठेवतीलच.
भावनिक, नातेवाईक अशी कारणे असली तरी, जेंव्हा मी कोण व कुठुन... हा पुरातन प्रश्न य नव्या पीढीला येईल , तेंव्हा ही तुट्पुंजी माहितीका होईना काहीसा आधार देवून जाईल असे वाटते
भास्कर केन्डे [30 Oct 2007 रोजी 19:12 वा.]
भावनिक, नातेवाईक अशी कारणे असली तरी, जेंव्हा मी कोण व कुठुन... हा पुरातन प्रश्न य नव्या पीढीला येईल , तेंव्हा ही तुट्पुंजी माहितीका होईना काहीसा आधार देवून जाईल असे वाटते
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [30 Oct 2007 रोजी 06:08 वा.]
 उत्तम चर्चा आणली राव तुम्ही
अमेरिकेतील मराठी माणसांनी मराठी बोलले पाहिजे, कमीत कमी मराठी माणसांशी भेटीगाठी होत असतील तेव्हा आणि आपल्या मुलांनाही मराठी आली पाहिजे , कधीतरी ते मराठी साहित्यही वाचतील हे आमचे ढोबळ मत. आता तिथे सार्वजनिक ठिकाणी मराठी काय उपयोगाची या प्रश्नाचे उत्तर आम्हाला तरी वाटते तिथे ती उपयोगाची नसावी, असे वाटते.
अनुक्रमे जे आजोबा बोलले त्यातील पहिल्या क्रमांकाच्या आजोबाच्या विचारातील येत्या दोन-तीन दशकात मराठीचा वापर खुद्द महाराष्ट्रातच कमी होणार आहे.या बाबत आमचे मत असे की, अनेक दशकापासून असे बोलले जात असल्यामुळे त्या बाबतीत फार चिंता करण्याची गरज नाही. आता आम्ही ज्या भागात राहतो तो भाग जरासा मागासलेला आहे, अजूनही येथे मराठीचे अ,आ,इ,ई गिरवणे चालू आहे. म्हणजे अजून त्यांना चांगले मराठी येण्यासाठी काहीएक दशकाचा काळ जाणार आहे, तेव्हा मराठीला महाराष्ट्रात अजून काहीएक वर्ष तरी धोका नाही, असा निरोप त्या आजोबांपर्यंत पोहचवा इतकेच आमचे सांगणे..................बाकी अमेरिकेतील मराठी लोकांच्या चर्चा वाचायला मजा येत आहे, पुढील चर्चेच्या प्रतिक्षेत
महाराष्ट्रातून मराठी हद्दपार झाली तर कोणती भाषा शिकावी या विवंचनेत असलेला.
भास्कर केन्डे [30 Oct 2007 रोजी 19:12 वा.]
महाराष्ट्रातून मराठी हद्दपार झाली तर कोणती भाषा शिकावी या विवंचनेत असलेला.
-- तेव्हा आपण वरती गेलेलो असू व देवाशी देववाणीत गप्पा मारत असू. कदाचित तोपर्यंत तिथे सुद्धा अशी संकेतस्थळे चाळायला मिळू लागतील. तसे झाले तर आपण तिथे सुद्धा अशाच चकाट्या पिटत बसू. :)
(गप्पा प्रेमी.... गप्पिष्ट नव्हे बरे
आहे तितुके जतन करावे, आणिक मिळवावे,
महाराष्ट्र राज्यची करावे जिकडे तिकडे ॥
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे [31 Oct 2007 रोजी 02:21 वा.]
<<तेव्हा आपण वरती गेलेलो असू व देवाशी देववाणीत गप्पा मारत असू. कदाचित तोपर्यंत तिथे सुद्धा अशी संकेतस्थळे चाळायला मिळू लागतील. तसे झाले तर आपण तिथे सुद्धा अशाच चकाट्या पिटत बसू. :)
देव बहूतेक संस्कृत मधून बोलतील किंवा इंग्रजीमधून. आम्हाला येते ती फक्त थोडी मराठी आणि जास्त बोली. तेव्हा त्यांच्याशी आमचा संवाद कसा व्हायचा, होईल तो विसंवाद  कारण देवाच्या संकेतस्थळावर गप्पांसाठी अनुमतीची प्रतिक्षा करावी लागेल. तेव्हा तिथे बंड करुन देवांच्या विरोधात 'आपली बोली, माय मराठी' असे संकेतस्थळ चालू करावे लागेल. त्यासाठी इहलोकातून आताच सद्स्य नोंदणी करुन घ्यावी म्हणतो  कारण देवाच्या संकेतस्थळावर गप्पांसाठी अनुमतीची प्रतिक्षा करावी लागेल. तेव्हा तिथे बंड करुन देवांच्या विरोधात 'आपली बोली, माय मराठी' असे संकेतस्थळ चालू करावे लागेल. त्यासाठी इहलोकातून आताच सद्स्य नोंदणी करुन घ्यावी म्हणतो
ग्रीन गॉबलिन [30 Oct 2007 रोजी 10:39 वा.]
केवळ बोलून मराठी भाषा जिवंत राहणार नाही हे खरं आहे आणि जी गोष्ट माणसाला उपयोगाची नसते ती तो कळत-नकळत नष्ट करतो. माणसाचे शेपूट असेच नकळत नष्ट झाले आणि कळत त्याने किती गोष्टी नष्ट केल्या त्याची क्रमवार माहिती द्यायला पानंच्या पानं अपुरी पडतील.
