text: ካልኣይን መዛዘምን ክፋል ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል
  ቀንዲ ዕላማ እቲ ኣብ ቀረባ ብህወሓት ማ/ኮሚቴ ዝተኻየደ ገምጋም፣ ምንቕቓፍን ምትዕርራይን ስጉምትን መቐፀልታ ዓሚዩቕ ተሃድሶ ዝኾነ ውድብ፣ ሃገርን ህዝብን ምድሓን እዩ ነይሩ። ነቲ ኣብ ምንካይ ድኽነት፣ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር፣ ህንፀት ዴሞክራስን ድምር ስግግር ልምዓትን ዝተጀመረ ጉዕዞ ዘለዎ ብርክን ኣፈፃፅማ እቲ ስትራተጂካዊ ኣመራርሓን ብምፍታሽ ነቶም ጉድለታት ነቒስካ ንምውፃእ እውን እዩ ነይሩ። እዚ ዛዕባ ኣብ ክረምቲ 2008 ዓ/ም ንምግምጋም ዋላ‘ኳ ተፈቲኑ እንተነበረ ብምኽንያት ምቕሃም ቃልሲ ውሽጢ ውድብ ካብቲ ሓፈሻዊ ገምጋም ወፂኡ ንለውጢ ዝዕድም ውፅኢት ዘምፀአ ኣይነበረን። ስለዚ ኣብ እቶም በዓል ዋና ስኢኖም ዕንክሊል ዝብሉ ጉዳያትን ነቲ ውድብ ጠጠው ዘበሉ ፀገማትን ብዘየዳግም ሱር ቦቀስ ቃልሲ ንምእላይ ኣብቲ ኣብ 2010 ዓ/ም ዝተኻየደ መድረኽ ገምጋም መዕለቢ ምሃብ ናይ መወዳእታ ኣማራፂ ኮይኑ እዩ።
  ካብዚ ተወሳኺ ኣብ ፈለማ 2009 ዓ/ም ዝተኻየደ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ምንቅስቓስ ዝኸዶ ዝተወሰነ ርሕቐት ካልኦት ነቲ ፅርየት ዝሕግዙ ተወሰኽቲ መፅናዕትታት ብምቕራብን ብምምላእን ናብ ለውጢ ዝመርሕ ቅልጡፍ መድረኽ ምክያድ ኣድላዪ ስለዝነበረ እውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ጉዕዞ ህዳሰ እዛ ሃገር ዘለዉ ማሕበራዊ፣ ኢኮኖምያውን ፖለቲካውን ፀገማት ቀንዲ ፍልፍሎም ፀገም ብቑዕ ኣመራርሓ ምዃኑ ስለዝተነፀረ ኣመራርሓ ውድብ ህወሓት እውን ኮፍ ኢሉ ፀገሙ ክርኢ ስለዝግብኦ ኣብ ዙርያ ኣፈፃፅምኡ ብዕምቆት ዘትዩ ኣብ ውሳነ ዝበፅሐ ምዃኑ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዚ ጉዳይ ተመስሪቶም መብርሂ ዝሃቡ ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል ትንታነ ሓሳብ ሂቦምሉ እዮም። ዶክተር ደብረፅዮን ካብቲ ዝተኻየደ ገምጋም ብምብጋስ ኣብ ዙርያ ኣፈፃፅማ ክልላዊ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ተጠቃምነት ልምዓት ሕብረተሰብን ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መብርሂ ቀፂሉ ኣሎ።
