मुलांना बाहेरच्या पदार्थाना नाही म्हणा आणि हे पर्याय द्या - Tinystep

मुलांना बाहेरच्या पदार्थाना नाही म्हणा आणि हे पर्याय द्या
मुलांनी जेवावे आणि पोषक पदार्थ खावेत यासाठी तमाम आया आटापिटा करतात. त्यातच मुलांना बाहेरच्या पदार्थांचे विशेष आकर्षण असते. अर्थात मुलेच का मोठ्यांनाही बाहेरच्या पदार्थांचे आकर्षण वाटतेच. एक तर हे पदार्थ दिसायलाही आकर्षक असतात त्यात ते चटकदार असतात. शिवाय टीव्हीवरील जाहिराती ह्या सर्व गोष्टींना खतपाणीच घालत असतात. टीव्हीवर लहानग्यांना भुरळ पाडणाऱ्या पदार्थांच्या जाहिराती ह्या त्यांच्या वयोगटातील किंवा थोड्या मोठा वयातील मुले करतात. त्यामुळे आपल्या घरातील बच्चे कंपनीला ते पदार्थ योग्यच असल्याची खात्री होते. त्यामुळे माध्यमांनी कल्लोळ माजवलेल्या या जमान्यात पालकांपुढे मुलांना या बाहेरील पदार्थांना पर्यायी पदार्थ कोणते द्यावे याची चिंता सतावत असते.
जाहिरातबाजीच्या काळात चॉकलेटचा मुलांच्या आहारातील प्रमाण वाढले आहे. मुलांना आवडते म्हणून किंवा त्यांच्या पोटात काहीतरी जावे यासाठी पालक त्यांना चॉकलेटयुक्त पदार्थ देत रहातात. उदा. दूध प्यावे म्हणून चॉकलेट पावडर किंवा तत्सम पावडर, केक, बिस्किट.
मुलांना सतत वेफर्स, फरसाण किंवा तत्सम पदार्थ देणे. मुलांनी काही तरी खाल्ले पाहिजे हे पालकांना एक काम वाटते त्यामुळे मुलांच्या आवडीचे पदार्थ, पॅकबंद ज्यूस देण्याचे प्रमाण वाढले आहे. अगदी लहान लहान मुलेही वेफर्स, कोल्ड qड्रक आवडीने पिताना दिसतात पण ते घरातीलपदार्थ त्यांना नकोसे होतात. मग पालकही काहीतरी खातेय ना मग द्या आवडते ते असे म्हणून वेळ मारून नेतात.
या सर्वांचा मुलांच्या आरोग्यावर खूप लहान वयातच परिणाम होताना दिसतो. हल्ली लहान वयातील स्थूलतेचे प्रमाण आणि त्या अनुषंगाने होणारे आरोग्याचे त्रास यावर अनेकदा चर्चा होते. कल्पनाशक्तीला ताण देऊन दर घरीच काही हटके पदार्थ बनवले तर मुलांनाही ते नक्कीच आकर्षित करतील आणि अर्थातच आवडतीलही.
मुळात जंक फूड कडे मुलांचा ओढा असतो कारण ती सहज उपलब्ध होतात आणि खायला फार कष्ट करावे लागत नाहीत. अशा वेळी कोणते पदार्थ घरात करता येतील किंवा ठेवता येतील.
ताजी आणि मोसमी फळे हा उत्तम आहार आहे. त्यासाठी मुलांना बाजारात नेऊन त्यांना हवी ती फळे आणायला प्रोत्साहन द्यावे. घरात आल्यावर त्यांचा हात पोहोचेल अशा ठिकाणी ती ठेवावी.
मुलांना चीज खूप प्रिय आहे. दुग्धजन्य पदार्थ असल्याने तो मर्यादित प्रमाणात खाल्ल्यास पोषक आहे. हल्ली कमी फॅट असणारे चीजही मिळते. कुकी कटरने फळांचे विविध आकारातील तुकडे करून आणि चीजचेही तुकडे करून एका टुथपीक ला लावून द्यावे. मुले खुष होऊन खातील.
हा पोषक प्रकार लहान मुलांना नक्कीच आवडेल. घरच्या घरी करण्यासही सोपा प्रकार आहे. स्ट्रॉबेरी, आंबा, केळ अशी फळे आणि गोड दही यांचा वापर करुन स्मुदी बनवता येतील.
दह्यामध्ये पचनाला मदत करणारे चांगले बॅक्टेरिया असतात. त्यामुळे मुलांना दही खायला द्यावे. त्यात विविध फळे घालून कँडी सारखेही बनवता येईल.
बटाट्याचे पातळ काप करून तळण्याऐवजी ते बटर लावून बेक केले तरीही उत्तम चमचमीत स्नॅक्स तयार होतो.
विविध प्रकारचे सँडवीच अगदी विकत मिळतात तशीच पण पोषक घटक वापरून घरी मुलांना करुन देता येईल. त्यात चीज, पीनट बटर, भाज्या यांचा वापर करता येईल.
पोळीचे तुकडे करून ते तेलावर कुरकुरीत परतवून त्यावर मीठ मसाला घालून वेफर्स म्हणून देऊ शकता.
पोळीवर विविध भाज्यांचे मिश्रण आणि थोड्या घरातच शिजवून परतवलेल्या नूडल्स घालून फ्रॅकी करता येईल. कणकेच्या पोळीचा वापर केल्याने मैदा पोटात जाणार नाही. चीज चाही प्रमाणित वापर करता येईल.
हल्ली गव्हाचा पास्ता मिळतो. तो आणून घरीच भाज्या आणि मलई घालून पांढऱ्या सॉसचा पास्ता करु शकतो.
मुलांना तेलकट चटकदार खायला आवडते तर घरीच गव्हाचे पीठ, बेसन आणि मेथीच्या भाजीची पाने वापरून मठरी करु शकतो. तळून करावी लागली तरीही घरीच उत्तम दर्जाच्या तेलात तळल्याने त्याचा त्रास होणार नाही.
मुलांना या दोन्ही गोष्टी आत्यंतिक आवडीच्या असतात. या दोन्ही गोष्टी घरीच गव्हाच्या पीठाचा वापर करुन तयार करु शकतो. अगदी बाजारातील चव आली नाही तरीही विविध पदार्थ, सुकामेवा, फ्लेवर्स वापरून केक तयार करता येतात. काही प्रकारची बिस्कीटेही घरी बनवता येतील.
घरी पोळीवर लोणी लावून भाज्या टाकून तसे त्यावर खिसलेले चीझ टाकून पिझ्झा बनवून देऊ शकतो. हा बाहेरील पिझ्झा पेक्षा नक्कीच आरोग्यदायी असेल.
या पदार्थांबरोबरच विविध प्रकारच्या पुऱ्या, चिवडे करून देता येतील. तसेच घरच्या घरी पाणीपुरी, भेळ आदी पदार्थही करता येतील.
वरील विविध पदार्थ मुलांना द्यावेतच पण काही गोष्टींचे पथ्य आईवडिलांनीही पाळायला हवे.
अनेकदा पालक मुलांना हे खाल्लेस तर अमूक करता येईल असे आमिष दाखवून मुलांना एखादा पदार्थ खायला लावतात. प्रत्येक चवी माहिती करुन घेतल्या पाहिजेतच पण त्यासाठी आमिष नको. कदाचित आमिषापोटी मुले खातील पण त्यांना प्रत्येक गोष्टीसाठी आमिषाची सवय लागेल. त्यामुळे वाढलेला पदार्थ खाऊन पाहाण्याची सवय मुलांना लावावी.
हाताने घेऊ द्या. -
मुलांना पोषक पदार्थ जसे सुकामेवा वगैरे हाताने घेऊन खाऊ द्या. ते घेतील आणि खातच बसतील म्हणून हाताशी येणारच नाहीत अशा ठिकाणी ठेवू नका. त्यापेक्षा मुलांना किती प्रमाणात आणि किती वेळा खायचे ते समजावून सांगा आणि अतिप्रमाणात खाल्ल्यास होणारा त्रासाची कल्पना द्या.
नको ते पदार्थ आणूच नये-
जे पदार्थ मुलांच्या दृष्टीने अनारोग्यकारी आहेत ते पदार्थ घरातच आणू नयेत आणि मुलांच्या समोर मोठ्यांनी खाऊही नयेत.
मुले खात नाहीत म्हणून प्रयत्न सोडू नका. मुलांच्या आवडी निवडी बदलत असतात त्यामुळे एखादा पदार्थ ते आज खातील आणि उद्या खाणारही नाहीत. त्यामुळे धीराने परिस्थिती हाताळा. अन्यथा मुले खातच नाहीत म्हणून त्यांना आवडीचे पदार्थ देण्याकडे कल वाढतो.
टीव्हीवरील जाहिरातींचा परिणाम होतोच त्यामुळे जेवताना टीव्ही बघण्यावर हळू हळू निर्बंध आणावेत.
मुलतानी मातीचे त्वचेवर आणि समस्येनुसार फायदे
जाणून घ्या अपुऱ्या दिवसाचे (प्रिमॅच्युअर)बाळ का जन्माला येते
तुम्हांला नखं खाण्याची/ कुरतडण्याची सवय आहे मग हे नक्कीच वाचा
तिने बाळाचा पहिलं रडणं ऐकला... आणि ती कोमातून बाहेर आली
मग आता... गोड बातमी कधी या प्रश्नाला कशी मजेशीर उत्तरे कश्या द्याल
यशस्वी मातृत्वसाठी या ६ सवयी लावून घेणे आवश्यक आहे.
चेहऱ्याच्या सौंदर्यसाठी ५ आश्चर्यचकित करणाऱ्या विचित्र युक्त्या
नवजात बाळाच्या त्वचेविषयक या गोष्टी माहिती असणे आवश्यक असते.
अशी करा कोबीची भजी
तुमच्या बाळासाठी नाचणीचं सत्व
गरोदरपणात असताना ह्या लसी घ्या. . .
लहान बाळाचे दात कधी यायला सुरवात होते..आणि लहान मुलांचा दाताविषयक सर्व प्रश्नांची उत्तरे
अशी करा कांद्याची कुरकुरीत खेकडा भजी
बाळाला सहा महिने झाल्यावर....
हे सहा काही मजेदार प्रश्न लहान मुले नक्की विचारातात ...जाणून घ्या त्यांची उत्तरे कशी द्यायची


श्रीदत्तलीलामृताब्धिसार

श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.
श्री वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज यांनी रचलेल्या या पोथीत श्री गुरूदत्तांच्या अगाध लीलांचे वर्णन केले आहे.


अवंतीच्या “कुबडी नव्हे- दिव्यांगांचा मित्र” या प्रतिकृतीची राज्यस्तरावर झेप
10 महत्वाचे अधिकार जे 99 टक्के लोकांना माहीतच नाहीत, अत्यंत महत्वाची माहीती जरूर पहा.
वेळेआधीच जीवनाचा प्रवास संपलेले हे १० बॉलिवूड कलाकार
उंदराच्या त्रासाने हैरान झाले असाल तर करा हे घरगुती उपाय जे करतील उंदरांना घराच्या बाहेर
 वास्तु कशी असायला पहिजे
यशस्वी लोकांच्या वाट्याला आलेले काही इंटरव्ह्यू…..बघा काय प्रश्न विचारले गेले
कल्पना करून पाहा, असा इंटरव्ह्यू
आपल्या वाट्याला आला तर.
१) “मी जर तुझ्या बहिणीला पळवून नेलं तर तू काय करशील
Ans:- (जो उमेदवार त्यादिवशी सिलेक्ट झाला त्यानं दिलेलं उत्तर..)
“सर, मला माझ्या बहिणीसाठी तुमच्याइतका उत्तम जोडीदार मिळूच शकणार नाही. त्यामुळे तुम्ही जर माझ्या बहिणीच्या मागे लागलात तर मला आनंदच होईल
(तुम्हाला डिवचणा-या प्रश्नाचं हे पॉझिटिव्ह उत्तर. तुम्ही परिस्थिती कसे हाताळता, ते कळतं अशा प्रश्नांच्या उत्तरातून.
२) कॉलेजातून नुकत्याच पासआऊट झालेल्या एका मुलीला पहिल्यावहिल्या मुलाखतीत प्रश्न विचारण्यात आला..
“एका सकाळी तू उठलीस आणि अचानक तुला कळलं की तू प्रेग्नंट आहेस तर..
Ans:- (मुळात लग्नही न झालेल्या अशा जेमतेम विशीतल्या मुलीला कुणीतरी नवखा माणूस हा प्रश्न अचानक विचारतो म्हटल्यावर ती भंजाळूनच जाईल. पण या मुलीने दिलं एक सोपं सरळ पण समोरच्याला चक्रावून टाकणारं उत्तर
ती म्हणाली, ‘मी फार एक्साईट होईन. प्रचंड आनंद होईल मला. मी तो क्षण माझ्या नव-या सोबत सेलिब्रेट करेन. आमच्या आयुष्यातला सगळ्यात चांगला क्षण असेल तो. सुट्टी घेईन मी त्या दिवशी, दांडी ऑफिसला  (त्या मुलीने विचार केला, आपण हा प्रश्न भलत्या अर्थाने का घ्यायचा (त्या मुलीने विचार केला, आपण हा प्रश्न भलत्या अर्थाने का घ्यायचा कधीतरी असं होईलच, मग पॉझिटिव्ह विचार करावा याबाबत.)
३) मुलाखत घेणार्‍या माणसाने कॉफीची ऑर्डर दिली. समोर उमेदवार बसलेला होता. कॉफी आली. मग त्या माणसाने त्या उमेदवाराला विचारलं- वॉट इज बीफोर यू
Ans:- (तुम्हाला माहितीये काय उत्तर दिलं असेल त्याने. थोडी शक्कल लढवून पाहा..)
तो उमेदवार म्हणाला – टी  (
(चुकलं उत्तर. वाटलं ना तुम्हाला. त्यानं हे असं काय उत्तर दिलं असं वाटलच असेल. पण मुळात प्रश्न होता की, वीच अल्फाबेट कमस् बीफोर ’यू’  पण मुळात प्रश्न होता की, वीच अल्फाबेट कमस् बीफोर ’यू’  म्हणजे बाराखडीत यू अक्षराच्या आधी कोणतं अक्षर येतं. वाचा प्रश्न पुन्हा. यालाच डोकं चालवणं असं म्हणत असावेत कदाचित  म्हणजे बाराखडीत यू अक्षराच्या आधी कोणतं अक्षर येतं. वाचा प्रश्न पुन्हा. यालाच डोकं चालवणं असं म्हणत असावेत कदाचित
४) रामाने पहिली दिवाळी कुठे साजरी केली
या प्रश्नाच्या उत्तराचा विचार करताना अयोध्या, मिथिला, लंका असली ठिकाणी आठवली ना तुम्हालाही आठवू शकतात. हे आठवणं साहजिकच आहे.
Ans :- (इंटरव्ह्यूसाठी गेलेला उमेदवार साधारण एक इंटर्नशीप करून गेलेला. त्यानं उत्तर देण्यासाठी काही सेकंदांचा वेळ घेतला आणि म्हणाला.)
उमेदवार – रामाने कधीच दिवाळी साजरी केली नाही  (का तर द्वापारयुगात दिवाळी साजरी करण्याची प्रथा सुरू झाली. पण कृष्णाचा हा रामाचाच पुढचा अवतार. त्यामुळे रामाने दिवाळी साजरी करण्याची काही शक्यताच नाही. )
५) प्रश्न – तू एकटाच गाडी घेऊन एका वादळी वाऱ्याच्या रस्त्यावरून निघालास.. भयंकर जोरात पाऊस कोसळतोय.. तीन माणसं वाटेत तुला दिसतात. बसची वाट पाहात उभी आहेत. एक म्हातारीबाई (जिची अवस्था फार वाईट आहे आणि ती कधीही मरेल असं चित्र आहे.) तुझा एक मित्र (याच मित्राने तुझा जीव वाचवला होता एकदा) आणि ती. जिच्यावर तुमचं जिवापाड प्रेम आहे ती. काय कराल. कुणाला गाडीत बसवून घ्याल.
Ans:- आता विचार करा, या प्रश्नाचं आपण काय उत्तर दिलं असतं. आपल्याला लगेच माणुसकी आठवली असती. नैतिक दडपण आलं असतं. आपण विचार केला असता, म्हातारी बिचारी. तिचा जीव वाचवायला हवा. पण मग मित्राचं काय, त्याचे उपकार आहेत आपल्यावर. या नैतिक घोळातच फसलो असतो आपण. साधारणपणे यातलं कोणत्याही उत्तराचा आपण विचार करू शकतो. पण सिलेक्ट झालेल्या उमेदवाराने उत्तर दिलं..
‘मी गाडीची चावी माझ्या मित्राकडे देईन, त्याला त्या म्हाताऱ्या बाईला दवाखान्यात घेऊन जायला सांगेन. आणि मी ‘तिच्या’बरोबर बसची वाट पाहत उभा राहीन. (हा उमेदवार २00 उमेदवारांमधून फक्त या एका उत्तरासाठी सिलेक्ट झाला ना कसला नैतिक घोळ.ना खोटेपणा. ना मोठेपणाचा आव. मुलाखतीत अशी साधी प्रॅक्टिकल सोल्यूशन असणारी उत्तरं आपण का देऊ शकत नाही.)
६) ते म्हणाले, आता हा शेवटचा प्रश्न, यावर ठरेल तुला नोकरी द्यायची की नाही.
‘मला या टेबलचा सेण्टर पॉईण्ट म्हणजे मध्यबिंदू कुठेय ते सांग.’.
उमेदवाराने आत्मविश्वासाने टेबलावरच्या एका भागावर बोट ठेवलं. प्रश्न विचारणा-याने पुन्हा विचारलं.
“असं का.. हीच जागा का.
Ans:- उमेदवाराने उत्तर दिले- “सर तुम्ही शेवटचा, एकच प्रश्न विचारणार असं ठरलं होतं ना, मग आता हा पुढचा प्रश्न कसा.
त्याचं प्रसंगावधान पाहून बॉसलोक खूश झाले. त्याला नोकरी मिळाली, हे वेगळं सांगायला नको.
 थिंक आऊटसाईड ऑफ द बॉक्स- म्हणजे नेहमीपेक्षा जरा वेगळा, प्रसंगी सोपा-साधा, विचार करून पाहा. छापील आणि घोकीव उत्तरांच्या पायवाटांच्या पलीकडे अशा काही वाटा असतात ज्या आनंददायीही असतात आणि यशदायीही.
← ओह्ह … तर ह्या कारणांमुळे नाही होत आहे प्रियांका चोपरा चे लग्न
दावूद ला ड्रेसिंग रूम च्या बाहेर काढायची धमक फक्त ह्याच भारतीय कर्णधार मध्ये होती ….. →
One thought on “यशस्वी लोकांच्या वाट्याला आलेले काही इंटरव्ह्यू…..बघा काय प्रश्न विचारले गेले”
अवंतीच्या “कुबडी नव्हे- दिव्यांगांचा मित्र” या प्रतिकृतीची राज्यस्तरावर झेप 19/02/2018
10 महत्वाचे अधिकार जे 99 टक्के लोकांना माहीतच नाहीत, अत्यंत महत्वाची माहीती जरूर पहा. 18/02/2018
वेळेआधीच जीवनाचा प्रवास संपलेले हे १० बॉलिवूड कलाकार
उंदराच्या त्रासाने हैरान झाले असाल तर करा हे घरगुती उपाय जे करतील उंदरांना घराच्या बाहेर
 वास्तु कशी असायला पहिजे
२० वर्षे आमदारकी आणि १५ वर्षे मंत्रीपद उपभोगलेल्या. आर आर आबांची ही दोन रुपं एक वडील म्हणुन आर आर आबांची ही दोन रुपं. 18/02/2018
सागर कारंडे ने घेतलं मुंबईत स्वतःच घर  या मराठी अवलिया ची प्रगती नक्की वाचा  या मराठी अवलिया ची प्रगती नक्की वाचा
काळे अंडे देणारी आणि काळ्या रक्ताची कडकनाथ कोंबडी किंमत आहे तब्बल २००० रुपये 18/02/2018
मुंबईमधील आणि इतर मोठ्या शहरांतील इमारतीमध्ये का नसतो १३ वा मजला. . बघा काय आहे नक्की 18/02/2018
*** गरुड व्हा, बगळा होऊ नका  पॉवर ऑफ चॉइस 16/02/2018
Kuldeep on मराठी माणूस उद्योगामध्ये कमी कुठे पडतो
Jalindar Kisan Bhoir on लावा पक्षी पालनातून स्वयंरोजगार महिन्याला कमवा १५ लाख रुपये
Amrut khemnalkar on लावा पक्षी पालनातून स्वयंरोजगार महिन्याला कमवा १५ लाख रुपये
sachin on प्रिय मित्रानो, लग्न होणार असलेल्यांनी आणि झालेल्यांनी हा लेख नक्की वाचा
Sandip sathe on आजचे राशिभविष्य बघा काय म्हणतेय तुमची रास….कुंभ राशी वाल्यांनी आवर्जून बघाच