पहिल्या आजोबांचे म्हणणे जहाल आहे पण पटकन सोडून द्यावे इतकेही खोटे नाही. मुंबई-पुण्याबाहेर मराठी जिवंत राहिल पण नोकरी धंद्यानिमित्त या शहरांत येणारा लोंढा इथल्या लोकांप्रमाणेच मराठीला विसरायला लागतील, इथून त्यांच्या पिढ्या परदेशांत पोहोचतील. मुंबईचं सांगतो की मध्यमवर्गापासून वरील वर्गांतील कोणाचीही मुले मराठी माध्यमातून शिकत नाहीत. भावी अमेरिकेत जाणारी पिढी हीच आहे. तळागाळातील लोक अमेरिकेला पोहोचले अशी उदाहरणे कमीच दिसतात. त्यामुळे अमेरिकेतील येणार्‍या पिढ्यांची मराठीबद्दल आस्था कमीच होत जाईल. आपण कुठून आलो आणि मी कोण हे जाणून घ्यायला मराठी भाषेची गरज नसावी. इंग्लीशमध्येच त्यांना ते शिकता येईल.
खाण्यापिण्यातूनही आपण इतरांपेक्षा सतत वेगळे आहोत - सतत म्हणजे रोज डब्यातून देशी पदार्थ देणे इ. - हे दाखवण्यापेक्षा इतरांत स्वत:ला सामील करून बाहेर त्यांच्याप्रमाणे खावे आणि घरात भारतीय खाणे बनवावे, त्याहीपेक्षा चांगला उपाय म्हणजे आपले खाणे तेथे प्रसिद्ध करावे. चिनी अश्याचप्रकारे पुढे गेले असावेत आणि पंजाबी आणि दाक्षिणात्यही. मराठी माणसाचे उपहारगृह आहे का हो परदेशांत कोठे
मराठी माणसाचे उपहारगृह आहे का हो परदेशांत कोठे
भास्कर केन्डे [30 Oct 2007 रोजी 19:08 वा.]
मराठी माणसाचे उपहारगृह आहे का हो परदेशांत कोठे
--आहे की, आमच्या गावात शेखर नाईक या मराठी माणसाचे "ऍम्बॅसिटार ऑफ इंडिया" नावचे तीन उपहारगृहे आहेत. ते कार्यक्रमांना मराठी पदार्थ पाठवण्यावर भर देतात. लोकांना पुरणपोळी, आंब्याचा रस, आळू-वडी, ठेचा, भरले वांगे असे पदार्थ फार आवडतात.
खाण्यापिण्यातूनही आपण इतरांपेक्षा सतत वेगळे आहोत - सतत म्हणजे रोज डब्यातून देशी पदार्थ देणे इ. - हे दाखवण्यापेक्षा इतरांत स्वत:ला सामील करून बाहेर त्यांच्याप्रमाणे खावे आणि घरात भारतीय खाणे बनवावे,
-- बहुतांशी लोक हेच करतात. पण काही मुलांना भारतीयच जेवनच हवे असते अशा पालकांसमोर प्रश्न उभा राहतो.
त्याहीपेक्षा चांगला उपाय म्हणजे आपले खाणे तेथे प्रसिद्ध करावे.
-- ते हळू-हळू होत आहे. जर काही बड्या उद्योजकांनी लक्ष देऊन चांगली उपहारगृहे उभारली तर ते लवकर होईल.
आहे तितुके जतन करावे, आणिक मिळवावे,
महाराष्ट्र राज्यची करावे जिकडे तिकडे ॥
आपण या चर्चासत्राची अतिशय नेटकी माहिती दिली आहे. त्यात उपस्थित झालेले मुद्दे चर्चा, विचार करण्यायोग्य आहेत आणि त्यावर एक चांगली चर्चा वाचल्याचे समाधानही प्रतिसादांतून मिळाले. पुढील भागात काय येणार याची माहिती उत्सुकता वाढवणारी आहे.
~ नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सत:
"असत्याला अस्तित्व नाही आणि सत्याचा अभाव नाही"
भास्कर केन्डे [31 Oct 2007 रोजी 14:50 वा.]
लेख लिहिताना मला आपल्या जागृत उपक्रमींचा सहभाग येणार हे अपेक्षित होतेच. पण येवढे सगळेजन प्रोत्साहन देतील याची कल्पना नव्हती. कनेटिकट महाराष्ट्र मंडळाच्या वरिष्ठ पदाधिकार्‍यांनी सुद्धा पाठ थोपटली तेव्हा खरेच आनंद झाला आता पुढील भाग लिहायला चांगलाच उत्साह संचारला आहे.
प्रियाली ताई, आपण चर्चेच्या सुरुवातीलाच विधायक दिशा दिल्याने चर्चा पुढे रंगात यायला मदत झाली.
घाटपांडे साहेबांनी विसरलेला मुद्दा लक्षात आणून दिला.
आजानुकर्ण, तुमची पुण्यात मराठीपण सिद्ध करण्याची गंमत गमतीशीर आहे. पण तिचे वास्तव मात्र भितीदायक आहे.
चित्राताई, तुमच्या रुपाने या चर्चेत आणखी एका आईचा सहभाग झाला.
राजेंद्रपंत, प्रत्यक्ष मैदानात उतरायच्या अगोदर विषयाचे ज्ञान असणे कधीही फायदेशीर असते. तसेच आपल्यासारख्यांच्या अपक्षांच्या मताला महत्व आहेच.
गुंडोपंत, "ज्यांना यात रस आहे ते ती जीवंत ठेवतीलच"हा आपला मराठमोळा रांगडा दृष्टीकोन आवडला.
प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे, चला आपण कामाला लागू अन मायबोलीच्या सदस्यांची नोंदणी करूनच "तेथे" जाऊ.
वासुदेवराव, आपल्या उत्सुकतेला योग्य न्याय द्यायचा प्रयत्न हा पामर नक्कीच करेल.
आहे तितुके जतन करावे, आणिक मिळवावे,
महाराष्ट्र राज्यची करावे जिकडे तिकडे ॥
भास्कर केन्डे [07 Nov 2007 रोजी 18:07 वा.]
येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे येथे आहे


मनाचे श्लोक : तिसरा भाग (पाहा व्हिडिओ) | Webdunia Marathi

शनिवार, 21 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
मनाचे श्लोक : तिसरा भाग (पाहा व्हिडिओ)
बळें आगळा राम कोदंडधारी
महाकाळ विक्राळ तोही थरारी॥
पुढे मानवा किंकरा कोण केवा
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा॥६८॥
मनाचे श्लोक : चवथा भाग (पाहा व्हिडिओ)
मनाचे श्लोक : पाचवा भाग (पाहा व्हिडिओ)
मनाचे श्लोक : अंतिम भाग (पाहा व्हिडिओ)
रामदास स्वामींचे जीवन चरित्र
यावर अधिक वाचा :
मनाचे श्लोक तिसरा भाग पाहा व्हिडिओ
अक्षय तृतीयेला लक्ष्मीला प्रसन्न करण्यासाठी चमत्कारी मंत्र
पौराणिक शास्त्रांप्रमाणे अक्षय तृतीया म्हणजे साडे तीन मुहूर्तांपैकी एक मुर्हूत. या ...
अमावस्याला करा हे 6 सोपे उपाय
अमावस्याला दक्षिणाभिमुख बसून मृत पूर्वजांसाठी पितृ तर्पण करा.
अक्षय तृतीयेच्या दिवशी काय करावे * या दिवशी आपल्या जवळच्या नदीत किंवा जमल्यास गंगेत वा ...
हा एक शुभ दिवस मानतात. एखाद्या नवीन कामाला आरंभ करावाचा झाल्यास यादिवशी करतात. दरवर्षी ...
अक्षय फळ देणारी अक्षय तृतीया
अक्षय तृतीया हा सण वैशाख शुद्ध तृतीयेला साजरा केला जातो. हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक आहे. ...
मोठ्यांचा सहयोग मिळाल्याने कार्ये पूर्ण होतील. वैवाहिक जीवनात स्थिती अनुकूल राहील. अधिकारी वर्गाचे पाठबळ मिळेल. आपल्या सन्मानात वाढ होईल.
देवाण-घेवाण काळजीपूर्वक करा. आरोग्य नरम-गरम राहील. पत्नीच्या आरोग्याची चिंता होईल. प्रवास काळजीपूर्वक करा.
वेळ आपल्यासाठी अनुकूल आहे. आपले जोडीदार आणि कौटुंबिक सभासद आनंदाचे कारण बनतील. आपली लोकप्रियता वाढण्याची शक्यता आहे.
कार्यांमध्ये थोडी काळजी घेणे अनुकूल राहील. वाद-विवाद टाळा. व्यापार-व्यवसायात जोखीमिचे कार्य टाळा.
मान-सन्मानात इच्छित वाढ होईल. व्यापार-व्यवसायात स्थिती सुखद राहील. शत्रूंवर आपला प्रभाव वाढेल.
मानसिक प्रसन्नतेचे वातावरण मिळेल. कौटुंबिक सुख-शांती राहील. वाहनसुख मिळेल. स्त्री पक्ष प्रसन्नतेचे कारण ठरेल.
व्यवसायात धाडस दाखवू नये. आजार बळावण्याची शक्यता आहे. वेळीच काळजी घ्या. खर्चावर नियंत्रण ठेवावे. राग करू नये. एखाद्या कलेतून आनंद मिळेल. महत्त्वाची कामे होतील.
पती-पत्नीमधील मतभेद वाढण्याची शक्यता आहे. आरोग्याकडे लक्ष द्या. व्यवसायातून चांगली आथिर्क प्राप्ती होईल. व्यवसायात लाभांचे प्रमाण वाढेल.
व्यवसायात धन प्राप्तिचे योग आहे. हमखास यश मिळेल. दागदागिन्यांची हौसही पुरी करू शकाल. पती-पत्नीमध्ये वाद होण्याची शक्यता आहे.
सगळ्या कार्यात यश मिळेल. वास्तू लाभ होईल व सर्व चिंता दूर होतील. तरीही वेळ ओळखून संधी मिळवून घ्यावी.
पारिवारिक वातावरण मनासारखे राहण्याची शक्यता नाही. चांगली नसली तर ही वेळ टाळाली हवी. कोणतेही नवीन कार्य प्रारंभ करू नये.
धन स्थिती चांगली राहीली तरी खर्चही वाढेल. मित्रांचे उत्तम सहकार्य मिळेल. अनेक चांगल्या घटना घडतील. मनोरंजनात वेळ जाईल.
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


कुलाबा

रायगड जिल्ह्याची भूमी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेली भूमी. एकीकडे दऱ्या-खोऱ्यांचा,डोंगरांचा वळणावळणाचा,घाटांचा भाग तर दुसरीकडे २४० कि.मी.लांबीचा अथांग अरबी समुद्र अशी भौगोलिक रचना. तीस ते पस्तीस कि.मी.लांबीची अलिबाग तालुक्यातील किनारपट्टी ‘अष्टागर’ या नावाने ओळखली जाते. या अष्टागराचा स्वामी म्हणजे किल्ले कुलाबा. मुंबई लगत असलेल्या रायगड जिल्हयात अलिबागच्या निसर्गरम्य भुमीत कुलाबा किल्ला उभा आहे. कुलाब्याच्या इतिहासात डोकावले तर हा जलदुर्ग मराठेकालीन बांधकामाची साक्ष देत आजही दिमाखात उभा असलेला दिसून येतो. कुलाबा किल्ला खऱ्या अर्थाने प्रसिद्धीस आला तो सरखेल कान्होजी आंग्रेच्या काळात. नजर ससाण्याची, झेप गरुडाची व पकड मगरीची अशा यथार्थ शब्दांनी गौरविलेल्या कान्होजीं आंग्रेनी आपले प्रमुख ठाणे म्हणून कुलाबा किल्ल्याची निवड केली. प्रथम शिवशाही नंतर पेशवाई आणि सरतेशेवटी इंग्रज असे कालखंड किल्ले कुलाब्याने पाहिले. इंग्रज ज्यांना ‘समुद्रावरील शिवाजी’ असे संबोधत त्या कान्होजी आंग्रे यांच्या पहिल्या सागरी राजधानीचा मान किल्ले कुलाब्याला मिळाला. पुणे मुंबईहून अलिबागला येण्यासाठी थेट बससेवा उपलब्ध आहे. रस्त्याने अलिबाग हे मुंबईपासून अवघे ११० कि.मी. अंतरावर आहे. गेटवे ऑफ इंडियाहुन जलमार्गाने बोटीने दीड तासात अलिबागला पोहोचता येते तर रस्त्याने पनवेल-पेण-अलिबाग हे अंतर सुमारे तीन तास आहे. खाजगी वाहनाने येणाऱ्यांसाठी पुणे मुंबई महामार्गावरून खोपोली-पेण मार्गे अलिबागला येता येते तर रेल्वेने अलिबागला येण्यासाठी पेण हे सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे. पेणपासून पुढे आपण खाजगी वाहनाने किंवा बसने अलिबागला जाऊ शकतो. या जलदुर्गावर जाण्यासाठी अलिबागच्या बसस्थानका पासून चालत पंधरा-वीस मिनिटांमध्ये अलिबागच्या किनाऱ्यावर यावे. अलिबाग समुद्रात असलेल्या खडकावर कुलाबा किल्ला व सर्जेकोट ही दुर्गजोडी उभी आहे. हे दोनही किल्ले मिश्रदुर्ग ह्या प्रकारातील आहेत. भरतीच्या वेळी हा किल्ला चारही बाजूने पाण्याने वेढला जातो व जलदुर्ग बनतो तर ओहोटीच्या वेळी किल्ल्यापर्यंत जमीन उघडी पडते व किल्ला भूइकोट बनतो. हा जलदुर्ग समुद्राच्या किनाऱ्याहुन १ कि.मी. अंतरावर अरबी समुद्रात आहे. अलिबागच्या समुद्र किनाऱ्याहुन ओहोटी वेळेस किल्ल्यात चालत जाता येते तर भरतीच्या वेळी बोटीतून जाता येते. दक्षिणोत्तर पसरलेला हा लांबट चौकोनी आकाराचा हा जलदुर्ग ज्या खडकावर उभा आहे त्याची दक्षिणोत्तर लांबी ९०० फूट असून पूर्व पश्चिम रुंदी ३५० फूट व तटबंदीची उंची २५ फूट आहे. आज ३३५ वर्षे उलटली तरी तो सागरी लाटांची पर्वा न करता खंबीरपणे उभा आहे. कुलाब्याचा धाकटा भाऊ शोभावा असा सर्जेकोट नावाचा आणखी एक छोटेखानी किल्ला कुलाबा किल्ल्याच्या पुढयात उभा आहे. किनाऱ्यावरून हल्ला झाला तर येथुनच त्याच्याशी पहिला मुकाबला होत असे. या दोन कोटांच्या मध्येच दगडांच्या अनेक राशी ओतून एक सेतू किंवा छोटीशी तटवजा भिंत तयार केलेली आहे. सर्जेकोटामध्ये आजमितीस एका विहीरीशिवाय अन्य कोणतेही अवशेष नाहीत. कुलाबा किल्ल्याला पुढील बाजुने व मागील समुद्राच्या बाजुने अशी दोन भव्य प्रवेशव्दारे आहेत. समुद्राला पूर्ण भरती आल्यावर किल्ल्याच्या चारही बाजूंना पाण्याच्या प्रचंड लाटा उसळतात तरीही मुख्य प्रवेशव्दारापासून सुमारे १५ फूटापर्यंत भरतीचे पाणी येत नाही. शिवाजी महाराजांनी दुर्ग स्थापत्यात अनेक प्रयोग केलेले आहेत त्यापैकी एक येथे पहावयास मिळतो. हा दुर्ग बांधतांना दगडाचे मोठे मोठे चिरे नुसते एकमेकांवर खाचा मारून रचलेले आहेत. दोन दगडांतील फटीत चुना भरलेला नसल्याने समुद्राची लाट किल्ल्याच्या तटाच्या भिंतींवर आपटल्यावर पाणी दगडांमधील फटीत घुसते व लाटेचा जोर कमी होतो. किनाऱ्याहुन येताना किल्ल्याचा मुख्य दरवाजा सरळ समोर दिसत नाही. किल्ल्याचे