  ከም ኣገላልፃ ዶክተር ደብረፅዮን፣ እቲ ኣመራርሓ ብርኪ ኣፈፃፅማ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን (ትራንስፎርሜሽን) ካልኦት መደባት ልምዓትን ኣፈፃፅማኦምን ኣብዚ መዳይ ዝተርኣዩ ውድቀታቱን ብዕምቆት ገምጊሙ እዩ። ኣብዚ ዝነበረ ከይዲ በብሴክተሩ ብብርኪ ክልል ይኹን ፌደራል ዝተሓንፀፁ መደባት ልምዓትን ዓበይቲ ፕሮጀክትታትን በብእዋኑ ዘሎ ኣፈፃፅማ እናገምገምካ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣብ ክንዲ ምምራሕ ኣብ ባይታ ዘየለ መረዳእታ ብሓሶት እናፀብፀብካ ዘይለምዐ መሬት ለሚዑ፣ ዘይተረብሐ ሕብረተሰብ ተረቢሑ ምባል ምንባሩ ብዝርዝር ርእዩ እዩ። እቶም ኣብ ባይታ ከም ዘለዉ ብሓሶት መረዳእታ እናተፀብፀቡ ዝፀንሑ ግን ድማ ኣብ ባይታ ዘየለዉ ብርኪ ኣፈፃፅማ ዘመላኽቱ ኣሃዛዊ መረዳእታታት ምስ መፅናዕቲ ኤጀንሲ ስታትስቲክስ ሃገርና ብምንፅፃር መጠን ኣፈላላይ እቲ ፀብፃብ ሓሶት ዝዓብለሎ ምዃኑ ዝተፈተሸሉን ኣብ ድሕሪኡ ዝነበረ ፀገም ኣረኣእያ ብዕምቆት ዝተዘተየሉን ጉዳይ እዩ።
  ኣፈፃፅማ ፕሮጀክትታት ልምዓት ካብቶም ብሰፊሑ ዝተገምገሙ መደባት ዘፈር ኢንዱስትሪ ሓደ ነይሩ። ልምዓት ኢንዱስትሪ ዘላቒ ረብሓ ክህልዎ ኣብ ተወለድቲ /ደቂ ዓዲ/ ክምስረት ስለዝግባእ ደቂ ዓዲ ናብቲ ዘፈር ኣብ ምምፃእ ይኹን ብመሰረተ ልምዓት ተደጊፉ ትፅቢት ዝግበረሉ ለውጢ ኣብ ምምዝጋብ ዘለዎ ብርኪ ዘሕጉስ ኣይኮነን። ኣብቲ ገምጋም ከምዝተጠቐሰ እቲ ዘፈር በዚ ዘለዎ ብርኪ “ናብቲ እንደልዮ ዓወት ከምፀአልና ይኽእል እዩ” ኢልካ ዝእመነሉ ኣይኮነን። ዶ/ር ደብረፅዮን ብዛዕባ እዚ ዝሃብዎ መብርሂ እንትነስዕብ፤
  ብፍላይ ዕብየት ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ኢንዳስትሪ ዋላ እኳ ኣብ ምጅማር ብርኪ ይሃሉ ነቲ ብቐፃልነት ከመዝግቦ ትፅቢት ዝግበረሉ ውፅኢት ብዘረጋግፀሉ ናህሪ ኣይኸይድን ዘሎ። በቲ ሐዚ ዘለዎ ብርኪ ናብቲ ተደላዪ ዓወት ከምፅእ ይከኣል እዩ ተባሂሉ ዝእመነሉ ኣይኮነን። ንምዝሕሓሉ ቀንዲ ምኽንያታት ድማ ሓደ፣ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ብድፍረት ናብቲ ዘፈር ኣይዓሰሉን። ኣብ ደኣንት ተዋፊሮም ናብ ብርኪ ኢንተርፕራይዝ ዓብዮም ፅቡቕ ዕብየት እናርኣዩ ዝርከቡ ሃፍቲ ዝወነኑ ዜጋታት እውን ናብዚ ብርኪ ዝገብርዎ ስግግር ዝሕቱል እዩ ዘሎ። እዚ ዘፈር ትራንስፎርሜሽን ክምዝገበሉ ዝኽእል መንገዲ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ኣብቲ ዘፈር ዝበራኸትሉ ምችው ኩነታት ብምፍጣርን ዛጊድ ተደላዪ ውፅኢት ዘይተመዝገበሉ ምኽንያትን ፀገማቱ ብምፅናዕ መፍትሒ ክቕመጠሉ ዝግባእ ዘፈር እዩ።
  ዶክተር ደብረፅዮን፣ ኣብ መብርሂኦም ኣተኣሳሲሮም ዝገለፅዎ ካልእ ጉዳይ፣ ዘፈር ልምዓት ኢንቨስትመንት ሕርሻ ዘለዎ ብርኪ ዝምልከት እዩ። ልምዓት ኢንቨስትመንት ሕርሻ ዋላ እኳ ካብ ዝሓለፉ እዋናት ብዝተፈለየ ኣንፈት ይተኣታቶ እንተሃለወ ምስቲ ሓረስታይ ግን ክተኣሳሰር ኣይተገበረን። ብርግፅ ካብ ደገ ዝመፅኡ ኢንቨስተራት ነቲ ኣብ ሓረስታይ ዝመፅእ ዘሎ ለውጢ መሰረት ገይሮም ምህርቲ ናብ ዓለም ዕዳጋ ኣብ ምቕራብ ፅቡቕ ለውጥታት ይመፁ ኣለዉ። ቅድም ኢሉ ኣብ ሰሊጥን ውሑዳት ዝራእትን ተሓፂሩ ዝነበረ ዕዳጋ ዓለም ናብ ካልኦት ፍርያታት እውን ተሰጋጊሩ ኣሎ። ሓረስታይ ምህርቱ ብስልሒት ዕደጋ ዓለም እናሓሰበ ብብርኪ ወረዳን ዞባን ክምልስዎ ዘይኽእሉ ድሌት ጠለብ እታወታት ቴክኖሎጂ እናሓተተ ይርከብ። ብመሰረቱ ዕብየት ጠለብ እታወታት እንትህሉ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ምስግጋር ከም ዘሎ ስለዘመላኽት ካብቲ ቅድም ኢሉ ዝፀንሐ ኣሰራርሓን ኣወዳድባን ነቲ ሕቶ ዝምልስ ሓዱሽ ኣወዳድባ ከም ዘድሊ የመላኽት። ልምዓት ሕርሻ ካብ ጠለብ እታወታትን ቴክኖሎጅታትን መሰረት ዝገበረ ገምጋም ብዝዛየደ ብክኢላታት ከመይ ክምራሕ ከም ዝግባእ መሰረታዊ ምምሕያሽ ከድልዮ እዩ። እዚ የድልይ እዩ ዝበሃል ዘሎ ለውጢ ኣወዳድባ ምስ ዕብየት ዘፈር ኢንቨስትመንት ልምዓት ሕርሻ እውን ቀጥታዊ ምትእስሳር ኣለዎ።
  ካልእ መደባት ልምዓት ሕርሻን ቀፃሊ ጉዕዞኡን ብዕምቆት ተዘትዩሉ እዩ። ዛጊድ ብዝተገበረ መፅናዕቲ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ ሓረስታይ ትግራይ ካብ ድኽነት ንምውፃእ ዘኽእልዎ ዓበይቲ መደባት ልምዓት ሕርሻ ብምትግባር ሰፊሕ ርብርብ ዋላ እኳ እንተተገበረ ዛጊድ ግን ካብ ድኽነት ኣይወፀን። ብብርኪ ሃገር ምስ ዘሎ ውፅኢት እንትነፃፀር እውን ዳርጋ ዝተሓተ ብርኪ እዩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ዝተኸየደ ንውሓት እዋንን ዘለዉ ውሽጣዊ ፀጋታት ሓረስታይን ርኢኻ ሕዚ እውን ብሚልዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ምህላዉ እቲ ተመዝጊቡ ዘሎ ውፅኢት ዘዕግብ ዘይምዃኑ ዘመላኽት እዩ። ስለዚ ድማ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ኣብ ገምጋሙ “ኣብ ምቕናስ ድኽነት ለውጢ ኣሎ፤ ይኹን እምበር ካብዚ ንላዕሊ ውፅኢት ምምዝጋብ ይከኣል ነይሩ እዩ” ዝብል እምነት ሒዙ እዩ ወፂኡ። ኣብ መፍረያይነት ሕርሻ፣ መሰረተ ልምዓት፣ ልምዓት መስኖ፣ ጠለብ እታወታት ፓኬጃት ሕርሻን ኩነታት ቀረብ ልቓሕን መሰረታዊ ለውጢ ንምምፃእ ካብቲ ልሙድ ዝኾነ ኣካይዳ ወፂኡ ሳይንሳዊ ዝኾነ ቅዲ ኣመራርሓን ሓዱሽ ኣወዳድባን ይጠልብ ምህላዉ ብዝግባእ ተራእዩ እዩ።
  ብፍላይ ከባብያዊ ፀጋታት ኣብ ግምት ዘእተወ ምሕደራ ብምዝርጋሕ ተደላዪ ለውጢ ንምምፃእ ዘኽእል ኣወዳድባ ንምምዕርራይ ዳግም ክፅናዕ ኣለዎ ዝብል ቅዋም ከምዝተወሰደ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ መግለፂኦም ይሕብሩ። ከባቢታት ሃፍተ ገነት ትራንስፎርሜሽን ብዘረጋግፅ መልክዑ ንምጥቃም ዘኽእል ኣወዳድባ ክህሉ ኣለዎ። እዚ ብነዊሕ እዋን ዝትለም ስራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሓፂር እዋን ተፀኒዑ ናብ ተግባር ዘስግር መሰረታዊ ለውጢ የድሊ። ሓረስታይ በብ ከባቢኡ ዝጥቀመሎም ቴክኖሎጅታት ምስቲ ባይታ ዘሎ ተፈጥሮኣዊ ባህሪ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝሳነ ምዃኑ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ዝመርሕ ኣካልን ኣወዳድባን ክህሉ ከምዝግበኦ ውሳነ ተዋሂቡ ኣሎ። ሕድሕድ ስራሕቲ ሴክተር ሕርሻ ዘድሊ ክኢላ ሓይሊ ሰብን ሓረስታይ ዘሳተፈ መፅናዕትን ብምክያድ ምስ ኣብቲ ዘፈር ዝተዋፈሩ ሰብ ሃፍቲ እናተዋደደ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ጠለብ ዘለዎ ምህርቲ ንምፍራይ ዘኽእል ኣወዳድባ ክህሉ ክግበር እዩ።
  ኮይኑ ግና ኣብዚ ሐዚ እዋን ብብርኪ ወረዳ ይኹን ዞባ ዘሎ ኣወዳድባ፣ ነዚ ፍልጠትን ክእለትን ዝዓጠቐ ኣመራርሓ ዘሳተፈ ኣይኮነን። ንሴክተር ሕርሻ ሓዊሱ ካልኦት መደባት ልምዓት ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ዝመርሕ፣ ዝድግፍን ዝከታተልን ኣካል ብሓዱሽ ኣወዳድባ ክመፅእ ክኽእል ኣለዎ። ስለዝኾነ ኣብቲ ምይይጥ ነዚኦምን ተመሳሳሊ ጠለብ ዘለዎም ካልኦት ሴክተራትን ትራንስፎርሜሽን ከመዝግብሉ ዘኽእል ኣወዳድባ ክህልዎም ከም ዘለዎ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ። ኣወዳድብኡ እውን ዳግም ንኽፅናዕ ተወሲኑ ኣሎ። ነዚ ንምግባር ምሁር ሓይሊ ዘለዎ ፍልጠትን ክእለትን ተጠቒምካ ኣብ ዝሓፀረ ግዜ ክፍፀም ከምዘለዎ ይእመን።
  ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ህዝቢ ትግራይ በዞም መንግስትን ውድብን ዝሓንፀፅዎም መደባት ልምዓት ዘለዎ ተረባሓይነት እንታይ ይመስል ዝብል ዛዕባ ኣልዒሉ ብዕምቆት ንምርኣይ ፈቲኑ እዩ። ኣብቲ መድረኽ፣ ተጠቃምነት ሓረስታይ ትግራይን ዘለዎ ኢኮኖምያዊ ብርክን ብንፁር ንምርኣይ ነብሲ ወከፍ ሓረስታይ ዝወነኖ ሃፍተ ገነት ብዘርኢ ኣሃዛዊ መረዳእታ ብመፅናዕቲ ተተንቲኑ እዩ ቀሪቡ። ክንደይ ምኢታዊ ሓረስታይ ኣበየናይ ዘፈር ተዋፊሩ ይነጥፍ? ዛጊድ እቲ ዝበዝሕ መዋእለ ንዋይን ሃፍቲ ተፈጥሮን ዝጥቀም ዘሎ ሓረስታይ በዝሑን ዘለዎ ብርኪ ተረባሓይነትን እንታይ ይመስል? በቲ ሐዚ ዘሎ ጉዕዞ ልምዓት ክንደይ ዝኣክል ሓረስታይ እዩኸ ኣብ ትሕቲ ድኽነት ተሪፉ ዘሎ? ኣፈፃፅማና ዘይተዓወተሉ ቀንዲ መበገሲ እቶም ውድቀታት ከ እንታይ እንታይ እዮም? ዝብሉ መርኣዪታት ብምሓዝ ኣብ ዙርያ እቶም ብመፅናዕቲ ዝቐረቡ ውፅኢታት ኩሎም መደባት ልምዓት ሕርሻ ሰፊሕ ዘተ ተኻይዱ እዩ።