Marathi Songs | G D Madgulkar | Gadima | ग. दि. माडगूळकर | गदिमा | मराठी गाणी | Gani | Geete | GeetRamayan

पापण्यांत गोठविली मी नदी आसवांची
एका तळ्यात होती बदके पिले सुरेख...
या कोकणात आता येणार रेलगाडी
चांदोबा चांदोबा भागलास का
आईसारखे दैवत सार्‍या जगतावर नाही
पाहुणी आली माझ्या घरी अंबिका
विनोदी किस्से | Vinodi Kisse
गदिमा,शरदराव पवार व पी.सावळाराम यांचा किस्सा
रातभर रहियो.. सबेरे चले जयियो..
पुल,गदिमा व शरद पवार यांचा किस्सा
या डोळ्यांची दोन पाखरे
स्‍त्रीजन्मा ही तुझी कहाणी
माझे दुःख न जाणे कोणी
नको रे बोलूस माझ्याशी
रुणझुणत्या पाखरा जा माझ्या माहेरा
फुला फुला रे फुला फुला
उदासीन का वाहतो आज वारा
तपास बसला वनात मुनीवर
यश तेची विष झाले
रंग फेका रंग फेका
एका तळ्यात होती १
मैना राणी चतुर शहाणी
चांदोबा चांदोबा भागलास का
कर्म करिता ते निष्काम
विठ्ठला तू वेडा कुंभार
जय जय जी बजरंग
बुगडि माझी सांडलि ग
माघाची रात चांदणं त्यात
साडी दिली शंभर रुपयांची
असेल कोठे रुतला काटा
वेदमंत्राहून आम्हां वंद्य वंदे मातरम्
श्री छत्रपति संभाजी महाराज पोवाडा
झडल्या भेरी झडतो डंका
आठव येतो मज तातांचा
रघुवीर आज घरी येणार
धन्य मी शबरी श्रीरामा
आज कां निष्फळ होती बाण
पराधीन आहे जगतीं पुत्र मानवाचा
महाराष्ट्राच्या लोकजीवनात सुगंधासारखा शिरलेला एक प्रतिभासंपन्न साहित्यिक,कलाकार,मराठी माणूस ज्यांना 'गदिमा' या लाडक्या नावाने ओळखतो,जवळच्या मित्रांचे 'अण्णा' तर आम्हा नातवंडांचे 'पपा आजोबा' अर्थातच गीतरामायणकार महाकवी ग.दि.माडगूळकर
गदिमांबद्ल लिहायचे म्हंटले तर अनेक पाने सुध्दा पुरणार नाहीत असे अष्टपैलू व्यक्तीमत्व, "ज्योतीने तेजाची आरती" या उक्ती नुसार वरवर त्यांच्या कार्याचा फक्त आढावा घ्यायचा झाला तर...
गदिमांचा जन्म 'शेटफळे' या त्यांच्या आजोळी झाला तर बालपण अत्यंत गरीब व प्रतिकूल परिस्थिती मध्ये 'माडगुळे' या गावात गेले.गदिमांचे वडिल औंध संस्थानात कारकून होते,वयाच्या १६-१७ वर्षीं त्यांनी मराठी चित्रपट सृष्टीत प्रवेश केला सुरवातीला 'ब्रम्हचारी','ब्रँडीची बाटली' सारख्या काही चित्रपटात सहाय्यक नटाच्या (Extra Artist) भूमिका केल्या.भक्त दामाजी (१९४२) व पहिला पाळणा (१९४२) चित्रपटात त्यांना प्रथम गीतलेखनाची संधी मिळाली,लोकशाहीर रामजोशी(१९४७) चित्रपटापासून खर्‍या अर्थाने 'कथा,पटकथा,संवाद,गीते ग.दि.माडगूळकर' असा ब्रॅंड निर्माण झाला आणि बघता बघता माडगूळकर या नावाने मराठी चित्रपटसृष्टीत 'अनभिषक्त सम्राटपद' निर्माण केले.मराठी चित्रपटात 'कथाकार', 'पटकथाकार', 'संवादलेखक', 'गीतकार', 'अभिनेता','निर्माता' अशा सर्व क्षेत्रात त्यांनी वावर केला.
मराठी चित्रपटांसाठी त्यांनी १५७ पटकथा तर २००० पेक्षा जास्त मराठी गाणी लिहिली.त्यांच्या गाजलेल्या चित्रपटांमध्ये 'रामजोशी','वंदे मातरम,'पुढचे पाऊल','गुळाचा गणपती','लाखाची गोष्ट','पेडगावचे शहाणे','ऊनपाऊस','सुवासिनी','जगाच्या पाठीवर','प्रपंच', 'मुंबईचा जावई','देवबाप्पा' सारख्या उत्तमोत्तम चित्रपटांचा समावेश होता,गदिमा-सुधीर फडके-राजा परांजपे या त्रयीने तर मराठी चित्रपटांचा सुवर्णकाळ निर्माण केला.


गझलकार: सोडून चाललेले

गझल हा जसा कवितेचा सशक्‍त आकृतीबंध आहे तसाच तो गायनशैलीचा विशेषप्रकारही आहे. फारसीतून उर्दूत आणि त्यानंतर अनेक भारतीय भाषांमधे हा काव्यप्रकार आला.प्रत्येक भाषेत गझलने आपले स्वतंत्र राज्य निर्माण केले.आवडीने गझल ऐकणार्‍या चाहत्यांची संख्या जगात फार मोठी आहे.मराठी मुलुखालाही गझलने चांगलेच वेड लावले आहे.उर्दूच्या ख्यातनाम शायरांचे गझलसंग्रह आज देवनागरी लिपीत उपलब्ध आहेत. अशा गझलच्या कला आणि कौशल्यासंबंधी सबकुछ देण्याचा हा एक प्रयत्‍न.
वाचलेली पृष्ठे : ब्लॉगर स्टॅटस नुसार
दुनिया जिसे कहते है :
गझल गंधर्व सुधाकर कदम विशेषांक
डॉ.अविनाश सांगोलेकेर : श्रीकॄष्ण राऊत ह्यांची मराठी गझल
लता मंगेशकर : गझलांची खासियत
अशोक दामोदर रानडे : गझल
सुरेश भट : मराठी गझलगायन
पुरुषोत्तम पाटील : ‘आम्ही’
डॉ.श्रीकृष्ण राऊत : गझलतंत्र
सुरेशकुमार वैराळकर : खंत एका कलंदर झंझावाताची
सदानंद डबीर : सुरेश भटांच्या गझलांमधील तरल भावकाव्य
सदानंद डबीर : सुरेश भटांच्या गझलांमधील तत्वचिंतन
सोडून चाललेले माझे मलाच गाणे;
मी मैफिलीत उरलो 'वर्ज्य' स्वराप्रमाणे.
ओठात आततायी केदार कैद माझा ;
स्वर-सागरातली ती विरली निळी उधाणे..
नयनात आज माझ्या चंदास नीज आली;
पदरात तारकांचे झाकून घे तराणे.
देऊ नकोस आता आमंत्रणे उद्याची;
घालू नको वृथा तू राखेस ह्या उखाणे.
४ च शेरांची गज़ल होते का
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
मराठी गझलकार डॉ.श्रीकृष्ण राऊत यांना जीवन-गौरव, गझल गौरव पुरस्कार
मुंबईच्या बांधण जनप्रतिष्ठान तर्फे मराठी गझल लेखनातील प्रदीर्घ आणि मौलिक योगदानाबद्दल दरवर्षी ज्येष्ठ मराठी गझलकाराला जीवन-गौरव पुरस्कार देण्यात येतो. हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार ख्यातनाम मराठी गझलकार डॉ.श्रीकृष्ण राऊत यांना ९ जानेवारी २०११ ला अमरावती येथे झालेल्या गझलोत्सवात मा.सुशीलकुमारजी शिंदे यांचे हस्ते प्रदान करण्यात आला. तसेच यू.आर.एल.फाउंडेशनचा गझल गौरव २०१४ चा पुरस्कार नामवंत समाजसेविका सिंधुताई सपकाळ यांच्या हस्ते १५ एप्रिल २०१४ ला पुणे येथे प्रदान करण्यात आला. मागील चाळीस वर्षापासून डॉ.राऊत यांनी मराठीतील दर्जेदार नियतकालिकातून गझल लेखन केले आहे.‘गुलाल आणि इतर गझला’ हा त्यांचा गझलसंग्रह प्रसिद्ध आहे. पु.ल.देशपांडे,कुसुमाग्रज,ना.घ.देशपांडे,मंगेश पाडगावकर ह्या दिग्गजांनी राऊतांच्या गझलांना वाखाणले आहे.नागपूर येथे झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनातील ‘सुरेश भट स्मृति गझल वाचन’ सत्राचे अध्यक्षपद डॉ.राऊत यांनी भूषविले आहे. दशरथ पुजारी,सुरेश वाडकर,सुधाकर कदम,भीमराव पांचाळे,स्वाती पोहनकर,राजेश उमाळे,रफिक शेख,मदन काजळे,दिनेश अर्जुना इ.गझल गायकांनी त्यांच्या गझला गायिल्या आहेत. ‘मराठी गझल : तंत्रशुद्धता की तंत्रशरणता’ हा त्यांचा गाजलेला लेख ‘विकिपिडिया’ वर सुरेश भटांच्या‘बाराखडी’सोबत समाविष्ट करण्यात आला आहे. ‘माझी गझल मराठी’ या राऊतांच्या ब्लॉगची इंटरनेटवर तीस हजाराहून अधिक पृष्ठे जगभर वाचल्या गेलीत. त्यांनी संपादित केलेल्या ‘गझलकार’ब्लॉगवरील सुरेश भट विशेषांक,सुधाकर कदम विशेषांकाला संपूर्ण विश्वातून भरभरून प्रतिसाद मिळाला आहे.
गझलगंधर्व सुधाकर कदम यांचा ब्लॉग :
माझी मराठी गझल गायकी
हिन्दी गझलांची वृत्ते (बहर) :
॥ भारतीय ग़ज़ल विशेषांक ॥
‘शब्दसृष्टि’चा ॥ भारतीय ग़ज़ल विशेषांक ॥
उर्दू गझलांची वृत्ते (बहर) :
गझलकारांच्या नावानुसार शोध :
गझलकार :सुरेश भटस्व.उ.रा.गिरी डॉ.श्रीकृष्ण राऊतवसंत केशव पाटीलप्रल्हाद सोनेवानेतुळशीदास खराटेडी.एन.गांगणअविनाश सांगोलेकरखलील मोमीनचंद्रशेखर सानेकरसदानंद डबीरकलीम खानअनंत ढवळेललित सोनोनेअनंत भीमनवारस्व.व्यंकट देशमुखश्रीराम गिरीवंदना पाटील अशोक थोरातसमीर चव्हाणकमलाकर देसलेसुरेशकुमार वैराळकरअभिषेक उदावंत अमित वाघ अमोल शिरसाट गणेश धामोडकर रुपेश देशमुख रविप्रकाशसिद्धार्थ भगतगौरवकुमार आठवलेमनोज सोनोनेशरद गावंडेदुष्यंतकुमार
‘‘सध्या मुक्तछंदाच्या वापराने मराठी कवितेला दारिद्र्य आले आहे. म्हणूनच एकाचवेळी विविध विषय समर्थपणे पोहोचवणा-या व वृत्तसौंदर्याने नटलेल्या गझल प्रकाराचा स्वीकार-अंगिकार मराठी भाषेला आवश्यकच ठरणार आहे’’ - असे उद्गार सुप्रसिद्ध साहित्यिक भालचंद्र नेमाडे यांनी मुंबई विद्यापीठात गझल प्रकारावर झालेल्या परिसंवादाच्या अध्यक्षपदावरून काढले. (वृत्त - महाराष्ट्र टाइम्स, दि.७-४-२००४)
डॉ.श्रीकृष्ण राऊत : गझल सादर करताना
तुझ्या गुलाबी ओठांवरती : रफिक शेख
नामवंत सिने दिग्दर्शक राजदत्तजी ‘गझलकार’ सीमोल्लंघन विशेषांकाबद्दल बोलताना :
प्रख्यात समाज सेविका सिंधुताई सपकाळ
सीमोल्लंघन २०११ चे प्रकाशन करताना