प्रवेशद्वार किनाऱ्याच्या बाजुस पण ईशान्येकडे वळवलेले आहे. थोडे उजव्या हाताला वळल्यावर दोन मोठया बुरुजांच्या मध्ये त्याचे दर्शन होते. दोन बुरुजांच्या मधोमधील महाद्वारावर नगारखाना असुन या दरवाज्यावर मोर, हत्ती, हरिण, शरभ आदी पशुपक्ष्यांची शिल्पे कोरलेली आहेत. याशिवाय उमलत्या कमळांची अनेक फुले कोरलेली असुन कमानीच्या मध्यभागी गणेशाचे शिल्प कोरलेले आहे. आत शिरताच वळण घेत पुढे आणखी एक दरवाजा आहे. हा किल्ल्याचा दरवाज्यातील रणमंडळाचा भाग आहे. किल्ल्याचा दुसरा दरवाजा केवळ अवशेष रुपात शिल्लक असुन या दरवाजातून आंत जाताना कोनाड्यातील देवतांचे दर्शन होते. येथे किल्ला पहाण्यासाठी पुरातत्व विभागाचे पंधरा रुपयाचे तिकीट घ्यावे लागते. किल्ल्याला एकुण १७ बुरुज असुन चार टोकांना चार, पश्चिमेला ५, पूर्वेला ४, उत्तरेला ३ व दक्षिणेला १ बुरुज असे त्यांची रचना आहे. या बुरुजांना पिंजरा, नगारखानी, गणेश, सूर्य, हनुमंत, तोफखानी, दारुखानी,फत्तेबुरुज, दर्याबुरुज अशी नावे आहेत. किल्ल्याच्या उत्तरेस असणाऱ्या सर्जेकोटाचाही काही वेळेस कुलाब्याचा १८ वा बुरुज म्हणुन उल्लेख आहे. गडात शिरल्यावर उत्तर दिशेला तटातच तळघरात काढलेले धान्याचे कोठार दिसते. हे कोठार पाहिल्यावर आपल्याला पन्हाळा व शिवनेरी येथील अंबरखान्याची आठवण येते. चार घुमटांचे छत आणि त्याला गोल खांबांचा आधार अशी याची रचना आहे.कधीकाळी इथे धान्याची पोती भरून ठेवली जात असतील पण आता मात्र पुरातत्व विभागाने येथे चुन्याची पोती भरून ठेवली आहेत त्यामुळे आत जाता येत नाही. बुरुजावरील ढालकाठीला आधार म्हणुन बुरुजावरील ढालकाठी वरील बुरुजापासुन या तळघरात आली आहे व येथेच तिला आधारासाठी ओटा बांधलेला आहे. या ओट्यात पुरातन ढालकाठीची काठी आजही दिसून येते. गडात शिरल्यावर समोर गुलवती देवीची घुमटी तर तटाकडे गडदेवता भवानीदेवी मंदिर दिसते. गडदेवता भवानी देवीच्या मंदिरात गणेश आणि वेताळ यांच्याही मुर्ती आहेत. देवळासमोरच साडेसात मीटर उंचीचा दीपस्तंभ आहे. असे म्हणतात कि आंग्रे मोहिमेवर निघण्यापूर्वी भवानी देवीचा कौल घेत असत.आंग्रेच्या कौल मिळालेल्या सर्व मोहिमा यशस्वी झाल्याचा इतिहास असल्यामुळे आजही कोळीबांधव महत्वाच्या काम सुरु करण्यापुर्वी भवानी देवीचा कौल घेतात. या शक्तिदेवतांचे दर्शन घ्यायचे आणि दुर्गदर्शनाला सुरुवात करायची. तटाला लागुनच दहाबारा घरांची वस्ती आहे. या तटाच्या वर बुरूजावर दोन मध्यम आकाराच्या तोफा मातीत पडल्या आहेत. येथुन खाली उतरून आल्यावाटेने पुढे निघाल्यावर डाव्या बाजूला वाडे, पागा, कोठी यांचे अवशेष दिसतात. डावीकडची वाट हाजी हजरत कमालउद्दीन शहा ह्यांच्या दर्ग्याकडे जाते तर पुढे जाणारी पायवाट दोन्ही बाजूला जुने अवशेष व वाढलेल्या गवतामधून किल्ल्याच्या दुस-या दरवाज्यापर्यंत जाते. देवीच्या मंदिरांपासुन सरळ निघालेल्या या वाटेत एक सिध्दीविनायक मंदिर आहे. छोटयाशा दगडी तटाच्या आत हे मंदिर असुन मंदिराच्या आवारात उंचवट्यावर उत्तरेस मारुतीचे व दक्षिणेस शंकराचे मंदिर आहे. महादेवाच्या मंदिरा समोर एक अतिशय बारीक नक्षीकाम केलेले तुळशी वृंदावन आहे. साधारण वीस मीटर लांब, सहा मीटर रुंद व पंधरा मीटर उंच अशा ह्या मंदिराचे निर्माण राघोजी आंग्रेने सन १७५९ मध्ये केले. मुख्य मंदिर हेमाडपंती असुन मंदिराच्या दारातच दगडातच बांधलेले भग्न झालेले कारंजे आहे. मुख्य मंदिराला अष्टकोनी सभागृह आणि त्यामागे अष्टकोनी आकारातच गर्भगृह आहे. दोन्ही दालनांना वेलबुट्टीची नक्षी असलेली गवाक्षे आणि घुमटाकृती छत आहे. मंदिरातील गाभाऱ्याचे प्रवेशद्वार खुपच सजवलेले असुन उंबरठयावर कीर्तिमुख, दोन्ही बाजुस द्वारपाल, व्याघ्रमुखे, सभोवतीच्या चौकटीवर पाना-फुलांच्या माळा आणि वरच्या द्वारपट्टीवर अन्य देवतांबरोबर मधोमध गणेशही विराजमान झालेला आहे. या दरवाजाच्या डाव्या बाजूस कार्तिकस्वामी, तर उजव्या बाजूस गणेशमूर्तीची स्थापना केलेली आहे. गर्भगृहात संगमरवरातील उजव्या