  ብመሰረት እዚ ኣብ 1983 ዓ/ም መጠን ብርኪ ድኽነት ትግራይ 60 ምኢታዊ እናሃለወ ኣብ ካልኦት ክልላት እቲ ዝዓበየ 40 ምኢታዊ እዩ ነይሩ። ሐዚ ናብ ተቐራራቢ ብርኪ ዋላ እኳ እንተመፅአ ኣብ ክልል ትግራይ ብዝነበረን ዘሎን ምችው ባይታ ካብዚ ንላዕሊ ክቕንስ ይኽእል ከምዝነበረ እዩ ተራእዩ። ምኽንያቱ ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚሩ ዝተወደበን ኣብ መስመር ውድብን መደባት ልምዓት ፖሊስን ዓሲሉ ብልዑል ውፍይነት እናሰርሐ ዝመፀን ሓረስታይ ኣሎ። እዚ ፀጋ ኣብ ካልኦት ክልላት ዘይረአ ምችው ኩነታት እዩ። ነዚ ውህሉል ዓቕሚ ዝተወደበ ሓረስታይ ክንደየናይ ተኣምር ክሰርሕ ከምዝኽእል ኣብ ዕቀባ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣመስኪሩ እዩ። ከምቲ ኣብ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዘመዝገቦ ዓወት ዓለም ለኸ ሽልማት ዝዓተሮ ኣብ ካልኦት መደባት ልምዓት እውን ዘይድገመሉ ምኽንያት ከምዘይነበረ እዩ ተራእዩ። ይኹን እምበር እቲ ኣመራርሓ ህዝቢ ትግራይ ክኾነሉ ዝብህጐን ዝምነዮን እሞ ይትረፍ ብዓቕምና ክንሰርሖ ዝግበአና እውን ኢና ዘይሰራሕናሉ ፀኒሕና።
  ዶክተር ደብረፅዮን ናይዚ ውድቀት ቀንዲ ምኽንያት እንተብርሁ “ንብርክት ዝበሉ ዓመታት ኩነታትን ባይታን ዘየገናዘበ ዝተለመደ ኣካይዳ ስለዝነበረ እዩ። ሓዱሽ ነገር ኣየምፃእናሉን። ብዘይካ እዚ ምሁራት ትግራይ ኣብቲ ውድብ ክዓስሉ ፃውዒት ገይርካ ኣብ መፅናዕትን ምርምርን መሰረት ዝገበሩ ስራሕቲ ኣብ ምስራሕ ድኹም እዩ። ስለዚ ነቲ ዘሎ ፖሊስን ስትራተጅን ኣብ ምትግባር ይኹን በብእዋኑ ፀገማት እናነፀርካ መፍትሒ ኣብ ምቕማጥ ዝነበረ ክፍተት ስለዝኾነ ብቐፃልነት ኣብ ሳይንሳዊ መፅናዕትን ምርምርን ዝተመስረቱ ስራሕቲ ክስርሑ ኣለዎም” ይብሉ።
  ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ኣብ ዘፈር ማሕበራዊ ጉዳያት ዘለዉ ጉዳያት ትምህርትን ጥዕናን ዘለዎም ብርክን ቀንዲ ምኽንያታት ውድቀቶምን ገምጊሙ እዩ። ኣብ ትምህርቲ በቲ ዝተቐመጠ ስርዓት ዓቕምኻ ፀንቂቕካ ነቲ ሓፋሽ ብኣተሓሳስባን ተግባርን ብምንቕናቕ ይኹን ነቲ ብብርኪ ፖሊሲ ዝተቐመጠ ክልሰ ሓሳባዊ መምርሒ ብትኽክል ብምትግባር መደባት በቲ ዝተተለመሎም ኣግባብ ናብ ውፅኢት ኣብ ምቕያር ፀገማት ምንባሮም ፈቲሹ እዩ። ብመሰረት ስርዓት ዘይተማእኸለ ምሕደራ መፍትሒ ዘድልዮም ግን ድማ ልዕሊዓቕሚ እቲ በብ ብርኩ ዘሎ ኣመራርሓ ዝኾኑ ፀገማት መበገሲኦም እናፅናዕኻ ብርኪ ዕውትነቶም ክትውስኽ ዘይምግባር ክፍተት እውን ተራእዩ። ብዋናነት ግን ኣብ ትምህርቲ ዘለዉ ፀገማት ድሌት ጥራሕ ዘይኮነስ ዓቕሚ፣ ፍልጠትን ልምድን እውን እዩ ዝሓትት። ነዚ ንምግባር ኣብ ኣመራርሓ ዘሎ ኣካል ኣድላይነት እዋናዊ መፅናዕቲ ኣሚኑ ኣብቲ ዘፈር ስራሕ ዝሓሸ ልምዲ ዘለዎም ምሁራን፣ ካልኦት ወሃብቲ ደገፍን ይግብኣኒ በሃልቲ ኣካላትን ኣሳቲፉ ኣብ ምኻድ ዝነበረ ጉድለት መሰረታዊ ምምሕያሽ ከም ዘድልዮ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ።