निवडक अभंग संग्रह १०

निवडक अभंग संग्रह १०
निवडक अभंग संग्रह १०
निवडक अभंग संग्रह १०
कृष्णा माझी माता कृष्णा माझा पिता  बहिणीबंधु चुलता कृष्ण माझा ॥१॥
कृष्ण माझा गुरु कृष्ण माझें तारुं  उतरी पैल पारुं भवनदी ॥२॥
कृष्ण माझें मन कृष्ण माझे जन  सोईरा सज्जन कृष्ण माझा ॥३॥
तुका म्हणे माझा श्रीकृष्ण विसावा  वाटे न करावा परता जीवा ॥४॥
 आम्ही करुं दृष्टीपुढें ॥१॥
 माघारिया बांडा सुना ॥२॥
 तरी करुं शुद्ध वाणी ॥३॥
 सकळ हेवा तये ठायीं ॥२॥
 सकळ जोडी इंद्रियां ॥३॥
किर्ती मुखें गर्जे तुका  करी लोकां सावध ॥४॥
 करणें पाखांड खंडण ॥१॥
हेंचि आम्हां करणें काम  बीज वाढवावें नाम ॥२॥
 हातीं घेऊनि बाण फ़िरे ॥३॥
 तुका म्हणे साना थोर ॥४॥
धन्य देहु गांव पुण्यभूमि ठाव  तेथे नांदे देव पांडुरंग ॥१॥
धन्य क्षेत्रवासी लोक ते दैवाचे  उच्चारिती वाचे नामघोष ॥२॥
कर कटी उभा विश्‍वाचा जनिता  वामांगी ते माता रखुमादेवी ॥३॥
गरुडपारीं उभा जोडूनियां कर  अश्‍वत्थ समोर उत्तरामूख ॥४॥
दक्षिणे शंकर लिंग हरेश्‍वर  शोभे गंगा नीर इंद्रायणी ॥५॥
 तेथें अधिष्ठान सिद्धेश्र्वर ॥६॥
विघ्नराज द्वारी बहिरव बाहेरी  हनुमंत शेजारी सहित दोघे ॥७॥
तेथें दास तुका करितो कीर्तन  ह्रुदयी चरण विठोबाचे ॥८॥
मऊ मेणाहूनि आम्ही विष्णुदास  कठिण वज्रास भेदू ऎसे ॥१॥
मेले जित असो निजलिया जागें  जो जो जें जें मागे तें तें देऊं ॥२॥
भले तरी देऊं गांडीची लंगोटी  नाठाळाचे काठी देऊं माथा ॥३॥
 करुं घातपात शत्रुहूनि ॥४॥
अमृत तें काय गोड आम्हांपुढे  विष तें बापुडें कडू किती ॥५॥
तुका म्हणे आम्ही अवघेचि गोड  जया परे कोड त्याचे परी ॥६॥
 हेंचि करीत आलों आम्ही  भवतापश्रमीं  श्रमले जे विनवूं त्या ॥१॥
 हर्षे नाचों पिटूं टाळी  घालुं पायातळी
 तुका म्हणे दिले दोन्ही  इंद्रियांचे धनी  आम्ही झालों गोसावी ॥४॥
 अर्थ इतकाचि साधिला ॥१॥
 निजनिष्ठे नाम गावे ॥२॥
 अंती इतुकाची निर्धार ॥३॥
 तुका म्हणे हाचि हेत ॥४॥
न मिळो खावया न वाढो संतान  परि हा नारायण कृपा करो ॥१॥
ऎसी माझी वाचा मज उपदेशी  आणिक लोकांसी हेंची सांगे ॥२॥
विटंबो शरीर होत कां विपत्ती  परि राहो चित्तीं नारायण ॥३॥
तुका म्हणे नाशिवंत हें सकळ  आठवे गोपाळ तेंचि हित ॥४॥
 साष्टांग हे करी दंडवत ॥१॥
विश्रांती पावलों साभाळा उत्तरी  वाढलें अंतरी प्रेमसुख ॥२॥
डौरली हे काया कृपेच्या वोरसें  नव्हे अनारिसें उद्धरलों ॥३॥
तुका म्हणे मज न घडतां सेवा
 पंतें हातीं धरिली पाटी ॥१॥
 क्रिया करुनी दाविती अंगी ॥२॥
 माता जाणूनि पाऊल घाली ॥३॥
 जनासाठीं उदकीं ठाव ॥४॥
 ह्रुदयी देवाचे चरण ॥१॥
 लाभा उणें काय मग ॥२॥
 शुचिर्भुत सदा वाचा ॥३॥
तुका म्हणे हरीच्या दासा  शुभ काळ दाही दिशा ॥४॥


वारीसाठी पुरेश्या बस देत नाही म्हणून वारकऱ्यांचं ठिय्या आंदोलन - Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
वारीसाठी पुरेश्या बस देत नाही म्हणून वारकऱ्यांचं ठिय्या आंदोलन
जय महाराष्ट्र न्यूज, बीड
बीडमध्ये बसस्थानकाच्या मुख्य गेटवर वारकऱ्यांनी ठिय्या आंदोलन करत बाहेर जाणाऱ्या सर्व बस रोखल्या होत्या. दर महिन्याला वारकरी पंढरपूर ला वारीसाठी जात असतात मात्र प्रत्यक वेळी त्यांना बीड डेपो लवकर बस उपलब्ध करून देत नाही.
बसची मागणी केली तरी कोणी नीट उत्तर देत नाही त्यामुळे वारकऱ्यांनी आक्रमक पवित्रा घेत ठिय्या आंदोलन केलं. दीड तास वारकऱ्यांनी बस्थानकाच्या बाहेर जाणाऱ्या गाड्या अडवून धरल्या होत्या. प्रत्येक वारीला वेळेवर गाडी देण्याच्या आश्वासन नंतर आंदोलन मागे घेण्यात आलं.
"रक्ताने माखलेलं सॅनिटरी नॅपकिन घेऊन तुम्ही मंदिरात कसं जाणार
प्रवीण तोगडियांनी केली नव्या पक्षाची स्थापना
छ. शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयात स्वित्झर्लंडच्या कलाकारांचा 'हा' सोहळा
ओला-उबर चालकांचा संप सलग दुसऱ्या दिवशीही सुरुच...
लग्नपत्रिकेवरुन रणवीर- दीपिका सोशल मीडियावर ट्रोल
दिवाळीत फटाके फोडण्यास सशर्त परवानगी...
Paytm च्या मालकाला ब्लॅकमेल, 'मास्टर प्लॅनर' अटकेत
"MIM प्रमाणेच आमचाही 'वंदे मातरम'च्या सक्तीला विरोध
EVM ऐवजी बॅलेट पेपरवर निवडणुका
महासुगरण - झटपट रेसिपी


आता आयटीआय परीक्षाही ऑनलाइन? | Saamana (सामना)

– सिनेमा / नाटक
 तुमच्या खात्यात लॉग इन करा
परवलीचा शब्द परत मिळवा
परवलीचा शब्द तुम्हाला पाठविला जाईल
शिवसेनेच्या दणक्याने सरकार ताळ्यावर, 180 तालुक्यांत दुष्काळसदृश स्थिती मुख्यमंत्र्यांची घोषणा
 मोदींना जाब विचारण्यासाठीच अयोध्येत जातोय
कसे चालते आंग्रीयावर काम..
 उद्धव ठाकरे यांचा पंतप्रधान मोदींना खडा…
खासदारांच्या वेतनाचा मुद्दा उपस्थित केल्यावर पीएमओतून आला फोन – वरुण गांधी
तोगडिया यांनी स्थापन केला नवा पक्ष, लोकसभा निवडणूक लढवणार
तेलंगणात रंगला ‘आयाराम- गयाराम’चा खेळ; दुसऱ्या पक्षात जाऊन पुन्हा घरवापसी
दहशतवाद्यांचे मुडदे घेऊन जा, गोळीबार केला तर खबरदार
दम असेल तर लाल किल्ल्याचे नाव बदलून दाखवा, योगींना मंत्र्याचे ओपन…
… म्हणून ही कंपनी रोज सहा तास झोपा काढण्याचे पैसे देते
घरात बसल्याजागी ऐकता येणार गर्भातील बाळाच्या हृदयाचे ठोके
खगोलसंशोधक स्टिफन हॉकिंग यांच्या व्हीलचेअर, पदक, पुरस्कारांचा लिलाव
ऍपल लॉन्च करणार जगातला सर्वात छोटा आयपॅड
ब्रह्मांडाचे रहस्य उलघडणाऱ्या स्टीफन हॉकिंग्स यांच्या व्हीलचेअरचा होणार लिलाव
विराटच्या ‘त्या’ वक्तव्याने चाहत्यांना बसला धक्का, अनेकांना अश्रू अनावर
सचिन-विनोद पुन्हा क्रिकेटच्या मैदानात; अॅकॅडमीद्वारे युवा क्रिकेटपटूंना घडवणार
हिंदुस्थानच्या विजयाची हॅटट्रिक; जपानचा 9-0 गोलने धुव्वा
हिंदुस्थान-इंग्लंड लॉर्डस् कसोटी फिक्स, वृत्तवाहिनीच्या लघुपटाने क्रिकेट वर्तुळात खळबळ
‘हिटमॅन’ला खुणावतोय सचिन-धोनीचा ‘हा’ विक्रम, गांगुलीला केले ओव्हरटेक
नवान्न पौर्णिमा : कोकणातील नव्याची अपूर्वाई
लेख – महर्षी वाल्मीकी : एक मनोज्ञ मानसशास्त्रज्ञ
आजचा अग्रलेख : वंदे मातरम् म्हणावेच लागेल
आजचा अग्रलेख : जगभ्रमण बरे पण मिळाले काय
– सिनेमा / नाटक
‘झी मराठी ऍवॉर्डस्’मध्ये ‘तुला पाहते रे’ची बाजी
संघर्षमय जिद्दीची कहाणी पाटील
‘पाटील’ २६ ऑक्टोबरला येणार प्रेक्षकांच्या भेटीला
दूध की दही, जाणून घ्या आरोग्यासाठी काय आहे फायदेशीर
….असा असतो दुतोंडी साप
रावणाचे दर्शन घेण्यासाठी तुफान गर्दी, जयंती आणि पुण्यतिथी एकाच दिवशी
रावण होता ‘या’ गावचा जावई; दहनाऐवजी पूजनाची परंपरा
लंगडं भूत दिसल्याचा दावा, व्हिडीओने जगभरात खळबळ
रात्री दारू प्यायला बसले, सकाळी हॉटेलचे मालक झाले; ब्रिटीश जोडप्याची धम्माल…
रोखठोक: आसाराम, अकबर आणि केरळचा बिशप
फुलटॉस भी बहोत बडी चीज है, बाबू
आता आयटीआय परीक्षाही ऑनलाइन
ऑनलाइन पद्धतीने परीक्षा आणि पेपर तपासणीमुळे प्रचंड गोंधळ उडतो. लाखो विद्यार्थी आणि पालक अक्षरशः हैराण होतात, असा पूर्वानुभव असतानाही शैक्षणिक क्षेत्रावर ऑनलाइनचे भूत कायम आहे. आता आयटीआयच्या विद्यार्थ्यांच्या डोक्यावरही ते लादले जाणार आहे. आयटीआय परीक्षा ऑनलाइन घेण्याचा घाट घातला जात आहे. त्यामुळे लाखो विद्यार्थ्यांना विशेषतः संगणकाचा अभाव असलेल्या तसेच नियमित लोडशेडिंगचा सामना करणाऱया ग्रामीण विद्यार्थ्यांना फटका बसणार आहे.
राज्यात 400 हून अधिक आयटीआय संस्था आहेत. त्यात सुमारे 1 लाख 30 हजार विद्यार्थी तंत्रशिक्षण घेतात. त्यांची सेमिस्टर पद्धतीने परीक्षा घेतली जाते. थिअरी आणि प्रॅक्टिकल असे परीक्षेचे स्वरूप असते. आता थिअरी परीक्षा ऑनलाइन घेण्यात यावी असा प्रस्ताव राज्याच्या व्यवसाय शिक्षण व प्रशिक्षण विभागाने केंद्रीय व्यवसाय शिक्षण संचालनालयाला दिला आहे. परंतु या ऑनलाइन व्यापामुळे विद्यार्थ्यांना किती त्रास होईल याचा काहीच विचार केला गेलेला नाही.
ऑनलाइन परीक्षा घेतल्यास प्रक्रिया वेगाने पार पडेल. त्याच हेतूने तसा प्रस्ताव केंद्रीय व्यवसाय शिक्षण संचालनालयाला पाठवण्यात आला आहे. अद्याप तो मंजूर झालेला नाही.
– योगेश पाटील, व्यवसाय शिक्षण सहसंचालक
विद्यार्थी गावात, परीक्षा केंद्रे शहरात
ऑनलाइन परीक्षेच्या नियोजनाची जबाबदारी सरकारकडून सॉफ्टवेअर कंपन्यांना दिली जाणार आहे. त्यामुळे परीक्षा केंद्रेही मोजकीच असणार आहेत. गावातल्या विद्यार्थ्याला परीक्षेसाठी तालुक्याच्या ठिकाणी किंवा शहरात यावे लागेल. वाडा येथे राहणाऱया विद्यार्थ्याला परीक्षेसाठी घरापासून अनेक मैल दूर ठाणे येथे यावे लागेल. त्यामुळे ऑनलाइन परीक्षा त्यांना परवडणारी नाही असे तज्ञांचे मत आहे.
शिक्षकांचा तुटवडा कधी दूर करणार
ऑनलाइन परीक्षा घेण्यापूर्वी आयआयटी संस्थांमधील शिक्षकांचा तुटवडा दूर करा. 20 विद्यार्थ्यांमागे एक शिक्षक असा नियम आहे. परंतु शिक्षकांच्या तुटवडय़ामुळे एका शिक्षकाला 60-60 विद्यार्थ्यांना शिकवावे लागत आहे. परिणामी प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या प्रगतीवर लक्ष देणे शक्य होत नाही. अशा विद्यार्थ्यांवर ऑनलाइन परीक्षा लादणे योग्य नाही.
– टी. एन. पाटील, महाराष्ट्र राज्य आयटीआय निदेशक संघटना
70 टक्के विद्यार्थी ग्रामीण भागांत
परिस्थितीअभावी उच्च शिक्षण घेणे शक्य न झाल्याने बहुतांश विद्यार्थी आयटीआयचा पर्याय निवडतात. आयटीआयमध्ये शिकणारे 70 टक्के विद्यार्थी हे ग्रामीण भागातील आहेत. त्यांना संगणकाचे ज्ञान नसते आणि संगणक असला तरी लोडशेडिंगमुळे त्याचा जास्त वापर करता येत नाही. अशा विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन परीक्षा देणे साहजिकच अवघड जाईल.
सामनाचे यूट्युब चॅनल सबस्क्राइब करा
मागीलआता रेल्वे आरक्षण करतेवेळी दिसणार ‘टी’
पुढीलउद्धव ठाकरे यांची मध्यस्थी, बेस्टच्या कंत्राटी कामगारांचे आंदोलन स्थगित
संबंधित बातम्या या पब्लिशरकडून आणखी
शिवसेनेच्या दणक्याने सरकार ताळ्यावर, 180 तालुक्यांत दुष्काळसदृश स्थिती मुख्यमंत्र्यांची घोषणा
कसे चालते आंग्रीयावर काम..
लेख – महर्षी वाल्मीकी : एक मनोज्ञ मानसशास्त्रज्ञ
लेख – महर्षी वाल्मीकी : एक मनोज्ञ मानसशास्त्रज्ञ
राष्ट्रवादीचे आमदार विजय भांबळे यांच्याविरुद्ध गुन्हा दाखल
खासदारांच्या वेतनाचा मुद्दा उपस्थित केल्यावर पीएमओतून आला फोन – वरुण गांधी
दिवाळीच्या तोंडावर पाणी कपात, सोमवारपासून एक वेळ पाणी पुरवठा
मनसेच्या शेकडो कार्यकर्त्यांचा उद्धव ठाकरे यांच्या उपस्थितीत शिवसेनेत प्रवेश
तेलंगणात रंगला ‘आयाराम- गयाराम’चा खेळ; दुसऱ्या पक्षात जाऊन पुन्हा घरवापसी
भाजपच्या महिला सरपंचांचा शेकडो कार्यकर्त्यांचा शिवसेनेत जाहीर प्रवेश
दम असेल तर लाल किल्ल्याचे नाव बदलून दाखवा, योगींना मंत्र्याचे ओपन...
छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री रमणसिंह यांनी घेतले योगी आदित्यनाथांचे आशीर्वाद
कच्छमधून पाच पाकिस्तानी नागरिकांना अटक
व्हॉट्सअॅपमध्ये चार भन्नाट फिचर्सचा समावेश, वाचा काय आहे विशेष…
… म्हणून ही कंपनी रोज सहा तास झोपा काढण्याचे पैसे देते
गुरुग्राम हत्याकांड; न्यायाधीशाच्या मुलाचाही उपचारादरम्यान मृत्यू
पुरूष आयोगासाठी पुरुष संघटना रस्त्यावर
पुन्हा देशात भाजपाची सत्ता येणार नाही…शरद पवार यांचे भाकीत
मुंबई | ठाणे | कोकण | पुणे
नाशिक | संभाजीनगर | नागपूर
देश | विदेश | क्रीडा
सामना भवन, दैनिक सामना मार्ग, प्रभादेवी,
मुंबई – ४०० ०२५
टेलीफोन: (०२२) ६६८८ ५५५५


husband suicide Marathi News, husband suicide Photos and Videos - Maharashtra Times