सोंडेच्या सिद्धिविनायकाची दीडफुट उंच मुर्तीची स्थापना केलेली आहे. या मुर्तीशेजारी अक्षमाला, नाग, डमरू आदी आयुधे घेतलेला शिव, कमळे धारण केलेला चतुर्भुज सूर्य, तर पद्म, गदा, चक्र आणि शंख घेतलेला विष्णु तसेच परळ, त्रिशूल, चाप, तलवार, नाग आणि पेला हाती घेतलेली अष्टभुजा महिषासुरमर्दिनी या चार देवतांच्या मूर्तीचीही स्थापना करण्यात आलेली आहे. त्यामुळे हे मंदिर गणेश पंचायतन बनले आहे. मंदीरांचे प्रांगणाबाहेर काळ्या दगडातील जुनी बांधकामातील नक्षीदार २४ फुट उंचीची दीपमाळ आहे. या मंदिरासमोरच एक चिरेबंदी बांधणीची गोडया पाण्याची देखणी पुष्कर्णी आहे. ३४.५ मीटर लांब आणि ३१.५ मीटर रुंद अशा विस्तीर्ण आकारातील हा तलाव राघोजी आंग्य्रांनीच बांधला. चारही बाजूंनी पायऱ्यांची रचना असलेल्या या पुष्करणीच्या एका बाजूला सात कोनाडे असुन या सात कोनाड्यात साती आसरांचे(सप्तमातृका) शिल्प बसविण्यात आलेले आहे. पुष्करणी नावातले सारे सौंदर्य इथे आहे फक्त पाणी मात्र शेवाळाने हिरवेगार झाले आहे. पुष्कर्णीच्या दक्षिणेकडील भिंतीला लागुनच बापदेवाची घुमटी आहे. पुष्कर्णीच्या पुढे तटाबाहेर स्वच्छ पाण्याची विहीर असुन या विहिरीला आत उतरायला पायऱ्या आहेत. याशिवाय गडातील पिण्याच्या पाण्याची सोयीकरिता दक्षिणेकडे अंधारबाव नावाची आणखी एक विहीर आहे. पायऱ्या उतरून गेल्यावर ओंजळीने या विहिरीचे पाणी पिता येते. किल्ल्यात गोडया पाण्याच्या एकुण चार विहीर असुन त्यातील या दोन भुमिगत विहीरी आहेत. गणपती मंदिराजवळ दुर्गाच्या दक्षिण टोकाला असणाऱ्या दरवाजाला धाकटा दरवाजा / यशवंत दरवाजा /दर्या दरवाजा/ दस्त दरवाजा अशी अनेक नावे आहेत. या दरवाजावर गणपती, गरुड, मारुती, मगरी, कमळे, वेलबुट्टी यांची नक्षी कोरलेली असुन वरील बाजुला व्यालशिल्प कोरलेले आहे. व्यालशिल्प म्हणजे वाघासारखा तोंड असणारा एक काल्पनिक प्राणी ज्याच्या पायात चार, तोंडात एक आणि शेपटीत एक असे सहा हत्ती पकडलेले दाखवलेले असतात. दरवाजा जवळच कान्होबाची म्हणजेच कानिफ नाथांची घुमटी व द्वाररक्षक देवतेचा शेंदुर फासलेला दगड आहे. घुमटीच्या डाव्या बाजूच्या तटाच्या आत लांबवर बांधलेल्या दोन खोल्या दिसतात. हे बहुधा कारागृह अथवा शौचकूप असावे. किल्ल्याच्या या भागात तटाबाहेर गोदीचे अवशेष आहेत. तेथे नवीन जहाजे बांधली जात व जुनी दुरुस्त केली जात असत. पुरातन गोदीचे हे अवशेष खरोखरच अभ्यासनीय आहेत. गोदीच्या या भागात यशवंतदारीदेवी व वराह हनुमान मंदिर आहे.येथे किल्ल्याच्या तटावर जाण्यासाठी पायऱ्या आहेत. गडाच्या तटबंदीवरून चालत संपुर्ण गड पाहता येतो. किल्ल्याच्या उत्तर बुरुजावर गाडयावर चढवलेल्या उत्तम स्थितीतील दोन तोफा आहेत. तोफांच्या चाकांजवळ डाऊसन हार्डीफिल्ड, डाऊ मूट आर्यन वर्क्स, यॉर्कशायर इंग्लंड, १८४९असे तोफा बनवणाऱ्या कंपनीच नाव व वर्ष कोरलेल आहे. उत्तरेकडील या बुरूजावरून खांदेरी-उंदेरी किल्लादर्शन होते तर पूर्वेला सागरगड व कणकेश्वर डोंगर दिसतो.दक्षिणेकडे कोर्लई किल्लाही दिसतो. मुख्य प्रवेशदार व विनायकाचे मंदिर ह्यामधे कान्होजी आंग्य्रांच्या पडझड झालेल्या वाडय़ाचे अवशेष दिसतात. कधीकाळी पाचमजलीअसलेला हा वाडा १७५३ ते १७८७ या ३४ वर्षांत तब्बल पाच वेळा आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडला. सन १७७०मधे पिंजरा बुरूजाजवळ आग लागली. काही वेळातच ती फडणीस वाडा, जुना राजवाडा व तबेल्यापर्यंत पसरली. त्यानंतर १७८७ मधे लागलेल्या आगीत वाडयाची प्रचंड हानी झाली. पुढे सन १८१६मधे नानीसाहेबाचा वाडा नावाची पाच मजली इमारत राघोजी आंग्रे यांनी नव्याने बांधली आणि राहती केला. पण थोडय़ाच वर्षांत १८३९ मध्ये आंग्य्रांचे हे संस्थान इंग्रजांकडून खालसा झाले. त्यांचा अंमल आल्यावर त्यांनी सन १८४२ मधे या वाडय़ाच्या लाकडांचा लिलाव केला आणि इथले दगड वापरुन अलिबागच्या पाणी पुरवठा विभागाची इमारत बांधली. कुलाबा हे नाव 'कुल' आणि 'आप' या शब्दांपासून तयार झाले. कुल म्हणजे सर्व, तर