  ኣብ ሴክተር ጥዕና ዘሎ ኣፈፃፅማ እንትርአ ኣብ ክኢላታት ኤክስቴንሽን ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ኣዋፊርካ ሰራዊት ጥዕና ኣብ ምፍራይ ዝተኸየደ ክያዶ ብብርኪ ሃገር ይኹን ዓለም ብመርኣያነት ዝጥቀስ ስራሕ ተሰሪሑ እዩ። ይኹን እምበር ካብዚ ንላዕሊ ዝሳለጠሉ ሃዋህውን ባይታን ስለዘሎ ብመዳይ ኣመራርሓ ይኹን ቴክኒካዊ ጉዳያት ዘሎ ክፍተት ንምምሕያሽ ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂብዎ ክስርሐሉ ከምዝተወሰነ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ሓቢሮም እዮም።
  ውድብ ህወሓት ኣብ ውሽጡ ብዝነበርዎ ናይ ኣመራርሓ ድኽመታት ነቶም ዓበይቲ ናይ ልምዓትን ትራንስፎርሜሽንን መደባት ፀልዮም ጥራሕ እንተይኮኑ ደውታ ዝፈጠሩ ምዃኖም ብምርግጋፅ ካብዚ ንምውፃእ ዝከኣለሉ ናይ ምትዕርራይ ስጉምትታትን ቀፃሊ ኣንፈትን ኣተግቢሩ እዩ። እቲ ንህዝቢ ናብ ቅርታን ስግኣትን ዘእተወ ናይ ልምዓት ምትንዕንቓፍን ሰናይ ምምሕዳር ምስኣንን ፀገማት ብሓፂር ጊዜ ከምዝፈትሕ እውን ቃል ኣትዩ እዩ። እዚ ኮይኑ እቲ ውድብ ደድሕሪ ምጥቕላል እቲ ዘካየዶ ገምጋም ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ፌደራላዊ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ዘምፀኦም ፀጋታት ተሓልዩ ዝሓሸት፣ ምዕባለ ዝሰፈናን ህዳሰኣ ዝተረጋገፀን ኢትዮጵያ ጋህዲ ንምግባር ኣብ ዝግበር ምንቅስቓስ እቲ ውድብ ዘለዎ ብፅሒት ኣጠናኺሩ ከም ዝቕፅለሉ ኣረጋጊፁ እዩ። ካብ ውሽጢ ኮነ ካብ ደገ ዝሕሰቡ መፍረስቲ ጥቕዓታት ንምምካት ምስ መላእ ህዝብታት ሃገርና ብቐረባ ክሰርሕ እዩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ በብኸባቢኡ ዝፍጠሩ ዘለዉ ጎንፅታት ብሰላማዊ መንገዲ ዝፍትሑሉን ሕቶታት ዴሞክራስን ሰናይ ምምሕዳርን ከምኡ ድማ ሕቶ ልምዓት ህዝቢ በቲ ዝድለ መንገዲ ንምምላስ ኣብ ዝግበር ርብርብ ብፅሒቱ ንምውፋይ ዘለዎ ድልውነት ገሊፁ እዩ። እዚ እዋን እዚ ህወሓት/ኢህወደግ ናይ ሓባር ሃገርና ኣብ ዝኾነት ፌደራላዊት ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ ንልምዓትን ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ዝተፃወቶ ሃናፃይ ግደ ኣጠናኺሩ ንምውሳእ ዘኽእልዎ ኣንፈታት ምስ ህዝብታት ብምምኽኻር ክፍፅም ካብ ዝኾነ እዋን ዝረባረበሉ እዋን ኮይኑ ኣሎ። ብመሰረት እዚ ጋሊህዎ ዘሎ ኣንፈት በብከባቢኡ ኣብ ኣፈፃፅማ ልምዓት፣ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር፣ ምርግጋፅ ሰላምን ፍትሕን ከምኡ እውን ምዕሳል ዴሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ዝረኣዩ ፀገማት ብውዑይ ቃልሱ ንኽፈትሕ ኣብ ምኽኣል መላእ ኣባልናን ህዝብናን ኣብ ጐድኒ ውድቡ ክስለፍ ድልውነቱ ከረጋግፅ ይግባእ።