MeToo:'विकास बहलनं दिली होती कबुली’
‘धावपट्टी बंद’चा विमान वाहतुकीवर परिणाम
कॉलेजांमध्ये आता राष्ट्रीय एकता दिवस
स्टेशनरी नाही, म्हणून बिले उशिरा
मुंबई: बेस्ट कर्मचाऱ्यांना बोनस द्या
अंधेरी, जुहू तीन दिवस पाण्याशिवाय
कोलकाता: रेल्वेपुलावर चेंगराचेंगरीत दोन ठार
कोलकात्यात 'यामुळं' झाली चेंगराचेंगरी
राम मंदिराचे राजकारण यंदा संपू दे: शिवसेना...
'नमो अॅप'द्वारे द्या देणगी; भाजपचे आवाहन
'सीबीआय'चे लाचखोरीप्रकरण हायकोर्टात पोहोचल...
...आणि हत्येनंतर 'खशोगी' बाहेर पडले
मल्ल्याच्या लंडनमधील हवेलीवर टाच येणार
चीननं उभारला जगातील सर्वात लांब सागरीपूल
झुकेरबर्ग पुस्तकांच्या दुकानात काम करतो
'पहिल्या' घोटाळेबाजाला भारतात आणण्यात यश
तरूण पिढी देतेय आयुर्विम्याला पसंती
पाचव्या दिवशीही इंधन दरकपात
निर्देशांकाने गाठली नीचांकी पातळी
मुंबईतील पायाभूत समस्यांवर विचारमंथन
‘ईपीएफओ’ बनणार फंड मॅनेजर
महाराष्ट्र-दिल्ली भरतात देशाचा अर्धा इन्कम...
IND x WI: दुसऱ्या वनडेत 'विराट' विक्रमांवर लक्ष
भारत ‘ब’ची विजयी सलामी
रायझिंग स्टार, पठाण लॉयन विजयी
शॉर्टशायर, अलॉफ्ट क्लब उपांत्य फेरीत
एमजीएम अकादमीचा दणदणीत विजय
क्रिकेट: 'विरो'ची जोडी वर्तमानातली सर्वश्र...
दीपिका-रणवीरचं शुभमंगल १४-१५ नोव्हेंबरला
#MeToo: अन्नू मलिक यांची 'इंडियन आयडॉल'मधू...
तैमूरसाठी सैफ आणि करिनाचा नवा प्लॅन
लोकप्रिय अभिनेत्री साक्षी तन्वर झाली आई
'कॉफी विथ करण-६'मध्ये वरूण आणि कतरीना
 आलिया भटची बॅग कारच्या किंमतीएवढी
मोटार स्पोर्टस क्वीन कांचन
मोटार स्पोर्टस क्वीन कांचन
बायकोच्या अटीवर नवऱ्याचं धम्माल उत्तर
एका घरात जुन्या भिंतीमध्ये कपाट करायचं चाल...
लाचखोरी प्रकरण: CBIच्या उपअधीक्षक..
छत्तीसगडः CM रमण सिंग आदित्यानाथ ..
भारतीय लष्कराची फेररचना, लष्कराचे..
रक्ताने माखलेला सॅनिटरी पॅड मंदिर..
मुंबईः जमिनींच्या मागण्यांसाठी सत..
चेहऱ्यावरील सुरकुत्या नष्ट करणारे..
राजस्थानः नागोरमधील सरकारी महाविद..
दिल्लीः अस्थाना प्रकरणी जैसे थे स..
पत्नीवर गोळी झाडून पतीची आत्महत्या
पत्नीवर गोळीबार करून तिला ठार मारल्यानंतर पतीनेही गोळी झाडून आत्महत्या केली. अनैतिक संबंधातून ही थरारक घटना दत्तात्रयनगर भागात मंगळवारी रात्री घडली. मीना नागपुरे (वय ४०) व रवींद्र हरिराम नागपुरे (वय ४७) अशी मृतकांची नावे आहेत.
पत्नीच्या त्रासामुळे पतीची आत्महत्या
पत्नी आणि सासरच्या मंडळींच्या त्रासाला कंटाळून तरुणाने गळफास घेऊन आत्महत्या केली. कासारसाई येथे शनिवारी (१८ ऑगस्ट) रात्री हा प्रकार घडला. यावरून पत्नी आणि सासरच्या लोकांविरोधात आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याप्रकरणी गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.
पत्नीने दारूची बाटली लपवली; पतीची आत्महत्या
पत्नीने दारूची बाटली लपविल्याने रामप्रवेशसिंग देवनंदनसिंग बिसेन (५६) यांनी गळफास घेऊन आत्महत्या केली. ही घटना सोमवारी रात्री १० वाजेच्या सुमारास घडली. ते वर्धा येथे एमएसईबीत कार्यरत होते.
डॉक्टर असलेल्या जावयाला आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याप्रकरणी सासू, सासरा, मेव्हणा, पत्नी या चौघांविरुद्ध कळवा पोलिस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला असून पोलिसांनी सर्व आरोपींना अटक केली.
...तर देशात अराजक निर्माण होईल; उद्धव ठाकरेंना भीती
MeToo:'तेव्हा विकास बहलनं दिली होती कबुली’
व्हिडिओ: रणवीर-दीपिकाचं 'येथे' होणार लग्न
वाशिम: राज ठाकरेंनी केली ढाब्यावर पोटपूजा
संगीतकार यशवंत देव यांची प्रकृती चिंताजनक
एकाग्रता वाढवण्यासाठी 'हे' आसन नक्की करा
व्हिडिओ: सोनाली बेंद्रेचा नवा लूक पाहा
IND x WI: वनडेत आज 'विराट' विक्रमाकडे लक्ष
राज्य कर्मचाऱ्यांना यंदा दिवाळी भेट मिळणार
पुणे: एमएचटी-सीईटी आता ऑनलाइन होणार
MT न्यूज अलर्टसाठी सबस्क्राइब करा
टाइम्समधील महत्त्वाच्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूजचे नोटिफिकेशन्स लगेचच मिळवा.
* ब्राऊसर सेटिंग्समध्ये जाऊन तुम्ही नोटिफिकेशन्स कधीही बंदही करू शकता.


श्वानदंशावरील लसीचा तुटवडा! - Worldnews.com

वर्षभरात तब्बल दोन लाख ५८ हजार ८२८ लोकांना भटके कुत्रे चावल्याची नोंद आरोग्य खात्याकडे आहे. ...
प्लास्टिक वापरणार्‍या सहा दुकानदारांवर कारवाई
30 हजारांचा दंड; 20 किलो प्लास्टिक जप्त 5सातारा, दि. 2 : सातारा नगरपालिकेने महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या साथीने प्लास्टिक विरोधातील मोहीम तीव्र केली आहे. महात्मा...
कांद्याच्या दराच्या झोक्‍याची दोन हजार रुपयांवर झेप
पिंपळगाव बसवंत - कांद्याच्या दराचा झोका आज दोन हजार रुपयांपर्यंत उंच झेपावला. तब्बल वर्षभरानंतर कांद्याने आकर्षक दरापर्यंत झेप घेतली. आवकेत झालेली मोठी घट व परराज्यात...
जागतिक पशू दिन - मुंबईत सप्टेंबरपर्यंत १८ हजार श्वानांची नसबंदी
कुलदीप घायवट मुंबई : भटक्या श्वानांची वाढती संख्या, रेबीजचा धोका, श्वानांचा चावा अशा त्रासाला मुंबईकरांना सामोरे जावे लागत होते. हा त्रास दूर करण्यासाठी श्वानाची नसबंदी...
पाणीपट्टी, घरपट्टीचा ग्रामपंचायतीवर डोंगर
ठळक मुद्देवसूली २० टक्के : घरपट्टीचे १७ कोटी तर पाणीपट्टीचे १० कोटी थकीत विशान सोनटक्के लोकमत न्यूज नेटवर्क नांदेड : स्थानिक स्वराज्य संस्थाच्या उत्पन्नाची मदार पाणीपट्टी...
परभणी :शेकडो गावांवर पाणीटंचाईचे संकट
लोकमत न्यूज नेटवर्क परभणी : जिल्ह्यात यावर्षी समाधानकारक पाऊस झाला नसल्याने व परतीच्या पावसानेही पाठ फिरविल्याने जलसाठ्यांमध्ये अत्यल्प पाणी राहिले आहे़ परिणामी या...
भटक्या कुत्र्यांच्या बंदोबस्तासाठी महापालिका करणार २ कोटी ६६ लाखांचा खर्च
ठळक मुद्देनसबंदी, अ‍ॅटी रेबीज लसीकरण, बेल्ट, कॉलर चिप लावणारब्ल्यू क्रॉस सोसायटी आॅफ पुणे यांच्याकडून प्रतिश्वान १०३९ याप्रमाणे काम करून घेण्यास मान्यताकुत्र्यांची गणना...
भटक्या कुत्र्यांच्या बंदोबस्तासाठी महापालिका करणार २ कोटी ६६ लाखांचा खर्च
ठळक मुद्देनसबंदी, अ‍ॅटी रेबीज लसीकरण, बेल्ट, कॉलर चिप लावणारब्ल्यू क्रॉस सोसायटी आॅफ पुणे यांच्याकडून प्रतिश्वान १०३९ याप्रमाणे काम करून घेण्यास मान्यताकुत्र्यांची गणना करण्यासाठी ४ लाख ९० हजार रुपयांच्या रकमेला मान्यता पुणे: शहरात भटकी व मोकाट कुत्र्यांचा उपद्रव प्रचंड वाढला आहे. त्यामुळे् या कुत्र्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी महापालिका तब्बल २ कोटी ६६ लाख रुपयांचा खर्च करण्यात...
दहिसरमध्ये २ मोबाईल चोरटे गजाआड
प्रहार वेब टीम मुंबई : दहिसर येथील अंबावाडी परिसरात चोरीचे मोबाईल विक्रीसाठी आलेल्या दोन जणांना दहिसर पोलिसांनी शिताफीने अटक केली आहे. त्यांच्याकडे चोरी केलेले ११४ वेगवेगळ्या कंपन्यांचे मोबाईल सापडले आहेत. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दहिसर पूर्व येथील अंबावाडी परिसरात एस व्ही रोडवरील लकी बेकरीजवळ दोन इसम मोबाईल विक्रीसाठी येणार असल्याची खात्रीलायक माहिती पोलिसांना मिळाली...
काळा बाजाराला चाप; \'पॉस\'च्या वापरानं केरोसिनची मागणी घटली
अमरावती : शासनाने आता परवानाधारक केरोसीन विक्रेत्यांकडून ‘पीओएस’ मशीनद्वारेच अनुदानित केरोसिन वितरणाचा निर्णय घेतल्यामुळे काळा बाजाराला चाप बसला आहे. पश्चिम विदर्भात ऑगस्टच्या तुलनेत सप्टेंबर महिन्यात केरोसीनची मागणी तब्बल ७ लाख ६८ हजार लिटरने घटली आहे. गॅस जोडणीधारकांची खरी आकडेवारी मिळणे दुरापास्त असल्यामुळे पुरवठा विभागाने ‘पॉस’ मशीनद्वारेच केरोसीन वितरणाची पद्धती अवलंबली....
राज्यात तब्बल 28 लाख रेशनकार्ड शांत
लातूर : राज्यात तब्बल 28 लाख 89 हजार 103 शिधापत्रिका (रेशनकार्ड) शांत आहेत. या रेशनकार्डावर काही महिन्यापासून स्वस्त धान्याची उचल झालेली नाही. सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेत पारदर्शकता आणण्यासाठी राज्य सरकारने सुरू केलेल्या ई - पॉज मशिनने ही माहिती उघड केली आहे. त्यापुढे जाऊन या शिधापत्रिकाधारकांनी अन्य पात्र लाभार्थींची जागा अडवली असून अन्न सुरक्षा योजनेत इच्छा असूनही सरकारला या...
तुटवडा इथला संपत नाही...
ठळक मुद्देऔषध खरेदीची तारेवरची कसरत करताना ‘हापकिन’च्या नाकातोंडात पाणी जात आहे. आरोग्य केंद्रांमध्ये कमी-अधिक प्रमाणात औषधी व इतर वैद्यकीय साहित्यांचा तुटवडा गत वर्षभरापासूनच सुरु आहेकुठे औषधे आहेत तर डॉक्टर नाहीत, आणि कुठे डॉक्टर आहेत तर औषधे नाहीत. कल्याणकारी राज्यात निर्देशित असलेल्या मुलभूत सुविधांच्या यादीत आरोग्य सुविधेचा क्रम बराच वरचा आहे. राज्यातील प्रत्येकाला मोफत व...


नरेंद्र मोदी - विकिपीडिया

(नरेन्द्र मोदी या पानावरून पुनर्निर्देशित)
भारताचे १५ वे पंतप्रधान
७ ऑक्टोबर २००१ – २२ मे २०१४
१७ सप्टेंबर, १९५० (1950-09-17) (वय: ६८)
७, रेस कोर्स पथ, नवी दिल्ली
हा लेख नरेंद्र मोदी यांचेबद्दलच्या
लेखमालिकेतील एक भाग आहे
बेटी बचाओ, बेटी पढाओ
वस्तू व सेवा कर
रस्ता वाहतूक व सुरक्षा
नरेंद्र दामोदरदास मोदी (गुजराती: નરેંદ્ર દામોદરદાસ મોદી, जन्म: सप्टेंबर १७, इ.स. १९५०) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते आणि मे २६, इ.स. २०१४ पासून स्वतंत्र भारताचे १५ वे पंतप्रधान आहेत. ते ऑक्टोबर ७, इ.स. २००१ पासून मे २२, इ.स. २०१४ पर्यंत गुजरात राज्याचे मुख्यमंत्री होते. स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर जन्मलेले ते भारताचे पहिले पंतप्रधान आहेत. भाजपच्या गुजरात विधानसभा २००२ ते २०१२ तसेच १९९५ व १९९८ निवडणूक विजयांमध्ये मोदींचे मोठे योगदान होते. ते २००१ च्या ऑक्टोबर मध्ये गुजरातचे मुख्यमंत्री झाले व त्यानंतर सरळ ४ विधानसभा जिंकत मोदींनी मुख्यमंत्रीपदाचा कार्यभार पाहिला. २००९ लोकसभा निवडणुकीसाठीही ते भाजपचे कूटनीतीज्ञ होते.
मोदी हे हिंदुत्ववादी विचारसरणीचे नेते आहेत व संघाचे स्वयंसेवक आहेत. गुजरात च्या विकासासाठी मोदी ओळखले जातात. त्यांच्या अर्थकारणाची प्रशंसा सर्वत्र केली जाते. परंतु २००२ च्या दंगलीत त्यांच्या भूमिकेबद्दल आक्षेप घेतले गेले.
५ नरेंद्र मोदी यांनी स्वतः लिहिलेली पुस्तके
त्यांच्या वडिलांचे नाव दामोदरदास मूळचंद मोदी तर आईचे नाव हिराबेन आहे. या दोघांच्या सहा अपत्यांपैकी नरेंद्र हे तिसरे अपत्य आहे. मोदींनी २६ में २०१४ रोजी पंतप्रधान पदाची शपथ घेतली.या पदावर पोहोचणारे रा.स्व.संघाचे ते पहिले प्रचारक तर दुसरे स्वयंसेवक होत. ते भारताचे अतिशय प्रभावी पंतप्रधान आहेत. जनतेशी थेट संवाद करणारे ते पहिलेच पंतप्रधान आहेत. भारतात अमूलाग्र बदल करण्याचे स्वप्न ते योग्य ते योगदान देऊन सार्थ करत आहेत.
मोदींनी किशोर वयात आपल्या भावासमवेत चहाचे दुकान चालविले. तरुणपणी महाविद्यालयीन शिक्षण घेतांनाच ते संघाचे पूर्ण वेळ प्रचारक बनले. १९९१ मध्ये कन्याकुमारी-श्रीनगर एकता यात्रेपासून त्यांचा राजकारणात उदय झाला. १९९५ मध्ये भाजपाचे राष्ट्रीय सचिव म्हणून त्यांनी पाच राज्यांची जबाबदारी निभावली. २००१ ते २००२ व नंतर २००२ ते २००७ तसेच २००७ ते २०१२ या काळात गुजरातचे मुख्यमंत्री. भाजपतर्फे त्यांचे सप्टेंबर २०१३ मध्ये पंतप्रधानपदाचे भावी उमेदवार म्हणून घोषणा झाली.
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या पुनर्लेखनास मदत करू शकता.
हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.
लेखन ससंदर्भ; तटस्थ, वस्तुनिष्ठ, अधिकतम नि:संदिग्ध, तर्कसुसंगत, समतोल, साक्षेपी- समिक्षीत ससंदर्भ टिकेसह, अद्ययावत ठेवा.
प्रथम (मी/आम्ही/आपण) अथवा द्वितीय (तू/तुम्ही) पुरुषी लेखन, वाचकाला संबोधन, विशेषणे, आलंकारीकता, कथाकथन वर्णनात्मकता, स्वत:ची व्यक्तिगत मते, भलावण, प्रबोधन, व्यक्ति अथवा समुहलक्ष्य तर्कदोष, प्रताधिकार भंग टाळा.
लेखात सुयोग्य विभाग बनवा, इतर विकिपीडिया लेखांना अंतर्गत दुवे जोडा, वर्गीकरण करा
भारतीय जनता पक्षाचे नेते नरेंद्र मोदी यांच्यासारखा साधी चहाची टपरी चालवणारा महत्त्वाकांक्षी तरुण पंतप्रधानपदाचा प्रमुख उमेदवार बनेपर्यंत मजल गाठू शकला.
गुजरातमध्ये प्रचारक म्हणून संघटकाचे काम करताना त्यांनी राज्यात आपली घट्ट पकड निर्माण केली. २००१ मध्ये भाजपचे केशुभाई पटेल पायउतार झाल्यानंतर मुख्यमंत्रिपदी पहिल्यांदाच एका प्रचारकाची वर्णी लागली. संघटक एक उत्तम प्रशासक बनू शकतो, हे त्यांनी सिद्ध केले. मोदींनी सलग तीनदा सत्ता पटकावली.
शंकरसिंह वाघेला व मोदी यांनी राज्यात भाजपास सत्तेत आणण्याचे कडवे आव्हान स्वीकारत १९९५ मध्ये दोन-तृतीयांश बहुमताने पक्षाची सत्ता प्रस्थापित केली. शालेय जीवनापासून संघाच्या कार्यास वाहून घेतलेल्या मोदींनी अडवाणींच्या सोमनाथ व अयोध्या रथ यात्रा आयोजनात मोठी भूमिका निभावली होती.
राज्याची सत्ता राखतानाच राष्ट्रीय राजकारणात सतत चर्चेमध्ये राहण्याचे कसब त्यांच्याकडे आहे. भाजपचे पंतप्रधानपदाचे प्रमुख उमेदवार म्हणून अघोषित उमेदवारी ठसवण्यातही ते यशस्वी झाले.
फक्त २००२ मधील गुजराथमधल्यात दंगलीने त्यांच्या सर्वपक्षीय स्वीकार्यतेस 'खो' घातल्याचे वेळोवेळी सिद्ध झाले आहे. त्यांच्या चेहर्‍यावरील हा काळा डाग त्यांना पंतप्रधान बनण्यापासून रोखू शकला नाही. आणि ते प्रचंड बहुमताने निवडून आले आणि भारताचे पंतप्रधान बनले.
गुजरात राज्याचे मुख्यमंत्री पद मोदींनी जवळपास चौथ्यांदा ग्रहण केले आहे.[ कालसापेक्षता टाळा]
त्यांच्या चौथ्यांदा झालेल्या शपथविधीला अनेक राज्यांचे मुख्यंमंत्री आणि भाजपचे अनेक दिग्गज नेते उपस्थित होते.[१] मुख्यमंत्री असताना गोध्रा दंगलीमधे नरेंद्र मोदी यांचा सहभाग होता असा खुलासा संजिव भट ह्या पोलिस अधिकाऱ्यानी १८ पानी आरोप पत्र दाखल करुन केला आहे.[२]
नरेंद्र मोदी ऊर्फ ’नमो’ यांच्यावर सतत वृत्तपत्रांमधून आणि अन्य नियतकालिकांतून लिखाण प्रसिद्ध होत असते. त्यांच्या जीवनावर काही पुस्तकेही प्रकाशित झाली आहेत: ती अशी :-
कहाणी नमोची.. एका राजकीय प्रवासाची (मूळ इंग्रजी पुस्तकाचा सुनील माळी यांनी केलेला अनुवाद
कुशल सारथी नरंद्र मोदी (लेखक - डॉ. भगवान अंजनीकर)
द नमो स्टोरी, अ पोलिटिकल लाइफ
दूरद्रष्टा नरेन्द्र मोदी (पंकज कुमार) (हिंदी)
नरेंद्रायण - व्यक्ती ते समष्टी, एक आकलन (मूळ मराठी. लेखक डॉ. गिरीश दाबके)
नरेंद्र मोदी - एक आश्वासक नेतृत्व (लेखक - डॉ. रविकांत पागनीस, शशिकला उपाध्ये)
नरेंद्र मोदी - एक झंझावात (लेखक - डॉ. दामोदर)
नरेंद्र मोदी : एका कर्मयोग्याची संघर्षगाथा (लेखक - विनायक आंबेकर)
नरेंद्र मोदी का राजनैतिक सफर (तेजपाल सिंह) (हिंदी)
Narendra Modi : The Man The Times (इंग्रजी, लेखक : निलंजन मुखोपाध्याय)
 (लेखक भाऊ तोरसेकर)- मोरया प्रकाशन
मोदीनाॅमिक्स (डॉ. विनायक गोविलकर)
स्पीकिंग द मोदी वे (लेखक विरेंदर कपूर)
स्वप्नेर फेरावाला (बंगाली, लेखक : पत्रकार सुजित रॉय)
नरेंद्र मोदी यांनी स्वतः लिहिलेली पुस्तके[संपादन]
आपातकाल में गुजरात (लेखक : नरेंद्र मोदी) (हिंदी)
एक भारत श्रेष्ठ भारत (नरेंद्र मोदींच्या भाषणांचे संकलन-संपादक प्रदीप पंडित)
ज्योतिपुंज (आत्मकथन - नरेंद्र मोदी)
सामाजिक समरसता (नरेंद्र मोदींच्या लेखांचे संकलन) (हिंदी)
↑ ई-सकाळ हे संकेतस्थळ
↑ "'गोध्रा दंगल मोदींनी पेटवली'
मे २६, इ.स. २०१४-विद्यमान पुढील
केशूभाई पटेल गुजरातचे मुख्यमंत्री
इ.स. २००१- इ.स. २०१४ पुढील
नेहरू · नंदा · शास्त्री · इंदिरा गांधी · देसाई · चरण सिंग · राजीव गांधी · व्ही.पी. सिंग · चंद्रशेखर · राव · वाजपेयी · देवेगौडा · गुजराल · मनमोहन सिंग · मोदी
१६व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार
उप-निवडणुकांपूर्वी: नरेन्द्र मोदी - राजीनामा
१५व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार
१७व्या लोकसभेतील गुजरातचे खासदार
इ.स. १९५० मधील जन्म
भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
१६ वी लोकसभा सदस्य
येथे काय जोडले आहे
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni
या पानातील शेवटचा बदल ९ ऑगस्ट २०१८ रोजी ११:१६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Marathi news pune news lenyadri lord ganesha संकष्टीनिमीत्त श्री क्षेत्र लेण्याद्रीला पहाटे पासून भाविकांची गर्दी | eSakal

