text: Dapat bala likawan sang isa ka Cristiano ang mga ilimnon kag pagkaon nga may caffeine?
  Ang Biblia wala nagadumili sa isa ka Cristiano nga mag-inom sing kape, tsa, tsokolate, maté, kag soda nga may caffeine. Apang, ang mga prinsipio nga yara sa Kasulatan makabulig sa aton sa pagdesisyon sing maalamon. Binagbinagon anay naton kon ngaa ginalikawan sang iban ang mga ilimnon kag pagkaon nga may caffeine.
  Ang isa sa panguna nga rason amo nga ang caffeine ginakabig sang iban subong droga nga makaapektar sa panimuot, bangod nagapapagsik ini sang hunahuna. Makapagiyan man ini. Ang isa ka kilala nga reperensia nga libro para sa mga parmaseutiko nagsiling: “Ang sigesige nga pag-inom ukon pagkaon sang may caffeine mahimo magresulta sa pagkaanad kag pagkagiyan sa sini. Ang pisikal nga mga sintomas sang pag-untat subong sang pagpalanakit sang ulo, pagkairitable, kakulba, kabalaka, kag paglingin sang ulo mahimo mabatyagan kon ang isa gulpi nga mag-untat sa pag-inom ukon sa pagkaon sang may caffeine. Ang mga sintomas sa pag-untat ginbinagbinag nga ilakip sa Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, upod sa mga sintomas kon mag-untat sa paggamit sing droga. Busa, natural lang nga ang iban nga mga Cristiano nagapati nga dapat likawan ang caffeine, bangod nagalikaw sila nga magiyan kag luyag nila nga ipakita ang pagpugong sa kaugalingon.—Galacia 5:23.
  Ang iban nagapati nga ang caffeine makaapektar sa panglawas sang isa ukon sa kabuhi sang wala pa matawo nga lapsag. Dapat higugmaon sang mga Cristiano ang Dios ‘sa bug-os nila nga kalag,’ gani wala sila nagabuhat sing bisan ano nga magapalip-ot sang ila kabuhi. Kag bangod ginasugo man sila nga higugmaon ang ila isigkatawo, ginalikawan nila ang mga butang nga mahimo makahalit sa wala pa matawo nga lapsag.—Lucas 10:25-27.
  May basehan bala ini nga kabalaka sa lawas? Walay sapayan nga may nagasiling nga ang caffeine ginatunaan sang madamo nga balatian, indi tanan nagaugyon sa sini. Ang iban nga manugpanalawsaw nagareport pa gani nga ang kape maayo sa panglawas. Sang 2006, ang magasin nga Time nagreport: “Ang una nga mga pagtuon nagasiling [nga ang caffeine] mahimo tunaan sang kanser sa barukan, pagtaas sang presyon sang dugo kag iban pa nga balatian. Ang bag-o nga mga panalawsaw sining karon lang wala lamang nagsuay sa kalabanan sining mga pangangkon kundi nakadiskobre pa nga ang caffeine makahatag sing madamo nga kaayuhan. Ginapatihan pa gani nga ang caffeine mahimo nga makaamlig batok sa pagkapierde sang atay, Parkinson’s disease, diabetes, Alzheimer’s, bato sa apdo, depresyon, kag iban pa nga sahi sang kanser. Tuhoy sa paggamit sing caffeine, ang isa ka magasin nagreport: “Ang sekreto—siempre—amo ang pagkahaganhagan.”
  Ang tagsa ka Cristiano dapat magdesisyon pasad sa iya paghangop sa matigayon karon nga mga impormasyon tuhoy sa caffeine kag sa mga prinsipio sa Biblia nga mahimo nadalahig. Halimbawa, ang isa ka nagabusong nga Cristiano mahimo magdesisyon nga likawan niya anay ang caffeine samtang nagabusong sia kon sa pagpati niya mahimo ini makaapektar sa iya wala pa matawo nga lapsag. Kon natalupangdan sang isa ka Cristiano nga nagairitable sia ukon nagalain ang iya pamatyag kon indi sia regular nga makainom ukon makakaon sing may caffeine, mahimo laygayan sia nga likawan lang anay ang caffeine, bisan sing temporaryo lang. (2 Pedro 1:5, 6) Dapat tahuron sang iban nga Cristiano ini nga desisyon, kag indi pag-ipilit ang ila pagtamod.
  Bisan ano man ang imo desisyon tuhoy sa mga ilimnon kag pagkaon nga may caffeine, dumduma pirme ang laygay ni Pablo: “Nagakaon man kamo ukon nagainom ukon nagahimo sang bisan ano nga butang, himua ang tanan nga butang para sa kahimayaan sang Dios.”—1 Corinto 10:31.