आप म्हणजे पाणी  सर्व (बाजूने) पाणी असलेली ही जागा म्हणजे 'कुलाप' सर्व (बाजूने) पाणी असलेली ही जागा म्हणजे 'कुलाप' याचाच अपभ्रंश तो कुलाबा  याचाच अपभ्रंश तो कुलाबा  कुलाबा किल्लाच्या बांधकाम कालखंडाविषयी इतिहासकारात एकवाक्यता नाही. ग्रॅण्ट डफ या इतिहासकाराच्या मराठयांची बखर या ग्रंथातील नोंदीनुसार छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला १६६२ च्या सुमारास नव्याने बांधून मजबूत केला तर रियासतकारांच्या मते या किल्ल्याचे बांधकाम छत्रपती शिवरायांच्या अखेरच्या काळात सुरू होऊन त्यांच्या मृत्यूआधी काही दिवस पूर्ण झाले अशी माहिती मिळते म्हणजेच छत्रपती शिवरायांनी बांधलेला हा शेवटचा जलदुर्ग कुलाबा किल्लाच्या बांधकाम कालखंडाविषयी इतिहासकारात एकवाक्यता नाही. ग्रॅण्ट डफ या इतिहासकाराच्या मराठयांची बखर या ग्रंथातील नोंदीनुसार छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला १६६२ च्या सुमारास नव्याने बांधून मजबूत केला तर रियासतकारांच्या मते या किल्ल्याचे बांधकाम छत्रपती शिवरायांच्या अखेरच्या काळात सुरू होऊन त्यांच्या मृत्यूआधी काही दिवस पूर्ण झाले अशी माहिती मिळते म्हणजेच छत्रपती शिवरायांनी बांधलेला हा शेवटचा जलदुर्ग अलिबागच्या समुद्रात अर्धा किलोमीटर आत असलेल्या खडकावर १२ मार्च १६८० ते जुन १६८१पर्यंत भिवजी गुजर यांच्या नेतृत्वाखाली मराठी सैन्याची येथे चौकी होती. ज्यांचे आरमार त्यांचा समुद्र ह्या उक्तीप्रमाणे शिवाजी महाराजांनी मोक्याच्या बेटांवर नवीन किल्ले बांधले व जुने अधिक बळकट केले. २१ मार्च १६८० रोजी त्यांनी इथल्या नवघर नावाच्या खडकाळ बेटावर हा जलदुर्ग बांधण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या निधनानंतर संभाजी महाराजांनी कुलाबा किल्ल्याचे बांधकाम जून १६८१ मध्ये पूर्ण केले. महाराजांनंतर मराठी आरमाराचे प्रमुख सरखेल कान्होजी आंग्रे ह्यांच्या कारकीर्दीत कुलाबा किल्ला खऱ्या अर्थाने प्रसिध्दीस आला. सुवर्णदुर्ग या किल्ल्यावरून त्यांनी आपले आरमार कुलाबा किल्ल्यावर हलवले आणि हा किल्ला आरमारी डावपेचांचा केंद्र बनला. जंजिऱ्याच्या सिद्दीने अनेक वेळा कुलाबा किल्ल्यावर हल्ला केला पण प्रत्येक वेळी त्याला पराभव झाला. या किल्ल्याजवळ समुद्र खडकाळ व उथळ असून बंदरांत येण्याचा मार्ग अरुंद व सांपडण्यास कठिण असल्यामुळे आंग्र्यांचे आरमार या बंदरांत सुरक्षित असे. डच,इंग्रज, पोर्तुगीज आणि मुरुडचा सिद्दी या परकीय संकटांना आंग्य्रांच्या या अभेद्य भिंतीने रोखून धरले. कुलाबकर आंग्य्रांच्या पाच पिढय़ा इथे नांदल्या. त्यामुळे कुलाब्याच्या साऱ्या इतिहासावर आंग्रे घराण्याची छाप पडलेली आहे. ४ जुलै १७२९रोजी सरखेल कान्होजी आंग्रे ह्यांचे कुलाबा किल्ल्यात निधन झाले. त्यांची समाधी आजही आपल्याला अलिबाग मधील ठुकराली नाका येथे बघायला मिळते. १७७० मध्ये पिंजरा बुरुजापाशी लागलेल्या भयंकर आगीत किल्ल्यावरील अनेक बांधकामे जळून नष्ट झाली. १७८७ मध्ये लागलेल्या दुसऱ्या आगीत आंग्य्राचा वाडा नष्ट झाला. २९ नोव्हेंबर १७२१ रोजी ब्रिटीश व पोर्तुगिज यांच्या संयुक्त सैन्याने अलिबागवर ६५०० पायदळ,२०० घोडेस्वार,२४ पौंडी आठ व १८ पौंडी आठ तोफा शिवाय इतर लहान मोठया तोफा, ६ युध्दनौका व त्यावरील सैनिक असे प्रचंड सैन्यबळ घेऊन कुलाबा किल्ल्यावर हल्ला केला. यावेळेस किल्ल्यावर फक्त १००० पायदळ आणि ७०० घोडदळ होते. पण कान्होजी आंग्रे यांनी योग्य रणनीती आखुन बाजीराव पेशव्यांच्या सहाय्याने या संयुक्त फौजेचा सपशेल पराभव केला. १८३९ मध्ये आंग्य्रांचे संस्थान खालसा झाल्यावर काही काळ इंग्रजांच्या सैन्याची एक तुकडी येथे रहात होती. -------------सुरेश निंबाळकर


स्तोत्रे

सौभाग्यवती स्त्रियांनी कुंकू का लावावे
देवी देवतांची स्तुती करताना म्हणावयाच्या रचना म्हणजेच स्तोत्रे. स्तोत्रे स्तुतीपर असल्याने, त्यांना कोणतेही वैदिक नियम नाहीत. स्तोत्रांचे पठण केल्याने इच्छित फल प्राप्त होते.