संकष्टीनिमीत्त श्री क्षेत्र लेण्याद्रीला पहाटे पासून भाविकांची गर्दी
शनिवार, 3 फेब्रुवारी 2018
जुन्नर (पुणे) : अष्टविनायक गणपतींपैकी एक असलेल्या श्री क्षेत्र लेण्याद्री येथील श्री गिरिजात्मज गणपतीचे दर्शन घेण्यासाठी आज शनिवारी (ता. 3) संकष्टी चतुर्थीनिमीत्त भाविकांनी पहाटे पासून मोठी गर्दी केली होती. अशी माहिती देवस्थानचे अध्यक्ष गोविंद यशवंत मेहेर यांनी दिली.
जुन्नर (पुणे) : अष्टविनायक गणपतींपैकी एक असलेल्या श्री क्षेत्र लेण्याद्री येथील श्री गिरिजात्मज गणपतीचे दर्शन घेण्यासाठी आज शनिवारी (ता. 3) संकष्टी चतुर्थीनिमीत्त भाविकांनी पहाटे पासून मोठी गर्दी केली होती. अशी माहिती देवस्थानचे अध्यक्ष गोविंद यशवंत मेहेर यांनी दिली.
सकाळी देवस्थानचे खजिनदार सदाशिव ताम्हाणे यांच्या उपस्थितीत 'श्री'ना महाअभिषेक करण्यात आला. देवस्थानचे विश्वस्त तसेच कर्मचारी व भाविक उपस्थित होते. दिवसभरात देवस्थानचे अध्यक्ष मेहेर, विश्वस्त काशिनाथ लोखंडे, जयवंत डोके, यांनी भेट दिली. पुणे, नगर, मुंबई, ठाणे, नाशिक तसेच जुन्नर परिसरातून श्री गणेशाच्या दर्शनासाठी भाविक येत होते. मंदिरात आकर्षक फुलांची सजावट करण्यात आली होती. देवस्थानच्या वतीने भाविकांसाठी विविध सेवा पुरविण्यात आल्या. सायंकाळी मुक्ताई भजनी मंडळाचा भजनाचा कार्यक्रम झाला. रात्री चंद्रोदय समयी ९:२८ वाजता गिरिजात्मजकाची महाआरती व नंतर महाप्रसादाचे वाटप होणार आहे.
(एक पाणीदार पत्रव्यवहार...) प्रिय गिरीशभाऊ, शतप्रतिशत नमस्कार अगदी तांतडीने पत्र लिहायला घेतले आहे, कारण अक्षरश: तोंडचे पाणी पळाले आहे. औंदा...
वंचिताचे जिणे लहानपणीच वाट्याला आले; म्हणून इतरांची वंचना होऊ नये यासाठी आयुष्यभर झटत राहिले. लहानपणीच आई-वडिलांचे छत्र हरपले. मला मामाच्या घरी...
भागवतांनी नेमके काय घातले दगडुशेठला साकडे
पुणे : राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक (आरएसएस) मोहन भागवत यांनी मंगळवारी दगडूशेठचे दर्शन घेतले. आगामी लोकसभा निवडणुकीच्या पार्श्‍वभूमीवर भागवत...
#Specialtyofvillage केर्ले इथं दगडाला दिलं जातं देवपण
कोल्हापूर-रत्नागिरी महामार्गावरचं करवीर तालुक्‍यातलं केर्ले गावात गेला की तुम्हाला अखंड ‘ठॉकऽऽ, ठॉकऽऽ’ असा नाद कानी पडतो. थोडे पुढे गेलात की तुम्हाला...
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे जुन्नरला विजयादशमीला पथ संचलन
जुन्नर - विजयादशमी उत्सवाचे निमित्त राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने जुन्नर शहरात पथसंचलन, शस्त्रपूजन कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. गणवेशातील...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


कसे पोहोचता येईल,,

बंगलोर, मंगलोर, हुबळी व पणजी (गोवा) येथून गोकर्ण क्षेत्री पोहोचण्यासाठी कर्नाटक राज्य परिवहन मंडळाची बससेवा उपलब्ध आहे.
कुमठा (३६ कि.मी.), अंकोला (२६ कि.मी.) आणि कारवार (५९ कि.मी.) येथून गोकर्णक्षेत्री येण्यासाठी नियमितपणे बस व टेम्पोची सुविधा उपलब्ध आहे.
गोकर्ण हे क्षेत्र कोकण रेल्वेच्या मुंबई ते मंगलोर या मार्गावर असून गोकर्ण रोड या रेल्वे स्थानकापासून गोकर्ण १० कि.मी. अंतरावर आहे.
मुंबई येथून मुंबई-मंगलोर मत्स्यगंधा एक्सप्रेस (ट्रेन नं. १२६१९) ने गोकर्ण येथे जाणे सोयीचे आहे. मत्स्यगंधा एक्सप्रेस दुपारी ३.२० वाजता लोकमान्य टिळक टर्मिनस येथून निघून पहाटे ३.३० ते ४.०० च्या दरम्यान गोकर्ण रोड या स्थानकावर पोहोचते. पुढे गोकर्ण क्षेत्री जाण्यासाठी रेल्वे स्थानकावर रिक्षा किंवा कार (चारचाकी वाहन) उपलब्ध असतात. पूर्ण रिक्षेचे भाडे रु.१५०/- व कारचे भाडे रु.२००/- एवढे आकारले जाते.
कुमठा (३६ कि.मी.) हे जवळील रेल्वे मुख्यालय आहे.
पणजी (गोवा) (१५५ कि.मी.), मंगलोर (२३८ कि.मी.) व हुबळी (१६१ कि.मी.) हे जवळील विमानतळ आहेत. पणजी व मंगलोर येथून रेल्वेने किंवा रस्त्यामार्गे आणि हुबळी येथून रस्त्यामार्गे गोकर्ण क्षेत्री जाता येते.
श्री क्षेत्र गोकर्ण यात्रा
श्री क्षेत्र गोकर्ण प्रवास मार्गदर्शन
निवास व खानपान व्यवस्था
गोकर्ण क्षेत्रीची हॉटेल्स, लॉजेस व रिसोर्ट
श्री क्षेत्र गोकर्णपासून जवळ असलेली इतर प्रसिद्ध स्थळे:
श्री क्षेत्र गोकर्ण नकाशा


..A Dog Tale! Two Beautiful Experiences Of Learning Love Language | ..अ डॉग टेल! प्रेमाची अबोल भाषा सांगणारे दोन सुंदर अनुभव | Lokmat.Com

बुधवार २४ ऑक्टोबर २०१८
आता 'या' मराठी स्टारची मुलगी झळकणार सिनेमात
'मिर्झापूर' वेबसीरिजचा ट्रेलर प्रदर्शित
राज्यात १८० तालुक्यांत दुष्काळी स्थिती जाहीर, मुख्यमंत्र्यांची घोषणा
सिलसिला बदलते रिश्तों का या मालिकेत दृष्टी धामी घेतेय या गोष्टीवर मेहनत
‘सीबीआय’चे घरातील भांडण पोहोचले दिल्लीच्या हायकोर्टात
राज्यात १८० तालुक्यांत दुष्काळी स्थिती जाहीर, मुख्यमंत्र्यांची घोषणा
#MeToo: आलोकनाथ आणि साजिद खानला ‘मी टू’ प्रकरणी नोटीस
रुळाला तडा गेल्याने मध्य रेल्वेला लेटमार्क
तरुणींनो, व्हॉट्सअ‍ॅपवर डीपी ठेवताना सावधान
सुरेंद्र गडलिंग यांच्यावरील आरोपपत्रावर आज फैसला
शिल्पा शिंदेला लागली मोठी लॉटरी, मिळाला हा मोठा चित्रपट
#MeToo : संजना सांघीने केला सुशांत सिंग राजपूतचा बचाव म्हणे, असे काही घडलेच नाही
#MeToo: अजय देवगणने केली आपल्या मेकअप आर्टिस्टची हकालपट्टी
करिश्मा कपूरचे झाले पुन्हा एकदा ब्रेकअप
सुभाष कपूर यांच्या जागी ‘हा’ दिग्दर्शक सांभाळणार ‘मुघल’च्या दिग्दर्शनाचा जिम्मा
Tanushree-Nana Controversy वर विक्रम गोखले आणि सुशांत सिंह यांनी सोडले मौन
पणती कारागिरांची लगबग सुरू, दिवाळीची तयारी जोरात
ठाण्यात काँग्रेसच्यावतीने एक दिवसीय धरणे आंदोलन
ओला-उबेर कंपनीच्या मनमानी कारभाराविरोधात चालकांचे आंदोलन
कांद्याच्या सालीचे असेही फायदे; जाणून घ्या
 पार्टनरच्या Hug करण्याच्या पद्धतीवरुन ओळखा तुमचं रिलेशन
बॉलिवूड अभिनेत्रींमध्ये सध्या सुरू आहे कुर्ती ट्रेन्ड; तुम्हीही ट्राय करा
झणझणीत, तर्रीबाज कोल्हापूरची ठसकेदार मिसळ
'या' ३ गोष्टींचा लैंगिक जीवनावर होतो वाईट परिणाम
आज डिझेलच्या दरात कोणतेही बदल नाहीत; मुंबईत डिझेलचा दर 78.46 रुपये
पेट्रोलच्या किमतीत 8 पैशांची घट; मुंबईत एक लिटर पेट्रोलसाठी मोजावे लागणार 86.73 रुपये
जम्मू-काश्मीर- सुथूमध्ये दहशतवादी आणि सुरक्षा जवानांमध्ये चकमक, काश्मीरमधील इंटरनेट सेवा केली खंडित
मुंबई- वरळीतल्या व्ही. पी. नगरमध्ये सिलिंडरचा स्फोट, स्फोटानंतर लागलेल्या आगीवर फायर ब्रिगेडनं मिळवलं नियंत्रण
ठाणे : दिवा डम्पिंग येथे मंगळवारी दुपारी आग लागली होती. ती आग विझवून मुंब्रा अग्निशमन दल जात नाही, तोच रात्री 9 वाजण्याच्या सुमारास पुन्हा मोठी आग लागली आहे.
मुंबई - एसटी लोकोपयोगी सेवा म्हणून जाहीर, एसटी कर्मचाऱ्यांच्या संप आणि बंदवर निर्बंध येणार
पश्चिम बंगाल - संतारागाची जंक्शन रेल्वे स्थानकात झालेल्या चेंगराचेंगरीमध्ये 14 जण जखमी
औरंगाबाद-पाचोड रोडवर कार-बाईकाचा अपघात,दोघांचा मृत्यू.
अकोला : यशवंत सिन्हा यांच्या नेतृत्वात जिल्हाधिकारी कार्यलयासमोर ठिय्या.
मुंबई - आगामी निवडणुकांसाठी शिवसेनेसोबत युती करण्यासाठी भाजपा नेते आग्रही, वर्षा निवसस्थानी मुख्यमंत्र्यांशी झालेल्या बैठकीत नेत्यांचा सूर, सूत्रांची माहिती
नागपूर : सत्र न्यायालयाने बलात्कार प्रकरणात 5 आरोपींना प्रत्येकी 20 वर्षे कारावास व 10 हजार रुपये दंडाची शिक्षा सुनावली.
अकोला - अकोल्यात धान परिषदेचा मोर्चा पोलिसांना अडवला
औरंगाबाद : भाजपाचा भ्रम फोडण्यासाठी घराघरात फिरा; सरकारच्या पाठीवर आसूड ओढणार आहे - उद्धव ठाकरे
दुष्काळसदृशऐवजी दुष्काळ जाहीर करा - शरद पवार
औरंगाबाद : इंधन महाग होत असताना मोदीचा पंपावर हसताना फोटो आहे. डाटा स्वस्त आणि आटा महाग होत आहे - उद्धव ठाकरे
आज डिझेलच्या दरात कोणतेही बदल नाहीत; मुंबईत डिझेलचा दर 78.46 रुपये
पेट्रोलच्या किमतीत 8 पैशांची घट; मुंबईत एक लिटर पेट्रोलसाठी मोजावे लागणार 86.73 रुपये
जम्मू-काश्मीर- सुथूमध्ये दहशतवादी आणि सुरक्षा जवानांमध्ये चकमक, काश्मीरमधील इंटरनेट सेवा केली खंडित
मुंबई- वरळीतल्या व्ही. पी. नगरमध्ये सिलिंडरचा स्फोट, स्फोटानंतर लागलेल्या आगीवर फायर ब्रिगेडनं मिळवलं नियंत्रण
ठाणे : दिवा डम्पिंग येथे मंगळवारी दुपारी आग लागली होती. ती आग विझवून मुंब्रा अग्निशमन दल जात नाही, तोच रात्री 9 वाजण्याच्या सुमारास पुन्हा मोठी आग लागली आहे.
मुंबई - एसटी लोकोपयोगी सेवा म्हणून जाहीर, एसटी कर्मचाऱ्यांच्या संप आणि बंदवर निर्बंध येणार
पश्चिम बंगाल - संतारागाची जंक्शन रेल्वे स्थानकात झालेल्या चेंगराचेंगरीमध्ये 14 जण जखमी
औरंगाबाद-पाचोड रोडवर कार-बाईकाचा अपघात,दोघांचा मृत्यू.
अकोला : यशवंत सिन्हा यांच्या नेतृत्वात जिल्हाधिकारी कार्यलयासमोर ठिय्या.
मुंबई - आगामी निवडणुकांसाठी शिवसेनेसोबत युती करण्यासाठी भाजपा नेते आग्रही, वर्षा निवसस्थानी मुख्यमंत्र्यांशी झालेल्या बैठकीत नेत्यांचा सूर, सूत्रांची माहिती
नागपूर : सत्र न्यायालयाने बलात्कार प्रकरणात 5 आरोपींना प्रत्येकी 20 वर्षे कारावास व 10 हजार रुपये दंडाची शिक्षा सुनावली.
अकोला - अकोल्यात धान परिषदेचा मोर्चा पोलिसांना अडवला
औरंगाबाद : भाजपाचा भ्रम फोडण्यासाठी घराघरात फिरा; सरकारच्या पाठीवर आसूड ओढणार आहे - उद्धव ठाकरे
दुष्काळसदृशऐवजी दुष्काळ जाहीर करा - शरद पवार
औरंगाबाद : इंधन महाग होत असताना मोदीचा पंपावर हसताना फोटो आहे. डाटा स्वस्त आणि आटा महाग होत आहे - उद्धव ठाकरे
All post in लाइव न्यूज़
 प्रेमाची अबोल भाषा सांगणारे दोन सुंदर अनुभव
माणूस आणि प्राण्याचं नातं ते कित्येक हजार वर्षांचं. इतर प्राण्यांपासून संरक्षण मिळावं, निसर्गातले धोके आधीच समजावेत यासाठी माणसानं जंगली कुत्र्यांना माणसाळवलं. आता माणसाला त्याचं रक्षण करण्यासाठी कुत्र्यांची गरज नाही, पण एवढ्या हजार वर्षांच्या एकत्रित प्रवासामुळे माणूस आणि प्राणी हे नातं घट्ट झालं. आजही अनेक कुटुंबं अशी आहेत ज्यांच्या घरात कुत्रा हा त्या घराचा अविभाज्य भाग आहे. याच विषयावर जॉन ग्रोगन या पत्रकारानं एक कमाल पुस्तक लिहिलं आहे ‘मार्ली अ‍ॅण्ड मी’. या पुस्तकावर आधारित एक चित्रपटही गाजला आहे.
कुत्र्याचं पिल्लू आणणं, त्याची काळजी घेणं, त्याला सवयी लावणं (लावण्याचा प्रयत्न करत राहणे कारण शेवटी काही कुत्र्यांची शेपूट... ) मग त्याचं वृद्धत्व, आणि मग काही अवघड निर्णय. मार्लीच्या या सर्व प्रवासाचं जॉन मस्त वर्णन करतो.
तसाच कमाल चित्रपट म्हणजे ‘हाचि- अ डॉग्ज टेल’. हाचि हा जपानमधील आकिता जातीचा एक कुत्रा. या जातीचे कुत्रे कमालीचे निष्ठावंत. ही गोष्ट आणि त्या कुत्र्याची आणि त्या मालकाची. हाचि दर दिवशी आपल्या मालकाला स्टेशनपर्यंत सोडायला येत असतो आणि नेमक्या त्याच्या यायच्या वेळी त्याला घ्यायला जात असतो. एकदा त्याचा मालक आॅफिसला जातो; पण त्याचा तिथेच मृत्यू होतो. तो परतच येत नाही. तर हा हाचि त्याची रोज ट्रेन यायच्या वेळेला वाट बघत बसतो. एक नाही दोन नाही तर हाचि स्वत: जाईपर्यंत, म्हणजे तब्बल ९ वर्षं
तुमचा असा जीवाभावाचा प्राणी दोस्त असेल वा नसेल, नितळ प्रेमासाठी हे सारं आवर्जून पाहा. प्रेमाची परिभाषा किती वेगळी असते हे यानिमित्तानं आपल्यालाच जाणवतं.
रिचर्ड गेरचं अप्रतिम काम असलेला हा चित्रपट यू ट्यूबवर तुम्हाला कधीही बघता येईल
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
हाईत कोन ही पोरं
रणवीर सिंग सारखा कॉन्फिडन्स आहे का
खूप लोक आहेत ही शॉर्ट फिल्म पाहिली का
भेटा एका पायावर मॅरेथॉन पळणार्‍या जावेद चौधरीला
#metoo- बाय बाय करता येईल नोकरीला
लग्नाचं वय उलटलं तरी का जमतं नाहीयेत तरुण मुलांची लग्न
अमृतसर ट्रेन दुर्घटनाबिग बॉस 12मीटूइंधन दरवाढपरिणीती चोप्रादीपिका पादुकोणप्रो कबड्डी लीगसबरीमाला मंदिरअमृता फडणवीसकॉफी विथ करण 6
कांद्याच्या सालीचे असेही फायदे; जाणून घ्या
बॉलिवूड अभिनेत्रींमध्ये सध्या सुरू आहे कुर्ती ट्रेन्ड; तुम्हीही ट्राय करा
कलिंगडापासून घरच्या घरी तयार करा 'हे' फेसपॅक
'या' पदार्थांमुळे वाढतो तुमचा ताण; मेंदूसाठीही ठरतात घातक
तुमची मुलं वस्तू चोरतात अशी बदला वाईट सवय
वाहतुकीचे हे अजब नियम पाहून, तुम्ही नक्कीच जाल चक्रावून
एक्सला खबरही लागू न देता ब्रेकअपनंतर ही ६ कामे करतात मुली
रोहित शर्मा-विराट कोहलीची जोडी जमली
चेहऱ्यावर स्मितहास्य खुलवणारे 'क्युट स्टॅच्यू'
ही आहे जगातील सर्वात सुंदर नदी
सरकारच्या एका होकारामुळे अनेकांना मिळु शकतो रोजगार - आंग्रीया क्रुझचे शिल्पकार
भाजपा सरकार काँग्रेसपेक्षाही थापाडे - राज ठाकरे
#MeToo: 'मीटू' मोहिमेवर पहिल्यांदाच सोनाली कुलकर्णीने दिली ही प्रतिक्रिया
Tanushree-Nana Controversy वर विक्रम गोखले आणि सुशांत सिंह यांनी सोडले मौन
पणती कारागिरांची लगबग सुरू, दिवाळीची तयारी जोरात
ठाण्यात राष्ट्रवादी काँग्रेसचे शिवसेनेविरोधात धरणे आंदोलन
ओला-उबेर कंपनीच्या मनमानी कारभाराविरोधात चालकांचे आंदोलन
ठाण्यात काँग्रेसच्यावतीने एक दिवसीय धरणे आंदोलन
पनवेल टर्मिनलमध्ये बेवारस बॅग आढळल्याने खळबळ
सांगलीतील भिवघाट येथे साई गारमेंटला भीषण आग
आता 'या' मराठी स्टारची मुलगी झळकणार सिनेमात
लोकलला बसवा स्वयंचलित दरवाजे
'मिर्झापूर' वेबसीरिजचा ट्रेलर प्रदर्शित
''गोपीनाथरावांसाठी जागा सोडत होतो, आता सर्व जागा लढणार''
राज्यात १८० तालुक्यांत दुष्काळी स्थिती जाहीर, मुख्यमंत्र्यांची घोषणा
राज्यात १८० तालुक्यांत दुष्काळी स्थिती जाहीर, मुख्यमंत्र्यांची घोषणा
"भाजपा-सेनेचे खासदार आमच्या संपर्कात, खडसे काँग्रेसमध्ये आल्यास आनंदच"
‘सीबीआय’चे घरातील भांडण पोहोचले दिल्लीच्या हायकोर्टात
राकेश अस्थाना प्रकरणात मोदींना एवढी गोडी का
जायकवाडीत ९ टीएमसी पाणी सोडण्याचे आदेश
२२ महिन्यांनंतर शिवस्मारकाच्या कामाचा मुहूर्त


असंतोषावर मोदींनी घातले धार्मिक विद्वेषाचं पांघरूण! | Right Angles - Marathi publication featuring Political Commentary, Analysis, India News, Maharashtra News, External Affairs, Science, Economics, Gender, Culture, Law