देवी देवतांची स्तुती करताना म्हणावयाच्या रचना म्हणजेच स्तोत्रे. स्तोत्रे स्तुतीपर असल्याने, त्यांना कोणतेही वैदिक नियम नाहीत. स्तोत्रांचे पठण केल्याने इच्छित फल प्राप्त होते. In Hinduism, a Stotra is a hymn of praise, that pra...
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मान.म सृजाम्यहम ॥परित्राणाय साधुनाम विनाषाय च दुष्कृताम अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मान.म सृजाम्यहम ॥परित्राणाय साधुनाम विनाषाय च दुष्कृताम धर्म संस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥जेव्हा जेव्हा धर्माचा आणि अधर्माची वाढ होत असते, तेव्हा तेव्हा मी आपले ...
श्री समर्थ रामदास्वामींनी रचलेली ' भीमरूपी स्तोत्रे ' पठन केल्यास मारूतीचा आशीर्वाद प्राप्त होतो.
सती पार्वतीची दहा रूपे - काली, तारा, छिन्नमस्ता, भुवनेश्वरी, बगलामुखी, धूमावती, त्रिपुर सुंदरी, मातंगी, षोड़शी आणि भैरवी.
देवी देवतांची स्तुती करताना म्हणावयाच्या रचना म्हणजेच स्तोत्रे.A Stotra is a hymn of praise, that praise aspects of Devi and Devtas.
देवी देवतांची स्तुती करताना म्हणावयाच्या रचना म्हणजेच स्तोत्रे. स्तोत्रे स्तुतीपर असल्याने, त्यांना कोणतेही वैदिक नियम नाहीत. स्तोत्रांचे पठण केल्याने इच्छित फल प्राप्त होते.
गणपती स्तोत्रे Did you mean this गणपतीच्या आरत्या श्रीगणपतीत्यर्वशीर्ष गणेश अष्टोतरनामावलिः
ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्
गुरु म्हणजे शिक्षक ज्ञान देणारा. खरे तर आई हीच पहिली गुरु होय. A Guru is a teacher in Hinduism
भगवान श्रीकृष्ण विष्णुचा आठवा अवतार आहे. श्रीकृष्णाचा अवतार पूर्ण अवतार समजतात.Lord Krishna is the eighth and the most popular incarnation of Lord Vishnu.
भारतात नद्यांना वैदिक काळापासून जीवनदायिनी मानले आहे, आणि त्यांना देवी देवतांच्या रूपात मानून त्यांची पूजा केली जाते.
मनुष्य आपल्या पूर्व जन्मींच्या कर्मानुसार हा जन्म भोगत असतो, पण या जन्मीच्या सर्व पीडा नवग्रहांच्या पूजा अर्चा करून जीवन सुखमय बनवू शकतो.
देवी देवतांची स्तुती करताना म्हणावयाच्या रचना म्हणजेच स्तोत्रे. स्तोत्रे स्तुतीपर असल्याने, त्यांना कोणतेही वैदिक नियम नाहीत. स्तोत्रांचे पठण केल्याने इच्छित फल प्राप्त होते.In Hinduism, a Stotra is a hymn of praise, that praise ...
प्राकृत भाषेतील स्तोत्रे समजतात आणि मनाला आनंद देऊन जातात.
श्री राम हा विष्णूचा सातवा अवतार आहे.
पु. शीघ्रता ; तांतडी ; उशीराचा अभाव . सकळाभीष्टें साधती  अविलंबेंसी  - गुच १ . ६ . - क्रिवि . जलद ; लवकर . [ सं . अ + विलंब ]
प्रकाश केव्हा भवनी भरेल
प्रार्थना - माझ्या ओठावरि थरथरे प्रार...
 - उदास झालो त्या दिवशी
सोन्याचा दिवस - जन्ममरणांची
आशा - संपोनीया निशा
तुला देतो मी जमिन ही लिहून - जीवनाच्या ओसाड वाळवंटी
सुखामृत - कळ्या जळीवीण कशा फुलाव्या...
जीवननाथ - तृणास देखून हसे कुरंग
देवाजवळ - तुझ्याविणे कोणि न माते वत...