असंतोषावर मोदींनी घातले धार्मिक विद्वेषाचं पांघरूण
गुजरात निवडणुकीच्या निकालाचं तात्पर्य काय
…तर पहिलं म्हणजे मोदींचा बालेकिल्ला अभेद्य नाही आणि दुसरं म्हणजे यश मिळविण्यासाठी मोदी कोणत्याही थराला जाऊ शकतात हेच.
गुजरात विधानसभेच्या २०१२ साली झालेल्या निवडणुकीपेक्षा भाजपाच्या मतांच्या टक्केवारीत वाढ झाल्याचं दिसतंय. यंदाच्या निवडणुकीत भाजपाला ४९.६ टक्के मतं मिळाली. ती २०१२ साली ४२ टक्के होती. पण २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीत गुजरातेत भाजपाला ५९ टक्के मतं मिळाली होती अणि राज्यातील लोकसभेच्या सर्व जागा भाजपानं जिंकल्या होत्या. साहजिकच ही टक्केवारी प्रमाण धरायची झाल्यास यंदाच्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपाला १६० च्या आसपास जागा मिळायला हव्या होत्या.
भाजपा अध्यक्ष अमित शहा यांनी ‘मिशन १५०’ची जी घोषणा केली होती, त्याची ही पार्श्वभूमी होती. प्रत्यक्षात भाजपाला ५० टक्के मते मिळाली. म्हणजे भाजपाची नऊ टक्के मतं घटली. मोदींचा बालेकिल्ला अभेद्य नसल्याचं हे लक्षण आहे.
गुजरात विधानसभा निवडणुकीच्या प्रचाराला जसा रंग चढू लागला, तसा भाजपाच्या विरोधातील असंतोष प्रकट होत गेला. भाजपा नेत्यांच्या सभा, रोड शो यांना तुरळक गर्दी असल्याची छायाचित्रं समाज माध्यमांवर ‘व्हायरल’ होत गेली. आपल्याला प्रखर विरोध होत आहे, हे लक्षात आल्यावर मोदी व अमित शहा यांनी तातडीनं त्याची दखल घेतली. वस्तू व सेवा कराच्या अंमलबजावणीतील गोंधळामुळं राज्यातील व्यापारी व उद्योग या दोन वर्गातील लोकांना मोठा फटका बसत होता. त्यांच्यातील असंतोष उफाळून येत होता. काँग्रेसच्या हाती पडलेलं ते कोलीत होतं. ते निष्प्रभ करण्याच्या उद्देशानं वस्तू व सेवा कराच्या आकारणीचं जे प्रारूप होतं, त्यात तातडीनं बदल करण्यात आले. त्यामुळं व्यापरी व उद्योग जगतातील लोकांना थोडा दिलासा मिळाला. मोदी व अमित शहा यांनी दुसरी गोष्ट केली, ती म्हणजे पाटीदारांचा जो विरोध होत होता, त्याला प्रतिसाद देण्याऐवजी त्याकडं पूर्णत: दुर्लक्ष करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला. वस्तू व सेवा कराच्या प्रारूपात बदल करून वा पाटीदाराकडं दुर्लक्ष करूनही असंतोषाला लगाम घातला न जाण्याची शक्यता मोदी व अमित शहा यांना दिसत होती. म्हणूनच गुजराती अस्मिता, धार्मिक ध्रुवीकरण आणि काँग्रेसचा मुस्लिमधार्जिणेपणा या मुद्यांवर प्रचारात भर देण्याचा निर्णय मोदी यांनी २७ नोव्हेंबरला गुजरातेत प्रचाराला उतरण्यापूर्वी घेतला. मोदी यांनी हा प्रचार कोणत्या थराला जाऊन केला, ते माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंह , माजी उपराष्ट्रपती हमीद अनसारी, माजी लष्कर प्रमुख जनरल दीपक कपूर भरतीय परराष्ट्र सेवेतील काही निवृत्त वरिष्ठ अधिकारी आणि काही अभ्यासक व पत्रकार यांनी मणीशंकर अय्यर यांच्या घरी झालेल्या एका गुप्त बैठकीत पाकचे माजी परराष्ट्र मंत्री खुर्शीद महमद कसुरी व इतर पाक अधिकार्यांसोबत चर्चा केली. त्यात गुजरातेत भाजपाचा कसा पराभव करता येईल आणि राज्यात अहमद पटेल यांना मुख्यमंत्रीपदी कसं बसवता येईल, याची खलबतं झाली, असा आरोप मोदी यांनी प्रचार सभेत केला. एवढंच नव्हे, तर मणीशंकर अय्यर यांनी आपल्याला ‘नीच’ म्हटलं, ते गुप्त बैठकीनंतरच असंही मोदी यांनी सांगून टाकलं. थोडक्यात ‘पाकला मी नको आहे; कारण मी असेपर्यंत पाकचे मनसुबे यशस्वी होणार नाहीत, हे लोक मला हटवू पाहत आहेत, याचसाठी पाकमध्ये गेलेले असताना अय्यर यांनी माझ्या नावाची ‘सुपारी’ दिली होती’, इत्यादी आरोप मोदी सतत करीत राहिले. त्यासाठी अल्लाउद्दीन खिलजी, औरंगजेब अशी प्रतीकं त्यांनी वापरली. माझ्या विरोधातील कटात पाकशी हातमिळवणी करण्यात माजी पंतप्रधान, माजी उपराष्ट्रपती, माजी लष्कर प्रमुख सहभागी होते, असंही मोदी सुचवत राहिले.
मोदी यांचं हे म्हणणं धडधडीत खोटं होतं. ते करीत असलेले आरोप पूर्णत: बिनबुडाचे होते. मणीशंकर अय्यर यांच्या घरी झालेली बैठक ही अजिबात ‘गुप्त’ नव्हती. पाकचे माजी परराष्ट्रमंत्री कसुरी व इतर पाक अधिकार्यांना भारतात येण्यासाठी प्रवेश परवाना मोदी सरकारनंच दिला होता. हे सगळं मोदी यांना माहीत नव्हतं, असं थोडंच आहे मुद्दा तो नव्हताच. मोदी ठरवून खोटं बोलत होते. तसं बोलण्यमागं त्याचा उद्देश होता, तो सर्वसामान्य गुजराती नागरिकाच्या मनात गेल्या दोन दशकांच्या काळात संघानं जे विद्वेषाचं विष पेरलं आहे, ते अधिक घोळवण्याचा आणि सर्वसामान्यांच्या जीवनाशी निगडित असलेल्या आर्थिक व इतर समस्यांवर उत्तर शोधण्यात भाजपा सरकारला जे अपयश येत गेलं आहे, त्यावर हे विद्वेषाचं पांघरूण घालण्याचा.
मोदी यांच्या या प्रचाराचा फारसा परिणम होणार नाही, असं पुरोगामी बुद्धिजीवी वर्ग मानत होता. प्रत्यक्षात मोदी व अमित शहा यांचा हा बेत बर्याच प्रमाणात कसा यशस्वी झाला, ते ‘सेंटर फॉर स्टडी ऑफ डेव्हलपिंग सोसायटी’ आणि ‘लोकनीती’ या संस्थांनी मतदानपूर्व अणि मतदानोत्तर केलेल्या चाचण्यांच्या निष्कर्षावरून उघड होतं.
या संस्थांनी केलेल्या मतदानपूर्व चाचणीत ४५ टक्के हिंदू मतदार भाजपाला मतं देण्यास अनुकूल असल्याचं दिसून आलं होतं. पण मतदानोत्तर चाचणीत हे प्रमाण ५२ टक्कयांपर्यंत जाऊन पोचलं. कोणाला मत द्यायचं, याचा निर्णय प्रत्येक पाच मतदारांपैकी दोघा जणांनी (४३ टक्के) शेवटच्या दोन आठवड्यात घेतला आणि त्यापैकी अर्ध्यापेक्षा जास्त जणांनी (५३ टक्के) भाजपाला मत दिल्याचं मतदानोत्तर चाचणीत सांगितलं. काँग्रेससाठी हे प्रमाण ३८ टक्के होतं. हेच प्रमाण २०१२ साली भाजपासाठी ३१ टक्के होते.
तसंच राज्यातील ज्या मतदारसंघात मुस्लिमांची संख्या १० टक्क्यांपेक्षा कमी आहे, तेथे भाजपाला काँग्रेसपक्षा केवळ चार टक्के जास्त हिंदूंनी मतं दिल्याचं मतदानोत्तर चाचणीत आढळून आलं. पण ज्या मतदारसंघात मुस्लिमांचं प्रमाण १० ते २० टक्क्यांत आहे, तेथे हिंदूंची मतं मिळविण्यात भाजपा हा काँग्रेसपेक्षा २५ टक्के पुढं होता आणि ज्या मतदारसंघांत मुस्लिमांची संख्या २० टक्क्यांपेक्षा अधिक आहे, तेथे हिंदूंची मतं मिळविण्यात भाजपा काँग्रेसपेक्षा ४२ टक्क्यांनी पुढं असल्याचं मतदानोत्तर चाचणीत दिसून आलं. मतदानपूर्व चाचणीत हीच आकडेवारी या तीनही प्रकारात अनुकमे -३, १६ व ११ अशी होती. गुजरातची लोकसंख्या ६.२७ कोटी आहे. त्यात मुस्लिमांचं प्रमाण ९.६७ टक्के आहे. राज्यातील किमान ३० मतदारसंघांत मुस्लिमांची मतं निर्णायक ठरण्याजोगी आहेत.
या आकडेवारीच्या पार्श्वभूमीवर धार्मिक ध्रुवीकरण घडवून आणणारा जो प्रचार मोदी यांनी केला, त्यानं हिंदू मतं संघटित झाली आणि वस्तू व सेवा कर, पाटीदार आंदोलन यांच्या असंतोषावर विद्वेषाचं पांघरूण घातलं गेलं, हे स्पष्ट दिसत आहे.
येथेच नेमकं असं म्हणणं भाग आहे की, ‘बरं झालं काँग्रेसच्या हाती सत्ता आली नाही’.
…कारण जर काँग्रेस सरकार बनवण्याच्या स्थितीत असती, तर मोदी व अमित शहा यांनी केंद्रीय राज्यसंस्थेची शक्ती सर्वतोपरी वापरून आणि दुसर्या बाजूला धार्मिक ध्रुवीकरणाद्वारे राज्यातील वातावरण ढवळून काढून काँग्रेसला राज्य करणं कठीण करून सोडलं असतं. त्याचबरोबर सत्ता हाती आल्यावर कॉग्रेसची मूळची ‘आम्हीच सत्ताधारी’ ही भावना पुन्हा प्रबळ झाली असती आणि २०१९ च्या लोकसभा निडणुकीत भाजपाला पुन्हा मोकळं रान मिळण्याजोगी परिस्थिती निर्माण झाली असती.
गुजरातेतील निवडणुकीत भाजपा (म्हणजे मोदी) यांचा निसटता विजय झाला असला आणि प्रत्यक्षात काँग्रेसला सत्ता मिळाली नसली, तरी त्या पक्षानं २०१४ च्या निवडणुकीनंतर प्रथमच निवडणुकीच्या रणांगणात मोदी यांच्या नाकी नऊ आणले आहेत. काँग्रेस व राहूल गांधी यांच्यासाठी ही मोठी जमेची बाजू आहे. त्यामुळंच मोदी यांचा जय झाला असला, तरी राहूल यांचा हा खरा पराजय नव्हे, असं म्हणता येऊ शकतं.
एका अर्थानं या पराजयातही काँग्रेसच्या पुनरूज्जीवनाची बिजं आहेत. येथे एक गोष्ट काँग्रेसनं लक्षात घेण्याची गरज आहे. ती म्हणजे मोदी यांनी घेतलेला ‘विकासाचा मुखवटा’ आता फाटला आहे. रोजगार निर्मिती आणि ग्रामीण भागातील अर्थव्यवस्थेला—म्हणजेच शेतीला—पुन्हा उभारी आणण्याचं आश्वासन मोदी यांनी २०१४ साली दिलं होतं. ‘अच्छे दिन’च्या घोषणेचा हाच अर्थ होता. पण मोदी हे आर्थिक आव्हान पेलू शकलेले नाहीत. वस्तुत: काँग्रेसची जी घसरण २०११ सालानंतर होत गेली, त्याचंही हेच कारण होतं. मतदारांच्या मनात असंतोष साचत जाऊन नंतर जसा तो खदखदू लागला, त्याला वाट करून देण्याचं काम ‘भ्रष्टचाराचा मुद्दा उठवून मोदी यांनी करून दिलं. ‘तुमची ही स्थिती आहे; कारण काँग्रेस भ्रष्ट कारबार करीत आहे, ती योग्य आर्थिक धोरणं अमंलात आणत नाही आहे, या पक्षाच्या नेत्यांनी व त्यांच्या पाठीशी असलेल्या व्यापारी व उद्योगपतींनी परदेशात लाखो कोटी रूपये साठवले आहेत, ते परत आणले, तर प्रत्येक भारतीयाला १५ लाख रूपये देता येतील, देशात रोजगार निर्माण होतील, गरिबी हटेल’, असा मोदी यांच्या प्रचाराचा रोख होता. आर्थिक मुद्यावरून खदखदत असलेल्या असंतोषाला असा काँग्रेस विरोधाचा आकार मोदी यांनी दिला. यावर उतारा म्हणजे ‘अब की बर मोदी सरकार’ असं सांगितलं गेलं. त्यासाठी गुजरातेत मोदी यांनी जो ‘दैदिप्यमान’ विकास करून दाखवला आहे, ज्या प्रकारे कार्यक्षम व पारदर्शी प्रशासन चालवलं आहे’, त्याचे दाखले दिले गेले.
ते मतदारांना पटले आणि त्यांनी मोदी यांच्या पारड्यात मतं टाकली.
हाच हातखंडा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघानं शहाबानू निकाल, मुस्लिम महिला विधेयक संमत होणं व बाबरी मशिदीचे दरवाजे उघडणं, या घटनांमालिकेनंतर जनमत संघटित करण्यासाठी वापरला होता.
या घटना ऐंशीच्या दशकाच्या मध्यानंतर घडल्या. या काळात भारताच्या स्वातंत्र्यापासून अंमलात येत गेलेल्या संमिश्र अर्थव्यवस्थेची मर्यादा गाठली गेली होती. पुढे वाटचाल करण्यासाठी आर्थिक रूळांचा सांधा बदलणं भाग होतं. राजीव गांधी यांच्या सुरूवातीच्या काळात त्या दृष्टीनं पावलंही टाकली गेली होती. किंबहुना इंदिरा गांधी परत सत्तेवर आल्यानंतरच्या काळात १९८२, १९८३ व १९८४ या तीन वर्षांतील अर्थमंत्री प्रणव मुखर्जी यांची अर्थसंकल्पीय भाषणं जरी वाचली, तरी त्यात १९९१ साली अपरिहायंपणं कराव्या लागलेल्या आर्थिक सुधारणांची पुसटती पावलं पडलेली दिसतात.
राजीव गांधी तोच धागा पकडून पुढं जाण्याच्या प्रयत्नांत होते. पण राजकीय व सामाजिक उलथापालथीपायी त्यांचे प्रयत्न खुंटले. त्यात बोफोर्स प्रकरणाप्रमाणं शहाबानू, मुस्लिम महिला विधेयक, बाबरी मशीद या घटनांही होत्या. पक्षांतर्गत विरोधाला तोंड देत सत्ता टिकविण्याकरिता जी तारेवरची राजकीय कसरत राजीव गांधी यांना करावी लागली, त्याचा फायदा संघानं घेतला. संमिश्र अर्थव्यवस्था कुंठित झाल्यामुळं विकासाच्या संधी मिळेनाशा झाल्या होत्या. त्यामुळं समाजातील अनेक वर्गांत नाराजी होती, असंतोषाचं बिजं पेरलं गेलं होतं. असं घडण्यास काँग्रेसचं मुस्लिम धार्जिणेपण कसं जबाबदार आहे, हे दाखवण्यसाठी संघानं हिंदू समाजाच्या नेणिवेत पिढ्यानपिढ्या साचत आलेल्या मुस्लिम आक्रमण व अत्याचाराच्या ज्या आठवणी होत्या, त्या पृष्ठभागावर आणून त्यांना आकार दिला, पूर्वापार मुस्लिम राज्यकर्त्यांच्या काळात तुम्हाला जे भोगावं लागलं, तेच आज घडत आहे आणि त्यास कारण काँग्रेसचा मुस्लिमधार्जिणेपणा आहे, असं म्हणून संघानं बोट दाखवलं, ते शहाबानू, मुस्लिम महिला विधेयक व बाबरी मशीद यांच्याकड. संघाच्या या डावपेचांना हिंदू समाजातून प्रतिसाद मिळत गेला.
पुढं १९९१ साली दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर असलेल्या भारताला अपरिहार्यपणं आर्थिक सुधारणा कराव्या लागल्या आणि अर्थव्यवस्थेचा सांधा बदलून ती नव्या रूळावर चालू लागली. या सुधारणांना आता पाव शतक झालं आहे. या २५ वर्षांच्या काळात समाजातील ज्या वर्गांना विकासाची संधी मिळत नव्हती, त्यांना दरवाजे खुले झाले आहेत. भारत जागतिक अर्थव्यवस्थेशी जोडला जाऊ लागला आहे. त्याचे फायदे झाले, तसे तोटेही होत राहिले आहेत. पण समाजात मतं घडवणारा जो मध्यम व उच्च मध्यमवर्ग असतो, त्याना आसमान खुलं झालं आणि आजही ते तसंच खुलं आहे.
अशातच २००२ साली गुजरातेत मुस्लिमांचा नरसंहार मोदी व संघ यांनी घडवून आणला. जागतिक अर्थकारणाशी जोडल्या गेलेल्या भारतात हे घडत आहे, हे बघून जगात खळबळ माजली. भारताची प्रतिमा डागाळली गेली. म्हणूनच ‘राजधर्म पाळा’ असा सल्ला जसा वाजपेयी यांनी मोदी यांना दिला, तसंच ‘मी आता परदेशात काय तोंड घेउन जाऊ’, असंही वाजपेयी म्हणाले. वाजपेयी यांचा ‘राजधर्मा’चा सल्ला नेहमी सांगितला जात असतो, पण त्यांचे हे दुसरं वाक्य कोणी कधीच उदघृत करीत नाही.
गुजरातेतील या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर २००४ साली ‘उज्वल भारत’च्या प्रचार मोहिमेद्वारे भाजपानं निवडणूक लढवली आणि काँग्रेसनं भाजपाला मागे टाकलं.
भाजपाचा हा पराभव कशानं झाला
‘रॉ’ या भारताच्या गुप्तहेर संघटनेचे माजी प्रमुख ए. एस. दुलत यांचं ‘काश्मीर: द वाजपेयी इयर्स’ नावाचं पुस्तक तीन वर्षांपूवी प्रसिद्ध झालं. या पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या निमित्तानं दुलत यांच्या अनेक मुलाखती विविध वृत्तवाहिन्यांवर झाल्या. त्यापैकी एका मुलाखतीत दुलत यांनी सांगितलं होतं की, ‘ २००४ साली वाजपेयी सरकार निवडणुकीत हरल्यावर एक सौजन्याचा व औपचारिकतेचा भाग म्हणून मी पंतप्रधानपदावरून पायउतार होणार्या वाजपेयी यांना भेटायला गेलो होतो. त्यावेळी मी त्यांना विचारलं की, ‘सहाब ये क्या हो गया’. तेव्हा वाजपेयी यांनी एका वाक्यात उत्तर दिलं की, ‘गुजरातमे हमसे गलती हो गयी’.
पराभवाचं वाजपेयी यांचं हे जे आकलन होतं, ते अचूक होतं. समाजातील ज्या वर्गांना संघ व भाजपानं बाबरी मशिदीच्या आंदोलानाच्या काळात आपल्या बाजूला वळवलं होतं, त्या वर्गाना आर्थिक सुधारणांच्या पर्वांत सुस्थिरता आली होती. त्यांचा जगात संचार वाढला होता. पण गुजरातेतील नरसंहारामुळं जगात भारताची प्रतिमा डागाळली गेली, तेव्हा आता आपल्याला मिळणार्या या संधी आटत जातील, अशी भीती या वर्गांना वाटू लागली. त्यातून हे वर्ग भाजपाचा हात सोडून काँग्रेसच्या पाठीशी वळू लागले.
मात्र वाजपेयी यांनी पराभवाचा जेवढा अचूक अन्वयार्थ लावला, तितकाच चुकीचा अर्थ काँग्रेसचा विजयातून सोनिया गांधी यांनी काढला. भाजपाच्या ‘उज्वल भारत’ मोहिमेकडं मतदारांनी पाठ फिरविल्यानं आपला विजय झाला, असं सोनिया गांधी यांनी मानलं. त्यामुळं आर्थिक सुधारणांना ‘मानवी चेहरा’ देण्याच्या खटाटोपास त्या लागल्या. त्यांनी ‘राष्ट्रीय सल्लगार समिती’ नेमली. या समितीत असलेल्या बहुतेकांचा मुळात जागतिकीकरणाला व आर्थिक सुधारणांनाच विरोध होता. त्याचबरोबर डॉ. मनमोहन सिंह यांच्या पहिल्या पाच वर्षांत त्यांच्या सरकारला डाव्या पक्षांचं पाठबळ मिळालं होतं. त्यामुळं या दोन्ही नकारात्मक कात्रीत आर्थिक सुधारणांचा वेग मंदावू लागला. तरीही २००९ साली काँग्रेस जास्त जागा जागा मिळवून निवडून आली; कारण लालकृष्ण अडवाणी यांच्या नेतृत्वाखालील भाजपाला आपल्या पराभवाचं योग्य विश्लेषण करणं जमलेलं नव्हतं. एकीकडं अडवाणी स्वत:ला मवाळ ठरवून घेण्याच्या मागे होते, तर दुसर्या बाजूला आर्थिक सुधारणांना पक्ष विरोधही करीत राहिला. अमेरिकेशी अणुकरार करण्याच्या मुद्यावर तर अडवाणी व भाजपानं रामायणच घडवून आणलं. समाजातील ज्या वर्गांना जागतिकीकरणात विविध संधी दिसत होत्या, त्यांना पक्षाची ही धोरणं पटणं शक्यच नव्हतं. त्यांनी भाजपाकडं पूर्ण पाठ फिरवली.
आर्थिक सुधारणांचा वेग मंदावला असूनही काँग्रेसला २१६ जागा मिळण्याचं हे खरं कारण होतं.
मात्र या विजयानं काँग्रेमध्ये दुहीचं बिजं पेरलं गेलं. डॉ. मनमोहन सिंह हे राजकारणी नव्हते व आजही नाहीत. ते अर्थतज्ज्ञ आहेत, मृदूभाषी व सभ्य आहेत. पण २००९ चा विजय हा आपल्या आर्थिक सुधारणांना मिळालेला पाठिंबा आहे, असं ते मानू लागले. उलट आता इतक्या जागा मिळाल्यामुळं तातडीनं नवी धोरणं अमंलात आणली गेली पाहिजेत, असं सोनिया गांधी यांच्या ‘राष्ट्रीय सल्लागार समिती’तील जागतिककरणाच्या विरोधकांना वाटू लागला. नंतर ‘धोरण लकवा’ हा जो शब्दप्रयोग प्रचलित झाला, त्याला काँग्रेस पक्षातील ही धोरणात्मक ओढाताण कारणीभूत होती. त्याच सुमारास भाजपातील गोंधळ संपविण्यासाठी संघानं पावलं टाकली. अडवाणी यांना दूर केलं. मोदी यांना पुढं आणण्यचा निर्णय घेण्यात आला.
…आणि पुढचा सगळा इतिहास ताजाच आहे.
मात्र मोदी यांचा प्रचार काँग्रेसच्या धोरणांची खिल्ली उडवणारा असला, तरी त्यांच्या सरकारची सर्वच धोरणं ही काँग्रेसनं घेतलेले निर्णय पुढं नेणारी होती व आहेत.
…कारण जागतिकीकरणाचं चक्र उलटं फिरवणं आता कोणालाच शक्य नाही. फक्त मुद्दा आहे, तो जागतिकीकरणाची झळ फारशी समाजातील दुर्बल घटकांना बसू नये, मात्र या प्रकियेचे फायदे त्याच्यापर्यंत व्यवस्थितपणं पोचावेत, अशा रीतीनं धोरण आखून ती कार्यक्षम व पारदशीरीत्या अंमलात आणण्याची. त्या करिता भारतीय समाजाची मनोभूमिका, लक्षात घेऊन त्याला पचेल, रूचेल व पटेल अशा रीतीनंच जागतिक अर्थकारणात भारतानं सामील होण्याची नितांत आवश्यकता आहे.
नेमकं तेच संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या काळात व आता मोदी सरकारच्या कारकिर्दीतही झालेलं नाही.
या संदर्भात माजी पंतप्रधान नरसिंह राव यांच्याशी घडलेल्या एका संवादाचा उल्लेख करणं आवश्यक आहे. नरसिंह राव कराड येथील साहित्य समेलनासाठी आले होते, तेव्हा परत जाताना ते मुंबईला राजभावनात थाबले होते. त्यावेळी काही पत्रकारांशी झालेल्या संवादात आर्थिक सुधारणा व जागतिकीकरण हा मुद्दा निघाला. ‘तुम्ही आर्थिक सुधारणा सुरू केल्यात, त्याला आता एक तप उलटलं, तेव्हा आता या काळातील आर्थिक घडामोडीकडं कसं बघता’’ असा प्रश्न राव यांना विचारण्यात आला. त्यावर त्यांनी उत्तर दिलं की, ‘माझ्या सरकारच्या काळात डॉक्टरसाहेब (म्हणजे मनमोहन सिंह) माझ्यापुढं विविध पर्याय ठेवायचे. त्यावर आमची चर्चा होत असे. त्यातील कोणता पर्याय योग्य ठरेल, यावर चर्चेअंती मी निर्णय घेत असे. दरवाजाची कडी माझ्या हातात होती. दरवाजा किती उघडायचा हे मी ठरवत होतो. आता वाजपेयसाहेबांनी (तेव्हा वाजपेयी पंतप्रधान होते) दरवाजा सताड उघडून टाकला आहे व ते बाजूला जाऊन उभे राहिले आहेत’, अशा शब्दांत नरसिंह राव यांनी प्रश्नाला उत्तर दिलं होतं.
अनेक दशकं विविध स्तरांवर भारतीय राजकारणात वावरलेल्या आणि जनतेची नस काय आहे, याची जाण असलेल्या राव यांच्यासारख्या नेत्याचे हे जे उद्गार आहेत, ते नेमके आजच्या आर्थिक उलथापालथीच्या पर्वातील मर्मावर बोट ठेवणारे आहेत.
डॉ. मनमोहन सिंह व मोदी यांच्या सरकारच्या आर्थिक धोरणात काही फरक नाही. फरक आहे, तो फक्त निर्णय घेण्याच्या क्षमतेत व जनतेपुढं ते माडण्याच्या पद्धतीत. मनमोहन सिंह यांना अजिबात राजकीय दृष्टी व समज नाही. केवळ अर्थतज्ज्ञ म्हणून ते निर्णय घेत असत. हाच मुद्दा राव यांनी त्यांच्या उत्तरात ठसवला होता. त्यातही काँग्रेस पक्षातील परस्पर विरोधी धोरणात्मक ओढाताणीमुळं धड अर्थतज्ज्ञ म्हणून नाही व धड राजकीय नेता म्हणून नाही, अशी डॉ. सिंह यांची निर्णय कोंडी झाली. उलट मोदी हे धडाक्यानं निर्णय घेतात, पण व्यापक सल्लामसलत न करिता, स्वत:ला भावेल तशा पद्धतीनं. त्याच्या परिणामाची ते पर्वा करीत नाहीत. ‘चमकोगिरी’ करून, भावनात्मक आवाहन करून, जाहिरातबाजीवर भर देउन वेळ मारून नेता येईल, यावर त्यांचा पूर्ण विश्वास असल्याचं गेल्या साडे तीन वर्षांत आढळून आलं आहे. ‘आभास’ हेच ‘वास्तव’ आहे, असं दर्शवून देण्यावर त्यांचा भर आहे. ‘नवा भारत’ या मोदी मांडत असलेल्या संकल्पनेत सामर्थ्यवान भारत आणि सर्वांगानं प्रगती करणारा या देशातील समाज हा आभास ते उभा करू पाहत आहेत. प्रत्यक्षात वास्तव विदारक आहे आणि आभासाच्या मोहिनीखाली असलेल्या समाजघटकांना या वास्तवाचे चटके बसू लागल्यावर असंतोष मूळ धरत गेला आहे.
पाटीदारांच्या आंदोलनामागं आर्थिक वास्तवाचे चटके बसू लागल्यामुळं आकाराला येत गेलेला असंतोष आहे. तसाच तो वस्तू व सेवा कर, निश्चलीकरण इत्यादी घिसडघाईनं घेतलेल्या व अंमलात आणण्यात आलेल्या निर्णयामुळं व्यापारी व उद्योजक वर्गांतही आहे. यंदाच्या निवडणुकीत या असंतोषावर विद्वेषाचं पांघरूण घालण्यात मोदी यांना यश आलं आहे. पण असंतोष शमलेला नाही आणि तो फक्त गुजरातेत आहे, असंही नाही.
‘जितेगा भाई जितेगा, विकासही जितेगा’, अशी घोषणा भाजपाच्या दिल्लीतील कार्यालयात कार्यकर्त्यांच्या सभेत मोदी यांनी दिली असली, तरी हा ‘विकासाचा मुखवटा’ पुन्हा नव्यानं घालण्याचा त्यांचा प्रयत्न कितपत यशस्वी होईल, याची शंकाच आहे. तसं झाल्यास विजय मिळविण्यासाठी मोदी कोणत्याही थराला कसे जाऊ शकतात, याची रंगीत तालीम गुजरात निवडणुकीत दिसून आली आहे. गुजरातचे निकाला लागण्याच्या दिवशीच ‘भारतातील सर्व मुस्लिम हे हिंदूच आहेत’, हे सरसंघचालक भगवत यांचं वक्तव्य प्रसिद्ध होणं किवा भाजपाचे एक सरच्टिणीस राम माधव यांनी म्हणणं की, ‘ द्रोपदी ही जगातील सर्वात आद्य स्त्रीमुक्तीवादी महिला होती’, हा निव्वळ योगायोग आहे, असं मानणं हा भाबडेपणा ठरेल. याचं कारण म्हणजे संघाचा (राम माधाव हे संघाचे प्रवक्ते होते) कोणताही नेता व कार्यकर्ता काही तरी कार्यकारणभाव असल्याविना अशी विधानं कधीच करीत नाही. त्याच्याच जोडीला गोरक्षा, लव्ह जिहाद, पद्मावती, ताजमहाल अशा मुद्यांवरून गेले काही महिने ठरवून वातावरण तापवलं जात आहे. आता ‘हिंदू जागरण मंचा’नं खिश्चनांनी नाताळ साजरा करू नये, असा फतावा काढला आहे. गुजरात निवडणुकीची पहिली फेरी झाल्यावर राजस्थानात एका मुस्लिम कामागारावर कुर्हाडीनं हल्ला करून त्याला जिवंत जाळण्यात आलं. कारण काय तर लव्ह जिहाद. अर्थातच हे खोटं होतं. ते केवळ निमित्त होतं. नंतर मतदानाच्या दुसर्या फेरीच्या दिवशीच ही हत्या करणार्याला उदयपूरच्या न्यायालयात हजर करण्यात येत असताना हिंदुत्ववादी कार्यकर्त्यांनी न्यायालयाच्या इमारतीवर चढून तेथे भगवा झेंडा फडकावला. या आरोपीच्या मदतीसाठी ‘क्लाउड फंडिग’ तंत्राचा वापर करून तीन लाखांपेक्षा जास्त रक्कम जमा करण्यात आली आहे.
डॉ. मनमोहन सिंह, हमीद अन्सारी. जनरल दीपक कपूर यांच्यावर पाकिस्तानशी हातमिळवणी केल्याचा धडधडीत खोटा आरोप ठेवणार्या मोदी यांनी या सार्या घटनांचा उल्लेखही केलेला नाही.
…कदाचित अशा घटनांना त्यांचा पूर्ण पाठिंबाच असावा.
तेव्हा आगामी काळातील विविध राज्यांतील व नंतर २०१९ साली लोकसभा निवडणुकीत मोदी, भाजपा व संघ यांचा भर हा धार्मिक ध्रुवीकरणावरच असणार आहे; कारण वास्तवाचे चटके बसू लागल्यानं आभासाच्या मोहिनीतून अनेक समाजघटक बाहेर पडू लागले आहेत. त्यांना आपल्या बाजूला वळवण्याचा दुसरा मार्ग मोदी व संघाकडं नाही. ‘हिंदू’ ही राजकीय ओळख निर्माण करण्यावर संघानं गेली ९० वर्षात भर दिला आहे. तशी ती ओळख २०१४ साली आकाराला आणण्यात मोदी व संघ यशस्वी झाले आहेत. पण वास्तवाचे चटके बसू लागल्यावर विविध समाजघटक ‘हिंदू’ ही ओळख विसरून मूळ जातीची जी ओळख हिंदू समाज अजूनही प्रमाण मानतो, त्यकडं आधारासाठी कसे वळू लागतात, हे गुजरातेतील पाटीदार आंदोलनानं निदर्शनास आणून दिलं आहे. ‘हिंदू’ ही ओळख अधिक बळकट बनवायची असल्यास आर्थिक गणीत जमायला हवं. तसं ते जमलेलं नाही. त्यामुळं जो असंतोष निर्माण होत आहे, तो जातीच्या आधारे संघटित होत आहे. ते संघ व भाजपानं आकाराला आणलेल्या ‘हिंदू’ या राजकीय ओळखीला छेद देणारे आहे. त्यामुळंच ‘कॉंग्रेसनं जातीय प्रचार केल्याने भाजपाच्या जागा कमी झाल्या आहेत, काँग्रेस गुजरातेत जातीय वादाचं भूत परत उभं करीत आहे, असं अमित शहा यांच्यापासून सर्व नेते म्हणत आहेत.
कडव्या हिंदुत्वाचा अजेंडा अंमलात आणण्याच्या मागं न लागता मोदी यांनी सामाजिक सौहार्द व सहभाग यांच्या आधारे जनहिताची आर्थिक धोरणं अंमलात आणण्यावर भर दिला असता, तर त्यांनी जो आभास निर्माण केला, त्याचं वास्तवाशी असलेलं अंतर कमी होत गेलं असतं. पण तसं झालं नाही; कारण असं अंतर कमी होण्यासाठी जी धोरणं आखली जाउन अमलात आणणं गरजेचं आहे, ते एका –दोघांचं काम नाही. त्याकरिता व्यापक सल्लामसलत व सहमती घडवून आणणं गरजेचं असतं. मला हे असं वाटतं, तुला हे पटलं आहे, ते मी अंमलात आणणार आहे, सर्वांनी ते देशहितासाठी स्वीकारावं, ही भूमिका भावनिक आवाहनं केल्यानं काही काळ मान्य केली जाईल. मात्र सदासर्वकाळ सगळेच समाजघटक हे स्वीकारतील, असं मानणं ही आपल्या व्यक्मित्वाच्या करिष्म्याबद्दलचा अवास्तव विश्वास निर्माण करणारी पराकोटीची आत्मकेंद्री वृत्ती आहे.
मोदी हे अशा प्रवृत्तीचे ठळक उदाहरण आहेत.
त्यामुळेच आगामी निवडणुकांत भाषा ‘विकासा’ची असली, तरी प्रत्यक्ष कृती ही धार्मिक विद्वेषावर सामाजिक ध्रुवीकरण करण्याचीच असणार आहे, हे लक्षात ठेवायला हवं.
येथेच काँग्रेसच्या रणनीतचा मुद्दा येतो. ‘बेगडी धर्मनिरपेक्षतेपायी काँग्रेसनं हिंदू असणं हा गुन्हा ठरवला’, हे समाजमनात रूजवण्यात संघ यशस्वी झाला आहे. देवळांना भेटी देणं, स्वामी-बुवांना भेटणं, हे त्यावरचं उत्तर नाही, हे काँग्रेसला उमजायला हवं. संघ व भाजपाच्या या प्रचाराला खरं उत्तर झालेल्या चुकांची कबुली देणं व त्याचवेळी हिंदुत्व म्हणजे हिंदूधर्म नाही, उलट हिंदुत्व म्हणजे हिंदूधर्माला किताबी धर्म बनवून त्याचा सर्वसमावेशकतेचा गाभा काढून घेण्याचा प्रयत्न आहे, हे पटवून देणं, असंच असू शकतं. गुजरात निवडणुकीतील मतदानाच्या विश्लेषणाची जी आकडेवारी वर दिली आहे, त्यापासून काँग्रेनं धडा घेणं गरजेचं आहे. मोदी व भाजपाचा सारा प्रयत्न या ‘हिंदू’ प्रारूपात काँग्रेसला अडकविण्याचा राहणार आहे, हेही या पक्षानं लक्षात घेण्याची गरज आहे.
त्याचप्रमाणं सोनिया गांधी यांना नरसिंह राव कितीही आवडत नसले आणि त्यांच्यावर बाबरी मशीद पाडू दिल्याचा ठपका ठेवण्यात आला असला, तरी त्यांनी घेतलेली भूमिका ही मोदी उभ्या करीत असलेल्या ‘विकासाच्या आभासा’च्या मोहिनीतून विविध समाजघटकांना बाहेर काढून वास्तवाकडे नेण्याकरिता चांगलीच उपयोगी पडू शकते.
हे दुहेरी भान काँग्रेसनं बाळगलं, तर २०१९ साली मोदी व भाजपा यांच्यापुढं कडवं आव्हान उभं करणं त्या पक्षाला शक्य होईल. तसं ते उभं करण्यासाठी काँग्रेसला इतर बिगर भाजपा पक्षांशी हातमिळवणी करणं अपरिहार्य ठरणार आहे. अशावेळी ‘आम्हीच केवळ परंपरागत सत्ताधारी’ ही भूमिका काँग्रेसला सोडावी लागेल. ‘मोदी व भाजपाला हटवणं’, या केवळ एककमली मुद्यावर सर्व बिगर भाजपा पक्षांना एकत्र आणण्यासाठी काँग्रेसनं पुढाकार घेणं अनिवार्य आहे. ज्या ज्या राज्यात जो जो पक्ष तुलनेनं ताकदवान असेल, त्याच्याकडं नेतृत्व देणं आणि त्या आधारे देशव्यापी राज्यस्तरीय आघाडी बांधणं, ही रणनीती आखावी लागणार आहे. त्याकरिता देश स्तरावरील नेतृत्वाचा प्रश्न मागं ठेवावा लागेल.
वेळ थोडा आहे आणि आव्हान मोठं आहे. ते काँग्रेस व इतर बिगर भाजपा पक्ष पेलू शकतील काय, ते पुढील वर्षभरात होणार्या विविध राज्यांतील विधानसभा निवडणुकांच्या वेळी दिसून येईल.
प्रकाश बाळ हे ज्येष्ठ पत्रकार अाहेत. महाराष्ट्र टाइम्स, लोकसत्ता आदी नामांकित वर्तमानपत्रांमध्ये अनेक वर्षे त्यांनी ज्येष्ठ सहाय्यक संपादक, निवासी संपादक आदी पदांवर काम केले आहे. राष्ट्रीय आंतरराष्ट्रीय घटनांचे ते अभ्यासक आहेत. श्रीलंकेतील तामीळ प्रश्न आणि काश्मीर या दोन विषयांवर त्यांचा विशेष अभ्यास आहे. श्रीलंकेतील तामीळ इलमच्या प्रश्नावर त्यांनी लिहिलेले पुस्तकही विख्यात आहे. विविध वर्तमानपत्रांमध्ये स्तंभलेखन करणारे बाळ हे वाचकांना परिचित आहेतच राईट अँगल्सच्या अनेक ज्येष्ठ मान्यवरांपैकी महत्त्वाचे नाव असलेले बाळ या माध्यमातून सतत आपल्या भेटीला येणार आहेत.
बेल इन – भांडवलशाहीचा रडीचा डाव
जयासी न कळे “टूजी” चे महिमान  तेणें ब्रह्मज्ञान बोलों नये
कोणता पक्ष दलितांसाठी लढतो


महान्यूज

जय महाराष्ट्र / द‍िलखुलास
राज्यातील १८० तालुक्यांमध्ये दुष्काळसदृश...
मोठ्या वसाहतींच्या प्रकल्पांसाठी महाराष्ट्र...
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अरबी समुद्रातील...
वसई-विरार प्रादेशिक पाणीपुरवठा योजना...
महाराष्ट्रातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना रास्त व किफायतशीर...
‘‘वुमेन ऑफ इंडिया ऑरगॅनिक फेस्टिव्हल’मध्ये महाराष्ट्रातील...
विकासकामांना निधी कमी पडू दिला जाणार नाही - पालकमंत्री...
वाचकांच्या प्रचंड प्रतिसादात `वाचन प्रेरणा दिन`; `लोकराज्य`...
ठाणे रायगड रत्नागिरी पालघरअधिक...
रस्ते, पाणी, वीजेबाबत राज्य स्वयंपूर्ण करण्यावर भर...
आचारसंहितेपूर्वी सर्व कामे मार्गी लावा - कोकण आयुक्त...
'पाणी, चारा व रोहयो'च्या कामांना प्राधान्य - पालकमंत्री...
देशाच्या शैक्षणिक परंपरेचा वारसा जोपासत विद्यार्थ्यांनी...
प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी `प्रधानमंत्री आवास...
पिण्यासाठी पाणी उपलब्ध करून देण्यास प्राधान्य - गिरीष...
नाशिक अहमदनगर धुळे जळगाव नंदूरबारअधिक...
टंचाईसदृश परिस्थितीमध्ये शासन शेतकऱ्यांच्या पाठीशी...
जिल्ह्यातील पर्यटनक्षेत्र विकसित करण्यासाठी प्रयत्नशील...
औरंगाबाद परभणी जालना बीडअधिक...
पालकमंत्री अर्जुन खोतकर यांच्याकडून जिल्ह्याच्या दुष्काळी...
राज्य शासन नेहमी शेतकऱ्यांच्या पाठीशी - पशुसंवर्धन...
लातूर नांदेड उस्मानाबाद हिंगोलीअधिक...
नेत्रदान : दुसऱ्या जन्माची अनुभूती - पालकमंत्री प्रवीण...
शासन शेतकऱ्यांना सर्वतोपरी मदत करणार - पालकमंत्री...
अमरावती यवतमाळ अकोला वाशिम बुलढाणाअधिक...
ज्ञानाला नैतिकतेचे अधिष्ठान हवे - मुख्यमंत्री देवेंद्र...
महालक्ष्मी सरस प्रदर्शन व विक्रीचे मुख्यमंत्री देवेंद्र...
नागपूर वर्धा चंद्रपूर भंडारा गडचिरोली गोंदियाअधिक...
बुधवार, २४ ऑक्टोंबर, २०१८
साई समाधी शताब्दी सोहळा आणि अडीच लाख घरकूल वितरण सोहळ्याचे क्षणचित्रे
दुष्काळमुक्त महाराष्ट्र करण्यासाठी मुख्यमंत्र्यांचे सांगली दौऱ्यात श्रमदान
बल्लारशाह : भारतातील सर्वात सुंदर रेल्वे स्टेशन
महाराष्ट्र दिनाचा शिवाजी पार्क येथील मुख्य शासकीय सोहळा
डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीन‍िम‍ित्त महाराष्ट्र परिचय केंद्राच्यावतीने दिल्लीतील संसद मार्ग येथे ‘लोकराज्य’ प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले.
दिल्लीतील `सरस आजिविका मेळ्या`तील महाराष्ट्र दालनांची छायाचित्रे
मुंबई मॅरेथॉनमध्ये सुमारे ३०० जणांनी सहभाग घेऊन ‘हॉर्न नॉट ओके प्लिज’चा संदेश दिला
गावांचा सर्वांगीण विकास हाच एक निर्धार
जलसिंचन व्यवस्थापन काळाची गरज
मोलमजुरी करणाऱ्या फुनाबाईंमुळे मोहमुख गाव हागणदारीमुक्त
महान्यूजबद्दल | महान्यूज टीम | संपर्क | फिडबॅक | वापराबाबतच्या अटी | हॅकींग सूचना | प्रशासन | व्हिडिओ
विविध सदरांत प्रसिध्द झालेला मजकूर ही त्या त्या लेखकाची मते आहेत. त्या मतांशी शासन सहमत असेलच असे नाही. व्यक्तींची नावे, आकडेवारी , जुने संदर्भ यांच्या अचूकतेसाठी मूळ स्रोतांद्वारे माहिती घेणे योग्य आहे.